Regulation amending the Regulation on the implementation of Law No. 6306 on restructuring of areas under risk of natural disasters

1 2 Temmuz 2013 SALI Resmî Gazete Sayı : 28695 YÖNETMELİK Çevre ve ġehircilik Bakanlığından: AFET RĠSKĠ ALTINDAKĠ ALANLARIN DÖNÜġTÜRÜLMESĠ HAKKINDA KANUNUN UYGULAMA YÖNETMELĠĞĠNDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA DAĠR YÖNETMELĠK MADDE 1 – 15/12/2012 tarihli ve 28498 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 2 nci maddesi aĢağıdaki Ģekilde değiĢtirilmiĢtir. “MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 6306 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanmıĢtır.” MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesine aĢağıdaki fıkra eklenmiĢtir. “(4) Rezerv yapı alanlarda, Kanunun amacı çerçevesinde fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaĢama çevrelerini teĢkil etmek ve Kanunda öngörülen amaçlar çerçevesinde kullanılmak üzere; a) Riskli alanlar ile bu alanlar dıĢındaki riskli yapılarda ikamet edenlerin nakledileceği rezerv konut ve iĢyerleri, b) Riskli alanlarda ve bu alanlar dıĢındaki riskli yapılarda ikamet etmeyen kiĢilere satıĢı yapılabilecek her türlü yapı ile gelir ve hasılât getirecek her türlü uygulama, yapılabilir ve bu alanlar yeni yerleĢim alanı olarak kullanılabilir.” MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci, ikinci, üçüncü ve beĢinci fıkraları aĢağıdaki Ģekilde değiĢtirilmiĢtir. “(1) Riskli yapılar; a) Bakanlıkça, b) Ġdarece, c) Bakanlıkça lisanslandırılan, 1) Kamu kurum ve kuruluĢları, 2) Üniversiteler, 3) Sermayesinin en az yüzde kırkı kamu kurum ve kuruluĢlarına ait olan Ģirketler, 4) Depremden korunma, deprem zararlarının azaltılması ve deprem mühendisliğinin geliĢmesine katkıda bulunmak gibi konularda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluĢları, 5) 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanuna göre Bakanlıktan izin belgesi almıĢ yapı denetimi kuruluĢları ile laboratuvar kuruluĢları, 6) 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu uyarınca, inĢaat, jeoloji 2 ve jeofizik mühendisleri odalarına büro tescilini yaptırmıĢ kurum ve kuruluĢlar, tarafından tespit edilir. Lisanslı kurum ve kuruluĢlar herhangi bir alan ile sınırlı olmaksızın Ülke genelinde riskli yapı tespiti yapabilir. (2) Riskli yapı tespit raporunun hazırlanmasında görev alacak mühendislerin, ilgili meslek odalarına üyeliklerinin devam ediyor olması, mesleklerinde fiilen en az beĢ yıl çalıĢmıĢ olmaları, Bakanlıkça açılan eğitim programlarına katılarak en az bir katılım belgesi almıĢ olmaları ve bu hususları belgelendirmeleri gerekir. Lisans baĢvurusunda bu belgelerden baĢka herhangi bir belge istenmez.” (3) Lisans baĢvurusunda Bakanlığa sunulan belgelerin gerçeğe aykırı olduğunun tespit edilmesi, riskli yapı tespitinin gerçeğe aykırı olarak yapıldığının anlaĢılması, beĢinci fıkra hükmüne ve 7 nci maddenin dördüncü fıkrası hükmüne aykırı davranılması hallerinde; tespite konu lisanslı kurum ve kuruluĢların lisansı Bakanlıkça iptal edilir.” “(5) Lisanslı kurum ve kuruluĢlarda riskli yapı tespitinde görev alacak mühendislerin, Bakanlıkça açılacak eğitim programlarına katılmaları ve katılım belgesi almaları zorunludur. Bakanlıkça açılan eğitim programlarına katılıp en az bir katılım belgesi almayan mühendisler riskli yapı tespitinde görev alamaz.” MADDE 4 – Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci, üçüncü, dördüncü ve beĢinci fıkraları aĢağıdaki Ģekilde değiĢtirilmiĢtir. “(1) Riskli yapılar, Ek-2’de yer alan Riskli Yapıların Tespit Edilmesine ĠliĢkin Esaslara göre tespit edilir.” “(3) Ġtiraz üzerine yeniden rapor tanzim edilmesi gereken haller ve raporun gerçeğe aykırı düzenlendiğinin tespit edilmesi halleri hariç olmak üzere, her yapı için sadece bir adet riskli yapı tespiti raporu düzenlenebilir. LisanslandırılmıĢ kurum ve kuruluĢlar riskli yapı tespit talebi üzerine, o yapı hakkında daha önce riskli yapı tespit raporu düzenlenip düzenlenmediğini elektronik yazılım sistemi üzerinden kontrol eder. Riskli yapı tespit raporunda, tespite konu binanın Ulusal Adres Veri Tabanında belirtilen adresinin ve bina kodunun yer alması zorunludur. (4) Riskli yapı tespitine iliĢkin raporların bir örneği, tespit tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde, tespiti yapan Ġdarece veya lisanslandırılmıĢ kurum veya kuruluĢça, tespite konu yapının bulunduğu ildeki Müdürlüğe gönderilir. Müdürlükçe, raporların birinci fıkrada belirtilen esaslara uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği incelenir ve herhangi bir eksiklik veya yanlıĢlık tespit edilmesi halinde bu raporlar gerekli düzeltmeler yapılmak üzere raporu düzenleyen kurum veya kuruluĢa iade edilir. Yapılan incelemede raporlarda herhangi bir eksiklik ve yanlıĢlığın bulunmadığının tespit edilmesi halinde, riskli yapılar, Müdürlükçe en geç on iĢ günü içinde, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilmek üzere, ilgili tapu müdürlüğüne bildirir. Müdürlükçe veya riskli yapı tespitine karĢı yapılan itirazı inceleyen teknik heyetçe, riskli yapı tespit raporunda tespit edilen eksiklik veya yanlıĢlıkların, raporu düzenleyen kurum veya kuruluĢa bildirildiği tarihten itibaren otuz gün içinde düzeltilmesi ve raporun Müdürlüğe sunulması zorunludur. (5) Ġlgili tapu müdürlüğünce, tapu kütüğüne iĢlenen belirtmeler, riskli yapı tespitine karĢı tebligat tarihinden itibaren onbeĢ gün içinde riskli yapının bulunduğu yerdeki Müdürlüğe itiraz edilebileceği, aksi takdirde Ġdarece altmıĢ günden az olmamak üzere verilecek süre içinde riskli yapının yıktırılması gerektiği de belirtilmek suretiyle, aynî ve Ģahsî hak sahiplerinin Ulusal Adres Veri Tabanında belirtilen adreslerine, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununa göre tebliğ edilir ve yapılan bu tebligat yazılı olarak veya elektronik ortamda Müdürlüğe bildirilir.” MADDE 5 – Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesi aĢağıdaki Ģekilde değiĢtirilmiĢtir. “MADDE 8 – (1) Riskli yapı tespitine karĢı yapılan itirazın reddedilmesi veya riskli yapı tespitine itiraz edilmemesi suretiyle, riskli yapı tespitinin kesinleĢmesi halinde Müdürlük, gerekli tebligatların yapılmasını ve riskli yapının yıktırılmasını Ġdareden ister. (2) Ġdarece; 3 a) AltmıĢ günden az olmamak üzere süre verilerek riskli yapıların yıktırılması yapı maliklerinden istenilir. b) Yıkım ruhsatı; yapı maliklerinden biri veya birkaçının veya bunların vekillerinin müracaatı üzerine, yıkılacak yapının tahliye edildiğine ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin kapatıldığına dair ilgili kurum ve kuruluĢlardan alınmıĢ belgelerin sunulmasına ve yıkım sorumlusu olarak statik fenni mesulün belirlenmesine istinaden, maliklerin muvafakati aranmaksızın altı iĢ günü içerisinde düzenlenir. c) (a) bendinde verilen bu süre içerisinde riskli yapıların yıktırılıp yıktırılmadığı mahallinde kontrol edilir ve riskli yapılar, malikleri tarafından yıktırılmamıĢ ise, yapının idarî makamlarca yıktırılacağı belirtilerek otuz günden az olmak üzere ek süre verilerek tebligatta bulunulur. ç) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen Ģekilde verilen süreler içinde riskli yapıların maliklerince yıktırılmaması hâlinde, riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurum ve kuruluĢlardan istenilir ve maliklere verilen süreler içinde riskli yapıların yıktırılmadığı mülki amire bildirilir. (3) Ġkinci fıkra uyarınca maliklerce yıktırılmayan riskli yapıların tahliyesi ve yıktırma iĢlemleri, yıktırma masrafı öncelikle dönüĢüm projeleri özel hesabından karĢılanmak üzere, mahalli idarelerin de iĢtiraki ile mülkî amirler tarafından yapılır veya yaptırılır. (4) Riskli yapıların tespiti, tahliyesi ve yıktırma iĢ ve iĢlemlerini engelleyenler hakkında Ġdarece veya Müdürlükçe tutanak tutulur ve bunlar hakkında, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uyarınca Cumhuriyet BaĢsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Riskli yapıların tespiti, bu yapıların tahliyesi ve yıktırılması iĢ ve iĢlemlerine dair görevlerinin gereklerini yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında ise, tabi oldukları ceza ve disiplin hükümleri uygulanır. (5) Ġdare tarafından yapılan yıktırmanın masrafları, ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. Tapu müdürlüğü, yıkılan binanın paydaĢlarının müteselsil sorumlu olmalarını sağlamak üzere, tapu kaydındaki arsa payları üzerine masraf tutarında müĢterek ipotek belirtmesinde bulunarak Bakanlığa ve yıkılan binanın aynî ve Ģahsî hak sahiplerine bilgi verir. (6) Ġdare, tahliye edilerek yıktırılan riskli yapılara ve tahliye veya yıkım iĢlemleri gerçekleĢtirilemeyen riskli yapılara iliĢkin bilgi ve belgeleri, ikiĢer aylık periyotlar hâlinde Müdürlüğe bildirir. Yukarıdaki fıkralara göre yıktırılamayan yapılar Bakanlıkça veya Müdürlükçe yıkılır veya yıktırılır.” MADDE 6 – Aynı Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrası aĢağıdaki Ģekilde değiĢtirilmiĢtir. “(1) Ġlgili kurum, uygulama alanındaki taĢınmazların sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösteren haritayı veya krokiyi yapar veya yaptırır ve bu taĢınmazların maliklerini ve bunların adreslerini tespit eder veya ettirir.” MADDE 7 – Aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin sekizinci fıkrası aĢağıdaki Ģekilde değiĢtirilmiĢtir. “(8) Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında Bakanlığa tahsis edilerek tasarrufuna bırakılan taĢınmazlar, bu taĢınmazlardan, Bakanlığın talebi üzerine TOKĠ’ye veya Ġdareye devredilenler ve Kanun kapsamında değerlendirilmek üzere Bakanlık ile bağlı veya ilgili kuruluĢu arasında akdedilecek protokole konu edilenler üzerinde, Kanun kapsamındaki uygulamalara bağlı olarak meydana gelen yeni taĢınmazların kendileri ile anlaĢma sağlanan gerçek kiĢiler veya mirasçıları ile tüzel kiĢiler adına tapuya tescil edilmesi, ilgili kurumun isteği üzerine tapu müdürlüğünce gerçekleĢtirilir. Bu taĢınmazlar ile ilgili olarak tapuda iĢlem yapılmasını gerektiren diğer hallerde de, ilgili kurumun isteği üzerine, tapu müdürlüğünce iĢlem tesis edilir.” MADDE 8 – Aynı Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin birinci fıkrası aĢağıdaki Ģekilde değiĢtirilmiĢtir. “(1) Uygulama alanındaki taĢınmazların maliklerine konut veya iĢyeri verilmesinden sonra, arta kalan konut veya iĢyerlerinin bulunması halinde, belirtilen yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak, en az bir yıldır ikamet edenler veya iĢyeri iĢletenler ile Kanun uyarınca taĢınmazları kamulaĢtırılanlara bu konut veya iĢyerlerinden verilmek üzere sözleĢme yapılabilir.” 4 MADDE 9 – Aynı Yönetmeliğin 15 inci maddesi baĢlığı ile birlikte aĢağıdaki Ģekilde değiĢtirilmiĢtir. “Riskli yapıların bulunduğu parsellerde, riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında yapılacak uygulamalar MADDE 15 – (1) Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapılarda Kanun kapsamında öncelikle maliklerce uygulama yapılması esastır. Kanun kapsamında yapılacak bu uygulamalara iliĢkin iĢ ve iĢlemlerde ilgili kurum maliklere yardımcı olmakla yükümlüdür. (2) Riskli yapılarda, Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca, parsellerin tevhit edilmesine, münferit veya birleĢtirilerek veya imar adası bazında uygulama yapılmasına, yeniden bina yaptırılmasına, payların satıĢına, kat karĢılığı veya hasılat paylaĢımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine bütün maliklerce oybirliği ile karar verilememiĢ ise, riskli yapının değeri, Sermaye Piyasası Kuruluna kayıtlı olarak faaliyet gösteren lisanslı değerleme kuruluĢlarına tespit ettirilir ve maliklerden birinin istemi üzerine, noter vasıtası ile yapılacak tebligat ile bütün malikler toplantıya çağrılır. Toplantıda yürütülecek uygulamalar konusunda riskli yapının değeri de gözetilerek bütün maliklerce oybirliği ile anlaĢmaya çalıĢılır. Oybirliği ile anlaĢma sağlanamaması halinde yapılacak uygulamaya sahip oldukları hisseleri oranında paydaĢların en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir. Bu karar tutanağa bağlanır ve karara katılan maliklerce imzalanır. Bu karar, karara katılmayanlara ve toplantıya iĢtirak etmeyenlere noter vasıtasıyla tebliğ edilir ve bu tebliğde, onbeĢ gün içinde bu kararın kabul edilmemesi halinde bağımsız bölümlerine iliĢkin arsa paylarının, Bakanlıkça tespit edilecek veya ettirilecek rayiç değerden az olmamak üzere anlaĢma sağlayan diğer paydaĢlara açık artırma usulü ile satılacağı, paydaĢlara satıĢ gerçekleĢtirilemediği takdirde, bu payların, rayiç bedeli Bakanlıkça ödenmek kaydı ile tapuda Hazine adına resen tescil edileceği bildirilir. (3) AnlaĢmaya katılmayan maliklerin bağımsız bölümlerine iliĢkin arsa payları; 15/A maddesinde belirtilen usule göre, arsa payı değeri üzerinden anlaĢma sağlayan diğer paydaĢlara açık artırma usulü ile satılır. PaydaĢlara satıĢ gerçekleĢtirilemediği takdirde, bu paylar, rayiç bedeli Bakanlıkça ödenmek kaydı ile tapuda Hazine adına resen tescil edilir ve en az üçte iki çoğunluk ile alınan karar çerçevesinde değerlendirilmek üzere Bakanlığa tahsis edilmiĢ sayılır veya Bakanlıkça uygun görülenler TOKĠ’ye veya Ġdareye devredilir. Bu durumda, paydaĢların kararı ile yapılan anlaĢmaya uyularak iĢlem yapılır. (4) Malik ile yapılan anlaĢmanın Ģartlarının tapu kütüğünde belirtilmesi de dahil olmak üzere, tapu tesciline iliĢkin iĢlemler Müdürlük vasıtasıyla gerçekleĢtirilir. (5) Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca, üzerindeki riskli binanın yıkılmasından sonra arsa haline gelen taĢınmazın satıĢına karar verilmesi halinde, bu satıĢın öncelikle Bakanlığa veya Bakanlığın uygun gördüğü bağlı veya ilgili kuruluĢuna veyahut da Ġdareye veya TOKĠ’ye teklif edilmesi gerekir. (6) Bakanlıkça uygun görülmesi hâlinde, Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca, arsa payları satın alınanlar ile 14 üncü madde hükümleri çerçevesinde konut veya iĢyeri sözleĢmesi yapılabilir. (7) Bir parselde birden fazla yapı bulunması ve bu yapıların tamamının riskli yapı olarak tespit edilmiĢ olması halinde, bu yapılar birlikte değerlendirilerek, yürütülecek uygulamaya sahip oldukları hisseleri oranında maliklerin en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir. (8) Bir parselde birden fazla yapı bulunması ve bu yapılardan bazılarının riskli yapı olarak tespit edilmiĢ olması halinde; a) Ġlgili tapu müdürlüğünce, parsel üzerinde bulunan bütün yapıların değil, sadece riskli olarak tespit edilen yapıların tapu kütüğüne riskli yapıdır belirtmesi iĢlenir. Riskli olarak tespit edilen bu yapıların yeniden inĢası için düzenlenecek yapı ruhsatı, diğer maliklerin haklarının menfi olarak etkilenmemesi Ģartıyla, bütün maliklerin değil, sadece riskli yapıların maliklerinin talep ve muvafakatine istinaden düzenlenir. 5 b) Riskli olarak tespit edilen bu yapıların birlikte değerlendirilebilmesi için, bu yapıların bulunduğu alanın risksiz olan yapıların bulunduğu alandan ifrazı mümkün ise, ifraza, parsel üzerindeki bütün maliklerin sahip oldukları hisseleri oranında en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir. (9) Üzerindeki yapıların tamamının riskli yapı olarak tespit edilmiĢ olması Ģartı ile tevhidi mümkün olan birden fazla parselin tevhid edilmesine, üzerindeki riskli yapıların yıktırılmasından sonra, her parselde ayrı ayrı sahip oldukları hisseleri oranında maliklerin en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir. Bu parsel veya parsellerin arasında veya bitiĢiğinde bulunan yapılaĢmamıĢ boĢ parsellerin, riskli yapıların bulunduğu parsellerle tevhid edilmek suretiyle birlikte değerlendirilebilmesi için, boĢ parsellerdeki bütün maliklerin oybirliği ile karar alması gerekir. Tevhidden sonra yapılacak uygulamaya tevhid ile oluĢan parselde sahip oldukları hisseleri oranında maliklerin en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir. (10) Riskli alanlarda; a) Malikler tarafından yürütülecek uygulamalarda parsellerin tevhit edilmesine, münferit veya birleĢtirilerek veya imar adası bazında uygulama yapılmasına, yeniden bina yaptırılmasına, payların satıĢına, kat karĢılığı veya hâsılat paylaĢımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine, b) Üzerindeki bina yıkılarak arsa haline gelen taĢınmazlarda ilgili kurum tarafından yürütülecek uygulamalarda uygulanacak projeye, sahip oldukları hisseleri oranında maliklerin en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir. (11) Riskli alanda veya riskli yapıların bulunduğu parselde risksiz yapı bulunması halinde, bu yapı uygulama dıĢı tutulabilir. Bu durumda risksiz binanın bulunduğu alan ifraz edilebilir. Ġfraz imkânı yok ise maliklerin anlaĢması halinde risksiz binanın hâlihazır durumu korunabilir. Ancak, uygulama bütünlüğü bakımından bu risksiz yapılardan Bakanlıkça gerekli görülenler Kanun hükümlerine tabi olur. (12) Kanun kapsamında Bakanlıkça yürütülen uygulamalar neticesinden elde edilecek gelir ve hasılat, Kanunun 7nci maddesinin beĢinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, dönüĢüm projeleri özel hesabına gelir olarak kaydedilir. Kanun kapsamında Ġdare ve TOKĠ ile gerçek veya özel hukuk tüzel kiĢilerince yürütülen uygulamalardan elde edilen gelir vehasılat dönüĢüm projeleri özel hesabına gelir olarak kaydedilmez. Ġdare ve TOKĠ tarafından Kanun kapsamında yürütülen uygulamalarda elde edilen gelir ve hasılat, kentsel dönüĢüm uygulamalarında kullanılmak üzere Ġdare ve TOKĠ’ninhesaplarına gelir olarak kaydedilir ve bu gelirler, kentsel dönüĢüm uygulamaları dıĢındaki iĢler için kullanılamaz. Ancak, Ġdare ve TOKĠ tarafından yürütülen uygulamalara Bakanlıkça kaynak aktarımı yapılmıĢ ise, bu uygulamalardan elde edilecek gelir ve hasılatın belirli bir oranının dönüĢüm projeleri özel hesabına gelir olarak kaydedilmesi yönünde Bakanlık ile Ġdare veya TOKĠ arasında protokol düzenlenebilir.” MADDE 10 – Aynı Yönetmeliğe baĢlığıyla birlikte aĢağıdaki madde eklenmiĢtir. “Açık artırma usulü ile satış MADDE 15/A – (1) Riskli binaların yıkılmasından sonra arsa haline gelen taĢınmazların yeniden değerlendirilmesi konusunda, sahip oldukları hisseleri oranında paydaĢların en az üçte iki çoğunluğu ile alınan karar, anlaĢmanın Ģartları ve riskli yapının Sermaye Piyasası Kuruluna kayıtlı olarak faaliyet gösteren lisanslı değerleme kuruluĢlarına tespit ettirilen değeri Müdürlüğe bildirilir. (2) En az üçte iki çoğunluk ile alınan karara katılmayan maliklerin bağımsız bölümlerine iliĢkin arsa paylarının rayiç değerini tespit etmek ve satıĢ iĢlemini gerçekleĢtirmek üzere, Müdürlük bünyesinde, biri baĢkan ikisi üye olmak üzere, en az üç kiĢiden oluĢan Bedel Tespiti ve SatıĢ Komisyonu teĢkil olunur. Rayiç değer, maliklerce Sermaye Piyasası Kuruluna kayıtlı olarak faaliyet gösteren lisanslı değerleme kuruluĢlarına tespit ettirilen riskli yapının değeri de gözetilerek bu Komisyonca belirlenir. 6 (3) Müdürlük, satıĢın yapılacağı yeri ve zamanı, bütün maliklere elden veya maliklerin adrese dayalı nüfus kayıt sistemindeki adreslerine taahhütlü posta yoluyla tebliğ eder. Taahhütlü posta yoluyla yapılan tebliğde, tebliğ evrakının postaya verildiği tarihi izleyen onuncu günün sonunda tebligat yapılmıĢ sayılır. Açık artırma ile satıĢ tarihi, tebliğ tarihinden itibaren en az yedi gün sonra olacak Ģekilde belirlenir. (4) Açık artırma ile satıĢa iliĢkin tebliğ ile birlikte, satıĢı yapılacak payın tapu kütüğünün beyanlar hanesine, 6306 sayılı Kanuna göre satıĢ iĢlemine tabi olduğu ve satıĢa veya taĢınmazın devrini gerektiren benzeri bir iĢleme tabi tutulamayacağı yönünde belirtme yapılması ilgili tapu müdürlüğünden yazılı olarak istenilir. (5) SatıĢı yapılacak payın üzerinde ipotek bulunması, satıĢ iĢlemine engel teĢkil etmez, ancak, satıĢ iĢleminden önce ipotek alacaklısına haber verilmesi zorunludur. (6) Açık artırmaya en az üçte iki çoğunluk ile anlaĢan paydaĢlar dıĢında herhangi biri katılamaz. SatıĢı gözlemci olarak izlemek isteyenler ile payı satıĢa çıkarılan malikler satıĢın yapıldığı salona alınabilir. Ancak, bunların açık artırmaya müdahale etmesine müsaade edilmez. Açık artırma için belirlenen saatten sonra satıĢ salonuna kimse alınmaz. (7) Açık artırmaya katılan paydaĢların kimliği kontrol edilerek bir tutanak ile kayıt altına alınır. Katılımcı durumunu gösteren tutanağın tanziminden sonra, Komisyon BaĢkanınca, satıĢa çıkarılan arsa paylarına iliĢkin bilgilerin satıĢa katılanlara bildirilir ve satıĢ iĢlemi baĢlatılır. Komisyon BaĢkanı, rayiç bedelin altında olmamak üzere satıĢa katılan paydaĢlardan, sözlü olarak pey sürmelerini ister. Sürülen peyler arttırma tutanağına yazılarak, karĢılığı pey sahibi tarafından imzalanır. Arttırma iĢlemine devam etmeyecek taliplerin, keyfiyeti arttırma tutanağına yazması ve imzalaması zorunludur. (8) Komisyon, yedinci fıkrada belirtilen Ģekilde yapılan satıĢ iĢlemi sonunda, tespit edilen rayiç bedelden az olmamak üzere, en yüksek bedeli teklif eden paydaĢa satıĢ yapılmasını karara bağlar ve bu paydaĢtan satıĢ bedelinin yedi gün içerisinde banka nezdinde açtırılacak vadeli hesaba yatırılması istenilir. Bu süre içerisinde satıĢ bedeli yatırılmaz ise, ikinci en yüksek teklif sahibine satıĢ yapılır. (9) Açık arttırma ile satıĢa iĢtirak eden tek bir paydaĢ olması halinde, belirlenen rayiç değerinden az olmamak üzere bu paydaĢın vereceği teklif geçerli kabul edilir. (10) SatıĢ bedelinin yatırılmasından sonra, satıĢ iĢlemi, tapuda yeni malik adına tescil yapılmak üzere, Müdürlükçe ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. Ġlgili tapu müdürlüğünce tescil iĢlemi tamamlandıktan sonra, payı satılan ilgiliye durum bildirilir. (11) SatıĢ iĢlemi tamamlanıp Komisyonca karara bağlanmadan evvel, üçte iki çoğunluk ile alınan karara katılmayan maliklerin, üçte iki çoğunluk ile alınan kararı kabul etmeleri halinde, açık artırma ile satıĢ iĢlemi geçersiz sayılır.” MADDE 11 – Aynı Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin birinci, üçüncü, dördüncü ve beĢinci fıkraları aĢağıdaki Ģekilde değiĢtirilmiĢ ve aynı maddeye aĢağıdaki sekizinci ve dokuzuncu fıkralar eklenmiĢtir. “(1) AnlaĢma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye tarihinden itibaren konut ve iĢyerlerinin teslim tarihine veya ilgili kurumca belirlenecek tarihe kadar, mümkün olması hâlinde geçici konut veya iĢyeri tahsisi, mümkün olmaması hâlinde ise, Bakanlıkça kararlaĢtırılacak aylık kira yardımı yapılabilir. Kira yardımı aylık 600 Türk Lirasını, yardım süresi ise, 18 ay’ı geçemez. Aylık kira bedeli, her yıl Türkiye Ġstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Tüketici Fiyatları Endeksi oranında güncellenir.” “(3) Birinci fıkrada belirtilen yapılarda kiracı veya sınırlı aynî hak sahibi olarak ikamet edenlere veya iĢyeri iĢletenlere, birinci fıkraya göre belirlenen aylık kira bedelinin iki katı kadar defaten kira yardımı yapılabilir. (4) Kira yardımı baĢvuruları; Bakanlıkça belirlenecek bilgi ve belgelere istinaden riskli alan veya rezerv yapı alanlarında ilgili kuruma, riskli alan dıĢındaki riskli yapılarda ise Müdürlüğe yapılır. 7 (5) Kira yardımları; a) Riskli alan veya rezerv yapı alanlarında talebin uygulamayı yapan Ġdare veya TOKĠ’ce uygun görülmesi ve onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilmesi üzerine, ilgililerine ödenmek üzere Ġdare veya TOKĠ’nin hesabına, b) Riskli alan dıĢındaki riskli yapılarda talebin Müdürlükçe uygun görülmesi ve onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilmesi üzerine, doğrudan riskli yapı maliklerinin hesap numaralarına veya ilgililerine ödenmek üzere Ġdarenin hesabına, yapılır.” “(8) Ġdare veya TOKĠ, Kanun kapsamında yaptıkları uygulamalarda kendi bütçelerinden kira yardımı yapabilir. (9) Kanun kapsamında; a) Ġlgili kurum veya gerçek veya özel hukuk tüzel kiĢilerince yapılacak olan iĢlem, sözleĢme, devir ve tesciller ile uygulamalar, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alman harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paralar ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden muaftır. b) Riskli alanlarda gerçek kiĢiler veya özel hukuk tüzel kiĢilerince, Ġlgili kurum adına değil de kendi adlarına uygulamada bulunulması halinde, riskli alanlardaki yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alman harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değiĢiklikleri ile yapı alanındaki artıĢlar için hesaplanan harç ve ücret farkları alınır. c) Uygulama alanındaki mevcut yapıların Ġmar Mevzuatına uygun olup olmadığına bakılmaksızın, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetleri uygulanır. ç) Alınmaması gereken harç, vergi ve ücretler Ģunlardır. 1) 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 38 inci maddesi uyarınca alınan noter harçları. 2) Harçlar Kanununun 57 nci maddesi uyarınca alınan tapu ve kadastro harçları. 3) 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 79 uncu, 80 inci, 84 üncü ve Ek 1 inci maddesi uyarınca belediyelerce alınan harçlar. 4) 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca damga vergisine tâbi kâğıtlar sebebiyle alınan damga vergisi. 5) 8/6/1959 tarihli ve 7338 sayılı Veraset ve Ġntikal Vergisi Kanunu uyarınca alınan veraset ve intikal vergisi. 6) Kurum ve kuruluĢlarca döner sermaye ücreti adı altında alınan bütün ücretler; Belediye Gelirleri Kanununun 86 ncı, 87 nci, 88 inci ve 97 nci maddeleri ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı Ġmar Kanununun 21 inci ve 23 üncü maddeleri uyarınca alınan her türlü ücret ve riskli olarak tespit edilen binaya iliĢkin olarak 1/7/1993 tarihli ve 21624 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği uyarınca alınanlar da dahil olmak üzere, belediye meclisi kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücret. 7) Kullandırılacak kredilerden dolayı lehe alınacak paralar sebebiyle 13/7/1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu uyarınca alınması gereken banka ve sigorta muameleleri vergisi.” MADDE 12 – Aynı Yönetmeliğin 18 inci maddesinin dördüncü fıkrası aĢağıdaki Ģekilde değiĢtirilmiĢ ve 8 beĢinci fıkrasının sonuna aĢağıdaki ibare eklenmiĢtir. “(4) Plan teklifleri; Ġdarece veya ilgililerince, riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında kentsel tasarım projesi ile birlikte, riskli yapı veya yapıların bulunduğu parsellerde ise, Bakanlıkça talep edilmesi halinde kentsel tasarım projesi ile birlikte hazırlanır ve planlama alanı ile yakın çevresinin meri planları, mevcut durumu gösteren bilgi ve belgeler ve ilgili kurum ve kuruluĢ görüĢleri ile birlikte Bakanlığa iletilir. Bakanlıkça uygun görülen plan teklifleri, aynen veya değiĢtirilerek onaylanır.” “Kültür ve Turizm Bakanlığı görüĢünü otuz gün içerisinde bildirir.” MADDE 13 – Aynı Yönetmeliğe aĢağıdaki geçici madde eklenmiĢtir. “Riskli yapıların tespitinde geçici uygulama GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Ek-2’de yer alan Riskli Yapıların Tespit Edilmesine ĠliĢkin Esasların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay süre ile hem anılan Esaslarla ve hem de 6/3/2007 tarihli ve 26454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre riskli yapı tespiti yapılabilir. Altı ayın sonunda riskli yapı tespitleri sadece Ek-2’de yer alan Esaslara göre yapılabilir. (2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Bakanlıkça lisanslandırılmıĢ kurum ve kuruluĢlarda riskli yapı tespit raporu hazırlanmasında görev yapan mühendislerin, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde Bakanlıkça açılacak eğitim programlarına katılarak en az bir katılım belgesi almaları zorunludur. Aksi takdirde bu mühendisler altı ayın sonunda riskli yapı tespitinde görev alamazlar.” MADDE 14 – Aynı Yönetmeliğe ekte yer alan Ek-2 eklenmiĢtir. MADDE 15 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 16 – Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve ġehircilik Bakanı yürütür. Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete'nin Tarihi Sayısı 15/12/2012 28498 9 EK-2 RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR 0. Simgeler cA : Brüt kolon enkesit alanı knA : Kritik katta değerlendirmenin yapıldığı doğrultudaki kapı ve pencere boşluk oranı % 5'i geçmeyen ve köşegen uzunluğunun kalınlığına oranı 40’dan küçük olan dolgu duvarların kat planındaki toplam alanı pA : Kritik katın plan alanı shA : s enine donatı aralığına karşı gelen yükseklik boyunca, kolonda veya perde uç bölgesindeki tüm etriye kollarının ve çirozların enkesit alanı değerlerinin göz önüne alınan kb ’ya dik doğrultudaki izdüşümlerinin toplamı kb : Birbirine dik yatay doğrultularınher biri için, kolon veya perde uç bölgesi çekirdeğinin enkesit boyutu (en dıştaki enine donatı eksenleri arasındaki uzaklık) wb : Kirişin gövde genişliği, perdenin gövde kalınlığı d : Kirişin faydalı yüksekliği E : Deprem etkisi cmE : Mevcut beton elastisitemodülü e( )EI : Çatlamış kesite ait etkin eğilme rijitliği o( )EI : Çatlamamış kesite ait eğilme rijitliği cmf : Mevcut beton basınç dayanımı ctmf : Mevcut beton çekme dayanımı ywmf : Enine donatının mevcut akma dayanımı ymf : Boyuna donatının mevcut akma dayanımı h : Kat yüksekliği G : Sabit yük etkisi NH : Temel üstünden veya kritik kat döşemesinden itibaren ölçülen toplam bina yüksekliği wH : Temel üstünden veya kritik kat döşemesinden itibaren ölçülen toplam perde yüksekliği I : Bina önem katsayısı w : Perdenin veya bağ kirişli perde parçasının plandaki uzunluğu m : Etki/kapasite oranı sınırm : Etki/kapasite oranının sınır değeri KM : Mevcut malzeme dayanımları ile hesaplanan eğilme moment kapasitesi G+nQ+EM : Sabit yükler, katılım katsayısı ile çarpılmış hareketli yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan eğilme momenti 10 n : Hareketli yük katılım katsayısı N : Binanın zemin seviyesi üstündeki kat adedi KN : Mevcut malzeme dayanımları ile hesaplanan moment kapasitesine karşı gelen eksenel kuvvet Q : Hareketli yük etkisi aR : Deprem yükü azaltma katsayısı s : Enine donatı aralığı, spiral donatı adım aralığı eV : Kolon, kiriş ve perdede enine donatı hesabında esas alınan kesme kuvveti rV : Kolon, kiriş veya perde kesitinin kesme dayanımı s : Perdelerin tabanında elde edilen kesme kuvvetleri toplamının, binanın tümü için tabanda meydana gelen toplam kesme kuvvetine oranı v :Perdede kesme kuvveti dinamik büyütme katsayısı  : Eşdeğer deprem yükü azaltma katsayısı b : Kat burulma düzensizliği katsayısı  : Kat etkin göreli kat ötelemesi ( / )h : Kat etkin göreli kat ötelemesi oranı sınır( / )h : Kat etkin göreli kat ötelemesi oranının sınır değeri 11 1. Kapsam 1.1 Bu Esaslar, 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında deprem etkisi altında 2.1.de tanımlanan riskli binaların tespit edilmesinde kullanılacak kuralları içerir. 1.2 Bu Esaslarda verilen yöntemler, 6/3/2007 tarihli ve 26454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmeliğin eki Esaslarda *DBYBHY+ tanımlanan bina deprem performans değerlendirmesi ve güçlendirmesi amacıyla kullanılamaz. Mevcut bina performans değerlendirmesi ve güçlendirmesi için DBYBHY kullanılmalıdır. DBYBHY’de bulunan ve bu Esaslarda atıfta bulunulan kavramlar için DBYBHY’e başvurulacaktır. 1.3 Bu Esaslar, sadece DBYBHY Tablo 7.7.’de “diğer binalar” kapsamındaki binalardan, yüksekliği ( NH ) 25 m veya zemin döşemesi üstü sekiz katı geçmeyen betonarme ve yığma binaların risk belirlemesi için kullanılır. Daha yüksek katlı binaların risk belirlemesi için DBYBHY’de belirtilen yöntemler kullanılacak ve göçme öncesi performans düzeyini sağlamayan bina riskli olarak kabul edilecektir. DBYBHY Tablo 7.7.’deki “diğer binalar” dışında kalan binaların risk belirlemesi için DBYBHY’de belirtilen yöntemler kullanılacaktır. 1.4 6306 sayılı Kanun kapsamında, belirli alanlarda riskli olabilecek binaların bölgesel dağılımının belirlenmesi ve önceliklendirme kararı verilmesi amacıyla kullanılabilecek, bina özelliklerini ve deprem tehlikesini dikkate alan basitleştirilmiş yöntemler EK-A’da verilmiştir. 1.5. Bakanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlarca, teknik gerekçeleri belirtilerek, ahşap, kerpiç ve taşıyıcı özelliği olmayan malzeme ile yapılan yapıların riskli olduğu yönünde rapor düzenlenmesi halinde, bu yapılar 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak kabul edilir. 2. Riskli Bina 2.1.Bulunduğu bölge için DBYBHY’de tanımlanan Tasarım Depremi altında yıkılma veya ağır hasar görme riski bulunan bina riskli bina olarak tanımlanır. Riskli binanın tespiti için uygulanacak değerlendirme kuralları bu esaslarda verilmiştir. 2.2.Bu Esaslara göre riskli bulunmayan binalarda DBYBHY 7.7.3’te belirtilen can güvenliği performans düzeyinin sağlandığı sonucu çıkarılamaz. 3. Riskli Bina Tespit Yöntemi 3.1. Röleve ve Bilgi Düzeyi 3.1.1. Riskli binaların tespiti için hesaplar, mevcut bina taşıyıcı sistem özellikleri dikkate alınarak yapılacaktır. Binanın mevcut taşıyıcı sistem özellikleri sadece kritik kat rölevesi ile belirlenebilir. Kritik kat, rijitliği diğer katlara oranla çok küçük olan (betonarme çevre perdeleri bulunmayan) veya yanal ötelenmesi zemin tarafından tutulmamış en alt bina katıdır. Röleve kritik kat için saha çalışması ile belirlenen bina geometrisi; kolon, perde, kiriş boyutları ile bu elemanların katta yerleşimini, eksen açıklıklarını; kapı ve pencere boşluğu olmayan dolgu duvar yerleşimini içerir. Binanın kat adedi ve kat yükseklikleri rölevede belirtilecektir. Kritik kattaki kısa kolonlar ve binadaki konsollar rölevede işlenecektir. DBYBHY Bölüm 2.3’te tanımlanan B3 türü düzensizliğe sahip olan binaların kritik kat için yapılan röleve çalışması, bu düzensizliği hesap modeline yansıtacak şekilde, diğer katlar için de yapılacaktır. 12 3.1.2. Taşıyıcı sistem bilgi düzeyi, asgari veya kapsamlı olabilir. Asgari Bilgi Düzeyi durumunda binanın taşıyıcı sistem projeleri mevcut değildir. Kapsamlı Bilgi Düzeyi için binanın taşıyıcı sistem projesi mevcuttur ve yerinde kontrol edilen taşıyıcı sistem özellikleri proje ile uyumludur. Bina taşıyıcı sistem projeleri yerinde belirlenen taşıyıcı sistem özellikleri ile uyumlu değilse asgari bilgi düzeyi olarak kabul edilecektir. 3.1.3. Taşıyıcı elemanların kapasiteleri, Mevcut Malzeme Dayanımı kullanılarak hesap edilir ve Tablo 1’de verilen Bilgi Düzeyi Katsayısı ile çarpılarak kullanılır. Tablo 1. Binalar için bilgi düzeyi katsayıları Bilgi Düzeyi Bilgi Düzeyi Katsayısı Asgari 0.90 Kapsamlı 1.00 3.2. Betonarme Binalarda Donatı Tespiti ve Malzeme Özelliklerinin Belirlenmesi 3.2.1. Mevcut donatı düzenini belirlemek için kritik katta 6 adetten az olmamak üzere perde ve kolonların en az % 20’sinde boyuna donatı türü, miktarı ve düzeni belirlenecektir. Bu işlem, seçilen perde ve kolonların en az yarısında kabuk betonu sıyrılarak yapılacaktır. Diğer yarısında donatı tahmini tahribatsız yöntemler kullanılarak ve elde edilen sonuçlara benzetilerek yapılabilir. Ayrıca, kabuk betonu sıyrılan perde ve kolonlarda enine donatı türü, çapı ile kolonların orta ve sarılma bölgelerinde enine donatı aralıkları ve detayları belirlenecektir. 3.2.2. Mevcut donatı akma gerilmesi belirlenen donatı türüne bağlı olarak tespit edilecektir. Donatısında korozyon gözlenen elemanlar planda işaretlenecek ve bu durum eleman kapasite hesaplarında dikkate alınacaktır. 3.2.3. Binanın kirişlerinde açıklıkta alt ve mesnetlerde üst donatı olarak, taşıyıcı sistem çözümünde TS500’de tanımlanan (1.4 1.6G Q ) yüklemesinden hesap edilen donatının bulunduğu kabul edilebilir. Kiriş mesnet alt donatısı, üst mesnet donatısının 1/3’ü olarak kabul edilebilir. Kapsamlı bilgi düzeyi durumunda kirişlerde donatı mevcut projeden alınacaktır. 3.2.4. Mevcut Beton Dayanımını belirlemek için kritik kat kolon ve perdelerinden en az 10 elemanda tahribatsız yöntemler kullanılacak ve en düşük sonucun alındığı 5 yerden beton numunesi alınacaktır. Kat alanı 400 m 2 den fazla ise, 400 m 2 'yi aşan her 80 m 2 için beton numunesi bir adet arttırılacaktır. Numunelerden elde edilen ortalama beton dayanımının % 85'i mevcut beton dayanımı olarak alınacaktır. 3.2.5. Riskli bina tespitlerinde binanın bulunduğu arsada yeni zemin araştırması yapılabilir veya bölgede daha önce yapılmış zemin araştırma sonuçları kullanılabilir. Arsada zemin araştırması yapılmaması durumunda, bölgesel olarak elde edilen verilerin kullanılmasına proje mühendisi karar verecektir. Veri yokluğunda yerel zemin sınıfı Z4 olarak kabul edilir. 3.3. Yığma Binaların Taşıyıcı Sistem ve Malzeme Özelliklerinin Belirlenmesi 13 Yığma binanın kritik katında düşey hatıllar ve dolgu duvarların yerleşimi, uzunluğu, boşluğu ve kalınlıkları röleve planında belirtilecektir. Binanın kat adedi ve kat yükseklikleri de rölevede bulunacaktır. Yığma binalar için asgari bilgi düzeyi katsayısı kullanılacaktır. Duvar malzemelerinin türü, duvar yüzeyinin bir bölümünün sıvası kaldırılarak gözle tespit edilecektir. Bina dayanımı hesapları, DBYBHY Bölüm 5’e göre Ra = 2 alınarak yapılacaktır. 3.4. Betonarme Bina Taşıyıcı Sisteminin Analizine İlişkin Genel Kurallar 3.4.1. Deprem etkisinin tanımında, DBYBHY’de verilen elastik (azaltılmamış) ivme spektrumu kullanılacaktır. Deprem hesabında Bina Önem Katsayısı uygulanmayacaktır( 1.0I  ). 3.4.2. Binanın risk durumu binaya etkiyen düşey yüklerin ve deprem etkilerinin birleşik etkileri altında planda her iki doğrultu ve bu doğrultuların her iki yönü (G+nQ±E) dikkate alınarak belirlenecektir. 3.4.3. Binanın taşıyıcı sistem modeli, rölevesi çıkarılan kritik katın kat adedi ve kat yükseklikleri ile uyumlu olarak çoğaltılması ile elde edilebilir. Bu çoğaltmada binada bulunan konsollar modelde göz önüne alınacaktır. B3 türü düzensizliği olan binalarda, bu düzensizlik bina modelinde her katın ayrı ayrı tanımlanması ile göz önüne alınacaktır. 3.4.4. Betonarme kesitlerin veya elemanların kapasiteleri TS500’de verilen kurallar kullanılarak, mevcut malzeme dayanımları ve bilgi düzeyi katsayısı dikkate alınarak hesaplanacaktır. 3.4.5. Taşıyıcı sistemin deprem analizinde Etkin Eğilme Rijitlikleri e( )EI kullanacaktır. Etkin eğilme rijitlikleri için aşağıda verilen değerler alınacaktır: (a) Kirişler ve perdelerde :  e( ) 0.30 cm oEI E I (b) Kolonlarda :  e( ) 0.50 cm oEI E I Beton elastisitemodülü 0.5 cm cm5000( )E f (MPa) olarak hesaplanacaktır. 3.5. Doğrusal Elastik Hesap Yöntemi 3.5.1. Binanın risk durumunun belirlenmesi için Doğrusal Elastik Hesap Yöntemi kullanılacaktır. Eşdeğer deprem yükü yöntemi, bodrum üzerinde toplam yüksekliği 25 m’yi ve toplam kat adedi sekizi aşmayan, ayrıca ek dışmerkezlik göz önüne alınmaksızın hesaplanan burulma düzensizliği katsayısı bi 1.4  olan binalara uygulanabilir. Bu binalarda ηbi>1.4 olması durumunda ise Mod Birleştirme Yöntemi kullanılacaktır. Eşdeğer Deprem Yükü ve Mod Birleştirme Yöntemi ile hesapta a 1R  alınacak ve DBYBHY 2.8.5 uygulanmayacaktır. Eşdeğer deprem yükü yönteminde deprem yükü  katsayısı ile çarpılacaktır.  katsayısı bodrum hariç bir ve iki katlı binalarda 1.0, diğerlerinde 0.85 alınacaktır. 3.5.2. Binanın kritik katında değerlendirmenin yapıldığı doğrultuda / 0.002kn pA A N ve ( / )h en büyük kat öteleme oranı 0.015 den küçük ise, 3.5.1'de hesaplanan deprem kuvveti 0.75 katsayısı ile çarpılarak dolgu duvar etkisi dikkate alınabilir. 3.5.3. Risk değerlendirmesi kritik kat için yapılacaktır. Ayrıca, yapılan analiz sonucunda hesaplanan en büyük kat ötelenme oranı başka bir katta oluşuyorsa, bu kat için de sadece kat ötelenme sınır 14 değerleri kontrol edilerek değerlendirme yapılacaktır. Herhangi bir katın riskli çıkması durumunda bina Riskli Bina olarak kabul edilecektir. 3.5.4. Tablo 2, Tablo 3 ve Tablo 5’te kullanılan eV ’nin hesabı kolonlar için DBYBHY 3.3.7’ye ve perdeler için DBYBHY 3.6.6’ya göre yapılacak, ancak DBYBHY Denk. (3.16)’da v 1  alınacaktır. eV ’nin hesabında pekleşmeli moment kapasitesi yerine mevcut malzeme dayanımları kullanılarak hesaplanan moment kapasitesi kullanılabilir. Düşey yükler ile birlikte a 2R  alınarak depremden hesaplanan toplam kesme kuvvetinin eV ’den küçük olması durumunda ise, eV yerine bu kesme kuvveti kullanılacaktır. 3.5.5. Kolonlar, ( e r/V V ) ve sarılma bölgesindeki donatı detayına göre üç gruba ayrılır. (Tablo 2). Nihai durumda A grubu kolonların eğilme göçmesine, B grubu kolonların eğilme-kesme göçmesine ve C grubu kolonların ise kesme göçmesine maruz kalacağı kabul edilir. Perdeler (planda uzun kenarının kalınlığına oranı en az beş olan düşey taşıyıcı sistem elemanları), ( e r/V V ) ve ( w w/H ) oranlarına göre gevrek veya sünek olmak üzere iki gruba ayrılır (Tablo 3). A grubu perdelerin eğilme göçmesine ve B grubu perdelerin eğilme-kesme veya kesme göçmesine maruz kalacağı kabul edilir. rV değeri ( / 6G nQ E  ) yükleme kombinasyonundan elde edilen KN değeri için kolon orta bölgesindeki etriye temel alınarak hesaplanır. Tablo 2: Kolon sınıflandırma tablosu e r/V V Aralığı 100s mm olan, her iki ucunda 135 o kancalı etriyesi bulunan ve toplam enine donatı alanı sh k cm ywm0.06 ( / )A sb f f denklemini sağlayan kolonlar Diğer durumlar e r/ 0.7V V  A B e r0.7 / 1.1V V  B B e r1.1 /V V B C Tablo 3: Perde sınıflandırma tablosu w w/H e r/ 1.0V V  e r1.0 /V V w w2.0 /H A B w w/ 2.0H  B B 3.5.6. Betonarme elemanların hasar düzeylerinin belirlenmesinde kolon ve perde kesitlerinin deprem etkisi altında hesaplanan kesit momentinin kesit moment kapasitesine bölünmesi ile elde edilen Etki/Kapasite Oranı ( G+nQ+E K/m M M ) kullanılacaktır. KM değeri / 6G nQ E  yükleme kombinasyonundan elde edilen KN değeri için hesaplanacaktır. İncelenen kat veya katlardaki kolon ve perde m değerleri ve kat öteleme oranı ( / )h değerleri, kolon ve perde sınıflarına bağlı Tablo 4 ve Tablo 5'te verilen risk sınır değerleri ( sınırm ) ve kat öteleme oranı sınır 15 değerleri sınır( / )h ile kıyaslanacaktır. Herhangi bir sınır değerin aşılması durumunda elemanın risk sınırını aştığı kabul edilecektir. Kat öteleme oranı 0.0075 den küçük ve s 0.50  ise, perdeler için sadece kat öteleme oranı, kat öteleme sınır değerleri ile kıyaslanacaktır. Tablo 4 ve Tablo 5'te ara değerler için interpolasyon uygulanacaktır. Tablo 4a: A grubu kolonlar için sınırm ve sınır( / )h değerleri K cm c/ ( )N f A sınırm sınır( / )h ≤ 0.1 5.0 0.035 ≥ 0.6 2.5 0.0125 Tablo 4b: B grubu kolonlar için sınırm ve sınır( / )h değerleri K cm c/ ( )N f A sh k/ ( )A sb sınırm sınır( / )h ≤ 0.1 ≤ 0.0005 2.0 0.01 ≥ 0.006 5.0 0.03 ≥ 0.6 ≤ 0.0005 1.0 0.005 ≥ 0.006 2.5 0.0075 Tablo 4c: C grubu kolonlar için sınırm ve sınır( / )h değerleri sınırm sınır( / )h 1.0 0.005 Tablo 5a: A grubu perdeler için sınırm ve sınır( / )h değerleri K cm c/ ( )N f A e w ctm/ ( )V b d f Başlık bölgesi(*) sınırm sınır( / )h < 0.1 ≤0.9 Var 6.0 0.030 Yok 4.0 0.015 ≥ 1.3 Var 3.5 0.015 Yok 2.0 0.0075 > 0.25 ≤0.9 Var 3.5 0.020 Yok 2.0 0.010 ≥ 1.3 Var 2.0 0.010 Yok 1.5 0.005 16 (*) DBYBHY 3.6.5’te verilen perde uç bölgelerinde uygulanacak donatı koşullarının sağlanması durumunda başlık bölgesi “var” olarak kabul edilecektir. Tablo 5b: B grubu perdeler için sınırm ve sınır( / )h değerleri e w ctm/ ( )V b d f sınırm sınır( / )h ≤0.9 4.0 0.020 ≥ 1.3 2.0 0.010 3.6. Riskli Betonarme Binanın Belirlenmesi 3.6.1. İncelenen kat veya katlarda ( G nQ ) yükleme birleşimi altında perde ve kolonlarda eksenel basınç gerilmeleri hesaplanır. İlgili katta hesaplanan eksenel basınç gerilmelerinin ortalaması 0.65 cmf değerinden büyükse, o katta herhangi bir perde veya kolon elemanının Risk Sınırı aşıldığında bina Riskli Bina olarak kabul edilecektir (Tablo 6). Kattaki eksenel basınç gerilmelerinin ortalaması, kolon ve perdelerde hesaplanan eksenel basınç gerilmelerinin toplamının toplam kolon ve perde sayısına bölünmesi ile bulunur. 3.6.2. 3.6.1.’de hesaplanan perde ve kolon eksenel gerilmesine bağlı olarak Tablo 6’da verilen kat kesme kuvveti oranı sınırlarını aşan bina Riskli Bina olarak kabul edilir. Risk sınırını aşan perde ve kolonların kesme kuvvetlerinin kat kesme kuvvetine bölünmesiyle kat kesme kuvveti oranı hesaplanacaktır. Tablo 6’da ara değerler için doğrusal enterpolasyon uygulanacaktır. Tablo 6: Perde ve kolon eksenel gerilme ortalamasına bağlı kat kesme kuvveti oranı sınır değerleri Perde ve kolon eksenel gerilme ortalaması (=Perde ve kolon gerilmelerinin toplamı / Perde ve kolon sayısı) Kat kesme kuvveti oranı sınır değerleri 0.65 cmf 0 cm0.1 f  0.35 3.7. Riskli Yığma Binanın Belirlenmesi 3.7.1. Aşağıda tanımlanmış olduğu şekli ile Göçme Öncesi Performans düzeyini sağlamayan binalar bu esaslar kapsamında riskli bina olarak tanımlanacaktır. Yığma binalarda kritik kattaki taşıyıcı duvarların kesme dayanımı, deprem etkileri altında oluşan kesme kuvvetleri ile karşılaştırılır. Karşılaştırma binanın her iki doğrultusu için ayrı ayrı yapılacaktır. Dayanımı yeterli olmayan duvarların kat kesme kuvvetine katkısı herhangi bir doğrultuda % 50'nin üstünde ise, bina Riskli Bina olarak kabul edilir. EK-A: BİNALARIN BÖLGESEL DEPREM RİSK DAĞILIMINI BELİRLEMEK İÇİN KULLANILABİLECEK YÖNTEMLER 17 A.1 Kapsam A.1.1 Kanun kapsamında belirli alanlarda önceliklerin ve riskli olabilecek binaların bölgesel dağılımının belirlenmesi amacıyla; bina özelliklerini ve deprem tehlikesini göz önüne alan Birinci Aşama Değerlendirme Yöntemleri kullanılabilir. Yapılacak sıralamanın daha hassas olması istenirse, İkinci Aşama Değerlendirme Yöntemleri de kullanılabilir. A.1.2Birinci aşama değerlendirme yöntemlerinde binanın dışarıdan ve kısmen içeriden belirlenen ve deprem davranışını etkileyen parametreler kullanılır. İkinci aşama değerlendirme yöntemlerinde binanın dışarıdan belirlenen parametrelerine ek olarak, malzeme dayanımları, eleman boyutları gibi özellikleri göz önüne alınır. Mevcut malzeme dayanımlarının tahmini için, deneyler yapılmadan uygun kabuller de yapılabilir. İkinci aşama değerlendirme yöntemlerinde binanın maruz kalacağı deprem tehlikesi DBYBHY’de verilen hükümler veya genel kabul görmüş diğer yöntemler ile de belirlenebilir. A.1.3 Bölgesel risk durumunun tanımlanmasında kullanılacak yöntemler bilim ve tekniğin gereği istatistiksel olarak anlamlı sayıda bina ihtiva eden alanlarda uygulanabilir. Bu yöntemler tekil binada risk değerlendirme amaçlı olarak kullanılamazlar. A.2 Birinci Aşama Değerlendirme Yöntemleri A.2.1 Betonarme Binalar için Birinci Aşama Değerlendirme Yöntemi: A.2.1.1 Bu Yöntem 1 ilâ 7 katlı mevcut betonarme binalar için kullanılabilir. Yöntemin kullanılabilmesi için gerekli olan parametreler aşağıda verilmektedir: 1. Taşıyıcı sistem türü: Binanın taĢıyıcı sistemi belirlenerek, betonarme çerçeve (BAÇ) (DBYBHY Tablo 2.5, Madde 1.1) ile betonarme çerçeve ve perde (BAÇP) (DBYBHY Tablo 2.5, Madde 1.4) sistemlerinden biri olarak seçilecektir. 2. Kat adedi: Kritik kat dikkate alınarak serbest kat adedi (ns) tespit edilecektir. 3. Mevcut durum ve görünen kalite: Binanın görünen kalitesi malzeme ve iĢçilik kalitesine ve binanın bakımına verilen önemi yansıtır. Binanın görünen kalitesi iyi, orta ve kötü olarak sınıflandırılacaktır. 4. Yumuşak kat/zayıf kat: Kat yüksekliği farkının yanı sıra katlar arası belirgin rijitlik farkı da dikkate alınarak gözlemsel olarak belirlenecektir. 5. Düşeyde düzensizlik: DüĢeyde devam etmeyen çerçeve ve değiĢen kat alanlarının etkisini yansıtmak amacıyla dikkate alınacaktır. Bina yüksekliği boyunca devam etmeyen kolonlar veya perdeler düĢeyde düzensizlik oluĢturur. 6. Ağır çıkmalar: Zemine oturan kat alanı ile zemin üstündeki kat alanı arasındaki farklılık belirlenecektir. 7. Planda düzensizlik/Burulma etkisi: Planın geometrik olarak simetrik olmaması ve düĢey yapısal elemanların düzensiz yerleĢtirilmesi olarak tanımlanır. Binada burulmaya yol açabilecek Ģekildeki plan düzensizlikleri dikkate alınacaktır. 8. Kısa kolon etkisi: Bu aĢamada sadece dıĢarıdan gözlenen kısa kolonlar değerlendirmede dikkate alınacaktır. 9. Yapı nizamı/Çarpışma etkisi: BitiĢik binaların konumları deprem performansını çarpıĢma nedeniyle etkileyebilmektedir. Kenarda yer alan binalar bu durumdan en 18 olumsuz etkilenmekte, bitiĢik bina ile kat seviyeleri farklıysa bu olumsuzluk daha da artmaktadır. ÇarpıĢma etkisinin söz konusu olduğu durumlar dıĢarıdan yapılacak gözlemler ile belirlenecektir. 10. Tepe/yamaç etkisi: Belli bir eğimin üzerindeki yamaçlarda inĢa edilmiĢ binalarda bu etki dikkate alınacaktır. 11. Deprem tehlikesi ve zemin sınıfı: DBYBHY’de belirtilen deprem bölgeleri ve zemin sınıfları ile uyumlu olarak A.2.1.4'te anlatıldığı Ģekilde dikkate alınacaktır. A.2.1.2 Binaların dışarıdan incelenmesi sonucu toplanacak olan veriler Şekil A.1'de verilen form kullanılarak kayıt altına alınacaktır. A.2.1.3 Toplanan veriler değerlendirilerek her bina için bir performans puanı hesaplanacaktır. Elde edilen sonuçlar bölgelerin risk önceliklerinin belirlemesinde kullanılabilecektir. A.2.1.4 Betonarme binaların performans puanları, binaların bulundukları yerin deprem tehlikesini ve mevcut bina özelliklerini yansıtan parametrelere bağlı olarak hesaplanacaktır. Tablo A.1 kullanılarak incelenen bina için binanın bulunduğu yerin deprem tehlike bölgesine ve kat sayısına bağlı bir taban puan (TP) belirlenecektir. Yöntemde kullanılacak deprem tehlike bölgeleri ile 18/04/1996 tarihli ve 96/8109 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası ve DBYBHY’de verilen zemin sınıfları arasındaki ilişki Tablo A.2’de verilmektedir. A.2.1.5 Taşıyıcı sistem türünün etkisi olumlu puan olarak dikkate alınacaktır. BAÇ sistemine sahip binalar için herhangi bir ilave puan verilmeyip, diğer taşıyıcı sisteme sahip binalarda (BAÇP) Tablo A.1 kullanılarak olumlu parametre puanı (OP) verilecektir. A.2.1.6 Görünen kalite dışındaki tüm olumsuzluk parametreleri için “var” veya “yok” şeklinde tespitler yapılacaktır. Bu tespitlere karşılık gelen olumsuzluk parametre değerleri ( i O ) "var" ve "yok" durumları için sırasıyla 1 ve 0 alınacaktır. Görünen kalite değerlendirmesi "iyi" ise olumsuzluk parametre değeri ( i O ) 0, "orta" ise 1 "kötü" ise 2 alınacaktır. Her bir parametreye karşı gelen olumsuzluk katsayıları Tablo A.3'te gösterilmektedir. A.2.1.7 Bina için performans puanı (PP) Denklem A2.1’nin uygulanması ile hesaplanacaktır.    n i YSPiOPiOTPPP 1 * (A2.1) Denklem A2.1’de TP taban puanını, Oi her bir olumsuzluk parametresini (i=1'den 8'ye kadar), OPi olumsuzluk parametre puanını (Tablo A1.4) ve YSP olumlu parametre puanını temsil etmektedir. Yapısal sistem puanları (YSP) Tablo A.1'de verilmiştir. A.2.1.8 İncelenen bölgedeki binalara yöntemin uygulanması sonucu her bir bina için performans puanı PP hesaplanacaktır. Hesaplanan performans puanları büyükten küçüğe doğru sıralanacaktır. Bu şekilde hesaplanan puanların dağılımı kullanılarak bölgeler arasında risk önceliği belirlenebilir. 19 Şekil A.1: Betonarme binalar için veri toplama formu TARĠH : FORM 1 BĠNA KĠMLĠK BĠLGĠLERĠ Sıra No:………. BÖLGE NO MAHALLE CADDE / SOKAK KAPI NO / BĠNA ADI PAFTA / ADA / PARSEL KENT BĠLGĠ SĠST.NO BĠNANIN TAHMĠNĠ YAġI COĞRAFĠ KOORDĠNATLAR ( GPS) ( E/ N ) FORM 2 BĠNA TEKNĠK BĠLGĠLERĠ YAPISAL SĠSTEM TÜRÜ SERBEST KAT ADEDĠ YAPI NĠZAMI AYRIK BĠTĠġĠK KÖġEDE BĠTĠġĠK BĠTĠġĠK BĠNALARLA DÖġEME SEVĠYELERĠ AYNI FARKLI AĞIR ÇIKMALAR VAR YOK ZAYIF / YUMUġAK KAT VAR YOK KISA KOLONLAR VAR YOK DÜġEYDE DÜZENSĠZLĠK VAR YOK PLANDA DÜZENSĠZLĠK VAR YOK BĠNA GÖRSEL KALĠTESĠ ĠYĠ ORTA KÖTÜ TABĠĠ ZEMĠN EĞĠMĠ DÜZ ZEMĠN SINIFI Z1 Z2 Z3 Z4 NORMAL KATLAR FONKSĠYONU KONUT TĠCARET SANAYĠ KAMU BETONARME BĠNALAR ĠÇĠN VERĠ TOPLAMA FORMU METRUK .... …..ADET BA ÇERÇEVE BA ÇERÇEVE VE PERDE EĞĠMLĠ (Eğim>30 o ) 20 Şekil A.1: Betonarme binalar için veri toplama formu (devam) FORM İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR BİTİŞİK BİNALAR İLE DÖŞEME SEVİYELERİ (3) FARKLI ġekil - 2 (1) AYNI (2) AYNI) (LĠMĠT DURUM) SERBEST KAT SASYISI (ns) ns = 5 1 Bodrum sayılacak 1 Bodrum sayılacak 1 Bodrum sayılacak ns = 5 ns = 5 ns = 6 ns = 6 ġekil - 1 ġekil - 3 ġekil - 4 ġekil - 5 21 Tablo A.1: Taban ve yapısal sistem puanı tablosu Toplam kat sayısı Taban puanı Yapısal sistem puanı (YSP) Yapısal sistem Tehlike bölgesi BAÇ BAÇP I II III IV 1 ve 2 90 120 160 195 0 100 3 80 100 140 170 0 85 4 70 90 130 160 0 75 5 60 80 110 135 0 65 6 ve 7 50 65 90 110 0 55 Tablo A.2. DBYBHY'e göre belirlenen deprem bölgeleri Tehlike bölgesi DBYBHY'e göre deprem bölgesi DBYBHY'e göre zemin sınıfı I 1 Z3/Z4 II 1 Z1/Z2 2 Z3/Z4 III 2 Z1/Z2 3 Z3/Z4 IV 3 Z1/Z2 4 Tüm zeminler Tablo A.3: Olumsuzluk parametre değerleri (Oi) Olumsuzluk parametre no Olumsuzluk parametresi Durum 1 Durum 2 Parametre tespiti Parametre değeri Parametre tespiti Parametre değeri 1 Yumuşak kat Yok 0 Var 1 2 Ağır çıkma Yok 0 Var 1 3 Görünen kalite İyi 0 Orta (Kötü) 1 (2) 4 Kısa kolon Yok 0 Var 1 5 Tepe/Yamaç etkisi Yok 0 Var 1 6 Planda düzensizlik Yok 0 Var 1 Tablo A.4: Olumsuzluk parametre puan (OPi) tablosu Toplam kat sayısı Olumsuzluk parametre puanları (OP) Yumuşak kat Görünen kalite Ağır çıkma Kat seviyesi/Bağımsız bina durumu Düşeyde düzensizlik Planda düzensizlik / Burulma Kısa kolon Tepe/ yamaç etkisi Aynı Aynı Farklı Farklı Orta Kenar Orta Kenar 22 1,2 -10 -10 -10 0 -10 -5 -15 -5 -5 -5 -3 3 -20 -10 -20 0 -10 -5 -15 -10 -10 -5 -3 4 -30 -15 -30 0 -10 -5 -15 -15 -10 -5 -3 5 -30 -25 -30 0 -10 -5 -15 -15 -10 -5 -3 6,7 -30 -30 -30 0 -10 -5 -15 -15 -10 -5 -3 A.2.2 Yığma Binalar için Birinci Aşama Değerlendirme Yöntemi: A.2.2.1 Bu yöntem mevcut yığma binalar için kullanılabilir. Yöntemin kullanılabilmesi için Şekil A.2’de verilen veri toplama formu kullanılabilir. A.2.2.2Bu yöntem 1 ila 5 katlı mevcut yığma binalar için kullanılabilir. Yöntemin kullanılabilmesi için gerekli olan parametreler aşağıda verilmektedir: 1. Yığma bina türü: Binanın taĢıyıcı sistemi belirlenerek, donatısız yığma, kuĢatılmıĢ yığma, donatılı yığma ve karma (yığma duvar + betonarme çerçeve) sistemlerinden biri yapı sistemi olarak seçilecektir. 2. Serbest kat adedi: Kritik kat dikkate alınarak serbest kat adedi tespit edilecektir. 3. Yapı nizamı ve bitişik bina ile ilişkisi: Ayrık veya bitiĢik yapılar ile bina kat seviyelerinin aynı ya da farklı olması durumu tespit edilecektir. Bu parametre için beĢ farklı durum belirlenecektir: Ayrık, bitiĢik ve ortada-kat seviyesi aynı, bitiĢik ve ortada-kat seviyesi farklı, bitiĢik ve kenarda/köĢede-kat seviyesi aynı, bitiĢik ve kenarda/köĢede-kat seviyesi farklı. 4. Mevcut durum ve görünen kalite: Malzeme türü ve kalitesi ile yığma duvar iĢçiliği ayrı ayrı kontrol edilerek, bu tespitlerin her ikisi için ayrı ayrı iyi, orta ve kötü olarak sınıflandırma yapılacaktır. Ayrıca, mevcut hasar olup olmadığı tespit edilecek ve binada hasar var veya yok Ģeklinde tespit yapılacaktır. 5. Planda olumsuzluklar: Plan geometrisi, duvar boĢluk oranı ve hatıl/lento olup olmadığı tespit edilecektir. Plan geometrisi Düzenli veya Düzensiz olarak iki Ģekilde belirtilecektir. Binanın kritik katında (genellikle zemin kat) birbirine dik her iki doğrultudaki cephe duvar uzunluğu belirlenecektir. Buna göre binanın duvar miktarı, zemin kattaki ön veya yan cephedeki kapı ve pencere boĢluklarının uzunluğu cephe uzunluğunun 1/3’ünden az ise “Çok”, boĢlukların uzunluğu cephe uzunluğunun 1/3’ü ile 2/3’ü arasında ise “Orta”, boĢlukların uzunluğu cephe uzunluğunun 2/3’ünden fazla ise “Az” olarak kabul edilecektir. 6. Düşeyde olumsuzluklar: DüĢey yönde duvar boĢluk düzeni, cephelere göre kat sayısı farklılığı ve yumuĢak kat olup olmaması tespit edilecektir. DüĢey doğrultudaki boĢluk düzeni; “Düzenli”, “Az Düzenli” ve “Düzensiz” olarak sınıflandırılacaktır. Katlarda yer alan pencere ve kapı boĢluklarının tamamen üst üste gelmesi durumu “Düzenli”, ĢaĢırtmalı olarak yerleĢtirilmiĢ olması durumu ise “Düzensiz” olarak tanımlanacaktır. Bu iki sınır durum arasında kalan binalar ise “Az Düzenli” olarak sınıflandırılacaktır. 7. Eğimli arazide bulunan binanın farklı cephelerinin farklı kat sayısına sahip olması durumu tespit edilecektir. DüĢey doğrultuda duvar süreksizliği olup olmadığı belirlenecektir. 8. Düzlem dışı davranış olumsuzlukları: Yığma yapı duvarlarının düzlem dıĢı davranıĢ gösterme eğiliminde olup olmadığı belirlenecektir. Yığma binalarda düzlem dıĢı davranıĢı tetikleyen ve genellikle bina dıĢından tespit edilebilen olumsuzluklar Ģu Ģekilde sıralanabilir: 23 a. Duvar-duvar ve duvar-döĢeme bağlantılarının zayıf olması (bağlantıların bulunduğu yerde çatlak veya hasar olması, hatıl bulunmaması) b. Rijit diyafram davranıĢı gösteren bir döĢeme olmaması (sadece betonarme döĢemelere sahip yığma yapıların bu tip davranıĢ gösterdiği kabul edilecektir). c. Harç kalitesinin çok düĢük olması ya da hiç harç olmaması durumu (duvarın düzlem dıĢı yönde ayrıĢmasına sebep olmaktadır). d. Yığma duvarlarda dıĢa doğru düzlem dıĢı deformasyon olması e. Kalkan duvarlı çatı tipine sahip yığma yapılar düzlem dıĢı yönde hasar görme potansiyeline sahiptir. 9. Çatı türü: Bu parametre sadece toprak tavan döĢemesi yığma binalar için tespit edilecektir. 10. Deprem tehlikesi ve zemin sınıfı: DBYBHY’de belirtilen deprem bölgeleri ve zemin sınıfları ile uyumlu olarak A.2.1.4'te anlatıldığı Ģekilde dikkate alınacaktır. Bu yöntemde en büyük yer ivmesi (MYĠ) deprem Ģiddet parametresi olarak seçilmiĢtir. 24 Şekil A.2: Yığma binalar için veri toplama formu BĠNA KĠMLĠK BĠLGĠLERĠ BĠNA KĠMLĠK NO ĠNCELEME TARĠHĠ BĠNA ADRESĠ KOORDĠNATLAR (GPS) (E/N) BĠNANIN YAġI ĠNCELEME EKĠBĠ YIĞMA BĠNA TÜRÜ (Bakınız -1-) BĠNA DIġI GÖZLEMLER (Bakınız -2-) ..... (ADET) YOK ( ) VAR ( ) YOK ( ) VAR ( ) BELĠRLENEMEDĠ ( ) DÜZENLĠ ( ) DÜZENSĠZ ( ) PLAN GENĠġLĠĞĠ (ÖN CEPHE) ..... Metre ZEMĠN KAT BOġLUK MĠKTARI (ÖN CEPHE) ..... Metre PLAN GENĠġLĠĞĠ (YAN CEPHE) ..... Metre ZEMĠN KAT BOġLUK MĠKTARI (YAN CEPHE) ..... Metre BĠNA DÜġEY BOġLUK DÜZENĠ DÜZENLĠ ( ) AZ DÜZENLĠ ( ) DÜZENSĠZ ( ) YAPI NĠZAMI AYRIK ( ) BĠTĠġĠK ORTA ( ) BĠTĠġĠK KÖġE ( ) BĠTĠġĠK BĠNA ĠLE YÜKSEKLĠK FARKI YOK ( ) VAR ( ) BĠTĠġĠK BĠNA ĠLE DÖġEME SEVĠYESĠ AYNI ( ) FARKLI ( ) MEVCUT HASAR YOK ( ) VAR ( ) TARĠHĠ BĠNAYA BĠTĠġĠK MĠ ? EVET ( ) HAYIR ( ) BĠNA ĠÇĠ GÖZLEMLER (Bakınız -3-) TĠPĠK KAT YÜKSEKLĠĞĠ ..... metre TĠPĠK DUVAR KALINLIĞI ..... metre MESNETLENMEMĠġ DUVAR BOYU (Lm) > 5.0 m ? EVET ( ) ĠSE ..... KERE HAYIR ( ) ĠKĠ BOġLUK ARASI DUVAR BOYU (Lb) < 1.0 m ? EVET ( ) ĠSE ..... KERE HAYIR ( ) BOġLUK VE KÖġE ARASI DUVAR BOYU (Lk) < 1.5 m ? EVET ( ) ĠSE ..... KERE HAYIR ( ) GENEL GÖZLEMLER (Bakınız -4-) TAġIYICI DUVAR TĠPĠ DOLU TUĞLA ( ) DÜġEY DELĠKLĠ TUĞLA ( ) DOLU BRĠKET ( ) DELĠKLĠ BRĠKET ( ) GAZBETON ( ) KESME TAġ ( ) MOLOZ TAġ ( ) KERPĠÇ ( ) HARÇ MALZEMESĠ ÇĠMENTO ( ) KĠREÇ ( ) ÇAMUR ( ) YOK ( ) YIĞMA DUVAR ĠġÇĠLĠĞĠ ĠYĠ ( ) ORTA ( ) KÖTÜ ( ) DÖġEME TĠPĠ BETONARME ( ) AHġAP ( ) VOLTO ( ) YATAY HATIL ? PENCERE ÜSTÜ ( ) DUVAR ÜSTÜ ( ) YOK ( ) DÜġEY HATIL ? VAR ( ) ĠSE ..... metre aralıklı YOK ( ) LENTO ? VAR ( ) YOK ( ) LENTO/HATIL MALZEMESĠ BETONARME ( ) AHġAP ( ) ÇATI TĠPĠ DÜZ ( ) KALKAN DUVARSIZ ( ) EĞĠK ( ) KALKAN DUVARLI ( ) ÇATI MALZEMESĠ KĠREMĠT ( ) BETON ( ) SAÇ ( ) TOPRAK ( ) DUVAR BAĞLANTILARI ĠYĠ ( ) KÖTÜ ( ) YUMUġAK/ZAYIF KAT VAR ( ) YOK ( ) PLAN GEOMETRĠSĠ CEPHEYE GÖRE KAT FARKLILIĞI ? Binanın Fotoğrafı SERBEST KAT ADEDĠ BODRUM KAT T.C. BAġBAKANLIK AFET VE ACĠL DURUM YÖNETĠMĠ BAġKANLIĞI DEPREM DAĠRESĠ BAġKANLIĞI MEVCUT YIĞMA BĠNALARIN DEPREM GÜVENLĠĞĠNĠN BELĠRLENMESĠ ĠÇĠN FORM DONATISIZ YIĞMA KUġATILMIġ YIĞMA DONATILI YIĞMA KARMA (YIĞMA + B/A) 25 Şekil A.2: Yığma binalar için veri toplama formu (devam) 1- YIĞMA BĠNA TÜRÜ 2- BĠNA DIġI GÖZLEMLER 3- BĠNA ĠÇĠ GÖZLEMLER 4- GENEL GÖZLEMLER Cepheye göre kat farklılığı olması: Plan Geometrisi: dikdörtgen girintili ** yamuk L şeklinde aşırı düzensiz DÜZENLİ DÜZENLİ DÜZENSİZ DÜZENSİZ DÜZENSİZ **Yönetmelikte verilen A3 türü düzensizlik tanımının dışında kalan binalar için Plan Geometrisi: dikdörtgen girintili ** yamuk L şeklinde aşırı düzensiz DÜZENLİ DÜZENLİ DÜZENSİZ DÜZENSİZ DÜZENSİZ **Yönetmelikte verilen A3 türü düzensizlik tanımının dışında kalan binalar için Boşluk Düzeni: Bina DüĢey BoĢluk Düzeninin belirlenmesinde aĢağıda yer alan Ģekillerin faydası olabilir. (DÜZENLİ) (AZ DÜZENLİ) (DÜZENSİZ) Bina DüĢey BoĢluk Düzeninin belirlenmesinde aĢağıda yer alan Ģekillerin faydası olabilir. (DÜZENLİ) (AZ DÜZENLİ) (DÜZENSİZ) Bina DüĢey BoĢluk Düzeninin belirlenmesinde aĢağıda yer alan Ģekillerin faydası olabilir. (DÜZENLİ) (AZ DÜZENLİ) (DÜZENSİZ) DÜZENLİ AZ DÜZENLİ DÜZENSİZ Boşluk Düzeni: Bina DüĢey BoĢluk Düzeninin belirlenmesinde aĢağıda yer alan Ģekillerin faydası olabilir. (DÜZENLİ) (AZ DÜZENLİ) (DÜZENSİZ) Bina DüĢey BoĢluk Düzeninin belirlenmesinde aĢağıda yer alan Ģekillerin faydası olabilir. (DÜZENLİ) (AZ DÜZENLİ) (DÜZENSİZ) Bina DüĢey BoĢluk Düzeninin belirlenmesinde aĢağıda yer alan Ģekillerin faydası olabilir. (DÜZENLİ) (AZ DÜZENLİ) (DÜZENSİZ) DÜZENLİ AZ DÜZENLİ DÜZENSİZ Yapı Nizamı: ayrık bitişik-orta bitişik-köşe Yapı Nizamı: ayrık bitişik-orta bitişik-köşe Mevcut Hasar: YOK - Söz konusu yığma binada, geçmiş depremlerden, yapısal tadilatlardan, oturmalardan vb. kaynaklanan önemli bir hasar bulunmamaktadır. VAR - Duvar ortasına yakın bölgelerde diyagonal çatlaklar, genellikle duvarın üst kısmına yakın dikey çatlaklar, duvar-duvar ve/veya duvar-döşeme bölgelerinde hasar veya çatlama, duvar derzlerini takip eden belirgin çatlaklar, genellikle oturmaya bağlı yatay yönde belirgin çatlaklar, duvarda gözle görülür düzlem dışı deformasyon. Yatay hatıl / Lento PENCERE ÜSTÜ HATIL DUVAR ÜSTÜ HATIL PENCERE ALTI HATIL LENTO Yatay hatıl / Lento PENCERE ÜSTÜ HATIL DUVAR ÜSTÜ HATIL PENCERE ALTI HATIL LENTO Çatı Tipi: A) DÜZ B) KALKAN DUVARSIZ C) EĞİK D) KALKAN DUVARLI (A) (B) (C) (D) Çatı Tipi: A) DÜZ B) KALKAN DUVARSIZ C) EĞİK D) KALKAN DUVARLI (A) (B) (C) (D) DONATISIZ YIĞMA KUŞATILMIŞ YIĞMA KARMA (B/A ÇERÇEVE + YIĞMA)DONATISIZ YIĞMA KUŞATILMIŞ YIĞMA KARMA (B/A ÇERÇEVE + YIĞMA) L b < 1 m L b L b < 1 m L b L k < 1.5 m L k L k L k < 1.5 m L k L k Mesnetlenmemiş duvar boyu L m > 5 m Mesnetlenmemiş duvar boyu L m > 5 m 26 A.2.2.3 Taşıyıcı sistem türünün etkisi olumlu puan olarak dikkate alınacaktır. Yapısal sistem puanı (YSP) binanın yapısal sistem türünün deprem performansı üzerindeki etkisini yansıtan parametreyi göstermektedir. Donatısız ve karma yığma binalar için YSP=0, kuşatılmış yığma binalar için YSP=30 ve donatılı yığma binalar için ise YSP=60 alınacaktır. A.2.2.4 Bina, malzeme türü/kalite ve duvar işçiliği "iyi" ise olumsuzluk parametre değeri ( i O ) 0, "orta" ise 1 "kötü" ise 2 alınacaktır. Binada mevcut hasar durumu değerlendirmesi “yok” ise olumsuzluk parametre değeri ( i O ) 0, “var” ise 1 alınacaktır. A.2.2.5 Planda düzensizlik durumu “Düzenli” ise olumsuzluk parametre değeri ( i O ) 0, “Düzensiz” ise 1 alınacaktır. Yığma binanın kritik katında yığma duvar miktarı değerlendirmesi “Çok”, “Orta” ve “Az” ise bunlara karşılık gelen olumsuzluk parametre değerleri ( i O ) sırasıyla 0, 1 ve 2 alınacaktır. Binada hatıl ve lento mevcudiyeti değerlendirmesi “Yeterli” ise Oi, 0, “Yetersiz” ise 1 değerini alacaktır. A.2.2.6 Düşeydeki olumsuzluk durumları üç ayrı değerlendirme ile dikkate alınacaktır. Düşey doğrultudaki boşluk düzeni değerlendirmesi “Düzenli” ise Oi, 0, “Az Düzenli” ise 1, “Düzensiz” ise 2 alınacaktır. Binanın farklı cephelerinin farklı kat adetlerinin bulunması durumun, sabit bir olumsuzluk puanı ile dikkate alınmıştır. Yumuşak kat olumsuzluğunun bulunduğu binalara, kat adedine bağlı olarak değişken bir olumsuzluk puanı uygulanacaktır. Toprak tavan döşemesi yığma binalara 10 olumsuzluk puanı uygulanacaktır. A.2.2.7 Yığma bina duvarlarının düzlem dışı davranış göstermesine yol açan olumsuzluklardan en az üçünün binada mevcut olması halinde düzlem dışı doğrultuda zayıflık olduğu kabul edilecek ve bu tip binalara kat sayısına bakılmaksızın 10 olumsuzluk puanı uygulanacaktır. A.2.2.8 Bina için performans puanı (PP) Denklem A2.1’in uygulanması ile hesaplanacaktır. Yığma binalar için TP taban puanı Tablo A.5’de verilmiştir. Mevcut durum ve görünen kalite değerlendirmelerine bağlı olarak belirlenecek olumsuzluk puanları Tablo A.6’dan alınacaktır. Planda ve Düşeyde düzensizliği ilişkin olumsuzluk puanları Tablo A.7 ve Tablo A.8’de verilmektedir. Yapı nizamı olumsuzluk puanları Tablo A.9’da verilmektedir. Tablo A.5: Taban puanı tablosu Kat sayısı Bölge I MYİ0.4g Bölge II-III 0.2gMYİ<0.4g Bölge IV MYİ<0.2g 1 110 120 130 2 100 110 120 3 90 100 110 4 80 90 100 5 70 80 90 27 Tablo A.6: Mevcut durum ve kalite olumsuzluk puanları Mevcut durum ve görünen kalite Malzeme (0/1/2) Duvar işciliği (0/1/2) Hasar (0/1) 10 -5 -5 Tablo A.7: Planda olumsuzluk puanları Planda olumsuzluklar Geometri (0/1/2) Duvar miktarı (0/1/2) Hatıl / Lento (0/1) 5 -5 -5 10 -5 -5 10 -10 -5 15 -10 -5 20 -15 -5 Tablo A.8: Düşeyde olumsuzluk puanları Kat adedi Düşeyde olumsuzluklar Boşluk düzeni (0/1/2) Kat farklılığı (0/1) Yumuşak kat (0/1) 1 0 -5 0 2 -5 -5 -5 3 -5 -5 -5 4 -10 -5 -10 5 -10 -5 -10 Tablo A.9: Bina nizamı olumsuzluk puanları Bina nizamı – Kat seviyesi Ayrık Bitişik Orta-Aynı Bitişik Kenar-Aynı Bitişik Orta-Farklı Bitişik Kenar-Farklı 0 0 -5 -5 -10 28 A.2.2.9 İncelenen bölgedeki binalara yöntemin uygulanması sonucu her bir bina için performans puanı PP hesaplanacaktır. Hesaplanan performans puanları büyükten küçüğe doğru sıralanacaktır. Bu şekilde hesaplanan puanların dağılımı kullanılarak bölgeler arasında risk önceliği belirlenebilir.