Regulation on assessment and management of environmental noise

4 Haziran 2010 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27601 YÖNETMELİK Çevre ve Orman Bakanlığından: ÇEVRESEL GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ VE YÖNETĠMĠ YÖNETMELĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; çevresel gürültüye maruz kalınması sonucu kiĢilerin huzur ve sükûnunun, beden ve ruh sağlığının bozulmaması için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak ve kademeli olarak uygulamaya konulmak üzere; değerlendirme yöntemleri kullanılarak çevresel gürültüye maruz kalma seviyelerinin, hazırlanacak gürültü haritaları, akustik rapor ve çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu ile belirlenmesi, çevresel gürültü ve etkileri hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi, gürültü haritaları, akustik rapor ve çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu sonuçları esas alınarak; özellikle çevresel gürültüye maruz kalma seviyelerinin insan sağlığı üzerinde zararlı etkilere sebep olabileceği ve çevresel gürültü kalitesini korumanın gerekli olduğu yerlerde, gürültüyü önleme ve azaltmaya yönelik eylem planlarının hazırlanması ve bu planların uygulanması ile ilgili usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; özellikle nüfusun yoğun olduğu alanlarda, parklarda veya yerleĢim bölgelerindeki diğer sessiz alanlarda, açık arazideki sessiz alanlarda, okul, hastane ve diğer gürültüye hassas alanlar da dahil olmak üzere insanların maruz kaldığı çevresel gürültüler ile çevresel titreĢime yönelik esas ve usulleri kapsar. (2) Bu Yönetmelik kiĢinin kendisinden dolayı maruz kaldığı gürültüyü, 26 ncı maddede belirtilen ev faaliyetleri dıĢındaki gürültüler ile komĢuların oluĢturduğu gürültüyü, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı ĠĢ Kanunu kapsamındaki iĢyerlerinde çalıĢan iĢçilerin maruz kaldığı gürültüyü, ulaĢım araçlarının iç gürültüsünü ve askeri alanlardaki askeri faaliyetlere bağlı gürültüyü kapsamaz. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 14 üncü maddesi ile 1/5/2003 tarihli ve 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı TeĢkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dayanılarak hazırlanmıĢtır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Açık arazideki sessiz alan: Yetkili idare tarafından ulaĢım, sanayi veya rekreasyon faaliyetlerinden kaynaklanan her türlü gürültü rahatsızlığına maruz kalmayacak Ģekilde ayrılan bir alanı, b) Ağırlıklama: Ġnsan iĢitme sisteminin özelliğinin dikkate alınarak, ses basıncı seviyesinin frekanslara göre farklı Ģekilde değiĢtirilmesini, c) AğırlıklanmıĢ ses azaltma indeksi (Rw): Malzemelerin ses yalıtım performansının laboratuar Ģartlarında ölçülen ve tek bir değer olarak ifade edilen etiket değerini, ç) AkĢam gürültü göstergesi (LakĢam): A ağırlıklı uzun dönem ses seviyesinin enerji ortalaması olup, yılın akĢam sürelerinin tamamına göre belirlenen ve akĢam süresindeki rahatsızlığı ifade etmekte kullanılan etkilenim seviyesini, d) Akustik gölge bölgesi: Ses dalgalarının bir çevrede yayılmaları sırasında engeller, rüzgâr etkisi ve günlük sıcaklık değiĢimleri gibi dıĢ etkilerle kırılma ve kıvrılmalara uğramaları sonucu ortaya çıkan ve içerisinde ses seviyelerinin 10 dB kadar azalma gösterdiği alanları, e) Akustik planlama: Gelecekte var olabilecek gürültülerin arazi kullanım planlaması, trafik ve trafik planlaması için sistem mühendisliği ile ses yalıtımı tedbirleri ve gürültü kaynaklarının kontrolü gibi planlanmıĢ tedbirler kullanılarak kontrol edilmesini, f) Akustik rapor: 29/4/2009 tarihli ve 27214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer alan ve 7/3/2008 tarihinden önce kurulmuĢ veya bu tarihten sonra planlama ve kurulma aĢamasını tamamlayarak faaliyete geçmiĢ iĢletmelerin, tesislerin değerlendirme yöntemleri kullanılarak oluĢması muhtemel çevresel gürültü seviyelerinin belirlendiği ve sınır değerlerin aĢılıp aĢılmadığını gösteren raporu, g) Alıcıda tedbirler: Gürültünün azaltılamadığı ortamlarda özellikle yüksek seviyeli gürültüden korunmak için kiĢilerin iĢitme organlarının korunmasına yönelik etkilenen kiĢi üzerinde alınabilecek tedbirleri, ğ) Ana kara yolu: Yılda üç milyondan fazla aracın geçtiği bölgesel, ulusal veya uluslararası bir kara yolunu, h) Ana demir yolu: Yılda otuz binden fazla trenin geçtiği bir demir yolunu, ı) Ana hava limanı: Hafif uçaklarla tamamen eğitim maksatlı olarak yapılanlar hariç olmak üzere, yılda elli binden fazla kalkıĢ ve iniĢin gerçekleĢtiği sivil hava alanını, i) Arka plan gürültüsü: Bir çevrede incelenen sesler bastırıldığında, verilen konumdaki ve verilen durumdaki geriye kalan toplam sesi, j) Atölye: Zanaatçıların veya resim, heykel sanatlarıyla uğraĢanların çalıĢtığı iĢyerleri ile dokuma, konfeksiyon, torna, demir, doğrama ve benzeri iĢyerlerini, k) Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını, l) Canlı müzik: Gerçek enstrüman ve/veya seslerle veya banttan ya da elektronik olarak yükseltilmiĢ ses kaynağı kullanılarak yapılan müzik türünü, m) Çevresel gürültü: UlaĢım araçları, kara yolu trafiği, demir yolu trafiği, hava yolu trafiği, deniz yolu trafiği, açık alanda kullanılan teçhizat, Ģantiye alanları, sanayi tesisleri, atölye, imalathane, iĢyerleri ve benzeri ile rekreasyon ve eğlence yerlerinden çevreye yayılan gürültü dâhil olmak üzere, insan faaliyetleri neticesinde oluĢan zararlı veya istenmeyen açık hava seslerini, n) Çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu: Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer almayan ve bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce kurulmuĢ veya bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra kurulması planlanan veya kurulup iĢletmeye geçen iĢletmelerin, tesislerin, iĢyerlerinin değerlendirme yöntemleri kullanılarak oluĢması muhtemel çevresel gürültü seviyelerinin belirlendiği ve sınır değerlerin aĢılıp aĢılmadığını gösteren raporu, o) Çevresel tedbirler: Yapıların dıĢında veya içinde yer alan gürültü kaynaklarından doğan seslerin, yapı içindeki kiĢilere ulaĢıncaya kadar yayıldığı ortamda yapılabilecek her türlü gürültü kontrolü çalıĢmasını, ö) Çevresel titreĢim: Maden ve taĢ ocakları, ulaĢım araçları, sanayi ve inĢaat makineleri gibi iĢlemlerden doğan ve yapılarda kullanım alanı dıĢında baĢka maksatlarla kullanılan hacimlerdeki faaliyetler sırasında oluĢan genellikle katı, sıvı ve gaz ortamlarda yayılan ve insan vücudunca hissedilen mekanik salınım hareketlerini, p) Çınlama süresi (sn): Bir hacmin akustik özelliğini frekansa bağlı olarak belirleyen parametreyi ve hacim içinde faaliyette olan bir ses kaynağının susmasından itibaren ses basınç seviyesinin 60 dB azalması için geçen süreyi, r) Çok hassas kullanımlar: Konut, yataklı hizmet veren sağlık kurumları, eğitim kurumları, çocuk ve yaĢlı bakım evleri, canlı müzik izni almıĢ olan oteller hariç diğer oteller, açık arazideki ve yerleĢim alanı içindeki sessiz alanlar gibi kullanımları, Ģ) Darbe gürültüsü: Ġki kütlenin birbirine çarpması ile ortaya çıkan gürültüyü, Ģ) dB: Birbirinden mertebe farklılıkları gösteren, nicelikleri anlamlı olarak ifade etmede kullanılan logaritmik bir ölçeği, t) dBA: Ġnsan iĢitme sisteminin düĢük Ģiddetteki seslere karĢı en çok hassas olduğu orta ve yüksek frekanslara daha fazla ağırlık veren, A ağırlıklı ses seviyesi olarak tabir edilen ve gürültünün etkilenim değerlendirilmesi ve kontrolünde yaygın olarak kullanılan bir ses seviyesi ölçütünü, u) Değerlendirme: Bir gürültü göstergesi veya ilgili zararlı etkilerin değerini hesaplamak, tayin etmek, öngörmek, tahmin etmek veya ölçmek için kullanılan her türlü yöntemi, ü) Doz-etki iliĢkisi: Bir zararlı etki ile gürültü gösterge değeri arasındaki iliĢkiyi, v) Eğlence yeri: Bir konaklama tesisi bünyesinde veya müstakil olarak faaliyet gösteren, müĢterinin eğlence ihtiyacını karĢılamaya yönelik canlı müzik hizmeti veren iĢyerini, y) EĢdeğer gürültü seviyesi (Leq): Belli bir süre içinde seviyeleri değiĢim gösteren, genellikle A ağırlıklanmıĢ ses seviyesi olarak ölçülen, gürültünün enerji açısından eĢdeğeri olan sabit seviyeyi, z) Ev faaliyetleri ve komĢuların oluĢturduğu gürültü: Konut içerisinde kiĢilerin kendi davranıĢ ve alıĢkanlıklarından kaynaklanan; kapı, pencere kapatma, yürüme, konuĢma, temizlik yapma, mobilya çekme, televizyon seyretme, radyo dinleme, eğlence amacı dıĢında kullanılan her türlü müzik aleti, çamaĢır makinesi, buzdolabı, elektrik süpürgesi gibi aletleri kullanma, evcil hayvan besleme gibi faaliyetler ile bina içinde yapılacak tadilatı, aa) Eylem planı: Gerektiğinde gürültü seviyesinin düĢürülmesi de dahil olmak üzere gürültü ile ilgili sorunlar ve etkileriyle baĢ etmek için tasarlanan planları, bb) Fiziksel çevre faktörleri: Sesin kaynaktan kullanıcıya, yapı veya etkilenen kiĢilere iletilmesi sırasında geçtiği fiziksel çevrede bulunan ve ses yayılımını etkileyen gürültüyü artırıcı veya azaltıcı her türlü faktörü, cc) Gündüz, akĢam, gece gürültü göstergesi (Lgag): A ağırlıklı uzun dönem ses seviyesinin enerji ortalaması olup, günlük toplam rahatsızlığı ifade etmekte kullanılan etkilenim seviyesini, çç) Gündüz gürültü göstergesi (Lgündüz): A ağırlıklı uzun dönem ses seviyesinin enerji ortalaması olup, yılın gündüz sürelerinin tamamına göre belirlenen ve gündüz süresindeki rahatsızlığı ifade etmekte kullanılan etkilenim seviyesini, dd) Gece gürültü göstergesi (Lgece): A ağırlıklı uzun dönem ses seviyesinin enerji ortalaması olup, yılın gece sürelerinin tamamına göre belirlenen ve gece süresindeki uyku kaçırıcı rahatsızlığı ifade etmekte kullanılan etkilenim seviyesini, ee) Gürültü göstergesi: Bir zararlı etki ile ilgili olarak çevresel gürültünün tanımlanmasında kullanılan fiziksel bir ölçeği, ff) Gürültü haritalama: Yürürlükte bulunan her türlü sınır değerin aĢılıp aĢılmadığını göstermek gayesiyle, belirli bir alanda etkilenen kiĢi ve maruz kalan konut sayısı da dâhil olmak üzere, mevcut veya gelecekte ortaya çıkabilecek bir gürültü durumu hakkındaki verilerin; gürültü göstergesi kullanılarak söz konusu alanın fiziksel haritası üzerinde standartlara uygun olarak belirtilmesini, gg) Gürültü kontrolü: Herhangi bir ses kaynağından yayılan gürültü niteliğine sahip sesleri, kabul edilebilir seviyeye indirmek, akustik özelliğini değiĢtirmek, etki süresini azaltmak, hoĢa giden veya daha az rahatsız eden bir baĢka ses ile maskelemek gibi yöntemlerle zararlı etkilerini tamamen veya kısmen yok etmek için yapılan iĢlemleri, ğğ) Hassas olmayan kullanımlar: Otoparklar, garajlar, eğlence yerleri, sanayi tesisleri gibi kendisi gürültü kaynağı olabilen alan ve kullanımları, hh) Ġç ortam gürültüsü: Yapı içindeki mekanik sistemler ve diğer gürültü kaynaklarından doğan ve mekân içinde bulunan insanları olumsuz etkileyen istenmeyen ve zararlı seslerin bütününü, ıı) Ġmalathane: Hammaddeleri iĢleyerek piyasaya çıkacak duruma getiren iĢyerini, ii) ĠĢletme: Tesis ve faaliyetlerin bütününü, jj) ĠĢyeri: Kamu kurum ve kuruluĢları, ticari kuruluĢlar, hizmet binaları, spor tesisleri, tabanca ve tüfek poligonları, alıĢveriĢ merkezleri, tedavi merkezleri, halı ve oto yıkama yerleri, depolama yerleri, matbaalar gibi yerleri, kk) Kaynakta tedbirler: Gürültü üreten ses kaynağının yapısı, iĢletme tekniği, oturduğu zemin, montaj biçimi ve buna benzer doğrudan kaynak ile ilgili olarak alınabilecek tedbirleri, ll) Kamuoyu: Bu Yönetmeliğin uygulanması açısından, bir veya daha fazla gerçek veya tüzel kiĢi ile bunların ulusal mevzuat veya uygulamaya uygun olarak oluĢturduğu dernek, örgüt veya grupları, mm) Kesikli titreĢim: Delicilerdeki gibi sürekliliği olmayan ya da kazık çakıcılardaki gibi belirli aralıklarla tekrarlanan titreĢimi, nn) LC max: dBC olarak ölçülen, ölçüm süresi içerisinde C ağırlıklı rms tabanlı ses seviyesinin en büyük değerini, oo) Oktav bant: Gürültü enerjisinin frekansa göre değiĢimini ortaya çıkarmakta yararlanılan alt ve üst frekans sınırlarının birbirinin iki katı olan frekans bandı ve bant geniĢliğinin merkez frekansının % 70’ine eĢit olduğu bandı, öö) Orta derecede hassas kullanımlar: Ġdari ve ticaret binaları, çocuk bahçeleri, oyun alanları ve spor tesisleri gibi kullanımları, pp) Planlanan faaliyetler için akustik rapor: 17/7/2008 tarihli ve 26939 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin Ek-I listesinde bulunan ve Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer alan “ * ” iĢareti bulunmayan kurulması planlanan iĢletmelerin, tesislerin ve ulaĢım kaynaklarının değerlendirme yöntemleri kullanılarak oluĢması muhtemel çevresel gürültü seviyelerinin belirlendiği ve sınır değerlerin aĢılması halinde alınacak tedbirlerin bütününü içeren raporu, rr) Rahatsızlık: Alan araĢtırmaları vasıtasıyla belirlenen toplumsal gürültü veya titreĢim rahatsızlığının derecesini, ss) Rekreasyon alanı: KiĢinin fiziksel ve psikolojik olarak kendisini tekrar kazanabilmesini sağlayan dinlenme, eğlenme, gezi, serbest zamanları değerlendirme gibi çeĢitli faaliyetleri kapsayan geniĢ eylem alanlarını, ĢĢ) Ses basıncı seviyesi (Lp): Ortamda belli bir noktada ölçülen ses basıncının, 20x10-6 Pa veya 20 µPa referans ses basıncına oranının 10 tabanına göre logaritmasının 20 ile çarpılmasıyla bulunan ve dB cinsinden ifade edilen değeri, tt) Ses gücü seviyesi (Lw): Bir ses kaynağının yaydığı ses gücünün milletlerarası standartlarda tanımlanan referans ses gücüne oranının 10 tabanına göre logaritmasının 10 ile çarpılmasıyla bulunan ve dB cinsinden ifade edilen değeri, uu) Seviye ayarlaması: Gürültünün türüne ya da belirgin olarak duyulan bir frekansın varlığına bağlı olarak, ölçülen ya da hesaplamayla bulunan eĢdeğer gürültü seviyesine eklenecek değeri, üü) Sınır değer: Yetkili idarece belirlenen, aĢılması halinde yetkili idarece dikkate alınan ve azaltıcı tedbirlerin uygulamaya konulmasına yol açan Lgag veya Lgece, ve uygun olan hallerde Lgündüz, LakĢam, Lgece ve Leq değerini, vv) Stratejik gürültü haritası: Farklı kaynaklar bazında mevcut gürültü durumunun veriler sayesinde sergilenmesini, yy) Sürekli titreĢim: Gündüz veya akĢam veya gece vakti gibi belirlenen bir zaman dilimi boyunca engellenmeden devam eden titreĢimi, zz) Tepe değer: Verilen bir zaman aralığındaki en yüksek titreĢim değerini, aaa) Tesis: Bu Yönetmelikte tanımlanan iĢyeri, atölye, imalathane, eğlence yeri kapsamı dıĢında kalan ve Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer alan tesisleri, bbb) TitreĢimin yer değiĢtirme, hız, ivme cinsinden rms değeri: Belirli bir zaman aralığında ölçülen titreĢim değerlerinin karelerinin ortalamasının karekökünü, ccc) TitreĢimden etkilenme sınırı: TitreĢimin; insan sağlığı, performansı ve konforu üzerinde oluĢturduğu hareket hastalığı gibi fizyolojik ve psikolojik etkilerle yapılarda oluĢturduğu hasarların baĢlama sınırlarındaki, titreĢim ivmesi, hızı, genliği, frekansları ve etkilenme süresi gibi parametrelerle ortaya konulmuĢ kriterleri, ççç) Gürültü haritası hazırlanacak yerleĢim alanı: Nüfusu yüz binden fazla olan, ĢehirleĢmiĢ alan olarak kabul edilen ve nüfus yoğunluğunun kilometre kare baĢına 1000 kiĢiden fazla olduğu alanları, ddd) YerleĢim alanı içindeki sessiz alan: Yetkili idare tarafından gürültü kaynakları için belirlenen sınır değerlerin üstüne veya yetkili idare tarafından konulmuĢ belli bir değerden daha büyük bir gürültü gösterge değerine maruz kalmayacak Ģekilde ayrılan bir alanı, eee) Yetkili idare: Ġkinci bölümde belirtilen idareleri, fff) Zararlı etkiler: Ġnsan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ifade eder. ĠKĠNCĠ BÖLÜM Görev, Yetki ve Sorumluluklar Bakanlığın görev, yetki ve sorumlulukları MADDE 5 – (1) Bakanlık; a) KiĢilerin huzur ve sükûnunu beden ve ruh sağlığını gürültü ile bozmayacak bir çevrenin geliĢtirilmesi gayesiyle, çevresel gürültüyü azaltacak program ve politikaları belirlemek, buna yönelik mevzuat ve mevzuatın uygulanmasını kolaylaĢtırıcı her türlü dokümanı hazırlamak, bu Yönetmeliğin uygulanmasında iĢbirliği ve koordinasyonu sağlamakla, b) Çevre Kanunu çerçevesinde il çevre ve orman müdürlükleri ve yetki devri yapılan belediyelerle iĢbirliği ve koordinasyon içinde gürültü kaynaklarını denetlemek, gerektiğinde gürültü kaynakları için akustik rapor veya çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu hazırlattırmak, bu raporları incelemek ve değerlendirmek, bu Yönetmeliğin ihlalinin tespiti halinde idari yaptırım uygulamak, yetki devri yapılacak kurumlarda aranacak esasları belirleyip yetki devri yapmakla, c) Bu Yönetmeliğin uygulanmasından yetkili ve sorumlu kılınan kurum ve kuruluĢlar ile bu Yönetmelik gereği hazırlanacak akustik rapor, çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu, gürültü haritası ve eylem planı hazırlayacak kurum ve kuruluĢ temsilcilerinin uzmanlaĢmasını sağlayıcı programların içeriği ve programların uygulama prosedürünü belirlemekle, ç) Akustik rapor, çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu, gürültü haritası ve eylem planı hazırlayacak kurum ve kuruluĢların sağlaması gereken esasları belirlemek, esasları sağlayanlara ön yeterlik/yeterlik belgesi vermek, ön yeterlik/yeterlik belgesi alan ve bu kapsamda görev yapan kurum ve kuruluĢları denetlemek, belgelendirme esaslarına aykırı davranılmasının tespiti halinde gerekli yaptırımın uygulanmasını sağlamak ve gerekirse ön yeterlik/yeterlik belgesini iptal etmekle, d) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan iĢletme ve tesislere verilecek çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi kapsamında değerlendirme yapmak, bu çerçevede iĢletmeleri denetlemek, bu Yönetmelikte belirtilen esaslara aykırılık halinde gerekli yaptırımı uygulamak ve uygulanmasını sağlamakla, e) Stratejik Gürültü Haritaları ve Eylem Planları ile ilgili olarak; 1) Yetkili ve sorumlu kurum ve kuruluĢlarca hazırlanan gürültü haritaları ve eylem planlarına görüĢ vermekle, 2) Yetkili ve sorumlu kurum ve kuruluĢlarca hazırlanarak Bakanlığa gönderilen gürültü haritaları ve eylem planları ile Ek-VI’da yer alan her türlü bilgi ve belgeye yönelik veri bankası oluĢturmakla yetkili ve sorumludur. İl çevre ve orman müdürlüklerinin görev, yetki ve sorumlulukları MADDE 6 – (1) Ġl çevre ve orman müdürlükleri; a) Çevre Kanunu gereği yetki devri yapılmayan alanlarda gürültü kaynaklarını programlı, programsız veya Ģikâyetlere istinaden, gerektiğinde diğer mevzuat kapsamında yetkili kılınan kurum ve kuruluĢlar ile iĢbirliği ve koordinasyon içinde, bu Yönetmelikte getirilen esaslara uyulup uyulmadığını denetlemek, gerektiğinde gürültü kaynakları için akustik rapor veya çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu hazırlattırmak, bu raporları incelemek ve değerlendirmek, bu Yönetmeliğin ihlalinin tespiti halinde idari yaptırım uygulamakla, b) Yetki devri yapılan kurum ve kuruluĢların talepleri veya gerekli görülmesi halinde koordinasyon ve iĢbirliği içinde çalıĢmakla, c) Yetki devri yapılmıĢ kurumların faaliyetleri sebebiyle oluĢan çevresel gürültüyü denetlemek ve idari yaptırım uygulamakla, ç) Yetki talebinde bulunan kurum ve kuruluĢların taleplerini değerlendirip Bakanlığa iletmek, yetki devri yapılan kurum ve kuruluĢların yetkileri çerçevesinde çalıĢıp çalıĢmadığını denetlemek, yetkilerini yerine getirmeyenleri tespit ederek Bakanlığa bildirmekle, d) Ġlde Çevre Kanununun 14 üncü maddesine istinaden yapılan denetim ve idari yaptırımların sonuçlarını Bakanlığa iletmekle, e) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-2’sinde yer alan iĢletme ve tesislere verilecek çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi kapsamında değerlendirme yapmak, bu çerçevede iĢletme ve tesisleri denetlemek, bu Yönetmelikte belirtilen esaslara aykırılık halinde gerekli yaptırımın uygulanmasını sağlamakla, f) Dini ve milli bayramlar ile yerel millî günler ve kutlamalar maksadıyla yapılacak faaliyetler için bu Yönetmelik çerçevesinde getirilen yasaklara Ġl Mahalli Çevre Kurul Kararı almak kaydıyla istisna getirmekle, istisna kapsamında alınan kararları kamuoyuna duyurmakla yetkili ve sorumludur. Mahalli idarelerce alınacak tedbirler MADDE 7 – (1) Ġl özel idareleri; a) Çevre Kanunu gereği yetki devri yapılan il özel idareleri belediye sınırları ve mücavir alan dıĢında gürültü kaynaklarını programlı, programsız veya Ģikâyetlere istinaden gerektiğinde diğer mevzuat kapsamında yetkili kılınan kurum ve kuruluĢlar ile iĢbirliği ve koordinasyon içinde, bu Yönetmelikte getirilen esaslara uyulup uyulmadığını denetlemek, gerektiğinde gürültü kaynakları için akustik rapor veya çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu hazırlattırmak, bu raporları incelemek ve değerlendirmek, bu Yönetmeliğin ihlalinin tespiti halinde idari yaptırım uygulamakla, b) Belediye sınırları ve mücavir alan dıĢında; yapıların mimari projelerinde ve yapı ruhsatlarında 28 inci maddede belirtilen Ģartların aranmasıyla, c) Stratejik Gürültü Haritaları ve Eylem Planları ile ilgili olarak; 1) Belediye sınırları ve mücavir alan dıĢında gürültü haritalarının hazırlanmasında gerekli olan, gürültü kaynakları dıĢındaki tüm verileri toplamak ve belirleyeceği esaslar çerçevesinde gürültü haritası hazırlamakla sorumlu kurum ve kuruluĢların kullanımına açmakla, 2) Belediye sınırları ve mücavir alan dıĢındaki gürültü haritası hazırlanan alanlarda mevcut veya ileriye yönelik projelendirme veya baĢka bir yatırımı gerçekleĢtirme konusunda çalıĢması olabilecek ilgili tüm kurum ve kuruluĢların görüĢlerini almakla, 3) Belediye sınırları ve mücavir alan dıĢında 8 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (3) ve (4) numaralı alt bendine istinaden gürültü haritaları hazırlanan kaynakların; yakınındaki limanlar ile Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde belirtilen iĢletme ve tesislerin bulunduğu alanlar için ayrı ayrı gürültü haritalarını ve bu gürültü haritalarının kapsadığı alanların eylem planlarını hazırlamakla, 4) Belediye sınırları ve mücavir alan dıĢındaki alan için hazırlanan eylem planlarını kamuoyu görüĢüne açmakla, 5) Belediye sınırları ve mücavir alan dıĢındaki alan için hazırlanan gürültü haritalarının ve eylem planlarının nihai hali hakkında kamuoyuna bilgi vermekle ve Bakanlığa göndermekle ilgili hususlarda gerekli tedbirleri alır. (2) Belediyeler; a) Çevre Kanunu gereği yetki devri yapılan belediyeler, belediye sınırları ve mücavir alan içinde gürültü kaynaklarını programlı, programsız veya Ģikâyetlere istinaden gerektiğinde diğer mevzuat kapsamında yetkili kılınan kurum ve kuruluĢlar ile iĢbirliği ve koordinasyon içinde, bu Yönetmelikte belirlenen esaslara uyulup uyulmadığını denetlemek, gerektiğinde gürültü kaynakları için akustik rapor veya çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu hazırlattırmak, bu raporları incelemek ve değerlendirmek, bu Yönetmeliğin ihlalinin tespiti halinde idari yaptırım uygulamakla, b) Yetki devri yapılmıĢ belediyeler; belediye sınırları ve mücavir alan içinde yapılan denetim sonuçlarını il çevre ve orman müdürlüklerine göndermekle, c) Belediye sınırları ve mücavir alan içinde ilgili belediye; yapıların mimari projelerinde ve yapı ruhsatlarında 28 inci maddede belirtilen Ģartların aranmasıyla, ç) Nazım Ġmar Planları ve Uygulama Ġmar Planlarının hazırlanması aĢamasında 27 nci maddede öngörülen gürültüye maruz kalma kategorilerini dikkate almakla, d) Stratejik Gürültü Haritaları ve Eylem Planları ile ilgili olarak; 1) Belediye sınırları ve mücavir alan içinde gürültü haritası hazırlanacak yerleĢim alanlarını Bakanlık merkez ve taĢra teĢkilatı ile koordinasyon ve iĢbirliği içinde belirlemekle, 2) Belediye sınırları ve mücavir alan içindeki yerleĢim alanlarının, gürültü haritalarının hazırlanmasında gerekli olan, gürültü kaynakları dıĢındaki tüm verileri toplamak ve belirleyeceği esaslar çerçevesinde gürültü haritası hazırlamakla sorumlu kurum ve kuruluĢların kullanımına açmakla, 3) Belediye sınırları ve mücavir alan içinde gürültü haritası hazırlanacak yerleĢim alanlarında yer alan; karayolu, tramvay ile yerüstünden geçen metro yolları trafiği, limanlar ve Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sindeki iĢletme/tesisler veya atölye-imalathane-eğlence yerleri gibi gürültü kaynaklarının bulunduğu alanlar için ayrı ayrı gürültü haritalarının hazırlanmasıyla, 4) Belediye sınırları ve mücavir alan içindeki gürültü haritası hazırlanan yerleĢim alanlarında mevcut veya ileriye yönelik projelendirme veya baĢka bir yatırımı gerçekleĢtirme konusunda çalıĢması olabilecek ilgili tüm kurum ve kuruluĢların görüĢlerini almakla, 5) Belediye sınırları ve mücavir alan içindeki gürültü haritası hazırlanan yerleĢim alanında 8 inci maddede yetkili kılınan kurum veya kuruluĢ tarafından hazırlanan gürültü haritalarını da göz önünde bulundurularak; karayolları, demiryolları, tramvay ile yerüstünden geçen metro yolları, havaalanları, limanlar ve Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sindeki iĢletme/tesisler veya eğlence yerleri, imalathane gibi gürültü kaynaklarının bulunduğu alanları kapsayan eylem planlarını hazırlamakla, 6) Belediye sınırları ve mücavir alan içindeki yerleĢim alanı için hazırlanan eylem planlarını kamuoyu görüĢüne açmakla, 7) Belediye sınırları ve mücavir alan içindeki yerleĢim alanı için hazırlanan gürültü haritalarının ve eylem planlarının nihai hali hakkında kamuoyuna bilgi vermekle ve Bakanlığa göndermekle, 8) BüyükĢehir belediye baĢkanlıkları, büyükĢehir belediye sınırları ve mücavir alan içinde belirlenen yerleĢim alanı veya alanlarında yer alan; karayolu, tramvay ile yerüstünden geçen metro yolları trafiği, limanlar ve Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer alan iĢletme/tesisler veya atölye-imalathane- eğlence yerleri gibi gürültü kaynaklarının bulunduğu alanlar için ayrı ayrı gürültü haritalarını ilgili belediyelerle koordinasyon ve iĢbirliği içinde hazırlamakla ilgili hususlarda gerekli tedbirleri alır. Kurum, kuruluş ve işletmelerce alınacak tedbirler MADDE 8 – (1) Kurum, kuruluĢ veya iĢletmelerden; a) Sağlık Bakanlığı; 13/12/1983 tarihli ve 181 sayılı Sağlık Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname gereği iĢitme sağlığı ve kritik sağlık etkileri göz önüne alınarak gürültüden etkilenme seviyelerinin belirlenmesi ve izlenmesine iliĢkin esas ve usullerin belirlenmesiyle, b) Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı; dini tesislerde ses yükseltici kullanımından çevreye yayılan sesin kontrolüne iliĢkin esasların belirlenmesiyle, c) ĠĢletme, tesis (fabrika), iĢyeri, atölye, imalathane, eğlence yeri ve ulaĢım kaynaklarını planlayan ve iĢletenler; 1) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer alan iĢletme ve tesisler için çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesine esas olacak akustik raporu hazırlatmak ve bu Yönetmelik ile belirlenen sınır değerlerin sağlanmadığı durumlarda gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamakla, 2) Kurulması planlanan ve Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer alan iĢletme ve tesisler ile 18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinde yer alan ulaĢım kaynakları için hazırlanacak çevresel etki değerlendirme raporu veya proje tanıtım dosyasının gürültü ile ilgili bölümünün bu Yönetmelikte yer alan esaslar çerçevesinde hazırlanmasını sağlamakla, 3) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer almayan iĢletme, tesis, iĢyeri, imalathane ve atölyeler ile eğlence yerleri ve benzeri yerlerle ilgili iĢyeri açma ve çalıĢma ruhsatı safhasında veya programlı, programsız veya Ģikâyete istinaden yapılacak denetimlerde, yetkili idarenin talebine istinaden çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu hazırlatmakla, 4) Sanayi tesisi, atölye, imalathane, eğlence yeri gibi iĢletmeciler ile liman iĢletmecileri; bu alanların gürültü haritalarının hazırlanmasından sorumlu kurum ve kuruluĢun talebi halinde istenen verileri belediyeye veya il özel idarelerine iletmekle, ç) UlaĢtırma Bakanlığı; 1) Devlet yolları ve otobanlardan, ana karayolları sınıfına giren karayollarını, ana demiryolları ve ana havaalanlarını belirleyip listesini Bakanlığa bildirmekle, 2) YerleĢim alanları içindeki devlet yolları ve otobanlar için gürültü haritası hazırlanmasında gerekli olacak verileri Belediyeye iletmekle, 3) YerleĢim alanı dıĢında devlet yolları ve otobanlardan, ana karayolları sınıfına giren karayollarının gürültü haritasını hazırlamakla, 4) YerleĢim alanı dıĢında yer alan ana demiryolları ve ana havaalanlarının gürültü haritasını hazırlamakla, 5) Sorumluluk alanlarına göre yerleĢim alanı dıĢında; ana karayolu, ana demiryolu ve ana havaalanı yakınındaki alanlarda yer alan devlet yolları ve otobanlar ile demiryolları ve havaalanlarının gürültü haritasını hazırlamakla, 6) YerleĢim alanı içinde yer alan ve sorumluluk alanına giren demiryollarının ve havaalanlarının gürültü haritasını hazırlamakla, 7) Planlanan karayolları, demiryolları ve havaalanları için mevcut veya ileriye yönelik projelendirme veya baĢka bir yatırım gerçekleĢtirme konusunda çalıĢması olabilecek ilgili tüm kurum ve kuruluĢların görüĢlerini almak, bu görüĢler çerçevesinde gürültü kontrol tedbirlerine iliĢkin programlar hazırlamakla, 8) Gürültü haritalarının nihai hali hakkında kamuoyuna bilgi vermekle ve Bakanlığa göndermekle ilgili hususlarda gerekli tedbirleri alır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Kaynakların Ses Seviyeleri Kara yolu araçlarında uyulması gereken şartlar MADDE 9 – (1) Motorlu kara yolu araçları aĢağıdaki esaslara uyar. a) Motorlu kara yolu araçlarının kara yoluna uygunluğu ve teknik esasları 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 29 uncu maddesi uyarınca; araçların, yapım ve kullanım bakımından kara yolu yapısına ve trafik güvenliğine uyması zorunludur. Bununla ilgili alt düzenleyici iĢlemlerin belirlenmesini Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yapar. b) Kamuya açık yerlerde çalıĢtırılan motorlu kara yolu taĢıtlarının dıĢ gürültü seviyesi ve egzoz sistemleri ile ilgili olarak 30/11/2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların DıĢ Gürültü Emisyonları ve Egzoz Sistemleri ile Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliği (70/157/AT) kapsamında getirilen esaslar sağlanır. c) Motorlu kara yolu araçlarının kornaları gibi sesli uyarı cihazları ile ilgili olarak, 1/5/1999 tarihli ve 23682 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların Sesli Ġkaz Cihazları ve Bunların Takılması ile Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliği (70/388/AT) kapsamında getirilen esasların sağlanması zorunludur. GeçiĢ üstünlüğünü haiz taĢıtlara 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 141 inci maddesi uygulanır. ç) Tekerlekli tarım veya orman traktörlerinin dıĢ gürültü seviyeleri ile ilgili olarak, 13/6/2002 tarihli ve 24784 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tekerlekli Tarım veya Orman Traktörlerinin Bazı Parçaları ve Özellikleri ile Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliği (74/151/AT) kapsamında getirilen esaslar sağlanır. d) Ġki veya üç tekerlekli motorlu kara yolu araçlarının dıĢ gürültü seviyeleri ile ilgili olarak, 18/7/2003 tarihli ve 25172 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ġki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Bazı Aksam ve Özellikleri ile Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliği (97/24/AT)’nin ekindeki Kısım 9’da getirilen esaslar sağlanır. Demir yolu ulaşım araçlarında uyulması gereken şartlar MADDE 10 – (1) Banliyö ve Ģehirlerarası trenler ile ağır ve hafif metroların dıĢ gürültü seviyeleri ile yolcu ve tren çalıĢanlarının kulak sağlığı ve konforu açısından iç gürültü ve vagon içi titreĢim seviyelerine iliĢkin düzenlemeleri 9/4/1987 tarihli ve 3348 sayılı UlaĢtırma Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca UlaĢtırma Bakanlığı yapar. Hava yolu ulaşım araçlarında uyulması gereken şartlar MADDE 11 – (1) Türk sicilindeki ve yabancı ülke sicilindeki hava yolu araçlarının iç ve dıĢ trafiğe açık hava alanlarımıza iniĢ ve kalkıĢ yapabilmeleri için hava alanı araçlarının dıĢ gürültü seviyeleri ile yolcu ve hava aracı çalıĢanlarının kulak sağlığı ve konforu açısından iç gürültü ile araç içi titreĢim seviyelerine iliĢkin düzenlemeleri UlaĢtırma Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca UlaĢtırma Bakanlığı yapar. Su yolu ulaşım araçlarında uyulması gereken şartlar MADDE 12 – (1) Deniz, göl veya baĢka suyollarında kullanılan araçların dıĢ gürültü seviyeleri ile yolcu ve su yolu aracı çalıĢanlarının kulak sağlığı ve konforu açısından iç gürültü ile araç içi titreĢim seviyelerine iliĢkin düzenlemeleri 10/8/1993 tarihli ve 491 sayılı Denizcilik MüsteĢarlığının KuruluĢ ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca Denizcilik MüsteĢarlığı yapar. Açık alanda kullanılan ekipmanlarda uyulması gereken şartlar MADDE 13 – (1) Açık alanda kullanılan ekipmanların gürültü seviyesi, 30/12/2006 tarihli ve 26392 dördüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından OluĢturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile Ġlgili Yönetmelik (2000/14/AT) hükümlerine tabidir. Açık alanda kullanılan ancak söz konusu yönetmelikte yer almayan ekipmanlarla ilgili düzenlemeleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yapar. Ev aletlerinde uyulması gereken şartlar MADDE 14 – (1) Ev ekipmanlarının gürültü seviyesi, ilgili mevzuat hükümlerine tabidir. Ev iĢlerinde kullanılan, ancak söz konusu mevzuatta yer almayan elektrikli veya elektriksiz aletlerle ilgili düzenlemeleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yapar. Sanayi tesislerinde kullanılan alet, ekipman ve makinelerde uyulması gereken şartlar MADDE 15 – (1) Sanayi tesislerinde kullanılan alet, ekipman ve makinelerde 3/3/2009 tarihli ve 27158 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Makina Emniyeti Yönetmeliğinde (2006/42/AT) belirtilen esaslar sağlanır. Sanayi tesislerinde kullanılan alet, ekipman ve makinelerin ses gücü seviyeleri ile ilgili düzenlemeleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yapar. Sanayi tesislerinde çalıĢanların kulak sağlık ve konforu açısından maruz kaldıkları gürültü ve titreĢim seviyeleri için; 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gürültü Yönetmeliği ile 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan TitreĢim Yönetmeliğinde belirtilen esaslar sağlanır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Çevresel Gürültü Esas ve Kriterleri Çevresel gürültü göstergeleri ve bu göstergelerin uygulanması MADDE 16 – (1) Çevresel gürültü göstergelerinin seçimine ve bu göstergelerin uygulanmasına iliĢkin esaslar aĢağıda belirtilmiĢtir: a) Gürültü haritaları ve bunların revizyonu çalıĢmalarında Ek-I-1.1.1 ve Ek-I-1.1.2’de belirtilen Lgag ve Lgece gürültü göstergeleri kullanılır. b) Akustik planlama, akustik gölge bölgeleme çalıĢmaları için Lgag ve Lgece gürültü göstergeleri dıĢında baĢka gürültü göstergeleri kullanılabilir. c) (a) ve (b) bentleri dıĢındaki özel durumlar için Ek-I-1.2’de listelenen ilave gürültü göstergeleri kullanılabilir. Değerlendirme yöntemleri MADDE 17 – (1) Çevresel gürültü seviyelerinin değerlendirilmesine iliĢkin yöntemler aĢağıda belirtilmiĢtir: a) Ek-I’de tanımlanan çevresel gürültü göstergeleri Ek-II’de belirtilen değerlendirme yöntemleri aracılığı ile belirlenir. b) Mevcut gürültü seviyesinin toplum üzerindeki etkilenme derecesi ve gürültünün günlük yaĢamda çeĢitli eylemler üzerinde olabilecek zararlı etkileri Ek-III’de verilen doz-etki iliĢkisi kullanılarak tespit edilir. Doz-etki iliĢkisine ait etkilenme analizine dair kılavuz Sağlık Bakanlığının uygun görüĢü alınarak Bakanlıkça hazırlanır. Kara yolu çevresel gürültü kriterleri MADDE 18 – (1) Kara yolundan çevreye yayılan gürültü seviyesi ve gürültünün önlenmesine iliĢkin sınır değerler Ek-VII Tablo-1’de belirtilmiĢtir. Karayollarından kaynaklanan çevresel gürültü seviyesi Ek-VII’de yer alan Tablo-1’deki sınır değerleri aĢamaz. Raylı sistem çevresel gürültü kriterleri MADDE 19 – (1) Raylı sistemlerden kaynaklanan gürültü seviyesi ve gürültünün önlenmesine iliĢkin kriterler aĢağıda belirtilmiĢtir: a) Raylı ulaĢım sistemlerinden çevreye yayılan gürültü seviyesi Lgündüz 65 dBA, LakĢam 60 dBA ve Lgece 55 dBA sınır değerlerini aĢamaz. b) Hafif raylı sistemlerin yer altından geçtiği kapalı alanlar ile yer üstünden geçtiği alanlarda; bekleme, iniĢ ve biniĢ platformlarında, istasyonlarda ve havalandırma kanallarında zaman dilimine bağlı olarak oluĢabilecek Leq cinsinden çevresel gürültü sınır değerleri Ek-VII’de yer alan Tablo-2’deki değerleri aĢamaz. c) Hafif raylı sistemlerin yer altından geçtiği yerlerde istasyon boĢ iken 500 Hz’de maksimum çınlama süresi proje hedef değeri için 1.4, kabul değeri için ise 1.6 saniye olur. Kent içi ve dıĢında hafif raylı ulaĢım sisteminin gürültüye hassas alanlardan geçtiği yerlerde gürültü perdeleme teknikleri dikkate alınarak etkin ve uygulanabilir tedbirler alınır. Hava alanları çevresel gürültü kriterleri MADDE 20 – (1) Hava alanlarından çevreye yayılan gürültü seviyesi ve gürültünün önlenmesine iliĢkin kriterler aĢağıda belirtilmiĢtir. a) Havaalanlarından çevreye yayılan gürültü seviyesi Ek-VII’de yer alan Tablo-3’te verilen sınır değerleri aĢamaz. b) Ambulans helikopterleri hariç, helikopter iniĢ pistlerinden çevreye yayılan gürültü seviyesi Lgündüz 65 dBA, LakĢam 60 dBA ve Lgece 55 dBA sınır değerlerini aĢamaz. c) Yılda elli binden fazla iniĢ/kalkıĢın yapıldığı hava alanlarında UlaĢtırma Bakanlığı tarafından; havaalanı çevresinde çevresel gürültü seviyesini tespit etmek amacıyla gürültü ölçüm/kontrol/izleme sistemi kurulur. ç) Türk tescilindeki ve yabancı ülke tescilindeki havayolu araçlarının iç ve dıĢ trafiğe açık hava alanlarımıza iniĢ ve kalkıĢ yapabilmeleri için gürültü sertifikasına sahip bulunmaları gerekir. Gürültü sertifikası bulunmayan Türk ve yabancı ülke tescilli hava yolu taĢıtları iç ve dıĢ trafiğe açık hava alanlarımıza gürültü tazminatı ödeyerek iniĢ ve kalkıĢ yapabilirler. Tazminatla ilgili esaslar UlaĢtırma Bakanlığınca belirlenir. Su yolları için çevresel gürültü kriterleri MADDE 21 – (1) Ġskele, liman ve benzeri yerler ile deniz, göl, boğaz, nehir gibi su yollarında kullanılan ulaĢım araçlarından çevreye yayılan gürültü seviyesi aĢağıda belirtilmiĢtir: a) Ġskele, liman gibi yerler ile deniz, koy, göl, boğaz, nehir gibi suyollarında kullanılan ulaĢım araçlarından yayılan çevresel gürültü seviyesi Lgündüz 65 dBA, LakĢam 60 dBA ve Lgece 55 dBA sınır değerlerini aĢamaz. b) Ġskele, liman gibi yerler ile deniz, koy, göl, boğaz, nehir gibi suyollarında kullanılan araçlar ve bu araçlarda canlı müzik yayını yapılması sonucu yayılan toplam çevresel gürültü seviyesi bu maddede yer alan sınır değeri en fazla gündüz zaman dilimi için 5 dBA, akĢam zaman dilimi için 3 dBA aĢabilir, gece zaman dilimi için aĢamaz. İşletme, tesis ve işyerleri için çevresel gürültü kriterleri MADDE 22 – (1) ĠĢletme, tesis, atölye, imalathane ve iĢyerlerinden çevreye yayılan gürültü seviyesine iliĢkin kriterler aĢağıda belirtilmiĢtir: a) Her bir iĢletme ve tesisten çevreye yayılan gürültü seviyesi Ek-VII’de yer alan Tablo-4’te verilen sınır değerleri aĢamaz. b) Gürültüye hassas kullanımları etkileyebilecek Ģekilde yakınında, bitiĢiğinde, altında veya üstünde faaliyetini sürdüren; her bir iĢyeri, atölye, imalathane ve benzeri iĢletmelerden hava yoluyla çevreye yayılan veya ortak bölme elemanları, ara döĢemeler, tavan veya bitiĢik duvarlar aracılığıyla hassas kullanımlara iletilen çevresel gürültü seviyesi Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesini 5 dBA’dan fazla aĢamaz. c) Birden fazla iĢyeri, atölye, imalathane gibi iĢletmeler ile organize sanayi bölgesi veya küçük sanayi sitesinden çevreye yayılan toplam çevresel gürültü seviyesi Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesini 7-10 dBA aralığından fazla aĢamaz. Bu aralık esas alınmak kaydıyla, toplam çevresel gürültü seviyesi; gürültüye maruz kalınan alandaki etkilenen kiĢi sayısı, gürültü kaynağı ile gürültüye hassas mekânlar arasındaki mesafe ve benzeri faktörler göz önünde bulundurularak Ġl Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenir. Bu bentte verilen sınır değerin aĢılması halinde, arka plan gürültü seviyesine katkısı olan her bir iĢyeri sınır değer aĢımından eĢit olarak sorumludur. Gürültüye katkı oranları belirlendikten sonra her bir iĢletme gerekli tedbirleri alır. ç) ĠĢletme, tesis, atölye, imalathane ve iĢyerlerinin faaliyeti sonucu oluĢabilecek darbe gürültüsü LCmax gürültü göstergesi cinsinden 100 dBC’yi aĢamaz. Şantiye alanları için çevresel gürültü kriterleri MADDE 23 – (1) ġantiye alanlarından çevreye yayılan gürültü seviyesi ve gürültünün önlenmesine iliĢkin kriterler aĢağıda belirtilmiĢtir: a) ġantiye alanındaki faaliyet türlerinden çevreye yayılan gürültü seviyesi Ek-VII’de yer alan Tablo-5’te verilen sınır değerleri aĢamaz. b) Konut bölgeleri içinde ve yakın çevresinde gerçekleĢtirilen Ģantiye faaliyetleri gündüz zaman dilimi dıĢında akĢam ve gece zaman dilimlerinde sürdürülemez. c) Haftasonu ve resmî tatil günlerinde gerçekleĢtirilecek Ģantiye faaliyetlerine, konut bölgeleri ve yakın çevresinden gelen Ģikayetlerin yoğunluğu dikkate alınarak, Ġl Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile yasaklama getirilebilir. ç) Kamu yararı gerektiren baraj, köprü, tünel, otoyol, Ģehir içi anayol, toplu konut gibi projelerin inĢaat faaliyetleri ile Ģehir içinde gündüz trafiği engelleyecek inĢaat faaliyetleri gündüz zaman diliminde çalıĢmamak koĢuluyla Ek-VII’de yer alan Tablo-5’teki gündüz değerlerinden akĢam için 5 dBA, gece için 10 dBA çıkartılarak elde edilen sınır değerlerin sağlanması ve bu kapsamda alınacak Ġl Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile sürdürülebilir. d) ġantiye faaliyeti sonucu oluĢabilecek darbe gürültüsü, LCmax gürültü göstergesi cinsinden 100 dBC’yi aĢamaz. e) Faaliyet sahibi tarafından Ģantiye alanında; inĢaatın baĢlama, bitiĢ tarihleri ve çalıĢma periyotları ile büyükĢehir belediyesi veya il/ilçe belediyesinden alınan izinlere iliĢkin bilgiler inĢaat alanında herkesin kolayca görebileceği bir tabelada gösterilir. f) Tatil beldelerinde ve turistik alanlarda gerçekleĢtirilen tüm Ģantiye faaliyetleri büyükĢehir belediyesi ve/veya il/ilçe belediyesinin kararı doğrultusunda hafta sonları veya bir kaç ay süre ile tamamen durdurulabilir. Rekreasyon ve eğlence yerlerinin çevresel gürültü kriterleri MADDE 24 – (1) Müzik yayını yapan eğlence yerleri ve rekreasyon alanlarından kaynaklanan çevresel gürültü seviyesi ve gürültünün önlenmesine iliĢkin esaslar aĢağıda belirtilmiĢtir: a) Çok hassas kullanım alanları ile bu alanları etkileyen açık ve yarı açık eğlence yerleri Ġl Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenir. b) Çok hassas kullanım alanlarını etkileyen açık ve yarı açık eğlence yerlerinde canlı müzik yapılması yasaktır. Bu alanlarda, açık ve yarı açık olan eğlence yerlerinin kurulmasına izin verilmez. c) Çok hassas kullanım alanlarını etkileyen mevcut açık ve yarı açık eğlence yerleri, bu maddenin (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen sınır değerleri sağlayacak Ģekilde gerekli tedbirler alınarak kapalı hale getirilir. ç) Çok hassas kullanım alanları dıĢında canlı müzik yapan üzeri ve etrafı fiziksel olarak açık ve yarı açık eğlence yerleri, bahçeli gazino, lunapark, animasyon ve eğlence merkezleri, fuar, piknik yerleri, açık hava sinemaları gibi kamuya açık olan yerler ile lokanta, kahvehane, dükkân, gazino, dans salonu, diskotek, kulüp, bar ve düğün salonu gibi kapalı eğlence yerlerinden çevreye yayılan çevresel gürültü seviyesi, Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesini 5 dBA’dan ve 7 dBC’den daha fazla aĢamaz. d) Birden fazla eğlence yerinden çevreye yayılan toplam gürültü seviyesi, Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesini 7-10 dBA aralığından fazla aĢamaz. Bu aralık esas alınmak kaydıyla, toplam çevresel gürültü seviyesi; gürültüye maruz kalınan alandaki etkilenen kiĢi sayısı, gürültü kaynağı ile gürültüye hassas mekanlar arasındaki mesafe gibi faktörler göz önünde bulundurularak Ġl Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenir. Bu bentte verilen sınır değerin aĢılması halinde, arka plan gürültü seviyesine katkısı olan her bir eğlence yeri sınır değer aĢımından eĢit olarak sorumludur. Gürültüye katkı oranları belirlendikten sonra her bir iĢletme gerekli tedbirleri alır. e) Kapalı eğlence yeri veya yerlerinin çok ve orta derecede hassas kullanım alanlarının altında, üstünde, bitiĢiğinde olması halinde; hassas kullanım alanı içinde Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesi sağlanır. f) Bu madde kapsamında canlı müzik yapabilecek eğlence yeri veya yerlerinin ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma Ruhsatlarına ĠliĢkin Yönetmelik hükümlerine göre Canlı Müzik Ġzni alması Ģarttır. Bu izin verilirken yetkili idarenin bu maddede belirtilen esaslara iliĢkin uygun görüĢü alınır, gerekli görüldüğü takdirde yetkili idare Çevresel Gürültü Seviyesi Değerlendirme Raporu hazırlatır ve rapora iliĢkin yetkili idarenin uygun görüĢü esas alınır. g) Kapalı eğlence yerlerinin dıĢ giriĢ kapılarının üzerine "Dikkat: Ġçerideki ses seviyesi insan sağlığına zararlıdır." Ģeklinde ıĢıklı ikaz levhalarının asılması zorunludur. ğ) Bu maddede belirtilen eğlence yerlerinde gürültüden etkilenme seviyesinin iĢitme sağlığı ve kritik sağlık etkilerinin değerlendirilmesi ve izlenmesi, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesinde yapılır. h) Bu maddede belirtilen eğlence yerlerinin oluĢturduğu çevresel gürültüye maruz kalan kiĢilerin ve yaĢanan Ģikâyetlerin yoğunluğu göz önünde bulundurularak Ġl Mahalli Çevre Kurul Kararı ile çalıĢma saati sınırlaması getirilebilir veya canlı müzik yayını kaldırılabilir. ı) Bu maddede belirtilen esasların sağlanıp sağlanmadığı, yetkili idarenin belirleyeceği sürelerde sunulacak Çevresel Gürültü Seviyesi Değerlendirme Raporu ve/veya yetkili idare koordinasyonunda diğer mevzuat kapsamında yetkili kılınan kurum ve kuruluĢlar ile iĢbirliği içinde yapılacak denetimler çerçevesinde kontrol edilir. i) Birden fazla eğlence yerinin bulunduğu alanlarda, yetkili idare tarafından gerekli görülmesi halinde yukarıda sıralanan esasların dıĢında ayrıca çevresel gürültü seviyesinin kontrol altına alınması amacıyla periyodik olarak veya gerekli görülmesi halinde gürültü seviyesinin sürekli ölçülmesine yönelik sistem kurulur veya kurdurulur. BEġĠNCĠ BÖLÜM Çevresel TitreĢim Esas ve Kriterleri Yapılarda çevresel titreşim kriterleri MADDE 25 – (1) ÇeĢitli titreĢim kaynaklarının neden olacağı çevresel titreĢimin kontrol altına alınmasına iliĢkin esaslar aĢağıda belirtilmiĢtir: a) Maden ve taĢ ocakları ile benzeri faaliyette bulunulan alanlardaki patlatmaların çevredeki çok hassas kullanımlarda oluĢturduğu zemin titreĢim seviyesi Ek-VII’de yer alan Tablo-6’da verilen sınır değerleri aĢamaz. b) ĠnĢaatlarda kazık çakma gibi titreĢim oluĢturacak uygulamalar ile ağır inĢaat makinelerinin neden olacağı titreĢimlerin çevrelerindeki çok hassas kullanımlarda oluĢturacağı titreĢim seviyesi Ek-VII’de yer alan Tablo-7’de verilen sınır değerleri aĢamaz. c) Konut ve ofis olarak kullanılan binalarda, elektrik motoru, pompa, fan gibi makine ve teçhizatın sebep olacağı titreĢimler Ek-VII’de yer alan Tablo-8 de verilen sınır değerlerini aĢamaz. Bu değerlerin üzerinde titreĢim oluĢturan makine ve teçhizat için, baĢta titreĢim yalıtımı olmak üzere gerekli teknik tedbirler alınarak, binada ölçülen titreĢimler sınır değerlerin altına indirilir. Çok hassas kullanımların yakınında bulunan demir yolu ve kara yolu ulaĢım araçları ile iĢletme ve tesislerin çok hassas kullanımlarda yaratacağı titreĢimler için de bu sınır değerler kullanılır. ALTINCI BÖLÜM Gürültüye Hassas Kullanımların Bulunduğu Alanlar Ġçin Esas ve Kriterler Gürültüye hassas kullanımlar için gürültü kontrolü MADDE 26 – (1) Gürültüye hassas kullanımlardaki çevresel gürültü esasları aĢağıda belirtilmiĢtir. a) Mevcut yapılarda; tesisat dairelerinde veya yapı içinde veya dıĢında herhangi bir yerde bulunan soğutma fanı, iklimlendirme sistemleri, hava kanalları, temiz ve pis su tesisatı, jeneratör, hidrofor, kompresör, yakma kazanı, asansör, çöp bacaları gibi kaynaklardan; ortak bölme elemanları, ara döĢemeler, tavan ve bitiĢik duvarlar veya hava aracılığıyla hassas kullanımlara iletilen gürültü seviyesi Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesini 5 dBA’dan fazla aĢamaz. b) Dini tesislerde ses yükseltici kullanımından çevreye yayılan sesin kontrolüne iliĢkin düzenlemeler 8 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesinde yapılır. c) Susturucu veya ses giderici diğer parçaları olmadan bir motorlu kara taĢıtı çalıĢtırılamaz veya çalıĢmasına sebep olunmaz, bakım onarım veya diğer değiĢtirme amacı dıĢında bir motorlu araç veya motosiklet üzerindeki susturucu veya ses giderici parça çıkarılamaz, çalıĢamaz hale getirilemez, Motorlu Araçların Sesli Ġkaz Cihazları ve Bunların Takılması ile Ġlgili Tip Onayı Yönetmeliğine uyulur, tip onayı verilen sesli ikaz cihazlarında (korna) değiĢiklik yapılamaz. ç) Bir motorlu araç üzerinde veya içinde; korna veya ses çıkaran baĢka bir cihazın zorunlu haller dıĢında gürültü rahatsızlığına neden olacak Ģekilde çalınması yasaktır. d) Radyo, televizyon, müzik seti ve her türlü müzik aletlerini çok ve orta derecede hassas kullanımların bulunduğu alanlar ile toplu taĢıma araçlarında çalmak yasaktır. e) Çok ve orta derecede hassas kullanımların bulunduğu alanlarda; yüksek sesle konuĢarak, bağırarak, anons sistemleri gibi ses yükseltici araçlar kullanılarak ve darbeli düzenli veya düzensiz sesler çıkararak propaganda, reklâm, duyuru, tanıtım ve satıĢ yapmak yasaktır. f) Çok hassas kullanımların bulunduğu alanlarda; deniz motoru, motosiklet veya herhangi bir motorlu araçta 19.00-07.00 saatleri arasında deneme çalıĢmaları yapmak yasaktır. g) Çok hassas kullanımların içinde ve bu kullanımlardan itibaren en az 350 metre mesafede; mekanik veya motorlu dikiĢ makinesi, matkap, testere, öğütücü, çim biçme makinesi, koĢu bandı veya benzeri araçların 19.00-07.00 saatleri arasında çalıĢtırılması veya çalıĢtırılmasına izin verilmesi yasaktır. ğ) Eğlence amacıyla patlayıcı, maytap, havai fiĢek ve benzeri Ģeyleri kullanmak, ateĢlemek gibi benzeri faaliyetlerin, çok hassas kullanımların bulunduğu alanlarda yapılması yasaktır. Bu faaliyetler çok hassas kullanımların bulunduğu alanlarda ancak Ġl Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenecek alanlarda ve saatlerde, 14/8/1987 tarihli ve 87/12028 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Tekel DıĢı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, Ġthali, TaĢınması, Saklanması, Depolanması, SatıĢı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına ĠliĢkin Tüzüğün 117 nci maddesine istinaden yerel mülki amirinden izin alınarak yapılabilir. h) Siren, düdük veya benzeri acil ve olağanüstü durum sinyal aletlerinin acil ve olağanüstü durum dıĢında kasten çalıĢtırılmaları veya çalıĢtırılmasına izin verilmesi yasaktır. Olağanüstü durum sinyallerinin denenmesi saat 10.00’dan önce ve 20.00’den sonra olmamak Ģartıyla uygulanır. ı) Çok hassas kullanımları etkileyebilecek Ģekilde yakınında, bitiĢiğinde, altında veya üstündeki alanlarda konser, gösteri, miting, tören, festival, düğün ve benzeri gibi açık hava faaliyetlerinin gerçekleĢtirilmesi yasaktır. Bu faaliyetler çok hassas kullanımların bulunduğu alanlarda ancak Ġl Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenen alanlarda yapılabilir. Orta derece hassas kullanımların bulunduğu alanlarda bu tür faaliyetlerden çevreye yayılan gürültü seviyesi Leq gürültü göstergesi cinsinden mevcut arka plan gürültü seviyesini 5 dBA’dan fazla aĢamaz. i) ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma Ruhsatlarına ĠliĢkin Yönetmelikte yer almayan ve gürültü rahatsızlığına neden olan poligonlar gibi yerlerin, 7/3/2008 tarihinden itibaren çok hassas kullanımların bulunduğu alanlarda kurulması yasaktır. YEDĠNCĠ BÖLÜM Planlama AĢamasında Temel Kriterler Gürültüye maruz kalma kategorileri MADDE 27 – (1) Yeni konut alanlarının planlanması aĢamasında aĢağıda verilen gürültüye maruz kalma kategorileri dikkate alınır: a) Kategori A (Lgündüz cinsinden <55 dBA) Alanı: Bu kategorinin en üst seviyesindeki gürültü rahatsızlık verici derecede değildir. Planlama kararı verilirken gürültü belirleyici bir faktör olarak değerlendirmeye alınmaz. b) Kategori B (Lgündüz cinsinden 55- 64 dBA) Alanı: Planlama kararlarında gürültü seviyesi göz önüne alınır. Gürültüye karĢı gerekli tedbirler alınarak planlama kararları verilir. c) Kategori C (Lgündüz cinsinden 65-74 dBA) Alanı: Planlama kararı genellikle verilmez. Ancak kamu yararı gerektiren hallerde, daha sessiz bir yer bulunamaması nedeniyle izin verilmek zorunda kalınması halinde arka plan gürültü seviyesi göz önünde bulundurularak gürültüye karĢı tedbirler alınır. ç) Kategori D (Lgündüz cinsinden >74 dBA) Alanı: Planlama kararı verilmez. Planlama aşamasında uyulması zorunlu kriterler MADDE 28 – (1) Planlama aĢamasındaki faaliyetler için uyulması zorunlu kriterler aĢağıda belirtilmiĢtir: a) 7/3/2008 tarihinden sonra inĢa edilmiĢ ve bu Yönetmeliğin yayım tarihinden sonra inĢa edilecek yapıların mimari projelerinde, yapı tiplerine bağlı olarak Ek-VII’de yer alan Tablo-9’da verilen sınır değerlerin sağlanması zorunludur. b) Planlama aĢamasında; ulaĢım, iĢletme, tesis, eğlence yeri, imalathane, atölye, iĢyeri gibi planlanan faaliyetler 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24 ve 25 inci maddede verilen esas ve kriterlere göre değerlendirilir. Uygun olmayan durum varsa faaliyete izin verilmez. c) Nazım Ġmar Planları ve Uygulama Ġmar Planlarının hazırlanması aĢamasında 27 nci maddede öngörülen gürültüye maruz kalma kategorileri dikkate alınır. ç) Çevre Düzeni Planları, Nazım Ġmar Planları ve Uygulama Ġmar Planlarının hazırlanması aĢamasında alanda akustik planlamanın yapılabilmesi ve yerleĢim alanları içindeki sakin alan ve açık arazideki sakin alanların oluĢturulması için gürültü haritaları ve eylem planlarının plan eki olarak istenmesi ve plan kararlarına esas olması zorunludur. d) Çok hassas kullanımların bulunduğu yerlerde daha sakin çevre oluĢturabilmek amacıyla ilgili kurum kuruluĢların da görüĢü alınarak belediye sınırları ve mücavir alan içinde belediye, belediye sınırları ve mücavir alan dıĢında ise yetki devri yapılan il özel idarelerince; yetki devri yapılmadığı takdirde il çevre ve orman müdürlüğünce ek sınırlayıcı tedbirler alınabilir. Bu çerçevede; bölgede kurulacak yeni bir gürültü kaynağında çevresel gürültü seviyesi ile ilgili geçici veya sürekli sınırlandırma kararları alınabilir veya yeni iĢletmenin bu bölge içinde kurulmasına izin verilmeyebilir. SEKĠZĠNCĠ BÖLÜM Stratejik Gürültü Haritalama Esas ve Kriterleri Stratejik gürültü haritalama esasları MADDE 29 – (1) Stratejik gürültü haritalarının hazırlanmasında aĢağıdaki esaslara uyulur: a) En geç 30/6/2013 tarihine kadar; 1) Ġki yüz elli binden fazla yerleĢik nüfusu olan yerleĢim alanları, 2) Yılda altı milyondan fazla aracın geçtiği ana kara yolları, 3) Yılda altmıĢ binden fazla trenin geçtiği ana demir yolları, 4) Yılda elli binden fazla hareketin gerçekleĢtiği ana hava alanları için bir önceki takvim yılındaki durumu gösteren stratejik gürültü haritaları hazırlanır. b) En geç 30/6/2011 tarihine kadar ve daha sonra her beĢ yılda bir stratejik gürültü haritası hazırlanması zorunlu olan; yılda altı milyondan fazla aracın geçtiği ana kara yolları, yılda altmıĢ binden fazla sayıda trenin geçtiği ana demir yolları, ana hava alanları ve iki yüz elli binden fazla yerleĢik nüfusu olan yerleĢim alanları Bakanlığa bildirilir. c) 30/6/2018 tarihine kadar ve bu tarihten sonra her beĢ yılda bir; 1) Yüz binden fazla yerleĢik nüfusu olan yerleĢim alanları, 2) Yılda üç milyondan fazla aracın geçtiği ana kara yolları, 3) Yılda otuz binden fazla trenin geçtiği ana demir yolları için bir önceki yıldaki durumu gösteren stratejik gürültü haritaları hazırlanır. ç) En geç 30/6/2014 tarihine kadar ve daha sonra her beĢ yılda bir stratejik gürültü haritası hazırlanması zorunlu olan; yılda üç milyondan fazla aracın geçtiği ana kara yolları, yılda otuz binden fazla sayıda trenin geçtiği ana demir yolları ve yüz binden fazla yerleĢik nüfusu olan yerleĢim alanları Bakanlığa bildirilir. d) Stratejik gürültü haritaları Ek-IV’te yer alan stratejik gürültü haritalama için asgari gereksinimleri karĢılayacak nitelikte hazırlanır. e) KomĢu konumda olan ülkelerin sınırlarına yakın bölgelerin stratejik gürültü haritalarının hazırlanmasında, DıĢiĢleri Bakanlığı koordinasyonunda iĢbirliği yoluna gidilir. f) Stratejik gürültü haritaları hazırlandıkları tarihten sonra en az beĢ yılda bir gözden geçirilir ve gerektiğinde revize edilir. g) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi ile (c) bendinin (1) numaralı alt bendinde verilen yerleĢim alanları için hazırlanacak gürültü haritaları; kara yolu, demir yolu, hava yolu trafik gürültüsü ile limanlar, sanayi alanları, atölye-imalathane-eğlence yerleri ve benzeri iĢletmelerin bulunduğu alanlar için ayrı ayrı yapılır. DOKUZUNCU BÖLÜM Eylem Planları Eylem planları hazırlama esasları MADDE 30 – (1) Eylem Planlarına iliĢkin esaslar aĢağıda belirtilmiĢtir: a) Gerekmesi halinde en geç 18/7/2014 tarihine kadar; 1) Yılda altı milyondan fazla aracın geçtiği ana kara yolları, yılda altmıĢ binden fazla trenin geçtiği ana demir yolları, ana hava limanları ve yakınındaki yerler, 2) Ġki yüz elli binden fazla yerleĢik nüfusu olan yerleĢim alanları için, gürültü seviyesinin azaltılması da dahil olmak üzere gürültü ile ilgili hususlar ve gürültünün etkileri ile baĢ etmeye yönelik eylem planlarının hazırlanmıĢ olması gerekir. Eylem planları dâhilindeki tedbirler yetkili idarenin inisiyatifi altındadır. Ancak, bu Yönetmelikte verilen sınır değerlerin aĢıldığı durumlar ya da yetkili idarelerce seçilen diğer kriterler olarak tanımlanan öncelikler eylem planında özellikle belirtilir ve stratejik gürültü haritalamaları ile tespit edilen en önemli bölgelerde uygulanır. b) En geç 18/7/2019 tarihine kadar; 1) Yılda üç milyondan fazla aracın geçtiği ana kara yolları, yılda otuz binden fazla trenin geçtiği ana demir yolları ve yakınındaki yerler, 2) Yüz binden fazla yerleĢik nüfusu olan yerleĢim alanları için, bu Yönetmelikte verilen sınır değerlerin aĢılması durumu ya da yetkili idarelerce seçilen diğer kriterler olarak tanımlanan önceliklere belirgin bir Ģekilde yer veren eylem planlarının hazırlanmıĢ olması temin edilir. c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen kriterler hakkında yetkili idarelerce Bakanlığa bilgi verilir. ç) Eylem planları Ek-V’te verilen eylem planları için asgari gereksinimleri karĢılayacak Ģekilde hazırlanır. d) Mevcut gürültü durumunu etkileyen çok önemli bir değiĢikliğin meydana gelmesi üzerine ve hazırlandıkları tarihten itibaren en az beĢ yılda bir eylem planları gözden geçirilir ve gerekiyorsa revize edilir. e) KomĢu konumda olan ülkelerin sınırlarına yakın bölgeler için eylem planlarının hazırlanmasında, DıĢiĢleri Bakanlığı koordinasyonunda iĢbirliği yoluna gidilir. f) Eylem planlarının hazırlanma ve gözden geçirilmesine katılım için önceden ve etkili fırsatların verilmiĢ olması Ģartıyla, eylem planlarını hazırlamakla sorumlu kurum ve kuruluĢlarca eylem planlarının kamuoyuna danıĢılması, bu katılım sonuçlarının dikkate alınması ve kamuoyunun alınan karar konusunda bilgilendirilmesi temin edilir. Bu bilgiler kolay ulaĢılabilir ve tam anlaĢılır Ģekilde sunulur. Bilgilerin en önemli noktalarını özetleyen bir metin yurt çapında yayın yapan yüksek tirajlı en az bir gazete ile mahalli gazetede ilan edilir. Eylem planları ile ilgili dokümanlar ilanın yayımından itibaren dört ay süreyle kamuoyunun kullanımına açık tutulur. Bu süre içerisinde eylem planları ile ilgili görüĢler yazılı olarak eylem planlarını hazırlayan kurum ve kuruluĢlara verilir. Bu süreden sonra yapılacak itirazlar kiĢisel haklarla ilgili değilse dikkate alınmaz. ONUNCU BÖLÜM Kamuoyunu Bilgilendirme, Verilerin Toplanması ve Raporlama Kamuoyunu bilgilendirme MADDE 31 – (1) Kamuoyunun bilgilendirilmesine yönelik esaslar aĢağıda belirtilmiĢtir: a) 29 uncu ve 30 uncu maddelere istinaden Ek-IV ve Ek-V’de yer alan esaslar çerçevesinde yapılan stratejik gürültü haritaları ve eylem planları 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca kamuoyunun ulaĢımına açık tutulur ve bilgi teknolojilerinden de yararlanılarak yayımlanır. b) Stratejik gürültü haritaları ve eylem planlarına yönelik bilgiler açık, tam anlaĢılabilir, kolay ulaĢılabilir Ģekilde sunulur. Bilgilerin en önemli noktalarını özetleyen bir metin yurt çapında yayın yapan yüksek tirajlı en az bir gazete ile mahalli gazetede veya internet sayfasında ilan edilir. Verilerin Bakanlık tarafından toplanması ve yararlanılması MADDE 32 – (1) Stratejik gürültü haritaları ve eylem planlarına iliĢkin verilerin Bakanlık tarafından toplanması ve yararlanıcıların kullanımının sağlanmasına yönelik esaslar aĢağıda belirtilmiĢtir. a) Ek-VI’da belirtildiği gibi 29 uncu ve 30 uncu maddelerde belirtilen tarihlerden itibaren en geç altı ay içinde stratejik gürültü haritalarından alınan bilgiler ile eylem planlarının özetleri Bakanlığa gönderilir. b) Bakanlık; kurumlar arasında teknik ve bilgi sağlayıcı nitelik taĢıyan iĢleri kolaylaĢtırmak için stratejik gürültü haritalarındaki bilgiler ile ilgili bir veri bankası kurar. c) Bakanlık, beĢ yılda bir stratejik gürültü haritaları ve eylem planlarındaki bilgileri özetleyen bir raporu hazırlayarak ilgili kurum ve kuruluĢların kullanımına açar. Ġlk rapor 18/6/2015 tarihine kadar hazırlanır. ONBĠRĠNCĠ BÖLÜM ĠĢletmeler, Tesisler ve ĠĢyerlerinin Çevresel Gürültü Yönünden Değerlendirilmesi Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesine tabi işletme ve tesislerde çevresel gürültüye yönelik değerlendirme MADDE 33 – (1) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek 2’sinde belirtilen iĢletme ve tesisler için çevre izni ve çevre izin ve lisans belgesine esas olacak kriterler aĢağıda belirtilmiĢtir. a) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde belirtilen iĢletme ve tesislerin çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi iĢlemleri Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütülür. b) Çevresel gürültü, 36 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde uzmanlık deneyimine sahip ve Bakanlıktan ön yeterlik/yeterlik belgesi almıĢ kurum veya kuruluĢlarca hazırlanacak akustik rapora istinaden değerlendirilir. c) Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesine tabi tesisler için hazırlanacak akustik rapor formatı ile açıklayıcı dokümanlar Bakanlıkça belirlenerek yayımlanır. ç) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde “ * ” iĢareti ile muafiyet getirilmiĢ iĢletme ve tesisler ile çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi alması gereken iĢletme ve tesislerden; 7/3/2008 tarihinden önce kurulmuĢ ve açılma ve çalıĢma ruhsatı almıĢ olanlar ile kurulduğu tarih ve ruhsatı olup olmadığına bakılmaksızın çok hassas kullanımlardan itibaren en az 500 metre mesafede olan veya bu Yönetmelik çerçevesinde gürültü haritaları hazırlanması gereken yerleĢim yerleri dıĢında bulunan iĢletme ve tesisler için çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesine esas değerlendirme yapılmaz. Ancak, yetkili idarenin talep etmesi halinde iĢletme ve tesisler için akustik rapor hazırlanması zorunludur. d) (ç) bendinde belirtilen çevre izin ve lisans belgesinden muaf olacak iĢletme ve tesisler için il çevre ve orman müdürlüğünün görüĢü alınır. Açma ve çalışma ruhsatı MADDE 34 – (1) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek 2’sinde yer alan iĢletme ve tesisler için iĢyeri açma ve çalıĢma ruhsatı verilmesi aĢamasındaki iĢ ve iĢlemler; ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma Ruhsatlarına ĠliĢkin Yönetmelik ile Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütülür. (2) Çok hassas kullanımları etkileyebilecek Ģekilde yakınında, bitiĢiğinde, altında, üstünde bulunan ve Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer almayan iĢletme, tesis, iĢyeri, imalathane, atölye gibi yerler için, ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma Ruhsatlarına ĠliĢkin Yönetmelik kapsamında verilecek açma ve çalıĢma ruhsatlarında yetkili idare tarafından çevresel gürültü yönünden değerlendirme yapılır, gerektiğinde çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu talep edilir ve bu rapora iliĢkin yetkili idarenin uygun görüĢü esas alınır. Planlanan işletmelerde çevresel gürültü seviyesi değerlendirme prosedürü MADDE 35 – (1) Planlanan iĢletmelerde çevresel gürültü seviyesi değerlendirilirken; Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliğinin Ek-I listesinde bulunan ve Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer alan “ * ” iĢareti bulunmayan tesis ve faaliyetler ile ulaĢım kaynakları için hazırlanacak çevresel etki değerlendirme raporunun gürültü ile ilgili bölümünün, kapasite artırımı hariç, Bakanlıkça belirlenecek format içeriğinde hazırlanması gerekmektedir. ONĠKĠNCĠ BÖLÜM Rapor, Harita ve Eylem Planı Hazırlayacaklarda Değerlendirme Kriterleri Uzmanlık deneyimine yönelik esas ve kriterler MADDE 36 – (1) Uzmanlık deneyimine iliĢkin esas ve kriterler aĢağıda belirtilmiĢtir: a) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer alan iĢletme ve tesisler için bu Yönetmelikte belirtilen akustik raporları hazırlayacak kiĢilerin üniversitelerin mühendislik, mimarlık ve fen fakültelerinden mezun ve bu çalıĢmaları yürütecek seviyede uzmanlığa sahip olması, b) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer almayan iĢletme ve tesisler, imalathane, atölye, iĢyeri, eğlence yeri ve benzeri için çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu hazırlayacak kiĢilerin üniversitelerin mühendislik, mimarlık ve fen fakültelerinden mezun ve bu çalıĢmaları yürütecek seviyede uzmanlığa sahip olması, c) Çevresel Etki Değerlendirme sürecinde, çevresel gürültü konusunda değerlendirme ve arka plan gürültü seviyesi ölçümü yapacak kiĢilerin üniversitelerin mühendislik, mimarlık ve fen fakültelerinden mezun ve bu çalıĢmaları yürütecek seviyede uzmanlığa sahip olması, ç) 29 uncu maddeye istinaden gürültü haritası hazırlayacak kiĢilerin üniversitelerin mühendislik, mimarlık ve fen fakültelerinden mezun ve bu çalıĢmaları yürütecek seviyede uzmanlığa sahip olması, tercihen ulusal veya uluslararası projeler bazında ve benzeri çalıĢmalarda gürültü haritası hazırlanmasına katılım sağlamıĢ olması, d) 30 uncu maddeye istinaden eylem planı hazırlayacaklar ve 28 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi gereği yapı akustiği konusunda değerlendirme yapacak kiĢilerin üniversitelerin mühendislik, mimarlık ve fen fakültelerinden mezun ve bu çalıĢmaları yürütecek seviyede uzmanlığa sahip olması, tercihen yalıtım, trafik planlaması, arazi planlaması, gürültü bariyeri ve benzeri konularda uygulama projesi yapmıĢ olması, e) 25 inci maddeye göre değerlendirme yapacakların, üniversitelerin mühendislik, mimarlık ve fen fakültelerinden mezun ve bu çalıĢmaları yürütecek seviyede uzmanlığa sahip olması zorunludur. (2) Birinci fıkranın (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinin her biri için istenecek uzmanlığa yönelik esaslar Bakanlıkça belirlenir. (3) Bakanlıkça hazırlanan ve duyurulan uzmanlığa yönelik konularda teorik veya uygulamalı çalıĢmalar yapmıĢ öğretim görevlileri ile bu konularda yüksek lisans ve doktora programlarını tamamlamıĢ kiĢiler de birinci fıkrada belirtilen çalıĢmaları yürütecek seviyede uzman olarak değerlendirilir. Ölçüm ve hesaplamalara yönelik yeterlik şartları MADDE 37 – (1) Ölçüm ve hesaplamalara yönelik yeterlik Ģartları aĢağıda belirtilmiĢtir: a) Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesine tabi olan iĢletme ve tesisler için akustik raporu hazırlayacaklar; Ek-II-2.1’deki iĢletmeler için verilen ölçüm ve hesaplamaya iliĢkin standartlara göre Bakanlıktan alınan ön yeterlik/yeterlik belgesine, b) Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesine tabi olmayan iĢletme ve tesisler, imalathane, atölye, iĢyeri, eğlence yeri ve benzeri iĢletmelerden kaynaklanan çevresel gürültü seviyesinin değerlendirilmesine yönelik çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu hazırlayacaklar; Ek-II-3’te izne tabi olmayan tesisler için verilen ölçüm ve hesaplamaya iliĢkin standartlara göre Bakanlıktan alınan ön yeterlik/yeterlik belgesine, c) Çevresel etki değerlendirme sürecinde arka plan gürültü seviyesi ölçümü yapacaklar; Ek-II-2.2’de verilen ölçüm standartlarına göre Bakanlıktan alınan ön yeterlik/yeterlik belgesine, ç) UlaĢım ve yerleĢim alanları için gürültü haritası hazırlayacaklar; Ek-II-1.1’de gürültü haritası hazırlanması için verilen hesaplamaya yönelik lisanslı yazılım programına, d) YerleĢim alanı ve ulaĢım kaynakları ve yakınındaki yerler için eylem planı hazırlayacaklar ile yapılarda yalıtım değerlendirmesi çalıĢması yapacaklar; Ek-II-4’te verilen standartlara göre Bakanlıktan alınan ön yeterlik/yeterlik belgesine ve hesaplama yöntemlerine veya buna iliĢkin yazılım programına, e) Ek-II-5’teki çevresel titreĢim seviyesi için değerlendirme yöntemlerini kullanacaklar Bakanlıktan alınan ön yeterlik/yeterlik belgesine sahip olmak zorundadır. (2) Bakanlık ön yeterlik/yeterlik belgesi verdiği kurum/kuruluĢların listesini ve listedeki iptal ve değiĢiklik bilgilerini kendi internet sitesinde yayınlar. Rapor, harita ve eylem planı hazırlayacaklarda aranan esas ve kriterler MADDE 38 – (1) Rapor, harita ve eylem planı hazırlayacakların; a) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer alan iĢletme ve tesisler için çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesine esas akustik raporu hazırlayacakların 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 37 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde getirilen Ģartları, b) Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer almayan iĢletme ve tesisler, imalathane, atölye, iĢyeri, eğlence yeri ve benzeri için çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu hazırlayacakların 36 ncı maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ile 37 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde getirilen Ģartları, c) Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliğinin Ek-I listesinde ve Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde yer alan iĢletmeler ile ulaĢım kaynakları için çevresel etki değerlendirme sürecinde planlanan iĢletmeler için akustik raporu hazırlayacakların 36 ncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi ile 37 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde getirilen Ģartları, ç) Bu Yönetmelik çerçevesinde ulaĢım sektörü ve yerleĢim alanları için gürültü haritası hazırlayacakların 36 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile 37 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde getirilen Ģartları, d) Bu Yönetmelik çerçevesinde yerleĢim alanı ve ulaĢım kaynaklarının yakınındaki yerler için eylem planı hazırlayacaklar ile yapılarda yalıtım değerlendirmesi çalıĢması yapacakların 36 ncı maddenin birinci fıkrasının (d) bendi ile 37 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde getirilen Ģartları, e) Çevresel titreĢimin değerlendirilmesine yönelik ölçüm yapıp, rapor hazırlayacakların 36 ncı maddenin birinci fıkrasının (e) bendi ile 37 nci maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde getirilen Ģartları sağlaması zorunludur. ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM ġikâyetlerin Değerlendirilmesi, Denetim ve Ġdari Yaptırımlar Şikâyetlerin değerlendirilmesi veya denetim MADDE 39 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan gürültü kaynakları bazında yaĢanan sorunlar nedeniyle oluĢan Ģikâyetlerin değerlendirilmesi veya programlı ve programsız yapılacak denetimlerde aĢağıdaki esaslara uyulur: a) Bu Yönetmelikte getirilen esaslar çerçevesinde gerek programlı veya programsız gerekse Ģikâyeti değerlendirmek amacıyla yapılacak denetimler; belediye sınırları ve mücavir alan içerisinde Çevre Kanununa istinaden yetki devri yapılan belediyelerce; belediye sınırları ve mücavir alan dıĢında yetki devri yapılan il özel idarelerince; yetki devri yapılmadığı takdirde ise Ġl Çevre ve Orman Müdürlüklerince, gerektiğinde diğer mevzuat kapsamında yetkili kılınan kurum ve kuruluĢlar ile iĢbirliği ve koordinasyon içinde yapılır. b) ġikâyetleri değerlendirme, denetim ve idari yaptırım konusunda yetki devri yapılmıĢ kurum ve kuruluĢlarda; Çevre Denetim Biriminin kurulması, Bakanlıkça esasları belirlenmiĢ uzmanlığa sahip en az 2 personelin görevlendirilmesi, bu personellerden en az birinin dört yıllık üniversite mezunu olması ve bu kiĢinin gözetiminde göreve katılım sağlayacak diğer personelin iki yıllık yüksek okul veya lise ve dengi okullardan mezun olması ve bu Yönetmelik kapsamında getirilen esas ve standartlara uygun ölçüm ekipmanının bulundurulması zorunludur. c) Yapılan denetimlerde, bu Yönetmelikte verilen sınır değerlerin aĢıldığının tespiti halinde, gürültü rahatsızlığına ve sınır değerlerin sağlanması için alınacak tedbirin özelliğine bağlı olarak, süre verilmesi, kapatılması ve benzeri uygulamalara yönelik esaslar denetim yapan personel veya birimi tarafından belirlenir. Uygulamaya yönelik açıklayıcı doküman hazırlanması MADDE 40 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik olarak; gürültü haritalama, gürültü kontrol tedbirleri, uzmanlığa yönelik esaslar, akustik ve çevresel gürültü seviyesi değerlendirme raporu, ölçüm metotlarına iliĢkin açıklayıcı dokümanlar ile idari yaptırım konularına açıklık getirecek açıklayıcı dokümanlar gibi her türlü doküman Bakanlıkça hazırlanır ve yayımlanır. (2) Bu Yönetmelikte belirtilen arka plan gürültü seviyesinin belirlenmesine yönelik usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. İdari yaptırımlar MADDE 41 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve Çevre Kanununun 20 nci maddesinde öngörülen idari yaptırımlar uygulanır. ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM ÇeĢitli ve Son Hükümler Yürürlükten kaldırılan yönetmelik MADDE 42 – (1) 7/3/2008 tarihli ve 26809 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (2002/49/EC) yürürlükten kaldırılmıĢtır. Havaalanlarındaki gürültünün izlenmesi GEÇİCİ MADDE 1 – (1) 20 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen gürültü ölçüm/kontrol/izleme sistemi 7/3/2011 tarihine kadar kurulur. Hava yolu taşıtları için tazminat GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 20 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen gürültü tazminatı ile ilgili esaslar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren 3 yıl içinde belirlenir. Açık ve yarı açık eğlence yerlerinde alınacak tedbirlere yönelik verilen süre GEÇİCİ MADDE 3 – (1) 24 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen çok hassas kullanım alanları ve bu alanları etkileyen mevcut açık ve yarı açık eğlence yerleri 6 ay içinde Ġl Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenir. (2) 24 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen esaslar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren 1 yıl içerisinde yerine getirilir. Yürürlük MADDE 43 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 44 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Orman Bakanı yürütür. Ek-I GÜRÜLTÜ GÖSTERGELERİ 1) Bu Yönetmelikte yapılacak çalışmalara bağlı olarak kullanılacak gürültü göstergeleri aşağıda sıralanmıştır. 1.1. Gürültü Haritalamada Kullanılacak Gürültü Göstergeleri: 1.1.1 Gündüz-Akşam-Gece Seviyesi Lgag: Desibel A (dBA) olarak gündüz-akşam-gece seviyelerinin aşağıda verilen formülle ifade edilmesidir. Lgag =10log 1 12x10 Lgündüz + 4 x 10 Lakşam +5 10 + 8 x 10 Lgece+10 10 10 24 Formülde Lgündüz:TS ISO 1996-2 de tanımlandığı gibi A ağırlıklı uzun dönem ses seviyesinin enerji ortalaması olup, yılın gündüz zaman diliminin tamamına göre belirlenmiştir. Lakşam:TS ISO 1996-2 de tanımlandığı gibi A ağırlıklı uzun dönem ses seviyesinin enerji ortalaması olup, yılın akşam zaman diliminin tamamına göre belirlenmiştir. Lgece:TS ISO 1996-2 de tanımlandığı gibi A ağırlıklı uzun dönem ses seviyesinin enerji ortalaması olup, yılın gece zaman diliminin tamamına göre belirlenmiştir. Formülde: Gündüz: 07.00’den 19.00’a kadar olmak üzere 12 saat, Akşam: 19.00’dan 23.00 ‘e kadar olmak üzere 4 saat, Gece: 23.00’den 07.00’ye kadar olmak üzere 8 saattir. Yıl: Ses yayma ve meteorolojik durumlar açısından ortalama bir yıl olan ilgili yıldır. Formülde: a) Değerlendirilmekte olan konutun cephesinden yansıyan sesin hesaba katılmadığı sesler (bu genel bir kural olarak bir ölçüm halinde 3dB’lik bir düzeltme yapılmasını gerektirir) tesadüfi ses olarak tanımlanır. Lgag tayin noktasının yüksekliği uygulamaya göre değişir. 1) Bir bina içinde veya civarında gürültüye maruz kalma ile ilgili olarak Stratejik Gürültü Haritası yapmak amacıyla hesaplamalar yapılması durumunda, gürültüye en fazla maruz kalan cephedeki tayin noktasının zeminden 4.0 ± 0,2 m (3.8 m ile 4.2 m arası) yukarıda olması zorunludur. Bu amaca yönelik olarak gürültü yayan kaynağa dönük ve en yakın olan dış duvarın gürültüye en fazla maruz kalan cephe olarak kabul edilmesi gereklidir. Başka amaçlar için başka tercihler yapılması mümkündür. 2) Bir bina içinde veya civarında gürültüye maruz kalma ile ilgili olarak stratejik gürültü ölçümleri uygulamak için yapılacak ölçümlerde daha farklı yüksekliklerin de seçilmesi mümkündür. Ancak seçilecek değerlendirme noktasının yüksekliği hiçbir zaman zemine 1.5 m mesafenin altında olmamalı ve ölçüm sonuçları üzerinde 4.0 m.lik eşdeğer yüksekliğe göre düzeltme yapılmalıdır. 3) Akustik planlama ve gürültü bölgeleme gibi başka amaçlar için başka yüksekliklerin seçilmesi mümkündür. Ancak bu yükseklikler hiçbir zaman zeminden 1.5 m yükseklik seviyesinden düşük olamaz. Örneğin: — Tek katlı evlerin bulunduğu kırsal alanlar, — Belirli konut alanları üzerindeki gürültü etkisini indirmeye yönelik yerel tedbirleri tasarlamak, — Sınırlı bir alandaki her bir konutun maruz kaldığı gürültü seviyesini gösteren ayrıntılı bir gürültü haritası hazırlamak. 1.1.2 Gece Süresi Gürültü Göstergesinin Tanımı: Gece süresi gürültü göstergesi olan Lgece TS ISO 1996-2 de tanımlandığı gibi bir A ağırlıklı uzun dönem ses seviyesi ortalaması olup, gürültü haritalamada yılın gece sürelerinin tamamına göre belirlenmiştir. Bu tanım kapsamında: Gece süresi I-1.1.1 de tanımlandığı gibi sekiz saattir. Yıl ise I-1.1.1 de tanımlandığı gibi, ses yayma ve meteorolojik durumlar açısından ortalama bir yıl olan ilgili yıldır. Tesadüfi ses I-1.1.1-(a) da tanımlandığı gibi işleme alınır. Tayin noktası Lgag tanımında verildiği gibidir. 1.2 İlave Gürültü Göstergeleri a) Bazı hallerde Lgag ve Lgece ve uygun bulunulan hallerde Lgündüz, Lakşam ve Leq’e ilave olarak özel gürültü göstergeleri ile bunlarla ilgili dördüncü bölümde yer alan sınır değerlerin kullanılması yararlı olabilir. İlave gürültü göstergelerine bazı örnekler aşağıda verilmiştir, b) İncelenmekte olan gürültü kaynağı ilgili zaman süresinin sadece çok kısa bir bölümünde faaliyet gösterir, (Örneğin, bir yılın gündüz süreleri toplamının veya bir yılın akşam süreleri toplamının veya bir yılın gece süreleri toplamının % 20’sinden daha az) c) Bir veya daha fazla süre içindeki gürültü yaratan olay sayısı ortalaması çok düşüktür, (Örneğin, gürültü yaratan olay sayısının saatte birden daha az olması; gürültü yaratan bir olayın beş dakikadan daha kısa bir süre içinde sona eren gürültü olarak tanımlanması mümkündür. Buna örnek olarak geçen bir uçak veya trenin çıkardığı gürültü sayılabilir.) ç) Gürültünün düşük frekanslı içeriğinin güçlü olması, d) Gürültünün zirveye çıkması durumunda gece süresi boyunca koruma için, LAmax veya SEL(sese maruz kalma seviyesi), e) Yılın belirli bir bölümünde veya hafta sonunda ek koruma, f) Gündüz süresi boyunca ek koruma, g) Akşam süresi boyunca ek koruma, ğ) Farklı kaynaklardan yayılan gürültülerin kombinasyonu, h) Açık arazide sakin alanlar, ı) Bir gürültünün güçlü tonal bileşenler içermesi, i) Çok kısa sürede etki yapma özelliği olan gürültü. 1.3 Raporlama ve Denetim Safhasında Kullanılacak Gürültü Göstergeleri: Lgündüz:TS 9315 (ISO 1996-1 ) de tanımlandığı gibi A ağırlıklı ses seviyesinin enerji ortalaması olup, gündüz zaman diliminin tamamı veya gündüz zaman dilimi içinde belli bir sürece göre belirlenmiştir. Lakşam: TS 9315 (ISO 1996-1 ) de tanımlandığı gibi A ağırlıklı ses seviyesinin enerji ortalaması olup, akşam zaman diliminin tamamı veya akşam zaman dilimi içinde belli bir sürece göre belirlenmiştir. Lgece: TS 9315 (ISO 1996-1 ) de tanımlandığı gibi A ağırlıklı ses seviyesinin enerji ortalaması olup, gece zaman dilimi içinde belli bir sürece göre belirlenmiştir. Leq TS 9315 (ISO 1996-1 ) : Belli bir süre içinde seviyeleri değişim gösteren gürültünün enerji açısından eşdeğeri olan sabit seviyesi Göstergelerdeki zaman dilimleri; Gündüz: 07.00’den 19.00’a kadar olmak üzere 12 saat, Akşam: 19.00’dan 23.00 ‘e kadar olmak üzere 4 saat, Gece: 23.00’den 07.00’ye kadar olmak üzere 8 saattir. EK-II GÜRÜLTÜ GÖSTERGELERİ İÇİN DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ 1. GÜRÜLTÜ HARİTASI HAZIRLAMA İÇİN DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ: Bu yönetmelikte yer alan ulaşım kaynakları ile yerleşim alanı içerisinde yer alan işletme, tesis, atölye, imalathane, eğlence yeri ve benzeri alanların gürültü haritalarında kullanılacak ve Ek-I.1.1’de verilen Lgag ve Lgece gürültü göstergelerinin gerek hesaplama gerekse ölçüm yöntemleri ile belirlenmesi mümkündür. Tahminler için sadece hesaplama yöntemi kullanılır. 1.1 Lgag ve Lgece İçin Hesaplama Yöntemleri: 1.1.1 İşletme, tesis, liman, eğlence yeri, işyeri, atölye ve imalathane gürültüsü için: TS ISO 9613 – 2: Akustik - Sesin Dışarıda Yayılırken Azalması-Bölüm 2: Genel Hesaplama Yöntemi. Bu yöntem için kaynak bazında emisyon verisi aşağıdaki yöntemlerden birine göre yapılacak ölçümler ile elde edilir: a) TS ISO 8297: Akustik – Çoklu Gürültü Kaynağına Sahip Sanayi Tesislerinde Çevredeki Ses Basınç Seviyelerinin Değerlendirilmesi İçin Ses Güç Seviyelerinin Tayini – “Mühendislik Methodu”. b) TS EN ISO 3744: Akustik –Gürültü Kaynaklarının Ses Gücü Seviyelerinin Ses Basıncı Kullanılarak Tayini- Bir Yansıtma Düzlemi Boyunca Esas Olarak Serbest Bir Alan İçinde Uygulanan Mühendislik Metodu c) TS EN ISO 3746: Akustik – Ses Basıncı Kullanılarak Gürültü Kaynaklarının Ses Güç Seviyelerinin Tayini-Bir Yansıtma Düzlemi Boyunca Çevreleyici Ölçme Yüzeyi Kullanılarak Yapılan Gözlem Metodu. 1.1.2 Hava Alanı Gürültüsü İçin : 1997 tarihli ECAC. CEAC Doc 29 Sivil Hava Limanları Etrafındaki Gürültü Konturlarını Hesaplamak İçin Standart Yöntem Hakkındaki Rapor. (farklı uçuş yolu modelleme yöntemleri arasından ECAC.CEAC Doc 29 belgesinin 7.5 inci bölümünde değinilen segmentasyon tekniği kullanılacaktır) 1.1.3 Karayolu Trafiği Gürültüsü İçin : Fransız ulusal hesaplama yöntemi olan “NMPB – Routes – 96 (SETRA – CERTU – LCPC –CSTB)” ve Fransız standardı olan “XPS 31- 133”. Emisyonlarla ilgili veri girdileri için bu belgelerde “Guide du bruit des transports terrestres, fasciculeprevision des niveaux sonores CETUR 1980 kılavuzu. 1.1.4 Demiryolu Gürültüsü İçin: Hollanda ulusal hesaplama yöntemi “Reken – Meervoorscrift Railverkeer slawaai” 96 kullanılacaktır. 1.2 Lgag ve Lgece İçin Ölçüm Yöntemleri: Gürültü haritalarında kullanılan Lgag ve Lgece göstergelerinin tahmini hesaplama yöntemleriyle belirlenmesi safhasında gerek belirlenecek noktalarda imisyon değerlerinin test edilmesi gerekse kaynak veri temininin mümkün olmadığı durumlarda imisyon değerlerinin belirlenmesinde aşağıdaki ölçüm yöntemlerinin ve prensibin göz önünde bulundurulması mümkündür. a) EK I’de açıklanan gösterge tanımlarına uygun olarak ve TS ISO 1996 – 2 ve TS 9315 (ISO 1996 – 1 ) standartlarında belirtilen prensiplere uygun şekilde ölçümlerin yapılması. b) Bir yapı cephesi veya bir başka yansıtıcı eleman önünde yapılan ölçüm verileri, bu cephe veya elemandan yansımaların yol açtığı artıştan arındırmak amacıyla düzeltilmesi zorunludur(Bu işlem genel bir kural olarak, ölçülen değerde 3 dB düzeltme yapılmasını gerektirir). 2. ÇEVRE İZNİ VEYA ÇEVRE İZİN VE LİSANS BELGESİNE TABİ İŞLETME VE TESİSLER İÇİN DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ 2.1 Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde Yer Alan ve Çevre İzni veya Çevre İzin ve Lisans Belgesine Tabi İşletme ve Tesislerin Gürültüsü İçin: TS ISO 9613 – 2: Akustik - Sesin Dışarıda Yayılırken Azalması-Bölüm 2: Genel Hesaplama Yöntemi. Bu yöntem için kaynak bazında emisyon verisi (kaynağın özellikleri göz önünde bulundurularak) aşağıdaki yöntemlerden birine göre yapılacak ölçümler ile elde edilir: a) TS ISO 8297: Akustik – Çoklu Gürültü Kaynağına Sahip Sanayi Tesislerinde Çevredeki Ses Basınç Seviyelerinin Değerlendirilmesi İçin Ses Güç Seviyelerinin Tayini – “Mühendislik Methodu”. b) TS EN ISO 3744: Akustik –Gürültü Kaynaklarının Ses Gücü Seviyelerinin Ses Basıncı Kullanılarak Tayini- Bir Yansıtma Düzlemi Boyunca Esas Olarak Serbest Bir Alan İçinde Uygulanan Mühendislik Metodu c) TS EN ISO 3746: Akustik – Ses Basıncı Kullanılarak Gürültü Kaynaklarının Ses Güç Seviyelerinin Tayini-Bir Yansıtma Düzlemi Boyunca Çevreleyici Ölçme Yüzeyi Kullanılarak Yapılan Gözlem Metodu. ç) Tesisin konumu ve kapladığı alan itibariyle bu maddenin (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan standartların kullanımının mümkün olmadığı durumlarda, çevresel gürültü seviyesinin hesaplanması için gerekli kaynak verilerinin temininde kullanılamama gerekçelerinin de belirtilmesi şartıyla TS ISO 1996 – 2 ve TS 9315 (ISO 1996 – 1 ) standartlarının kullanılması bunların yetersiz kaldığı durumlarda yerine kullanılacak uluslararası geçerliliği olan standardın açıklanarak kullanılması. 2.2 Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde Yer Alan ve ÇED Prosedürüne Tabi Olan İşletme ve Tesislerin Arka Plan Gürültü Seviyesinin Belirlenmesi İçin: Çevresel etki değerlendirme sürecinde arka plan gürültü seviyesi ölçümü TS ISO 1996 – 2 ve TS 9315 (ISO 1996 – 1 ) standartlarında belirtilen prensiplere uygun şekilde yapılır. 3. ÇEVRE İZNİ VEYA ÇEVRE İZİN VE LİSANS BELGESİNE TABİ OLMAYAN İŞLETME VE TESİSLER İÇİN DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ: Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde Yer Almayan İşletme ve Tesisler, Atölye, İmalathane, İşyeri, Eğlence Yerleri ve Benzeri Yerlerin Gürültüsü İçin :Üretim prosesi, kaynak türleri ve kaynakların alan içerisindeki dağılımlarının göz önünde bulundurularak bu bölümün 2.1 numaralı maddesinde yer alan değerlendirme yöntemleri çerçevesinde çalışmaların yapılması. Ayrıca; eğlence yerleri için hazırlanacak raporlarda; ölçümler (maksimum çalışma koşullarındaki ses gücü seviyesi dikkate alınarak ve maksimum çalışma koşulları tanımlanarak) 1/3 oktav bantlarda yapılır. 4. GÜRÜLTÜYE HASSAS YAPILAR İÇİN DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ: Bu Yönetmeliğin 28 inci Maddesi Tablo-9’da Belirtilen Gürültüye Hassas Yapıların İnşaat İzni, Yapı Kullanım İzni Safhasında: a) Yapılar için getirilen iç ortam gürültü seviyesi sınır değerini sağlayacak şekilde mekanları çeviren yapı elemanlarında (duvar, döşeme, tavan, merdiven evi ve diğer) uygulanacak ses azatlım oranının hesaplanmasında aşağıdaki sıralanan standartlar çerçevesinde değerlendirme yapılabilir. TSEN 12354-1: Binaların Akustiği- Binaların Akustik Performansının Elemanların Performansından Hesaplanması – Bölüm 1: Odalararasında Havada Yayılan Sesin Yayılımı TSEN 12354-2: Binaların Akustiği- Binaların Akustik Performansının Elemanların Performansından Hesaplanması – Bölüm 2: Odalararasında Darbe Sesin Yayılımı TSEN 12354-3: Binaların Akustiği- Binaların Akustik Performansının Elemanların Performansından Hesaplanması – Bölüm 3: Dışarıdaki ses karşı havada yayılan sesin yalıtımı TSEN 12354-4: Binaların Akustiği- Binaların Akustik Performansının Elemanların Performansından Hesaplanması – Bölüm 4: İçerideki sesin dışarıya iletimi b) Bu maddenin (a) bendi doğrultusunda belirlenen yalıtımın, uygulanıp uygulanmadığı Akustik-Yapılarda ve yapı elemanlarında ses yalıtımının ölçülmesi konulu TSEN veya TS ISO 140 standart serisinden faydalanılabilinir. c) Çok katlı yapı elemanlarının ses geçiş kaybı hesaplamasında ise geçerliliği bilimsel olarak kanıtlanmış bir yöntem seçilebilir ya da ulusal veya uluslararası akreditasyon belgesine sahip laboratuarlarca yapılmış test sonuçları kullanılabilir. ç) Hesap ve ölçüm sonuçlarının, 1/3 oktav bantlarda ses geçiş kaybı değerleri (dB biriminde) ve ISO 717’ye göre Rw değerinin verilmesi gerekir. 5. ÇEVRESEL TİTREŞİM SEVİYESİ İÇİN DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ: Maden ve taĢ ocakları ile benzeri alanlarda patlama nedeniyle oluĢacak çevresel titreĢimler ve inĢaatlarda kazık çakma ve benzeri titreĢim yaratacak operasyonlar ile ağır inĢaat makinelerinin neden olacağı titreĢimler; en yakın çok hassas kullanımların dıĢında zeminde ve üç yönde yapılır. Bunlardan en yüksek olanı alınır. TitreĢimler tepe değeri olarak ölçülür. Konut ve ofis olarak kullanılan binalarda, makine ve teçhizatın (elektrik motoru, pompa, fan ve benzeri) neden olacağı titreĢimler ile çok hassas kullanımların yakınında bulunan demir yolu ve kara yolu ulaĢım araçları ile sanayi tesislerinin çok hassas kullanımlarda yaratacağı titreĢimler; titreĢimin en fazla olduğu odada ve noktada üç yönde yapılır ve en yüksek değer esas alınır. TitreĢimler rms değeri olarak ölçülür. 6. SEVİYE AYARLAMASI: 6.1. Yerleşim alanı gürültü haritasının ve eylem planlarının hazırlanması safhasında Lgündüz ve Lgag için aşağıda yer alan seviye ayarlamaları yapılabilir. Sadece her bir kaynak bazında değerlendirme yapılacaksa seviye ayarlamasına gerek yoktur. a) Endüstri için : 0 b) Karayolu için : 0 c) Uçak için : 3 ç) Demiryolu için:-3 eklenerek seviye ayarlaması yapılır. 6.2. Ölçülen ya da hesaplamayla bulunan gürültü değerine, gürültünün türüne ya da belirgin olarak duyulan bir frekansın varlığına bağlı olarak seviye ayarlaması yapılır. 7. Aksi belirtilmedikçe bu Yönetmeliğin 18,19,20,21,22,23 ve 24 üncü maddelerdeki sınır değerler ilgili tablolarda 4 kategoride verilen alanlarda yer alan ve gürültü kaynağına en yakın konut, hastane, okul, işyeri ve/veya diğer yapıların dışında sağlanması gereken değerlerdir. 8. Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesi (üü) bendinde yer alan sınır değer tanımı ile ilgili olarak; kara yolu, demir yolu, hava yolu trafiği gürültüleri, sanayi menşeli gürültüler ve benzeri gibi farklı gürültü türleri, farklı alanlar ve nüfusların farklı gürültü hassasiyetleri için, farklı sınır değerler olabilir. Bu sınır değerler, gürültü kaynağı veya muhitin kullanım maksadı açısından bir değişiklik olması halinde, mevcut ve yeni durumlar için de farklılık gösterebilir. EK-III ZARARLI ETKİLERİ TAYİN YÖNTEMLERİ 1) Doz-Etki İlişkisi: Gürültünün topluluklar üzerindeki etkilerini tayin etmek için doz-etki ilişkileri kullanılmalıdır. Doz–etki ilişkileri özellikle aşağıda belirtilen öğeleri içerecektir: a) Rahatsızlık ile kara yolu, demir yolu, hava yolu trafik gürültüleri ve endüstriyel gürültü için Lgag değeri arasındaki ilişki, b) Uyku bozulması ile kara yolu, demir yolu, hava yolu trafik gürültüleri ve endüstriyel gürültü için Lgece değeri arasındaki ilişki. Gerekli olması halinde: 1) Ek IV ün tanımladığı gibi gürültüye karşı özel yalıtımlı konutlar, 2) Ek IV ün tanımladığı gibi sakin bir cephesi olan konutlar, 3) Farklı iklimler / farklı kültürler, 4) Topluluk içindeki incinebilir gruplar, 5) Ses tonu yüksek endüstriyel gürültü, 6) Ani etki yapan endüstriyel gürültü ve diğer özel durumlar için özel doz–etki ilişkileri kurulması mümkündür. EK-IV STRATEJİK GÜRÜLTÜ HARİTALAMA İÇİN ASGARİ İHTİYAÇLAR 1) Stratejik Gürültü Haritası aşağıda belirtilen hususlardan herhangi birine yönelik verilerin sunuşunu içerecektir: a) Bir gürültü göstergesi cinsinden mevcut, önceki veya öngörülen bir gürültü durumu, b) Bir sınır değerinin aĢılması, c) Bir gürültü göstergesinin belirli değerlerine maruz kalan belli bir alandaki konut, okul ve hastanelerin tahmini sayısı, ç) Gürültüye maruz kalan bir alanda ikamet eden tahmini insan sayısı. 2) Stratejik Gürültü Haritaları kamuoyuna; a) Coğrafi paftalar, b) Çizelgeler halindeki rakamsal veriler, c) Elektronik form halindeki rakamsal veriler, şeklinde sunulabilir. 3) Yerleşim alanlarının Stratejik Gürültü Haritalarında; a) Kara yolu trafiği, b) Demir yolu trafiği, c) Hava alanları, ç) Limanlar dahil, endüstri, eğlence ve rekreasyon, imalathane vb. gibi faaliyetlerin yapıldığı alanlardan yayılan gürültüler için ayrı ayrı hazırlanacaktır. 4) Stratejik Gürültü Haritaları aşağıda belirtilen amaçlar için kullanılacaktır: a) 32 nci maddenin (b) bendi ve Ek-VI ya uygun olarak Bakanlığa gönderilmesi gereken verilerin tedarik edilmesi, b) 31 inci maddeye uygun olarak kamuoyu için bir bilgi kaynağı, c) 30 uncu maddeye uygun olarak Eylem Planlarına esas teĢkil etmesi. Stratejik Gürültü Haritalarının yukarıda sıralanan her bir amaca uygun olarak hazırlanması gerekmektedir. 5) Stratejik Gürültü Haritalarının Bakanlığa gönderilmesi gereken veriler ile ilgili olarak asgari gereksinimler Ek VI nın 1.5, 1.6, 2.5, 2.6 ve 2.7 sinde tanımlanmıĢtır. 6) 31 inci maddeye uygun olarak kamuoyuna bilgi vermek ve 30 uncu maddeye uygun olarak Eylem Planları geliştirmek için ilave ve daha ayrıntılı bilgilerin verilmesi zorunludur. Örneğin; a) Her türlü grafiksel sunumlar, b) Her türlü sınır değerinin aĢılmasını gösteren haritalar, c) Gelecekte olası çeĢitli durumlar ile mevcut durum karĢılaĢtırmaları içeren fark haritaları, ç) Uygun olan 4 m’nin haricinde bir yükseklikte hesaplanmıĢ olan bir gürültü gösterge değerini gösteren haritalar. 7) Yerel veya ulusal uygulamalara yönelik Stratejik Gürültü Haritalarının 4 m. lik bir değer tayin yüksekliği ve EK-VI da tanımlanan usule uygun olarak 5 dB’ lik Lgag ve Lgece aralıkları ile yapılması zorunludur. 8) Yerleşim alanları için kara yolu trafik gürültüsü, demir yolu trafik gürültüsü ve hava aracı gürültüsü ile endüstriyel gürültüler için ayrı ayrı Stratejik Gürültü Haritalarının yapılması zorunludur. Diğer Kaynaklar için haritalar eklenebilir. EK-V EYLEM PLANLARI İÇİN ASGARİ İHTİYAÇLAR 1) Bir eylem planının asgari olarak aşağıdaki unsurları içermesi zorunludur; a)Yerleşim alanları, ana kara yolları, ana demir yolları ve ana hava limanları ile endüstri, eğlence ve rekreasyon, imalathane ve benzeri gürültü kaynaklarının yakınındaki alanların tanımları, b)Sorumlu yetkili, c) Yasal öğeler, ç) Dördüncü Bölümde yer alan her türlü sınır değer, d) Gürültü haritalama sonuçlarını gösteren bir özet, e) Gürültüye maruz kalan tahmini insan sayısının ve sorunların tanımı ile iyileştirilmesi gereken durumları içeren bir değerlendirme, f) Kamuoyunun görüşünün alınması uygulamalarıyla ilgili olarak bu Yönetmeliğin 30 uncu maddesine uygun şekilde düzenlenmiş bir kayıt, g) Halen yürürlükte olan gürültü azaltım tedbirleri ve hazırlık aşamasındaki her türlü projeler hakkında bilgiler, ğ) Sakin alanların korunmasına yönelik her türlü tedbir de dahil olmak üzere, yetkili otoritelerin gelecek beş yıllık süre içinde uygulamayı planladığı faaliyetler, h) Uzun vadeli stratejiler, ı) Mali bilgiler (eğer varsa); bütçeler, maliyet etkinlik değerlendirmeleri, maliyet–fayda değerlendirmeleri, i) Uygulamaları ve Eylem Planının sonuçlarını değerlendirmek için öngörülen hazırlık ve tedbirler. 2) Yetkili otoriteler tarafından kendi yetki alanları kapsamında alınabilecek tedbirler arasında; a) Trafik planlaması, b) Arazi kullanım planlaması, c) Gürültü kaynaklarında teknik tedbirler, ç) Daha az gürültü üreten kaynakların seçilmesi, d) Ses iletiminin azaltımı, (Örneğin gürültü bariyerleri gibi (gürültü bariyeri tasarımının yapılması halinde TSEN 1793-1, TSEN 1793-2 ve TSEN 1793-3 hesaplama standartlarının göz önünde bulundurulması)) e) Düzenleyici veya ekonomik nitelikli tedbir ve teşvikleri, vardır. 3) Her Eylem Planının, etkilenen (rahatsız edilen, uykusu bozulan veya başka türlü) insan sayısındaki azalma cinsinden ifade edilen tahminleri içermesi gereklidir. EK-VI BAKANLIĞA GÖNDERİLMESİ GEREKEN VERİLER Aşağıda belirtilen verilerin Bakanlığa gönderilmesi gereklidir. 1. Yerleşim alanları için; 1.1 Yer, boyut ve sakin sayısı olarak toplu yerleşim yerinin kısa ve öz bir tanımı. 1.2 Yetkili otorite. 1.3 Geçmişte uygulanmış ve yürütülmekte olan gürültü önleme programları ile uygun gürültü tedbirleri. 1.4 Gürültü haritalamada kullanılmış olan hesaplama ve ölçüm yöntemleri. 1.5 Kara yolu, demir yolu ve hava trafiği ile endüstriyel tesisler, eğlence yeri ve benzeri gibi kaynakların bulunduğu alanda, bu kaynakların her birinden ayrı ayrı yayılan çevresel gürültü seviyesinin zeminden 4 m yükseklikte dB olarak hesaplanmış Lgag (55- 59, 60 – 64, 65 – 69, 70 – 74, > 75) değer aralıklarının her birine maruz kalan tahmini sakin sayılarının (bu sayıların en yakın yüz rakamına yuvarlanmış olması zorunludur. Örneğin: 5200 = 5150 ile 5249 arası; 100 = 50 ile 149 arası; 0 = 50 den daha az) verilmesi zorunludur. Bunun yanında, uygun bulunması ve mümkün olması durumunda, yukarıda belirtilen kategoriler kapsamındaki sakinlerin yaşamakta olduğu konut ve meskenlerin ne kadarında; 1.5.1 Önlenmeye çalışılan gürültüye karşı izolasyon bulunduğu (izolasyon ile kastedilen bir binada çevresel gürültüye karşı çok daha yüksek izolasyon değerlerinin korunması olanağı veren havalandırma veya iklim koşullandırma gibi tesisler ile beraber, bir veya daha fazla çevresel gürültü çeşidine karşı özel izolasyon bulunmasıdır.), 1.5.2 Sakin cephe bulunup bulunmadığının belirtilmesi (Bir konutun maruz kaldığı ve belirli bir kaynaktan yayılan gürültü için yerden 4 m. yükseklikte ve cephenin 2 m. önündeki Lgag değerinin, en yüksek Lgag değerinden 20 dB den de daha düşük olduğu cephe sakin cephe olarak tanımlanmaktadır.) 1.5.3 Yukarıda belirtilen değerlere 4 üncü maddede belirtilen ana kara yolları, ana demir yolları ve ana hava limanlarının ne ölçüde ve nasıl katkıda bulunduklarının da belirtilmiş olması zorunludur. 1.6 Kara yolu, demir yolu ve hava trafiği ile endüstriyel tesisler, eğlence yeri ve benzeri gibi kaynakların bulunduğu alanlarda bu kaynakların her birinden ayrı ayrı yayılan çevresel gürültü seviyesinin, en fazla gürültüye maruz kalan cephede, zeminden 4 m yükseklikte Lgece cinsinden hesaplanmış, 50 – 54, 55 – 59, 60 – 64, 65 – 69, > 70 dB değer aralıklarının her birine maruz kalan tahmini sakin sayılarının yüzlü ifadelerle belirtilmesi Bunun yanında, uygun bulunması ve mümkün olması durumunda, yukarıda belirtilen kategoriler kapsamındaki sakinlerin yaşamakta olduğu konut ve meskenlerin ne kadarında; 1.6.1 Önlenmeye çalışılan gürültüye karşı paragraf Ek-VI-1.5 de belirtilen özel izolasyon bulunup bulunmadığı, 1.6.2 Ek -VI-1.5’de belirtilen sakin cephe bulunup bulunmadığının da belirtilmesi zorunludur. Yukarıda belirtilen değerlere 4 üncü maddede belirtilen ana kara yolları, ana demir yolları ve ana hava limanlarının ne ölçüde ve nasıl katkıda bulunduklarının da belirtilmiş olması zorunludur. 1.7 Grafiksel sunumların yapılması durumunda stratejik haritalarda en az 60, 65, 70 ve 75 dB eş tesviye konturlarının gösterilmesi zorunludur. 1.8 Ek V de belirtilen bütün önemli öğeleri kapsayan ve 10 (on) sayfadan daha az uzunlukta bir Eylem Planı özeti. 2. Ana kara yolları, ana demir yolları ve ana hava limanları hakkında; 2.1 Yer, boyut ve üzerinde gerçekleşen trafik verileri olarak kara yolu, demir yolu veya hava limanlarının genel bir tanımı. 2.2 Çevrelerinin özelliklerinin tanımlanması: yerleşim alanları, köyler, kırsal alanlar olup olmadıkları, arazinin kullanım şekli hakkında bilgiler veya ana gürültü kaynakları. 2.3 Geçmişte uygulanmış ve yürütülmekte olan gürültü önleme programları ile uygun gürültü tedbirleri. 2.4 Gürültü haritalamada kullanılan hesaplama veya ölçüm yöntemleri. 2.5 Yerleşim alanları dışında gürültüye maruz kalan konutlarda yaşayan ve maruz kaldığı gürültü seviyesi, en fazla gürültüye maruz kalan cephede zeminden 4 m Lgag cinsinden hesaplanmış 55- 59, 60 – 64, 65 – 69, 70 – 74, > 75 dB değer aralıklarının her birine maruz kalan tahmini sakin sayılarının yüzlü ifadelerle belirtilmesi. Bunun yanında, uygun bulunması ve mümkün olması durumunda, yukarıda belirtilen kategoriler kapsamındaki sakinlerin yaşamakta olduğu konut ve meskenlerin ne kadarında; 2.5.1 Önlenmeye çalışılan gürültüye karşı Ek- VI- 1.5 de belirtilen özel izolasyonun bulunup bulunmadığı, 2.5.2 Ek -VI-1.5’de belirtilen nitelikte bir sakin cephenin bulunup bulunmadığının da belirtilmesi zorunludur. 2.6 Yerleşim alanları dışında gürültüye maruz kalan konutlarda yaşayan ve maruz kaldığı gürültü seviyesi, en fazla gürültüye maruz kalan cephede zeminden 4 m yükseklikte Lgece cinsinden hesaplanmış 50- 54, 55 – 59, 60 – 64, 65 – 69, > 70 dB değer aralıklarının her birine uyan tahmini sakin sayılarının yüzlü ifadelerle belirtilmesi, Bunun yanında, uygun bulunması ve mümkün olması durumunda, yukarıda belirtilen kategoriler kapsamındaki sakinlerin yaşamakta olduğu konut ve meskenlerin ne kadarında; 2.6.1 Önlenmeye çalışılan gürültüye karşı Ek -VI-1.5 de belirtilen özel izolasyon bulunduğu, 2.6.2 Ek -VI-1.5’de belirtilen bir sakin cephe bulunduğunun da belirtilmesi zorunludur. 2.7 Sırasıyla 55, 65 ve 75 dB’ den daha yüksek Lgag değerlerine maruz kalan toplam alan (km 2 olarak) ile tahmini toplam konut – mesken sayısı (yüzün katları olarak) ve bu alanlardan her birinde yaşayan tahmini toplam sakin sayısının (yüzün katları olarak) belirtilmesi gerekmektedir. Ayrıca köyler, kasabalar ve yerleşim alanlarının bu tesviye konturları içinde nerede bulundukları hakkında bilgi vermek amacıyla en az bir veya daha fazla haritada 55 ve 65 dB’ lik tesviye konturlarının gösterilmesi zorunludur. 2.8 Ek- V de belirtilen bütün önemli öğeleri kapsayan ve 10(on) sayfayı aşmayan uzunlukta bir Eylem Planı özeti. EK-VII Tablo-1: Kara Yolu Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Alanlar Planlanan/Yenilenmiş/Onarılmış yollar Mevcut yollar Lgündüz (dBA) Lakşam (dBA) Lgece (dBA) Lgündüz (dBA) Lakşam (dBA) Lgece (dBA) Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin ağırlıklı olduğu alanlar 60 55 50 65 60 55 Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar 63 58 53 68 63 58 Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar 65 60 55 70 65 60 Endüstriyel alanlar 67 62 57 72 67 62 Tablo-2: Hafif Raylı Sistemler İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Yer altı İstasyonları Leq (dBA) Yerüstü İstasyonları Leq (dBA) Gişeler, merdivenler, koridorlar 55 Platformlar (platform kenarından 1,8 m) Duran ve kalkan trenler için 70 Platformlar (platform kenarından 1,8 m) Duran ve kalkan trenler için 80 Geçen Trenler 75 Geçen Trenler 85 Çalışır durumda bekleyen trenler için 65 Çalışır durumda bekleyen trenler için 65 İstasyon içinde Havalandırma sistemi 55 Caddelerde havalandırma kanalları (9.0 m’de) 55 İstasyon içinde kapalı hacimlerde bulunan acil havalandırma fanları (22.5 m.’de) 80 Tablo-3: Hava Alanı Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Alanlar Küçük hava alanları (yılda elli binin altında iniş/ kalkışın olduğu hava alanları) Büyük hava alanları (yılda elli bin ve üstü iniş/ kalkışın olduğu hava alanları) Lgündüz (dBA) Lakşam (dBA) Lgece (dBA) Lgündüz (dBA) Lakşam (dBA) Lgece (dBA) Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin ağırlıklı olduğu alanlar 63 58 53 65 60 55 Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar 65 60 55 68 63 58 Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar 67 62 57 72 67 62 Endüstriyel alanlar 70 65 60 75 70 65 Tablo-4 Endüstri tesisleri için çevresel gürültü sınır değerleri Alanlar Lgündüz (dBA) Lakşam (dBA) Lgece (dBA) Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar 60 55 50 Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar 65 60 55 Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar 68 63 58 Endüstriyel alanlar 70 65 60 Tablo–5: Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım) Lgündüz (dBA) Bina 70 Yol 75 Diğer kaynaklar 70 Tablo –6: Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda Patlama Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas Kullanım Alanının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri Titreşim Frekansı (Hz) İzin Verilen En Yüksek Titreşim Hızı (Tepe Değeri-mm/s) 1 5 4-10 19 30-100 50 (1 Hz- 4 Hz arasında 5 mm/s’den 19 mm/s’ye; 10 Hz- 30 Hz arasında 19 mm/s’den 50 mm/s’ye, logaritmik çizilen grafikte doğrusal olarak yükselmektedir) Tablo – 7: İnşaatlarda Kazık Çakma ve Benzeri Titreşim Yaratan Operasyonların ve İnşaat Makinelerinin En Yakın Çok Hassas Kullanım Alanının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri (1 Hz- 80 Hz arasındaki frekans bantlarında ) İzin Verilen En Yüksek Titreşim Hızı (Tepe Değeri-mm/s) Sürekli Titreşim Kesikli Titreşim Yerleşim Bölgelerinde 5 10 Sanayi ve Ticari Bölgelerde 15 30 Tablo-8: Binalarda, Bina İçindeki Makine ve Teçhizatın Yaratacağı Titreşimlerin Sınır Değerleri Titreşim Frekansı (Hz) İzin Verilen En Yüksek Titreşim Hızı (rms değer-mm/s) Konutlarda 1* 8-100 1.5 0.3 Ofislerde 1** 8-100 3.5 0.6 * 1Hz-8 Hz arasında, 1.5 mm/s’den 0.3 mm/s’ye logaritmik çizilen grafikte doğrusal olarak azalmaktadır. ** 1Hz-8 Hz arasında 3.5 mm/s’den 0.6 mm/ s’ye logaritmik çizilen grafikte doğrusal olarak azalmaktadır. Tablo-9: İç Ortam Gürültü Seviyesi Sınır Değerleri Kullanım Alanı Kapalı Pencere Leq (dBA) Açık Pencere Leq (dBA) Kullanım alanlarında herhangi bir faaliyet olmadığı durumlardaki değerler: Kültürel Tesis Alanları Tiyatro salonları 30 40 Sinema salonları 30 40 Konser salonları 25 35 Konferans salonları 30 40 Sağlık Tesis Alanları Yataklı tedavi kurum ve kuruluşları, dispanser, poliklinik, bakım ve huzur evleri ve benzeri. 35 45 Dinlenme ve tedavi odaları 25 35 Eğitim Tesisleri Alanları Okullardaki derslikler, özel eğitim tesisleri, kreşler, laboratuarlar ve benzeri. 35 45 Spor salonu, 55 65 Yemekhane 45 55 Kreşlerdeki yatak odaları 30 40 Turizm Yerleşme Alanları Otel, motel, tatil köyü, pansiyon ve benzeri yatak odası 35 45 Konaklama tesislerindeki restoran 35 45 Sit Alanları Arkeolojik, doğal, kentsel, tarihi ve benzeri. 55 65 Ticari Yapılar Büyük ofis 45 55 Toplantı salonları 35 45 Büyük daktilo veya bilgisayar odaları 50 60 Oyun odaları 60 70 Özel büro (uygulamalı) 45 55 Genel büro (hesap, yazı bölmeleri) 50 60 İş merkezleri, dükkanlar ve benzeri. 60 70 Ticari depolama 60 70 Lokantalar 45 55 Kamu Kurum Kuruluşları Ofisler 45 55 Laboratuarlar 45 55 Toplantı salonları 35 45 Bilgisayar odaları 50 60 Spor Alanları Spor salonları ve yüzme havuzları 55 65 Konut Alanları Yatak odaları 35 45 Oturma odaları 45 55