跳到主要内容
Nelum
萨摩亚的法律

Samoa Tuna Management and Development Plan 2011-2015

颁布于 2011 · 文本截至 2026-10-01

以研究形式发布的公开法律与官方指引,不构成法律、税务或金融建议。

研究内容本身以英文撰写。标题和标签已翻译,调查结果和引文未翻译。

关于这部法律

语言
English
类型
policy
国家
萨摩亚
主题
Food and nutrition, Fisheries and aquaculture, Wild species and ecosystems
关键词
policy/planning, sustainable development, marine fisheries, marine fishes, EEZ-Exclusive Economic Zone, high seas, processing/handling, business/industry/corporations, artisanal fisheries, internal trade, international trade, fish products, fishery management and conservation, fishing vessel, port State measures, fishing gear/fishing method, foreign fishing, Illegal unreported and unregulated fishing (IUU fishing), maritime zone, aquatic animals, food security, ecosystem conservation
类别
*

在哪里阅读

文本

所收录的法律原文,按条款排列。每个条款都有自己的链接。

  1. SAMOA TUNA MANAGEMENT AND DEVELOPMENT PLAN 2011-2015 MINISTRY OF AGRICULTURE AND FISHERIES FISHERIES DIVISION FOREWORD Over the past decade, Samoa had enjoyed the economic benefits as the tuna industry expanded and maintained. Since the early 1990s, the tuna industry became one of the most important revenue earners for Samoa and employing a relatively large number of people. However, in mid 2000’s a downturn was noted whereby catch rates experienced during late 1990’s and early 2000’s have declined and few boats were operating. This was a disturbing factor for all involved in the fisheries, particularly the Government. However, catches in recent years have indicated that the fisheries have gradually recovered and hopefully it will again attain similar levels experienced in the late 1990’s. The tuna fishery and its developments are still viewed as one of the mainstay to economic prosperity for Samoa. The tuna fishing industry has been very consistent in leading the export earnings for the country since its beginning in the early 1990s. At present, the industry is still faced with the challenge of maximising benefits to the industry and the people of Samoa whilst the same time ensuring the longterm sustainability of oceanic fish stocks available within the exclusive economic zone are harvested in a sustainable manner conducive with international fishery conservation and management measures. The national Plan, is a tool that has been formulated to provide a policy framework and strategic directions for sustainable development, presenting strategies with plan of actions to address issues of concerns such as constraints to sustainable development, viable management measures to ensure the stocks of the four main tuna species (albacore, yellowfin, bigeye and skipjack tuna) remain healthy, strengthening capacity and capability of local authorities such as Fisheries personnel, legislative review and a mechanism to review the Plan when it becomes necessary. The Samoa Tuna Development and Management Plan 2011-2015 is the second 5 year plan formulated to direct the development of the tuna longline fishing industry and promotes a sustainable management of the tuna resources. The current plan is a final outcome from a stakeholder consultative process that engaged the tuna industry, government organizations, non-government organizations, regional organizations such as FFA and SPC, the Commercial Fisheries Management and Advisory Committee (CF-MAC) and the Fisheries Division of the Ministry of Agriculture and Fisheries. I take this opportunity to thank the FFA and SPC who have provided the technical and legal assistances enabling us to develop and establish a Plan that is most relevant for the promotion of sustainable management and development of our tuna fishery within the framework of ecosystem approach to fisheries management. Importantly, the plan is supporting regional initiatives towards the global management of the concerned species at the national level. On that regard, it is with great satisfaction that I present the Samoa Tuna Development and Management Plan 2011-2015 to the Government and the people of Samoa. Taua Kitiona Seuala Hon. Minister for Agriculture and Fisheries 1. INTRODUCTION 1.1. Background The fishery waters of Samoa supports a large stock of albacore tuna with some yellowfin and bigeye tuna species. A relatively large component of by-catch species also exists. This Plan describes the intent of the Government of Samoa over the five (5) year period of 2011 to 2015 with regard to the development and management of the tuna resources in its exclusive economic zone (EEZ) and the maximization of the long term economic and social benefits derived from the utilization of the resource for the people of Samoa. The Plan generally covers two main areas:  The management of the tuna resources of Samoa, particularly the licensing arrangements for the domestic longline fishery; and  The future development of the tuna industry in Samoa to sustain and maximize the economic benefits and participation of Samoans in the fishery. 1.1.1. Resource Status The tuna resources of the western and central Pacific, of which Samoan waters form a very small portion (less than 1%), are very large. These resources currently supply around 50% of the global catch of primary market species of tuna. Since the mid 1990s, catch rates of albacore tuna in Samoa’s longline fishery have been amongst the highest in the region with large annual catches (>4000 mt) taken in some years, constituting up to 12% of the total annual South Pacific catch. The tuna catches from the Samoan longline fishery accounts for about 0.3% of the total tuna catches in the WCPO. The inter-annual variability in oceanography and the impacts of climate state that over time, thus influence the availability of albacore has been a major issue in the fishery and has lead to large peaks and troughs in catch and also the number of active fishing vessels from year to year. In particular, the fishery almost ceased completely in 2004/05 but has slowly recommenced since then. The tuna longline fishery is still dominated by alia vessels ranging from 9 to 18 meters in length with medium to larger sized vessels of 20 meters plus that are more mechanised also made up the rest of the active fishing fleet. The commercial longline fishery operates all year round targeting large or matured albacore tuna (Thunnus allalunga), which accounted for about 75% of the total landing volumes, to be exported frozen to the two canneries in American Samoa. Yellowfin (Thunnus albacares) represented about 12% of the total landings, and bigeye (Thunnus obesus) tuna are considered by catch species however, large yellowfin and bigeye tuna of over 25kg are important component of fresh chilled fish exports. More than 6,000 metric tons (mt) of tuna and other pelagic species were caught annually during the late 1990’s with fishing effort of an average of 7 million hooks deployed per year. In comparison, total longline tuna catches for the period of 2004 to 2006 were estimated at an average of above 2,000 mt annually with more than 4 million hooks deployed yearly as well. In 2009, an estimated total weight of about 3,700 mts of fish was landed from the longline fishery. The Troll fishery estimated a total landing of 147 mt of which 70% consisted of skipjack tuna species in the same period. Overall, the albacore is still the mainstay of the Samoan longline fishery, and while other tuna species may be important, it is the availability of albacore that dictates the operation of the fishery. Based on the recent albacore stock assessment, the regional stock is relatively healthy with the current Biomass of albacore fishery is in excess of the biomass (BMSY) that would support Maximum Sustainable Yield. Moreover, the current fishing mortality is lower than the fishing mortality (FMSY) that results in Maximum Sustainable Yield. 1.2 Goals The plan has two overall goals:  To ensure the longterm sustainability of tuna resources harvesting from within Samoa’s EEZ and throughout their range; and  To optimize the longterm economic and social benefits accruing to the people of Samoa from the exploitation of its tuna resources. 2. TUNA MANAGEMENT 2.1 Scope and Status 1. This Plan is to be cited as Samoa National Tuna Management and Development Plan 2011-2015. 2. The Plan sets out the rules and management measures applicable to the commercial fishery for Tuna and Tuna-like species in the Samoa Exclusive Economic Zone and also for Samoan vessels fishing in other areas as applicable. 3. The Plan also sets out ongoing work relevant to the commercial fishery and the emerging sport fishing sector. 4. Subject to paragraph 5, this Plan represents the policy of the Government of Samoa and does not have legal affect in its own right. 5. Upon its endorsement by notification in the Gazette, paragraphs 6, 7, 10, 14, 17, 18, 21, 24 to 28, 31, 33, 37 to 43, 53, 54, 57 to 60, 62 and 63 and Tables 1 and 2 shall carry the weight of subordinate legislation under the Act. The remaining paragraphs of this Plan shall continue to represent the policy of the Government of Samoa. 2.2 Objectives 6. The Plan will pursue the following objectives through the management of Tuna fishing: a) Continuing to strengthen the exercise of sovereign rights of Samoans over tuna; b) Increasing the economic gains received by Samoa through exercising its rights over tuna and through optimal management of the fishery; c) Contributing to the sustainable management of tuna resources and the associated ecosystem, including through effective participation by Samoa in regional activities; and d) Continual recognition of cultural values in tuna policy and planning, particularly the importance of the contribution of tuna to food security, and protection of the interests of small scale fishers. 2.3 Management Measures 2.3.1 Licensing 7. This sub-Part is to be read in accordance with the licensing requirements set forth in Part VIII section 35 of the Act. 8. Commercial Fishing Licenses will continue to be issued by the Fisheries Division as a means of controlling participation, applying conditions and recovering fees against Government expenditure in the management of tuna fisheries. (i) Commercial Licence Caps 9. The 2005-2009 Management Plan imposed a series of license caps on different categories of vessel. Table 1 shows the licence caps under the 2005-2009 Management Plan as well as the number of vessels that have operated in recent years and new caps that will apply between 2011 and 2015. Table 1 – Licence Caps Class Vessel Size Cap 2005 2009 Highest number 2002 -2008 Cap 2010 2014 A Up to 11m Unlimited 60 100 B Over 11m and up to 12.5 m 15 5 10 C Over 12.5m and up to 15m 15 8 10 D Over 15m and up to 20.5m 12 12 12 E Over 20.5m 5 5 5 10. The number of licenses per category will be subject to ongoing review in accordance with sections 56 to 60 of this Plan. 11. While the new caps are lower than those previously in place, they are higher than recent participation in the fishery (with the exception of classes D and E) and therefore allow expansion and further participation. This represents a balance between increased community wide benefits from increased employment and decreased profitability per vessel if catch rates are affected. (ii) Commercial Licence Fees 12. Licence fees were reviewed on several occasions during the life of the previous Management Plan and have been reconsidered in the development of these arrangements. In particular, concerns about the seasonal nature of the main part of the commercial fishery (targeting albacore during winter months) have been reviewed, including through consideration of proposals raised by industry for a six monthly licensing period to reflect the fishery. 13. Table 2 sets out the previous and new license fees. Table 2 – Licence Fees (SAT) Class Fee 2009 Fee 2010-2014 A 200 200 B 500 1000 C 3000 5000 D 7000 8000 E 7000 10000 14. The licence fee for each category will be subject to ongoing review in accordance with section 46 of this Plan. 15. The 2009 fees represent a significant reduction over those originally included in the 2005-2009 Plan as a result of previous reviews. The 2009 level of fee is considered very low compared to the value of the fishery and the value of fish that each vessel can catch, hence the increase in the new fees for Class B to Class E, as recommended by CF-MAC. 16. While fishing is somewhat seasonal, it occurs right throughout the year, and more importantly, so too does Government expenditure on managing, monitoring and enforcing the fishery. (iii) High Seas Commercial Licenses 17. Fisheries Division will issue endorsements for class C, D and E vessels that already have a Commercial Licence to fish in areas of high seas upon request. Initially, this extra endorsement will be free of charge. Fisheries Division will continue to review the practice and the level of high seas catch and effort and may introduce revised licensing arrangements as appropriate. (iv) Fishing in other Exclusive Economic Zones 18. Pending authorisation from another coastal State, the Fisheries Division may issue licences to allow vessels to operate in the EEZ of that coastal State. Such licences shall be subject to terms and conditions as set forth by Fisheries Division and the coastal State. 2.3.2 Resource Allocation and Conflict Mitigation 19. Spatial exclusion has been used in Samoa for several years to reduce the direct competition between small operators (particularly Alia vessels) and larger, more efficient vessels. The previous spatial exclusion boundary was a 50nm zone around the land that was reserved for vessels smaller than 15m (class A, B and C). 20. Outcomes of the stakeholder consultations held in mid 2009 revealed unanimous support for continuation of spatial management to reduce competition between the vessel classes and therefore avoid potential conflict as well as maintaining profitability and safety for small vessel operators. However, several suggestions for the improvement of the system were proposed and duly considered. 21. For 2011 to 2015, only vessels of classes A and B are permitted to undertake fishing activities (other than steaming and unloading at Port) within 50 nautical miles from any shoreline. 22. Fisheries Division will conduct Monitoring, Control and Surveillance activities, including via vessel monitoring systems under sub-Part 2.3.4 of this Plan to ensure the integrity of the spatial management arrangements. 2.3.3 Data Collection 23. Data is imperative to domestic and regional fisheries management. The information collected under the Plan and the Act will be used for the management of the Samoa fishery as well as to meet Samoa’s obligations to regional bodies to provide data. (i) Logsheets 24. All vessels fishing under a Commercial Fishing Licence must complete a daily logsheet detailing all fishing activity. 25. For vessels of class B, C, D and E, logsheets for each trip must be submitted to Fisheries Division within 2 days of end of the trip. 26. For vessels of class A, daily logsheets must be submitted on a monthly basis. 27. Fisheries Division will: a) Make daily logsheets available to commercial fishing licence holders (noting that the logsheet will be simplified for classes A ; and b) Ensure timely submission of logsheets including through extension and enforcement activities. (ii) Observers 28. Agreement to carry an observer upon request from the Fisheries Division is a pre requisite of applying for a Commercial Fishing Licence. The Fisheries Division may place observers on any licensed vessel provided sufficient notice is given to the licence holder. It should be noted that vessels fishing on the high seas will be subject to the Regional Observer Programme of the WCPFC. 29. Advice from industry during stakeholder consultations in mid 2009 was mixed about the ability to carry observers with some very small vessel operators indicating little difficulty with taking an observer and others indicating that it is not possible. In implementing the compulsory acceptance of observers, Fisheries Division will continue to be mindful of the operational difficulties that observer placement can cause. 30. In some special cases, it may be necessary for the observer to replace a member of the crew. Fisheries Division will work with licence holders to minimise the incidence of this and to ensure that observers are capable of assisting with the operation of the vessel while also collecting relevant information. 31. Notwithstanding that flexibility, the responsibility to accept an observer is still borne by the licence holder under this Plan. (iii) Port Sampling 32. The port sampling scheme that has been undertaken by the Fisheries Division in the past will be continued. 2.3.4 Vessel Monitoring System (VMS) 33. Vessels of class A and B must ensure that an Automatic Location Communicator compatible with the radio VMS is installed on the vessel and functioning correctly prior to departing port on each fishing trip. 34. Fisheries Division shall work with FFA to develop a comprehensive proposal for extending VMS to vessels of class C, D and E. 2.3.5 Bycatch and related species (i) Sharks 35. The conservation and management measure of the WCPFC (which Samoa is bound to implement) requires that shark carcasses are retained on board the vessel and that the weight of fins on board may not exceed 5% of the weight of carcasses. The intention of these measures is to discourage the practice of finning sharks at sea and encouraging full utilisation of sharks. 36. Retention of carcasses would place a significant operational burden on small vessels in the Samoan fishery. Further, given the semi-artisanal status of these vessels, loss of income as a result of decreased sale of shark fins is also extremely undesirable. Therefore, in accordance with the CMM, and in exercise of Samoa’s Sovereign Rights, the following alternative arrangements shall apply. All Vessels 37. No wire traces shall be used in the longline fishery. 38. A maximum of 5 sharks may be taken per trip. Class A and B Vessels 39. Vessel operators are not required to retain shark carcasses on board. However, fins taken from each shark must be stored in separate bags to allow a fisheries officer to determine how many sharks are represented in the catch. Class C, D and E 40. Vessel operators must land all sharks with the fins still attached to the carcass. (ii) Sea Turtles 41. All longline vessels must carry line cutters, de-hookers and dip nets and use them to assist in the safe release of any captured sea turtle. 42. The Fisheries Division will ensure that a copy of educational material to assist in the use of this equipment is available for each vessel on request. 43. Longline vessels targeting swordfish through the use of light sticks and squid bait shall only use circle hooks of size 16/0 or greater. 2.3.6 Other MCS Activities 44. In addition to the data collection and monitoring programmes prescribed herein, Fisheries Division and other relevant agencies will continue to undertake other surveillance and enforcement activities on a unilateral, bilateral and multilateral basis. 2.4 Future Work 2.4.1 Species Management - Albacore 45. Issues relating to the profitability and “local sustainability” of albacore have been raised though the Samoa EAFM process. These concerns relate to the “boom bust” trend that the fishery has shown in recent years with periods of strong decline in catch and catch rates followed by apparent recoveries. Such a fishery structure presents impediments to investment in fishing and associated industries and caused wholesale employment impacts during periods of downturn. These trends are strongly driven by climatic conditions such as the El Nino Southern Oscillation (ENSO), but are also influenced by the high level of effort (hook numbers) that has been present in the small Samoa EEZ in the last decade. 46. Albacore, as used at present in Samoa for cannery supply is a high quantity, low value species and it is therefore important that management arrangements be based on maintaining the local part of the stock at level high enough to support profitable catch rates. 47. The maintenance of catch rates is essentially an industry profitability issue and as such it is appropriate to implement a co-management approach as follows. a) Fisheries Division will work with industry representatives through CF-MAC to establish a “Break even average shot value” for each category of fishing vessel. This shot value will be based on the minimum value of catch that must be achieved from each longline shot in order to cover the cost of the fishing trip and associated costs such as transporting the catch from Savaii to Apia. b) Logsheet data shall be subject to a simple review every three months. Fisheries Division will produce a simple assessment of average catch rates (kg per shot) for albacore, yellowfin, bigeye. This will then be combined with average prices for each species over that period for the three month period that will be supplied by CF-MAC members. c) Fisheries Division will distribute an assessment of the average shot value for each vessel category compared to the agreed break-even value to all licence holders. d) Fisheries Division will work with stakeholders through CF-MAC to determine appropriate responses should the fishery fall below the minimum shot value. In the spirit of co-management, responses in the first instance should be industry based, with the possibility for regulatory changes in the longer term or where shot value is consistently below the level that industry has determined to be its “break-even” point. 2.4.2 Cetacean Depredation 48. Economic losses due to cetacean depredation were discussed as a high risk issue in the EAFM process. However, while industry members noted significant catch loss as a result of either depredation of hooked tuna by whales or theft of bait by dolphins, data was not available to assess the exact loss to the industry and therefore the wider economy. 49. Fisheries Division will work directly with licence holders to collect better information on the prevalence of depredation. This may include the development of a simplistic reporting form or revision of existing data collection measures. Any data collected by observers under sections 23 to 25 will be used to supplement this information. 2.4.3 Species Management – Bigeye 50. The sustainability of bigeye tuna was another risk issue identified in the EAFM process. This is exacerbated by the high value of the species (meaning that its contribution to the viability of the fishery is out of proportion to the quantity of catch) and the negative status of the species in the WCPO. 51. Given the relatively low levels of take in the Samoa EEZ and the low level of importance of the stock assessment region that Samoa is in, the conclusion of the EAFM process was that there is no overwhelming need to reduce bigeye tuna catches in the fishery. While the species is important, no indications of dedicated targeting were identified, making it difficult to do so anyway. 52. However, it is acknowledged that there is a strong need for regional and sub regional management arrangements for this stock. Fisheries Division will continue to advocate sustainable management arrangements through the WCPFC and implement decisions and CMMs accordingly. In addition, Fisheries Division will work with neighbouring coastal States to develop ways in which benefits to Samoa from bigeye tuna can be maximised while also promoting sustainability. 2.4.4 Threatened Endangered and Protected Species 53. In addition to the specific provisions outlined above, Fisheries Division will, within 24 months of commencement of this Plan, present a National Plan of Action for the conservation and management of sharks and a Sea Turtle Management Plan to CF-MAC for consideration. 2.4.5 Management of Fish Aggregating Devices 54. Fisheries Division will prepare a draft Plan for the management of Fish Aggregating devices in support of commercial and subsistence fishing for consideration by CF-MAC. 2.4.6 Sport Fishing 55. Resource allocation issues were raised during stakeholder consultations in 2009 and the potential for conflict between commercial (especially alia) and sport fishing vessel operators exists. 56. Fisheries Division will actively investigate the need for management arrangements in the sportfishing sector and present proposals for amendments to this management plan to CF-MAC within 12 months of commencement. This could include, but is not restricted to proposals such as licensing systems, data collection programs, spatial management and catch limits. 2.5 Review Events 2.5.1 Licence Caps (Section 9) 57. The Fisheries Division will present a report of licence numbers in relation to the caps specified in section 9 at the first meeting of CF-MAC each year. 58. In addition, a specific review of the licence caps shall be conducted when any one of the vessel category caps (other than D and E that have been capped at current levels) becomes fully subscribed or scientific advice indicates major changes to the status of resources. 59. This review shall focus on the current status of the fishery to allow CF-MAC and the Fisheries Division to provide advice as to whether there should be changes to the number of licences issued. If additional licenses are not to be issued, the review will provide advice to the Minister regarding the prioritisation of licence applicants within the caps. 60. The Fisheries Division shall prepare Terms of Reference for this review. 61. In addition, Samoa is participating in a regional assessment of alternative management arrangements for the longline fishery, which may have a bearing on future management arrangements. 2.5.2 Licence Fees (Section 11) 62. CF-MAC shall annually review licence fees in the fishery against general economic conditions, additional discounts, subsidies or waivers provided by the Government and fishery status. 2.5.3 General Fishery Review – Advice to Licence Holders 63. Fisheries division shall develop a simplified template for the provision of catch and effort summaries to licence holders on a regular basis. These reports may be combined with those anticipated by section 38 above. 3. TUNA INDUSTRY DEVELOPMENT 64. The development component of the Tuna Plan set out a broad summary of issues for the further consideration of the Government of Samoa in promoting tuna industry development. Some of the issues raised can be directly addressed by the Fisheries Division and there are areas that will rely on input and action from other government agencies and extensive discussion with industry. 3.1 Development Objectives 65. The overall goal for the development of the domestic tuna fishery during the Plan period is: To maximise economic benefits flowing to Samoa from the sustainable utilisation of its tuna resources, including harvesting and processing. 66. Thus, the objectives include: a) Providing an enabling environment that will promote and encourage private sector development in commercial fishing, processing and support sectors in Samoa; b) Maintain and expand the export of tuna and tuna products from Samoa. c) Promote the development of new markets for Samoan tuna. d) Promote value-adding to tuna catches in Samoa, to maximise local employment, and produce a high value product for both domestic and export markets. e) Encourage the private sector to enter into joint ventures with foreign investors to establish viable fishing operation with shore facilities for processing and exporting fresh or processed tuna based in Samoa. f) Increase the catches of the Samoan tuna fleet through the negotiation of access arrangements with neighbouring countries and Territories and through the chartering of vessels to fish on the high seas. g) Increase the participation of private sector interests in Tuna fishing through the provision of infrastructure needed to foster development, such as anchorage for fishing vessels, constructing support services, such as ice making machines for processing and / or storage facilities, including in rural locations. h) Explore the feasibility of super alia vessels, or other suitable alternatives to improve the economics of the fishery and improve safety at sea. i) Strengthen the performance of the Competent Authority on fish and fishery products destined for exports. Ensure that all developments are sustainable and economically viable, with benefits flowing directly to the local people. 3.2 Development Strategies 67. To achieve the specified development objectives, the following strategies may be adopted. 3.2.1 Provide an Enabling Environment for Development 68. Government policies play an important role in facilitating development particularly with respect to private sector. It is important that the current policies continue to provide an enabling environment for tuna fisheries development and that the Fisheries Division work with other relevant government agencies to ensure that approved policies are fully implemented. (i) Taxation 69. The Customs Act as been amended and with the exception of fuel, the fishing industry is not subject to duties and tariffs. Given the uncertainties of the economics of the industry, particularly the variation in albacore catch rates, the current taxation framework should be maintained. (ii) Credit Facilities 70. In recent years there has been minimal lending to the fisheries sector and the Development Bank advised that that it has not received any loan applications for longline fishing for approximately six years. It ceased lending in the small alia fishery because of the safety at sea problems. The Bank advised that it will consider future lending to the longline sector and therefore the option of financing the upgrading of the alias to some form of larger vessel is possible, noting the need to convince the Development Bank of the feasibility of this approach. 3.2.2 Maintain and Expand the Export of Tuna and Tuna Products from Samoa 71. There remains considerable uncertainty concerning the status of processing in American Samoa which has been the major market for tuna from Samoa and alternatives need to be considered. Strategies to be adopted to increase exports include: a) The promotion and developments of new markets, including exploring options for the export of tuna to the EU, noting the need to meet the stringent food safety requirements of that market and the need to conform with the EU IUU Regulation. b) Once new markets have been identified, a programme should be developed to establish relationships with buyers and produce value added products from the longline catch. c) Consideration of niche markets, including the market for sustainable seafood, which may become available if albacore tuna fisheries in the region can obtain eco-labels or successfully develop other market differentiation strategies. d) The establishment of a Competent Authority as this is a necessity for those countries that wish to export seafood. A Competent Authority is an independent, government-based body that is responsible for controlling the standard of seafood exported and the interpretation of importing nation requirements. e) Investigate the feasibility of establishing a loining plant in Samoa, noting the potential opportunity to take fish that currently supply processing facilities in American Samoa should the remaining facility located there close. This should include the option of a large scale plant supported by foreign investment and a smaller scale operation supplied only by the domestic fleet. 3.2.3 Increase the catches of the Samoan Fleet 72. Due to the small size of the Samoan EEZ and the cap on vessel numbers it is not considered possible to significantly increase catches from the Samoan EEZ. Therefore, Samoa will pursue arrangements to increase catches by Samoan vessels outside of the EEZ including through: a) The negotiation of access agreements to the EEZs of neighbouring States and Territories which have low levels of fishing effort in their EEZs. It is anticipated that the government of Samoa would facilitate these access negotiations, but that the vessels would be licensed under commercial licensing arrangements. b) The development of charter arrangements with foreign fishing vessels with these vessels being authorised by Samoa to fish exclusively on the high seas under the framework of the Commission Management Measure on Charters. The government of Samoa will put in place appropriate arrangements to control the operation of the vessels, including VMS and 100% observer coverage. The feasibility of registering foreign fishing vessels as Samoan flag vessels will need to be investigated, taking account of the need for Samoa to fully implement flag State control measures, noting that the option of Samoa operating an open registry of fishing vessels should also be investigated . Samoa will also develop criteria for the charter arrangements to ensure that benefits from these charters flow to the Samoan economy. Samoan registered companies will be invited to charter vessels in accordance with the criteria. Criteria that might be considered include:  At least 40% of crew consists of Samoan nationals.  Flagged as Samoan vessel; thus all operational and fisheries data shall be submitted to local fisheries authority. 3.2.4 Manage and Improve Infrastructure and Facilities 73. Salelologa wharf has space that could potentially be utilized as a commercial fisheries base for Savaii, to support the alia fishery. The base being located at the terminus of the ferry between Savaii and Upolu would provide for development of infrastructure that would that would enable efficient handling and accumulation of fish from various sources for bulk shipping to market. The Fisheries Division will consult with the Samoan Ports Authority on the possible development of the base. 74. The base should house: a) Ice Plant (2) b) VMS base c) Gear Store d) Bait Store e) Fisheries management office f) Space for future cold store facilities. 3.2.5 Upgrading of the Alia Fleet 75. The number of vessels operating in the alia fishery has been highly variable, largely in response to the economics of the fishery. The use of larger vessels with larger catch volumes might be expected to improve the economics of the fishery. Trials of a larger super alia conducted by SPC have indicated that these vessels can operate economically and other alternatives should also be investigated. The feasibility of a programme to upgrade the existing alia fleet financed through a revolving fund in conjunction with the Development Bank or some other financial institution will be explored. 3.2.6 Safety at Sea 76. Much progress has been made in addressing safety at sea issues, noting that the installation of VMS units on the small alia vessels has greatly assisted in this area. The focus of the current plan will be on the conduct of safety at sea training programmes and ensuring existing regulations relating to safety certificates and vessel seaworthiness are enforced. 3.2.7 Alternative Fisheries 77. Given the seasonal nature of the tuna fishery, options for alternative fisheries will continue to be explored with initial work during this plan period focusing on bigeye scad and possibly the introduction of a ring net fishery, noting that SPC will also need to be involved in this work. 3.2.8 Training 78. As new opportunities and markets are achieved, additional training for the Fisheries Division will be required. This will ensure that there is capacity to discharge some of the new roles that have been highlighted for the Division. 79. There is also a need to identify and support training for the private sector, noting that training in value adding techniques is one immediate priority. 4 KEY PROJECTS PROJECT 1. FISHERIES SHORE FACILITIES Objective: To provide appropriate Fisheries Shore Facilities that would support the development of Savai’i local fish capture industry. Scope/Description: The project is intended to carry out three tasks: Feasibility study of fisheries wharf/small harbour development options on Savai’i Project design and construction Estimated costs:  Consultancy costs Source of Resources: External Donor Timing/Duration: Feasibility Study to start during 2011. PROJECT 2: FISH AGGREGATING DEVICE (FAD) PROGRAMME Objective: To continue a five year programme for a national fish aggregating device (FAD) Programme. Scope/Description: Major tasks to be executed include:  Continue a 5-year replacement deployment plan  Trial fishing around FADs Project Estimated Costs:  Fishing Equipment  FAD materials Source of Resources: External Donor Timing/Duration: 2010-2014 PROJECT 3: PROMOTING VALUE-ADDED TUNA PROCESSING Objective: To encourage tuna processing companies to actively involved in value added tuna and by-catch processing for export marketing. Scope/Description: The scope of the project includes the following:  Identify local processing firms that are endeavoring to develop value-added products for export.  Obtain funding to employ a consultant to train factory workers in value adding techniques.  Develop packaging and marketing tools and instruments  Develop a brand for Samoan fish export products  Locate importers in NZ, Australia, USA and EU  Export sample products and develop export systems to satisfy regulatory requirements of local and importing countries. Project Estimated Costs:  Consultancy Costs:  packaging costs  Equipment costs  Trial shipment costs Source of Resources: External Donor Timing/Duration: 2010-2014/two months PROJECT 4: STRENGTHEN OF COMPETENT AUTHORITY (CAPACITY BUILDING ON SEAFOOD SAFETY AND COMPLIANCE WITH MARKET REQUIREMENTS, SAMOA.) Objective: The objective of the project is to improve the quality and safety of fish produced in Samoa and to assure greater confidence in the integrity of seafood that is marketed, domestically, regionally and internationally. Scope/Description: Develop a programme of interventions in Samoa specifically designed to raise the capacity of those directly involved in the relevant fish supply and/or value chain (s). It will also seek to raise the capacity of relevant competent authorities to regulate and implement appropriate business practices, particularly relating to food safety. To enhance sustainability of the capacity building programme, the training envisaged will be preceded by a review of the Samoan seafood safety legislative framework and systems and will result in the production of a new draft legal instrument relevant to seafood safety. Project Estimated Costs:  Consultancy Costs Source of Resources: External Donor Timing/Duration: 2010/1 year PROJECT 5: UPGRADE OF ALIA DESIGN FOR SAFE, ECONOMICALLY BUILT, PROFITABLE, COMMERCIAL FISHING OFFSHORE BY NATIONAL FISHERMEN Objective: Upgrade of local fishing vessel type that is affordable, profitable and safe. Scope/Description: The scope of the project includes the following:  Development of a vessel design to satisfy the affordability, profitability and safety requirements of offshore fishing  Assessment of the Super-Alia results to date  Evaluation by FFA and SPC staff and consultants of potential vessels such as the super alia to be built in Samoa to satisfy the objectives. Project Estimated Costs:  Workshop Costs  Consultancy Costs Source of Resources: External Donor Timing/Duration: 2011/two months PROJECT 6: ASSESSMENT OF POSSIBILITY OF SUSTAINABLE ATULE (Selar crumenophthalmus) FISHING Objective: Assess the development of a sustainable fishing technique for the capture of Selar and Decapterus species in Samoan waters Scope/Description: The scope of the project includes the following:  Development of an exploratory big-eye scad catching unit following results of similar regional projects.  Assessment of resource by SPC scientists to warrant introduction of a small scale ring net operation  If positive results from stock assessment introduce a ring net vessel and bait attracting light canoe. Project Estimated Costs:  Consultancy Costs  Equipment Source of Resources: External Donor Timing/Duration: 2011-2015/ 1 year PROJECT 7: DESIGN OF A SAILING SYSTEM FOR ALIA Objective: To design a sailing system that will enable Alia to sail to the wind without added mechanical propulsion while being light and unencumbered. Scope/Description: The scope of the project includes the following:  Development of a sailing system to enhance safety at sea and return vessels with broken down engines to safe anchorage.  Development of a vessel sailing system that will not compromise the affordability, profitability and safety requirements of offshore fishing Project Estimated Costs:  Workshop Costs  Consultancy Costs  Construction cost Source of Resources: External Donor Timing/Duration: 2010-2014/ 2 years PROJECT 8: TRAINING Objective: To determine training needs analysis programme for the Offshore Fisheries. Scope/Description: To identify short, medium and long-term training needs of the Offshore Fisheries Sector (Both Government and Industry) Project Estimated Costs:  Consultancy Costs Source of Resources: External Donor Timing/Duration: 2011/ 1 month TAIALA MO LE ATINAEINA O FAIGAFAIVA MA LE PULEA LELEI O I'A O LE TUNA 2011-2015 MATAGALUEGA O FA’ATOAGA MA FAIGAFAIVA VAEGA O FAIGAFFAIVA 2010 UPU TOMUA I le sefulu tausaga ua tuanai atu, na selesele ai Samoa i ni fa’amanuiaga tau le tamaoaiga ina ua tupu ma fa’atumauina le lelei o le atinaeina o faigafaiva o i'a o le tuna. O le amataga o le vaitausaga o le 1990 na avea ai faigafaiva o le tuna o se tasi o fa’amoemoega autu mo Samoa i tupe maua mai oloa o loo fefa’atauaiga i maketi i atunu’u i fafo. Sa avea foi le atina’e o faigafaiva fa’apisinisi mo i’a o le tuna sa fa’afaigaluegaina ai ni tagata se toatele. Aepeitai, o le vaitau o le 2003-2005, na aliae mai ai se fa’aletonu i i'a maua ina ua pau maualalao ma ua le mafai ona toe ausia fuainumera na fa’amauina i le 1990 ma le amataga o le tausaga e 2000. Na avea foi lea tulaga ma a’afiaga o le fa’aitiitia o le aofai o va’a na fagogota i lea vaitau O se toatuga e ogaoga mo i latou o loo fitoi tonu ma le atinaeina o faigafaiva mo le tuna, aemaise ai foi o ni a’afiaga na lagonaina e le Malo. E ui i lea, na fa’aalia i fa’amaumauga o i'a maua i tausaga talu ai, ua toe agai ina siitia le aofaiga o i’a na maua mai i fagotaga ma le fa’amoemoe maualuga ia toe ausia le maualuga o le aofaiga o i’a maua na famauina i le tausaga e 1990. O loo iai pea le manatu mauluga o le atinaeina o le tuna o se tasi o fa’alagolagomaga autu mo fa’amanuiaga tau le tamaoaiga o Samoa. O loo maitauina pea lona tulaga maua’a i le tulaga muamua mo tupe maua mai oloa o loo fa’atauina atu i fafo a Samoa i le amata mai i le 1990. I le taimi nei o loo feagai pea le atinae ma luitau ina ia maua mai fa’amanuiaga aupito sili ona maualuga ma lelei e le gata mo i latou o loo galueaina le atinae, ae fa’apea foi mo le Malo. Aepeitai, e ao foi ina fuafua lelei ma ia mautinoa o loo fa’atumauina le tulaga gafatiataulima o le maua pea o i’a o le tuna i totonu o le ogasami fagota a Samoa. O lea e alagatatau ai lava ona fa’atino faigafaiva ini auala fuafua tatau ina ia o gatusa ma fuafuaga moomia fa’a-va-o-malo mo le tausia ma le va’aia lelei o punaoa tau faigafaiva. O le taiala fa’alotoifale o se meafaigaluega ua tu’ufa’atasia e limataitaina ai le faia o ni faigafa’avae ma ni fa’asinomaga mo fuafuaga e fa’afualoaina ai le atinae o faigafaiva, le fausia o ni fuafuaga ma ni auala e fa’atino ai le fa’atalanoaina o ni toatuga e lapelapea ai le sologa lelei o le atinae. E pei o ni fa’afitauli i le gasologa fa’aauau o le atinae, ni alafua e faigofie ona fa’atino, ma ia lelei ni taunu’uga mo le tausia ma le va’aia lelei o ituaiga e fa o i'a o le tuna (apaloa, asiasi, matalapoa ma le atu) ina ia mautinoa o loo tulaga lelei lona faitau aofai ma ia saogalemu lona malosiaga fa’apunaoa fa’alenatura. Ia fa’aleleia le silafia ma le agava’a o le au faigaluega o loo ua fa’aee iai le fa’atuatuaga mo le faia o auaunaga, e pei o le au faigauega a le Vaega o Faigafaiva, toe iloiloina o le tulafono, ma se fausaga e toe autalu ai ma toe iloilo le Taiala i taimi talafeagai e manaomia ai. O le Taiala mo le Atinaeina ma le Tausia Lelei o I'a o le Tuna a Samoa 2011-2015, o le lona lua ai lea o Taiala tai 5-tausaga ua fausia e fa’atonutonu folau ai le atinaeina o faigafaiva, ma siitia ai le tulaga lelei mo lona tausiga. O le Taiala la ua taulimaina nei, o le tu’u fa’atasia lea o ni manatu ma ni finagalo na fa’aalia i taimi o fa’atalatalanoaga, ma i latou o loo feagai ma le fa’atinoina o le atinae. E pei o fa’alapotopotoga a le malo, fa’alapotopotoga tu-maoti, Fa’alapotopotoga Fa’aitu-lagi e pei o le Ofisa Tutotonu o Faigafaiva a le Pasefika (FFA-OTFP) ma le Failautusi o le Fa’alapotopotoga a le Pasefika (SPC-FFP), Komiti Faufautua mo Faigafaiva Fa’apisinisi (KFFF), ma le Vaega o Faigafaiva o le Matagaluega Fa’atoaga ma Faigafaiva. E avea lenei avanoa e momoli atu ai le fa’amalo ma le fa’afetai tele i le OTFP ma le FFP mo le tu’uina mai o fesoasoani fa’a-tekinolosi ma fa’a-le-tulafono (ma tulaga fa’atagaina) ua mafai ai ona fausia ma tu’u-fa’atasia se Taiala ua talafeagai ma lava tapena e saga fa’aleleia ma faumautuina ai le atinaeina, le tausia ma le va’aia lelei o faigafaiva i le punaoa o le tuna. Ina ia aua nei see ese ma le fa’a-va’a o galuega mo le tausiusia o alafua mo le va’aia lelei o faigafaiva i lona tulaga aoaotetele fa’asiosiomaga. O le tulaga taua o le lagolago lea e le Taiala o ni lagona ma ni talitonuga fa’a-itu-lagi i le tausia ma le va’aia lelei e le kelope o ia itu-aiga o i'a i le tulaga maualuga fa’a-le- malo. Ona o ia la mafua’aga, ua fa’amalieina au ma le agaga fiafia ou te tu’uina atu aloaia ai lenei Tusi Taiala mo le Atinaeina o Faigafaiva, Tausia ma le Va’aaia Lelei o I'a o le Tuna a Samoa 2011-2015. Fa’afetai Taua Kitiona Seuala Afioga i le Minisita o Fa’atoaga ma Faigafaiva. 2. FA’ATOMUAGA 1.2. Folasaga/Fa’amatalaga O le ogasami fagota a Samoa ua mautinoa o loo fa’aoloaina i se vaega tele o le ituaiga o i’a o le tuna e pei o atu, apaloa, asiasi ma le mata-lapoa. O loo fa’apea foi ona maua ai ma se vaega tele o isi ituaiga o i'a e tai uiga tutusa ma le auaiga o le tuna ma o loo maua mai i le faiva o le laina poo le afa-tatao O lenei Taiala o loo fa’amatala ai le fa’anaunauga o le Malo o Samoa mo le atinaeina ma le va’aia lelei o le punaoa o le tuna o loo maua i lona Sone Saoloto mo le Tamaoaiga (SST) i totonu o le isi lima (5) tausaga e afua atu i le 2011-2015. O le manatu maualuga o lea fa’amoemoe ia tele ni fa’amanuiaga tau le tamaoaiga maua ma avea ma tulaga e siitia ai le soifua laulelei o tagata o Samoa mai le fa’aaogaina tatau o nei punaoa. E lua ni itu taua o loo fa’amamafaina i lenei Taiala: O le tausia lea ma le va’aia lelei o punaoa o i’a o le tuna i Samoa e tauala i le silasila totoa i auala o loo fa’atino ai le laiseneina o va’afagota mo le faiva o le Laina; ma le Atinaeina mo le lumanai o faigafaiva mo le i'a o le tuna ina ia fa’aauau ona maua pea ni fa’amanuiaga tau le tamaoaiga aupito sili ona lelei ma ia fa’atautaia lava e tagata Samoa nei atinae. 1.2.1. Tulaga o le Punaoa O Samoa o loo aofia i totonu o le lio o le Vasa Pasefika i Sisifo ma Totonu (VPST) lea ua fa’amaonia le tele o le tamaoaiga o le tuna o loo maua ai, ma ua na o se vaega itiiti pe tusa o le 1% o loo maua ma fagotaina i totonu o ogasami o Samoa. O le tuna lava ia o loo fagotaina mai le VPST pe tusa lea ma le 50% o le aofai atoa o tuna o loo fa’atau atu i maketi o le lalolagi atoa. Mai le ogatotonu o le vaitausaga o le 1990, na fa’atulaga mai ai i'a maua o le tuna apaloa i Samoa o se tasi o fua fa’atatau sili ona maualuga i lenei foi itulagi i se aofaiga fa’amauina fa’a-letausaga e silia ma le 4000mt na maua i nai tausaga ua tuanai . Mai lea aofaiga atoa, o le tusa lea ma le 12% o le aofaiga atoa o tuna apaloa na fagotaina mai i ogsami i saute o le Pasefika i lea vaitausaga. O tuna o loo maua mai le faiva o le laina i Samoa e tusa lea ma le 0.3% o le aofaiga o tuna o loo maua mai faiva a le VPST. O ni fesuiaiga fa’a-le-tausaga i le siosiomaga o le fogatai ma a’afiaga mai le tau i ni vaitaimi, o loo a’afia tele ai le iai pea o tuna apaloa i o tatou ogasami, ma o se toatugā o feagai ma faigafaiva ma o loo mafua ai ona oso fa’afuasei i luga ma pau maualalo i'a maua. O lea tulaga femoumouai ua fa’aletonu ai ma le aofa’i o va’afagota o loo fa’atinoina faigafaiva mai lea tausaga i lea tausaga. O tulaga ma’aleale ia i faigafaiva na semanu e fa’amuta ai faigafaiva i le tausaga e 2004/05, ae na finau pea ma le filiga ma ua toe tulai mai ai i se tulaga lelei ma o loo fa’aauau pea e oo mai i le taimi nei. O le fua va’afagota a Samoa mo le faigafaiva o le laina, e tele i va’afagota alia laiti mai le 9 i le 12 mita le u’umi ona fa’asolo ane ai lea i va’afagota feololo ma va’a lapopoa e tai 20 mita le u’umi ma sili atu. O va’afagota lapopoa o loo fa’atotogaina i masini ma totoga mo folauga ma fesootaiga fa’aonapo nei. O faigafaiva fa’apisinisi e fa’aaoga ai le laina e fa’atautaia fa’asolo atoa i le tausaga ma o latou fagotaina le tuna apaloa, lea e tusa ma le 75% o le faitau aofa’i o i'a uma o loo maua mai i fagotaga ma o loo fapea ona fa’atau atu i fale tu’u-apa i'a e lua i Amerika Samoa. Mai le aofaiga fa’amauina o i’a maua o le tuna mai faigafaiva o le laina, e 12% o le ituaiga o le asiasi, ma se vaega laiti o lea aofaiga atoa o le ituaiga o le mata-lapoa. O tuna o le asiasi ma le mata-lapoa e ausia le 25kg le mamafa, o loo fa’afetaua’i mo maketi i fafo o ni i’a felesi fou. E silia ma le 6,000 tone (mt) o le tuna fa’atasi ai ma isi itu-aiga o i'a o le fogatai, na maua mai faigafaiva i tausaga taitasi i le vaitausaga o le 1990, mai le malosiaga fa’a faigafaiva e tusa ma le 7 miliona matau na tatao i le tausaga e tasi. I se fa’atusatusaga, o le aofaiga fa’atatau atoa o i'a o le tuna na maua mai faigafaiva o le laina i tausaga o le 2004 i le 2006, e tusa ma le a ma le 2,000 tone le mamafa i le tausaga ma le malosiaga fa’afaigafaiva e 4 miliona matau na tataoina i le tausaga. I le tausaga e 2009, o le fua fa’atatau o le aofai atoa o i'a maua mai le faigafaiva o le laina, e tusa ma le 3,700 tone (mt). I le vaitaimi lava lea e tas, o le aofai o le fua fa’atatau atoa o i'a na maua mai le faiva o le toso-atu e tusa ma le 147 mt, mai lea aofaiga, o le 70% o le ituaiga o le atu. I le tulaga aoao tetele, e foliga mai o le tuna o le apaloa e mautinoa ai le fa’atumauina ma fa’aauau faigafaiva o le laina i Samoa, e ui ina iai foi le sao taua o isi ituaiga tuna. O le iai pea o le apaloa i ogasami o Samoa, e fua iai le fa’agaioiina o faigafaiva o le laina. Tusa ai ma ni fa’amaumauga i sailiiliga fa’a-itulagi na faia talu ai nei i le tulaga o loo iai le apaloa, na fa’aalia ai o loo lelei pea o lona tulaga maloloina ma le gafatiataulima. O loo iloa lea tulaga i le maualuga ma le lelei o loo iai i le taimi nei, nai le tulaga e tatau ona iai pe a fa’agotaina i se tulaga (gafataulimaina) fa’aauau ma fuafua lelei. O le isi tulaga o le laititi lea o i'a e maua mai faigafaiva nai lo i'a o loo mamate ma fa’atamaia i mafuaga fa’a-le-natura ma o loo fa’aalia ai pea le tulaga pito maualuga e mafai ona gafataulimaina mo faigafaiva 2.3 Manulauti Autu E lua sini autu o le Taiala  Ia mautinoa le gafataulimaina o fuafuaga alualu mamao mo le fagotaina o punaoa o le tuna i totonu o le SST ma tua atu i ogasami mamao o loo o’o iai faigafaiva; ma  Ia ausia tulaga lelei alualu mamao o fa’amanuiaga tau le tamaoaiga ma le soifuaga manuia mo tagata o Samoa mai le seleseleina o i’a o le tuna. 3. PULEA TATAU MA LE VA’AIA LELEI O PUNAOA O I’A O LE TUNA 2.1 Fa’asinomaga ma le Tulaga taualoa 80. O lenei Taiala ua fa’atulagaina o se Taiala Fa’a-le-malo a Samoa mo le Atinaeina ma le Pulea Tatau o I’a o le Tuna 2011-2015. 81. O loo folasia i totonu o le Taiala tulafono ma ala fua e talafeagai mo le atinaeina ma le va’aia lelei o faigafaiva fa’apinisi mo le tuna, ma isi ituaiga i'a e uiga tutusa ma le tuna i totonu o le SST o Samoa, ma fa’apea ai ma va’afagota a Samoa o loo fagogota i isi ogasami pe a manaomia 82. O loo fa’atulaga mai fo’i i totonu o le Taiala ia galuega fa’aauau e talafeagai ma faigafaiva fa’apisinisi ma faigafaiva fa’a-ta’aloga 83. Tusa ai ma le palakalafa 5, o loo tu’uina mai i lenei Taiala faiga fa’avae a le Malo o Samoa ma e leai ni a’afiaga tau le tulafono i lona lava tulaga fa’a-le-aia tatau. 84. I le maea ai ona fa’amaonia le Taiala e ala i le fa’ailoa mai i se kaseti, o le palakalafafa 6, 7, 10, 14, 17, 18, 21, 24 i le 28, 31, 33, 37 i le 43, 53, 54, 57 i le 60, 62 ma le 63 ma le Laulauga 1 ma le 2 o le a tauaveina le fa’amamafaina o tulafono lagolago i lalo o le Tulafono Autu. O isi palakalafa e le o taua i luga e fa’aauau pea ona tauaveina faiga fa’avae a le Malo o Samoa. 3.2 Manulauti 85. O le a tulimata’i e le Taiala fa’amoemoega o loo fa’asolo atu i lalo e tauala atu i le tausia ma le va’aia lelei o faigafaiva o le Tuna e) Fa’aauau ona fa’amalosia le aiā tatau a tagata Samoa mo atinae tau faigafaiva i punaoa o le tuna: f) Siitia fa’amanuiaga tau le tamaoaiga e maua e tagata Samoa e tauala i le fa’aogaina o lana aia aiā tatau i le fagotaina o i'a o le tuna ma ia lelei fa’afoe le tausia ma le va’aia lelei o punaoa o i’a o le tuna; g) Ia velo aso ma fai saofaga mo le pulea tatau ma le va’aia lelei o punaoa o le tuna ma isi punaoa fa’anatura o loo miomio fa’atasi ma ia o le tuna, ma ia taulamua a Samoa ona auai i galuega fa’a-itulagi; ma h) Ia fa’ataua ma amanaia tu ma agaifanua i faigafa’avae ma fuafuaga o mautinoa ma le fa’amausaliina o taumafa, ma ia puipuia le agaga tauivi o le au faifaiva laiti. 2.3 Ala-fua mo le Pulea ma le Va’aia Lelei o I’a o le Tuna. 2.3.2 Laiseneina 86. E faitauina lenei vaega e tusa ma manaoga o le laiseneina o va’afagota e pei ona fa’atulaga mai ai i le Vaega V111 o le puipui 35 o le Tulfono Autu. 87. O le a fa’aauau pea ona tu’uina atu e le Vaega o Faigafaiva laisene mo va’afagota o se auala e pulea ai le fa’atinoina o faigafaiva, o aiaiga mo talosaga ma le fa’amaopoopoina o tupe totogi, e fa’afetaia’i ai tupe na fa’aalu a le Malo i le Pule tatau ma le Va’aaia Lelei o faigafaiva mo le tuna. (v) Fa’a-tapula’aina o Laisene Fagota Fa’apisinisi 88. O le Taiala 2005-2009, o loo fa’amalosia ai nisi o tapula’a mo laisene i vaega eseese o va’afagota. I le Laulauga 1 o loo fa’aalia ai tapula’a o laisene i lalo o le Taiala 2005-2009 fa’apea ai ma le fuainumera o va’a na fa’agaioiina i tausaga ua tuana’i, ma tapula’a fou lea o le a fa’aaogaina i le vaitausaga o le 2011 i le 2015. Table 1 – Fa’atapula’aina o Laisene Vasega Fuataga o Va’a (uumi) Tapula’a 2005-2009 Aofaiga maualuga o vaafagota laisene 2002 -2008 Tapula’a 2010-2014 A Luga i le 11m Leai se tapula’a 60 100 B Sili atu ma le 11m i le 12.5m 15 5 10 C Sili atu ma le 12.5m i le 15m 15 8 10 D Sili atu ma le 15m i le 20.5m 12 12 12 E Luga atu o le 20.5m 5 5 5 89. O se fesuaiga i le numera o laisene mo vaega taitasi, e fua i se fa’aiuga toe e tusa ai ma le vaega 56 i le 60 o lenei Taiala. 90. E ui ina maualalo le tapula’a fou nai lo le tapula’a na iai muamua, ae o loo maualuga pea le fuainumera o va’afagota o loo auai i le atinae o faigafaiva (sei vagana ai le vasega D ma le E). O se tulaga o loo mafai ai pea ona maua le avanoa e fa’alauteleina ai le atinae o faigafaiva, aemaise o le siitia o le aofaiga o i latou e auai ma faatinoina le atinae. O se tulaga paleni lea i le va o le fa’atupulaia o fa’amanuiaga e maua e tagata lautele i le siitia ai o ni galuega maua ma le fa’aitiitia ai tupe fa’asili mo le va’a e tasi pe a oo ina afaina i'a maua (vi) Totogi o Laisene Fgaota Fa’apisinisi 91. E tele ni taimi na toe iloilo ai le totogi o laisene fagota ao fa’agasolo le fa’atinoga o fuafuaga o le Taiala talu ai, ma sa toe fetu’una’i ina ua fa’atulai mai ni fesuiaiga i le atinae. Sa faatino fo’i se iloiloga ona o popolega i le tulaga faanatura mo tai i'a maua aemaise lava i taimi taua mo faigafaiva (vaitaimi malulu). Na talanoaina fo’i se talosaga nmai le Au tautai i le faia o se laisene fagota tai ono masina ina ia atagia ai faigafaiva suiga faanatura o punaoa o le tuna. 92. Laulauga 2 o loo fa’atulaga atu ai tau tuai ma tau fou o laisene fagota Laulauga 2 – Tau o Laisene (SAT) Vasega Tau (Tala) 2009 Tau (Tala) 2010-2014 A 200 200 B 500 1,000 C 3,000 5,000 D 7,000 8,000 E 7,000 10,000 93. O le tau o le laisene fagota mo vasega taitasi o vaafagota, o le a fa’alagolago i le toe iloiloga o loo fa’agasolo e tusa ai ma le vaega 46 o lenei Taiala 94. O le tau o le laisene i le 2009 o loo fa’aalia ai se fa’aitiitiga taua nai lo le tau na fa’atulaga mai i le Taiala o le 2005-2009 ona o se fa’aiuga ina ua maea le toe iloiloga talu ai. O tau o le laisene i le 2009 ua maitauina le maualalo tele pe a fa’atusatusa i le aoga tau tupe o faigafaiva ma tupe maua mai i'a e mafai e va’afagota taitasi ona ausia. O le ala lea o le sii o le tau fou mo laisene o le vasega B ma le C e pei ona fautuaina mai e le KFFF 95. E ui ina femoumouai tai i'a i faigafaiva ae o loo maitauina pea le fagogota o va’a i le tausaga atoa, aemaise o loo fa’aalu pea e le Malo ana tupe e faatino ai auaunaga mo le pulea tatau, mataituina ma le fa’amalosia o leoleoga mo faigafaiva (vii) Laisene Fagota Fa’apisinisi i Ogasami saoloto 96. O le a tu’uina atu e le Vaega o Faigafaiva se fa’amaoniga mo va’afagota i le vasega C, D ma le E o loo ua umia Laisene fagota Fa’apisinisi, e fagota ai i ogasami le faatuaoia (high seas) pe a talosagaina. O lenei fa’amaoniga faia fua e leai se tau. O le a fa’aauau pea ona mataitu e le Vaega o Faigafaiva faigafaiva i ogasami saoloto ma toe iloilo lea e fua i i'a maua ma le malosiaga tau faigafaiva ma faaono suia ai sea fuafuaga pe talafeagai ai. (viii) Faigafaiva i Sone Saoloto mo le Tamaoaiga (SST) a isi atunu’u 97. Pe afai ae taulimaina se fa’atagaga mai se isi atunu’u tuaoi, e mafai e le Vaega o Faigafaiva ona fa’amatu’u atu se laisene e fa’ataga ai va’afagota o Samoa, e fagogota i totonu o le SST o lea atunu’u. O sea laisene e fa’agaioi i lalo o tu’utu’uga ma aiaiga o le a fa’atulaga ma malilie iai le Vaega o Faigafaiva ma lea atunu’u 2.3.2 Fa’asoaina o punaoa ma le Foia o ni feteenaiga 98. O le fa’atuaoiina o ogasami fagota mo vasega o va’afagota na fa’aaogaina i Samoa ini tausaga se tele ua tuanai, e tu’u itiitia ai le fefinaua’i i le va o le au faifaiva o va’a laiti (ae maise lava i alia) ma va’a lapopoa. O le fa’atuaoiina o ogasami talu ai, e 50 maila tautai le lio fa’ata’amilo mai laufanua lea na fa’atulaga na o va’a e laiti ifo i le 15 mita le u’umi (vasega A, B ma le C) e mafai ona fagota ai. 99. O le fa’aiuga o fa’atalatanoaga ma pa’aga a faigafaiva lea na faia i le ogatotonu o le 2009 na fa’aalia ai se manatu autasi e lagolagoina le fa’aauau ona fa’atinoina lea fuafuaga mo le fa’atuaoiina o ogasami. Ina ia tu’u itiitia ai faiga fa’a-tauva i vasega o va’a ma taofia ai ni fete’enaiga ma feeseeseaiga, ma fa’apea ona faleleia ai tupe maua ma le saogalemu o va’afagota laiti. Ae ui i lea, na iai foi ni fautuaga e tatau ona toe fa’aleleia lea faiga ma ua fa’apea ona fa’amauina. 100. Mo le 2011 i le 2015 na o va’a o le vasega A ma le B e fa’ataga e faia ni faigafaiva (sei vagana le folau atu i nofoaga fagota ma toe taliu mai i le taulaga e lau ese uta) i totonu o le li’o e 50 maila tautai mai le apitagalu 101. O le a fa’afoeina e le Vaega o Faigafaiva galuega mo le Mataituina, Pulea ma Leoleoga e tauala atu i le polokalame mo le mataituina o va’afagota ma faigafaiva i lalo o le Vaega lua 2.3.4 o lenei Taiala ina ia mautinoa le aloaia ma amanaia o le fa’atinoga o lea fuafuaga. 2.3.3 Aoina o Fa’amatalaga ma Fuainumera 102. O le aoina o fa’amatalaga ma le fa’amaumauina o fuainumera e taua tele mo le faia o ni fuafuaga lelei mo le tausia ma le va’aia lelei o faigafaiva i le fa’aloto-i fale ma fa’a-itulagi. O fa’amatalaga e aoina mai i lalo o lenei Taiala ma le Tulafono autu, o le a fa’aaoga mo pulea tatau ma le va’aia lelei o faigafaiva i Samoa, aemaise o le ausia ai o matafaioi a Samoa e pei ona aiaia ai i lalo o fuafuaga fa’a-itulagi mo le tu’uina atu o fa’amatalaga ma fuainumera fa’amaumauina. (iv) Pepa mo Fa’amaumauga (aoina o fa’amatalaga ma le fa’amaumauina o fuainumera) 103. O va’afagota uma o loo umia Laisene Fagota Fa’apisinisi e ao ina fa’atumu mae’ae’a le pepa mo fa’amaumauga e auiliili ai galuega tau faigafaiva i aso taitasi. 104. Mo va’a o le vasega B, C, D and E, o pepa mo fa’amaumauga mo faiva taitasi e ao ina taua’aoina i le Vaega o Faigafaiva i totonu o le 2 aso talu ona taunu’u i fanua le malaga 105. Mo va’a o le vasega A, o pepa mo fa’amaumauga i aso taitasi e ao ina taua’aoina atu i totonu o masina taitasi 106. O le Vaega o Faigafaiva o le a: a) Ia mautinoa o loo maua pepa mo fa’amaumauga e tu’uina atu i ai latou o loo umia laisene mo faigafaiva fa’apisinisi, ia mautinoa o loo ua fa’a-faigofie ona malamalama le pepa o fa’amaumauga mo va’a i le vasega A ma e) Ia mautinoa o loo taua’aoina pepa o fa’amatalaga i taimi fa’atulagaina e aofia ai ma taimi e fa’atino ai auaunaga mo galuega lautele ma le fa’amalosia o tulafono (v) Ofisa e Mataituina Faigafaiva (OMF) i luga o va’afagota. 107. O le talia o le auai ma le tauaveaina e se vaafagota o Ofisa (OMF) mai le Vaega o Faigafaiva e mataituina faigafaiva faatino, o se manaoga e ao ona faamalieina, a’o le’i tuuina atu se laisene fagota faapisinisi i se vaafagota. E mafai e le Vaega o Faigafaiva ona faamatu’u atu se OMF mo le mataituina o faigafaiva i luga o soo se va’afagota, pe afai ua lava tapena, ma lava le taimi na feutanai mai ai, aemaise o sea vaafagota o loo umia se laisene. E ao ina silafia o va’afagota uma o loo fagogota i luga o ogasami saoloto o loo aofia ma aiaia i lalo o le Polokalame Fa’aitu-lagi a le Komisi mo Faigafaiva i vaega sisifo ma tutotonu o le vasa Pasefika (KFFF). 108. O fautuaga na maua mai le taimi o fa’atalatalanoaga ma le au fai pa’aga i le ogatotonu o le 2009, na fa’aalia ai ni manatu feleilonai i le mafai lea ona tauaveina ni OMF e Mataituina Faigafaiva i luga o va’afagota. Na fa’aalia e le au fai va’a laiti le faigata ona fa’aofi se OMF i luga o malaga, ao nisi na fa’aalia le le mafai. I le fa’atinoina la o le fa’amalosia ona tauave OMF e Mataituina Faigafaiva, e ao i le Vaega o Faigafaiva ona silasila totoa i fa’afitauli e ono filogia ma le fa’atinoina o faiva pe a iai se OMF i luga o le va’a. 109. I nisi o itu fa’apitoa o le tilotilo lea i le mafai ona sui tulaga le OMF i se tasi o le auva’a. E ao i le Vaega o Faigafaiva ma le e umia le laisene ona feutana’i lelei ma soalaupule le fa’aitiitia o ni fa’afitauli e ono tutupu mai, ma e ao i le OMF ona gafatia le fesoasoani i le faia o galuega i luga o le va’afagota a’o loo aoina foi ana fa’amatalaga talafeagai mo le polokalame. 110. E le faia ai ni fetu’unaiga e pei ona taua i luga, o le tiute ma le matafaioi o le taliaina o OMF i luga va’afagota o le filifiliga patino lava lea a le o loo umia le laisene i lalo o lenei Taiala. (vi) Aoina oFa’amatalaga o Faiva i luga o Uafu/Taulaga 111. O le a fa’aauau pea le polokalame o le aoina mai o fa’amatalaga mai nisi va’afagota lea e fatino e le Vaega o Faigafaiva, pe a lau ese a latou uta i luga o le uafu. 2.3.4 Polokalame mo le Mataituina o Va’afagota i luga o le VMS (Vessel Monitoring System) 112. Ao le’i tu’ua e va’afagota uma o le vasega A ma le B le uafu mo faigafaiva, e ao ina mautinoa o loo iai i luga o le va’a le VMS e faailoa mai ai le nofoaga fagota ma se leitio mo fesootaiga o loo fa’apipii i luga o le va’a, ma ia mautinoa o lo’o ola lelei 113. O le a galulue fa’atasi le Vaega o Faigafaiva ma le OTFP (FFA) e fausia se talosaga e fa’alautele atu ai le VMS i va’afagota uma o le vasega C,D ma le E 2.3.5 I'a Osovale ma isi itu-aiga (i) Malie 114. O fuafuaga mo le fa’asaoina ma le va’aia lelei (FFV) a le KFFF (lea e ao ia Samoa ona fa’atnoina) e mana’omia ai tino o malie ia taofia i luga o va’a ma le mamafa o apa’apa o loo i luga o le va’afagota ia le sili atu i le 5% o le mamafa o tino malie. O le naunautaiga o lenei fuafuaga ina ia taofia ai le aveesea o apa’apa o malie i luga o le sami ona lafoa’i lea, ae ia fa’atauanau le fa’aaogaina o le tino atoa. 115. O le taofia o tino o malie i luga o va’afagota, o le a avea ma fa’alavelave i galuega ma faigafaiva a va’a laiti. E le gata i lea, o le tulaga fa’auigalua o faigafaiva o loo faia e nei va’afagota, o le leai o se tupe maua pea fa’aitiitia le fa’atauina o apa’apa malie o se mea e faigata ona talia. E tusa ai la ma le FFV i lea tulaga, ma le fa’aaogaina o le aia tatau a Samoa e ao ina talia fetu’unaiga o loo taua i lalo Va’afagota uma 116. Leai ni matimati uaea e fa’aaogaina i le faiva o le laina i Samoa 117. O le aofaiga maualuga e 5 malie e mafai ona aumai i le faiva e tasi Va’afagota o le Vasega A ma le B 118. E le manaomia e i latou o loo fa’agaioiina ituaiga o va’afagota nei ona taofia tino o malie i luga o le va’a. Peitai, o apa’apa o loo aveesea mai ma malie taitasi e tatau ona teuina ese ise taga ina ia mafai e le OMF ona fa’avasega le aofai o malie na aumai ai nei apa’apa Vasega C, D ma le E 119. E manaomia i latou o loo fa’agaioiina nei vasega o va’afagota ona taofia uma tino o malie ua maua i luga o le va’a fa’atasi ai ma o latou apa’apa (ii) Laumei Sami 120. E tatau i va’afagota laina uma ona iai meafaigaluega i luga o le va’a e pei o le seleulu/palaea tipi laina, palae tala matau, upega-asu e fa’aaoga e fesoasoani ai i le toe fa’asolaina ma le saogalemu o se laumei ua lavea i le laina. 121. O le tiute o le Vaega o Faigafaiva ia mautinoa ua tufatufa i va’afagota taitasi tusi mo aoaoga ina ia faigofie ona malamalama i le fa’aaogaina o ia mea faigaluega e pei ona taua i luga. 122. O va’a laina uma o loo fa’amoemoe e fagotaina le i'a o le Sa’u e tauala i le fa’aaogaina o moli faalalata-i’a ma le maunu o le gufee, ia fa’aaoga na o matau fa’a-lapotopoto numera 16/0 poo le lapoa atu. 2.3.6 Isi galuega mo le Mataituina, Pulea ma Leoleoga o Faigafaiva (MPL) 123. E fa’aopoopo i galuega faatino o le aoina o fa’amaumauga ma fa’amatalaga ma le polokalame mo le mataituina o faigafaiva, e tatau i le Vaega o Faigafaiva ona fa’aauau galuega mo le faamalosiga ma leoleoga mo faigafaiva ini auala faa paaga ma soofaatasi. 2.4 Galuega mo le Lumanai 2.4.1 Tausia ma le Va’aia lelei o Ituaiga I'a-Apaloa 124. O mataupu uma ma lagona fa’atatau i le fa’aauau ona maua mai fa’amanuiaga mai le tuna o le apaloa, na aliae i le taimi na fa’atalanoaina ai le (EAFM - Ecosystem Approach Fisheries Managemen) -Tausia ma le Va’aia Lelei o Faigafaiva e ala i le amanaia o isi Punaoa Fa’anatura). O lagona ia na aliae mai ina ua maitauina e iai taimi e paū fa’afuasei ai le tulaga o i'a maua, ma fa’apea ona toe aga’i ina lelei mulimuli ane. O tulaga le mautonu fa’apea o fagafaiva e fa’ava’atuia ai le faia o ni teuga tupe mo faigafaiva ma isi atinae e iai o latou sootaga, ma fa’apea ai fo’i ona afaina tagata faigaluega o loo feagai ma le atinae i taimi e fa’aletonu ai i'a maua. O nei uiga le mautonu o le atinae e mafua mai i le fesuiaiga o uiga o le tau, e pei o ogasami mafanafana, El Nino Southern Oscillation (ENSO) fa’atasi ai ma a’afiaga ona o le tele o le malosiaga fa’a faigafaiva (aofai o matau) o loo fa’aaogaina i totonu o le SST lamoī a Samoa i tausaga ua tuanai. 125. O le i'a o le apaloa e tele sona faitau aofa’i aepeita’i e laitiiti sona tau o loo fa’atau atu e Samoa i fale tu’uapa-i'a i Amerika Samoa. O lea, e taua tele le faia o fuafuaga e tausia ma va’aia lelei itu e fa’amautuina ai le iai pea o tuna apaloa i ogasami o Samoa e fesoasoani i le fa’aleleia o i'a maua ma ia lelei sona taui tau tupe. 126. O le fa’atumauina o le tulaga lelei o i'a maua e taua tele lea mo tupe maua a le atinae ma ua alagatatau ai ona opogi fa’atasi ma felagolagoma’i le tausiga ma le va’aia lelei i auala e pei ona fa’asolo atu i lalo. e) Galulue fa’atasi le Va’aega o Faigafaiva ma sui o le atinae e tauala atu i le Komiti Faufautua mo Faigafaiva Fa’apisinisi (KFFF) i le fa’avaeina o se "tau paleni fuafuaina e tuli mata’i" mo vasega taitasi o va’afagota. O lea tau paleni e fua i le tau pito maualalo o i'a maua e tatau ona ausia e le va’afagota mai seti taitasi ina ia mafai ona totogi ai le tau o le faiva ma isi tau fa’aopoopo e pei o felauaiga o i'a mai Savai’i i Apia f) O pepa mo le fa’amaumauina o famatalaga o faiva e tatau ona toe iloilo mo ni suiga i le ta’itolu masina. O le a fa’atautaia e le Vaega o Faigafaiva se suesuega mo i'a maua fuafuaina (kg i le seti) mo le apaloa, asiasi ma le matalapoa. O fa’aiuga e maua i lea suesuega o le a tu’ufa’atasi ma tau fuafuaiina mo ituaiga o tuna taitasi ma tuuina atu mo le fonotaga a le Komiti Faufautua mo Faigafaiva Faapisinisi (KFFF)ma faasoa atu fo’i i tautai. g) O le a tufatufaina atu e le Vaega o Faigafaiva fa’aiuga o sailiiliga mo le tau paleni fuafuaina o vaega o va’afagota taitasi, fa’atusatusa i le tau paleni na malilie iai mo i latou uma o loo umia laisene fagota. h) O le a galulue so’oso’o tauau le Vaega o Faigafaiva ma ana pa’aga e tauala i le KFFF e su’esu’e ma fausia ni tali talafeagai pea alia’e mai se tulaga ua paū maualalo ai faigafaiva i lo le tau paleni pito i maualalo. I le agaga lava ia mo le tausoaina fa’atasi o le (Pulega) tausia ma le va’aia lelei o le atinae. O tali e tatau ona tu’uina muamua mai ia atagia ai le atinae, ma se mafua’aga e mafai ona suia ma fa’atonutonu ai le va’ai mamao pe a fa’aauau pea ona tumau faigafaiva i lalo ifo o le tau paleni e pei ona fuafuaina. 2.4.2 Fa’atamaia i'a maua mai faigafaiva ona o Tafola ma Mumua 127. O famanuiaga mai faigafaiva ua le maua, ona o a’afiaga mai le fa’atamaia e tafola ma mumua o i'a maua mai le faigafaiva o le laina o se fa’afitauli maualuga le ogaoga e pei ona laga i fa’atalanoaga o le EAFM-(Ecosystem Approach Fisheries Management -Tausia ma le Va’aia Lelei o Faigafaiva ia Amanaia ai ma isi Olaga Fa’anatura). Peitai e ui ina o loo maitauina e sui o le atinae le taua o se vaega o tuna ia o lo’o mau pea i matau o loo osofaia/fa’atamaia e tafolaaemaise o le aina fa’agaoi e mumua o maunu, e le o iai ni fuainumera fa’amaumauina e ono faia iai se suesuega, e fua fa’atatau iai le aoga tau tupe ua le maua e le atinae fa’apea ma ni a’afiaga mo le tamaoaiga lautele. 128. O le a galulue fa’atasi le Vaega o Faigafaiva ma i latou o umia laisene mo le aoina mai o fa’amatalaga e uiga i le fa’atamaiaina o tuna e tafola. E aofia ai i lea galuega le faia o se pepa fa’afaigofie mo le fa’amauina o lipoti poo le toe teuteu o le pepa mo le aoina o fa’amatalaga o loo iai nei. O nisi fa’amaumauga e aoina mai e OMF i lalo o le vaega 23 i le 25 o le a fa’aoga e lagolago a’i fa’amatalaga o le a aoina. 2.4.3 Tausia ma le Va’aia Lelei o nisi o Ituaiga I'a – Tuna Matalapoa 129. O le fa’atumauina pea ona maua le tuna matalapoa, o le tasi lea o mataupu ogaoga na faamamafaina ina ua fausia taiala i le vaaia lelei o lea tuna e faavae i fausaga o le EAFM. O lea mataupu na atili fa’atauaina ona o le maualuga o lona aoga tau-tupe (o lona uiga o lona sao mo le fa’aauauina o faigafaiva e ui ina laitiiti lona vaega pe a fua i le tele o i'a maua) ma lona tulaga faaletonu o loo iai nei i ogasami o le Pasefika.. 130. Ona o le tulaga maualalo i le fagotaina o le tuna matalapoa i le SST a Samoa, atoa ai ma le leai o ni suesuega i le malosiaga o lea i’a i ogasami o le faaitulagi o loo aofia ai ma Samoa, e leai se itu taua e ono fa’aitiitia ai fua i'a maua o le matalapoa mai faigafaiva i samoa nei. O le fa’aiuga ma le fautuaga mai le sailiiliga e ala i le taiala o le EAFM. E taua lenei ituaiga o tuna, ma e leai fo’i se mafuaga ma se naunautaiga e fua se tapu poo se tapula’a i le fagotaina o lenei i’a i ogasami o Samoa, ona e faigata ona fausia. 131. Peitai e iai pea le agaga fa’amalo ona o loo iai lagona fa’amalosi e manaomia mo le itulagi ma vaega laiti fa’aitulagi mo le fetu’unaiga o le tausia ma le va’aia lelei o le tuna matalapoa. E tatau ina fa’aauau pea e le Vaega o Faigafaiva ona finau ma fa’alelei fetu’unaiga mo le tausia ma le va’aia lelei o le matalapoa e tauala atu i le KFFF ma fa’atino fuafuaga ua fa’ata’atitia mo lea fa’amoemoe. E ao foi i le Vaega o Faigafaiva ona feutana’i ma atunu’u tuaoi ina ia fausia ni auala e maua ai e Samoa ni fa’amanuiaga lelei mai le fagotaina o le tuna matalapoa ae aua ne’i utuva ai le faamoemoe i le tulaga gafatitaulima o le malosiaga o lea i’a. 2.4.4 Ituaiga o i'a ua i se tulaga lamatia ma faaumatia, ma ma ituaiga o i’a faasaoina 132. I se fa’aopoopoga i mafuaga fa’apitoa o loo fa’amatalaina i luga, o le Vaega o Faigafaiva i totonu o le 24 masina mai le taimi na amata fa’agaioiina ai lenei Taiala, o le a ia tu’uina mai se Taiala Fa’a-le-malo mo le Fa’atinoga o Galuega mo le fa’asaoina ma le tausia lelei o Malie ma le Taiala mo le tausia ma le va’aia lelei o Laumei i le Komiti Faufautua mo Faigafaiva Faapisinisi mo lona fa’atalanoaina 2.4.5 Tausia ma le Va’aia Lelei o Pole Fa’alalata-i’a 133. O le a tapenaina e le Vaega o Faigafaiva se Taiala fa’ata’ita’i mo le tausia ma le va’aia lelei o pole fagota e lagolago ai faigafaiva fa’apisinisi ma faigafaiva mo le fofoga taumafa ma tu’uina atu i le Komiti Faufautua mo Faigafaiva Faapisinisi (KFFF). 2.4.6 Faigafaiva Fa’a-Ta’aloga 134. O le fa’asoasoaina/tufatufaina o punaoa o se tasi o mataupu na laga i fa’atalatalanoaga ma le au faifaiva i le 2009, ma na tulai mai ni feeseeseaiga i le va o le au faifaiva fa’apisinisi laiti (aemaise alia) ma e o loo fa’agaioiina va’a mo faigafaiva fa’a-ta’aloga. 135. O le a suesueina mae’ae’a e le Vaega o Faigafaiva le manaoga mo se fetu’unaiga mo le tausia ma le va’aia lelei o punaoa i le vaega o faigafaiva fa’a ta’aloga i totonu ole 12 masina, talu ona amatalia aloaia lenei Taiala ma tu’uina atu le talosaga i le Komiti Faufautua mo Faigafaiva Faapisinisi (KFFF) mo ni suiga ma ni teuteuga. E tatau ona aofia a,i ae le taofia ai i talosaga, le fa’asologa o le tapenaga o le laisene, polokalame mo le aoina o fa’amatalaga, pulega fa’apito augafa ma i'a maua fa’atapula’a 2.5 Ni Vaega e toe Iloiloina ma Teuteu 2.5.2 Tapula’a o Laisene (Vaega 9) 136. O le a tu’uina atu e le Vaega o Faigafaiva se lipoti o le aofa’i o le numera o laisene, fua i le tapula’a o loo fa’atulaga mai i le vaega 9 i fonotaga muamua a le Komiti Faufautua mo Faigafaiva Faapisinisi (KFFF) i tausaga taitasi. 137. E fa’aopoopo iai ma le toe iloiloina o le tapula’a o laisene pe a tulai mai se vaega o va’afagota o loo fa’atapula’aina (ese mai le D ma le E lea ua fa’atapula’aina i le taimi nei) ua ausia le tapula’a, poo le iai o ni mau fa’asaienisi e fautuaina ai o lo ua iai ni suiga taua i le tulaga o le punaoa. 138. O lea iloiloga o le a fa’aautu i le tulaga o loo iai faigafaiva ina ia mafai ai e le Komiti Faufautua mo Faigafaiva Faapisinisi (KFFF) ma le Vaega o Faigafaiva ona tilotilo toto’a pe e iai se avanoa mo le toe fa’amatu’u atu o nisi laisene. A e a tula’i mai se tulaga le talafeagai mo le toe fa’aopoopoina o nisi laisene, e tatau i le iloiloga ona fautuaina le Minisita i se fa’aiuga amiotonu i tusi talosaga, e ave iai le fa’amuamua. 139. O le a tapenaina e le Vaega o Faigafaiva Aiaiga ma Tu’utu’uga o lenei toe iloiloga. 140. E fa’aopoopo i ai, le auai o Samoa i se suesuega fa’aitulagi mo nisi auala poo ituaiga o fetu’unaiga mo le tausiga ma le va’aia lelei o faigafaiva o le laina, e ono tulimataia mo fetu’unaiga mo le pulea o faigafaiva i le lumanai 2.5.4 Tau o Laisene (Vaega 11) 141. O le a toe lauliliuina e le KFFF le tau o laisene i tausaga taitasi fua aga’i i le tulaga o le tamaoaiga, le fa’aitiitia o tau ma ni fa’amama avega i tupe fa’amagalo mai le malo ma le tulaga lelei o faigafaiva. 2.5.5 Toe iloiloga Lautele o Faigafaiva - Fautuaga mo le Au-Fai Laisene. 142. O le a tapenaina e le Vaega o Faigafaiva se Fa’ava’a faigofie mo fa’amatalaga (template) e otooto ai fa’amaumauga mo i'a maua ma le malosiaga tau faigafaiva mo le au-faiva’a i ni taimi fa’atulagaina. O nei lipoti e tatau ona tu’ufa’atasia ma lipoti o loo manaomia e le vaega 38 o loo i luga. 3. ATINAEINA O LE ATINAE O FAIGAFAIVA 143. O le vaega o le Taiala mo le atinaeina o le Tuna o loo fa’atulaga mai ai ni otootoga lautele o ni mataupu e ao ina toe tilotilo iai le malo Samoa mo le siitia ma le finauina o le atinaeina o le tuna. O nisi o nei mataupu e mafai ona tu’u sao i le Vaega o Faigafaiva latou te tagofia, ae e iai foi nisi o mataupu e manaomia lava se sao o isi lala o le malo ma ni fa’atalatalanoaga ma isi vaega o le atinae. 3.1 Manulauti mo le Atinae 144. sini autu o le atinaeina o faigafaiva fa’alotoifale mo le tuna i le vaitaimi o le Taiala : Ia ausia fa’amanuiaga i pito i maualuga e tafe mai mo Samoa mai le fa’aaogaina lelei o le punaoa o le tuna e ala i le fagotaina fuafua tatau ma le gaosiga o ni oloa talafeagai mo fefaatauaiga 145. fa’amoemoega e aofia ai: j) Ia maua se si’osi’omaga laulelei e siitia ai ma fa’amalosiau ai i le vaega tumaoti i le atinaeina o faigafaiva fa’apisinisi, le au gaosi oloa ma isi vaega o loo lagolagoina le atinae i Samoa; k) Ia tumau ma fa’aleleia atili le fa’atauina i maketi i fafo i’a o le tuna ma oloa e gaosia mai aano o tuna. l) Siitia ma atinae ni maketi fou mo le tuna a Samoa. m) Siitia ma fa’aleleia le tau fuafuaina fa’aopoopo i tuna o loo maua mai faigafaiva i totonu o Samoa, ina ia toatele ai ni tagata faigaluega i Samoa, ma gaosia mai ni oloa e lelei tau, mo maketi o le faalotoifale fa’apea ma atunuu i fafo. n) Fa’amalosiau ma fa’atauanau i le vaega tumaoti ia ofi atu i ni pisinisi fa’apa’aga ma le au fai pisinisi mai atunu’u i fafo, e fa’avaeina ni pisinisi fa’a-faigafaiva talafeagai lelei. Ia aofia ai ma ni nofoaga lelei e fa’amautu i Samoa mo le gaosia, gasese ma le auina atu i fafo o i'a fou poo oloa e gaosia mai tuna. o) Fa’aleleia ma fa’atupulaia i'a maua a le fuava’a o le tuna a Samoa e tauala atu i le fa’atalanoaina o ni fetu’unaiga mo faigafaiva ma atunu’u ma teritori tuaoi, ma le fa’aogaina o va’afagota mai fafo (charter) e avea o ni vaafagota faalotoifale e fagotaina ia ogasami saoloto. p) Ia fa’atupulaia ma siitia le auai o le vaega tumaoti ma le naunautaiga i le fagotaina o le tuna, e tauala atu i le faia ma le fa’aleleia o nofoaga mo le atinae o taulaga ma isi auaunaga lagolago e pei o masini gaosi aisa ma fale teu-i’a i nofoaga i nu’u i tua. q) Suesue le talafeagai o le va’afagota alia lapoa poo se isi fausaga e saga fa’aleleia atili ai faigafaiva ma unaia ai le tulaga saogalemu o tautai i luga o le sami. r) Fa’amalosia le fa’agaioiga o galuega a le Pulega Agava’a (Comptent Authority) mo le va’aia o le tulaga lelei ma le saogalemu o i'a ma oloa e gaosia mai i'a mo taumafa ua fa’amoemoe mo maketi i fafo. Ia mautinoa o loo lelei uma ma tumau tulaga manuia o atinae ma ia aga’i sa’o fa’amanuiaga i tagata o le atunu’u. 3.2 Fuafuaga mo le Atinae 146. Ina ia ausia atinae fa’apitoa mo fa’amoemoega, e tatau ona vaetamaina fuafuaga o loo fa’asolo atu i lalo. 3.2.1 Fausia se Siosiomaga Laulelei mo le Atinae 147. E taua tele faiga fa’avae a le Malo e limata’ita’iina ma faigofie ai ona fa’atino le atina’e, aemaise lava i le va feagai ai ma le vaega tumaoti. E taua tele le fa’aauau o faiga fa’avae o loo iai nei, e tu’uina mai se siosiomaga laulelei mo le atinae o faigafaiva i le tuna ma ia fa’aauau pea ona galulue so’oso’otauau le Vaega o Faigafaiva ma isi lala o le Malo ina ia mautinoa le fa’atinoina o faiga fa’avae ua pasiaina. (iii) Lafoga 148. Ua maea ona toe teuteuina le Tulafono Autu a le Matagaluega o Tiute mo oloa tau faigafaiva, sei vagana ai suau’u ma penisini, ma ua agava’a ai faigafaiva mo le le totogiina o tiute ma lafoga. Talu ai ona o le tulaga le mautonu o le tamaoaiga o le atinae, aemaise lava i le femoumouai o i'a maua o le apaloa, e ao ai ina fa’aauau le fa’atulagaga o lafoga o loo iai nei. (iv) Auaunaga mo Fa’aunegatupe 149. Na maitauina i ni nai tausag ua tuanai le tu’u itiitia o tupe na nono atu mo faigafaiva, ma na fa’aalia foi e le Faletupe o Atinae le leai o ni talosaga mo ni nonoga tupe mo faigafaiva o le laina, pe a ma le ono nei o tausaga talu ai. Ua fa’amuta foi nonoga tupe mo va’a alia laiti ona o tulaga tau saogalemu i luga o le sami. Peitai o loo fautua mai le Faletupe o loo fa’atalanoaina le toe tatalaina o nonoga tupe mo le vaega o loo faia le faiva o le laina, ma e ona fa’atupe ai le toe fa’aleleia o le tulaga o le alia lapoa pe a talafeagai, ma o se avanoa lelei lea e fa’atauanau ai le Faletupe o Atinae mo le ono fa’atinoina o lea fa’amoemoe. 3.2.2 Fa’amautu ma Fa’ateleina le Tuna ma Oloa e gaosia mai le Tuna e auina i maketi fafo mai o Samoa. 150. loo tumau pea tulaga fememea’i mo le auina atu o i'a i fafo, ona o le tulaga fa’aletonu o galuega a fale tu’u-apa i Amerika Samoa, lea o loo avea pea ma maketi autu mo le tuna mai Samoa, ma e tatau lava ona tilotilo i nisi o maketi. Fuafuaga mo le vaetamaina ma le fa’atupulaia o oloa mo maketi i fafo e aofia ai: f) Ia siitia ma fa’avaeina ni maketi fou, e aofia ai ma le sailia o ni auala e ono fa’aaogaina mo le auina atu o tuna i le Iuni a Europa (IE) ma ia tulimatai le usitaia o manaoga o le saogalemu o taumafa mo ia maketi, ma ia o gatasi ma Tulafono a le IE mo faigafaiva faasolitulafono (IUU). g) A maea ona fa’ailoga ma fa’amautu maketi, e tatau loa ona fa’avaeina se polokalame e famautuina atili ai sootaga ma le au fa’atau ma e gaosia oloa i tau fua fa’atatau fa’aopoopo mai i'a maua mai faigafaiva o le laina. h) Ia amanaia maketi ua mautinoa e aofia ai ma maketi mo taumafa mai le sami o loo lelei ona fa’afoe, e mafai ona maua ai avanoa e maufa’ailogaina ai taumafa (eco-labei) i tulaga fa’aitulagi poo le atinae o nisi fuafuaga lelei mo maketi eseese. i) O le fa’avaeina o se Pulega Agava’a (Comptent Authority) o se tulaga talafeagai mo atunu’u o loo fa’amoemoe e auina taumafa mai le sami mo maketi i fafo. O le Pulega Agava’a e tutoatasi, ma o se itutino o le malo o loo feagai tonu ma le pulea o tulaga aloaia mo taumafa mai le sami o loo fa’atau atu i maketi i fafo, ma le fa’amalamalamaina o manaoga o atunu’u o loo fa’atau atu iai oloa. j) Suesue ma saili le alagatatau ma le gafatia ona fa’atuina se fale e gasese ai a’ano o tuna, ma ia maitauina o se avanoa lelei lea e ave iai i'a, ia o loo fa’atau atu i fale gaosi apa-i’a i Amerika Samoa pe a oo ina siitia fale tu’u-apa o loo totoe nei i se isi nofoaga. E ao ina aofia ai se fuafuaga mo se fale gaosi oloa tele e lagolagoina e se teugatupe mai fafo ma se fale gaosi oloa laitiiti e fa’atau iai i'a a le fuava’a faalotoifale 3.2.3 Fa’aleleia i'a maua a le Fuava’a a Samoa 151. le tulaga laitiiti o le SST a Samoa ma le fa’atapula’aina o le fuainumera o va’afagota, o mafua’aga ia e le mafai ai ona fa’atupulaia le aofai o i'a maua mai lona SST. O lea e ao ai ia Samoa ona tulimatai le fa’atalanoaina o fetu’unaiga tau faigafaiva e fa’aleleia atili ai i'a maua mai lona SST ma e tauala atu i le: c) Fa’atalanoaina o ni feagaiga tau faigafaiva ma ona atu motu tuaoi, ma teritori i o latou SST. O le malo o Samoa e fa’amaite ma fa’atautaia nei feutanaiga, ae o va’afagota lava latou e faataunuu nei fetu’unaiga e ala i laisene mo faigafaiva a’apisinisi. d) Fa’avaeina e le malo o Samoa se fetu’unaiga e fa’atagaina ai le fa’aaogaina o va’afagota mai isi atunu’u, (charter) e avea ma vaafagota faalotoifale e fagogota i i ogasami saoloto i lalo o le taiala a le Komisi mo le Tausia ma le Fa’aaogaina o va’afagota mai isi atunu’u. O le a tapenaina e le malo o Samoa se fetu’unaiga e pulea ma mataituina ai le fa’agaioiina o ia va’afagota e aofia ai ma le fa’aaogaina o Masini e Mataitu ai Galuega a Va’a (VMS) ma ia 100% le fa’atinoga o galuega mo le Mataituina o Faigafaiva (observer coverage). ) e) O se avanoa e mafai ai ona resitalaina va’afagota mai fafo e tauaveina le fua a Samoa, ae ao ina silasila totoa lelei iai ona e fua i le mafai e Samoa ona fa’atinoina fuafuaga mo pulega a se atunu’u o loo tauaveina lona fua e va’a mai isi atunu’u, e ao foi ina sailiili lelei se fuafuaga mo Samoa e tatala i tua le resitalaina o va’afagota. O le a fa’ata’atitia e Samoa ni alafua mo fetu’unaiga talafeagai i le fa’aaogaina o va’afagota mai fafo, ina ia alu sa’o fa’amanuiaga e maua mai i ia fuafuaga mo le tamaoaiga o Samoa. O kamupani uma o loo resitala i Samoa o le a fautuaina e aumai ni va’a mai fafo, ma ia ogatusa ma alafua ua fa’ata’atitia. O alafua ua fa’ata’atitia e aofia ai:  Ia le itiiti ifo i le 40% o le auva’a o tagatanu’u o Samoa.  Ona ua avea ma va’a ave fua a Samoa, o lea e alagatatau ai, o fa’amatalaga mo le fa’agaioiina o le va’a ma fuainumera fa’amaumauina o i'a maua ona tu’uina atu i le pulega fa’a-le-malo o faigafaiva. 3.2.4 Va’aia ma Fa’aleleia Nofoaga mo Galuega Tetele 152. loo iai ni avanoa lelei i le uafu i Salelologa e mafai ona fa’aaoga mo se nofoaga autu mo faigafaiva i Savaii, e lagolago ai faigafaiva a alia. Afai o le a fa’atuina lea nofoaga autu o Faigafaiva i le nofoaga o loo fa’ataunu’u iai va’a lau pasese o loo femalaga’ai i le va o Savaii ma Upolu, o le a faigofie ona fausia ai fale e teuina ai i'a eseese e maua mai soo se faigafaiva mo le utaina fa’atasi ma momoli atu i maketi. O le a feso’ota’i le Vaega o Faigafaiva ma le Pulega o Taulaga a Samoa mo se avanoa e mafai ai ona fa’atuina lea nofoaga autu. 153. le nofoaga autu o le i ai: g) Masini gaosi aisa (2) h) Nofoaga mo le Masini e Mataitu ai Va’afagota (VMS) i) Faleoloa mo Mea Fagota j) Fale Faleoloa mo Maunu k) Ofisa mo Pulega o Faigafaiva l) Se nofoaga mo se fale teu oloa fa’amalulu i le lumanai. 3.2.5 Fa’aleleia o le Fuava’a Alia 154. O le numera o va’a o loo fa’agaioiina i faigafaiva o alia, o loo tele ina femoumou’ai, i le tali atu i le tamaoaiga o faigafaiva. O le fa’aaogaina o va’a alia lapopoa ma le tulaga maualuga o a latou i'a maua e manatu e fa’aleleia ai le tamaoaiga o faigafaiva. O le fa’ata’ita’iga o le alia lapoa mo fagotaga na fa’atautaia e le SPC, na iloa ai e lelei tele lona itu tau le tamaoaiga ma e ao ai foi ina su’esu’e i nisi fausaga talafeagai. O se tulaga e ona talafeagai mo se polokalame e siitia ai le toe fa’aleleia ai le fua va’a alia o loo iai nei, e fa’atupeina i se teugatupe fa’ata’amilo i ni so,otaga ma le Faletupe o Atinae poo se isi fa’alapotopoto tau tupe o le a su’esu’eina. 3.2.6 Saogalemu i luga o le Sami 155. E tele naua se la’asaga lelei ua ausia mo le fa’aleleia o le saogalemu i luga o le sami, ua maitauina o le fa’apipiiina o masini o le VMS i luga o alia ua tele ai se fesoasoani i le unaia o lea polokalame. O le autu o le Taiala i le taimi nei o le fa’atautaia lea o ni aoaoga ina ia mautinoa ia o gatasi ma le tulafono o le saogalemu o loo iai i le taimi nei ma ia feso’ota’i ma le fa’amalosia o tusi pasi o le saogalemu ma le malosiaga o fausaga o va’a . 3.2. Isi Faigafaiva e ono Fa’ata’ita’i ma Fa’agaioiina 156. Ona o le natura o le faigafaiva o le tuna e a’e fa’avaitaimi, o sailiiliga mo isi ituaiga o faigafaiva o le a fa’aauau pea ma e amata i galuega mo le i'a o le atule. O le a talosagaina le SPC mo se fesoasoani e su’esu’eina ai se metotia talafeagai e ala i se upea si’omia mo lea faigafaiva. 3.2.8 Aoaoga 157. A ausia ma fa’amautu le tulaga o maketi ma avanoa fou, e manaomia pea ni aoaoga fa’aopoopo mo le Vaega o Faigafaiva. O lea tulaga o le a mafai ai ona iai le silafia ma le tomai e fa’atino ai nisi o auaunaga fou lea ua fa’ataua e le Vaega. 158. O lo’o iai foi manaoga mo le fa’ailogaina ma lagolagoina o aoaoga mo le vaega tumaoti, aemaise ai aoaoga i tomai fa’apitoa (tekiniki) mo oloa gaosia i tau fa’aopoopo fua fa’atatau 4. POLOKALAME/POLOKETI FA’AMOEMOEINA POLOKETI 1. NOFOAGA/LOTOA MO GALUEGA TETELE TAU FAIGAFAIVA Fa’amoemoega: Ia iai se nofoaga mautu ma talafeagai mo Faigafaiva e lagolagoina le atinae (faigafaiva eseese ma i'a maua) i Savaii. Galuega Fai/Fa’amatalaga: Ua fa’amoemoe e fa’atautaia e le poloketi ni galuega se tolu Suesuega mo le ono fausia o se uafu mo faigafaiva/taulaga laitiiti i Savaii, le Tusia o se Fausaga/Ata ma le Fausiaina o le Poloketi Tau Fuafuaina mo le Poloketi:  Tau o le tagata tomai Fa’apitio Puna’aga o Alagaoa: Fa’atupe mai Fafo Taimi Fa’atulagaina/Umi: Amata suesuega mo le ono fa’atinoina i totonu o le 2011. POLOKETI 2: POLOKALAME O POLE FAGOTA Fa’amoemoega : . Fa’aauau le polokalame a le malo mo pole fagota i le lima tasaga. Galuega Fai/Fa’amatalaga : O galuega taua e ao ina fa’atinoina e aofia ai:  Fa’aauau fuafuaga mo le toe taulaina o ni pole e sui tulaga i pole ua leiloloa mo le lima tausaga.  Faia ni suesuega tau-faigafaiva i le lio o pole fagota. Tau Fuafuaina mo le Poloketi:  Mea Fagota  Alagaoa ma totoga o pole Puna’aga o Alagaoa: Fa’atupe mau fafo Taimi Fa’atulagaina/ Umi: 2010-2014 POLOKETI 3: FA’ALELEIA LE GAOSIGA O TUNA I TAU UA FUA-FA’ATATAU. Fa’amoemoega: Fa’amalosia ma fa’atauanau kamupani gaosi oloa ia taulamua i le gaosiga o oloa fa’apitoa i tau fa’aopoopo ua fua fa’atatau mai tuna ma i'a osovale mo maketi i fafo. Galuega fai/fa’amatalaga: O galuega e aofia i lenei poloketi e ai:  Fa’amautu kamupani o loo gaosia oloa o le loto-i-fale, o loo finauiina le atinae o oloa fa’apitoa ua fua fa’atatau o latou tau mo maketi i fafo  Saili se alaga tupe e fa’a-faigaluega ai se tagata tomai fa’apitoa mo le fa’atautaia o ni aoaoga mo le aufaigaluega i le silafia fa’apitoa mo le gaosia o oloa fa’apitoa i tau fa’aopoopo ua fua fa’atatau.  Tapena se faiga mautu mo le fao pusaina, mea faigaluega mo maketi ma masini ma au upega fa’apitoa  Tapena se itu-aiga (igoa) mo oloa (i'a) a Samoa o loo auina atu i fafo.  Saili ni kamupani e fa’atau i ai i'a (tuna) i NS, Ausetalia, ISA ma le IE.  Tapena ma ave i fafo ni a’ano o tuna mo suesuega, ma sauni ai foi ma se alafua mo le fa’asologa o fe-fa’atauaiga i fafo ina ia fa’amalieina manaoga tau tulafono o atunu’u uma o loo aofia i fe-fa’atauaiga. Tau Fuafuaina o le Poloketi:  Tau o le Tagata Tomai Fa’apitoa.  Tau o le tu’u-pusaina  Tau o mea faigaluega  Tau o uta fa’ataitai Punaga o Alagaoa: Fa’atupe mai fafo Taimi fa’atulagaina/Umi : 2010-2014/lua masina POLOKETI 4: FA’AMALOSIA LE PULEGA AGAVA’A MO LE SAOGALEMU O TAUMAFA (FA’ALELEIA LE SILAFIA MA LE TOMAI I LE SAOGALEMU O TAUMAFA MAI LE SAMI MA IA USITAIA MANAOGA O MAKETI, SAMOA) Fa’amoemoega: O le fa’amoemoega o lenei poloketi ina ia faleleia le tulaga tau saogalemu o i'a o loo maua, gaosia ma gaseseina i Samoa ma ia mautinoa ai le ausia o tulaga maualuga talafeagai o taumafa mai le sami o loo fa’atau atu i maketi o le loto-i fale, fa’a-itu-lagi ma fa’a-va- o malo. Galuega fai/Fa’amatalaga: Fa’atuina se polokalame e agaia ma fautuaina le atinae i Samoa e fausia fa’apitoa e fa’alauteie ai le tomai ma le silafia o i latou o aofia i le gaosia ma fa’atau atu oloa tau faigafaiva. O le a fa’apea foi ona saili atu i le siitia o le silafia ma le tomai o le pulega agava’a mo le fa’atonutonuina ma le fa’agaioina o itu aiga o pisinisi talafeagai e iai sootaga ma le saogalemu o taumafa. Ia fa’aleleia le fa’aauauina o le polokalame mo le fa’alauteleina o le silafia ma le tomai. O aoaoga o loo fuafuaina ia fa’atautaia i se toe iloiloga o le tulafono ma alafua a Samoa mo le saogalemu o taumafa mai le sami, ma le fa’amoemoe e fausia mai ai le ata fa’ataitai o se fa’ataotoga mo se tulafono fou e talafeagai mo le saogalemu o taumafa mai le sami. Tau Fuafuaina o le Poloketi:  Tau o le tagata tomai fa’apitoa Puna’ag o Alagaoa: Fa’atupeina mai Fafo Taimi Fa’atulagaina/Umi: 2010/ tasi le tausaga. POLOKETI 5: TOE FA’ALELEIA LE FAUSAGA MO LE SAOGALEMU O ALIA, IA FA’ATAMAOAIGAINA LONA FAUSIA, LELEI TUPE MAUA FA’ASILI. FA’ALELEIA FAIGAFAIVA FA’APISINISI I OGASAMI MAMAO E LE AU TAUTAI O LE ATUNU’U. Fa’amoemoega: Toe fa’aleleia va’afagota o le loto-i-fale i le tulaga gafatia , lelei tupe fa’asili e maua ai, ma ia saogalemu. Galuega fai/Fa’amatalaga: O galuega fai mo lenei poloketi e aofia ai:  Saunia lea o se fausaga o va’a e faigofie ona gafatia le tau, lelei tupe fa’asili e maua, ma fa’amalieina manaoga o le saogalemu i faigafaiva i ogasami mamao.  Suesueina le tulaga o loo iai fa’aiuga o le suesuega i faigafaiva o le Alia-Lapoa  Ni fautuaga mai le au faigaluega ma tagata tomai fa’apitoa mai le FKPS (SPC) ma le OTFP (FFA) mo tulaga tau le tamaoaiga o faigafaiva o se va’a tala feagai e pei o le alia-lapoa e fausia i Samoa ia fa’amalieina ai fa’amoemoega Tau Fuafuaina o le Poloketi:  Tau o mafutaga fa’a-le-aoaoga  Tau o tagata tomai fa’apitoa Puna’aga o Alagaoa: Fa’atupe mai fafo. Taimi Fa’atulagaina/Umi: 2011/. lua masina POLOKETI 6: SUESUEGA I LE GAFATAULIMAINA O FAIGAFAIVA I LE ATULE (Selar crumenophthalmus) Fa’amoemoega: Suesueina le gafataulimaina o le atinae mo se auala tau faigafaiva mo le fagotaina o itu-aiga o atule o loo maua i gataifale o Samoa Galeuga fai/Fa’amatalaga: O galuega e aofia i le poloketi o loo fa’asolo atu i lalo:  .Fausia se atinae mo le fagotaina o atule e taumulimuli i fa’aiuga na maua mai i ni poloketi fa’apea a le itu-lagi.  Fa’atautai e le SPC se suesuega i le tulaga o le punaoa e alaga tatau ai ona aumaia ni upega mama laiti mo fagotaga.  A fa’amanuia ina le suesuega, tapena loa le aumaia o va’a upega mama ma le va’a e fa’alalata ai maunu i le fa’aaogaina o moli. Tau fuafuaina o le Poloketi:  Tau o le tagata tomai fa’apitoa  Mea faigaluega ma mea fagota Puna’aga o Alagaoa: E fa’atupeina mai fafo. Taimi Fa’atulagaina/ Umi: 2011-2015/ tasi le tausaga POLOKETI 7 : TUSIA SE FAUSAGA O SE LA MO ALIA Fa’amoemoega: Tusia se fausaga mo folauga i le La e mafai ona folau ai le alia i le matagi e aunoa ma le fa’aaogaina o se afi i le taimi o loo mama ma le fa’alavelaveina Galuega fai/ Fa’amatalaga: O galuega e aofia ai i le poloketi o loo fa’asolo atu i lalo: Fausia se La mo folauga ina ia fesoasoani i le saogalemu i luga o le sami, e toe folau mai ai le va’a i se taulaga saogalemu pe a tupu mai ni fa’afitauli i le afi Fausia se La mo folauga e gafatia le tau, lelei tupe fa’asili e maua, ma fa’amalieina manaoga o le saogalemu o faigafaiva i ogasami mamao. Tau fuafuaina o le Poloketi:  Tau mo mafutaga fa’a-le-aoaoga  Tau mo tagata tomai fa’apitoa  Tau mo le fausiaina o le La Puna’ag o Alagaoa: Fa’atupeina mai fafo Taimi Fa’atulagaina Umi: 2010-2014/ lua tausaga POLOKETI 8: AOAOGA MA MAFUTAGA FA’A-LE-AOAOGA Fa’amoemoega: Ia sailia ma fa’amau manaoga o se polokalame o aoaoga mo Faigafaiva i Ogasami mamao. Galuega fai/Fa’amatalaga: Ia fa’amauina manaoga mo aoaoga pupu’u, aoaoga fa’a-leonolua ma aoaoga mo se taimi umi mo le Vaega o Faigafaiva i Ogasami mamao ( Malo ma le Atinae) Tau Fuafuaina o le Poloketi:  Tau mo tagata tomai fa’apitoa Puna’aga o Alagaoa: Fa’atupe mai fafo Taimi Fa’atulagaina/Umi: 2011/ 1 masina