Plant health implementation program of 2025

Untitled T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 2025 ANKARA 2025 YILI BİTKİ SAĞLIĞI UYGULAMA PROGRAMI #bitkisağlığı #PlantHealth4Life #teksağlık 20 25 Kalıntı ile Mücadele Yılı Sağlıklı Bitki Sağlıklı G ele ce k Bitki Sağlığı Uygulama Programı 2025 Yılı T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI GIDA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Bitki Sağlığı ve Karantina Daire Başkanlığı ANKARA - 2025 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 2 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 3 29.01.2025 Sayı : E-36871779-020-17784600 Konu : 2025 Yılı Bitki Sağlığı Uygulama Programı GENEL MÜDÜRLÜK MAKAMINA Bitki ve bitkisel ürünlere arız olan zararlı organizmalarla etkin mücadele yapılması, verim ve kalite kayıplarının önlenerek gıda güvenliği ve güvenilirliğinin temini ile milli ekonomiye katkı sağlanması yönünden büyük önem arz etmektedir. Bakanlığımız tarafından bitki ve bitkisel ürünlerde ekonomik anlamda kalite ve verim kayıplarına neden olabilen 668 zararlı organizmanın mücadelesi ile yeni zararlı organizmaların ülkemize taşınmasını önleyici tedbirler kapsamında zirai mücadele, zirai karantina, bitki koruma ürünleri kontrolü ve denetim hizmetleri ile eğitim ve yayım faaliyetleri yapılmaktadır. Doğal dengenin korunması ile sürdürülebilir üretimin sağlanması amacıyla zararlı organizmalar ile mücadele "Entegre Zararlı Yönetimi" prensipleri doğrultusunda yapılmakta, istilacı zararlı organizma olan Kahverengi Kokarca ile belirli bir eylem planı çerçevesinde mücadele çalışmaları yürütülmekte ve Turunçgillerin en önemli zararlılarından olan Akdeniz Meyvesineği takip edilerek etkin mücadelesi sağlanmaktadır. Diğer yandan taze meyve ve sebzede zirai ilaç kalıntısının önlenmesi amacıyla birincil üretim alanlarının kontrolüne yönelik "Hasat Öncesi Pestisit Denetim Programı" ve alternatif mücadele yöntemlerinden biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması, üreticilerde farkındalık çalışmalarının artırılmasına yönelik "Kalıntı Eylem Planı" uygulanmaktadır. Bitki sağlığı faaliyetlerinin değerlendirilmesi, uygulama, program ve prensiplerinin belirlenmesine yönelik tüm paydaşların katılımıyla 18-21 Kasım 2024 tarihlerinde bitki sağlığı değerlendirme toplantısı yapılarak "2025 Yılı Bitki Sağlığı Uygulama Programı" hazırlanmıştır. Bu bağlamda hazırlanan "2025 Yılı Bitki Sağlığı Uygulama Programı"nın Bakanlığımız İl/İlçe Müdürlükleri, ilgili Araştırma Enstitüleri ve Zirai Karantina Müdürlüklerinde görev yapan tüm personele tebliğ edilmesi, merkez ve taşra kurumlarımızda bitki sağlığı ve karantina hizmetlerini fiilen yürütmekte olan yönetici, teknik personel ve diğer görevliler tarafından "2025 Yılı Bitki Sağlığı Uygulama Programının" teknik talimatlar ve ilgili mevzuat doğrultusunda titizlikle uygulanmasını, Uygun Görüşle Olur'larınıza arz ederim. Yalçın OCAK Daire Başkanı V. Uygun görüşle arz ederim. Doç. Dr. Yunus BAYRAM Genel Müdür Yardımcısı T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 1 / 2 Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 258 77 44 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Köksal KATRANCI Mühendis Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: ED91802E-08B2-458E-AEFB-36FFD056114C Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 OLUR Dr. Ersin DİLBER Genel Müdür Ek: Bitki Sağlığı Uygulama Programı Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 258 77 44 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Köksal KATRANCI Mühendis Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: ED91802E-08B2-458E-AEFB-36FFD056114C Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 29.01.2025 Sayı : E-36871779-020-17784600 Konu : 2025 Yılı Bitki Sağlığı Uygulama Programı GENEL MÜDÜRLÜK MAKAMINA Bitki ve bitkisel ürünlere arız olan zararlı organizmalarla etkin mücadele yapılması, verim ve kalite kayıplarının önlenerek gıda güvenliği ve güvenilirliğinin temini ile milli ekonomiye katkı sağlanması yönünden büyük önem arz etmektedir. Bakanlığımız tarafından bitki ve bitkisel ürünlerde ekonomik anlamda kalite ve verim kayıplarına neden olabilen 668 zararlı organizmanın mücadelesi ile yeni zararlı organizmaların ülkemize taşınmasını önleyici tedbirler kapsamında zirai mücadele, zirai karantina, bitki koruma ürünleri kontrolü ve denetim hizmetleri ile eğitim ve yayım faaliyetleri yapılmaktadır. Doğal dengenin korunması ile sürdürülebilir üretimin sağlanması amacıyla zararlı organizmalar ile mücadele "Entegre Zararlı Yönetimi" prensipleri doğrultusunda yapılmakta, istilacı zararlı organizma olan Kahverengi Kokarca ile belirli bir eylem planı çerçevesinde mücadele çalışmaları yürütülmekte ve Turunçgillerin en önemli zararlılarından olan Akdeniz Meyvesineği takip edilerek etkin mücadelesi sağlanmaktadır. Diğer yandan taze meyve ve sebzede zirai ilaç kalıntısının önlenmesi amacıyla birincil üretim alanlarının kontrolüne yönelik "Hasat Öncesi Pestisit Denetim Programı" ve alternatif mücadele yöntemlerinden biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması, üreticilerde farkındalık çalışmalarının artırılmasına yönelik "Kalıntı Eylem Planı" uygulanmaktadır. Bitki sağlığı faaliyetlerinin değerlendirilmesi, uygulama, program ve prensiplerinin belirlenmesine yönelik tüm paydaşların katılımıyla 18-21 Kasım 2024 tarihlerinde bitki sağlığı değerlendirme toplantısı yapılarak "2025 Yılı Bitki Sağlığı Uygulama Programı" hazırlanmıştır. Bu bağlamda hazırlanan "2025 Yılı Bitki Sağlığı Uygulama Programı"nın Bakanlığımız İl/İlçe Müdürlükleri, ilgili Araştırma Enstitüleri ve Zirai Karantina Müdürlüklerinde görev yapan tüm personele tebliğ edilmesi, merkez ve taşra kurumlarımızda bitki sağlığı ve karantina hizmetlerini fiilen yürütmekte olan yönetici, teknik personel ve diğer görevliler tarafından "2025 Yılı Bitki Sağlığı Uygulama Programının" teknik talimatlar ve ilgili mevzuat doğrultusunda titizlikle uygulanmasını, Uygun Görüşle Olur'larınıza arz ederim. Yalçın OCAK Daire Başkanı V. Uygun görüşle arz ederim. Doç. Dr. Yunus BAYRAM Genel Müdür Yardımcısı TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 258 77 44 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Köksal KATRANCI Mühendis Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: ED91802E-08B2-458E-AEFB-36FFD056114C Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 - 3 2 5 3 0 4 8 8 6 1 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 4 İÇİNDEKİLER I. BİTKİ SAĞLIĞI 2024 YILI DEĞERLENDİRME TOPLANTISI KARARLARI Bitki Sağlığı 2024 Yılı Değerlendirme Toplan琁㄀ Kararları İl Müdürlükleri .....8 II. BİTKİ SAĞLIĞI MEVZUATI VE GENEL PRENSİPLER A. Bitki Sağlığı Mevzua琁㄀ ............................................................................ 16 B. Genelge, Yönerge ve Talimatlar ............................................................. 36 - AMS Mücadelesi Genelgesi .................................................................... 36 - Şarka Hastalığı İle Mücadele Hakkında Talimat ..................................... 39 C. Kahverengi Kokarca Eylem Planı ............................................................ 45 D. Kalın琁㄀ Eylem Planı ................................................................................. 52 E. Bitki Sağlığı Uygulamaları Genel Prensipleri .......................................... 62 F. Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi (BSKS) ............................................................. 63 III. BİTKİ KORUMA HİZMETLERİ A. Süne Mücadelesi ................................................................................... 68 B. Genel Zararlılar Mücadelesi .................................................................. 83 C. Akdeniz Meyvesineği Mücadelesi ......................................................... 91 D. Entegre Zararlı Yöne琀椀mi (IPM) Uygulamaları ........................................ 95 E. Entegre ve Kontrollü Ürün Yöne琀椀mi (EKÜY) ......................................... 111 F. Diğer Entegre Mücadele Çalışmaları.. ................................................... 123 G. Tahmin ve Uyarı Sistemleri ................................................................... 124 H. Biyolojik ve Biyoteknik Mücadele ........................................................ 127 I. Domates Güvesi Eylem Planı ................................................................. 129 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 5 IV. KARANTİNA HİZMETLERİ A. Bitki Pasaportu Uygulamaları ............................................................... 132 B. Bitki Karan琀椀nası Çalışmaları ................................................................. 138 C. Karan琀椀naya Tabi Zararlı Organizma Sürveyleri ..................................... 152 D. Ari Alan Tesisi ....................................................................................... 155 E. Uluslararası Bitki Sağlığı Standartları (ISPMs) ....................................... 160 F. ISPM 15 Uygulamasına İlişkin Esaslar. .................................................. 165 G. Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kası Düzenlenmesine İlişkin Esaslar ..........................166 H. Bitki Karan琀椀nası Fümigasyon Yönetmeliği Kapsamında Yapılacak İşlemler. ................................................................................ 167 V. DENETİM ÇALIŞMALARI A. Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi ............................................................ 182 B. Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulanması ve Kayıt İşlemleri ....................................................................................... 208 C. Bitki Koruma Ürünleri ve Makineleri .................................................... 215 D. Zehirlenmeler ....................................................................................... 216 E. Kullanılan Pes琀椀sit Miktarları ................................................................. 217 VI. BİTKİ SAĞLIĞI EĞİTİM VE YAYIM ÇALIŞMALARI A. Hizmet İçi Eği琀椀m .................................................................................. 220 B. Çi昀琀çi Eği琀椀mi ......................................................................................... 252 VII. MÜCADELE PROGRAMINDA OLAN ZARARLI ORGANİZMALAR ............ 256 VIII. İLETİŞİM BİLGİLERİ ............................................................................ 267 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 7 I. BİTKİ SAĞLIĞI 2024 YILI DEĞERLENDİRME TOPLANTISI KARARLARI 20 25 Ka lıntı il e Mücadele Yılı Sağlıklı Bitki Sağlıkl ı G el ec ek Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 8 BİTKİ SAĞLIĞI 2024 YILI DEĞERLENDİRME TOPLANTI KARARLARI İL MÜDÜRLÜKLERI; 1. 2025 Yılının “Sağlıklı Bitki, Sağlıklı Gelecek Yılı” ilan edilmesine ve eğitim- yayım, etkinlik ve uygulama çalışmalarının bu doğrultuda yapılmasına, 2. Bakanlığımızca 2025 yılında ''Pestisit Kalıntısıyla Mücadele'' konularının gerekli hassasiyetle yürütülmesine, bu kapsamda tüm çalışmaların hassas bir şekilde takip edilmesi ve gerekli tedbirlerin alınmasına. 3. Teknik talimatı olan zararlı organizmalarla mücadelenin talimatlara uygun olarak yaptırılmasına, 4. Ülkemizde varlığı bilinen/bilinmeyen ve sürvey listesinde yer alan 34 karantinaya tabi zararlı organizma için üretim alanlarında sürveylerin titizlikle yürütülmesine, 5. Mevzuatı gereği karantinaya tabi zararlı organizma tespit edilmiş olması nedeniyle üretime kapatılmış üretim yerlerinde Bakanlıktan uygun görüş alınmadan karantina tedbirlerinin kaldırılamamasına. 6. Bitki ve bitkisel ürünlere arız olan zararlı organizmalarla mücadelenin küresel iklim değişikliği göz önünde bulundurularak sürveylerinin yürütülmesine, populasyon artışı, epidemi oluşması gibi ekstrem bitki sağlığı sorunlarının ivedilikle Bakanlığımıza (bitkisagligi@tarimorman.gov.tr) bildirilerek gerekli tedbirlerin alınmasına, 7. Birçok bitkisel üründe tavsiyesi iptal edilen ve AB mevzuatlarında MRL değerleri değiştirilen veya tespit limitine düşürülen aktif maddelerin ve tavsiye dışı kullanım ile doz aşımı nedeniyle kalıntıya neden olan aktif maddelerin kullanımından dolayı sorun yaşanmaması için İl ve İlçe Müdürlükleri tarafından gerekli tedbirlerin alınmasına, 8. Bağcılığın yoğun olarak yapıldığı Manisa, İzmir, Denizli, Tokat ve Tekirdağ illerinde asma yaprağı, taze ve kuru üzüm üretiminde yasaklı, tavsiye dışı veya hatalı bitki koruma ürünlerinin kullanımının önlenmesine yönelik tedbirlerin alınmasına, alternatif mücadele metotlarının yaygınlaştırılmasına, biyolojik ve biyoteknik mücadele uygulamaları ile desteklemeleri hakkında üreticilerin bilgilendirilmesine, özel sektör ve STK’larla birlikte sosyal sorumluluk projelerinin uygulanmasına, 9. Avrupa Birliği ve Rusya Federasyonu’na ihraç edilen ürünlerde olumsuzluk yaşanmaması amacıyla sorun yaşanan zararlı organizmaların takibi ile mücadelesinin yapılması için üretici bilgilendirmelerinin yapılmasına, ihracat kontrollerinin titizlikle yapılarak alıcı ülkeye göre karantina etmenleri ve pestisit kalıntısı nedeniyle sorun yaşanmaması için gerekli tedbirlerin alınmasına, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 9 10. Hasat öncesi pestisit denetimlerinde ÇKS’den seçilen üreticilerden numune alımının titizlikle yapılmasına, ön değerlendirmenin analiz sonuçları sisteme düşer düşmez girilmesine, 11. Bitki koruma ürünlerinin önerilmesi, uygulanması ve kayıt işlemlerine yönelik üreticilere, kayıt tutmanın gerekliliği hakkında farkındalık oluşturmak amacıyla her köy/mahallede eğitim, yayım çalışması yapılması, ayrıca eğitimlerde zirai mücadele alet ve makinelerinin kalibrasyonu ile doğru kullanımının önemi ve BKÜ uygulaması yapabilmek için Bitki Koruma Ürünleri Uygulama belgesi sahibi olma konusunda gerekli bilgilendirmelerin yapılması, yapılan çalışmalara ilişkin yerleşim birimi bazında kayıtların tutulmasına, 12. Üretici Kayıt Defteri (ÜKD) kontrollerinin, BKÜ reçete yazma ve BKÜ uygulayıcı denetimlerinin yapılmasına, gerekli durumlarda idari yaptırım uygulanmasına, 13. ÜKD dağıtımlarının TBS’de yer alan ÜKD işlemleri modülü üzerinden yapılmasına, daha önceki yıllarda üreticilere dağıtılan aktif ÜKD’lerin sisteme kaydedilmesine, hasat edilen ürün miktarları takip edilerek onay işlemlerinin, ÜKD’nin sureti veya üretici tarafından imzalanmış tarihli ve ıslak imzalı fotokopisinin sureti veya üretici tarafından imzalanmış tarihli ve ıslak imzalı fotokopisinin İl/İlçe Müdürlüğü tarafından belgenin ön yüzünde yapılmasına, 14. Akdeniz Meyvesineği Mücadelesi Genelgesi kapsamında, “Akdeniz Meyvesineği Mücadelesi Ulusal Eylem Planı” çerçevesinde; Adana, Antalya, Aydın, Hatay, İzmir, Mersin, Muğla ve Osmaniye illerinde zararlı ile mücadele çalışmalarının etkin bir şekilde yapılmasına, yapılan faaliyetlerin 15 günde bir bitkisagligi@ tarimorman.gov.tr e-posta adresine bildirilmesine, 15. Meyve Sinekleri (Akdeniz meyvesineği, sirke sineği, kiraz sineği, zeytin sineği,), trips, domates güvesi, mildiyö, külleme, yabancı ot vb. zararlı organizmaların takibinin yapılarak, mücadelesine yönelik üretici bilgilendirme ve eğitim faaliyetlerine ağırlık verilmesi ile gerektiğinde sürvey sonuçlarının ilgili Araştırma Enstitü Müdürlüğü ile paylaşılmasına, 16. Kanadı noktalı sirke sineği (Drosophila suzukii) sürveyinin ülke genelinde konukçularının yetiştirildiği tüm alanlarda tuzakla takiplerinin yapılmasına, yürütülmesine, zirai mücadele teknik talimatına göre mücadelesinin yaptırılmasına, 17. Domates güvesi mücadelesinde Müdürlükler tarafından mücadele çalışmalarının ilgili talimat çerçevesinde yürütülmesi, konu ile ilgili olarak üretici eğitimlerine ağırlık verilmesine, tuzak sayım sonuçlarının 15 günde bir Bakanlığımıza (bitkisagligi@tarimorman.gov.tr) bildirilerek gerekli tedbirlerin alınmasına; 18. Süne mücadelesinin teknik talimatlar doğrultusunda aksaklığa meydan verilmeden yürütülmesine, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 10 19. Muhtemel tarla faresi epidemisi riskinin göz önünde tutularak sürveylerinin titizlikle yapılmasına ve mücadelesi için gerekli tedbirlerin alınmasına, zehirli yemlerin hazır bulundurulmasına ve çiftçi bilgilendirmeleri ile toplu mücadele çalışmalarının yapılmasına, 20. Çekirge mücadelesinde garsiyat alanlarının zamanında kontrol edilmesi, TBS kayıtlarındaki yanlışlıkların giderilmesi, bitki koruma ürünü (BKÜ) taleplerinin çekirge inficarlarına göre yapılması, öncesinde talepte bulunulmaması ve miadı yaklaşan BKÜ’lerin öncelikle kullanılmasına dikkat edilmesine, 21. Çayır tırtılı mücadelesine yönelik çalışmalarda nisan ayından itibaren takiplerin yapılmasına ve çiftçi eğitimlerine ağırlık verilmesine, 22. Amerikan Beyaz Kelebeğinin İstanbul, Bartın, Düzce, Sakarya, Kocaeli, Zonguldak, Kastamonu, Samsun ve Sinop İl Müdürlükleri tarafından takibinin yapılarak üreticilerin bilgilendirilmesine ve mücadelesi için gerekli tedbirlerin alınmasına, faaliyetlerin Nisan 2025 tarihinden itibaren aylık olmak üzere Eylül 2025 tarihine kadar bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-posta adresine bildirilmesine, 23. Arıcılıkta zirai mücadele tedbirleri kapsamında; yapılan iş ve işlemlerin Arıcılık Yönetmeliği doğrultusunda yapılmasına, mücadele zamanında arı ölümlerini önleyici tedbirlerin alınması hususlarında farkındalık oluşturmak amacı ile bilgilendirme çalışmalarının yapılmasına, 24. TBS’de yer alan Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi, Karantinaya Tabi Zararlı Organizmalar Kayıt Sistemi (KASKs) ve Bitki Pasaportu Kayıt Sistemi’nin etkin kullanımına ve ilgili Müdürlükler tarafından aktif veri girişinin yapılmasına, 25. Bitkisel üretim alanlarında tespit edilen zararlı organizmaların ormanlık alanlarda da risk teşkil etmesi durumunda, Orman Genel Müdürlüğüne bağlı ilgili birimlere bilgi verilmesine, kontrol ve mücadele çalışmalarının ilgili mevzuat doğrultusunda yürütülmesine, 26. Tohum, fide, fidan üretim alanları ve damızlık parsellerinin Bitki Pasaportu kapsamında sıkı bir şekilde denetlenerek hastalıkların yayılmasını önlemek için İl/İlçe Müdürlüklerinin azami hassasiyet göstermesine, 27. Üretim materyallerinin herhangi bir il/ilçeden farklı bir il/ilçeye hareketinde yıllık denetim formlarının istenmesi durumunda ilgili müdürlüğe operatör tarafından ibraz edilmesine, konu ile ilgili operatörlere Müdürlükler tarafından gerekli duyuruların yapılmasına, 28. Adana, Hatay, Mersin ve Antalya illerinde turunçgil fidanı üretim yerlerinde kontrollerin İl Müdürlükleri tarafından titizlikle yapılması, herhangi bir zararlı organizma tespiti durumunda kimyasal mücadele yaptırılması, temiz ve yapraksız fidan çıkışına izin verilmesine, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 11 29. 2025 Yılı Bitki Sağlığı Uygulama Programı ile ilgili Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürlüğü ile İlçe Müdürlükleri personelinin bilgilendirilmesi ve çalışmaların programda yer alan esaslara göre yürütülmesine, 30. Yıllık Program tekliflerinin İlçe Müdürlüklerinin de görüşleri alınarak TBS’ye zamanında girilmesine, 31. İl Müdürlüklerinin en az iki konuda çiftçi tarla okulu çalışması yapmasına, 32. Bakanlığımızca düzenlenen hizmet içi eğitim programlarına Bitki Sağlığı Uygulama Programında belirtilen kontenjanlara uygun katılım sağlanmasına, 33. Kalıntı Eylem Planı uygulanan biber, turunçgil, yaprağı yenen sebze, bağ, nar ve ayva ürünlerinde Adana, Ankara, Antalya, Aydın, Burdur, Bursa, Eskişehir, Hatay, İzmir, Mersin, Muğla, Manisa, Sakarya, Denizli ve Tokat illerinde belirtilen talimatlar çerçevesinde faaliyetlerin titizlikle yürütülmesi, tahsis edilen bütçenin sadece pestisit kalıntısının önlenmesine yönelik demostratif uygulamalar için harcanmasına, 34. TBS Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi içerisinde yer alan "Diğer Entegre" modülünün düzenli veri girişlerinin yapılmamış olması sebebiyle, 2025 program ve 2024, 2023, ve 2022 program ve uygulamaların geçmişe dönerek girişlerinin tamamlanması gerekmektedir. Bu durum istatistiklerinin tutulması ve politika kararları için özel önem arz etmektedir. İl Müdürlüklerinin ürün ve zararlı organizma detayında uygulamalarını mutlaka sisteme girmesi gerekmektedir. ARAŞTIRMA ENSTİTÜLERİ; 1. Enstitü Müdürlükleri tarafından, Müdürlüklerin katılımı ile sürvey planlaması, kayıt tutma, örnek alma, örneklerin nasıl gönderileceği ve diğer konularda bilgilendirme toplantıları yapılmasına, 2. Antalya’da biber gal sineği kaynaklı yaşanan sorunların önlenmesine yönelik çalışmaların Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından yürütülmesine, 3. Enstitü Müdürlüklerinde faaliyet gösteren laboratuvarların ve analizlerin akredite edilmesi için çalışmaların devam etmesine, 4. Enstitü Müdürlükleri tarafından sorumluluk bölgelerinde rehberlik, eğitim, farkındalık, mücadele ve benzeri çalışmaların yürütülmesine, 5. Trakya bölgesinde Batı mısır kökkurdu ile mücadele çalışmalarının Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından takip edilmesine, 6. Turunçgilde zarara neden olan zararlı organizmaların biyolojik mücadelesi kapsamında, ilgili Enstitü müdürlükleri tarafından faydalı böcek üretiminin yapılmasına, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 12 7. Sürvey kapsamında alınan numunelerde Enstitü/Karantina Müdürlüklerince yapılan analizlerden ücret alınmamasına. ARAŞTIRMA ENSTİTÜLERİ-İL MÜDÜRLÜKLERİ; 1. Kahverengi kokarca (Halyomorpha halys)’nın tespit edildiği illerde mücadele çalışmalarının Eylem Planı kapsamında yürütülmesi, diğer illerde sürvey çalışmalarının ilgili Bölge Araştırma Enstitü Müdürlükleri koordinasyonunda yapılması, üretici eğitimleri ve kamuoyu bilgilendirme çalışmaları yapılması, faaliyetlerin haftalık olarak Bakanlığa bildirilmesine, 2. Güzel inci kelebeğinin sürveylerinin Giresun FAEM koordinesinde yapılması, üretici bilgilendirmelerinin yapılması ve yapılan faaliyetlerin Bakanlığa bildirilmesine, 3. Adana BMAEM, Antalya ve Mersin İl Müdürlükleri tarafından iş birliği halinde örtüaltı biber ve domateste kullanılan biyolojik mücadele etmenlerinin çilek ve fasulyede sorun olan kırmızı örümcek ve trips başta olmak üzere zararlı organizmalar için örnek uygulama çalışmalarının yapılmasına, 4. Akdeniz meyvesineği (Ceratitis capitata) mücadelesi çalışmalarının etkin bir şekilde yapılmasına, Akdeniz Meyvesineği Izleme projesinin Adana BMAEM’nün koordinatörlüğünde, ilgili illerde ve belirlenen AMS teknik ekiplerince AMS bulaşıklık durumu, bulaşıklığın tarihlere göre dağılımı ve popülasyon yoğunluğu takibinin yapılarak durum ve yapılacaklar hakkında üreticilerin bilgilendirilmesine ve yapılan faaliyetlerin bitkisagligi@ tarimorman.gov.tr e-posta adresine bildirilmesine, 5. Akdeniz meyvesineğinden ari olduğu ilan edilen Manisa (Demirci İlçesi), Eskişehir (Mihalıççık İlçesi), Konya (Akşehir, Hadim, Bozkır, Halkapınar ve Taşkent ilçeleri), Yozgat (Kadışehri ilçesi) illerinde ariliğin sürdürülebilmesi için sürvey çalışmalarına devam edilmesi ve yeni ari alanların oluşturulması için çalışmaların yürütülmesine, 6. Fındık külleme hastalığının, Samsun KTAEM ve bölge İl Müdürlükleri tarafından takibinin yapılması ve mücadelesine yönelik üreticilerin bilgilendirilmesi, zamanında mücadele yapılmasının sağlanmasına, 20 Mart 2025 tarihinden itibaren aylık olmak üzere Eylül 2025 tarihine kadar yapılan faaliyetlerin bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-posta adresine bildirilmesine, 7. Ricania spp. (Yalancı kelebek) bulaşıklığı tespit edilen illerde farkındalık ve bilgilendirme çalışmalarının yapılarak teknik talimatı doğrultusunda mücadele yapılmasının sağlanması, bulaşıklığı tespit edilmeyen diğer illerde ise Samsun KTAEM ve Yalova ABMAEM koordinatörlüğünde sürveylerin yapılması, 12 Mart 2025 tarihinden itibaren aylık olmak üzere Eylül 2025 tarihine kadar yapılan faaliyetlerin bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-posta adresine bildirilmesine, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 13 8. İncir teke böceğinin (Batocera rufomaculata) (Coleoptera: Cerambycidae) takibinin yapılmasına, Adana BMAEM iş birliğinde saha çalışmalarının yapılmasına ve Bakanlığa bildirilmesine, 9. Kekik, anason, kimyon, nane, adaçayı, maydanoz ve ıspanak gibi bitkilerin üretimi yapılan illerde ilgili enstitüler ve İl/Ilçe Müdürlükleri tarafından yabancı ot mücadelesine yönelik kültürel tedbirler öncelikli olmak üzere entegre zararlı yönetimi prensipleri çerçevesinde mücadelesi için gerekli tedbirlerin alınmasına, 10. Biyolojik ve/veya Biyoteknik Mücadele çalışmaları ve önemi konusunda, Enstitü Müdürlüklerinin işbirliği ile farkındalık çalışmalarının yürütülmesine, 11. Karantinaya tabi zararlı organizma sürveylerinin web sayfasında yer alan sürvey talimatlarına göre, Enstitü Müdürlükleri koordinatörlüğünde İl ve İlçe Müdürlükleri tarafından yürütülmesine ve KASKs veri girişlerinin zamanında yapılmasına, 12. Karantinaya tabi zararlı organizmalarla bulaşıklık tespit edilen alanların takibinin Müdürlüklerce yapılmasına, 13. Karantinaya tabi zararlı organizmaların tespit edildikleri alanlarda yayılmalarının önlenmesi ve kontrol altına alınması için kültürel, kimyasal ve diğer tüm mücadele tedbirlerinin bölge Enstitü Müdürlükleri koordinasyonunda İl Müdürlükleri tarafından alınmasına, 14. İl Müdürlükleri tarafından zararlı organizma sürveylerinde kullanılmak üzere ihtiyaç duyulacak tuzak/feromon taleplerinin belirlenerek ilgili Enstitü Müdürlüklerine bildirilmesine, nihai icmalin Enstitü tarafından Bakanlığa bildirilmesine, 15. Turunçgil uzunantenli böceği (Anoplophora chinensis) sürveylerinin Enstitü Müdürlükleri koordinasyonunda il müdürlüğünce konukçu bitkilerin yetiştirildiği alanlarda sürvey talimatına göre yürütülmesi, zararlı organizmanın tespit edildiği illerde fidanlık kontrollerinin tahripkar numune alımı ile yapılması ve ilgili mevzuat çerçevesinde karantina çalışmalarının yürütülmesine, 16. Sert ve yumuşak çekirdekli meyve ağaçlarında zarara neden olan çiçek ve meyve monilyası (Monilinia fructicola) sürveylerinin Enstitü Müdürlükleri koordinasyonunda il müdürlüğünce yapılmasına, tespit edilen alanlarda gerekli önlemlerin alınmasına, 17. Güz tırtılının (Spodoptera frugiperda) konukçularının yetiştirildiği illerde Enstitü Müdürlükleri koordinatörlüğünde, sürveylerinin yapılmasına, tespit edildiği illerde Zirai Mücadele Teknik Talimatları doğrultusunda karantina tedbirlerinin alınmasına, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 14 18. Bölge enstitü müdürlükleri koordinatörlüğünde ilgili müdürlükler tarafından Tomato brown rugose fruit tobamovirus (ToBRFV), Pepino mozaic virüs (PepMV) ve Tomato spotted wilt virüs (TSWV) ile ilgili eğitim çalışmalarının yürütülmesine, konukçularının yetiştirildiği illerde sürvey talimatı çerçevesinde sürveylerinin yapılmasına ve tespit edildiği illerde karantina tedbirlerinin alınmasına, üreticilerin bilgilendirilmesine, ayrıca Enstitü Müdürlükleri koordinatörlüğünde bilgilendirme çalışmalarına devam edilmesine, 19. Peach latent mosaic viroid (PLMVd) sürveylerinin Enstitü Müdürlükleri koordinasyonunda 81 il müdürlüğünce konukçularının yetiştirildiği yerlerde ve fidanlıklarda damızlık üniteleri dahil kontrollerin yapılmasına ve ilgili mevzuat çerçevesinde karantina çalışmalarının yürütülmesine, 20. Pembekurt mücadele kapsamında, Diyarbakır ZMAE Müdürlüğü koordinatörlüğünde, ilgili Enstitü ve İl Müdürlükleri işbirliği ile 15 Mart tarihine kadar pamuk, sap ve artıklarını işleyen, kullanan tesislerde faaliyetlerin tamamlanması ile ilgili duyuruların yapılmasına ve ilgili mevzuat çerçevesinde takip edilmesine, 21. Xylella fastidiosa sürveylerinin Bornova ZMAEM Müdürlüğü koordinasyonunda 81 il müdürlüğünce konukçularının yetiştirildiği yerlerde ve fidanlıklarda kontrollerinin yapılmasına, ilgili mevzuat çerçevesinde karantina çalışmalarının yürütülmesine, Enstitü Müdürlükleri tarafından İl Müdürlüklerine ve inspektörlere yönelik eğitim verilmesine, 22. Batı mısır kök kurdunun (Diabrotica virgifera) yayılmasının önlenmesi amacıyla münavebe yapılması konusunda üreticilerin bilinçlendirilmesine, ayrıca Marmara Bölgesinde yer alan illerde bulunan mısır üretim alanlarında zararlı organizmanın tuzakla takibinin yapılmasına, 23. Turunçgil sarı damar açılması virüsünün (Citrus Yellow Vein Clearing Virüs) konukçularının bulunduğu illerde (Adana, Antalya, Mersin, Hatay, Osmaniye) Adana BMAEM koordinatörlüğünde, eradikasyon ve/veya ari alan tesis etmek amacıyla çalışmaların yürütülmesi, Enstitü Müdürlüğünce eğitim ve koordinasyon toplantısı yapılmasına, 24. Turunçgil yeşillenme hastalığı (Candidatus Liberibacter spp. – Citrus Greening Bacterium) sürveyinin konukçularının yetiştirildiği illerde bölge enstitü müdürlüğü koordinatörlüğünde il müdürlükleri tarafından yapılması, ayrıca, zararlı organizma ve vektörleri ile ilgili Enstitü Müdürlükleri tarafından il-ilçe müdürlüklerine bilgilendirme toplantıları düzenlenmesine, 25. Antepfıstığında (Fitoplazma, Dıeback ve Kınacık vb. kaynaklı) kurumaların nedenleri hakkında ilgili bölge Araştırma Enstitüsü Müdürlükleri tarafından bir çalışma yürütülerek sonucun Bakanlığa bildirilmesine, karar verilmiştir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 15 II. BİTKİ SAĞLIĞI MEVZUATI VE GENEL PRENSİPLERİ 20 25 Ka lıntı il e Mücadele Yılı Sağlıklı Bitki Sağlıkl ı G el ec ek Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 16 A. BİTKİ SAĞLIĞI MEVZUATI Ülkemizde bitki sağlığı çalışmaları, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa bağlı olarak hazırlanmış olan ikincil mevzuat ve zirai mücadele teknik talimatları çerçevesinde yürütülmektedir. Sıra No MEVZUAT ADI RESMİ GAZETE TARİHİ VE NO 1 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu 13.06.2010 tarih ve 27610 sayılı RG 2 Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulanması ve Kayıt İşlemleri Hakkında Yönetmelik 03.12.2014 tarih ve 29194 sayılı RG 3 Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hak- kında Yönetmelik 12.01.2011 tarih ve 27813 sayılı RG 4 San-Jose Kabuklu Biti ile Mücadele Hakkında Yönetmelik 15.09.2011 tarih ve 28055 sayılı RG 5 Karanfil Yaprak Bükenleri ile Mücadele Hakkında Yönetmelik 15.09.2011 tarih ve 28055 sayılı RG 6 Patates Halka Çürüklüğü Etmeninin Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi Için Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik 3 Aralık 2023 tarih ve 32388 sayılı RG 7 Patates ve Domateste Bakteriyel Solgunluk ve Patateste Kahverengi Çürüklük Etmeninin Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik 3 Aralık 2023 tarih ve 32388 sayılı RG 8 Patates Kist Nematodları Ile Mücadele Hakkında Yönetmelik 3 Aralık 2023 tarih ve 32388 sayılı RG 9 Patates Siğili Hastalığı Etmeninin Eradiksiyonu ve Yayılmasının Önlenmesi için Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik 3 Aralık 2023 tarih ve 32388 sayılı RG 10 Pepino Mozaik Virüsü ile Mücadele Hakkında Yönetmelik 30.11.2012 tarih ve 28483 sayılı RG 11 Palmiye Kırmızı Böceği ile Mücadele Hakkında Yönetmelik 18.12.2012 tarih ve 28501 sayılı RG 12 Ani Meşe Ölümü ve Çam Çıralı Kanser Hastalığı ile Turunçgil Uzun Antenli Böceği ve Kestane Gal Arısı Mücadelesi Hakkında Yönetmelik 17.06.2014 tarih ve 29033 sayılı RG 13 Bitki Karantinası Yönetmeliği 03.12.2011 tarih ve 28131 sayılı RG 14 Bitki Karantinası Fumigasyon Yönetmeliği 19.06.2011 tarih ve 27969 sayılı RG 15 Bitki Karantinası Inspektör Yönetmeliği 21.04.2011 tarih ve 27912 sayılı RG 16 Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik 25.05.2019 tarih 30784 sayılı RG 17 Bitki Koruma Ürünlerinin Ruhsatlandırılması ve Piyasaya Arzı Hakkın- da Yönetmelik 09.11.2017 tarih ve 30235 sayılı RG 18 Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması İle Depolan- ması Hakkında Yönetmelik 13.02.2019 tarih ve 30685 sayılı RG 19 20.05.2011 tarih ve 27939 sayılı RG 06.07.2011 tarih ve 27986 sayılı RG Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 17 20 Bitki Koruma Ürünü Üretim Yerleri, Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik 20 06.07.2011 tarih ve 27986 sayılı RG 21 Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik 09.06.2021 tarih ve 31506 sayılı RG 22 Bitki Koruma Ürünlerinin Sınıflandırılması, Ambalajlanması ve Etiket- lenmesi Hakkında Yönetmelik 25.03.2011 tarih ve 27885 sayılı RG 23 Bitki Koruma Ürünleri Ile İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönet- melik 09.11.2017 tarih ve 30235 sayılı RG 24 Bitki Koruma Ürünleri ile Bitki koruma Ürünü Hammaddelerinin Itha- latı Hakkında Yönetmelik 14.12.2018 tarih ve 30625 sayılı RG 25 Bilimsel Çalışma, Deneme ve Çeşit Islahı Amacıyla Bitki, Bitkisel Ürün ve Diğer maddeler ile Zararlı Organizmaların Ülkeye Girişi ve/veya Ülke içinde Dolaşımı Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2014/59) 26.12.2014 tarih ve 29217 Sayılı RG 26 Bitki Sağlığı Teşhis ve Analiz Laboratuvarlarının Kuruluş, Çalışma Usul ve Esaslarının Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik 16.02.2018 tarih ve 30334 Sayılı RG 27 Xylella Yaprak Yanıklığı ile Mücadele Hakkında Yönetmelik 14.12.2024 tarih ve 32752 sayılı RG 28 Pembekurt Ile Mücadele Hakkında Yönetmelik 24.08.2023 tarih ve 32289 sayılı RG 29 İnsansız Hava Aracı Sistemlerinin Zirai Mücadele Kapsamında Bitki Koruma Ürünü Uygulamalarında Kullanılmasına İlişkin Yönerge Sıra No TEBLİĞLER 1 Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler İe Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere Ödeme Yapılmasına Dair Tebliğ (TEBLIĞ NO: (2024/31 ve 2024/39) (R.G. 26 Eylül 2024-32674 ve 28 Aralık 2024-32766)’ün içerisinde Biyolojik ve/veya Biyoteknik Mücadele Desteklemeleri ve Patates Siğili Desteklemeleri Sıra No KHK ve YÖNERGELER 1 T.C. Cumhurbaşkanlığınca 10/07/2018 tarihli 30474 sayılı Sayılı Resmi Gazetede yayınla- nan 1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 2 Tarım ve Orman Bakanlığı Merkez Teşkilatı Görev Yönergesi 3 Tarım ve Orman Bakanlığı Taşra Teşkilatının, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge Sıra No TALİMATLAR 1 Kıyı Tesislerinde Fümigasyon Uygulama Talima琁㄀ 2 Bitki Karan琀椀nası Numune Alma Talima琁㄀ 3 Tohumluklarda GDO Analizi için Numune Alma Talima琁㄀ 4 Yemeklik Patates İhraca琁㄀ Uygulama Talima琁㄀ 5 Rusya Federasyonuna Taze Meyve ve Sebze İhraca琁㄀ Uygulama Talima琁㄀ 6 Orman Ürünleri İthala琁㄀ Uygulama Talima琁㄀ 7 Zirai Karan琀椀na Müdürlükleri Laboratuvarı Analiz İşlemleri Uygulama Talima琁㄀ Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 18 Bitki Sağlığı Hizmet Kanunun İlgili Bölümü 5996 SAYILI VETERİNER HİZMETLERİ, BİTKİ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU Yayımlandığı Resmi Gazete: Tarih: 13/6/2010, Sayı: 27610 BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktır. Kapsam MADDE 2- (1) Bu Kanun, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerini ve bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsar. (2) Kişisel tüketim amaçlı birincil üretim ile kişisel tüketim amacıyla hazırlanan gıdalar bu Kanunun kapsamı dışındadır. Tanımlar MADDE 3- (1) Bu Kanunun uygulanmasında; 1) Ahşap ambalaj malzemesi: Ambalaj destek malzemesi dâhil bir malın korunması ya da taşınmasında kullanılan, kâğıt ürünleri hariç ahşap veya ahşap ürünlerini, 2) Alıkoyma: Canlı hayvan ve ürünler ile ilgili bir karar verilinceye kadar, kontrol görevlisinin vereceği talimatlar doğrultusunda ürünlerin işletmecisi tarafından depolanması ve sahibi tarafından hayvanların muhafazası dâhil, hareketinin veya bunlara dokunulmasının kısıtlanması veya engellenmesini, 3) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 19 4) Balıkçılık ürünleri: Canlı çift kabuklu yumuşakçalar, canlı denizkestaneleri, canlı gömlekliler ve canlı deniz karından bacaklıları ve bütün deniz memelileri, sürüngenler ve kurbağalar dışında kalan, doğadan veya yetiştiricilik yoluyla elde edilen, bütün deniz ve tatlı su hayvanlarının yenilebilir tüm biçimlerini, kısımlarını ve ürünlerini, 5) Birincil üretim: Kesimine kadar çiftlik hayvanlarının üretilmesi, sağımı, bitkisel ürünlerin hasadı da dâhil olmak üzere birincil ürünlerin üretilmesi, yetiştirilmesi, avlanma, balıkçılık ve yabanî ürünlerin toplanmasını, 6) Birincil ürünler: Topraktan ve hayvan yetiştiriciliğinden elde edilen ürünler ile avlanma ve balıkçılık yoluyla elde edilen ürünler dâhil birincil üretim ürünlerini, 7) Bitki: Canlı bitkiler ile bunların derin dondurulmamış meyve ve sebzeleri, yumrular, soğansılar, soğanlar ve rizomlar, kesme çiçekler, yapraklı dallar, budama artığı yapraklar, yapraklar, bitki doku kültürleri, canlı polen, göz, kalem ve çelik gibi canlılığını koruyan belirli parçaları ile dikim amaçlı olan botanik tohumlarını, 8) Bitki koruma ürünü: Kullanıcıya farklı formlarda sunulan, bitki ve bitkisel ürünleri zararlı organizmalara karşı koruyan veya bu organizmaların etkilerini önleyen, bitki besleme amaçlı olanlar dışında bitki gelişimini etkileyen, koruyuculara ilişkin özel bir düzenleme kapsamında bulunmayan ancak bitkisel ürünleri koruyucu olarak kullanılan, bitki ve bitki kısımlarının istenmeyen gelişmelerini kontrol eden veya önleyen, istenmeyen bitkileri yok eden, bir veya daha fazla aktif maddeyi veya aktif madde, sinerji yaratan veya güvenilirliği artıran maddeler gibi bileşenleri içeren preparatları, 9) Bitki pasaportu: Bitki sağlığı ile ilgili bu Kanun ve diğer ilgili mevzuat ile belirlenen bitki sağlığı standartlarının ve özel şartların karşılandığını gösteren, çeşitli bitki ve bitkisel ürünler için standart hâle getirilmiş, Bakanlıkça belirlenen usullere uygun olarak hazırlanan ve Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilenler tarafından düzenlenen resmî etiketi veya belirli ürünler için Bakanlıkça kabul edilen etiket dışındaki işareti, 10) Bitki sağlık sertifikası: Bitki ve bitkisel ürünlerin bu Kanunda belirtilen bitki sağlığı şartlarına uygun olduğunu gösteren belgeyi, 11) Bitkisel ürün: Bitkisel orijinli, işlem görmemiş veya basit bir işlemden geçmiş, bitki tanımına girmeyen ürünleri, 12) Bulaşan: Gıdaya kasten ilave edilmeyen ancak, gıdanın birincil üretim aşaması dâhil üretimi, imalatı, işlenmesi, hazırlanması, işleme tâbi tutulması, ambalajlanması, paketlenmesi, nakliyesi veya muhafazası ya da çevresel Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 20 bulaşma sonucu gıdada bulunan, hayvan tüyü, böcek parçası gibi yabancı maddeler hariç olmak üzere her tür maddeyi, 13) Çıkış: Malların Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkışı ile ihracatı ve geçici ihracatı, 14) Çiftlik hayvanı: Et, süt, yumurta da dâhil olmak üzere gıda, deri, kürk, yün, tüy veya diğer ürünlerin temini için veya işgücü amacıyla insanlar tarafından yetiştirilen ve beslenen hayvanları, 15) Damızlık: Irkına, tipine ve verimine özgü özellikleri gösteren vasıflı ve bel- geli hayvanları, 16) Denetim: Yem, gıda, hayvan refahı ve ıslahı, bitki ve hayvan sağlığı ile ilgili faaliyetlerin bu Kanun hükümlerine uygunluğunun tespiti amacıyla Bakanlık tarafından yapılan veya yaptırılan tüm işlemleri, 17) Doğrulama: Inceleme yapılarak ve objektif bulgular dikkate alınarak belirlenen şartların karşılanıp karşılanmadığının tespiti için yapılan kontrolü, 18) Don: At ve diğer memelilerde vücudu örten kıllara hâkim olan veya bu kıllardan çoğunluğa yakın kısmının müşterek olarak gösterdiği rengi, 19) Diğer maddeler: Bitki sağlığı açısından zararlı organizma taşıma riski bulunan, bitki ve bitkisel ürünler dışında kalan maddeleri, 20) Dikim: Bitkilerin büyümesi, üremesi ve çoğaltımını teminen bir ortama yerleştirilmesi işlemini, 21) Dikim amaçlı bitki: Dikili olan ve dikili olarak kalacak bitkiler veya şaşırtma işlemi yapılacak bitkiler ile dikili olmayan fakat sonrasında dikilecek olan bitkileri, 22) Ev ve süs hayvanı: Sahiplerinin ya da sahipleri adına sorumluluğunu almış kişilerin yanında bulunan, üçüncü bir şahsa satışı ya da devredilmesi amaçlanmayan arılar, kabuklu hayvanlar ve kümes hayvanları haricindeki omurgasızlar, amfibik hayvanlar, köpek, kedi, gelincik, süs balıkları, sürüngen, kemirgen, evcil tavşan ve tüm kuşları, 23) Faydalı organizma: Biyolojik evresinin herhangi bir dönemini zararlı organizma üzerinde geçiren ve bu organizmanın popülasyonunu sınırlayabilen parazitoit, parazit, predatör ve patojenleri, 24) Gıda: Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 21 ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir maddeyi, 25) Gıda ile temas eden madde ve malzeme: Gıda maddeleri ile temasta bu lunan veya bulunmak üzere üretilen her türlü madde ve malzemeyi, 26) Gıda işletmecisi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından gıdanın üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin, mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi, 27) Gıda kodeksi: Türk Gıda Kodeksini, 28) Giriş: Malların Türkiye Gümrük Bölgesine ve serbest bölgelere girişi, ithalatı ve transit rejimine tâbi tutulmasını, 29) Gözetim: Herhangi bir gıda veya yem işletmesinin, işletmecisinin veya bunların faaliyetlerinin dikkatli bir şekilde gözlemlenmesini, 30) Gözetim bölgesi: Hastalık çevresinde, koruma bölgesini de içine alacak biçimde, koruma bölgesi dışında hastalığın yayılmasını önlemek için gerekli ön tedbirlerin uygulandığı ve hastalığın etkileyebileceği tüm türlerin sağlık durumunun dikkatlice izlendiği bölgeyi, 31) Hayvan: Suda yaşayan hayvanlar, sürüngenler ve amfibik hayvanlar dâhil omurgalı ve omurgasız canlıları, 32) Hayvan sahibi: Hayvanların mülkiyet hakkını üzerinde bulunduran gerçek veya tüzel kişiyi, 33) Hayvansal ürün: Insan tüketimine sunulan hayvansal gıda, hayvansal yan ürün ve üreme ürünleri dâhil tüm hayvansal ürünleri, 34) Hayvansal yan ürün: Yetiştiricilikte kullanılmayacak olan sperma, ovum, embriyo dâhil, insanlar tarafından tüketimi amaçlanmayan hayvan kökenli ürünler veya hayvanların bütün vücut veya parçaları ile artıklarını, 35) Hijyen: Tehlikenin kontrol altına alınması ve gıda ve yemlerin kullanım amacı dikkate alınarak, insan ve hayvan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli her türlü önlem ve koşulu, 36) İstenmeyen etki: Bir veteriner sağlık veya bitki koruma ürününün, etiket ve tanıtıcı bilgilerine uygun olarak kullanımı sonucu, hayvanlarda, insanlarda, bitkilerde veya çevrede görülen zararlı etkileri veya istenmeyen durumları, 37) İthalat: Malların, serbest dolaşıma giriş rejimi, gümrük antrepo rejimi, dâ- hilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ve geçici ithalat rejimi prosedürlerine tâbi tutulmasını, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 22 38) İzleme: Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin, bu Kanunla belirlenen esaslara uygunluk durumu hakkında genel bir görüş edinmeye yönelik, planlanmış bir dizi gözlem ve ölçümlerin yürütülmesini, 39) İzlenebilirlik: Üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamaları boyunca bitkisel ürünlerin, gıda ve yemin, gıdanın elde edildiği hayvanın veya bitkinin gıda ve yemde bulunması amaçlanan veya beklenen bir maddenin izinin sürülebilmesi ve takip edilebilmesini, 40) Kalıntı: Bitki koruma ürünü kullanımı sonucu, bitki, bitkisel ürünler ile yenilebilir hayvansal ürünlerin içinde, üzerinde veya çevrede bulunan, metabolitler ile yıkımlanma veya reaksiyon sonucunda oluşan ürünler dâhil bir ve birden fazla maddeyi veya hayvansal ürünlere geçerek insan sağlığı üzerinde olumsuz etki yaratma ihtimali bulunan farmakolojik etkili maddeler ve bunların metabolitleri veya diğer maddelerini, 41) Karantina: Hastalık veya zararlı organizmaların ülkeye girişini veya ülke içinde yayılmasını önlemek amacıyla, hayvan, hayvansal ürün, bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile bulaşma ihtimali bulunan madde ve malzemelerin kontrol altına alınmasını, 42) Kontrol görevlisi: Bakanlık tarafından resmî kontrol yetkisi verilen kişiyi, 43) Kordon: Hayvan hastalığı görülen alanın gözetim altında tutulması, giriş ve çıkışların kontrol altına alınmasını, 44) Koruma bölgesi: Hayvan hastalığının ve zararlı organizmanın yayılmasını önlemek amacıyla hastalık görülen alanın çevresinde oluşturulan ve gerektiğinde insan hareketlerinin kısıtlanması dâhil, canlı hayvan, bitki, hayvansal ve bitkisel ürünlerin hareketlerinin kısıtlandığı bölgeyi, 45) Korunmuş bölgeler: Bu Kanun kapsamında yer alan, bir veya birden fazla bölgede yerleşik olan, bir veya birden fazla zararlı organizmanın o bölge için endemik olmadığı, çevre koşulları söz konusu zararlı organizmanın yerleşmesine uygun olmasına rağmen, o bölgede yerleşmemesi için korunan veya bu bölgelerde bulunmalarına rağmen eradikasyona tâbi tutulan ve bu koşulların sağlandığı Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre uygun sörvey sonuçları ile kanıtlanarak tanınan, düzenli ve sistematik olarak izlenen, söz konusu organizmanın o bölgede ortaya çıkması durumunda bildirimi zorunlu olan ve özel önlem alınan bölgeleri, 46) Numune alma: Ürünün, ortamdan alınanlar da dâhil üretim, işleme ve dağıtım aşamalarına ve hayvan ve bitki sağlığına ilişkin her tür maddenin mevzuata uygunluğunun doğrulanması amacıyla alınmasını, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 23 47) Onay: Bu Kanun kapsamında onayı zorunlu olan faaliyetler ve ürünler için Bakanlıkça verilen izin veya ruhsatı, 48) Özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar: Belli beslenme uygulamaları için hastaların diyetlerini düzenlemek amacıyla, özel olarak üretilmiş veya formüle edilmiş ve tıbbî gözetim altında kullanılacak olan alışılmış gıda maddelerini veya bu gıda maddelerinin içinde bulunan belirli besin öğelerini veya metabolitlerini vücuda alma, sindirme, absorbe etme, metabolize etme veya vücuttan atma kapasitesi sınırlı, zayıflamış veya bozulmuş olan hastalar ya da diyet yönetimleri, yalnızca normal diyetin modifikasyonu ile veya diğer gıdalarla ya da her ikisinin de birlikte kullanımı ile sağlanmayan kişiler için hazırlanmış gıda maddelerini, 49) Pedigri: Soy kütüğüne kayıt edilen damızlıklarla safkan atların numara, isim, orijin, ırk, renk, eşkâl, cinsiyet, doğum tarihi, verim kayıtları, yetiştirici ve sahibi ile hayvanın cetlerine ait bilgileri ve verimlerini belirten belgeyi, 50) Perakende: Ana dağıtım merkezleri, hazır yemek hizmeti, işyeri ve kurum yemekhaneleri, restoranlar ve diğer benzeri gıda hizmetlerinin sunulduğu yerler, dükkânlar, toptan satış yerleri, süpermarket dağıtım merkezleri dâhil olmak üzere son tüketiciye satış ya da dağıtım noktasında gıdanın işlenmesi veya muameleye tâbi tutulması veya depolanmasını, 51) Piyasaya arz: Bu Kanun kapsamındaki her türlü ürünün, bedelli veya be- delsiz, piyasaya sunulmasını, 52) Resmî kontrol: Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin bu Kanun hükümleri- ne uygunluğunun doğrulanması için, kontrol görevlilerinin, verilen yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim, muayene, karantina, numune alma, analiz ve benzeri kontrolleri, 53) Resmî veteriner hekim: Bu Kanun kapsamında verilen görevleri Bakanlık adına yapan Bakanlık personeli veteriner hekimi, 54) Risk: Sağlık üzerinde olumsuz etki yaratma ihtimali bulunan tehlike ile şiddeti arasındaki fonksiyonel ilişkiyi, 55) Risk analizi: Risk değerlendirmesi, risk yönetimi ve risk iletişimi olarak birbirleriyle bağlantılı üç bileşenden oluşan süreci, 56) Risk değerlendirmesi: Bilimsel olarak tehlikenin tanımlanması, tehlikenin niteliklerinin belirlenmesi, tehlikeye maruz kalmanın değerlendirilmesi ve risk unsurlarının belirlenmesini kapsayan süreci, 57) Risk iletişimi: Risk analizi sürecinde risk değerlendiricileri, risk yöneticileri ve diğer ilgili tarafların, tehlike, risk, riskle ilgili faktörler ve riskin algılanmasına Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 24 ilişkin bilgi ve görüşler ile risk değerlendirmesi bulguları ve risk yönetimi kararlarının açıklamalarını da kapsayan bilgi ve düşüncelerin paylaşımını, 58) Risk yönetimi: Risk değerlendirmesi ve yasal faktörler göz önünde tutularak ilgili taraflarla istişare ile uygun olabilecek kontrol önlemlerine ilişkin alternatiflerin değerlendirilmesi, tercih edilmesi ve uygulanması sürecini, 59) Sağlık işareti: Sağlık işareti aranan ürünlerde resmî kontrollerin yapıldığını belirten işareti, 60) Sağlık koruma bandı: Dış ortama verilebilecek veya dış ortamdan gelebilecek olumsuz etkileri önlemek amacıyla ayrılan bölgeyi veya mesafeyi, 61) Sınır kontrol noktası: Sınır gümrük kapılarında yer alan gümrüklü yer ve sahalarda canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile bitki ve bitkisel ürünlerin ülkeye girişinde kontrollerinin yapıldığı yeri, 62) Soy kütüğü: Pedigri düzenlemeye esas olacak bilgilerin düzenli olarak toplandığı veri tabanını, 63) Tağşiş: Bu Kanun kapsamındaki ürünlere temel özelliğini veren öğelerin ve besin değerlerinin tamamının veya bir bölümünün mevzuata aykırı olarak çıkarılmasını veya miktarının değiştirilmesini veya aynı değeri taşımayan başka bir maddenin, o madde yerine aynı maddeymiş gibi katılmasını, 64) Taklit: Bu Kanun kapsamındaki ürünlerin, şekil, bileşim ve nitelikleri itibarıyla yapısında bulunmayan özelliklere sahip gibi veya başka bir ürünün aynısıymış gibi göstermeyi, 65) Takviye edici gıdalar: Normal beslenmeyi takviye etmek amacıyla, vitamin, mineral, protein, karbonhidrat, lif, yağ asidi, amino asit gibi besin öğelerinin veya bunların dışında besleyici veya fizyolojik etkileri bulunan bitki, bitkisel ve hayvansal kaynaklı maddeler, biyoaktif maddeler ve benzeri maddelerin konsantre veya ekstraktlarının tek başına veya karışımlarının, kapsül, tablet, pastil, tek kullanımlık toz paket, sıvı ampul, damlalıklı şişe ve diğer benzeri sıvı veya toz formlarda hazırlanarak günlük alım dozu belirlenmiş ürünleri, 66) Tazminat: Tazminatlı hastalıklar ve zararlı organizmalar listesinde yer alan hastalık ve zararlı organizmalar nedeniyle tazminat ödenmesine karar verilen bitki ve hayvanlar ile zararlı organizma ve hastalığa bağlı olarak imhasına karar verilen ürün ve ekipmanların imha ve dezenfeksiyonu için ödenecek bedeli, 67) Tehlike: Sağlık bakımından olumsuz etki yaratma potansiyeli bulunan, gıda ve yemdeki biyolojik, kimyasal veya fiziksel etmenler ile gıda ve yemin durumu, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 25 68) Tetkik: Faaliyetlerin ve ilgili sonuçların, planlanan düzenlemelere ve bu düzenlemelerin amaçlara ulaşmak için uygun olup olmadıklarını ve bu düzenlemelerin etkin bir şekilde uygulamaya konulup konulmadıklarını belirlemek için yapılan sistematik ve tarafsız incelemeyi, 69) Tıbbî olmayan veteriner sağlık ürünleri: Hayvana uygulanmak ya da hayvan için kullanılmak amacıyla tüm üretim aşamalarından geçerek kullanıma hazır hâle getirilmiş ilaç niteliğinde olmayan ürünleri, 70) Transit: Serbest dolaşımda bulunmayan canlı hayvan ve ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesi üzerinden geçerek yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye’ye, Türkiye’den yabancı bir ülkeye, bir iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe sevkini, 71) Üreme ürünleri: Hayvanların üremesinde kullanılan sperma, ovum, embriyo ve kuluçkalık yumurtayı, 72) Üretim, işleme ve dağıtımın aşamaları: Ithalat ve birincil üretim dahil, ürünün üretim, işleme, depolama, nakliye, nihai tüketiciye satışı veya arzını içeren herhangi bir aşamayı, 73) Ürün: Bitki, bitkisel ürün, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzemeler, yem, hayvansal ürün, veteriner sağlık ürünü, bitki koruma ürünü ile ziraî mücadele alet ve makineleri ile ahşap ambalaj malzemesini, 74) Veteriner biyolojik ürünleri: Hayvanlarda aktif veya pasif bağışıklık oluşturmak, bağışıklığın seviyesini ölçmek veya hastalık teşhisi için hazırlanmış aşı, serum gibi ürünler ile teşhis kitlerini, 75) Veteriner ecza deposu: Sadece veteriner sağlık ürünlerinin toptan satışının yapıldığı, eczacı veya veteriner hekim sorumluluğunda faaliyet gösteren ecza depolarını, 76) Veteriner sağlık sertifikası: Hayvan ve hayvansal ürünlerin bu Kanunda belirlenen sağlık şartlarına uygun olduğunu gösteren, resmi veteriner hekim tarafından düzenlenen belgeyi, 77) Veteriner sağlık ürünleri: Veteriner tıbbî ürünleri ve tıbbî olmayan veteriner ürünlerini, 78) Veteriner tıbbî ürünleri: Hayvana uygulanmak ya da hayvan için kullanılmak amacıyla tüm üretim aşamalarından geçerek kullanıma hazır hâle getirilmiş etkin madde ihtiva eden ürünleri ve veteriner biyolojik ürünleri, 79) Yem: Hayvanların ağız yoluyla beslenmesi amacıyla kullanılan işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş, yem katkı maddeleri dâhil her tür madde veya ürünü, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 26 80) Yem işletmecisi: Kendi işletmesindeki hayvanlar için yemlerin üretimi, işlenmesi ve depolanması dâhil, kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından yemin üretimi, ithalatı, ihracatı, işlenmesi, depolanması, nakliyesi ve pazarlanması ile ilgili kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi, 81) Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Bakanlıkta görevli veteriner hekimler dışında, verilecek resmî görevleri yürütmek üzere Bakanlık tarafından yetki verilen veteriner hekimi, 82) Zararlı organizma: Bitki veya bitkisel ürünlere zarar veren bitki, hayvan veya patojenik ajanların tür, streyn veya biyotiplerini, 83) Ziraî mücadele alet ve makineleri: Bitki koruma ürünlerinin uygulanmasında kullanılacak her türlü alet, araç-gereç, makine, cihaz, ekipman ile bunların aksam, parça ve teferruatını, 84) Zootekni: Hayvanların yetiştirilmesi, ıslahı, bakımı ve beslenmesi, üreme ve çoğalması ve belgelendirme ile ilgili uygulamaları, ifade eder. DÖRDÜNCÜ KISIM Bitki Sağlığı BİRİNCİ BÖLÜM Zararlı Organizmaların Kontrolü ve Yükümlülükler, Bitki Hastalık ve Zararlıları Tazminatı, Kayıt ve Bitki Pasaportu Zararlı organizmaların kontrolü ve yükümlülükler MADDE 15- (1) Bitki ve bitkisel ürünlerde zarar yapan organizmaların yurt içine girişi veya yurt içinde yayılmasını engellemek için aşağıdaki esaslar uygulanır: a) Bakanlık, bitki ve bitkisel ürünler ile zararlı organizma taşıma ihtimali bulunan diğer maddeler ile ilgili inceleme, teşhis, gerekli kontrol ve koruma tedbirlerini almakla yükümlüdür. b) Bakanlık, herhangi bir bölgede zararlı organizma şüphesi veya zararlı organizmanın salgın hâlinde ortaya çıkması durumunda, zararlı Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 27 organizmaların yayılmasının önlenmesi için, ekim ve dikimin yasaklanması veya sınırlanması, bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin naklinin ve satışının yasaklanması ile imhası dâhil her türlü tedbiri almaya, uygulamaya veya uygulatmaya yetkilidir. c) Bakanlık, zararlı organizmalarla ilgili olarak ulusal ve bölgesel düzeyde yıllık kontrol ve mücadele programı ile acil eylem planı hazırlanması ve uygulanmasını sağlar. Karantinaya tâbi zararlı organizmalar listesi Bakanlıkça belirlenir. ç) Bakanlık yabancı bir ülkede herhangi bir zararlı organizma görülmesi ve ülkemiz için risk teşkil etmesi durumunda, zararlı organizmanın türüne göre bu ülkenin tamamından veya belirli bir bölgesinden, bulaşmaya neden olabilecek bitki ve bitkisel ürünlerin ülkeye girişine ve transit geçişine, tamamen veya kısmen sınırlama veya yasak getirebilir. Sınırlama ve yasak kapsamı daraltılabilir veya genişletilebilir. (2) Zararlı organizmalara karşı yapılacak mücadelenin esasları Bakanlıkça belirlenir. Mücadelenin Bakanlıkça belirlenen esaslara göre yapılması zorunludur. (3) Devlet ormanlarında bulunan zararlı organizmalarla yapılacak mücadele hizmetleri Bakanlıkça belirlenen esaslara göre, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından yapılır. Zararlı organizmalarla yapılacak mücadelenin hem orman hem tarım sahalarını ilgilendirmesi hâlinde, mücadele bu Kanun hükümleri çerçevesinde Bakanlık ile Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından işbirliği hâlinde yürütülür. (4) Bakanlık zararlı organizmalarla ilgili bildirim sistemini kurar ve işletilmesini sağlar. (5) Bir yerde zararlı organizmanın salgın hâlinde ortaya çıkmasından haberdar olanlar Bakanlığa ihbar etmekle yükümlüdür. (6) Bakanlık, bazı zararlı organizmalar için özel koruma veya karantina bölgeleri oluşturabilir, oluşturulan bu bölgelerde bazı zararlı organizmalarla bulaşık bitki ve bitkisel ürünlerin giriş ve çıkışına yasaklama veya kısıtlama getirebilir, temiz alanlar için korunmuş bölgeler ilan edebilir ve bu bölgelerle ilgili izleme yapabilir. (7) Bakanlık, işlenmiş olsa dahi bitki ve bitkisel ürünler dışında kalan, bünyesinde zararlı organizma taşıma riski bulunan diğer maddeler için de bitki sağlığı ile ilgili önlemleri almaya, uygulamaya ve uygulatmaya yetkilidir. (8) Zararlı organizma mücadelesinde kullanılacak faydalı organizmaları üretenler, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 28 ithalatını yapanlar, piyasaya arz edenler ve kullananlar Bakanlıkça belirlenen esaslara uymak zorundadır. (9) Ambalaj malzemesi olarak kullanılacak ahşap ambalaj malzemelerinden onay alınması gerekenler Bakanlıkça belirlenir. Belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini üretecekler Bakanlıktan onay almak zorundadır. (10) Ticarî olarak fidan, fide, çelik, tohum, yumru, soğan gibi üretimde kullanılacak her türlü bitki yetiştiriciliğini yapanlar Bakanlıktan onay almak ve yetiştirme süresince Bakanlıkça belirlenen esaslara uymak zorundadır. (11) Bakanlıkça mücadelesi istenen zararlı organizmaların tespit edildiği yerlerde, ilgililerin Bakanlıkça talep edilen önlemleri almaları ve mücadeleyi yapmaları zorunludur. (12) Zararlı organizma ile mücadeleyi, ticarî amaçla yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler Bakanlıktan onay almak zorundadır. (13) Belediyeler ve il özel idareleri zararlı organizmalara karşı yapılacak mücadele ve kontrollerde Bakanlığa yardımcı olmak zorundadır. (14) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir. Bitki hastalık ve zararlıları tazminatı MADDE 16- (1) Bitki ve bitkisel ürünlerde tazminata tâbi hastalık ve zararlıları ile tazminat oranları Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. (1) (2) Bakanlık tarafından ekim ve dikimin kısıtlandığı veya yasaklandığı alanlarda üretim yapanlar, Bakanlık tarafından belirlenmiş esaslara aykırı olarak üretim yapanlar, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait ürünler için tazminat ödenmez. (3) Bitki hastalık ve zararlıları nedeniyle imha edilen ürünlerin tazminata esas değerleri, mahallin rayiç bedelleri dikkate alınarak yerel kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenir. Yerel kıymet takdir komisyonu, bir Bakanlık temsilcisi, mahallin mülkî idare amirinin belirlediği bir üye ile ürün sahibinin konuyla ilgili sivil toplum kuruluşları temsilcileri arasından seçeceği bir üye olmak üzere üç üyeden oluşur. Kayıt ve bitki pasaportu MADDE 17- (1) Bakanlıkça belirlenen zararlı organizma taşıyıcısı olabilecek bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeleri üreten, ithal eden, depolayan ve ticaretini Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 29 yapanlar, kayıt ile ilgili Bakanlıkça belirlenen esaslara uymak ve kayıtlarını yaptırmak zorundadır. (2) Bakanlıkça belirlenen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin dolaşımında bitki pasaportu bulundurulması zorunludur. Bitki pasaportu ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapmaya Bakanlık yetkilidir. (3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir. İKİNCİ BÖLÜM Bitki Koruma Ürünleri ile Ziraî Mücadele Alet ve Makinelerinin Onayı, Üretimi ve Sahibinin Sorumlulukları, Toptan ve Perakende Satışı, Tanıtımı ve Uygulanması Bitki koruma ürünleri ile ziraî mücadele alet ve makinelerinin onayı ve üretimi MADDE 18- (1) Bitki koruma ürünleri, ziraî mücadele alet ve makineleri ile zararlı organizma mücadelesinde kullanılan diğer ürünlerin üretimi, ithalatı, kullanımı, ambalajlanması, etiketlenmesi, tanıtımı, nakliyesi, depolanması, reçeteli ya da reçetesiz satışı, onayı, kontrolü ve teminine ilişkin işlemler Bakanlık tarafından belirlenir. (2) Bitki koruma ürünleri ile ziraî mücadele alet ve makinelerinin üretimi, ithalatı ve piyasaya arzı için Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Bitki koruma ürünlerinin onaylanmasına ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir. Onaya ilişkin bilgilerin gizliliği esastır. (3) Bakanlık, insan, hayvan, bitki ve çevreye olan olumsuz etkileri sebebiyle, bazı maddelerin bitki koruma ürünleri üretiminde kullanılmalarını, tüm bitkilere ya da belli bir bitki grubuna uygulanmalarını yasaklayabilir, kısıtlayabilir ya da kullanımına ancak belli esaslara bağlı olarak izin verebilir. (4) Orijinal bitki koruma ürünlerinin ilk onayı tarihinde belirlenen geçerlilik süresi dolmadan veya hak sahibinden izin alınmadan jenerik bitki koruma ürünleri piyasaya arz edilemez. (5) Bakanlık, bitkisel üretimi tehdit eden bir zararlı organizmanın ortaya çıkması durumunda, bu zararlı organizmaya karşı kullanılan onaylı bitki koruma ürünleri bulunmadığında veya ihtiyacın karşılanamadığı durumlarda, uygun gördüğü bitki koruma ürünleri kullanımına geçici olarak izin verebilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 30 (6) Bitki koruma ürünlerinin üretimi, onay verilen üretim yerlerinde, onaya esas şartlara ve formülasyon şekil ve yöntemlerine göre yapılır. (7) Bitki koruma ürünleri, ziraat mühendisleri, kimya mühendisleri veya kimyagerlerin sorumluluğunda üretilir. Bu ürünlerin kalite kontrolü, Bakanlık tarafından uygun görülen laboratuvarlarda bu fıkrada belirtilen meslek mensupları tarafından yapılır. (8) Bakanlıkça, üretim koşullarına ve onaya esas dosyasındaki ürün standartlarına uymadığı tespit edilen bitki koruma ürünleri hatalı kabul edilir. Hatalı veya son kullanma tarihi geçen bitki koruma ürünlerinin piyasaya arz edilmesi ve kullanımı yasaktır. Piyasaya arz edilmiş, hatalı bitki koruma ürünleri, onay sahipleri tarafından piyasadan toplanmak zorundadır. Hatası giderilemeyecek ürünler, masrafı sahibine ait olmak üzere derhal imha ettirilir. Hatalı bitki koruma ürünlerinin, hatası giderilebildiği takdirde, piyasaya yeniden arzına izin verilebilir. (9) Onay koşullarının değişmesi, ürünün beklenen etkiyi göstermemesi veya istenmeyen etkilerin görülmesi, onaya esas spesifikasyonuna uyulmaması gibi hususların tespiti hâlinde bitki koruma ürünlerinin onayı askıya alınabilir veya iptal edilebilir. (10) Bitki koruma ürünü onay sahibi, ürününün etkin, güvenilir ve öngörülen kalitede olması ile uygun şartlarla dağıtımından sorumludur. Onay verilmiş bitki koruma ürününün kullanımında istenmeyen etkilerinin ortaya çıkması durumunda, onay sahibinin sorumluluğu ortadan kalkmaz. (11) Bitki koruma ürününün onay sahibi, belirlenen kayıtları tutmak, her türlü değişikliği bildirmek, talep edilen bilgi ve belgeyi zamanında Bakanlığa vermek zorundadır. (12) Yurt dışından bağışlanan veya araştırma, test ve onay işlemlerinde kullanılacak bitki koruma ürünleri ve ham maddeleri ile ziraî mücadele alet ve makinelerinin yurda girişine ilişkin şartlar Bakanlıkça belirlenir. Bu ürünler hiç bir şekilde ticarete konu olamaz. (13) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir. Bitki koruma ürünlerinin toptan ve perakende satışı ile tanıtımı MADDE 19- (1) Bitki koruma ürünleri ile zararlı organizma mücadelesinde kullanılan diğer ürünlerin toptan satışı, toptancı bayiler, perakende satışlar ise Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 31 perakendeci bayiler tarafından yapılır. Ziraî mücadele alet ve makinelerinin satışına ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir. (2) Bitki koruma ürünlerini depolayanlar, toptan ve perakende ticaretini yapanlar, alış ve satış ile ilgili kayıtları tutmak, Bakanlığın belirlediği uygun şartlarda muhafaza etmek ve denetimlerde her türlü kolaylığı göstermek zorundadır. (3) Onaylı bitki koruma ürünlerinin tanıtımına ilişkin düzenlemeler Bakanlıkça belirlenir. (4) Bitki koruma ürünlerinin ambalajında satış fiyatının belirtilmesi zorunludur. Bakanlık, ülke ihtiyaçları, piyasa koşulları, kamu yararı ve hizmetin gereklerini dikkate alarak gerektiğinde satış fiyatlarını belirleyebilir. (5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir. Bitki koruma ürünlerinin uygulanması MADDE 20- (1) Bakanlıkça bitki koruma ürünleri için reçete düzenleme yetkisi verilenler, uygulayacağı veya tavsiye edeceği, reçeteye tâbi bitki koruma ürünleri için, reçete düzenlemek, belirlenen kayıtları tutmak ve talep edildiğinde Bakanlığa sunmak zorundadır. (2) Bitki koruma ürünlerini kullananlar Bakanlıkça istenen kayıtları tutmak ve istendiğinde Bakanlığa sunmak zorundadır. (3) Bitki koruma ürünleri, kullanıma arz edilen hâliyle ve etiketinde belirtilen tavsiyelere göre uygulanır. Buna aykırı uygulamalarda sorumluluk uygulayana ve uygulanmasına izin verene aittir. (4) Kullanılan bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajları kullanıcıları tarafından uygun şekilde imha edilmek zorundadır. (5) Zararlı organizma mücadelesi yapılan alanlarda yapılan kontroller sonucunda, ürünlerde tavsiye dışı bitki koruma ürünlerinin kullanılması ve belirlenen limitlerin üzerinde kalıntı bulunması hâlinde, Bakanlık, ürünlerin hasadını geciktirebilir veya ürünleri imha ettirebilir. Bu maddenin uygulanması hâlinde üreticilere herhangi bir tazminat ödenmez. (6) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 32 SEKİZİNCİ KISIM Cezaî Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Cezaî Hükümler, Cezaların Uygulanması, Tahsili ve Itirazlar Bitki sağlığı ile ilgili yaptırımlar MADDE 38- (1) Bitki sağlığı ile ilgili yaptırımlar aşağıda belirtilmiştir: a) 15 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde zararlı organizmaların yayılmasının önlenmesi amacıyla Bakanlık tarafından alınan tedbirlere uymayanlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. b) 15 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen zararlı organizmalarla yapılacak mücadeleyi Bakanlıkça belirlenen esaslara göre yapmayanlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. c) 15 inci maddenin beşinci fıkrasında bildirimi istenen zararlı organizma salgınını bildirmeyenlere bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ç) 15 inci maddenin altıncı fıkrasında Bakanlıkça belirlenen yasaklama ve kısıtlamalara ve korunmuş bölgelerle ilgili getirilen esaslara uymayanlara beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. d) 15 inci maddenin sekizinci fıkrasında belirtilen zararlı organizma mücadelesinde kullanılacak faydalı organizmaları Bakanlıkça belirlenen esaslara uyulmadan üretenlere, ithalatını yapanlara, piyasaya arz edenlere beşbin Türk Lirası, kullananlara ise bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. e) 15 inci maddenin dokuzuncu fıkrasında belirtilen Bakanlıkça belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini onay almadan üretenlerin faaliyeti durdurulur ve yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Onaylı olduğu hâlde Bakanlıkça belirlenen esaslara aykırı üretim yapanlara birinci defa onbin Türk Lirası, bir yıl içerisinde aynı fiilin tekrarı hâlinde yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir, ahşap ambalaj malzemelerinin onay şartlarını kaybeden tesislere altı ayı aşma- mak üzere süre verilir, bu süre zarfında üretim askıya alınır, verilen süre sonunda olumsuzlukların giderilmemesi durumunda onayı iptal edilir. f) 15 inci maddenin onuncu fıkrasında belirtilen üretim materyallerine ilişkin onay almadan üretim yapanların faaliyetine son verilir ve yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir, ürüne el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 33 karar verilir. Onaylı olup da Bakanlıkça belirlenmiş esaslara aykırı hareket edenlere onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. g) 15 inci maddenin onbirinci fıkrasında belirtilen yerlerde Bakanlıkça mücadelesi istenen zararlı organizmalarla ilgili mücadeleyi yapmayanlara bin Türk Lirası idarî para cezası verilir, yapmayanlar adına gerekli mücadele Bakanlık tarafından yapılır veya yaptırılır. Mücadele masrafının iki katı tutarın sorumlular tarafından ödenmesi için bir aylık ödeme süresi verilir. ğ) 15 inci maddenin onikinci fıkrasına aykırı olarak Bakanlıktan onay almadan faaliyette bulunanlara beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Onay alıp da Bakanlıkça belirlenen esaslara aykırı hareket edenlere ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. h) 17 nci maddenin birinci fıkrasına göre kayıtlarını yaptırmayanlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Kayıtlı olduğu hâlde Bakanlıkça belirlenen esaslara aykırı hareket edenlere ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bakanlıkça belirlenen kayıt şartlarının kaybedildiğinin tespiti hâlinde kayıt iptal edilir. I) 17 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen Bakanlıkça belirlenen bitki ve bitkisel ürün ve diğer maddeleri, bitki pasaportu olmaksızın sevkini yapanlara, ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bitki pasaportuyla ilgili konulmuş esaslara uymayanlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bitki koruma ürünleri ile ilgili yaptırımlar MADDE 39- (1) Bitki koruma ürünleri ile ilgili yaptırımlar aşağıda belirtilmiştir: a) Onaylı olmayan yerlerde bitki koruma ürünü üretimi yapan gerçek ve tüzel kişilere otuzbin Türk Lirası, ziraî mücadele alet ve makineleri üretimi yapan gerçek ve tüzel kişilere beşbin Türk lirası idarî para cezası verilir ve bunlar faaliyetten men edilir. Ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. b) Bitki koruma ürünleriyle ilgili onay alınmadan bitki koruma ürünü ithal eden ve üretenlere otuzbin Türk Lirası, satan ve bulunduranlara yirmibin Türk Lirası, ziraî mücadele alet ve makinelerini üretenlere beşbin Türk Lirası, satan ve bulunduranlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bitki koruma ürünleri ile ziraî mücadele alet ve makinelerini kaçak olarak ülkeye soktuğu tespit edilen- ler hakkında, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümlerine göre işlem yapılmak üzere savcılığa suç duyurusunda bulunulur. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 34 Ürünler masrafları sorum- lusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve bitki koruma ürünlerinin imha edil- mek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ziraî mücadele alet ve makinalarının ise mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Onaylı yerlerde onaylı olmayan bitki koruma ürünlerinin veya ziraî mücadele alet ve makinelerinin üretilmesi durumunda ayrıca üretim yerinin onayı bir yıl süre ile askıya alınır. c) Zararlı organizma mücadelesinde uygulanması yasaklanan veya bu yönde uyarılar taşıyan maddeleri ihtiva eden bitki koruma ürünlerini, piyasaya arz edilmek üzere üretilen bitki ve bitkisel ürünlere uygulayanlara dörtyüz gün adlî para cezası verilir, uygulayıcı, ziraî mücadele hizmetini onaylı olarak yapıyor ise ceza iki katı uygulanır. Ürünlerin imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. ç) Bakanlıktan onaylı bitki koruma ürünlerinin analizleri sonucunda, onaya esas dosyasındaki formülüne ve spesifikasyonuna uymadığının tespit edilmesi hâlinde, bitki koruma ürünleri için yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bakanlıktan onaylı ziraî mücadele alet ve makinelerinin test ve denemeleri sonucunda onaya esas spesifikasyonlarına uymadığının tespit edilmesi hâlinde ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Hatalı ürünlerin ilgili serileri onay sahibi tarafından piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Ürünün piyasadan toplatılmaması hâlinde, ürün sahibine ayrıca beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. d) Onaylı bitki koruma ürünlerinden ve ziraî mücadele alet ve makinelerinden birini taklit etmek suretiyle sahtesini üreterek piyasaya arz edenler bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ve bin gün adlî para cezası ile cezalandırılır. e) Zararlı organizma mücadelesinde kullanılacak alet ve makineler ile bitki koruma ürünü dışında kalan diğer ürünlerin onayı, üretimi, ithalatı, etiketlenmesi, piyasaya arzı, kullanımı ve kontrolüne ilişkin esaslara aykırı hareket edenlere beşbin Türk lirası idarî para cezası verilir. f) 19 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen satış yerleri dışında bitki koruma ürünlerinin satışını yapan yer sahiplerine onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ürünlere el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. g) Bitki koruma ürünleri ile ilgili Bakanlıkça istenen kayıtları tutmayan, bitki koruma ürünlerinin toptan ve perakende satışı ile ilgili esaslara uymayan onay sahibine, üretim yerlerine ve toptan satış depolarına yirmibin Türk Lirası, perakende satış yerlerine beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ğ) 19 uncu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen hükümlere aykırı hareket Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 35 edenlere onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin, ticarî reklâm ve ilân yoluyla gerçekleşmesi hâlinde 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 16 ncı maddesine aykırı hareket edenler hakkındaki ceza hükümleri uygulanır. h) Bitki koruma ürünlerini satmaya onaylı satış yerlerinin, onaya esas dosya bilgilerine ve ilgili mevzuata uymadığının tespiti hâlinde, işyeri sahipleri ve sorumluları ürün güvenilirliğine ilişkin risk oluşturmayan durumlarda ikaz edilir ve düzeltilmesi için süre verilir. Risk oluşturması ve ikaz edilen hususların düzeltilmemesi hâlinde satış yerinin onayı bir aydan bir yıla kadar askıya alınır. I) Bakanlıkça reçeteli olarak satılması istenen bitki koruma ürünlerini reçetesiz olarak alıp uygulayanlara bin Türk Lirası, reçetesiz olarak satanlara ve Bakanlıkça istenen kayıtları tutmayanlara beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. i) Bakanlıkça kullanımı yasaklanan bitki koruma ürünlerini reçeteye yazanlara bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. j) Bitki koruma ürünlerini etiket bilgilerine uygun şekilde kullanmayanlara bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. k) Bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajlarını Bakanlıkça belirlenen esaslara göre imha etmeyenlere bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 36 B. GENELGE, YÖNERGE VE TALİMATLAR AMS Mücadelesi Genelgesi 11.08.2023 a) b) c) d) Sayı : E-36871779-320.03.05-10840626 Konu : Akdeniz Meyvesineği Mücadelesi Genelgesi DAĞITIM YERLERİNE Akdeniz meyvesineği (AMS), polifag bir zararlı olup, dış karantinaya tabi ve ihracatta toleransı sıfırdır. Turunçgilin en önemli zararlısı olan AMS mücadelesi ülkemiz ekonomisi açısından önem arz etmektedir. Kayısı, şeftali, nektarin, yenidünya, ayva, armut, elma, incir, trabzon hurması ve nar konukçularıdır. Geniş konukçu ağı zararlının yaşam döngüsünü kolaylaştırarak mücadelesini zorlaştırmaktadır. Zararlının yoğun olduğu dönemlerde mücadelesi yapılmadığı zaman % 80'e varan ekonomik kayıplar görülebilmektedir. Küresel iklim değişikliği nedeniyle kış aylarının ılık geçmesi ve iklim şartlarının zararlının lehinde seyretmesi AMS popülasyonunda önemli bir artışa neden olmaktadır. Söz konusu zararlı ile zamanında ve etkin mücadele yapılması amacıyla Akdeniz meyvesineğinin konukçusu olan meyve türlerinde, kültürel mücadele, biyoteknik mücadele ve kimyasal mücadele ile birlikte Entegre Zararlı Yönetimi prensipleri doğrultusunda eşzamanlı ve toplu mücadele yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda; 1. İl Müdürlüklerimiz; İl merkezinde bir koordinasyon merkezi, İl ve ilçe bazında teknik ekipler oluşturarak ilgili Araştırma Enstitü Müdürlükleri ile işbirliği halinde, zararlının tanımı, biyolojisi, zarar şekli, ekonomik önemi, yayılışı, konukçuları, doğal düşmanları, mücadele zamanı ve metotları, kullanılacak bitki koruma ürünü ve dozları ile nasıl mücadele yapılması gerektiği konularında teknik personel ve üretici eğitimleri yapacaktır. Ayrıca ilgili kurum, sektör, birlik, STK vb. işbirliği yaparak bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları yapacaklardır. Bunun için; İl ve ilçe bazında teknik ekipler oluşturularak, bu ekiplerce sürveyler yapılarak zararlının takip edilmesi, mücadeleye yönelik eğitim ve yayım ile üreticilere bilgilendirilme çalışmalarının yapılması, Eğitimlerde, küresel iklim değişikliğinin zararlının lehine gelişmesi ile popülasyon artışı olduğu etkin bir mücadele yapılmadığı zaman önemli kayıpların oluşacağı bunun için zamanında ve toplu mücadele yapılması gerektiği hususunun vurgulanması, Mücadelenin etkin bir şekilde yapılabilmesi için kültürel mücadele, biyoteknik mücadele ve kimyasal mücadele gibi tavsiye edilen tüm mücadele metotlarının birlikte entegre zararlı yönetimi prensipleri doğrultusunda ve gerektiğinde toplu mücadele şeklinde yapılmasının tavsiye edilmesi, Üretici birlikleri, ziraat odaları, ihracatçı birlikleri, ticaret odası vb. ürün alıcıları, paketleme / işleme tesisleri işletmecileri ve ilgili sektör paydaşları bilgilendirilerek, özellikle paketleme ve işleme tesislerinde çalışanlara eğitim verilmesi, T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 1 / 3 Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 258 77 44 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Harun Reşit BEŞER Mühendis Telefon No:(312) 258 77 49 Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: 50E182EF-9A08-4A0E-8C42-CA437F6FADB3 Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 37 e) f) g) h) ı) a) b) c) d) e) a) b) c) Hobi bahçeleri ile köy evi bahçelerindeki meyvelerin dalında bırakılmaması konusunda bahçe sahiplerinin uyarılması, Ticari değeri bulunmayan ürünlerin tarlada, yol kenarlarında, sulama kanallarında birikmesinin önlenmesi için Belediyeler ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ile koordineli olarak çalışmaların yürütülmesi, Zararlı hakkında farkındalık oluşturma çalışmalarının yapılması, kamuoyu bilgilendirmesine yönelik olarak eğitim materyali (afiş, broşür vb.) dağıtımı yapılması, Bitki koruma ürünü satan bayilere zararlının mücadelesine yönelik eğitim materyali (afiş, broşür vb.) asılması, Yapılan faaliyetleri Eylül ayı itibarı ile Bakanlığa (bitkisagligi@tarimorman.gov.tr) haftalık raporlarla bilgi verilmesi, Hususlarında gerekli çalışmaları yapacaklardır. 2. Belediyeler; Konukçusu olan meyve artıkları Akdeniz meyvesineğinin beslenerek biyolojisini tamamlaması ve çoğalması için uygun koşulları oluşturmaktadır. Zararlının mücadelesi için il, ilçe ve belde belediyelerince, meyve-sebze halleri, semt pazarları, çöplükler, drenaj kanalları gibi ürün artıklarının atıldığı ve hayvan gübrelerinin bulunduğu yerler ilaçlanacak, özellikle konukçusu olan meyve atıklarının bulunduğu çöplükler toprakla kapatılmalı, yol refüjlerindeki turunçgil toplanarak imha edilmelidir. 3. Üreticiler, Üretici Birlikleri ve Ziraat Odaları Birliği; Akdeniz meyvesineği mücadelesinin Bakanlık tarafından tavsiye edilen, zirai mücadele teknik talimatı doğrultusunda uygun mücadele metodu ile toplu mücadele şeklinde zamanında ve tavsiyeli bitki koruma ürünü ile tekniğine uygun olarak yapılması gerekmektedir. Bu çerçevede; Bakanlıkça yapılacak çalışmalara katılım ve duyuruların izlenmesi ile ağaç üzerinde ve yere dökülmüş vuruklu meyveler, hasat artığı meyveler, AMS için bir besin kaynağı olduğundan toplanıp toprağa gömülerek veya toplatılarak siyah poşetlerle kapalı olarak güneş altında bırakılması ve akabinde toplatılarak imha işlemlerinin yapılması, Pupalardan ergin çıkışlarının önlenmesi amacıyla kış sonu ilkbahar başlarında toprak işlemesi yapılması, Yeni kurulacak turunçgil bahçelerinin içine veya çevresine yenidünya, şeftali, kayısı, elma armut, incir, trabzon hurması, nar, vb. ağaçların dikilmemesi gibi tedbirlerin alınmasının sağlanması, Öncelikli olarak teknik talimatta yer alan kültürel tedbirlerin uygulanması ve gereği gibi mücadele yapılması yönünde konuyla ilgili tüm sivil toplum örgütlerinin ve üyelerinin bilgilendirilmesi, 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun 15. Maddesi gereği zararlı organizmaların mücadelesi için Bakanlıkça alınan tedbirlere uymayanların idari yaptırım uygulanacağı hususunda üreticilerin bilgilendirilmesi. 4. Yaş sebze-meyve paketleme ve İşleme tesisleri; Yaş sebze-meyve işleme evlerinde ürün işleme ve paketleme esnasında ayıklanan AMS ile bulaşık meyve-sebze ve atıkları sözkonusu zararlı için üreme ve çoğalma kaynağını oluşturmaktadır. Bunun önlenmesi için; Paketleme ve işleme tesislerinde izleme ve mücadele amaçlı tuzakların asılması, Üreticilere AMS mücadelesine yönelik izleme, eğitim, bilgilendirme yapılması, 2 / 3 Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 258 77 44 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Harun Reşit BEŞER Mühendis Telefon No:(312) 258 77 49 Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: 50E182EF-9A08-4A0E-8C42-CA437F6FADB3 Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 38 Prof. Dr. Ahmet GÜMEN Bakan a. Bakan Yardımcısı c) d) e) Ürün ihracatında AMS nedeniyle sorun yaşanmaması için mevzuat doğrultusunda gerekli tedbirlerin alınması, Üreticilerine hasat yapılmış bahçelerde yere dökülmüş ve ağaçta kalan artık meyvelerin toplatılarak ağzı bağlanmış şekilde siyah poşetlerle güneş altında sıcaklığa maruz bırakılması, Paketleme ve işleme tesisi çalışanlarına eğitim verilerek, bulaşık meyvenin ayıklanması, çevreye dağılmadan uygun koşullarda toplanması ve derin bir şekilde toprağa gömülerek imha edilmesi, çalışanlarda bulaşık meyveyi tanımaya yönelik broşürler bulundurulması, nakliye sırasında AMS' nin bulaşmasını engelleyici gerekli tedbirlerin alınması, Akdeniz meyvesineği mücadelesi için yukarıda belirtilen konulara titizlikle uyulması, gerekli tedbirlerin alınması hususunda gereğini arz/rica ederim. Dağıtım: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü) Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğüne Adana Valiliğine (Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğü) Antalya Valiliğine (Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü) Aydın Valiliğine (Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü) Hatay Valiliğine (Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğü) İzmir Valiliğine (İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü) Mersin Valiliğine (Mersin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü) Muğla Valiliğine (Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü) Osmaniye Valiliğine (Osmaniye İl Tarım ve Orman Müdürlüğü) Adana Biyolojik Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğüne İzmir Bornova Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğüne 3 / 3 Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 258 77 44 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Harun Reşit BEŞER Mühendis Telefon No:(312) 258 77 49 Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: 50E182EF-9A08-4A0E-8C42-CA437F6FADB3 Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 - 3 2 6 5 2 2 2 5 3 4 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 39 ŞARKA HASTALIĞI İLE MÜCADELE HAKKINDA TALİMAT BİRİNCİ BÖLÜM Amaç Madde 1- Bu Talimat, taş çekirdekli grubu meyve türleri (Prunus L.) ile yabani Prunus türleri ve çok sayıda yabancı otlarda enfeksiyona yol açan Şarka hastalığını oluşturan “Plum pox potyvirus (PPV)”un varlığının ve yayılış alanlarının tespiti, korunmuş ve ari alanların belirlenmesi, mücadelesi, yayılmasının engellenmesi ve eradikasyonuna ilişkin alınacak asgari önlemleri düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır. Kapsam Madde 2- Bu Talimat, fidanlık ve meyve bahçelerinde PPV’nin sürveyi, tespit edilmesi, mücadelesi, korunmuş ve ari alanların belirlenmesi, yayılmasının engellenmesi ve eradike edilmesi hususlarını kapsar. Dayanak Madde 3- Bu Talimat, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 15 inci maddesi ile Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik’e dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar Madde 4- Bu Talimatta geçen; a) Ari alan: Sistematik olarak yapılan ürveyleri sonucu PPV’nin var olmadığı alanı, b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını, c) Bitki Pasaportu Sistemi (BPS): 12/1/2011 tarihli ve 27813 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik ve değişiklikleri kapsamında ülke genelinde üretim materyallerinin bitki sağlığı kontrollerini sağlamak amacıyla oluşturulan sistemi, ç) Bulaşık alan: Zararlı organizmanın varlığının tespit edildiği ve sınırlarının belirlendiği alanı, d) Eradikasyon: PPV’nin belirli bir alandan yok edilmesine yönelik bitki sağlığı tedbirlerinin uygulanmasını, e) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü, f) Korunmuş bölge (ZP): “Bitki Pasaportu ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik” kapsamında yer alan, bir veya birden fazla bölgede yerleşik olan, bir veya birden fazla zararlı organizmanın o bölge için endemik olmadığı, çevre koşulları söz konusu zararlı organizmanın yerleşmesine uygun olmasına rağmen, o bölgede yerleşmemesi için korunan veya bu bölgelerde bulunmalarına Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 40 rağmen eradikasyona tabi tutulan ve bu koşulların sağlandığı Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre uygun sürvey sonuçları ile kanıtlanarak tanınan, düzenli ve sistematik olarak izlenen, söz konusu zararlı organizmanın o bölgede ortaya çıkması durumunda bildirimi zorunlu olan ve özel önlem alınan bölgeleri, g) Laboratuvar: Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı zirai mücadele araştırma enstitü ve zirai karantina müdürlüklerindeki laboratuvarları, ğ) Müdürlük: Tarım ve Orman Il/Ilçe Müdürlüklerini, h) Şarka hastalığı: Çiçek petallerinde koyu pembe kırık çizgiler; yaprak damarları etrafında açık yeşil renk değişikliği, damar bantlaşması, sarıdan açık yeşile değişen halka ve lekeler, çizgi ve bantlar; meyve yüzeyinde soluk sarı halka ve çizgi şeklinde belirtiler gösteren ve meyvede deformasyona yol açan, ayrıca özellikle kayısı çekirdeğinde meyve üzerindeki belirtilerin izdüşümüne karşılık gelen yerlerde aynı belirtileri gösteren virüs hastalığını, ı) Sürvey: PPV’nin bir yerde var olup olmadığının, var ise yayılış alanının ve yoğunluğunun tespit edilmesini, i) Tampon bölge: Bulaşık alan sınırlarından başlamak üzere bir km çapındaki tedbir alınmış alanı, j) Zararlı organizma: Plum pox potyvirus(PPV)’ü ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Sürveyler Madde 5- Müdürlükler tarafından; a) Prunus cinsine ait (EK-1); meyve ağaçları, fidanlıklar, yabani/dış mekân süs bitkileri ve zararlı organizmanın konukçusu olan yabancı otlar Bakanlığımız sürvey programına dahilinde Şarka Hastalığı Sürvey Talimatına göre resmi olarak incelenir. b) Ari alan tesisi ve/veya eradikasyon kararı alınan il/ilçede, meyve bahçelerinde aşağıdaki tabloda yer alan skalaya göre örnekleme yapılır (1 ağaç 1 numune olarak kabul edilir). Sürvey Bahçesindeki Toplam Ağaç Sayısı Numune Alınacak Ağaç Sayısı 1-20 Şüpheli ağaçlar 21-70 5-20 71-150 21-30 151-500 31-70 501-1000 71-140 1001 ve üzeri Toplam ağaç sayısının %10 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 41 c) Bu il/ilçelerin dışındaki il/ilçelerde yapılan şarka hastalığı sürveylerinde şüpheli konukçu bitkilerden örnek alınarak analize gönderilir. ç) İl-ilçe Müdürlüğü, her bir fidanlıktaki fidanların en çok yüzde 20’sini yıllık olarak aşağıda belirtilen esaslara göre kontrol eder. • Fidanlıktaki fidanlar makroskobik olarak kontrol edilir. • Laboratuvar analizi için yapılacak örnekleme çeşit bazında yapılır. 1 numune; aynı çeşide ait 5 farklı fidandan 3’er olgun yaprak alınmak koşulu ile toplam 15 yapraktan oluşur. • Müdürlük belirtilen örneklemeye ek olarak virüs belirtileri yönüyle şüphelenilen fidanlardan örnek alabilir. d) Laboratuvar, analiz sonucunu ilgili müdürlüğe ve bulaşıklık bulunması halinde ise Genel Müdürlüğe bildirir. e) Sürvey sonuçları, bulaşık alan koordinatlarını içerecek şekilde sürvey formuna işlenir ve haritalar oluşturulur. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Bulaşık alan Madde 6- Bu Talimata göre; a) Zararlı organizma ile bulaşık bulunan yerler müdürlüklerce, bulaşık alan olarak ilan edilir. b) Bulaşık alanın sınırları çizilerek, Ek-2’de yer alan Tutanak düzenlenir ve etrafında bir kilometre çapında tampon bölge oluşturulur. c) Bulaşık bulunan yerlerden kesinlikle konukçu türlerde hiçbir üretim materyali (aşı kalemi, aşı gözü, fidan, anaç, çöğür, çelik, klon vb.) alınmamalıdır. ç) Zararlı organizmanın çok sayıda yaprakbiti vektörü olması nedeniyle enfeksiyon kaynaklarının ortadan kaldırılması için, bulaşık meyve, meyve sapları ve diğer bitki artıklarının etrafa dağıtılmamasına özen gösterilmelidir. Doğal enfeksiyon kaynağı olabileceğinden, etrafındaki orman ve açık arazide bulunan yabancı ot konukçuları temizlenmelidir. d) Vektör yaprak bitleriyle gereken mücadele yaptırılır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 42 Tampon bölge Madde 7- Bu Talimata göre; a) Tampon bölge oluşturulan alanda zararlı organizmanın konukçuları için en az üç yıl süre ile düzenli kontroller yapılır. Bulaşık alandan zararlı organizma eradike edilinceye kadar tampon bölge uygulamasına devam edilir. b) Tampon bölgede bulaşıklık tespit edilmesi halinde, bu bölge bulaşık alan olarak kabul edilir ve yeni bir tampon bölge oluşturulur. c) Tampon bölge içerisinde hiçbir şekilde konukçu türlerde fidanlık tesisine müsaade edilmez. ç) Tampon bölgede mevcut bulunan meyve bahçesi ve fidanlık parsellerinde kontroller ve denetimlerde numune sayısı artırılarak üretime devam edilir. d) Tampon bölge içerisinde hâlihazırda konukçu bitkilerin üretildiği fidanlık işletmesi var ise bu işletmenin en az 100 metre etrafında Prunus cinsine ait yeni bahçelerin kurulmasına izin verilmez. Ancak bahçenin bu alanda bulunması halinde bahçelerin kontrolleri yapılmalıdır. Korunmuş bölge Madde 8- Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelikte yer alan Korunmuş Bölge ile ilgili esaslara göre yürütülür. a) Bulaşık alandan Korunmuş bölgelere üretim materyalinin ve bulaşık meyvelerin girişi yasaktır. b) Korunmuş bölge orijinli bitki ve bitkisel ürünlerin diğer bir korunmuş bölgeye sevkiyatına izin verilir. Eradikasyon Madde 9- Bu Talimata göre; a) Zararlı organizmanın meyve bahçesinde tespit edilmesi halinde, bahçe sahibi tarafından İl veya İlçe Müdürlüğü teknik personeli gözetiminde bulaşık ağaçlar kökler dâhil yakılarak imha edilir. Eradikasyon yapılan bahçelerde en az üç yıl süre ile herhangi bir konukçu bitki dikimine izin verilmez. b) Fidanlık parsellerinde yapılan analizler sonucunda bulaşıklık tespit edilen çeşidin tamamı eradike edilir. c) Müdürlüklerce eradikasyonu ile ilgili çalışmalar fotoğraflanarak tutanak tutulur. Geriye doğru izleme yapılarak eradikasyon ve izlemeye dair bütün bilgi ve belgeler talep edilmesi halinde Genel Müdürlüğe gönderilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 43 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Bakanlığın yetkisi Madde 10- Zararlı organizmanın yayılmasını engellemek ve mücadele etmek için gerektiğinde Bakanlık tarafından ilave önlemler alınabilir. İdari yaptırımlar Madde 11- Bu Talimat hükümlerine aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili hükümlerine göre idari yaptırımlar uygulanır. Madde 12- Bu talimat yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer. EKLER: Ek-1: PPV’nin ana konukçuları; Kayısı (Prunus armeniaca) Damson Eriği (P. insi琀椀琀椀a) Şeftali (P. persica) Japon Eriği (P. salicina) Nektarin (P. persicavar.nectarine) Kiraz (P. avium) Erik (P. domes琀椀ca) Vişne (P. cerasus) Myrobalan Eriği (P. cerasifera) Badem (P. dulcis) PPV’nin odunsu ve otsu ikincil konukçuları Güvem Eriği (P. spinosa) Çin Yabani Şeftalisi (P. davidiana) Amerikan Eriği (P. americana) Tüylü Kiraz (P. tomentosa) Mahleb (P. mahaleb) Kanada Eriği (P. nigra) Japon Kayısısı (P. mume) Süs Eriği (P. mari琀椀ma) Kum Kirazı (P. pumila) Karayemiş (P. laurocerasus) Hortulan Eriği (P. hortulana) AdiKurtbağrı (Ligustrumvulgare) Papazkülahı, Ta昀氀an (Euonymus europaeus) PPV’nin ikincil otsu bitki konukçuları; Arabidopsis thaliana N. bigelowii, Chenopodium foe琀椀dum, Nicandra physaloides, Nico琀椀ana benthamiana, Pisum sa琀椀vum cv. “Colmo” N. clevelandii, Ranunculus repens N. glu琀椀nosa Medicagolupulina N. occidentalis Trifolium pratense N. megalosiphon, Trifolium repens Silene vulgaris Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 44 EK-2 TUTANAK Aşağıda bilgileri yer alan üreticinin bahçesinde şarka hastalığı tespit edilmiş olup, bulaşık meyve ağaçları imha edilmiştir. …/ … / … İl İlçe Köy / Mevki Ada / Parsel Alan Konukçu bitki türü ve çeşitleri, sayıları ve tahmini yaşları 1- 2- 3- 4- 5- Bahçe sahibini vektörlere karşı mücadele yapıp yapmadığı Şarka hastalığının tespit edildiği tarih İmhanın gerçekleştiği tarih Bahçe sahibinin ile琀椀şim bilgileri Ad soyadı Telefon numarası Adres Teknik Personel Bahçe sahibi (imza) (imza) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 45 C. Kahverengi Kokarca Eylem Planı Prof. Dr. Ahmet GÜMEN Bakan Yardımcısı 03.11.2023 ACELE Sayı : E-36871779-320.99-11898326 Konu : Kahverengi Kokarca Eylem Planı DAĞITIM YERLERİNE Bakanlığımız Bitki Sağlığı Uygulama Programı kapsamında mücadelesi yapılan istilacı ve polifag bir zararlı olan Kahverengi kokarca ( ) 2017 yılındaHalyomorpha halys Artvin İlinden Ülkemize giriş yapmış, bugün itibariyle Karadeniz ve Marmara Bölgelerinin riskli alanlarında, birçok üründe ekonomik zarar eşiğini aşan yoğunluğa ulaşmıştır. Bu doğrultuda söz konusu zararlının mücadelesi ile ilgili olarak Bakanlığımızca hazırlanan "Kahverengi Kokarca Eylem Planı" 25 Ekim 2023 tarihinde Ankara'da yapılan toplantıda tüm paydaşlarımızın dikkatine sunulmuş ve eylem planına son şekli verilmiştir. Bu bağlamda; Bakanlığımız koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlar ile tüm paydaşların katılımıyla son hali verilen ekte"Kahverengi Kokarca Eylem Planı" gönderilmekte olup eylem planında yer alan tedbirlerin etkin uygulanması, işbirliği halinde mücadelenin sürdürülmesi için gereken katkı ve desteğin verilmesi hususunda; Gereğini rica ederim. Ek: Eylem Planı (1 Sayfa) Dağıtım: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğüne Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğüne Tarım Reformu Genel Müdürlüğüne Orman Genel Müdürlüğüne Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığına Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğine Artvin İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Bursa İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 1 / 2 Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 258 77 44 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Hüseyin AKYAZI Mühendis Telefon No:(312) 258 77 46 Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: D7376763-9E62-4021-A1AD-8ABB59A52FF0 Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 46 Çanakkale İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Gümüşhane İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Kastamonu İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Kırklareli İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Kocaeli İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Ordu İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Rize İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Sakarya İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Sinop İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Tekirdağ İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Tokat İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Trabzon İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Zonguldak İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Bayburt İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Bartın İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Karabük İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Bilecik İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Balıkesir İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne 2 / 2 Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 258 77 44 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Hüseyin AKYAZI Mühendis Telefon No:(312) 258 77 46 Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: D7376763-9E62-4021-A1AD-8ABB59A52FF0 Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 - 3 2 6 7 1 3 9 9 5 3 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 47 KAHVERENGİ KOKARCA (Halyomorpha halys) EYLEM PLANI (2023-2025) 1. HEDEF Bakanlığımızca Kahverengi kokarca ile mücadelede saha organizasyonun sağlanması ve etkin mücadele yapılması 2. AMAÇ Kahverengi kokarca ile Entegre Zararlı Yönetimi Prensipleri kapsamında mücadelenin bir bütün olarak daha genişletilmiş ve kapsamlı bir organizasyon ile yürütülmesi. Zararlının mücadelesinde ilgili kamu kurumları, KIT ve STK’lar ile işbirliği yapılması. 3. SÜRE 3 Yıl (2023-2025) 4. FAALİYETLER • Çalışma Gruplarının Oluşturulması • Araştırma Faaliyetleri • Eğitim, Yayım ve Kamuoyu Bilgilendirme Faaliyetleri • Popülasyon Takibi ve Mücadele Çalışmaları • Biyosidal ürün ruhsatlandırılması • Faydalı böcek üretimi ve salımı • Tuzakla takibi • Kışlak yerleri ve açık alanda mücadele • Denetim ve Izleme Faaliyetleri • Izleme ve Değerlendirme 5. FAALİYET DETAYLARI ÇALIŞMA GRUPLARININ OLUŞTURULMASI Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü (GKGM) • Kahverengi kokarca ile mücadele çalışma gruplarının oluşturulması, • Tüm çalışmaların koordine edilmesi ve yürütülmesinin sağlanması ARAŞTIRMA FAALİYETLERİ Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) • Kahverengi Kokarca mücadelesinde “öncelikli ihtiyaçlara” yönelik yeniliklerin ve gelişmelerin takip edilmesi, olası mücadele metodlarının araştırılması için projelerin hazırlanması ve bu konuda proje çağrılarına çıkılması, • Araştırmalardan elde edilen bulguların ve sonuçların uygulamaya aktarılması için ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılması, • Öncelikli mücadele alanlarının belirlenmesi için riskli bölgelerde popülasyon takibinin yapılması, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 48 5. FAALİYET DETAYLARI • Görevlendirilen Araştırma Enstitüleri tarafından klasik biyolojik mücadele çalışmalarında ihtiyaç duyulan parazitoitlerin üretimi ve salımının planlaması ve yapılması, • Feromon ve tuzak geliştirilmesi ve ruhsatlandırılması, • Entomopatojenlerin geliştirilmesi. Sağlık Bakanlığı-Il Sağlık Müdürlükleri • Kahverengi kokarca ile temas sonucu oluştuğu iddia edilen semptomlu vakaların bu böcek ile ilişkisinin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi ve şayet insan sağlığı açısından riskli bir durum varsa alerjik reaksiyon gösterebilecek hassas kişilere yönelik bilgilendirmelerin yapılması veya önlemlerin belirlenmesi. Ihracatçı Birlikleri, Ziraat Odaları, Üretici Birlikleri ve Tarımsal Amaçlı Kooperatifler • Mücadeleye yönelik AR-GE projelerine ve mücadele faaliyetlerine destek sağlanması. Ticaret Odaları, Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Borsaları, Üniversitelerin Teknoloji Ofisleri • Mücadeleye yönelik AR-GE projelerinin finansmanına destek sağlanması, özellikle mekanik mücadelenin daha etkin yapılabilmesi için böcek toplama makinesi (D-Vac vb.) böcek toplama aletleri ile ilgili AR- GE çalışmalarının başlatılması, desteklenmesi ve kullanıma sunulması. EĞİTİM, YAYIM VE KAMUOYU BİLGİLENDİRME FAALİYETLERİ İl Tarım ve Orman Müdürlükleri • Zararlının kışlama döneminde (Eylül-Nisan arası) farkındalık oluşturma çalışmalarının yapılması amacıyla kamuoyu bilgilendirmesine yönelik olarak eğitim materyali (afiş, broşür vb.) dağıtımı yapılarak mutat toplantıların yapılması, • Kışlama dönemindeki zarar, çiftçilerin yanında bölge halkını da ilgilendirdiği için mücadele bölgesinde ikamet edenlerin topyekûn kışlaklardaki mekanik mücadele çalışmalarına katılımının sağlanması. Basın ve Halkla Ilişkiler Müşavirliği • Yapılan çalışmalar hakkında kamuoyunun belli aralıklarla bilgilendirilmesi. Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı • Saha çalışmalarının tanıtımı, kamu spotu, eğitim filmi, liflet, afiş gibi, eğitim ve yayım materyallerinin çoğaltılması ve gerekli yayım ve bilgilendirme faaliyetlerinin yürütülmesi. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 49 5. FAALİYET DETAYLARI Belediyeler • Kahverengi kokarca mücadelesi ve önleyici tedbirlerin alınması için ihtiyaç duyulabilecek mücadele programına gerekli destek verilmesi, toplantı salonu, toplu taşıma ihtiyacı, liflet, afiş vb. araç gereçlerin temini konusunda katkı sağlanması. İhracatçı Birlikleri, Ziraat Odaları, Üretici Birlikleri ve Tarımsal Amaçlı Kooperatifler • Üye üreticilerinin bilgilendirilmesi ve koordine edilmesi, • Kahverengi kokarca mücadelesi ve önleyici tedbirlerin alınması için ihtiyaç duyulabilecek liflet, afiş vb. araç gereçlerin temini ve dağıtımı konusunda katkı sağlanması. Ticaret Odaları, Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Borsaları, Üniversitelerin Teknoloji Ofisleri • Üyelerinde ve üreticide farkındalık oluşturulması amacıyla üye üreticilerinin bilgilendirilerek koordine edilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması, • Kahverengi kokarca mücadelesi ve önleyici tedbirlerin alınması için ihtiyaç duyulabilecek; toplantı salonu, liflet, afiş vb. araç gereçlerin temini konusunda katkı sağlanması. Sivil toplum ve meslek kuruluşları • İl/Ilçe Müdürlüklerinin mücadele faaliyetlerine katkı ve destek verilmesi, toplantı salonu, araç temini, ilan gibi yaygın etkiyi arttıracak desteğin verilerek etkili bir toplu mücadele yapılmasına yönelik kamuoyu bilincinin oluşturulmasına katkı sağlanması. POPULASYON TAKİBİ VE MÜCADELE ÇALIŞMALARI İl Tarım ve Orman Müdürlükleri ile İl Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri, Orman Genel Müdürlüğü birimleri, Belediyeler, Üretici Birlikleri, Ziraat Odaları, İhracatçı Birlikleri, Ticaret Odası • Yerleşim yerlerinde ve meskenlerde yapılacak mücadelede İl Sağlık Müdürlükleri ile işbirliği yapılması, • Nisan-Eylül ayları arasındaki aktif dönemde biyolojik mücadele yapılmayan tarımsal alanlarda ruhsatlı bitki koruma ürünlerinin teknik talimatlar çerçevesinde aksatılmadan uygulanması için takip ve telkinlerin yapılması, • Orman alanlarında Orman Genel Müdürlüğü ile işbirliği yapılarak sürvey ve mücadele çalışmalarının yapılması. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 50 5. FAALİYET DETAYLARI •Sorumluluk alanlarında (paketleme tesisi, depo, garaj vb.) mekanik mücadele veya biyosidal uygulamalarının kurum kapasiteleri nispetince azami ölçüde yapılması, yaptırılması, • İl genelinde gerekli organizasyonların zamanında yapılarak kışlaklarda ve tarımsal alanlardaki mücadelenin zamanında yapılmasının sağlanması. Belediyeler • Kışlak mücadelesi için belediyenin sorumlu olduğu yerleşim yerlerinde halkın uyarılması ve zararlının görüldüğü ev, işyeri, depo vb. alanlarda görevlendirilecek kişilerce toplatılıp imha edilmesinin sağlanması. İl Sağlık Müdürlükleri • Kahverengi kokarcaya karşı kullanılabilecek biyosidal ürünlerin ruhsatlandırılması veya geçici tavsiyelerin ivedilikle hazırlanarak uygulamaya sunulması, • Kahverengi kokarcanın kapalı alanlardaki mücadelesinde “Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı Ilaçlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” kapsamında ekipler oluşturularak kapalı alanlarda (özellikle kurumsal veya kamusal alanlar) biyosidal uygulamalarının uygulanabilirliğinin sağlanması. DOĞAL DÜŞMAN AJANLARIN ÜRETİMİ Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) ve Orman Genel Müdürlüğü (OGM) • Biyolojik mücadele çalışmalarında ihtiyaç duyulan faydalı böcek üretimi ve salımının planlaması ve yapılması DENETİM ve İZLEME FAALİYETLERİ Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Il Tarım ve Orman Müdürlükleri, Koordinatör Enstitüler • Saha çalışmalarının yerinde kontrol ve denetiminin yapılması, • Yürütülen çalışmalar ile ilgili olarak mücadele döneminde 15 günde bir, sonraki dönemlerde ise ayda 1 defa raporlama yapılması. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 51 5. FAALİYET DETAYLARI Kahverengi Kokarca İle Mücadele Faaliyetleri İş Zaman Çizelgesi Kısa Vade (1 Yıl) Orta Vade (2 Yıl) Uzun Vade (2+ Yıl) 1. Kışlak mücadelesi 1. Feromon tuzak geliştirilmesi ve ruhsatlandırılması 1. Kahverengi kokarcanın doğal düşmanlarının (Parazitioid, Entomopatojen) geliştirilmesi 2. Yerleşim yerlerinde mekanik mücadele yöntemiyle mücadele edilmesi 2. Biyolojik mücadelenin geliştirilmesi (T.japonicus üretimi ve salımı- TAGEM) 2. Mücadelenin sürekli ve sürdürülebilir olmasI. 3. Sürveylerin etkin yapılması ile mücadele zamanının duyurularak bahçe ve tarlalarda mücadele yapılmasının sağlanması. 3. Mücadeleye devam edilmesi 4. Il-Ilçe Müdürlüklerinde görevli personele eğiticilerin eğitimi şeklinde eğitim verilmesi (GKGM-TAGEM (Enstitü Müdürlükleri)) Kasım-2023 –Mayıs-2024 4. Hizmetiçi eğitimlerin belli aralıklarla yapılması 5. Kamu spotu hazırlanması 5. Teknik altyapının yeterli hale getirilmesi 6. Afiş, liflet eğitici video hazırlanması. 7. Biyosidal ürünlerin tavsiyesinin hızlandırılması. (Sağlık Bakanlığı) 8. Mekanik mücadele için böcek toplama aletlerinin geliştirilmesi ve desteklenmesi, (TAGEM- Özel Sektör) 9. Yerelde bütçe, alet- ekipman ve işçilik için organizasyon ve teknik Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 52 FAALİYET Aralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Kışlak Mücadelesi ( Pasif Dönem ) Mekanik mücadele (Topla-imha et) Biyoteknik mücadele ( Cezbet-Öldür) Kimyasal mücadele ( Biyosidal Ürün) Üretim Alanında Mücadele ( Aktif Dönem ) Biyoteknik Müc.(Tuzak, Feromon,Cezbedici) Biyoteknik mücadele (Samuray Arısı) Kimyasal mücadele İzleme, Değerlendirme, koordinasyon, İletişim Bu Tablo Bakanlığımız K.K. Bilim Kurulunun görüşleri doğrultusunda hazırlanmıştır. KAHVERENGİ KOKARCA KIŞLAK MÜCADELESİ AKSİYON PLANI D. KALINTI EYLEM PLANI Biber, turunçgil, yaprağı yenen sebzeler, nar, ayva, domates ve bağ yetiştirildiği Illere göre kalıntı eylem planı uygulanması amacıyla Adana, Ankara, Antalya, Aydın, Bursa, Denizli, Eskişehir, Hatay, İzmir, Mersin, Manisa, Muğla, Sakarya, Burdur ve Tokat İllerinde 2022-2027 yıllarında pestisit kalıntısı eylem planı uygulanmaktadır. Eylem planı kapsamında eğitim ve denetim amacıyla ayrı ayrı olmak üzere çalışma grupları oluşturularak üretici, teknik personel ve paydaşlara yönelik eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülmektedir. Bu kapsamda Eylem Planı kapsamında Yürütülen Faaliyetler; • Çalışma Gruplarının oluşturulması, • Eğitim ve Yayım Faaliyetleri, • Teknik Personel Eğitimi • Üreticilerin Eğitimi • Nihai Faydalanıcıların Farkındalık Eğitimleri (TV, sosyal medya, SMS üretici bilgilendirme, basın yayın vb.) • Entegre mücadelede demostratif faaliyetler (Kültürel mücadele, biyolojik ve biyoteknik mücadele uygulamalarının yaygınlaştırılması) • Popülasyon takibi (Doğru mücadele zamanı) • Çiftçi tarla okulu ve örnek uygulama alanlarının oluşturulması Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 53 • Denetim faaliyetleri • Hasat öncesi pestisit denetimleri • Hal giriş Noktalarında denetimler • Bayi denetimleri • İzleme ve değerlendirme Ürünler bazında eylem planı kapsamında uygulanacak faaliyetler için iş zaman çizelgesi oluşturulmuştur. 1.HEDEF Biber, turunçgil, yaprağı yenen sebzeler, bağ, nar, dometes ve ayva ürünlerinde kalıntının önlenmesi 2. AMAÇ • Biber, turunçgil, yaprağı yenen sebzeler, bağ, nar, dometes ve ayva yetiştirildiği illere göre kalıntı eylem planı uygulanması • Adana, Ankara, Antalya, Aydın,Bursa, Denizli, Eskişehir, Hatay, İzmir, Manisa, Mersin, Muğla, Sakarya, Burdur ve Tokat illeri pestisit kalıntı eylem planlarının uygulanması 3. SÜRE 5 Yıl (2022-2027) 4. FA AL İY ET LE R • Çalışma gruplarının oluşturulması • Eğitim ve yayım faaliyetleri • Teknik personel eğitimi • Üreticilerin eğitimi • Nihai faydalanıcı farkındalık eğitimleri (Tv, sosyal medya, sms ile üretici bilgilendirme faaliyetleri, basın yayın) • Entegre mücadelede demonstrasyon faaliyetleri (kültürel mücadele, biyolojik ve biyoteknik mücadele uygulamalarının yaygınlaştırılması) • Popülasyon takibi (Doğru mücadele zamanı) • Çiftçi tarla okulu ve örnek uygulama alanları oluşturma. • Denetim faaliyetleri • Hasat öncesi (Çapraz denetim) • Hal giriş • Bayi (Uygunsuz aktifler için bilgilendirme) ziyaretleri • İzleme ve değerlendirme Çalışma gruplarının oluşturulması: Biber, turunçgil, yaprağı yenen sebzeler, bağ, nar, ayva ve domates için İl Eylem Planlarında denetim ve eğitim ekipleri ayrı olmak üzere 2 farklı çalışma grubu oluşturulacaktır. Eğitim ve denetim ekiplerinde sorumlu teknik personeller belirlenerek, çalışmalar oluşturulan program dahilinde yürütülecektir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 54 4. FA AL İY ET LE Rİ N DE TA YL AR I Eğitim ve yayım faaliyetleri: • Teknik Personel Eğitimi: Proje çalışma grubunda yer alan teknik personellerin kalıntının nedenleri ve önlenmesi konularında eğitilecektir. • Üreticilerin Eğitimi: Teknik personeller üreticilere kalıntının nedenleri ve önlenmesi konularında belirlenen zamanlarda eğitimler vereceklerdir. Üreticilerin eğitimlerinde, bayi ve reçete yazma yetkililerinin eğitimlerinde çok sorun yaşanan aktiflerin üzerinde yoğunlaşılacaktır. • Nihai Faydalanıcı Farkındalık Eğitimleri: Gelişen teknoloji ile beraber daha fazla üreticiye ulaşılması amacıyla TV, sms ile üreticileri bilgilendirme, sosyal medya kanallarının kullanılması ile kalıntının nedenleri ve önlenmesi konularında farkındalık çalışmaları yürütülecektir. Entegre mücadelede demonstrasyon faaliyetleri: Kültürel mücadele, Biyolojik ve Biyoteknik mücadele uygulamaları başta olmak üzere, entegre mücadele prensiplerinin uygulandığı örnek alanların oluşturulacaktır. (kükürt, bakır, bordo bulamacı, kısmi dal ilaçlaması, faydalı böcek salımı ve yapışkan tuzak kullanımı, cezbedici ziray vb.) Demostratif uygulamalarda kalıntıya sebep olan zararlı organizmaların alternatif yöntemlerine öncelik verilecek, bu ürünlerde ana zararlı organizmaların tamamını kapsayan mücadele programı oluşturulacaktır. Çiftçi tarla okulu ve örnek uygulama alanı üretici ziyareti: Kalıntının önlenmesine yönelik uygulamalı eğitimler verilecek, üreticilerin örnek işletmelerdeki başarılı uygulamaları görmeleri amacıyla iller veya ilçeler arasında teknik ziyaretler yapılacaktır. Oluşturulan demonstrasyon alanları için tarla günleri düzenlenerek, uygulanan alternatif mücadele uygulamaları üreticilere tanıtılacaktır. Çiftçi tarla okulu ve örnek uygulama alanı üretici ziyareti: Kalıntının önlenmesine yönelik uygulamalı eğitimler verilecek, üreticilerin örnek işletmelerdeki başarılı uygulamaları görmeleri amacıyla iller veya ilçeler arasında teknik ziyaretler yapılacaktır. Oluşturulan demonstrasyon alanları için tarla günleri düzenlenerek, uygulanan alternatif mücadele uygulamaları üreticilere tanıtılacaktır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 55 4. FA AL İY ET LE Rİ N DE TA YL AR I Denetim Faaliyetleri Projede belirlenen teknik personeller tarafından denetim çalışmaları yürütülecektir. • Kalıntı Eylem Planı kapsamında belirlenen ilçelerde hasat öncesi pestisit denetimi çapraz denetim olarak uygulanacaktır. • Çapraz denetimlerde sistem haricinde denetçiler tarafından örnekleme ile belirlenen üreticilerin numuneleri çapraz denetimi yapacak İlçe Müdürlüğü denetçileri tarafından alınacaktır. TBS üzerinden belirlenen üreticilerin numuneleri ise programın ait olduğu Ilçe Müdürlüğü tarafından alınacaktır. • Hal giriş noktalarında İl Müdürlüğü tarafından oluşturulan plan dahilinde ilave denetimler yapılacaktır. • Bayiler etkin bir şekilde denetlenecek, ayrıca kalıntıya neden olan önemli aktif maddeler için bilgilendirme yapılacaktır. Popülasyon takibi (Doğru mücadele zamanı): Akdeniz meyvesineği, unlubit, ayva iç kurdu, salkım güvesi, domates güvesi bağda külleme gibi ana zararlıların popülasyon takibi yapılarak mücadele tarihine karar verilmesi, üreticilere duyurulması, zamanında mücadele yapılması, gereksiz ilaçlamaların önlenmesi sağlanacaktır. Proje bütçesi İl Müdürlüklerinde uygulanan proje faaliyetlerinde kullanılan giderleri ve demastrotif amaçlı oluşturulan uygulama giderlerini kapsamaktadır. ‘Proje bütçesi İl Kalıntı Eylem Planı kapsamında ön görülen faaliyetler dışında kullanılamaz’ Ürünler bazında proje kapsamında uygulanacak faaliyetler iş zaman çizelgesinde belirtilen takvime göre uygulanacaktır. Her ayın son iş günü raporlar Genel Müdürlüğümüze gönderilecektir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 56 Biber Kalıntı Eylem Planı (Antalya-Mersin-Burdur İl Müdürlükleri) ÜRETİM FAALİYET ZAMANI SORUMLU BİRİM YILLIK PLAN (2022-2027) Oc Şb Mr Ns My Hz Tz Ağ Ey Ek Ks Ar ÖRTÜ ALTI Teknik ekiplerin Oluşturulması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m programı hazırlanması İl / İlçe Müd. Eği琀椀m materyallerinin hazırlanması GKGM, İl/İlçe Müd. Eği琀椀mlerin verilmesi GKGM, İl/İlçe Müd. Biyolojik/Biyoteknik Mücadele Örnek Uygul. GKGM, İl/İlçe Müd. Dene琀椀m (Çapraz Dene琀椀m) GKGM, İl/İlçe Müd. Değerlendirme ve Raporlama İl Müd. AÇIK ALAN Teknik ekiplerin oluŞturulması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m programı hazırlanması İl / İlçe Müd. Eği琀椀m materyallerinin oluşturulması GKGM, İl/İlçe Müd. Eği琀椀mlerin verilmesi GKGM, İl/İlçe Müd. Dene琀椀 (Çapraz Dene琀椀m) GKGM, İl/İlçe Müd. Değerlendirme ve Raporlama İl Müd. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 57 Domates Kalıntı Eylem Planı (Antalya-Muğla-Mersin-Burdur İl Müdürlükleri) ÜRETİM FAALİYET ZAMANI SORUMLU BİRİM YILLIK PLAN (2025-2027) Oc Şb Mr Ns My Hz Tz Ağ Ey Ek Ks Ar ÖRTÜ ALTI Teknik ekiplerin Oluşturulması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m programı hazırlanması İl / İlçe Müd. Eği琀椀m materyallerinin hazırlanması GKGM, İl/İlçe Müd. Eği琀椀mlerin verilmesi GKGM, İl/İlçe Müd. Biyolojik/Biyoteknik Mücadele Örnek Uyg. GKGM, İl/İlçe Müd. Dene琀椀m (Çapraz Dene琀椀m) GKGM, İl/İlçe Müd. Değerlendirme ve Raporlama İl Müd. AÇIK ALAN Teknik ekiplerin oluŞturulması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m programı hazırlanması İl / İlçe Müd. Eği琀椀m materyallerinin oluşturulması GKGM, İl/İlçe Müd. Eği琀椀mlerin verilmesi GKGM, İl/İlçe Müd. Dene琀椀 (Çapraz Dene琀椀m) GKGM, İl/İlçe Müd. Değerlendirme ve Raporlama İl Müd. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 58 Turunçgil Kalıntı Eylem Planı (Adana-Hatay-İzmir-Mersin-Muğla-Aydın İl Müdürlükleri) FAALİYET/ ZAMAN SORUMLU BİRİM YILLIK PLAN (2022-2027) Oc Şb Mr Ns My Hz Tz Ağ Ey Ek Ks Ar Teknik ekiplerin Oluşturulması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m programı hazırlanması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m materyallerinin hazırlanması İl/İlçe Müd. Eği琀椀mlerin verilmesi GKGM, İl/İlçe Müd. Biyolojik / Biyoteknik Müc. Örnek Uygulama GKGM, İl/İlçe Müd. Popülasyon takibi (Doğru Müc. Zamanı) İl/İlçe Müd. Akdeniz Meyve Sineği ile Mücadele İl/İlçe Müd Turunçgil Unlu Bi琀椀 ile Mücadele İl/İlçe Müd. Dene琀椀m (Çapraz) GKGM, İl/İlçe Müd. Değerlendirme ve Raporlama İl/İlçe Müd. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 59 Yaprağı Yenen Sebzeler Kalıntı Eylem Planı (Adana-Mersin-Hatay-Antalya-Eskişehir-Ankara-Bursa-İzmir İl Müdürlükleri) ÜRETİM FAALİYET ZAMANI SORUMLU BİRİM YILLIK PLAN (2022-2027) Oc Şb Mr Ns My Hz Tz Ağ Ey Ek Ks Ar ÖRTÜ ALTI Teknik ekiplerin Oluşturulması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m programı hazırlanması İl / İlçe Müd. Eği琀椀m materyali oluşturulması GKGM, İl/İlçe Müd. Eği琀椀mlerin verilmesi GKGM, İl/İlçe Müd. Biyolojik/Biyoteknik Müc. Örnek Uyg. GKGM, İl/İlçe Müd. Dene琀椀m (Çapraz Dene琀椀m) GKGM, İl/İlçe Müd. Değerlendirme ve Raporlama İl Müd. AÇIK ALAN Teknik ekiplerin oluşturulması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m programı hazırlanması İl / İlçe Müd. Eği琀椀m materyali oluşturulması GKGM, İl/İlçe Müd. Eği琀椀mlerin verilmesi GKGM, İl/İlçe Müd. Biyolojik/Biyoteknik Müc. Örnek Uyg. GKGM, İl/İlçe Müd. Dene琀椀 (Çapraz Dene琀椀m) GKGM, İl/İlçe Müd. Değerlendirme ve Raporlama İl Müd. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 60 Bağ Kalıntı Eylem Planı (Denizli, İzmir, Manisa ve Tokat İl Müdürlükleri) FAALİYET ZAMANI SORUMLU BİRİM YILLIK PLAN (2024-2027) Oc Şb Mr Ns My Hz Tz Ağ Ey Ek Ks Ar Teknik ekiplerin Oluşturulması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m programı hazırlanması İl / İlçe Müd. Eği琀椀m materyallerinin hazırlanması GKGM, İl/İlçe Müd. Programlanan Eği琀椀mlerin verilmesi GKGM, İl/İlçe Müd. Biyolojik/Biyoteknik Müc. Örnek Uyg. GKGM, İl/İlçe Müd. Popülasyon takibi (Doðru mücadele zamanı) İl / İlçe Müd. Bağ Hastalık ve Zararlılar ile Mücadele İl / İlçe Müd. Dene琀椀m (Çapraz) GKGM, İl/İlçe Müd. Değerlendirme ve Raporlama İl Müd. Nar Kalıntı Eylem Planı (Antalya, Denizli ve Muğla İl Müdürlükleri) FAALİYET ZAMANI SORUMLU BİRİM YILLIK PLAN (2024-2027) Oc Şb Mr Ns My Hz Tz Ağ Ey Ek Ks Ar Teknik ekiplerin Oluşturulması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m programı hazırlanması İl / İlçe Müd. Eği琀椀m materyallerinin hazırlanması GKGM, İl/İlçe Müd. Programlanan Eği琀椀mlerin verilmesi GKGM, İl/İlçe Müd. Biyolojik/Biyoteknik Müc. Örnek Uyg. GKGM, İl/İlçe Müd. Popülasyon takibi (Doðru mücadele zamanı) İl / İlçe Müd. Akdeniz Meyve Sineği ile Müc. İl / İlçe Müd. Nar hastalık ve zararlıları ile müc. İl / İlçe Müd. Dene琀椀m (Çapraz) GKGM, İl/İlçe Müd. Değerlendirme ve Raporlama İl Müd. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 61 Ayva Kalıntı Eylem Planı (Denizli ve Sakarya İl Müdürlükleri) FAALİYET ZAMANI SORUMLU BİRİM YILLIK PLAN (2024-2027) Oc Şb Mr Ns My Hz Tz Ağ Ey Ek Ks Ar Teknik ekiplerin Oluşturulması İl/İlçe Müd. Eği琀椀m programı hazırlanması İl / İlçe Müd. Eği琀椀m materyallerinin hazırlanması GKGM, İl/İlçe Müd. Programlanan Eği琀椀mlerin verilmesi GKGM, İl/İlçe Müd. Biyolojik/Biyoteknik Müc. Örnek Uyg. GKGM, İl/İlçe Müd. Popülasyon takibi (Doðru mücadele zamanı) İl/İlçe Müd. Akdeniz Meyve Sineği ile Müc. İl / İlçe Müd. Ayva hastalık ve zararlıları ile mücadele İl / İlçe Müd. Dene琀椀m (Çapraz) GKGM, İl/İlçe Müd. Değerlendirme ve Raporlama İl Müd. 8. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Ülkemizde pestisit kalıntısı görülen biber, turunçgil, yaprağı yenen sebzeler, bağ, nar, domates ve ayva ürünlerinde uygulanan proje ile kurumsal kapasitenin artırılması, teknik personellerin eğitilmesi, Bakanlık ve İl/İlçe Müdürlüklerince yürütülen faaliyetlerle üretici farkındalığının artırılması ve kalıntının önlenmesi sağlanacaktır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 62 E. BİTKİ SAĞLIĞI UYGULAMALARI GENEL PRENSİPLERİ 1. Ülkemizde zirai mücadele uygulamaları; 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile buna bağlı alt mevzuat, talimat, Entegre Mücadele Teknik Talimatları ve Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına göre yapılır. 2. Zirai mücadele uygulamaları; Entegre mücadele teknik talimatı olan ürünlerde talimatına göre, entegre mücadele teknik talimatı olmayan diğer ürünlerde ise entegre mücadele genel prensiplerine göre yapılır. 3. Bitki sağlığı ve karantina çalışma programı, İl ve ilçe bazında ekonomik öneme haiz ürün ve bunlara arız zararlı organizmalar dikkate alınarak oluşturulur. 4. Parazitoit ve predatör popülasyonunun yoğun olduğu yerlerde kültürel tedbirlere, biyolojik ve biyoteknik mücadeleye öncelik verilmelidir. Parazitoit ve predatör popülasyonunun var olduğu ancak zararlıyı kontrol altına alabilecek düzeyde olmadığı yerlerde kimyasal mücadelenin zorunlu olması halinde ilgili Zirai Mücadele Araştırma Enstitü Müdürlükleri ile birlikte belirlenecek yerlerde ve uygun yöntem ve bitki koruma ürünleri ile mücadeleye karar verilir. 5. Yeni görülen ve henüz teşhisi yapılmamış olan zararlı organizmalar bölge Zirai Mücadele Araştırma Enstitü Müdürlüklerine bildirilir, ilgili Enstitü Müdürlüğünce teşhis yapılması ve mücadele metodu, varsa kullanılabilecek bitki koruma ürünlerinin belirlenmesi ile mücadelesi yaptırılır. 6. Bitki Sağlığı Uygulamaları ve Kontrolu Projesinden illere gönderilen ödenekler bitki sağlığı çalışmalarında kullanılır. 7. İlçe Müdürlükleri ile Eylül ayında yapılacak toplantıda o yılın bitki sağlığı ve karantina çalışmaları değerlendirilir ve bir sonraki yılın il program teklifi oluşturulur. 8. İl bitki sağlığı program teklifleri, Bakanlıkça yapılacak yılsonu bitki sağlığı değerlendirme toplantılarında alınan kararlar ve öneriler doğrultusunda toplantıyı müteakip 10 gün içerisinde Bakanlığa bildirilir. 9. Bakanlık onayı ile gönderilen Bitki Sağlığı 2025 Yılı Programı bir günlük eğitim ile İl, İlçe, Enstitü Müdürlüğü bitki sağlığı çalışanlarına tevdi edilir. 10. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Programı kitabında yer alan Talimat ve Prensiplerinin uygulamasından İl İlçe Müdürlükleri, ilgili Enstitü ve Karantina Müdürlükleri sorumludur. 11. İl Müdürlükleri tarafından programında yer alan konularda mücadele çalışmalarının tamamlanmasından hemen sonra yılsonunu beklemeden icraat Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 63 raporları hazırlanır ve Bakanlığa (form: 1,2,3,4,5,6,7,8,9.. ) yazılı olarak ve e-posta (bitkisagligi@tarimorman.gov.tr) ile gönderilir, elektronik ortamda http://tbs.tarbil.gov.tr/ adresinden “Bitki Sağlığı Kayıt Sistemine” girişleri yapılır. 12. Hizmet içi eğitimler 5996 sayılı “Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu” ve bitki sağlığı ile ilgili yönetmelik, tebliğ, talimat ve genelgelere uygun olarak “Bakanlığımız Hizmet Içi Eğitim Yönetmeliği” ve Hizmet Içi Eğitim talimatı kapsamında; bitkinin fenolojik ve zararlının biyolojik dönemleri dikkate alınarak teorik, uygulamalı ve laboratuvar ortamında sertifikalı eğitim ve kısa süreli eğitimler şeklinde yürütülecektir. 13. Çiftçi eğitim çalışmaları İl Müdürlüklerinin koordinasyonunda İlçe Müdürlükleri ile birlikte Çiftçi Tarla Okulu şeklinde yapılacaktır. Her İl Müdürlüğü kendi bölgesinde yürütülen Entegre Mücadele çalışmaları, ekonomik öneme haiz bitkisel ürünler ve yaygın olarak görülen ekonomik zarara neden olan zararlı organizmaları dikkate alarak farklı ürünlerde ve farklı ilçelerde olmak üzere en az iki konuda çiftçi tarla okulu çalışması yapacaktır. F. BİTKİ SAĞLIĞI KAYIT SİSTEMİ (BSKS) Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi, Bitki Sağlığı ve Karantina Daire Başkanlığı tarafından yürütülen iş ve işlemler hakkında istatistiksel verilerin tutulduğu, uygulama verilerinin girildiği ve bir yıl sonra yapılacak olan bitki sağlığı çalışmalarının programa alındığı Tarım Bilgi Sistemi (TBS) kapsamında yer alan ilgili modüllerden oluşmaktadır. Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi (BSKS), Süne, Devlet Yardım Mücadelesi, Genel Zararlılar, Entegre Zararlı Yönetimi-EKÜY, Diğer Entegre Mücadele, Hasat Öncesi Pestisit Denetimi, Biyolojik/Biyoteknik Mücadele, Meyve Sinekleri Eylem Planı, Akdeniz Meyvesineği Tuzak Takibi, Tahmin ve Uyarı Sistemi, Zehirlenme Modülü, Pestisit Kullanımları, Üretici Kayıt Defteri, Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi Raporları modüllerinden meydana gelmektedir. Söz konusu veritabanlarında bulunan verilere ulaşım kriterlerinin, Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi ve Kişisel Verileri Koruma Kanununun ilgili hükümlerine göre değerlendirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar; • Her yıl düzenli olarak bir sene önce yapılması planlanan sürvey alanları ve içinde bulunulan üretim sezonunda gerçekleşen mücadele faaliyetleri ile ilgili verilerin söz konusu sisteme kayıtları zamanında ve düzenli olarak yapılmalıdır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 64 • Sisteme veri kayıtları Bitki Sağlığı Değerlendirme toplantısına gelmeden önce tamamlanmalıdır. • Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi, Tarım Bilgi Sistemi (TBS) içerisinde yer alan ilgili modüllerden oluşmaktadır. Bu modüllerin kullanma ve kullandırılma yetkisi, Tarım ve Orman İl Müdürlüklerinin Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürlerine verilmektedir. (Sistem Sorumlusu) • İlgili Şube Müdürlerinin görevden ayrılması veya görev değişikliği durumunda, bu değişiklik Bakanlığa yazı ile bildirilir. Bildirilen bu yazıda sadece şube müdürünün …@tarimorman.gov.tr uzantılı mail adresi, T.C. kimlik numarası, aktif cep telefon numarası ve aşağıda yer alan imzalı sözleşmesi olmalıdır. • Bakanlığa gelen resmi yazıya binaen, eski Şube Müdürünün BSKS yetkileri Bakanlık tarafından iptal edilir ve yeni Şube Müdürüne Bakanlık tarafından BSKS konusunda “Sistem Sorumlusu” yetkisi verilir. Yeni şube müdürü, eğer personele verilecek yetki (rol)’lerde değişiklik yapacaksa, bu değişikliği ve personel bilgilerini, şube müdürünün …@tarimorman. Gov.tr uzantılı mail adresinden bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine mail ile bildirir. Bildirilen yeni personel ve rollerin yazılı olduğu sözleşme örnekleri Bakanlığa gönderilmez, İl Müdürlüğünde dosyasında saklı tutulmalıdır. *Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi, Kask ve Bitki Pasaportu sistemleri kullanıcılarının Emeklilik, görev yeri değişikliği, vefat ve tayin işlemleri gerçekleşmesi durumunda sistemde kullanıcının pasif hale getirilmesi sağlanmalıdır. *Sistem Sorumlusu olarak yetkilendirilen Şube Müdürleri aşağıda bulunan kullanıcı sözleşmelerini imzalayarak Bakanlığımıza gönderecektir. Yetki verilen personelin imzaladığı sözleşmeler İl Müdürlüğünde dosyasında saklanmalıdır. BİTKİ SAĞLIĞI KAYIT SİSTEMİ, KARANTİNAYA TABİ ZARARLI ORGANİZMA SÜRVEYLERİ KAYIT SİSTEMİ VE BİTKİ PASAPORTU KAYIT VE TAKIP SİSTEMİ KULLANICI SÖZLEŞMESİ Tarım ve Orman Bakanlığı (bundan böyle Bakanlık olarak anılacaktır) ile Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi (BSKS), Karantinaya Tabi Zararlı Organizma Sürveyleri Kayıt Sistemi (KASK) ve Bitki Pasaportu Kayıt ve Takip Sistemi (BPKTS)’nde veri girişi yetkisi ve görüntüleme yetkisi verilen kişiler (bundan böyle kullanıcı olarak anılacaktır) arasında kullanıcı adı ve giriş şifresi verilmesi/yenilenmesi ve kullanılmasına ilişkin koşulları belirleyen sözleşmedir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 65 Madde 1- Işbu sözleşmenin taraflarca imzalanması Bakanlığa kullanıcı adı ve giriş şifresi verme yükümlülüğü getirmez. Bakanlık uygun gördüğü takdirde kullanıcı adı ve giriş şifresi tahsis eder. Madde 2- Kullanıcı, kendisine verilecek kullanıcı adı ve giriş şifresi ile sisteme yapacağı kayıtların doğruluğundan sorumludur. Madde 3- Kullanıcı, kendisine verilen kullanıcı adı ve giriş şifresini bu sözleşme içeriğine, Bakanlığın belirleyeceği ve mevzuatla belirlenmiş kurallara göre kulla nacaktır. Sisteme kaydedilen her türlü verinin kullanım hakkı Bakanlığa aittir. Söz konusu veriler üçüncü kişiler ile paylaşılamaz. Madde 4- Kullanıcıya verilen kullanıcı adı ve giriş şifresi ile yapılacak işlem türlerini ve sınırlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir. Bakanlık kullanıcı yetkilerinde yapacağı değişiklikleri bildirmek zorunda değildir. Madde 5- Kullanıcı adı ve giriş şifresi kullanıcının görev değişikliği, tayin, emeklilik, görevinin sona ermesi v.b. durumlarında biter ve bu sözleşmenin yenilenmesi gerekir. Bakanlık kullanıcının yetkilerini kısmen veya tamamen değiştirebilir veya geri alabilir. Bakanlık tarafından oluşturulan Birim Yetkilileri kendi alt kullanıcılarını oluşturur ve takibini sağlar. Madde 6- Kullanıcılar, kullanıcı adı ve giriş şifresinin kaybolması veya çalınması halinde Bakanlık Merkezinde Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü’ne, Taşra Teşki- latında ise Bakanlık tarafından oluşturulan Birim Yetkililerine acil olarak telefon ile bildirmek ve yazılı olarak teyit etmekle yükümlüdür. Bu bildirim anına kadar kullanıcı adı ve şifresi ile yapılan işlemlerden doğrudan kullanıcı sorumludur. Madde 7- Kullanıcı adı ve giriş şifresi kullanım amacına uygun olarak, sistemdeki iş ve işlemlerde kullanılabilir. Kullanıcı görev değişikliği, tayin, emeklilik, görevin sona ermesi v.b nedenlerle Bitki pasaportu kayıt ve takip sistemi ile ilişkisinin kesilmesi durumunda, Bakanlık tarafından oluşturulan Birim Yetkililerine bildirerek kullanıcı adı ve giriş şifresini iptal ettirmek zorundadır. Madde 8- Kullanıcının sorumluluğu, kullanıcı adı ve giriş şifresinin tahsis edilmesi ile başlar. Kullanıcı adı ve giriş şifresinin vekili dahi olsa, kullanıcı dışındaki kişiler tarafından kullanılması yasak olup, bunların her ne şekil ve surette olursa olsun başkaları tarafından kullanılmasından doğacak her türlü hukuki, mali ve cezai sorumluluk kullanıcı adı ve giriş şifresinin verildiği kullanıcıya aittir. Bu nedenle kullanıcı, kullanıcı adı ve giriş şifresinin üçüncü şahısların eline geçmesini engellemek için her türlü önlemi almakla yükümlüdürler. Madde 9- Kullanıcı bu sözleşmede belirtilen ad, soyad, adres ile diğer bilgi ve belgelerin doğruluğunu taahhüt ettiği gibi, bu bilgi ya da belgelerdeki değişiklikleri Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 66 derhal yazılı olarak bildirmekle ve sisteme kaydetmekle yükümlüdür. Aksi halde, doğabilecek tüm ihtilaflardan ve bunların sonuçlarından sorumlu olacaktır. Madde 10- Bu sözleşme, Bakanlık tarafından lüzum görülmesi halinde tek taraflı olarak feshedilebilir. Madde 11- Kullanıcı, Anayasanın 20.maddesindeki “Özel Hayatın Gizliliği” ve “Kişisel Verilerin Korunması” hükmünü gözeteceğini, bu sistemden sadece tanımlanmış hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla ve kendi iş ve işlemlerime esas olmak üzere ilgili kişilerin bilgilerini sorgulayabileceğini, bu bilgileri başka amaçlar için kullanmayacağını, bilgilerin hukuka aykırı olarak erişilmesini önlemek ve bilgilerin muhafazasını sağlamak amacıyla uygun güvenlik düzeyini sağlamaya yönelik gerekli tedbirleri alacağını ve verilen kullanıcı bilgilerini sadece Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi, Karantinaya Tabi Zararlı Organizma Sürveyleri Kayıt Sistemi ve Bitki Pasaportu Kayıt ve Takip Sisteminde kullanacağını, belirtilen hususlara aykırı olarak kullanılması halinde hukuki ve idari yaptırımlara muhatap olacağını kabul ve taahhüt eder. Madde 12- İşbu sözleşme, kullanıcı tarafından, Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi, Karantinaya Tabi Zararlı Organizma Sürveyleri Kayıt Sistemi ve Bitki Pasaportu Kayıt ve Takip sistemine erişim ve yapılacak işlemler hususunda, söz konusu sisteme cezai, idari, yasal ve hukuki sorumluluk yükletilemeyeceğine ilişkin gayrikabili rücu olarak kabul, beyan ve taahhüt edilmesini; Kullanıcı, toplam 12 (on iki) maddeden oluşan bu kullanım sözleşmesinin tamamını okuduğunu, tüm maddeleri kabul ettiğini ve sözleşmede belirttiği bilgilerin doğru olduğunu kabul eder…./…/202… KULLANICI Adı-Soyadı : T.C. Kimlik Numarası : Unvanı : Kurum Sicil Numarası : İli/ İlçesi / Birimi : Verilen Yetki (Rol) : Cep Telefonu : Resmi e-posta Adresi : İmza : Yetkileri alınacak personelin Adı soyadı, T.C. Kimlik numarası bilgileri formun altına eklenmelidir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 67 III. BİTKİ KORUMA HİZMETLERİ 20 25 Ka lıntı il e Mücadele Yılı Sağlıklı Bitki Sağlıkl ı G el ec ek Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 68 A. SÜNE MÜCADELESİ Süne (Eurygaster spp.) Mücadelesi Uygulama Prensipleri: Süne, bulaşık olan illerde hububat alanlarında yapılacak aşağıdaki sürveyleri ile takip edilerek ekonomik zarar eşiğine göre mücadele yapılması gereken alanlar belirlenecek ve üreticilere duyurularak mücadelesinin yapılması sağlanacaktır. Ayrıca süne mücadelesi konusunda üreticiler bilgilendirilecektir. Mücadelenin başarısı süne emgi analizleri ile belirlenecektir. a) Süne mücadelesinde dikkate alınması gereken genel prensipler; 1. Doğada var olan ve korunmasına mutlak suretle ihtiyaç duyulan süne yumurta parazitoitleri mücadele açısından büyük önem arzetmektedir. Sürdürülebilir süne mücadelesi için doğal düşmanlarının çoğaltılarak hububat alanlarına salım yapılması ile doğada var olan doğal düşmanların desteklenmesi ve ağaçlandırma çalışmaları ile bu faydalılara yaşam ortamı oluşturulması gerekmektedir. Bu çerçevede hububat alanlarında ağaç varlığının artırılması amacıyla bu güne kadar tespit edilen eksiklik ve aksaklıklarda dikkate alınarak ağaçlandırma çalışmalarının devamı ile ağaçlandırma teşvik edilecektir. 2. Sünenin en önemli doğal düşmanı olan faydalı böceğin (Trissolcus spp.) süne ile mücadele amacı yanında doğanın desteklenmesinin asıl hedef olduğu bilinciyle üretim ve salım yapılması uygulama çalışmalarının Araştırma Enstitüsü uzmanları / İl Müdürlüğü İş Birliği ile bir önceki yıl parazitlenme durumuna göre belirlenecek hububat alanlarına araştırmacı uzmanlar nezaretinde salım yapılacaktır. Süne mücadelesinde görev alan araştırmacılar salım yapılacak yerin parazitlenme durumunu ortaya koyacak salım öncesi ve sonrası değerlendirmeyi yapacaktır. 3. TAGEM tarafından bölgeler bazında yeniden belirlenen Ekonomik Zarar Eşiğine (EZE) göre; a. Orta Anadolu Bölgesi’nde Süne mücadelesinde uygulanacak ekonomik zarar eşiği değerinin 7 nimf/m² olarak uygulanmasına, b. Ege, Marmara, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri’nde süne mücadelesinde uygulanacak ekonomik zarar eşiğinin 10 nimf/m² olarak uygulanmasına devam edilmesine, c. Süne kimyasal mücadele zamanına kadar buğday verimini olumsuz yönde etkileyen kuraklık ve benzeri şartların yaşanması durumunda eşik değerinin o yıl için skalalara göre revize edilmesine, karar verilmiş olup nimf sürveyi çalışmalarında dikkate alınacaktır. 4. Süne mücadelesi teknik çalışmaları Bakanlığımızca yürütülecek olup kimyasal mücadele yapılması gereken hububat alanları belirlenerek çiftçilere duyurulacaktır. 5. Süne mücadelesi amacıyla yapılan sürveyleri esnasında hububatın diğer hastalık, zararlı ve yabancı otlar konularında da gözlem yapılarak bitkisagligi@ Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 69 tarimorman.gov.tr e-mail adresine gerekli bilgilendirme yapılacak ve TBS’de Ilave Bilgiler Modülü girişi yapılacaktır. 6. İl Müdürlükleri’nin personel ihtiyaçlarını, öncelikle Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şubesi ve Ilçelerde zirai mücadele işlerinde görevli teknik personel, yeterli olmadığı takdirde diğer şubelerden ve ilçelerden de karşılanacaktır. 7. İlgili Enstitü Müdürlükleri hizmet alanlarına giren illerdeki süne mücadelesinde görev alacak teknik personele, İl Müdürlükleri ile birlikte belirleyecekleri yer ve tarihlerde süne sürveyleri ve mücadelesi konularında eğitim vereceklerdir. 8. Biçerdöver yokluğu veya geç gelmesi vb. nedenlerle hasatın gecikmesi ile süne zararı artmakta olup bunu önlemek amacıyla hasatın geciktirilmeden zamanında yapılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. 9. Parazitoit salımı yapılan ve doğal parazitlenmenin yüksek olduğu alanlar belirlenerek haritalara işlenmesi ve parazitoitlerin korunması amacı ile bu alanlarda gereksiz kimyasal mücadele yaptırılmamasına özen gösterilecektir. 10. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ve Sağlık İl Müdürlüğü iş birliği ile ilaçların antidotlarının bulundurulması ve eğitimlerde zehirlenmelere karşı tüm önlemlerin alınması yönünde uyarılar yapılacaktır. b) Süne mücadelesi için yapılacak Sürveyleri sırasıyla; Süne Sonbahar-İlkbahar Kışlak Sürveyleri Öncelikle İl Müdürlükleri, kendi Illerinin sınırları içerisinde yer alan süne kışlaklarını GPS koordinatları ve bölge-mevkii isimleri ile birlikte bu kışlaklarda yapılan sayım sonuçlarını kaydedecektir. Sayımlarda elde edilen canlı-ölü süne-kımıl rakamları mutlaka bir önceki yılın rakamları ile % olarak artış-azalış hesaplamaları yapılarak karşılaştırılacak, TBS’de ilgili modüle girilecek ve ilgili TBS raporu çıkartılarak bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-mail adresine sonuçlar elde edilir edilmez gönderilmelidir. Süne Kıymetlendirme Sürveyleri • İl Müdürlükleri Bitki Sağlığı Uygulama Kitabında belirlenen süne sürvey programı dahilinde Kıymetlendirme çalışmalarına başlayacaktır. İlin Hububat ekili alanı (Buğday-Arpa-Yulaf-Tritikale) belirlenirken buğday ekili alanıda ayrıca belirlenerek çalışmalar yapılmalıdır. Gerek duyulduğu takdirde programdan daha fazla alanda sürvey yapılabilecektir. Sürveylerin yapıldığı köy sayıları, görevli ekip ve teknik personel sayısı belirlenerek, Ilgili cetvellerdeki m2’de kışlamış ergin tespitleri 0,0 ile 3 ve üzeri skalasına göre alanlar tespit edilecektir. Sürvey sonuçları elde edilir edilmez TBS’de ilgili modüle girilecek ve ilgili TBS raporu çıkartılarak bitkisagligi@ tarimorman.gov.tr e-mail adresine gönderilmelidir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 70 Süne Yumurta Parazitlenme Sürveyleri • Doğal parazitlenmenin güçlü olduğu alanlarda yanlış kimyasal uygulamalar ile doğal dengenin bozulmasını engellemek ve Bakanlığımız tarafından doğayı desteklemek amacıyla üretilen parazitoidlerin salım yerlerinin belirlenmesi için sürveyleri aksatılmadan yapılmalıdır. Yumurta sürveylerinin yağışlar nedeni ile zamanında yapılamaması durumunda nimf sürveyleri daha da titizlikle yapılmalıdır. Ancak Trakya bölgesinin tamamında, Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Istanbul, Kilis, Gaziantep ve Hatay illerinde yumurta parazit sürveyi anahtar sürvey olduğu için iklim sartları ne olursa olsun mutlaka gerçekleştirilmelidir. Marmarada bazı iller için İl Müdürlükleri tarafından tespit edilen parazitlenme verileri TBS’de ilgili modüle girilecek ve ilgili TBS raporu çıkartılarak bitkisagligi@ tarimorman.gov.tr e-mail adresine sonuçlar elde edilir edilmez gönderilecektir. Süne Nimf Sürveyleri ve Kimyasal Mücadele • Süne mücadelesinde anahtar sürvey olan nimf sürveyi öncelikle kıymetlendirme sürveyleri sonucunda 08 ve üzeri alanlarda titizlikle yapılmalı, şüphe edilen diğer hububat alanlarında gözlem şeklinde yapılmalıdır. Sonuçlanan çalışmalar neticesinde Ülkemiz açısından stratejik öneme sahip olan ve ilaçlama kararı alınan buğday alanlarında üreticilerimizin bu karara uymaları konusunda gerekli tedbirlerin alınması ve gerekli ilan-duyuru çalışmalarının zamanında yapılması gerekmektedir. Sürvey sonucunda İl Müdürlüğümüzün kimyasal mücadeleye karar verdiği alan ve üreticiler tarafından kimyasal mücadele yapılan alanlar tespit edilerek TBS’de ilgili modüle girilecek ve ilgili TBS raporu çıkartılarak bitkisagligi@tarimorman.gov. tr e-mail adresine sonuçlar elde edilir edilmez gönderilecektir. Haftalık Süne Mücadelesinde Bitki Koruma Ürünü Kullanılan Alan • İlinizde mücadeleye karar verilen alanlarda BKÜ kullanılarak yapılan mücadele alanları her hafta Perşembe günü saat 17:00 a kadar bitkisagligi@ tarimorman. gov.tr e-mail adresine, karar verilen alan ve mücadele yapılan alan bilgisi yazılarak gönderilecek ve TBS’de ilgili modüle her hafta ilaçlanan alanları toplayarak son rakam girilmelidir. c) Süne Mücadelesi Sürvey Talimatı; 1. Sürvey çalışmaları için hububat alanlarına göre yeterli sayıda teknik ekip oluşturulacak ve sürveyleri bu ekipler tarafından yapılacaktır. 2. Sürvey çalışmalarında kesinlikle atrap kullanılmayacaktır. 3. Bir sürvey ekibi; 1 ekip şefi ve 2 teknik personelden oluşturulacaktır. Zorunlu hallerde ekipler 2 kişiden oluşturulabilecektir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 71 4. Süne mücadelesinde görev alacak teknik personelin eğitimi, bölge Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü – İl Müdürlüğü işBirliği ile belirlenerek yerinde ve zamanında yapılacaktır. 5. Sürvey ekipleri ile teknik kontrolörlere, İl Müdürlüklerince önceden hazırlanmış olan ve ekiplerin sürvey sahalarını gösteren 3’lü sistemde yazılan GPS (Örnek: 38.7165,39.1699 ) kodları yazılarak verilir. Bu sahalarda bulunan köy ve mezraların isimlerinin belirtildiği birer liste verilecektir. 6. Her teknik personel, ayrı bir çerçeve kullanarak sürvey çalışmalarını sürdürecektir. Sürveyleri bitirilmiş sahalarda kontrolörlerce tesadüfi olarak yapılacak sayım sonuçlarının ekip kayıtları ile karşılaştırılması sonucu büyük farklılıkların tespiti halinde teknik presonel sorumlu tutularak gereği yapılacaktır. 7. Sürvey ekipleri günlük hava durumlarını ve yaptıkları çalışmaları devamlı kaydedeceklerdir. 8. Kışlamış ergin sayım sonuçları aşağıda açıklandığı şekilde değerlendirilecektir. 9. İl Sonbahar ve ilkbahar kışlak sürveyleri teknik talimatlar doğrultusunda yapılacaktır. Sürvey bitiminde bir önceki yıla göre popülasyon değişimi yorumları yapılarak TBS’de ilgili modüle veri girişi yapılır ve konu TBS raporu çıkartılarak ilgili Enstitüye ve bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-mail adresine gönderilecektir. 10. İl Müdürlüklerince, kışlaktan süne inişleri izlenerek, kıymetlendirme, sürveylerine başlama ve bitiş tarihine ilgili Enstitü Müdürlüğü ile birlikte karar verilecektir. Kıymetlendirme sürveyinin zamanında tamamlanması ile m² deki kışlamış ergin yoğunlukları belirlenerek aşağıdaki değerlere göre ayrı sütunlara işlenecek ve sürveyin bitimini müteakip TBS’de ilgili modüle veri girişi yapılır ve konu TBS raporu çıkartılarak ilgili Enstitüye ve bitkisagligi@ tarimorman.gov.tr e-mail adresine gönderilecektir. ÖRNEK: İLİ :……….……. m² de kışlamış ergin sayısı : 0.00.10.2 ... 3 ve yukarısıTopl. Alan (da) : A B C A+B+C+... a. -0.0 dan 0.49’a toplam alan (dekar) = b. -0.5 “ 0.79 “ (dekar) = c. -0.8 ve yukarısı toplam alan (dekar) = Metrekarede ortalama kışlamış ergin sayısı (adet/m²): 0,0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 ...... 3,0 ve üzeri Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 72 11. Yumurta parazitlenme sürveyine başlama ve bitiş tarihleri ilgili Enstitü Müdürlüğü ile beraber karar verilecektir. Yumurta parazitlenme sürveyi her üniteden temin edilecek 20 yumurta paketi üzerinden değerlendirilerek parazitlenme oranları belirlenecek, sürveyin bitimini müteakip TBS’de ilgili modüle veri girişi yapılır ve konu TBS raporu çıkartılarak ilgili Enstitüye ve bitkisagligi@ tarimorman.gov.tr e-mail adresine gönderilecektir. 12. Nimf sürveyine başlama ve bitiş tarihleri ilgili Enstitü Müdürlüğü ile beraber karar verilecektir. Nimf sürveyinde her teknik personel ayrı bir çerçeve kullanacak talimatında belirlendiği şekilde çerçeve atılarak her ünite için metrekaredeki ortalama nimf sayısı belirlenecektir. Bulunan nimf sayısına göre ilaçlanacak ve ilaçlanmayacak alanlar belirlenerek basit krokilere işlenerek değişik vasıtalarla üreticilere duyurulacaktır. Ilaçlanmasına karar verilen alanların zamanında, uygun ilaç, uygun doz ve uygun makine ile ilaçlanması yönünde ve aynı şekilde ilaçlanmasına gerek olmayan alanlarda kesinlikle ilaçlama yapılmaması amacıyla bilgilendirme çalışmaları yapılacaktır. Nimf sürveyi bitimini müteakip TBS’de ilgili modüle veri girişi yapılır ve konu TBS raporu çıkartılarak ilgili Enstitüye ve bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-mail adresine gönderilecektir. 13. Mücadelenin başlaması ile birlikte, yapılan kimyasal mücadele uygulamaları ile ilgili bilgileri her hafta Perşembe günü saat 16:00’a kadar Bakanlığın bitkisagligi@tarimorman.gov.tr mail adresine gönderilecektir. 14. Hasat yapılırken; ilaçlanan, ilaçlama kararı alınmış olmasına rağmen ilaçlanmayan alanlardan, parazitoit salımı yapılan ve ilaçlama dışı bırakılan alanları temsil edecek şekilde buğday numuneleri alınarak süne emgi oranları belirlenir. Emgi analizinin tamamlanmasıyla TBS’de ilgili modüle veri girişi yapılır ve konu TBS raporu çıkartılarak ilgili Enstitüye ve bitkisagligi@tarimorman.gov. tr e-mail adresine gönderilecektir. 15. Süne mücadelesinin tamamlanmasının hemen ardından mücadele TBS’de ilgili modüle girilir, 2025 yılı süne sürvey programıda yazılarak yıl sonu beklenmeksizin TBS’de ilgili modüle veri girişi yapılacak ve Bakanlığın (bitkisagligi@tarimorman.gov.tr) e-posta adresine gönderilecektir. 16. Araştırma Kurumları Tarafından Yapılacak Çalışmalar a) Zirai mücadele konusunda çalışan araştırma kurumları, sorumlu odukları il ve çalışma alanlarında; eğitim ve süne mücadelesinin takibi ile teknik çalışmaların izlenmesi, yönlendirilmesi, bölge verilerinin toplanması ve raporlanmasından sorumludur. b) Biyolojik mücadele çalışmalarında; parazitoit salımı yapılacak yerlerin tespiti, parazitoit miktarı, salım zamanı, parazitlenme oranına göre ilaçlama dışı bırakılacak alanlar Enstitü – İl Müdürlüğü işBirliği ile belirlenecek ve sonuç bir rapor halinde Bakanlığa bildirilecektir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 73 c) İl Müdürlükleri’nin talebi doğrultusunda her ilin süne emgi analizini kendi bünyesinde yapabilmesi için süne mücadelesinde çalışacak personele ilgili Araştırma Enstitü Müdürlüklerince eğitim verilecektir. d) Süne mücadelesi bitiminde; mücadele çalışmaları yürütülen bölgelerin Enstitü Müdürlüğü ayrıntılı bir teknik rapor hazırlayarak Bakanlığa gönderecektir. Not: Süne mücadelesinde uygulamada birlikteliğin sağlanması için TBS’deki raporların çıktısı alınarak İl Müdürlüğü İl Koordinatörleri tarafından Bakanlığın talep etmesi halinde dosyasında yıl, yıl hazır bulundurulması gerekmektedir. Bakanlığımız bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-posta adresine gönderilen uygulama ve program bilgileri TBS Sisteminden alınmış rapor olmalı ve birebir TBS ile uyuşmalıdır. 17. Süne Emgi Analizleri Süne mücadelesi çalışmalarının başarısının tespiti emgi analizi sonuçları ile ölçülmektedir. Mümkün olduğu kadar hububat alımlarından önce biçerdöver kontrolleri sırasında yapılan çalışmalar neticesinde, karşılaştırılmalı olarak değerlendirme yapılabilmesi için, mücadele yapılan alanlardan (E1), doğal parazitlenme ve ekonomik zarar eşiğinin altında olan popülasyonun azlığı nedeniyle mücadeleye gerek duyulmayan alanlardan (E3) ve İl Müdürlüğü tarafından ilaçlanma kararı alındığı halde, üreticiler tarafından mücadele yapılmayan alanlardan (E2) ayrı ayrı hububat numuneleri alınarak emgi analizlerine başlanmalıdır. Hububat alımlarında fırsatçılara meydan vermemek ve üreticilerimizin haksız yere zarar görmesini engellemek amacıyla Ticaret Borsalarına, TMO ve çeşitli STK’larına yapılan süne mücadele çalışmaları konusunda bilgilendirilmeler yapılmalıdır. Ayrıca TBS’de ilgili modüle veri girişi yapılır ve konu TBS raporu çıkartılarak ilgili Enstitüye ve bitkisagligi@tarimorman. Gov.tr e-mail adresine gönderilecektir. İlin ortalama emgi analizleri bulunurken ağırlıklı ortalama hesabına göre yapılmalıdır.Örneğin; 55000 dekar hububat alanında yapılan analiz sonuçlarını inceleyelim. E1 için 5000 dekar alanda çıkan emgi 0,6 olsun, E3 için 42000 dekar alandan çıkan emgi 0,9 olsun E2 için 8000 dekar alandan çıkan emgi 2,5 olsun Bu bilgiler ışığında ortalama ilin emgi oranı hesabı E1 için 5000 x 0,6=3.000 , E3 için 42000 x 0,9=37.800 , E2 için 8000 x 2,5=20.000 ise 3.000+37.800+20.000=60.800 dir. Toplam alanımız 55.000 dekar olduğuna göre ilin ortalama süne emgisi = 60.800/55.000= %1,105 olarak tespit edilecek琀椀r. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 74 *Aşağıdaki Örnek form İlçe Müdürlükleri tarafından doldurulmalı ve zama- nında İl Koordinatörlerine gönderilmelidir. 20 25 Y ILI S ON BA HA R/ İLK BA HA R SÜ NE V E KI M IL KI ŞL AK S ÜR VE Y SO NU ÇL AR I İLİ : … … … … .. İLÇ ES İ : … … … … … . KÖ Y AD I SÜ RV EY TA Rİ Hİ KI ŞL AK AD I Bİ TK İ ÖR TÜ SÜ M AR AZ HE R SA YI M DA B UL UN AN C AN LI SÜ NE SA YI SI M ’2 D E OR T. CA NL I SÜ NE M ’2 D E OR T. ÖL Ü SÜ NE HE R SA YI M DA B UL UN AN CA NL I K IM IL SA YI SI M ’2 D E OR T. CA NL I K IM IL 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 4, 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 A. Kö yü 17 .1 0. 20 2. . A. Kı şl. M EŞ E DÜ Z 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 4, 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 4, 50 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 1 0 0 1 0 5, 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 B. Kö yü 17 .1 0. 20 2. . B. K ışl . M EŞ E DÜ Z 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 5, 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 4, 00 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 1 … … … … … … … … … . … … … .. … … … .. … … … . … … .. … … … … … İL ÇE O RT AL AM AS I 4, 5 4, 5 İLÇ E OR TA LA M AS I 4, 25 SÜ RV EY YA PA N PE RS ON EL İN AD I S OY AD I : GÖ RE Vİ : İM ZA SI : Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 75 *Aşağıdaki Örnek form Süne İl Koordinatörleri tarafından doldurulmalıdır. Kışlak Sürvey bitimlerinde Enstitü koordinatörüne ve Bakanlığa gönderilir. …………….. İli 2025 Yılı Süne Sonbahar / İlkbahar Kışlak Sürvey Raporu İlçe Mevsim Sayım Tarihi Kışlak Adı Sayım Yapılan Bitki Cinsi Sayım Yöntemi m2’deki Bitki Sayısı (adet) m2’deki Süne (canlı) m2’deki Kımıl (canlı) Merkez Son/ilkbahar 15.10.202.. Delice korusu Meşe Çerçeve 16 6,00 3,00 Nilüfer Son/ilkbahar 13.10.202.. Çeribaşı Korusu Meşe Çerçeve 2 1,00 4,00 Develi Son/ilkbahar 17.10.202.. Ercies Kışlağı Meşe Çerçeve 4 2,00 2,00 İpsala Son/İlkbahar 15.10.202.. İbriktepe Korusu Meşe Çerçeve 4 2,00 1,00 Kazan Son/İlkbahar 17.10.202.. Soğucak Kışlası Meşe Çerçeve 8 4,00 1,00 Şarköy Son/İlkbahar 17.10.202.. Al琁㄀ntaş Korusu Meşe Çerçeve 8 5,00 2,00 Lalapaşa Son/İlkbahar 15.10.202.. Pöhrek Kışlağı Meşe Çerçeve 6 3,00 4,00 Meriç Son/İlkbahar 19.10.202.. Yenicegörece Meşe Çerçeve 3 1,50 7,00 Süloğlu Son/İlkbahar 23.10.202.. Yenice Kışlağı Meşe Çerçeve 3 1,50 5,00 Kozaklı Son/İlkbahar 15.10.202.. Akpınar Kışlağı Meşe Çerçeve 2 1,00 2,00 Uzunköprü Son/İlkbahar 15.10.202.. Ömerbey korusu Meşe Çerçeve 3 1,50 1,00 İL ORTALAMASI 2,59 2,9 2022 Son/ İlkbahar İl Ortalaması 3,59 4,00 Değerlendirme: Sünede 2022 yılı ortalamasına göre % 2023 yılında % - 30,36 AZALIŞ olmuştur. Değerlendirme: Kımılda 2022 yılı ortalamasına göre % 2023 yılında %-27,50 AZALIŞ olmuştur. TANZİM EDEN KONU SORUMLUSU TASDİK EDEN …./…/202.. Teknik personel B.Ü ve B.S.. Şb.Md. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 76 *Aşağıdaki Örnek form Süne İl Koordinatörleri tarafından doldurulmalı ve dosyasında hazır bulundurulmalıdır. Gerektiğinde Bakanlığa gönderilir. ……İLİ 2025 YILI SÜNE/KIMIL SONBAHAR/İLKBAHAR KIŞLAK SÜRVEYLERİ KIŞLAK ADI 2022 YOĞUNLUK ( Adet/m2) 2023 YOĞUNLUK ( Adet/m2) 2024 YOĞUNLUK ( Adet/m2) 2025 YOĞUNLUK ( Adet/m2) (2025) SÜRVEY YAPILAN TARİH Merkez Delice korusu 6,00 7,00 6,00 ? 15.10.202.. Nilüfer Çeribaşı Korusu 1,00 1,00 1,00 ? 13.10.202.. Develi Ercies Kışlağı 1,00 4,00 2,00 ? 17.10.202.. İpsala İbriktepe Korusu 3,50 3,00 2,00 ? 15.10.202.. Kazan Soğucak Kışlası 4,00 6,00 4,00 ? 17.10.202.. Şarköy Al琁㄀ntaş Korusu 6,00 8,00 5,00 ? 17.10.202.. Lalapaşa Pöhrek Kışlağı 2,00 3,00 3,00 ? 15.10.202.. Meriç Yenicegörece 1,50 2,00 1,50 ? 19.10.202.. Süloğlu Yenice Kışlağı 2,00 2,00 1,50 ? 23.10.202.. Kozaklı Akpınar Kışlağı 1,00 1,50 1,00 ? 15.10.202.. Uzunköprü Ömerbey korusu 1,50 2,00 1,50 ? 15.10.202.. İL ORTALAMASI 2,68 3,59 2,59 ? TANZİM EDEN KONU SORUMLUSU TASDİK EDEN …./…/202.. Teknik Personel B.Ü ve B.S..Şb.Md. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 77 *Aşağıdaki Örnek form Süne İl Koordinatörleri tarafından doldurulmalı ve dosyasında hazır bulundurulmalıdır. Gerektiğinde Bakanlığa gönderilir. … … … … . İ Lİ SÜ NE K IY M ET LE ND İR M E SÜ RV EY İ D EĞ ER LE ND İR M E CE TV EL İ İLÇ ES İ: … … … … … Sı ra No İlç e Ad ı Sü rv ey Ta rih i AD I De ka r Ün ite Ge ni şli ği Sü rv ey Sa ha sı Sü ne Er gi n m 2 ’d e Kı şla m ış Er gi n Sü ne Yo ğu nl uğ u ve S ah as ı ( De ka r) De ka r Ad et Ad et (0 ,0 ) (0 ,1 ) (0 ,2 ) (0 ,3 ) (0 ,4 ) (0 ,5 ) (0 ,6 ) (0 ,7 ) (0 ,8 ) (0 ,9 ) (1 ,0 ) (1 ,1 -3 ) (3 <) 1 16 ,0 4, 20 2. . A 80 00 20 00 0, 8 80 00 2 23 ,0 4, 20 2. . A 11 00 0 25 00 0 1, 0 11 00 0 3 14 ,0 4, 20 2. . A 14 50 0 20 00 0 1, 0 10 00 13 50 0 4 25 ,0 4, 20 2. . A 11 00 0 30 00 0 1, 0 11 00 0 5 21 ,0 4, 20 2. . A 15 00 0 45 00 0 1, 0 10 00 14 00 0 6 23 ,0 4, 20 2. . A 35 00 26 00 0 1, 0 20 00 15 00 7 22 ,0 4, 20 2. . A 80 00 19 00 0 0, 8 50 00 30 00 8 25 ,0 4, 20 2. . A 19 00 0 50 00 0 0, 8 30 00 10 00 15 00 0 9 15 ,0 4, 20 2. . A 33 00 15 00 0 0, 8 25 00 80 0 10 17 ,0 4, 20 2. . A 25 50 0 70 00 0 1, 0 70 00 11 00 0 75 00 1 1 14 ,0 4, 20 2. . A 23 00 20 00 0 1, 0 23 00 12 15 ,0 4, 20 2. . A 16 00 0 45 00 0 0, 9 12 00 0 40 00 1 3 25 ,0 4, 20 2. . A 26 00 0 62 00 0 0, 8 26 00 0 14 17 ,0 4, 20 2. . A 13 50 0 34 00 0 0, 8 10 00 0 35 00 15 21 ,0 4, 20 2. . A 35 00 10 00 0 0, 8 35 00 1 6 21 ,0 4, 20 2. . A 51 00 25 00 0 0, 9 51 00 17 23 ,0 4, 20 2. . A 90 00 37 00 0 1, 0 90 00 1 8 17 ,0 4, 20 2. . A 27 00 42 00 0 0, 8 27 00 TO PL AM 19 69 00 57 70 00 30 00 25 00 10 00 60 00 80 00 10 00 0 14 00 0 11 00 0 62 50 0 91 00 69 80 0 0 0 A B C D E İla çla m a içi n ris kl i g ör ül en a la nl ar : A+ B+ C+ D+ E = 14 1. 40 0 DE KA R Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 78 *Aşağıdaki form Süne İl Koordinatörleri tarafından doldurulmalı ve dosyasında hazır bulundurulmalıdır. Gerektiğinde Bakanlığa gönderilir. 20 25 Y ILI S ÜN E M ÜC AD EL ES İ (P ar az itl en m e, N im f v e M üc ad el e icr aa tla rı) Sı ra No İlç e Ad ı To p. Ü ni te Ge ni şli ği (d a) Kı ym . Sü rv ey Ta rih i Yu m . Sü rv ey Ta rih i Pa ke t Ad ed i Yu m ur ta Ad ed i Pa ra zit li Yu m ur ta Ad ed i No rm al Yu m ur ta Ad ed i Pa ra zit - le nm e Or an ı (% ) Ni m f Sü rv ey Ta rih i m 2 N im f Sa yı sı M üc ad el e Ya pı lm as ı Ge re ke n Al an (d a) M üc ad el e Ya pı la n Al an (d a) M üc ad el e Ya pı lm as ı Ge re ki rk en Ya pı lm ay an Al an (d a) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 1 12 1 3 . . . Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 79 SÜNE MÜCADELESİ 2024 Yılı Sürvey Yapılan Alan (da) ve 2025 Yılı*Sürvey Programı (da) S.N. İller 2024 Sürvey Yapılan Alan (da) 2025 Süne Program (da) S.N. İller 2024Sürvey Yapılan Alan (da) 2025 Süne Program (da) 1 ADANA 536.165 500.000 33 K.MARAŞ 566.900 673.000 2 ADIYAMAN 473.320 612.750 34 KARABÜK 4.683 4.683 3 AFYONKARAHİSAR 1.047.275 800.000 35 KARAMAN 304.155 350.000 4 AĞRI 80.000 80.000 36 KAYSERİ 750.685 1.612.950 5 AKSARAY 308.140 310.000 37 KIRIKKALE 259.840 742.000 6 AMASYA 15.000 15.000 38 KIRKLARELİ 1.120.850 4.262.000 7 ANKARA 4.472.120 4.470.000 39 KIRŞEHİR 1.335.250 1.335.250 8 ANTALYA 379.060 379.060 40 KİLİS 116.249 160.000 9 AYDIN 42.774 185.188 41 KOCAELİ 96.590 140.000 10 BALIKESİR 834.998 835.204 42 KONYA 2.828.592 5.000.000 11 BATMAN 295.150 370.000 43 KÜTAHYA 37.900 41.000 12 BİLECİK 98.188 95.300 44 MALATYA 180.600 230.000 13 BİNGÖL 40.000 40.000 45 MANİSA 130.491 188.600 14 BİTLİS 3.000 3.500 46 MARDİN 1.195.400 1.300.000 15 BOLU 80.000 80.000 47 MERSİN 460.000 450.000 16 BURDUR 88.200 90.000 48 MUĞLA 13.307 8.200 17 BURSA 303.590 485.000 49 MUŞ 40.000 50.000 18 ÇANAKKALE 526.917 500.000 50 NEVŞEHİR 516.072 700.000 19 ÇANKIRI 210.000 130.000 51 NİĞDE 165.077 315.000 20 ÇORUM 36.650 200.000 52 OSMANİYE 55.610 70.000 21 DENİZLİ 208.700 208.700 53 SAKARYA 33.013 35.900 22 DİYARBAKIR 2.172.461 3.545.000 54 SAMSUN 41.196 49.358 23 EDİRNE 536.026 1.379.000 55 SİİRT 255.000 300.000 24 ELAZIĞ 554.861 570.000 56 SİVAS 62.927 100.000 25 ERZURUM 8 0 57 ŞANLIURFA 2.285.000 1.800.000 26 ESKİŞEHİR 1.927.801 1.965.000 58 ŞIRNAK 662.737 655.515 27 GAZİANTEP 268.298 255.300 59 TEKİRDAĞ 2.081.866 2.115.000 28 GÜMÜŞHANE 4.521 2.521 60 TOKAT 158.000 100.000 29 HATAY 168.301 185.000 61 TUNCELİ 72.450 52.000 30 ISPARTA 173.000 200.000 62 UŞAK 195.000 195.000 31 İSTANBUL 317.400 310.200 63 YALOVA 14.845 3.000 32 İZMİR 20.835 36.300 64 YOZGAT 1.472.880 1.737.098 TOPLAM 33.735.924 42.264.267 *Uyulması gereken sürvey programıdır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 80 Tablo 1 Süne 2024 Yılı Kimyasal Mücadelesi S.N İller Sürvey Yapılan Alan (da) Mücadeleye Karar Verilen Alan (da) Mücadele Yapılan Alan (da) 1 ADIYAMAN 473.320 396.030 373.545 2 AĞRI 80.000 4.000 4.000 3 ANKARA 4.472.120 772.720 434.120 4 BALIKESİR 834.998 492.148 379.242 5 BATMAN 295.150 32.850 18.650 6 BURSA 303.590 15.298 15.298 7 ÇANAKKALE 526.917 556.976 540.000 8 DİYARBAKIR 2.172.461 1.056.615 886.310 9 EDİRNE 536.026 1.487.644 1.171.950 10 GAZİANTEP 268.298 167.765 150.205 11 İSTANBUL 317.400 275.070 269.670 12 KIRIKKALE 259.840 27.250 1.930 13 KIRKLARELİ 1.120.850 315.250 274.150 14 KIRŞEHİR 1.335.250 488.213 98.725 15 KİLİS 116.249 75.180 59.371 16 KONYA 2.828.592 87.300 8.050 17 MARDİN 1.195.400 61.900 25.600 18 SİİRT 255.000 98.700 98.700 19 ŞANLIURFA 2.285.000 675.000 663.000 20 ŞIRNAK 662.737 19.500 9.250 21 TEKİRDAĞ 2.081.866 2.052.292 1.998.357 22 TUNCELİ 72.450 9.920 4.500 23 YOZGAT 1.472.880 52.000 17.000 TOPLAM 23.966.394 9.219.621 7.501.623 Süne Formları kaldırılmış olup, TBS sisteminden ilgili modüllerden alınan raporlar bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine gönderilmelidir. RAPORLAR-1 : TBS Ana sayfadan alınacak, Ana Menü, Bitki Sağlığı Raporlar, Süne Kışlak Sürvey Raporu ilinizle alakalı ilkbahar veya sonbahar kışlak raporu excell formatında indirilir, rapor sonuçları elinizdeki bilgiler ile karşılaştırılır, alınan çıktı imzalanarak dosyasına takılır. Bir örneği bitkisagligi@tarimorman. gov.tr adresine mail atılır. RAPORLAR-2: TBS Ana sayfadan alınacak, Ana Menü, Bitki Sağlığı Raporlar, Süne Kıymetlendirme Sürvey Raporu ilinizle alakalı olan rapor excell formatında indirilir, rapor sonuçları elinizdeki bilgiler ile karşılaştırılır, alınan çıktı imzalanarak dosyasına takılır. Bir örneği bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine mail atılır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 81 RAPORLAR-3: TBS Ana sayfadan alınacak, Ana Menü, Bitki Sağlığı Raporlar, Süne Parazitlenme Sürvey Raporu, Salım Yapılan Parazitoit Raporu ve Yumurta Parazitlenme Oranları ilinizle alakalı olan raporlar excell formatında indirilir, rapor sonuçları elinizdeki bilgiler ile karşılaştırılır, alınan çıktı imzalanarak dosyasına takılır. Bir örnekleri bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine mail atılır. RAPORLAR-4: TBS Ana sayfadan alınacak, Ana Menü, Bitki Sağlığı Raporlar, Süne Nimf Sürvey Raporu ilinizle alakalı olan raporu excell formatında indirilir, rapor sonuçları elinizdeki bilgiler ile karşılaştırılır, alınan çıktı imzalanarak dosyasına takılır. Bir örneği bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine mail atılır. RAPORLAR-5: TBS Ana sayfadan alınacak, Ana Menü, Bitki Sağlığı Raporlar, Süne Emgi Analizi Raporu ilinizle alakalı olan raporu excell formatında indirilir, rapor sonuçları elinizdeki bilgiler ile karşılaştırılır, alınan çıktı imzalanarak dosyasına takılır. Bir örneği bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine mail atılır. RAPORLAR-6: TBS Ana sayfadan alınacak, Ana Menü , Bitki Sağlığı Raporlar, “Süne Mücadelesi Uygulama Raporu Form 6” Raporu ilinizle alakalı olan raporu excell formatında indirilir, rapor sonuçları elinizdeki bilgiler ile karşılaştırılır, alınan çıktı imzalanarak dosyasına takılır. Bir örneği bitkisagligi@tarimorman. gov.tr adresine mail atılır. SÜNE TAHMİN VE UYARI SİSTEMİ (STUS) Ülkemizde süne mücadelesinde Süne Tahmin ve Uyarı Sistemi (STUS) uygulamaya konulmuş olup sistemin kullanımına dair hususlar belirlenmiştir. Kullanıma İlişkin Genel Hükümler (1) Süne Tahmin Uyarı Sisteminin çalıştırılması: Sistemin çalıştırılması, veri girişinin yapılması, verilerin depolanması ve son kullanıcılara yayımının yapılması, sunucuların muhafaza edilmesi, korunması ve düzenli çalıştırılması Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından yapılmaktadır. (2) Sisteme veri girişi: Sistemin düzenli olarak çalıştırılması Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü kontrolünde olup gerekli verilerin girişi il ve ilçe müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel tarafından yapılacaktır. (3) Kullanıcıların Yetkilendirilmesi: Sistem kullanıcısı olan Il/Ilçe Müdürlüğü teknik personelinin yetkilendirilmesi Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü ve Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü koordinesinde yaptırılacaktır. (4) Kullanıcıların Eğitimi: İl sistem sorumluları Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından belirlenerek, eğitimleri Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitü Müdürlüğü tarafından verilecektir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 82 (5) Bakım Onarım: Sistemde kullanılan meteoroloji istasyonlarının montajı, bakım/onarım ve çalışmalarının sürekliliğinin sağlanmasından istasyonun bulunduğu İl Müdürlüğü sorumludur. İl Müdürlüğü meydana gelen arıza, tamir süresi ve sistemin yeniden çalıştırılması ile ilgili bilgileri Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitü Müdürlüğü ve Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü’ne ivedilikle bildirir. (6) Sistemin Yaygınlaştırılması: Sistemin kullanılacağı iller Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü ve Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından belirlenecektir. Sistem kullanıcıları İl Müdürlüğünde süne mücadelesinde görevli teknik personeller arasından, sistemde tanımlanan her ünite için en az iki personel olacak şekilde Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü koordinesinde tanımlanır. (7) Sistemin Geliştirilmesi: Sistemin geliştirilme çalışmaları Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitü Müdürlüğü tarafından yapılacaktır. Yeni eklenecek özelliklerin mevcut sisteme entegrasyonu, yapıldığı takdirde Il/Ilçe Müdürlükleri bilgilendirilecektir. Gerekli izinler (1) Süne tahmin uyarı sistemi çalışmaları bölge zirai mücadele araştırma kuruluşlarının işBirliği ile İl Müdürlükleri tarafından yürütülecektir. İl Özel Idaresi, Çiftçi Birlikleri, Kalkınma Kooperatifleri, Köylere Hizmet Götürme Birlikleri, çiftçi grupları, önder çiftçiler ve özel kuruluşlarca finanse edilen süne tahmin uyarı sistemi satın alınırken, İl Müdürlükleri tarafından bölge zirai mücadele araştırma kuruluşlarının işBirliğinde bir rapor hazırlanarak bu raporla birlikte Bakanlıktan izin talebinde bulunacaktır. (2) İl Müdürlükleri tahmin uyarı sistemi satın alırken bölge zirai mücadele araştırma kuruluşu ile iş Birliği halinde teknik şartname hazırlayarak teklif ve alımları teknik şartnameye göre yapacaklardır. Yıl Sonu Raporlama Çalışmaları Hububat hasat dönemi ve emgi çalışmaları bitiminde, Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürlükleri STUS çalışmaları ve sonuçları hakkında Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne yıllık bir raporla bildireceklerdir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 83 B. GENEL ZARARLILAR MÜCADELESİ a. Tarla Faresi Mücadelesi; Bitkisel üretimde zararlı olabilecek tarla faresi mücadelesi zirai mücadele teknik talimatı çerçevesinde yapılacaktır. 1. Tarla faresi ile mücadele için öncelikle kültürel tedbirler önerilecektir. Tarla faresinin popülasyon ve zararının arttığı illerde mücadele yapılması gereken alanların belirlenerek çiftçilere duyurulması ve toplu mücadelenin zamanında yapılması ile ölü farelerin sahadan toplatılması, popülasyonun artma ihtimaline karşı tedbirli olunacaktır. 2. İl/İlçe Müdürlükleri tarla faresi mücadelesi için çiftçi eğitim çalışmaları, sürvey, zehirli yem hazırlanması vb. gerekli hazırlıkları yaparak mücadele yapılması gereken alanlarda teknik talimatında belirtildiği şekilde ve zamanında mücadele yapılacaktır. 3. Tarla faresi mücadelesinde kullanılacak zehirli yemin hazırlanmasında insan ve çevre sağlığı açısından gerekli tedbirler alınacaktır. 4. Zehirli yem, hava ile temas etmeyecek şekilde iyi kapatılmış, üzerinde kullanım bilgileri bulunan 0,5-1 ve 2’şer kg’lık ambalajlarda satışa sunulacaktır. 5. Zehirli yemin, maksat dışı kullanılmasının önlenmesi için çiftçilere taahhütname ile verilecektir. 6. Bakanlığımız görev alanında olmayan mesken, depo vb. tarım alanlarının dışında yapılacak fare mücadelesi için kesinlikle zehirli yem tavsiye edilmemesi ve temin edilmeyecektir. 7. İl Müdürlüklerinin içinde bulunduğu yıla ait olan mücadele icraatlarını ve bir sonraki yıla ait mücadele sürvey programları TBS’de ilgili modüle girilir ve ilgili TBS raporu çıkartılarak zamanında Bakanlığa (bitkisagligi@tarimorman. gov. tr) bilgi verilecektir. 8. Mevcut üretim sezonunda kış mevsiminin bazı bölgelerimizde tarla faresi popülasyonunun artışına sebep olacak kadar yumuşak geçişi durumunda, özellikle erken ilkbahar mücadelesi önem kazanmaktadır. Bu sebepten dolayı mücadelenin eğitim faaliyetleri ile desteklenerek, maksimum katılım ile toplu tarama mücadele çalışmaları zamanında planlanarak uygulanmalıdır. Ilgili toplu mücadele kararları yer, tarih ve saati belirlenerek tutanak altına alınmalıdır. Böyle durumlarda Bakanlığımız ile irtibata geçilerek haftalık icraat durum raporları bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-mail adresine gönderilmelidir. Sene sonunda Bakanlığımıza gönderilen uygulama ve program bilgileri TBS den alınan raporlar ile birebir uyuşmalıdır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 84 2025 yılında zehirli yem temininde zorluk yaşanması durumunda, Bakanlığımız Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Bitki Koruma Ürünleri Daire Başkanlığına yazı ile bilgi verilmesi gerekmektedir. TARLA FARESİ MÜCADELESİ 2024 YILI İCRAATI VE 2025 YILI PROGRAMI S.N İller 2024 Sürvey Yapılan Alan (da) 2025 Sürvey Programı (da) 2024 Mücadele İcraa琁㄀ (da) Zehirli Yem Miktarı (Kg) 1 ADANA 243.750 200.000 62.800 178 2 ADIYAMAN 119.400 116.000 49.194 2.309 3 AFYON 950.000 945.000 270.460 13.523 4 AĞRI 50.000 50.000 25.000 1.250 5 AKSARAY 90.000 102.000 75.000 3.750 6 AMASYA 15000 30.000 8575 343 7 ANKARA 4.079.000 4.800.000 575530 28.776,5 8 ANTALYA 91.900 101500 69000 3450 9 ARTVİN 50 0 23 12 10 AYDIN 11.500 16.500 4.250 170 11 BAYBURT 0 1.500 0 0 12 BALIKESİR 25.000 225.000 19.000 950 13 BARTIN 150 0 0 0 14 BATMAN 250.000 2.400 120 15 BİLECİK 41.650 120.500 20.750 430 16 BİNGÖL 15.000 20.000 1.000 50 17 BİTLİS 500 500 0 0 18 BOLU 50.000 50.000 6.760 338 19 BURDUR 5.000 0 57.920 2.896 20 BURSA 150.000 0 0 0 21 ÇANAKKALE 118.200 118.200 15.420 771 22 ÇANKIRI 70.000 80.000 42.650 2.133 23 ÇORUM 40.000 38.000 64.200 3.210 24 DİYARBAKIR 1.500.000 1.500.000 264.000 4.300 25 EDİRNE 1.108.000 1.271.000 5.600 250 26 ELAZIĞ 80.966 93.200 32.830 1.641,5 27 ERZİNCAN 14.000 14.000 2.600 130 28 ERZURUM 6.910 0 3.798 214 29 ESKİŞEHİR 2.540.000 2.540.000 10.000 500 30 GAZİANTEP 376.000 426.000 126.525 5.061 31 GİRESUN 100 0 1.250 50 32 GÜMÜŞHANE 7480 5.500 3.640 176 33 HATAY 25000 25.000 22.000 1.100 34 IĞDIR 15.000 10.000 3.300 165 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 85 35 ISPARTA 25.000 25.000 109.598 9.839,5 36 İSTANBUL 28.500 54.000 1.700 69 37 İZMİR 17.250 13300 5.495 312 38 K.MARAŞ 47.600 48.000 15.560 778 39 KARABÜK 3.000 3.000 1.000 50 40 KARAMAN 50.000 500.000 12.500 500 41 KASTAMONU 19.500 27.550 4.680 234 42 KAYSERİ 136.000 130.600 42.900 2.850 43 KIRIKKALE 0 50.000 0 0 44 KIRKLARELİ 25.200 13.000 4.000 160 45 KIRŞEHİR 501.000 135.000 56.340 2.800 46 KİLİS 0 15.000 0 0 47 KOCAELİ 0 2.200 0 0 48 KONYA 1.041.000 1.104.000 618.260 30.913 49 KÜTAHYA 80.000 80.000 45.000 1.200 50 MALATYA 15.300 7.600 0 0 51 MANİSA 32.300 52.380 18.725 749 52 MARDİN 351.592 349.250 12.650 512 53 MERSİN 250.000 250.000 11.750 255 54 MUĞLA 18.000 17.000 25.450 1.272,5 55 MUŞ 33.750 0 7.000 400 56 NEVŞEHİR 456.950 650.000 81.480 3.050 57 NİĞDE 291.500 316.500 153.040 8.352 58 OSMANİYE 25.500 27.500 12.200 610 59 RİZE 45 0 22 22 60 SAKARYA 3.402 3.150 1.575 108 61 SAMSUN 6.000 22.300 2.400 120 62 SİİRT 25.000 25.000 5.000 250 63 SİNOP 2.303 3.018 394 25 64 SİVAS 130.000 106.500 30.700 1535 65 ŞANLIURFA 80.000 90.000 7.800 400 66 ŞIRNAK 185.000 180.000 10.000 500 67 TEKİRDAĞ 24.500 100.000 8.600 420 68 TOKAT 124.000 112.000 40.750 815 69 TRABZON 4.635 3.562 2.077 103,85 70 TUNCELİ 3.000 3.000 500 25 71 UŞAK 174.000 228.000 85.980 4.299 72 VAN 69.500 135.000 2.975 119 73 YOZGAT 589.500 364.000 371.420 4.347,5 74 ZONGULDAK 0 8.000 0 0 TOPLAM 16.809.383 18.603.410 3.654.996 155.542,85 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 86 b. Kör Fare Mücadelesi; 1. Kör fare problemi olan yerlerin belirlenerek o bölgelerde çiftçi eğitim çalışmalarının yapılması ve teknik talimat doğrultusunda mücadele yapılmasının sağlanmasına karar verilmiştir. Kör fare mücadelesinde kullanılan kapanların döner sermaye veya bulunan farklı kaynaklardan dağıtımının yapılması durumunda Bakanlığımızın bitkisagligi@ tarimorman.gov.tr e-mail adresine bilgi verilmelidir. Tarla Faresi Formları kaldırılmış olup, veri girişinden sonra TBS sisteminden alınan raporlar bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine gönderilmelidir. RAPORLAR-7,8 : TBS Ana sayfadan alınacak, Ana Menü, Bitki Sağlığı Raporlar, “Tarla Faresi Uygulama ve Tarla Faresi Program Raporu” ilinizle alakalı olan raporu excell formatında indirilir, rapor sonuçları elinizdeki bilgiler ile karşılaştırılır, alınan çıktı imzalanarak dosyasına takılır. Bir örneği bitkisagligi@tarimorman. gov.tr adresine mail atılır. c. Yaban Domuzu Mücadelesi; 1. Kaynağı devlet ormanlarında bulunan zararlılardan şikâyetçi olan çiftçiler; ürünlerine, arılarına veya kendilerine zarar veren veya zarar vermek üzere bağına, bahçesine, tarlasına ve kovanlarının bulunduğu alana giren veya kendilerine saldırma ihtimali olan yaban domuzu veya diğer av ve yaban hayvanlarını öldürmek mecburiyetinde kalmaları halinde, Bakanlık Bölge Müdürlüklerine bağlı İl Şube Müdürlüklerine, orman işletme müdürlüklerine veya güvenlik birimlerine haber vermeleri gerekmektedir. 2. Çiftçilerimiz tarafından, kaynağı devlet ormanlarında bulunan zararlılardan kaynaklanan, zirai ürüne gelen zarardan ötürü, zarar tespiti istenmesi durumunda gerekli tespit tutanakları hazırlanarak, bir nüshasının saklanması koşuluyla çiftçilerimize verilebilir. 3. Koruma amaçlı av tüfeği taşıma belgesi olan (Orman İl Şube Müdürlüklerinden alınan) ve zirai üretimini yaban domuzundan korumayı amaçlayan çiftçiler ve mücadele amaçlı sürek avına katılan avcılar yerel imkanlarla teşvik edilebilir. 4. Mücadele amaçlı sürek avı, yürürlükte olan Merkez Av Komisyonu (MAK) kararına göre, aksi bir karar alınmadığı takdirde, yaban domuzunun gebelik dönemi (takriben 21 Şubat-15 Mayıs) hariç olmak üzere yaklaşık 9 ay boyunca yapılabilecektir. Güncellenen MAK kararları takip edilmelidir. 5. Bakanlığımız taşra birimlerine gelen yaban domuzu şikayetleri, yaban domuzunun zarar verme potansiyeli dahi olsa, tarafımızdan değerlendirilerek bir rapor halinde ilgili orman birimlerine gönderilerek, mücadele amaçlı sürek Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 87 avı düzenleneceği gerekçesiyle yaban domuzu av kotalarının avın yapılacağı bölgede dikkate alınmadan sürek avı izni verilmesi istenir. 6. Yaban domuzu popülasyonunun çok yüksek olduğu düşünülen alanlarda, bölgenin üretim desenini değiştirme ve Ülke ekonomisine ciddi zararlar verme riski bulunması durumunda, yasaklı yöntemler dahil olmak üzere hangi yöntemin kullanılması gerektiği konusunda Bakanlığımız Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne bağlı ilgili taşra biriminden bilgi ve izin resmi yazı ile talep edilerek mücadelede buna göre hareket edilir. 7. Bakanlığımız ilgili birimlerinin işBirliği ile kayıtlı avcı listeleri, avın yapılacağı alanı, tarihi ve zamanı belirlendikten sonra sürek avı yapılması sağlanır. İlgili Orman birimi tarafından sürek avına izin verilmemesi durumunda, sebepleri ile birlikte bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-posta adresinden Ba- kanlığımıza bilgi verilir. Gerekli izin alındıktan sonra; a. Yerel imkânlar ile yapılacak yaban domuzu mücadelesine (tek kurşun) fişek yardımı ve/veya projeli diğer yardımların yapılabilmesi için Valilik Olur’u alınır. b. İlçe Kaymakamlıkları, Sağlık Müdürlüğü ve Jandarma işBirliği ile gerekli sağlık ve emniyet tedbirleri alınır. c. Bakanlığımız ilgili birimleri tarafından hazırlanan avcı listesi ve Avcılar Derneği ile irtibata geçilerek, yapılacak sürek avına, avcı katılımları talep edilir. d. Yapılacak av organizasyonuna geçerli avcılık belgesi olan bütün avcılar katılabilir. e. Sürek avına başlamadan önce avcılara aşağıdaki emniyet tedbirleri okunarak tebliğ edilir ve imzaları alınır. Böylece ava katılan avcılar, oluşabilecek kazaların sorumluluğunu alırlar. - Avcılar kendilerine verilen bekleme yerlerini değiştirmeyecektir. Sürek avı bitimi, önceden belirtilen şekil veya işaretle ilan edilene kadar beklemeyerleri terk edilmeyecektir. - Bekleme yerine oturan avcılar, çevresindeki avcıların yerini belirleyecektir. - Sürekçiler bekleme hattına yaklaşınca, sürülen yere doğru (sürekçilere doğru) ateş edilmeyecektir. - Yaban domuzu avcı hattını geçtikten sonra ateş edilecektir. - Çalıların içindeki veya arkasında ne olduğu anlaşılmayan canlılara ateş edilmeyecektir. - Öldüğüne emin olmadan yaralı yaban domuzuna yaklaşılmayacaktır. f. Yapılan av neticesinden durum bir tutanakla tespit edilerek, avcı sayısı, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 88 vurulan hayvan sayısı vs. bilgiler bir rapor halinde, Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürlüğü tarafından tanzim edilerek Bakanlığımıza bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-mail adresine gönderilecek ve TBS veri girişleri yapılacaktır. 8. Sürek avı sonunda öldürülen yaban domuzlarıyla ilgili olarak çevre, insan ve hayvan sağlığı açısından risk teşkil etmeyecek şekilde gereken tedbirler alınacaktır. NOT: Devlet destekli bitkisel ürün sigortası kapsamında isteğe bağlı olarak yaban domuzunun tarla ürünlerinde, sebzelerde ve fidanlarda neden olduğu ürün miktar kaybı teminat kapsamına alınabilmektedir. Detaylı bilgiye www. Tarsim. Gov.tradresinde mevzuatlar bölümünde, bitkisel ürün sigortası tarife ve talimatlar bölümlerinden ulaşabilirsiniz. Yaban Domuzu formları kaldırılmış olup, veri girişinin ardından TBS sisteminden alınan raporlar bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine gönderilmelidir. RAPORLAR-9 : TBS Ana sayfadan alınacak, Ana Menü, Bitki Sağlığı Raporlar, “Yaban Domuzu Uygulama Raporu” ilinizle alakalı olan raporu excell formatında indirilir, rapor sonuçları elinizdeki bilgiler ile karşılaştırılır, alınan çıktı imzalanarak dosyasına takılır. Bir örneği bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine mail atılır. c) Çekirge Mücadelesi Uygulama Prensipleri: Çekirgeler, özel mülk olmayan sahalarda çoğalarak kültür bitkilerine yayılmak sureti ile önemli ölçüde zararlı olabilmektedir. Çiftçilerin bağ, bahçe ve tarlasında olmayan; hazine arazileri, meralar, köyün ortak alanları vb. sahalarda Devlet Yardım Mücadelesi şeklinde yapılacaktır. Eğer tespit edilen çekirge çıkış alanları garsiyat (yumurta bırakma) özelliğinde ise, mülkiyetinin kime ait olduğuna bakılmaksızın tespit edilen alan garsiyat alanı olarak kabul edilir. Yerli çekirge çıkışları muhtemel olan yerlerin İl, İlçe Müdürlüklerince takip edilerek kontrol altında bulundurulması ile inficarları müteakip nimfler toplu halde iken mücadele yapılması sağlanacaktır. Bu alanlarda yapılacak olan çekirge mücadelesi, İl Müdürlüğü koordinasyonunda Devlet Yardım Mücadelesi şeklinde ve teknik talimatlar doğrultusunda yapılacaktır. İlkbahar aylarında yurdumuzda çöl çekirgesi akını olabileceği ihtimali düşünülerek gerekli tedbirler alınacaktır. Tehlike söz konusu olduğu takdirde keşif, takip ve mücadele organizasyonu ile mücadelenin zamanında yapılması sağlanacaktır. Gerektiğinde teknik eleman ve vasıta ihtiyaçları diğer illerden karşılanabilecektir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 89 Uygulama ile ilgili program ve icraat raporu mücadele bitiminde tanzim edilerek TBS’de ilgili modüle girilir ve ilgili TBS raporu çıkartılarak Bakanlığımızın bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-posta adresine gönderilecektir. ÇEKİRGE MÜCADELESİ S. N. İL 2024 Sürvey (da) 2024 İlaçlama (da) 2025 Sürvey Prog. 2025 Müc, Prog.(da) 1 ADIYAMAN 1000 250 1600 320 2 ADANA 500 500 500 500 3 AFYON 21.000 0 21.000 2.850 4 AĞRI 1.000 0 1.000 0 5 AMASYA 8.000 1.500 0 8.000 6 ANKARA 68.500 0 81.500 0 7 ANTALYA 7.400 3.725 30.985 16.525 8 ARTVİN 100 76 0 0 9 AYDIN 3.400 500 1.825 1.025 10 BALIKESİR 200 0 0 125 11 BARTIN 1.750 0 0 500 12 BATMAN 260 260 0 500 13 BAYBURT 2100 0 0 0 14 BİLECİK 535 0 430 0 15 BİNGÖL 5.932 4.250 5.775 4.005 16 BİTLİS 5.000 2.400 50 50 17 BOLU 7.150 0 7.150 1.275 18 BURDUR 26.000 575 0 5.000 19 BURSA 1.250 0 1.975 1.975 20 ÇANAKKALE 1.372 400 1.372 400 21 ÇANKIRI 2.000 0 1.000 500 22 ÇORUM 510 0 185 0 23 DENİZLİ 1.150 2050 1.200 1.200 24 DİYARBAKIR 29.250 10.125 33.500 10.000 25 ELAZIĞ 5.750 88 8.750 125 26 ERZİNCAN 1.700 1.000 1.700 1.000 27 ERZURUM 550 0 0 0 28 ESKİŞEHİR 1.000 0 0 0 29 GAZİANTEP 500 150 500 75 30 GİRESUN 500 250 0 500 31 GÜMÜŞHANE 1.901 1.155 2.375 2.025 32 HAKKARİ 8.135 0 0 0 33 HATAY 500 200 500 500 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 90 34 IĞDIR 0 0 0 0 35 ISPARTA 15.000 1.125 15.000 7.500 36 İSTANBUL 35.270 0 35.000 0 37 İZMİR 2.500 1.600 6.700 2.000 38 K.MARAŞ 8.150 5.115 5.900 5.800 39 KARAMAN 2.500 500 0 0 40 KASTAMONU 1.300 0 0 0 42 KAYSERİ 500 0 0 0 43 KIRŞEHİR 40.320 0 45.000 120 44 KİLİS 1.000 850 5.000 2.000 45 KONYA 1.350 600 0 0 46 KÜTAHYA 350 0 350 350 47 MALATYA 18.390 7.075 20.125 11.750 48 MANİSA 4.803 400 3.350 2.400 49 MARDİN 6000 0 3.000 3.000 50 MERSİN 6.000 3.685 8.000 8.000 51 MUĞLA 670 190 3.845 720 52 MUŞ 14.500 1.750 14.500 3.750 53 ORDU 500 0 500 0 54 OSMANİYE 2.000 925 1.400 1.400 55 SAKARYA 1.200 0 200 0 56 SAMSUN 100 100 0 0 57 SİİRT 8.200 3.750 7.775 7.775 58 SİNOP 0 0 300 300 59 SİVAS 5.750 1.525 24.250 5.050 60 ŞANLIURFA 66.000 0 60.000 2.500 61 ŞIRNAK 1.650 250 1.650 1.650 62 TEKİRDAĞ 8.000 750 12.500 5.500 63 TOKAT 150 150 7.500 2.500 64 TRABZON 150 100 350 0 65 TUNCELİ 2500 1000 5.000 1.250 66 UŞAK 13.570 0 13.330 4.000 67 VAN 2.100 625 2.500 1.500 68 ZONGULDAK 0 0 2.000 200 TOPLAM 501.902 61.416 497.047 115.140 * Bu form TBS verilerine göre yapılmıştır. TBS de ilgili modüler eksiksiz olarak doldurulmalıdır. Bakanlık değişiklik yapma hakkını saklı tutar. Çekirge Formları kaldırılmış olup, veri girişinden sonra TBS sisteminden alınan raporlar bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine gönderilmelidir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 91 RAPORLAR-10 : TBS Ana sayfadan alınacak, Ana Menü, Bitki Sağlığı Raporlar, “Çekirge Uygulama, Program ve Kullanılan İlaç Raporu” ilinizle alakalı olan raporu excell formatında indirilir, rapor sonuçları elinizdeki bilgiler ile karşılaştırılır, alınan çıktı imzalanarak dosyasına takılır. Bir örneği bitkisagligi@tarimorman. gov.tr adresine mail atılır. C. AKDENİZ MEYVESİNEĞİ MÜCADELESİ Akdeniz meyvesineği (AMS), polifag bir zararlı olup, dış karantinaya tabi ve ihracatta toleransı sıfırdır. Turunçgilin en önemli zararlısı olan AMS mücadelesi ülkemiz ekonomisi açısından önem arz etmektedir. Kayısı, şeftali, nektarin, yenidünya, ayva, armut, elma, incir, trabzon hurması ve nar konukçularıdır. Geniş konukçu ağı zararlının yaşam döngüsünü kolaylaştırarak mücadelesini zorlaştırmaktadır. Zararlının yoğun olduğu dönemlerde mücadelesi yapılmadığı zaman % 80’e varan ekonomik kayıplar görülebilmektedir. Küresel iklim değişikliği nedeniyle kış aylarının ılık geçmesi ve iklim şartlarının zararlının lehinde seyretmesi AMS popülasyonunda önemli bir artışa neden olmaktadır. Söz konusu zararlı ile zamanında ve etkin mücadele yapılması amacıyla Akdeniz meyvesineğinin konukçusu olan meyve türlerinde, kültürel mücadele, biyoteknik mücadele ve kimyasal mücadele ile birlikte Entegre Zararlı Yönetimi prensipleri doğrultusunda eşzamanlı ve toplu mücadele yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda; 1. İl Müdürlükleri; İl merkezinde bir koordinasyon merkezi, İl ve ilçe bazında teknik ekipler oluşturarak ilgili Araştırma Enstitü Müdürlükleri ile işbirliği halinde, zararlının tanımı, biyolojisi, zarar şekli, ekonomik önemi, yayılışı, konukçuları, doğal düşmanları, mücadele zamanı ve metotları, kullanılacak bitki koruma ürünü ve dozları ile nasıl mücadele yapılması gerektiği konularında teknik personel ve üretici eğitimleri yapacaktır. Ayrıca ilgili kurum, sektör, birlik, STK vb. işBirliği yaparak bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları yapacaklardır. Bunun için; • İl ve ilçe bazında teknik ekipler oluşturularak, bu ekiplerce sürveyleri yapılarak zararlının takip edilmesi, mücadeleye yönelik eğitim ve yayım ile üreticilere bilgilendirilme çalışmalarının yapılması, • Eğitimlerde, küresel iklim değişikliğinin zararlının lehine gelişmesi ile popülasyon artışı olduğu etkin bir mücadele yapılmadığı zaman önemli kayıpların oluşacağı bunun için zamanında ve toplu mücadele yapılması gerektiği hususunun vurgulanması, • Mücadelenin etkin bir şekilde yapılabilmesi için kültürel mücadele, biyoteknik mücadele ve kimyasal mücadele gibi tavsiye edilen tüm mücadele metotlarının Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 92 birlikte entegre zararlı yönetimi prensipleri doğrultusunda ve gerektiğinde toplu mücadele şeklinde yapılmasının tavsiye edilmesi, • Üretici birlikleri, ziraat odaları, ihracatçı birlikleri, ticaret odası vb. ürün alıcıları, paketleme / işleme tesisleri işletmecileri ve ilgili sektör paydaşları bilgilendirilerek, özellikle paketleme ve işleme tesislerinde çalışanlara eğitim verilmesi, • Hobi bahçeleri ile köy evi bahçelerindeki meyvelerin dalında bırakılmaması konusunda bahçe sahiplerinin uyarılması, • Ticari değeri bulunmayan ürünlerin tarlada, yol kenarlarında, sulama kanallarında birikmesinin önlenmesi için Belediyeler ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ile koordineli olarak çalışmaların yürütülmesi, • Zararlı hakkında farkındalık oluşturma çalışmalarının yapılması, kamuoyu bilgilendirmesine yönelik olarak eğitim materyali (afiş, broşür vb.) dağıtımı yapılması, • Bitki koruma ürünü satan bayilere zararlının mücadelesine yönelik eğitim materyali (afiş, broşür vb.) asılması, Hususlarında gerekli çalışmaları yapacaklardır. 2. Belediyeler; Konukçusu olan meyve artıkları Akdeniz meyvesineğinin beslenerek biyolojisini tamamlaması ve çoğalması için uygun koşulları oluşturmaktadır. Zararlının mücadelesi için il, ilçe ve belde belediyelerince, meyve-sebze halleri, semt pazarları, çöplükler, drenaj kanalları gibi ürün artıklarının atıldığı ve hayvan gübrelerinin bulunduğu yerler ilaçlanacak, özellikle konukçusu olan meyve atıklarının bulunduğu çöplükler toprakla kapatılmalı, yol refüjlerindeki turunçgil toplanarak imha edilmelidir. 3. Üreticiler, Üretici Birlikleri ve Ziraat Odaları Birliği; Akdeniz meyvesineği mücadelesinin Bakanlık tarafından tavsiye edilen, zirai mücadele teknik talimatı doğrultusunda uygun mücadele metodu ile toplu mücadele şeklinde zamanında ve tavsiyeli bitki koruma ürünü ile tekniğine uygun olarak yapılması gerekmektedir. Bu çerçevede; • Bakanlıkça yapılacak çalışmalara katılım ve duyuruların izlenmesi ile ağaç üzerinde ve yere dökülmüş vuruklu meyveler, hasat artığı meyveler, AMS için bir besin kaynağı olduğundan toplanıp toprağa gömülerek veya toplatılarak siyah poşetlerle kapalı olarak güneş altında bırakılması ve akabinde toplatılarak imha işlemlerinin yapılması, • Pupalardan ergin çıkışlarının önlenmesi amacıyla kış sonu ilkbahar başlarında toprak işlemesi yapılması, • Yeni kurulacak turunçgil bahçelerinin içine veya çevresine yenidünya, şeftali, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 93 kayısı, elma armut, incir, sürveyl hurması, nar, vb. ağaçların dikilmemesi gibi tedbirlerin alınmasının sağlanması, • Öncelikli olarak teknik talimatta yer alan kültürel tedbirlerin uygulanması ve gereği gibi mücadele yapılması yönünde konuyla ilgili tüm sivil toplum örgütlerinin ve üyelerinin bilgilendirilmesi, • 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun 15. Maddesi gereği zararlı organizmaların mücadelesi için Bakanlıkça alınan tedbirlere uymayanların idari yaptırım uygulanacağı hususunda üreticilerin bilgilendirilmesi. 4. Yaş sebze-meyve paketleme ve Işleme tesisleri; Yaş sebze-meyve işleme evlerinde ürün işleme ve paketleme esnasında ayıklanan AMS ile bulaşık meyve-sebze ve atıkları sözkonusu zararlı için üreme ve çoğalma kaynağını oluşturmaktadır. Bunun önlenmesi için; • Paketleme ve işleme tesislerinde izleme ve mücadele amaçlı tuzakların asılması, • Üreticilere AMS mücadelesine yönelik izleme, eğitim, bilgilendirme yapılması, • Ürün ihracatında AMS nedeniyle sorun yaşanmaması için mevzuat doğrultusunda gerekli tedbirlerin alınması, • Üreticilerine hasat yapılmış bahçelerde yere dökülmüş ve ağaçta kalan artık meyvelerin toplatılarak ağzı bağlanmış şekilde siyah poşetlerle güneş altında sıcaklığa maruz bırakılması, • Paketleme ve işleme tesisi çalışanlarına eğitim verilerek bulaşık meyvelerin ayıklanması,çevreye dağılmadan uygun koşullarda toplanması ve derin bir şekilde toprağa gömülerek imha edilmesi, çalışanlarda bulaşık meyveyi tanımaya yönelik broşürler bulundurulması, nakliye sırasında AMS’nin bulaşmasını engelleyici gerekli tedbirlerin alınması, Akdeniz meyvesineği mücadelesi için yukarıda belirtilen konulara titizlikle uyulması, gerekli tedbirlerin alınması büyük önem arz etmektedir. Ayrıca Akdeniz meyvesineği ile Belediyeler, Sivil Toplum Kuruluşları vb. paydaşlarla tarım dışı alanlarda da mücadelede işbirliği yapılması büyük önem arz etmektedir. Bunun yanı sıra izleme tuzakları ile zararlı yıl boyu haftalık olarak takip edilerek üreticiler bilgilendirilmeli ve mücadele yapılması sağlanmalıdır. Bitki Sağlığı Kayıt Sisteminde yer alan Akdeniz Meyvesineği Tuzak Takip Modülüne her hafta düzenli olarak akdeniz meyvesineği tuzak sayım sonuçları sisteme işlenmelidir. Akdeniz Meyvesineği Mücadelesi Genelgesi kapsamında çalışmaların titizlikle yürütülmesi, yapılan faaliyetlerin aşağıda yer alan formatta raporlanarak onbeş günde bir bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-posta adresine bildirilmesi gerekmektedir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 94 2025 Yılı Akdeniz Meyvesineği Mücadelesi Uygulama Raporu Tablo (1) ………..İli 2025 Yılı Akdeniz Meyve Sineği Mücadelesi İlçe Adı Ekip Sayısı Personel Sayısı TOPLAM Tablo (2) ………..İli 2025 Yılı Akdeniz Meyve Sineği Mücadelesi Çiftçi Eğitimleri İlçe Adı Çiftçi Sayısı Dağıtılan Afiş Sayısı (Adet) Dağıtılan Liflet Sayısı (Adet) Dağıtılan kitap Sayısı (Adet) Basın-Yayın Çalışma Sayısı (Adet) TOPLAM Tablo (3) ….İli 2025 Yılı Akdeniz Meyve Sineği Mücadelesine Yönelik Sektör Eğitimleri İlçe Adı İşleme-Paketleme Tesisi Çalışanları Ürün Alıcılarını İhracatçılar STK Toplantı sayısı Katılımcı Sayısı Toplantı sayısı Katılımcı Sayısı Toplantı sayısı Katılımcı Sayısı Toplantı sayısı Katılımcı Sayısı Tablo (4) …İli 2025 Yılı Akdeniz Meyvesineği Mücadelesi Duyuru, Bilgilendirme Çalışmaları İlçe Adı Toplu Mücadele Duyuru tarihi Mücadele Duyuru Yöntemi (SMS, Afiş, Anons, Cuma Hutbe vb) Ürün Adı Tablo (5) İli 2025 Yılı Akdeniz Meyvesineği Mücadelesi Uygulama Raporu Ürün Adı Mücadele Başlangıç/ Bitiş Tarihi Tekerrür Sayısı Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 95 D - ENTEGRE ZARARLI YÖNETİMİ (IPM) UYGULAMALARI Entegre mücadele; zararlının ekonomik zarar eşiği, insan sağlığı, çevre ve doğal dengenin de dikkate alınarak kimyasal mücadelenin son çare olarak ele alındığı, bir mücadele sistemi olup bu özelliği ile “Entegre Ürün Yönetimi”, “İyi Tarım Uygulamaları” ve “Sürdürülebilir Tarımsal Üretimin” temelini oluşturmaktadır. Ülkemizde 29 önemli üründe hastalık, zararlı ve yabancı otlarla mücadele için Entegre Mücadele Teknik Talimatı bulunmaktadır. Entegre Mücadele projeleri hedef kitle olan üreticiler için hazırlanmış olup, araştırmacı, yayımcı ve üreticilerin işbirliği ile uygulanmalıdır. Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) Amacı 1. Üreticilerin üretim alanlarını periyodik olarak kontrol etme alışkanlığı kazanmalarını ve IPM ilkelerini uygulayabilir hale gelmelerini sağlamak, 2. Doğal düşmanları korunmak ve desteklemek, 3. Çiftçi, Sivil Toplum Kuruluşları (STK) ve özel sektör işbirliğini geliştirmek, 4. Girdileri azaltmak ve karlılığı arttırmak, 5. Sürdürülebilir tarımsal üretim yapılmasını ve yaygınlaştırılmasını sağlamak, 6. Kaliteli ve pestisit kalıntısı bulunmayan güvenilir ürün elde edilmesini sağlamak, Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) Prensipleri 1. Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) programları, Entegre Mücadele Teknik Talimatlarına göre yürütülecektir. 2. Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) amacı; üreticinin tarlasında, bağında bahçesinde mücadelenin teknik eleman nezaretinde yapılması değil, Çiftçi Tarla Okulları vb. üretici eğitimleri ile üreticide farkındalık oluşturulması ve uygulamaların Entegre Mücadele kavramı çerçevesinde kendisi tarafından yapılabilir hale getirilmesidir. 3. Uygulamalarda bitkisel üretime arız olan zararlı organizmaların bulaşma ve yayılmasını önleyici tedbirlerin alınması önem arz etmektedir. 4. Bunun için öncelikle kültürel tedbirlere; yer seçimi, toprak işleme, temiz tohum, fide, fidan, tohum, tohumluk kullanımı, doğru sulama, uygun gübreleme ve budama gibi bakım işlemlerine, bitki artıklarının üretim alanından uzaklaştırılmasına önem ve öncelik verilmelidir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 96 5. Uygulamalarda fiziksel, mekanik, biyoteknik ve biyolojik mücadele teşvik edilmelidir. 6. Ayrıca zamansız ve yersiz ilaçlamaların önlenmesi, mevcut doğal düşmanların korunması ve imkânlar ölçüsünde desteklenmesi ile potansiyel zararlıların ekonomik zararlı durumuna geçmesi önlenmelidir. 7. Entegre mücadelede yukarıda sayılmakta olan tedbirler ve alternatif mücadele metotlarının uygulanmasına rağmen zararlı popülasyonunda artış kaydediliyorsa ve zararlı yoğunluğu ekonomik zarar eşiği üzerinde ise kimyasal mücadeleye son çare olarak başvurulmalıdır. Metot ve teknikler birbiriyle uyumlu olmalıdır. Yan etkileri en az olan çevre dostu ve seçici pestisitler kullanılmalıdır. 8. Uygulamalarda çevresindeki üreticilere örnek olabilecek ve bilgi paylaşımı ile diğer üreticilerin de faydalanabileceği önder (lider) üreticilere önem ve öncelik verilmelidir. Bu üreticiler sayesinde köydeki diğer üreticilerin de entegre mücadele uygulamaları sağlanmalıdır. 9. Öğrendiklerini diğer çiftçilerle paylaşmayı seven, kendisine güvenilir, çevresinde sevilen ve itimat olunan yeterli büyüklükte işletmesi olan, teşkilatla iş birliği yapmaya hazır ve gönüllü olan üreticiler önder üretici olarak belirlenmelidir. 10. Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) uygulamaları proje başlangıcında hazırlanan yıllık çalışma planı doğrultusunda gerçekleştirilmelidir. Çalışma planında projede köy/mahalle, ilçe, il düzeyinde sorumlu olan teknik personel ve sorumlulukları açıkça belirtilmelidir. 11. Yıllık çalışma planlarının hazırlanmasına üretici, danışman ve sözleşmeli personel, ürün tedarikçisi ve özel sektörün katılımı sağlanmalı ve taraflara bu konuda neler yapması gerektiği kendileri ile paylaşılmalıdır. 12. Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) projeleri; • Bağ, turunçgil, örtü altı, elma, şeftali, kiraz, kayısı ürünlerinde 3 yıl, • Diğer ürünlerde 2 yıl süreyle yürütülecektir. • Yıllık ürünlerde üreticilerin ikinci yıl üretime devam etmemeleri durumunda üreticiler yenilenecektir. Bu sürelerden sonra projeye yeni üreticiler dahil edilecektir. 13. Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) uygulama alanı, görülebilecek ve ulaşılabilecek bir yerde olmalı, gerekirse uzaklık ve yön belirten levhalar asılmalıdır. 14. Üreticilere defter tutma ve faaliyetlerini kaydetme alışkanlığı kazandırılacaktır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 97 Üreticiler, uygulama başlama tarihleri, uygulanan tarım teknikleri, hastalık, zararlı, yabancı ot, doğal düşmanlar ve yoğunlukları, kullanılan bitki koruma yöntemleri ve sonuçları, kimyasal mücadele yapıldıysa kullanılan ilaç ve aletler, ilaçların dozları, hava durumu, bitkilerin fenolojik durumu vb. tüm uygulamalarını kaydetmelidir. Ayrıca proje sorumluları yaptığı ziyaretleri, tespit edilen ve önerilen hususlar ile üreticilerce yapılan uygulamaların kaydını tutacaklardır. (Tarım Bilgi Sistemi (tarbil.gov.tr), üretici ziyaret modülü) 15. İl Müdürlüğü aracılığı veya kaynakları ile tesis edilmiş olan tarla, bağ-bahçe ve sera gibi üretim alanlarının Entegre Mücadele Projelerine dahil edilmesi sağlanmalıdır. Her üreticiye “Üretici Kayıt Defteri” teslim edilecek ve düzenli doldurulması sağlanacaktır. 16. İl Müdürlüğü aracılığı veya kaynakları ile tesis edilmiş olan tarla, bağ-bahçe ve sera gibi üretim alanlarının Entegre Mücadele Projelerine dahil edilmesi sağlanmalıdır. Bu alanlar aynı zamanda eğitim amaçlı kullanılacaktır. 17. Mücadele dışında kalan diğer konularda da (Gübreleme, budama vs.) ihtiyaç duyulması halinde İl Müdürlüğünün diğer birimleri ile koordineli olarak çalışılacaktır. 18. Projeler kapsamında yürütülen faaliyetler ve ürünler, düzenlenen tarla/ bahçe günleri ile tanıtılmalı, uygulamalar daha çok sayıda üreticiye ve ilgili kesimlere gösterilerek yaygınlaştırılması sağlanmalıdır. Tarla/bahçe günlerine ürünlerin pazarlama aşamasında etkili olabilecek kuruluşlarda davet edilmelidir. 19. İl genelinde yapılan çalışmaların etkinliği ve sürece yönelik izleme ve değerlendirme çalışmaları yapılmalı, süreci etkileyen olumlu veya olumsuz çok önemli hususlar konusunda ilgili Enstitü ve Bakanlık ile etkileşim içinde olunmalıdır. 20. Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) İl ve ilçe sorumlularının üretici, danışman ziyaretleri sırasında bire bir uygulamalı eğitim verilerek üreticilerin konuya hâkimiyeti sağlanmalıdır. Bu ziyaretlerde aynı zamanda uygulama kayıtları kontrol edilmelidir. 21. Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) yaygınlaştırılması için STK ve özel sektör ile işBirliği geliştirilmeli, yerel proje ve destek imkanları oluşturulmalıdır. Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) projeleri yıllık uygulama raporu uygulamanın bitiminde, yılsonu beklenmeksizin form:10’e göre hazırlanarak koordinatör enstitüsü ile Bakanlığa ve bitkisagligi@tarimorman.gov.tr mail adresine gönderilecektir. Uygulama raporunda görülen zararlı organizmalar, entegre Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 98 mücadele ilkeleri çerçevesinde yürütülen mücadele faaliyetleri ve etkileri açıkça belirtilmelidir. Form:10 ............... İli 2025 Yılı .......…….. Entegre Zararlı Yöne琀椀mi (IPM) Uygulama Raporu Mücadele Yapılan Zararlı Organizma Mücadele* Metodu Uygulama alanı (da) Tekerrür Başlangıç Tarihi Bi琀椀ş Tarihi * Kimyasal mücadele uygulanmışsa aşağıda verilen çizelge doldurulacaktır. Etkili madde adı, oranı ve formülasyon 琀椀pi İlaç Miktarı (Toplam) Birimi Son ilaçlama/hasat arası süre ............... İli 2025 Yılı .......…….. Entegre Zararlı Yöne琀椀mi (IPM) Projesi Gerçekleşme Durumu İlçe Üretim Bilgileri Program Uygulama Gerçekleşme (%) 2026 Yılı Teklifi Toplam Üre琀椀ci Sayısı Toplam Üre琀椀m Alanı Üretici Sayısı Alan (Da) Üretici Sayısı Alan (Da) Üretici Sayısı Alan (Da) Toplam Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 99 Ürünün ildeki toplam ekiliş alanı (da) : Önceki yıllarda yürütülen Ent. Müc. projeleriyle birlikte Projeli alanların toplam ekiliş içerisindeki payı (%) : Mücadelede Görevli Teknik PersonelSayısı : Eğitim Çalışmaları a) Teknik Personel sayısı : b) Çiftçi sayısı : Mücadele Çalışmaları a) Uygulama yapılan tarla/bahçe sayısı : b) Hitap Ettiği Çiftçi Adedi : c) İşbirliği Yapılan Kuruluşlar : d) Sürvey Çalışmaları : e) Düzenlenen Etkinlikler : f) Üreticiye Katkısı (girdi maliyeti değişimi) : g) Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) ilkeleri çerçevesinde yürütülen mücadele teknikleri, etkileri ve değerlendirmeler (Her ana hastalık ve zararlı organizma için ayrı ayrı belirtilecek ve yapılan tüm çalışmaları kapsayacaktır) : g) Sorunlar : h) Öneriler : Tanzim Eden Tasdik Eden Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 100 ENTEGRE ZARARLI YÖNETİMİ (IPM) 2024 İCRAAT, 2025 PROGRAM İl Ürün 2024 İCRAAT 2025 PROGRAM Çiftçi (adet) Alan (da) Çiftçi (adet) Alan (da) ADANA Buğday 200 30.000 200 30.000 ADANA Mısır 175 30.000 200 30.000 ADANA Elma 33 330 33 330 ADANA Kiraz 75 1.000 110 1.750 ADANA Şe昀琀ali 40 1.450 40 1.600 ADANA Zey琀椀n 75 2.750 75 2.750 ADANA Nar 33 330 24 930 ADANA Pamuk 26 5.367 25 5.367 ADANA Patates 10 500 10 500 ADANA Ayçiçeği 30 1.209 30 1.200 Toplam ADANA * 697 72.936 747 74.427 ADIYAMAN Antep昁㄀s琁㄀ğı 30 1.700 52 2.500 ADIYAMAN Buğday 184 35.015 210 35.015 ADIYAMAN Pamuk 46 8.545 68 11.200 Toplam ADIYAMAN * 260 45.260 330 48.715 AFYONKARAHİSAR Kiraz 100 1.600 100 1.600 AFYONKARAHİSAR Vişne 18 180 18 180 AFYONKARAHİSAR Elma 40 600 40 600 AFYONKARAHİSAR Patates 80 1.600 80 1.600 AFYONKARAHİSAR Buğday 900 45.000 900 45.000 Toplam A.KARAHİSAR 1.138 48.980 1.138 48.980 AĞRI Buğday 525 42.000 525 42.000 AĞRI Patates 50 750 50 750 Toplam AĞRI 575 42.750 575 42.750 AKSARAY Buğday 350 41.000 375 45.000 AKSARAY Patates 150 21.000 180 25.000 Toplam AKSARAY 500 62.000 555 70.000 AMASYA Kiraz 33 328 30 250 AMASYA Elma 31 258 30 258 AMASYA Şe昀琀ali 10 91 10 100 AMASYA Domates 22 85 20 100 AMASYA Hıyar 8 19 8 30 Toplam AMASYA 104 781 98 738 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 101 ANKARA Domates 28 500 28 500 ANKARA Marul 12 250 12 250 ANKARA Ispanak 20 250 20 250 ANKARA Buğday 1.235 155.000 1.235 155.000 ANKARA Elma 5 981 5 981 ANKARA Armut 10 49 6 49 ANKARA Vişne 14 85 14 85 Toplam ANKARA * 1.324 157.115 1.320 157.115 ANTALYA Çilek 20 261 20 254 ANTALYA Nar 102 2.787 100 3.500 ANTALYA Örtüal琁㄀ 682 2.998 671 2.966 ANTALYA Marul 60 306 60 306 ANTALYA Maydanoz 20 89 20 67 Toplam ANTALYA 884 6.441 871 7.093 ARDAHAN Buğday 77 2.200 77 2.200 Toplam ARDAHAN 77 2.200 77 2.200 ARTVİN Patates 69 102 60 100 ARTVİN Bağ 59 155 40 70 ARTVİN Örtüal琁㄀ 52 20 30 10 ARTVİN Fındık 51 681 51 681 Toplam ARTVİN 231 958 181 861 AYDIN Şe昀琀ali 20 1.274 20 1.200 AYDIN Pamuk 1.398 175.576 1.200 175.000 AYDIN Zey琀椀n 3.212 168.300 3.212 168.300 Toplam AYDIN * 4.630 345.150 4.432 344.500 BALIKESİR Buğday 880 43.000 880 43.000 BALIKESİR Çel琀椀k 80 7.000 80 7.000 BALIKESİR Zey琀椀n 315 820.000 315 820.000 Toplam BALIKESİR * 1.275 870.000 1.275 870.000 BARTIN Fındık 170 1.700 170 1.700 BARTIN Örtüal琁㄀ 66 55 66 55 Toplam BARTIN 236 1.755 236 1.755 BATMAN Buğday 45 40.000 40 42.000 BATMAN Mısır 32 25.000 32 25.000 BATMAN Pamuk 5 1.500 5 1.500 BATMAN Bağ 23 200 20 200 BATMAN Antep昁㄀s琁㄀ğı 30 2.000 30 2.000 Toplam BATMAN 135 68.700 127 70.700 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 102 BAYBURT Buğday 132 15.400 132 15.400 BAYBURT Patates 55 500 55 500 Toplam BAYBURT 187 15.900 187 15.900 BİLECİK Buğday 20 169 20 160 BİLECİK Kiraz 4 58 4 100 BİLECİK Örtüal琁㄀ 4 15 4 40 BİLECİK Şe昀琀ali 4 97 4 100 BİLECİK Zey琀椀n 5 112 10 100 BİLECİK Ayva 10 150 10 200 Toplam BİLECİK * 47 601 52 700 BİNGÖL Elma 13 116 13 116 Toplam BİNGÖL 13 116 13 116 BİTLİS Bağ 5 101 5 100 BİTLİS Buğday 65 5.552 50 5.500 BİTLİS Elma 10 251 10 200 BİTLİS Patates 17 1.620 20 2.000 Toplam BİTLİS 97 7.524 85 7.800 BOLU Buğday 195 11.260 200 10.000 BOLU Patates 55 900 55 900 BOLU Fındık 20 612 20 612 Toplam BOLU 270 12.772 275 11.512 BURDUR Bağ 21 312 21 312 BURDUR Elma 12 170 12 140 BURDUR Kiraz 23 215 20 200 BURDUR Buğday 310 12.800 310 12.800 Toplam BURDUR * 366 13.497 363 13.452 BURSA Domates 80 3.000 60 2.500 BURSA Marul 30 500 20 400 BURSA Elma 10 191 10 191 BURSA Zey琀椀n 275 9.350 275 9.350 Toplam BURSA * 395 13.041 365 12.441 ÇANAKKALE Zey琀椀n 80 2.173 80 2.100 ÇANAKKALE Bağ 40 660 40 660 ÇANAKKALE Buğday 140 12.171 140 12.171 ÇANAKKALE Örtüal琁㄀ 12 45 12 45 ÇANAKKALE Domates 60 3.000 60 3.000 ÇANAKKALE Armut 25 250 Toplam ÇANAKKALE * 332 18.049 332 17.976 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 103 ÇANKIRI Örtüal琁㄀ 13 21 25 30 ÇANKIRI Buğday 158 9.500 174 10.000 Toplam ÇANKIRI 171 9.521 199 10.030 ÇORUM Buğday 250 10.880 352 15.800 ÇORUM Nohut 139 2.841 200 4.000 ÇORUM Elma 9 106 15 200 Toplam ÇORUM 398 13.827 567 20.000 DENİZLİ Bağ 155 2.816 120 3.200 DENİZLİ Ayva 40 608 40 500 DENİZLİ Elma 118 2.600 118 2.600 DENİZLİ Kayısı 30 367 30 367 DENİZLİ Nar 100 2.208 102 2.200 DENİZLİ Şe昀琀ali 55 1.050 50 1.150 DENİZLİ Zey琀椀n 40 608 40 650 DENİZLİ Buğday 178 3.721 180 3.725 DENİZLİ Pamuk 25 550 25 550 DENİZLİ Nohut Toplam DENİZLİ 741 14.528 705 14.942 DİYARBAKIR Pamuk 350 8.000 350 8.000 DİYARBAKIR Buğday 440 53.000 440 53.000 DİYARBAKIR Mısır 65 14.000 65 14.000 DİYARBAKIR Mercimek 65 15.500 100 14.000 DİYARBAKIR Nohut 60 360 50 500 DİYARBAKIR Antep昁㄀s琁㄀ğı 43 425 DİYARBAKIR Bağ 44 430 45 430 Toplam DİYARBAKIR 1.024 91.290 1.093 90.355 DÜZCE Fındık 165 2.100 180 2.400 DÜZCE Mısır 60 1.600 65 1.800 DÜZCE Ötüal琁㄀ 30 20 35 25 Toplam DÜZCE 255 3.720 280 4.225 EDİRNE Buğday 450 50.000 450 50.000 EDİRNE Mısır 30 600 30 600 EDİRNE Çel琀椀k 150 15.000 150 15.000 EDİRNE Ayçiçeği 100 6.000 100 6.000 Toplam EDİRNE 730 71.600 730 71.600 ELAZIĞ Bağ 50 2.200 51 2.300 ELAZIĞ Buğday 450 11.660 450 11.660 ELAZIĞ Kayısı 54 2.250 58 2.266 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 104 ELAZIĞ Şe昀琀ali 7 250 8 254 ELAZIĞ Elma 10 450 10 455 Toplam ELAZIĞ 571 16.810 577 16.935 ERZİNCAN Bağ 60 400 60 400 ERZİNCAN Buğday 165 11.300 165 11.300 ERZİNCAN Örtüal琁㄀ 25 60 25 60 Toplam ERZİNCAN 250 11.760 250 11.760 ERZURUM Buğday 828 90.515 1.564 85.600 ERZURUM Patates 285 3.300 285 3.300 Toplam ERZURUM 1.113 93.815 1.849 88.900 ESKİŞEHİR Buğday 1.375 55.000 500 55.000 ESKİŞEHİR Patates 25 850 25 850 ESKİŞEHİR Örtüal琁㄀ 17 30 15 75 Toplam ESKİŞEHİR * 1.417 55.880 540 55.925 GAZİANTEP Antep昁㄀s琁㄀ğı 499 23.678 503 23.678 GAZİANTEP Buğday 173 27.526 207 35.000 GAZİANTEP Pamuk 50 5.853 67 7.500 GAZİANTEP Zey琀椀n 185 8.449 170 9.000 GAZİANTEP Bağ Toplam GAZİANTEP * 907 65.506 947 75.178 GİRESUN Fındık 207 8.200 212 8.200 Toplam GİRESUN 207 8.200 212 8.200 GÜMÜŞHANE Domates-Hıyar 22 112 GÜMÜŞHANE Elma 17 745 19 145 GÜMÜŞHANE Ceviz 23 2.749 30 820 GÜMÜŞHANE Buğday 40 2.897 GÜMÜŞHANE Fındık 22 822 50 700 Toplam GÜMÜŞHANE 62 4.316 161 4.674 HATAY Bağ 25 562 28 550 HATAY Buğday 120 16.948 132 15.400 HATAY Örtüal琁㄀ 30 30 30 30 HATAY Pamuk 40 2.000 44 2.310 HATAY Zey琀椀n 75 2.554 85 3.300 HATAY Maydanoz 80 4.000 80 4.000 Toplam HATAY 370 26.094 399 25.590 IĞDIR Elma 30 450 30 450 IĞDIR Kayısı 65 850 80 875 IĞDIR Mısır 115 2.050 100 2.000 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 105 IĞDIR Şe昀琀ali 20 150 20 150 IĞDIR Buğday 115 2.100 120 3.000 Toplam IĞDIR 345 5.600 350 6.475 ISPARTA Buğday 112 3.060 120 3.060 ISPARTA Bağ 33 638 40 638 ISPARTA Elma 165 12.100 180 12.100 ISPARTA Kayısı 55 1.100 60 1.100 ISPARTA Kiraz 330 8.360 330 8.360 Toplam ISPARTA * 695 25.258 730 25.258 İSTANBUL Örtüal琁㄀ 49 86 48 100 İSTANBUL Buğday 108 4.450 107 4.650 Toplam İSTANBUL 157 4.536 155 4.750 İZMİR Örtüal琁㄀ 25 93 25 120 İZMİR Marul 43 795 40 700 İZMİR Ispanak 40 2.372 40 2.000 İZMİR Kiraz 80 100 80 625 İZMİR Zey琀椀n 150 7.000 150 7.000 İZMİR Mısır 41 2.296 41 2.296 İZMİR Pamuk 32 1.581 32 1.581 İZMİR Patates 15 408 15 408 Toplam İZMİR * 426 14.645 423 14.730 KAHRAMANMARAS Kiraz 123 3.500 100 1.600 KAHRAMANMARAŞ Zey琀椀n 340 9.000 150 5.000 KAHRAMANMARAŞ Antep昁㄀s琁㄀ğı 133 10.300 100 5.000 KAHRAMANMARAŞ Bağ 158 10.750 110 5.000 KAHRAMANMARAŞ Kayısı 100 4.000 100 3.000 KAHRAMANMARAŞ Elma 181 4.967 200 5.000 KAHRAMANMARAŞ Buğday 240 65.000 260 65.000 KAHRAMANMARAŞ Mısır 250 30.000 250 30.000 KAHRAMANMARAŞ Pamuk 285 10.000 110 11.000 Toplam KAHRAMAN- MARAŞ 1.810 147.517 1.380 130.600 KARABÜK Örtüal琁㄀ 36 41 30 20 KARABÜK Bağ 42 67 24 17 KARABÜK Buğday 60 1.200 Toplam KARABÜK 78 108 114 1.237 KARAMAN Buğday 20 1.000 20 1.000 KARAMAN Mısır 20 1.000 20 1.000 Toplam KARAMAN 40 2.000 40 2.000 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 106 KARS Elma 46 403 46 403 KARS Kayısı 46 470 46 470 KARS Buğday 620 16.000 620 16.000 Toplam KARS 712 16.873 712 16.873 KASTAMONU Buğday 80 450 60 475 KASTAMONU Elma 40 110 40 165 KASTAMONU Fındık 60 80 25 160 KASTAMONU Patates 50 320 50 350 KASTAMONU Bağ 12 60 Toplam KASTAMONU 230 960 187 1.210 KAYSERİ Elma KAYSERİ Buğday 250 80.000 250 80.000 KAYSERİ Patates 100 3.000 120 5.000 Toplam KAYSERİ * 350 83.000 370 85.000 KİLİS Üzüm 40 1.000 40 1.000 KİLİS Mısır 10 250 10 250 KİLİS Zey琀椀n 60 1.500 60 1.500 KİLİS Mercimek 20 500 20 500 KİLİS Bağ 40 1.000 Toplam KİLİS 170 4.250 130 3.250 KIRIKKALE Buğday 220 80.000 220 80.000 Toplam KIRIKKALE 220 80.000 220 80.000 KIRKLARELİ Bağ 18 270 KIRKLARELİ Buğday 392 15.140 392 15.140 KIRKLARELİ Çel琀椀k 40 400 40 400 KIRKLARELİ Mısır 20 1.000 20 900 KIRKLARELİ Ayçiçeği 120 6.000 135 6.500 Toplam KIRKLARELİ 590 22.810 587 22.940 KIRŞEHİR Buğday 196 33.000 197 33.000 Toplam KIRŞEHİR 196 33.000 197 33.000 KOCAELİ Fındık 30 120 30 120 KOCAELİ Bağ 11 55 11 55 KOCAELİ Kiraz 20 250 Toplam KOCAELİ 61 425 41 175 KONYA Buğday 1.320 165.000 1.320 165.000 KONYA Mısır 143 7.150 143 7.150 KONYA Ayçiçeği 90 4.000 90 4.000 KONYA Domates 30 900 30 900 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 107 KONYA Elma 56 4.021 56 4.021 Toplam KONYA * 1.639 181.071 1.639 181.071 KÜTAHYA Buğday 410 25.300 410 25.500 KÜTAHYA Nohut 297 4.750 264 3.500 KÜTAHYA Vişne 44 472 44 472 Toplam KÜTAHYA 751 30.522 718 29.472 MALATYA Kayısı 286 6.320 286 6.320 MALATYA Kiraz 20 150 20 150 MALATYA Elma 20 400 20 400 MALATYA Bağ 24 280 24 280 MALATYA Buğday 202 10.495 210 10.200 Toplam MALATYA * 552 17.645 560 17.350 MANİSA Bağ 1.117 38.390 1.100 30.800 MANİSA Kiraz 221 3.828 200 2.500 MANİSA Şe昀琀ali 96 659 0 0 MANİSA Zey琀椀n 257 10.755 490 17.111 MANİSA Buğday 142 8.500 124 5.696 MANİSA Domates (tarla) 60 3.100 60 3.100 MANİSA Ispanak 40 1.600 40 1.600 Toplam MANİSA * 1.933 66.832 2.014 60.807 MARDİN Antep昁㄀s琁㄀ğı 30 1.900 30 1.700 MARDİN Bağ 270 3.120 270 3.150 MARDİN Buğday 221 71.007 260 74.000 MARDİN Mercimek 50 2.857 50 2.800 MARDİN Mısır 115 22.617 100 22.000 MARDİN Pamuk 62 9.500 55 9.400 Toplam MARDİN * 748 111.001 765 113.050 MERSİN Kiraz 110 1.350 125 1.500 MERSİN Şe昀琀ali 574 6.640 575 7.000 MERSİN Zey琀椀n 619 10.800 650 12.000 MERSİN Domates 332 1.890 350 3.000 MERSİN Turunçgil 2.440 62.300 3.000 70.000 MERSİN Örtüal琁㄀ 610 4.830 650 5.000 MERSİN Elma 14 895 20 1.500 MERSİN Çilek 428 13.850 500 15.000 MERSİN Nar 234 2.955 250 3.500 MERSİN Üzüm 164 13.850 175 15.000 MERSİN Kayısı 115 7.475 125 7.500 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 108 MERSİN Buğday 200 20.000 250 25.000 MERSİN Mısır 115 15.500 125 17.500 MERSİN Bağ 164 13.850 100 10.000 MERSİN Marul 60 1.000 60 1.000 Toplam MERSİN * 6.179 177.185 6.955 194.500 MUĞLA Buğday 142 4.473 142 5.811 MUĞLA Zey琀椀n 166 5.078 150 4.000 MUĞLA Nar 35 833 60 1.606 MUĞLA Patates 25 300 25 300 MUĞLA Örtüal琁㄀ 79 691 100 500 MUĞLA Ispanak 0 0 Toplam MUĞLA * 447 11.375 477 12.217 MUŞ Buğday 400 150.000 400 150.000 MUŞ Nohut 27 1.100 20 700 Toplam MUŞ 427 151.100 420 150.700 NEVŞEHİR Üzüm-bağ 20 400 445 16.000 NEVŞEHİR Patates 200 7.000 200 7.350 NEVŞEHİR Buğday 130 7.000 130 7.000 Toplam NEVŞEHİR 350 14.400 775 30.350 NİĞDE Kiraz 15 200 20 250 NİĞDE Bağ 0 0 15 250 Toplam NİĞDE 15 200 35 500 ORDU Fındık 571 12.401 585 12.551 ORDU Örtüal琁㄀ 10 5 10 5 Toplam ORDU * 581 12.406 595 12.556 OSMANİYE Mandalina -Trunçgil 0 0 22 713 OSMANİYE Zey琀椀n 60 950 60 950 OSMANİYE Buğday 30 2.200 30 2.200 OSMANİYE Mısır 30 3.000 30 3.000 Toplam OSMANİYE 120 6.150 142 6.863 RİZE Fındık 0 0 Toplam RİZE 0 0 0 0 SAKARYA Ayva 42 466 42 525 SAKARYA Fındık 118 729 114 1.000 SAKARYA Marul 35 629 40 500 SAKARYA Mısır 52 1.202 60 1.000 Toplam SAKARYA * 247 3.026 256 3.025 SAMSUN ÖrtüAl琁㄀ 36 186 43 219 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 109 SAMSUN Çel琀椀k 76 6.300 76 6.300 SAMSUN Fındık 604 21.250 618 21.333 SAMSUN Ceviz 44 922 41 891 Toplam SAMSUN * 760 28.658 778 28.743 ŞANLIURFA Buğday 407 99.817 407 99.817 ŞANLIURFA Pamuk 431 68.762 431 68.762 ŞANLIURFA Antep昁㄀s琁㄀ğı 210 22.953 210 22.953 ŞANLIURFA Mercimek 270 62.843 270 62.843 ŞANLIURFA Mısır 330 62.290 330 62.290 Toplam ŞANLIURFA * 1.648 316.665 1.648 316.665 SİİRT Antep昁㄀s琁㄀ğı 65 5.600 48 6.000 SİİRT Buğday 75 15.500 45 15.000 Toplam SİİRT 140 21.100 93 21.000 SİNOP Örtüal琁㄀ 20 10 24 10 SİNOP Çel琀椀k 22 400 22 440 Toplam SİNOP 42 410 46 450 ŞIRNAK Bağ 18 412 18 412 ŞIRNAK Buğday 70 35.000 80 35.500 ŞIRNAK Pamuk 46 18.854 48 22.000 ŞIRNAK Örtüal琁㄀ 5 5 5 5 Toplam ŞIRNAK 139 54.271 151 57.917 SİVAS Buğday 285 98.646 280 100.000 SİVAS Patates 53 5.072 50 5.000 Toplam SİVAS 338 103.718 330 105.000 TEKİRDAĞ Buğday 200 19.000 165 19.000 TEKİRDAĞ Ayçiçek 100 20.000 100 20.000 TEKİRDAĞ Bağ 5 300 20 300 TEKİRDAĞ Zey琀椀n 20 300 20 300 TEKİRDAĞ Örtüal琁㄀ 2 5 5 5 TEKİRDAĞ Elma 2 400 Toplam TEKİRDAĞ * 327 39.605 312 40.005 TOKAT Domates 0 0 70 4.000 TOKAT Buğday 300 30.000 300 30.000 TOKAT Elma 10 200 10 200 TOKAT Örtüal琁㄀ 85 85 85 85 TOKAT Patates 15 200 15 200 TOKAT Şe昀琀ali 20 300 20 300 TOKAT Ceviz 20 200 20 200 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 110 Toplam TOKAT * 450 30.985 520 34.985 TRABZON Örtüal琁㄀ 22 22 24 22 TRABZON Fındık 220 3.556 338 3.309 Toplam TRABZON 242 3.578 362 3.331 TUNCELİ Buğday 30 3.000 35 3.200 TUNCELİ Elma 8 40 10 50 TUNCELİ Ceviz 10 100 Toplam TUNCELİ 38 3.040 55 3.350 UŞAK Bağ 20 400 20 400 UŞAK Buğday 105 6.483 95 6.000 UŞAK Nohut 38 1.454 38 1.450 Toplam UŞAK 163 8.337 153 7.850 VAN Buğday 73 6.298 80 6.000 VAN Elma 58 802 55 800 Toplam VAN 131 7.100 135 6.800 YALOVA Örtüal琁㄀ 20 20 20 20 YALOVA Zey琀椀n 38 464 38 627 Toplam YALOVA 58 484 58 647 YOZGAT Buğday 2.631 548.800 2.631 548.800 YOZGAT Patates 2 28 8 2.400 YOZGAT Nohut 410 36.000 600 41.000 YOZGAT Bağ 0 0 30 325 YOZGAT Mercimek 55 1.000 14 18.819 YOZGAT Elma 3 109 Toplam YOZGAT * 3.098 585.828 3.286 611.453 ZONGULDAK Fındık 60 466 67 660 ZONGULDAK Örtüal琁㄀ 24 13 48 22 ZONGULDAK Elma 1 1 10 50 ZONGULDAK Elma 85 480 125 732 Toplam ZONGULDAK 85 480 125 732 Genel Toplam 49.717 4.721.547 51.207 4.797.182 * Ziraat Odaları danışmanları ile sözleşmeli olduğu çi昀琀çileri için işbirliği ha- linde IPM projeleri uygulanacak琁㄀r. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 111 E. ENTEGRE VE KONTROLLÜ ÜRÜN YÖNETİMİ (EKÜY) EKÜY; Bakanlığımızın “tarladan sofraya güvenilir gıda” misyonu doğrultusunda kontrollü pestisit kullanımı ile kalıntısız yaş sebze ve meyve üretimini hedefleyen entegre ve kontrollü ürün yönetimi, izleme ve eğitimi projesidir. EKÜY Temel Bileşenleri: 1. Entegre: Ekim nöbeti ve toprak işlemeyi de içerecek şekilde tüm tarımsal üretim uygulamalarını, 2. Kontrol: İzleme, denetim, değerlendirme, analiz ve belgelendirmeyi, 3. Ürün: Üretim alanı, miktarı ve tüketimi açısından öneme sahip olan taze meyve ve sebzeleri, 4. Yönetim: Planlama, organizasyon, eğitim, uygulama ve pazarlamayı ifade eder. EKÜY Projelerinin Amacı: Çevrenin ve doğal dengenin korunması, sağlıklı ürün elde edilmesi ve pestisit kullanımının kontrolü amacıyla üreticilerin kendi tarla, bağ, bahçe ve sera gibi üretim alanlarında entegre mücadele prensipleri doğrultusunda üretim yapmalarını sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda yürütülen projeler ile, 1. Güvenilir ürün elde etmek, 2. Girdileri azaltmak, karlılığı arttırmak, 3. Doğal düşmanları korumak ve desteklemek, 4. STK ve özel sektör işBirliğini geliştirmek, teknik elemanları ve üreticileri eğitmek 5. Üreticilerin periyodik kontrollerle üretim alanlarında zamanında ve etkili mücadele tedbirleri almalarını sağlamak, 6. Pestisit kullanımını yönetmek, 7. Ürünleri belgelendirmek, izleme ve denetim sistemini kurmak, 8. Dünya pazarına yönelik üretim tekniklerini geliştirerek diğer ülkelerle rekabet gücümüzü artırmak, 9. Çevre ve doğal dengenin korunması ile sürdürülebilir üretimi sağlamak için diğer üreticilerede uygulamaları benimsetebilecek örnek üreticiler oluşturulmaktadır. EKÜY Uygulama Prensipleri: 1. EKÜY uygulamaları için proje başlangıcında yıllık “Çalışma Planı” hazırlanmalı ve tüm uygulamalar bu plan doğrultusunda gerçekleştirilmelidir. Çalışma planında projede köy/mahalle, ilçe, il düzeyinde sorumlu olan teknik personel ve sorumlulukları açıkça belirtilmelidir. Çalışma Planı bilgilerinin Bitki Sağlığı Kayıt Sisteminde yer alan EKÜY Çalışma Planı Modülüne girişi yapılmalıdır. 2. EKÜY uygulama alanının herkesin gelip geçtiği yollardan görülebilecek ve ulaşılabilecek bir yerde olmasına özen gösterilmeli, diğer üreticiler tarafından görülebilmesi amacıyla EKÜY bayrağı asılmalıdır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 112 3. Üretim sezonu boyunca üreticilere ait üretim alanları zararlı organizmaların durumuna göre düzenli aralıklar ile ziyaret edilmeli, Entegre Mücadele prensipleri doğrultusunda alternatif mücadele yöntemleri gibi konularda uygulamalı olarak bilgilenmeleri sağlanmalıdır. 4. Proje sorumlusu teknik personeller, yapılan arazi ziyaretleri, teşhisleri ve önerileriyle ilgili çalışmaları kayıt etmelidir. 5. Üreticilerin hastalıkları, zararlıları, yabancı otları ve doğal düşmanları tanımaları sağlanmalı, doğru zamanda ve uygun yöntemlerle mücadeleye karar verme kabiliyetleri geliştirilmelidir. 6. İnsan sağlığı, çevre ve doğal dengeye yönelik bilinç oluşturulmalıdır. 7. Üreticilere Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulanması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkındaki Yönetmelik gereği kayıtların tutulması ve uygulayıcı belgeleri almaları sağlanmalıdır. 8. Üreticilere tarımsal faaliyetlerini kaydetme alışkanlığı kazandırılmalıdır. 9. EKÜY üreticilerinin tamamından grup analiz yöntemiyle numune alınarak, ilgili laboratuvarda kalıntı kontrolü yapılmalıdır. Analiz sonuçları uygun bulunan ürünlere belge ve logo verilmelidir. 10. Entegre ve kontrollü ürün yönetimi, izleme ve eğitimi projesi kapsamında uygunsuzluk tespit edilen üreticiler projeden çıkarılarak, sonraki dönemde hasat öncesi pestisit denetimi programı kapsamında da takibe alınacaktır. Hasat öncesi pestisit denetiminde uygunsuzluk çıkması durumunda gerekli işlemler yapılmalıdır. 11. EKÜY projelerinde tarla/bahçe günleri düzenlenerek, festival, fuar, sergi vb. Etkinliklerde, gazete ve televizyon programlarında projelerin ve ürünlerin tanıtımı yapılmalıdır. 12. Proje çalışmalarında Tarım Kredi Kooperatifi, Ziraat Odası, Üniversite, ilgili Sivil Toplum Kuruluşları ve Özel Sektör Kuruluşları ile iş birliği imkanları geliştirilerek projeye katkı sunmaları sağlanmalıdır. 13. EKÜY projelerinde uygulamaların bitimi ile birlikte (yıl sonu beklenmeksizin) yıllık uygulama raporu form-11’e göre hazırlanarak, 2025 yılı EKÜY program teklifi ile birlikte (form-12) Bitki Sağlığı Kayıt Sistemine girilmeli ve Bakanlığa gönderilmelidir. Uygulama raporunda, karşılaşılan her ana hastalık ve zararlılar için ayrı ayrı olmak üzere; entegre mücadele ilkeleri çerçevesinde yürütülen mücadele faaliyetleri, etkileri, mücadele ile ilgili yaşanan başarılar, sorunlar ile öneriler ve mücadeleyi destekleyen diğer çalışmalar açıkça belirtilmelidir. Eküy Projesi Izleme Amaçlı Numune Alma ve Analiz Talimatı; 1. EKÜY Projesinde yer alan üreticiler üretim yerine göre her grupta 4 üretici olacak şekilde gruplandırılır ve buna bir grup numarası verilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 113 2. Gruba ait üreticilerin her birinden ürünler hasat edilmeden önce izleme amaçlı her biri 1 kg olmak üzere ayrı 2 örnek alınır. Örneklerden birer tanesi Asıl Analiz Numunesi olarak etiketlenip mühürlenir ve İl/İlçe Müdürlüğünde muhafaza edilir. Diğer 1 kg örnekler harmanlanarak 4 kg olarak Ön Analiz Numunesi (Grup Numunesi) oluşturulmak üzere numune tutanağı düzenlenip, grup kodu ve numarası verilir. Grup Kodu sırasıyla il trafik kodu, ilçe ismi alfabetik sırası, grup numarasından oluşur. Grup adı ise Grup numarası ve üreticilerin isimlerinden oluşur. Örnek; Grup Adı : 8. Grup (A.ÜNSAL, M.ASLAN, A.KARACA, B.ERGİN) Grup Numarası : 08 Grup Kodu : 70-01-08 (İl trafik kodu – ilçe ismi alfabetik sırası-grup numarası) 3. Oluşturulan Ön Analiz Numuneleri (Grup Numunesi) grup kodu bulunan tutanak ile birlikte ilgili laboratuvara gönderilir. 4. Laboratuvara gelen Ön Analiz Numunesinin kayıt ve analiz işlemleri grup kodu ile yapılır. 5. Laboratuvar 4 kg’lık Ön Analiz Numunesinin tamamını işleyerek homojenize eder. 6. Ön Analiz Numunesinin analiz sonuçları ilgili Müdürlüğe ivedi olarak bildirilir. 7. Numuneyi alan Müdürlük tarafından ön analiz sonucuna yapılan değerlendirmeye göre analiz sonucu uygun olan gruba ait üreticilere EKÜY sertifikası ve logoları verilir. 8. Yapılan analiz sonucunda tavsiye dışı aktif madde kullanımı tespit edilen veya maksimum kalıntı limitlerinin 2,5 katı ve üzerinde aktif madde tespit edilen sonuçlara ait grubu oluşturan her bir asıl analiz numunesi, numune tutanağı ile birlikte laboratuvara gönderilir. 9. Laboratuvar Müdürlüğünce analiz edilen Asıl Analiz Numune sonuçları ilgili Müdürlüğe bildirilir. 10. İzleme amaçlı alınan Asıl Analiz Numunelerinin sonuçları ilgili İl/İlçe müdürlüğü tarafından değerlendirilir. Analiz sonucu olumlu olan üreticilere EKÜY sertifikası ve logosu verilir. Maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde kullanım tespit edilmesi durumunda hasat geciktirme işlemi uygulanır. Entegre ve kontrollü ürün yönetimi, izleme ve eğitimi projesi kapsamında uygunsuzluk tespit edilen üreticiler projeden çıkarılarak, sonraki dönemde hasat öncesi pestisit denetimi programı kapsamında da takibe alınacaktır. Hasat öncesi pestisit denetiminde uygunsuzluk çıkması durumunda gerekli işlemler yapılmalıdır. İl Müdürlüklerince analiz sonuçları BSKS EKÜY modülüne girilir. Yıl sonunda Yıllık Uygulama Raporu ile birlikte sonuçlara ait son icmaller Bakanlığa gönderilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 114 EKÜY Projesi Pestisit Analizi Numune Alma Tutanağı: T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI ……………İL/İLÇE MÜDÜRLÜĞÜ EKÜY Projesi İzleme Amaçlı Pestisit Analizi Numune Alma Tutanağı Tutanak Grup/Üretici Kayıt No :....... Numune alma tarihi : ..../..../.... 1. Grup / Üretici Adı ve T.C No : 2. İletişim Adresi/Telefonu : 3. Üretim Yeri Adresi ve : 4. Ada/Parsel Numarası : 5. Bitkisel Ürün Adı : 6. Üretim Yeri Büyüklüğü : da/ 7. Üretim Partisi Miktarı : kg/ton Yukarıda bilgileri bulunan birincil bitkisel ürün numunesi, izleme amaçlı pestisit analizi yapılması amacı ile üretim yeri sahibinin bilgisi dahilinde alınmıştır. Bu tutanak 3 nüsha olarak düzenlenmiş olup 1. Nüshası laboratuvara gönderilen Ön Analiz Numunesine iliştirilerek mühürlenmiş, 2. Nüsha Asıl Analiz Numunesine eklenmiş, 3. Nüsha Il/ilçe Müdürlüğü kayıtlarında muhafaza edilmiştir. İl/İlçe Müd. İl/İlçe Müd. Numuneyi Alan Numuneyi Alan (isim, imza) (isim, imza) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 115 Numune Sonucu Bildirim Cetveli; .......... İli EKÜY Projesi ……. Yıllık Numune Sonucu Bildirim Cetveli Ürün Adý Programlanan Numune Sayısı Alınan Numune Sayısı Olumsuz Numune Sayısı Tavsiye Dışı Tespit Edilen Aktif Maddeler ve Miktarları MRL Üzeri Tavsiye Dışı Kullanım Hasat Esnasında Alınan Numunede Hasat Öncesinde Alınan Numunede Hasat Esnasında Alınan Numunede Hasat Öncesinde Alınan Numunede Değerlendirme; Hazırlayan Onaylayan EKÜY Projesi Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlükleri; EKÜY Projesi Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlükleri İl Laboratuvar İl Laboratuvar ADANA Adana KOCAELİ Kocaeli AFYON Isparta KONYA Konya AMASYA Tokat KÜTAHYA Bursa ANKARA Ankara MALATYA Diyarbakır ANTALYA Isparta MANİSA Balıkesir AYDIN Muğla MERSİN Mersin BALIKESİR Balİkesir MUĞLA Muğla BİLECİK Bursa NEVŞEHİR Ankara BOLU Ankara NİĞDE Konya BURSA Bursa OSMANİYE Adana BURDUR Isparta SAKARYA Kocaeli ÇANAKKALE Çanakkale SAMSUN Samsun ÇANKIRI Ankara TEKİRDAĞ Tekirdağ DENİZLİ Denizli TOKAT Tokat ELAZIĞ Diyarbakır ERZİNCAN Van ESKİŞEHİR Ankara ÇORUM Ankara GAZİANTEP Gaziantep GİRESUN Samsun HATAY Gaziantep KİLİS Gaziantep ISPARTA Isparta VAN Van İZMİR Denizli ADIYAMAN Adana K.MARAŞ Gaziantep AKSARAY Ankara KARAMAN Konya GÜMÜŞHANE Samsun KARS Van ŞANLIURFA Diyarbakır KASTAMONU Ankara TRABZON Samsun KAYSERİ Ankara UŞAK Denizli Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 116 EKÜY Projesi Uygulama Raporu; ........... İli 2025 Yılı ........ EKÜY Projesi Uygulama Raporu Form:11 Mücadelesi Yapılan Zararlı Organizma Mücadele* Metodu Uygulama alanı (da) Tekerrür Başlangıç Tarihi Bitiş Tarihi * Kimyasal mücadele uygulanmışsa aşağıda verilen çizelge doldurulacaktır. Etkili madde adı, oranı ve formülasyon tipi İlaç Miktarı (Toplam) Birimi Son ilaçlama/hasat arası süre ............ İli 2025 Yılı ............ EKÜY Projesi Analiz Sonuçları İlçe Üretim Bilgileri Program Uygulama Gerçekleşme (%) 2026 Yılı Teklifi Toplam Üretici Sayısı Toplam Ekiliş Alanı Üretici Sayısı Alan (da) Üretici Sayısı Alan (da) Üretici Sayısı Alan (da) Toplam ............... İli 2025 Yılı ............. EKÜY Projesi Analiz Sonuçları Ürün Grup Numune Sayısı Asıl Numune Sayısı Olumsuz Numune Sayısı Olumsuzluk Tespit edilen Aktif maddeler ve miktarı Olumsuzluk Oranı % Toplam Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 117 Ürünün ildeki toplam ekiliş alanı (da) : Önceki yıllarda yürütülen EKÜY projeleriyle birlikte Projeli alanların toplam ekiliş içerisindeki payı (%) : Mücadelede Görevli Teknik Personel Sayısı : Eğitim Çalışmaları a. Teknik Personel sayısı : b. Çiftçi sayısı : Mücadele Çalışmaları a. Uygulama yapılan tarla/bahçe sayısı : b. Hitap Ettiği Çiftçi Adedi : c. İşbirliği Yapılan Kuruluşlar : d. Sürvey Çalışmaları : e. Düzenlenen Etkinlikler : f. Üreticiye Katkısı (girdi maliyeti değişimi) : g. Entegre Mücadele ilkeleri çerçevesinde yürütülen mücadele teknikleri, etkileri ve değerlendirmeler (Her ana hastalık ve zararlı organizma için ayrı ayrı belirtilecek ve yapılan tüm çalışmaları kapsayacaktır): h. Sorunlar : i. Öneriler : Tanzim Eden Tasdik Eden Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 118 EKÜY PROJELERİ İl Ürün 2024 GERÇEKLEŞME 2025 PROGRAM Çiftçi (adet) Alanı (da) Çiftçi (adet) Alanı (da) ADANA Turunçgil 100 50.000 100 50.000 Toplam ADANA 100 50.000 100 50.000 ADIYAMAN NAR 38 1.383 38 1.383 Toplam ADIYAMAN 38 1.383 38 1.383 AFYON Kiraz 40 400 40 400 Toplam AFYON 40 400 40 400 AKSARAY Elma 8 100 8 100 Toplam AKSARAY 8 100 8 100 AMASYA Kiraz 10 61 10 250 Toplam AMASYA 10 61 10 250 ANKARA Domates 28 550 28 550 ANKARA Marul 12 280 12 280 ANKARA Kimyon 100 4.000 100 4.000 Toplam ANKARA 140 4.830 140 4.830 ANTALYA Armut 260 6.250 257 6.116 ANTALYA Elma 321 10.382 307 9.566 ANTALYA ÖrtüaltI 1.146 5.296 1.146 5.931 ANTALYA Turunçgil 777 16.232 773 15.919 Toplam ANTALYA 2.504 38.160 2483 37.532 AYDIN İncir 54 1.575 51 1.600 AYDIN Turunçgil 176 8.138 170 8.000 AYDIN Domates 42 1.495 35 1.600 Toplam AYDIN 272 11.208 256 11.200 BALIKESİR Şe昀琀ali 10 150 10 150 BALIKESİR ÖrtüaltI 20 30 20 30 Toplam BALIKESİR 30 180 30 180 BİLECİK Kiraz 8 40 8 40 Toplam BİLECİK 8 40 8 40 BOLU Elma 20 210 20 200 Toplam BOLU 20 210 20 200 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 119 EKÜY PROJELERİ İl Ürün 2024 GERÇEKLEŞME 2025 PROGRAM Çiftçi (adet) Alanı (da) Çiftçi (adet) Alanı (da) BURDUR Örtüal琁㄀ 20 116 20 130 Toplam BURDUR 20 116 160 1450 BURSA Şe昀琀ali 60 500 60 500 BURSA Armut 80 1.000 80 1.000 BURSA Incir 50 450 50 450 BURSA Kiraz 30 120 30 120 Toplam BURSA 220 2.070 220 2070 ÇANAKKALE Kiraz 20 234 20 200 ÇANAKKALE Şeftali 50 5.620 50 5500 ÇANAKKALE Elma 40 1.188 40 1000 Toplam ÇANAKKALE 110 7.042 110 6.700 ÇANKIRI Kiraz 19 95 19 95 Toplam ÇANKIRI 19 95 19 95 ÇORUM Kiraz 24 200 24 200 Toplam ÇORUM 24 200 24 200 DENİZLİ Kekik 186 3.712 300 6.000 DENİZLİ Örtüal琁㄀ 6 400 DENİZLİ Kiraz 47 1.147 47 1.347 DENİZLİ Bağ 119 4.350 124 3.530 Toplam DENİZLİ 352 9209 477 11.277 ELAZIĞ Bağ 24 1.401 24 1.400 Toplam ELAZIĞ 24 1.401 24 1.400 ERZİNCAN Elma 50 470 50 470 Toplam ERZİNCAN 50 470 50 470 ESKİŞEHİR Domates 51 322 30 300 Toplam ESKİŞEHİR 51 322 30 350 GAZİANTEP Bağ 60 2.200 60 2.200 GAZİANTEP Nane 50 2.000 50 2.000 Toplam GAZİANTEP 110 4.200 110 4.200 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 120 EKÜY PROJELERİ İl Ürün 2024 GERÇEKLEŞME 2025 PROGRAM Çiftçi (adet) Alanı (da) Çiftçi (adet) Alanı (da) GİRESUN Örtüalı 15 45 20 8 Toplam GİRESUN 15 45 20 8 GÜMÜŞHANE Örtüalı 31 10 31 11 Toplam GÜMÜŞHANE 31 10 31 11 HATAY Turunçgil 180 10.955 180 10.000 Toplam HATAY 180 10.955 180 10.000 ISPARTA Elma 100 10.000 100 10.000 Toplam ISPARTA 100 10.000 100 10.000 İZMİR ÖA ve Açıkta Sebze 73 976 81 1.049 İZMİR Kiraz 79 1.132 80 1.132 İZMİR Şeftali 60 1.687 60 1.687 İZMİR Turunçgil (Mandarin) 80 600 80 600 İZMİR Çilek 10 72 10 72 İZMİR Ayva 4 169 5 219 İZMİR Bağ 65 688 65 700 İZMİR İncir 45 635 45 635 Toplam İZMİR 416 5.959 426 6.094 K.MARAŞ Kiraz 24 216 24 220 Toplam K.MARAŞ 24 216 24 220 KARAMAN Elma 76 13.732 40 10.000 Toplam KARAMAN 76 13.732 40 10.000 KARS Elma 27 208 39 210 KARS Kayısı 39 572 41 575 Toplam KARS 66 780 80 785 KASTAMONU Kiraz 15 140 15 140 Toplam KASTAMONU 15 140 15 140 KAYSERİ Elma 24 2.000 24 2.000 Toplam KAYSERİ 24 2.000 24 2.000 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 121 EKÜY PROJELERİ İl Ürün 2024 GERÇEKLEŞME 2025 PROGRAM Çiftçi (adet) Alanı (da) Çiftçi (adet) Alanı (da) KİLİS Bağ 0 0 10 200 Toplam KİLİS 0 0 10 200 KOCAELİ Armut 10 70 10 70 Toplam KOCAELİ 10 70 10 70 KONYA Kiraz 76 1.020 91 1.218 KONYA Kimyon 31 2.131 50 2.000 Toplam KONYA 76 1.020 141 3.218 KÜTAHYA Kiraz 75 639 82 719 KÜTAHYA Örtüal琁㄀ 12 70 24 120 Toplam KÜTAHYA 87 709 106 839 MALATYA Kayısı 60 1.400 62 1.400 Toplam MALATYA 60 1.400 62 1.400 MANİSA Üzüm 128 4.430 125 4.000 MANİSA Çilek 20 240 20 240 Toplam MANİSA 148 4.670 145 4240 MERSİN Şe昀琀ali 273 4.620 275 4.750 MERSİN Turunçgil 1.245 26.500 1.250 27.500 MERSİN Örtüal琁㄀ 259 2.520 275 3.000 MERSİN Bağ 98 1.845 175 2.250 MERSİN Kayısı 28 367 50 500 Toplam MERSİN 1.903 35.852 2.025 38.000 MUĞLA Turunçgil 72 2.762 200 6.000 MUĞLA Örtüal琁㄀ 101 737 100 1.000 Toplam MUĞLA 173 3.499 300 7.000 NEVŞEHİR Bağ 20 400 20 400 Toplam NEVŞEHİR 20 400 20 400 NİĞDE Elma 10 200 Toplam NİĞDE 0 0 10 200 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 122 EKÜY PROJELERİ İl Ürün 2024 GERÇEKLEŞME 2025 PROGRAM Çiftçi (adet) Alanı (da) Çiftçi (adet) Alanı (da) OSMANİYE Turunçgil- Mandalina 22 730 25 800 Toplam OSMANİYE 22 730 25 800 SAKARYA Bağ 23 149 21 160 Toplam SAKARYA 23 149 21 160 SAMSUN Şe昀琀ali 15 217 15 217 SAMSUN Örtüal琁㄀ 49 183 45 183 Toplam SAMSUN 64 400 60 400 ŞANLIURFA Örtüal琁㄀ Hıyar 12 35 12 40 ŞANLIURFA Örtüal琁㄀ Biber 8 20 8 20 ŞANLIURFA Örtüal琁㄀ Domates 4 40 Toplam ŞANLIURFA 20 60 24 100 TEKİRDAĞ Kiraz 6 70 6 70 Toplam TEKİRDAĞ 6 70 6 70 TOKAT Bağ 40 500 40 500 TOKAT Kiraz 28 300 28 300 TOKAT Domates 20 600 20 600 Toplam TOKAT 88 1.400 88 1.400 TRABZON Örtüal琁㄀ 15 8 16 10 Toplam TRABZON 15 8 16 10 UŞAK Örtüal琁㄀ 15 17 15 17 Toplam UŞAK 15 17 15 17 VAN Elma 9 158 10 170 Toplam VAN 9 158 10 170 TOPLAM 7.836 225.696 8.375 232.059 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 123 F. DİĞER ENTEGRE MÜCADELE ÇALIŞMALARI 1. Entegre mücadele teknik talimatı bulunan ürünlerde talimatlarına göre, entegre mücadele teknik talimatı olmayan ürünlerde ise zirai mücadele teknik talimatları ve entegre mücadele genel prensiplerine göre yapılacak mücadele çalışmalarıdır. 2. İlin ekonomisine önemli ölçüde katkısı olan ve bölgede en çok yetiştirilen ürünler öncelikle programa alınacaktır. İl Müdürlüğünün personel, araç- gereç durumu da dikkate alınarak ticarete konu olan tüm üretim alanlarına hitap edebilecek bir çalışma planı ile çiftçilerin teknik bilgi ile desteklenmesi ve gerekli zirai mücadele uygulama kontrolleri yapılacaktır. 3. Bitkisel üretimde verimlilik, insan ve çevre sağlığı dikkate alınarak öncelikle kültürel önlemler, biyolojik mücadele vb tedbirler alınmasına rağmen ilaçlı mücadelenin zorunlu olması halinde kimyasal mücadeleye son çare olarak başvurulmalıdır. Çiftçi ile olan diyalogda da bu öncelik ve hassasiyetler dikkate alınacaktır. 4. Mücadelesi tamamlanmış olan uygulama raporları form:12’e göre hazırlanarak yılsonu beklenmeksizin Bakanlığa ve bitkisagligi@ tarimorman. Gov.tr gönderilir. Bitki Sağlığı Kayıt Sisteminde yer alan Diğer Entegre Mücadele modülüne zamanında veri girişleri yapılacaktır. Bir sonraki yılın mücadele program teklifi form:13’e göre hazırlanarak yılsonunda Bakanlığa ve bitkisagligi@tarimorman.gov.tr gönderilecektir. Bitki Sağlığı Kayıt Sisteminde yer alan Diğer Entegre Mücadele modülüne zamanında veri girişleri yapılacaktır. Diğer Entegre Mücadele 2025 Yılı Uygulama Raporu : Form:12 ……….. İli Diğer Entegre Mücadele 2025 Yılı Uygulama Raporu Ürün Zararlı Organizma La琀椀ncesi Müc. Metodu Uyg. (Top.) Birimi Başlangıç Tarihi Bi琀椀ş Tarihi Etkili Madde İlaç Miktarı (Toplam) Birimi Formülasyon Tipi Ürünün ildeki toplam ekiliş alanı(da) Tanzim Eden Tasdik Eden Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 124 Diğer Entegre Mücadele Program Teklifi : Form:13 ....... İli Diğer Entegre Mücadele 2026 Yılı Program Teklif Formu Ürün Zararlı Organizma Toplam ekiliş alanı(da) Sürvey Alanı (da) Mücadele Şekli Tahmini Program Değ. Birimi Tanzim Eden Tasdik Eden G. TAHMİN VE UYARI SİSTEMLERİ Bitkisel üretimde hastalık ve zararlılarla mücadelede ilaçlamanın gerekli olup olmadığına karar vermek, en uygun ilaçlama zamanını saptamak, üreticileri uyarmak ve böylece onları bu zararlıların mücadelesinde para, enerji ve zaman kaybından kurtarmak, ilaçların çevreye yaptığı zararı en aza indirmek amacıyla geliştirilmiş ve eğitimlerle uygulamaya aktarılmış bir sistemdir. Hastalık ve zararlılara karşı yapılan uygulamalarda en yüksek etkinin sağlanması, her şeyden önce o etmenin biyolojisinin ve bunun bağlı olduğu çevrenin çok iyi bilinmesi ile mümkündür. Zararlı, konukçu ve çevre birbirine sıkı sıkıya bağlı olmaları nedeniyle, günümüzde birçok zararlı ve hastalığın mücadelesinde etmenin biyolojisi ve popülasyon yoğunluğu ile meteorolojik parametreler arasındaki ilişkileri esas alan “Tahmin ve Uyarı Sistemleri “ geliştirilmiş ve başarıyla uygulanmaktadır. Tahmin ve Uyarı Sistemi Uygulama Prensipleri: 1. Dünyada kullanılan ve uluslararası kabul görmüş olan Tahmin ve Uyarı Sistemlerinin bütün modelleri ülkemizde de kullanılabilecektir. 2. Kamu tarafından yürütülecek olan Tahmin ve Uyarı Sistemi Çalışmaları Bölge Enstitüleri iş birliği ile İl Müdürlükleri tarafından yürütülecektir. TUS satın alınırken İl Müdürlükleri ve Bölge Enstitüleri iş birliği ile bir rapor hazırlayarak bu raporla birlikte Bakanlıktan izin talebinde bulunacaktır. Elektronik Tahmin ve Uyarı Sistemleri satın alınırken aşağıdaki prensiplere uyulacaktır: a. Tahmin ve uyarı modellerinin daha önce Bakanlık tarafından izinli olma şartı aranmaz. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 125 b. İl Müdürlükleri; Çiftçi Birlikleri, İl Özel Idaresi, Kalkınma Kooperatifleri, Köylere Hizmet Götürme Birlikleri, Çiftçi Grupları, Varlıklı Çiftçiler ve Özel Kuruluşlarca finanse edilen, Tahmin ve Uyarı Sistemleri ve Modellerini satın alırken, Bakanlıkla iş birliği yapacak ve izin alacaktır. c. İl Müdürlükleri, Elektronik Tahmin ve Uyarı Sistemlerini satın alırken ilgili Bölge Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü ile iş Birliği yapılarak, Teknik Şartname hazırlayacaklar, teklifleri ve alımları bu teknik şartnameye göre yapacaklardır. d. Teklifleri değerlendirmek, seçilen sistemlere ait aletleri ve yazılım programlarını teslim almak üzere uzmanların da bulunduğu teknik komisyon/ komisyonlar oluşturacaklardır. e. Tahmin ve Uyarı Sistemleri satın alınarak, yerine monte edildikten ve çalışmalara başlandıktan sonra; bu sistemin vali veya kaymakam başta olmak üzere mahalli yöneticilere, uygulayıcılara, çiftçilere, basın–yayın kuruluşlarına ve kamuoyuna tanıtılması için toplantılar, demonstrasyonlar ve eğitimler yapılacaktır. f. Mevcut Tahmin ve Uyarı Sistemlerinde bulunan mekanik aletlerden sağlıklı çalışanlarla tahmin ve uyarı çalışmalarına devam edilecektir. Gerekirse her iki sistemden elde edilen sonuçları karşılaştırmak amacıyla, elektronik sistemlerin kurulduğu yerlerde mekanik sistemlerle bir süre daha çalışmaya devam edilecektir. Mekanik aletlerden alınan veriler, bilgisayar ortamına aktarılarak, tahmin ve uyarı programında kullanılacaktır. g. Lokal networkler oluşturulurken, Tahmin ve Uyarı Istasyonlarının sayısı, hitap edeceği alanlar, aletlerin ve yerlerin belirlenmesinde ilgili araştırma enstitüsü uzmanları da görev alacaktır. h. Alımı gerçekleştirilen tahmin ve uyarı sistemi ile ilgili olarak; aşağıdaki bilgiler Bakanlığa en kısa sürede bildirilecektir. Modeli/Firma Adı : Hangi zararlı etmenler için kullanılacağı : Hangi üründe kullanılacağı : Ürünün ildeki toplam ekim alanı : Hitap ettiği ekim/dikim alanı : Kurulduğu yer (Adresi) : Finansmanı sağlayan kurum veya kuruluşlar : 3. İl Müdürlüklerine ait Tahmin ve Uyarı Istasyonları BSKS’nde “Tahmin ve Uyarı Sistemi” kısmında bulunan “İstasyon ekleme” formuna işlenir. *Tahmin ve uyarı sistemi program teklifi formuna göre hazırlanarak (bitkisagligi@tarimorman.gov.tr) e-posta adresine gönderilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 126 Tahmin ve Uyarı Sistemleri Mevcut Durumu İLLER 2024 İCRAAT 2025 PROGRAM Cihaz Sayısı (adet) Hitap E琀�ği Alan (da) Cihaz Sayısı (adet) Hitap E琀�ği Alan (da) Afyonkarahisar 14 17.500 14 17.500 Amasya 11 6.300 11 6.300 Ankara 5 81.500 5 81.500 AydIn 2 700 2 700 Bitlis 5 49.127 5 49.127 Burdur 5 12.000 5 12.000 Bursa 34 560.000 34 560.000 Çanakkale 28 83.425 28 83.425 Çankırı 1 250 1 250 Çorum 3 750 3 750 Denizli 27 404.396 27 404.396 Edirne 2 20.000 2 20.000 Elazığ 5 38.055 5 38.055 Erzincan 8 8.000 8 8.000 Erzurum 6 16.325 6 16.325 Gaziantep 1 47.300 1 47.300 Hatay 5 50.200 5 50.200 Isparta 32 200.500 32 200.500 Iğdır 3 9.286 3 9.286 Kahramanmaraş 8 50.255 8 50.255 Karabük 1 250 1 250 Karaman 18 61.600 18 61.600 Kayseri 13 63.100 13 63.100 Kırklareli 3 26.305 3 26.305 Kocaeli 4 5.000 4 5.000 Konya 27 202.000 27 202.000 Malatya 7 27.175 7 27.175 Manisa 49 1.946.520 49 1.946.520 Mardin 2 2.000 2 2.000 Mersin 7 70.000 7 70.000 Muğla 5 86.000 5 86.000 Nevşehir 6 60.000 6 60.000 Niðde 16 175.450 16 175.450 Sakarya 8 100.700 8 100.700 Samsun 5 5.218 5 5.218 Sivas 5 29.455 5 29.455 Tekirdağ 5 24.395 5 24.395 Tokat 10 30.000 10 30.000 Uşak 3 4.700 3 4.700 Van 8 48.736 8 48.736 Yalova 4 5.703 4 5.703 Toplam 41 il 411 4.639.011 411 4.639.011 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 127 Form:14 …......... İli Tahmin ve Uyarı Sistemi …….. Yılı Teklif Formu İstasyon sayısı Ürün Adı Zararlı Organizma Hitap E琀�ği Alan (da) Uygulama Alanı (da) a. Ürünün ildeki toplam ekiliş alanı(da) : b. Hitap ettiği alanın toplam ekiliş içerisindeki payı (%) : c. Mücadele yapılan alan (da) : Tanzim Eden Tasdik Eden Form:15 ……….. İli Tahmin ve Uyarı Sistemi …….. Yılı Uygulama Raporu İstasyon Adı Ürün Adı Zararlı Organizma Ürünün toplam ekiliş alanı (da) Hitap e琀�ği alan (da) Uygulama alanı (da) Uyarı Tarihi Tanzim Eden Tasdik Eden H. BİYOLOJİK VE BİYOTEKNİK MÜCADELE Biyolojik mücadele; gerek çevrede mevcut ve etkili doğal etmenlerin, gerekse insan müdahalesi ile suni olarak üretilen faydalıların zararlılar üzerinde etkinliklerinin artırılması ile zararlı organizmaların kontrol altına alınmasıdır. Biyoteknik mücadele ise; hedeflenen zararlı türlerin biyolojik, fizyolojik ve davranış özellikleri üzerinde etkili olan bazı yapay veya doğal maddeler kullanarak, zararlıların normal özelliklerini bozmak suretiyle uygulanan yöntemlerle yapılan mücadeledir. Bitkisel üretimde Entegre Mücadele prensipleri çerçevesinde kültürel tedbirler ve biyolojik/biyoteknik mücadeleye öncelik verilerek zararlı organizmaların kontrol altına alınması sağlanmalı, bunların yetersiz kalması durumunda kimyasal mücadele son çare olarak düşünülmelidir. 1. Turunçgilde turunçgil unlubiti ve pamuklu beyazsinek takip edilmesi ve biyolojik mücadele yapılmasına yönelik çalışmalara önem verilmesi, 2. Biyolojik ve biyoteknik mücadele uygulamalarının yaygınlaştırılması amacıyla çiftçi eğitim, yayım çalışmalarına ağırlık verilmesi ve tarla günlerinin yapılması gerekmektedir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 128 3. Adana, Antalya, Manisa ve Mersin illerinde; 1 dekar alan için, 1 zararlı organizmada, kimyasal mücadele maliyeti ile biyolojik ve/veya biyoteknik mücadele maliyetinin hesaplanarak karşılaştırılması gerekmektedir. Ayrıca kimyasal kullanıldığında elde edilen ürün miktarı ile Biyolojik ve/veya biyoteknik mücadele yöntemi kullanıldığında elde edilen ürün miktarının ve eğer ürünün değerinde bir fark oluşuyor ise, karşılaştırılarak 15 Temmuz 2025 tarihine kadar Genel Müdürlüğümüze gönderilmesi gerekmektedir. 4. 81 İl Müdürlüğünün, illerinde biyolojik ve/veya biyoteknik mücadele desteklemesi dışında yapılan uygulamların, alanda uygulanan biyolojik mücadele ajanı veya alanda uygulanan biyoteknik mücadele yönteminin adı yazılarak alan bilgisi ile birlikte her yıl Ekim ayında Genel Müdürlüğümüze aşağıdaki örnek 1 ve örnek 2 de olduğu gibi bildirilmesi gerekmektedir. Örnek 1 Biyolojik Mücadele Ajanı: Uygulanan Alan (dekar) Cryptolaemus montrozieri vb. Örtü altı sera : 10 dekar Örnek 2 Biyoteknik Yöntemler Uygulanan Alan (dekar) Sarı Yapışkan Tuzak Elmada 15 dekar Pekmezli besi Tuzağı Dipkurduna karşı : 80 dekar …………oluklu mukavva, mavi leğen, …………… mavi yapışkan tuzak vb. Bitkisel Üretimde Biyolojik/Biyoteknik Mücadele Uygulamaları Desteklemesi Genel Prensipleri: 1. Bakanlığımız tarımsal desteklemeleri ile ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından Biyolojik/ Biyoteknik Mücadele Destekleme Ödemesi Uygulama Tebliği hazırlanır. 2. Desteklemelere ilişkin uygulama tebliği Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra üreticilerin bilinçlendirilmesi için eğitim yayım çalışmalarına başlanır. 3. Uygulamaların takibi için uygulama tebliği Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra tebliğde belirtilen tarihler dikkate alınarak üretici başvuruları kabul edilir. Destekleme ödemesinden faydalanmak amacıyla üretici tarafından beyan edilen belgelerin ve uygulama bilgilerinin uygunluğu il/ilçe müdürlüğünce kontrol edilir Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 129 ve uygulama tebliği esasları çerçevesinde başvuru değerlendirmelerinden sonra sisteme (TBS) girişleri yapılır. Girişlerin yapılabilmesi ve icmallerin alınabilmesi için İl sistem kilidinin açılması talebi ve sistem ile ilgili yaşanabilecek her türlü sorun vakit geçirilmeden bitkisagligi@tarimorman.gov.tr adresine bildirilir. 4. İl/Ilçe müdürlüğü tarafından destekleme ödemesinden faydalanacak üreticilerin, üretici bilgileri ve destekleme ödemesi bilgileri İcmal-1’e işlenerek askıya çıkartılır. Askı süresi sonunda yapılan işlemlerle İcmal-1 kesinleştirilir. 5. İlçe müdürlüklerinin oluşturdukları İcmal-1 ve İcmal-2’ler tebliğde belirtilen tarihler dikkate alınarak il müdürlüğüne bildirilir. 6. Kesinleşen ödemeye ilişkin İcmal-3’ler İl müdürlüğünce düzenleyen, kontrol eden, onaylayan şeklinde Islak imzalı PDF veya elektronik imza (e-imza) ile imzalanarak Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne gönderilir. 7. İcmal-3’te adı geçen personellerin üst yazının onay akışında da mutlaka parafçı/ imzacı olarak yer alması gerekmektedir. 8. Biyolojik ve biyoteknik mücadele uygulayan üreticilere ait uygulama alanları desteklemeye esas olmak üzere yılı içerisinde üretim ve mücadele sezonu boyunca yerinde kontrol edilir ve tutanak altına alınır. 9. Bitkisel üretimde zararlı organizmalarla mücadelede Bakanlığımız tarafından tavsiyelendirilen biyolojik mücadele etmenleri ve biyoteknik mücadele ürünlerinin (feromon, tuzak vb) tavsiyelerine uygun kullanılmasına dikkat edilir. 10. Destekleme kapsamında alınan BKÜ faturalarının sahte olma olasılığına karşı TBS sistemi entegrasyonlar bölümünde yer alan fatura kontrol bölümünde kontrol edilmesi gerekmektedir. I. DOMATES GÜVESİ EYLEM PLANI Domates Güvesi (Tuta absoluta) ile mücadelede kültürel, biyolojik, biyoteknik ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır. Zararlı, Bakanlığımızın bitki sağlığı yıllık mücadele programında yer almakta olup teknik talimatlar çerçevesinde mücadelesi ve bilgilendirme çalışmaları yürütülmektedir. İl/ilçe bazında teknik ekipler oluşturularak, zararlı yıl boyu takip edilerek çıkış zamanı, popülasyon yoğunluğu ve ekonomik zarar eşiği (EZE) seviyesi ile mücadelesi yapılması gereken yerler ve mücadele tarihleri belirlenerek çiftçilere duyurulacaktır. Örtüaltında ve açık alanda yetiştirilen domateslerde Domates Güvesi ile mücadelede kullanılan biyolojik ve biyoteknik mücadele ürünleri tarımsal desteklemeler kapsamında olduğundan uygulamanın yaygınlaştırılması için çiftçi bilgilendirme çalışmalarına ağırlık verilecektir. Domates hasadı biten illerde kültürel mücadele (bitki artıkları yok etme ve solarizasyon) çalışmaları yapılacaktır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 130 Yapılan çalışmalardan Form (4)’te belirtildiği üzere yıl boyunca Bakanlığa (bitkisagligi@tarimorman.gov.tr) her ayın takip eden ilk haftasında raporlarla bilgi verilecektir. Form (4) Domates Güvesi Mücadelesi Çalışma Raporu Tablo (1) ………İli 2025 Yılı Domates Güvesi İlçe Adı Ekip Sayısı Personel Sayısı *Aylık olarak gönderilecektir. Tablo (2) ………… İli 2025 Yılı Domates Güvesi Tuzak Sayımları İlçe Adı Tuzak Sayım Tarihi Tuzak Sayısı (ad.) Tuzaklardaki Ergin Birey Sayısı (ad) (min-max) Yeşil Aksamdaki Zarar Oranı (%) Meyvedeki Zarar (Vuruk) Oranı (%) *Aylık olarak gönderilecektir. Tablo (3) ………İli 2025 Yılı Domates Güvesi Mücadelesi Çiftçi Eğitimleri İlçe Mahalle/Köy Çiftçi Sayısı Dağı琁㄀lan A昀椀ş Sayısı (Adet) Dağı琁㄀lan Li昀氀et Sayısı (Adet) Basın-Yayın Çalışma Sayısı (Adet) *Aylık olarak gönderilecektir. Tablo (4) … İli 2025 Yılı Domates Güvesi Mücadelesine Yönelik Sektör Eğitimleri İlçe İşleme-Paketleme Tesisi Çalışanları Ürün Alıcıları İhracatçılar STK Toplan琁㄀ sayısı Ka琁㄀lımcı Sayısı Toplan琁㄀ sayısı Ka琁㄀lımcı Sayısı Toplan琁㄀ sayısı Ka琁㄀lımcı Sayısı Toplan琁㄀ sayısı Ka琁㄀lımcı Sayısı *Aylık olarak gönderilecektir. Tablo (5) …… İli 2025 Yılı Domates Güvesi Mücadelesi Duyuru, Bilgilendirme Çalışmaları İlçe Mücadele Duyuru Tarihi Mücadele Duyuru Yöntemi (SMS, A昀椀ş, Anons, Cuma Hutbe vb) Ulaşılan Üre琀椀ci Sayısı *Aylık olarak gönderilecektir. Tablo (6) ……….. İli 2025 Yılı Domates Güvesi Mücadelesi Uygulama Raporu İlçe Mücadele Baş/Bit. tarihi Mücadele Yöntemi Mücadele Uygulama Alanı (da) *Yıllık olarak gönderilecektir. -Yukarıdakilerin dışında yapılanlar (Kısa bilgi notu) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 131 IV. KARANTİNA HİZMETLERİ 20 25 Ka lıntı il e Mücadele Yılı Sağlıklı Bitki Sağlıkl ı G el ec ek Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 132 A. BİTKİ PASAPORTU ÇALIŞMALARI Bitki pasaportu sistemi, zararlı organizma taşıyıcısı olabilecek bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile bunları üreten, ithalatını ve ticaretini yapan ve depolayanları kayıt altına almak, bu materyallerin hareketlerini izlemek, herhangi bir zararlı organizmaya rastlanması durumunda kaynağı bulunarak gerekli tedbirleri zamanında almak amacıyla 12.01.2011 tarihli ve 27813 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmelik çerçevesinde yürütülen bir karantina uygulamasıdır. Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik Uygulama Talimatı (BPT) Bu Talimat, zararlı organizma taşıyıcısı olabilecek bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeleri üreten, ithalatını ve ticaretini yapan ve depolayanları kayıt altına almak, bu materyallerin hareketlerini izlemek, Bitki Pasaportu ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkındaki Yönetmelikte yer alan bir zararlı organizmaya rastlanması durumunda kaynağı bulunarak gerekli tedbirleri almaya yönelik esasları belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. a. Müdürlüklerin Sorumlulukları 1. Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik (BPSOKAHY) eklerinde yer alan ve ülkemizde sınırlı olarak bulunan zararlı organizmalar bulundukları yerlerde kontrol altına alınarak, yayılışlarının önlenmesi için gerekli kültürel, kimyasal ve kanuni tedbirler Müdürlüklerce alınır. 2. BPSOKAH Yönetmelik ekinde listelenmiş bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeleri üretenler, depolayanlar, ithalatını ve ticaretini yapanlar Bitki Pasaportu Sistemine kayıt edilir. 3. BPSOKAH Yönetmeliğin ekinde yer alan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin ithalatı gerçekleştirildikten sonra diğer Illere nakilleri esnasında Bitki Pasaportu (BP) düzenlenir. 4. İhracatta, BPSOKAH Yönetmeliğin ekinde listelenmiş üretim materyallerinin üretildiği/depolandığı Il’den, ihracatın yapılacağı Il’e kadar BP düzenlenmesi gerekmektedir. 5. Bitki Pasaportu uygulamalarının denetlenmesine ağırlık verilir. Sisteme kayıt olmamış ve pasaport taşımayan üretim materyali üretici ve satıcıları ile ilgili gerekli idari yaptırımlar uygulanır. 6. BPSOKAH Yönetmelik çerçevesindeki faaliyetler ülke genelinde Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nün idaresinde Bakanlık Il/Ilçe Müdürlükleri, Enstitü Müdürlükleri ve Zirai Karantina Müdürlükleri tarafından yürütülür. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 133 7. Müdürlükler tarafından, üretici alt birlikleri, köy muhtarlıkları, tarımsal amaçlı kooperatifler, ziraat odaları, tarım kredi kooperatifleri ile diğer tüm paydaşlara, “Bitki Pasaportu Kayıt ve Takip Sistemi (BPKTS)” ve ilgili Yönetmelik ve değişiklikleri hakkında bilgilendirme toplantıları düzenlenir. 8. BP basma yetkisi Müdürlüklerce operatörün talebi üzerine başlangıç ve bitiş tarihini belirtecek şekilde yazılı olarak verilerek takibi sağlanır. 9. Tüzel kişilik adına üretim yapacak üretici müracaatları, Sözleşmeli Üretim Ile İlgili Usul ve Esaslarına Hakkındaki Yönetmelik”e göre yapılır. 10. Bitki Pasaportu Kayıt ve Takip Sisteminde bir operatör için bulunduğu ilde tek Kayıt Numarası kullanılacak olup bitki listesi operatörün kendisi/sorumlu kişi tarafından da eklenebilir. 11. Farklı illerde üretim yapılması durumunda, tohum, fidan, fide, süs bitkisi Üretici Belgesi kontrol edilerek BP için ofis kontrolü ayrıca yapılır. Her il için ayrı operatör kaydı ve Kayıt Sertifikası düzenlenir. 12. Aynı ilin farklı ilçelerinde parseli bulunan üreticiler üretim alanının bulunduğu ilçelere müracaat eder, ön denetimi onaylayan ilçe Kayıt Sertifikasını düzenler. BP basma yetkisi ile diğer işlemler de üretim yerinin bulunduğu ilçe müdürlükleri tarafından yürütülür. 13. Aynı ilin farklı ilçelerinde üretim yapan operatörlerin parsellerinden biri bulaşık bulunmuş ise sadece o parsel sistemde pasife edilir ve o parsel için gerekli karantina tedbirleri uygulanır. 14. BPSOKAH Yönetmeliğin Ek-1’in 1.1, 1.2, 1.3, 1.4’inde yer alan üretim materyalleri nihai tüketiciye gidinceye kadar BP taşıma zorunluluğu bulunmaktadır. 15. Müdürlükler, operatörlere bu talimatta yer alan “Operatörlerin Sorumlulukları ve Uyması Gereken Kuralları” (EK-3) kayıt işleminden önce yazılı olarak bildirirler. 16. Tarım Bilgi Sistemi (TBS) kapsamında yazılımı hazırlanan Bitki Pasaportu Kayıt ve Takip Sisteminin kullanımına yönelik kişisel verilerin gizliliği ve sistemden sadece tanımlanmış hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla Bakanlık; Sistem sorumlusu olarak; İl Müdürlüklerinde; şube müdürü (Il yetkilisi), Karantina Müdürlükleri ve Araştırma Enstitüsü Müdürlüklerinde ise; görev atama ve yetkilendirme işlemlerini yapabilecek bir idareci personelin tanımlamasını yapmıştır. Sistem sorumluları ise; İl/Ilçe Müdürlüklerinde sistemde çalışacak personeli, Karantina Müdürlükleri ve Araştırma Enstitüsü Müdürlüklerinde ise; görev Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 134 ataması veya yetkilendirme yapacağı personelle sözleşme yaptıktan sonra kendi kullanıcılarını oluşturarak yaptıkları bu sözleşmeleri Müdürlüklerinde muhafaza edeceklerdir. Sistem sorumluları kendi oluşturdukları kullanıcılarının; emeklilik, tayin, görev değişikliği vs. Olması durumunda ise sistemden düşümlerini yaparak pasif duruma getirmesi gerekmekte olup aktif durumda bulunan kullanıcılarının ise takibini yapacaktır. Bakanlık; sadece Sistem sorumlularının tanımlamasını yapmakta olup, Sistem sorumlusunun değişmesi halinde yeni kullanıcı sözleşmelerinin Bakanlığa göndermesinden sonra Sistem sorumlusunun tanımlaması yapılacaktır. 17. Veri tabanına işlenen bilgiler sürekli güncel tutulacaktır. Müdürlükler tarafından verilen randevu ve işletme ziyareti, yapılan resmi kontroller, numune alma, analiz sonuçları, parselin güncel kaydı ile durumu, ve diğer iş ve işlemlerin uygulamaları esnasında da kayıtlarını güncel tutmalıdır. 18. Sertifikasyon amacıyla yapılan bitki sağlığı kontrolleri, Bitki Pasaportu düzenlenmesi için yeterli kabul edilecek ve tekrar bitki sağlığı kontrolü yapılmayacak, tekrar muayene ücreti alınmayacaktır. 19. Bitki Pasaportu Kayıt ve Takip Sisteminde BP’nun basılamadığı durumlarda (ana sunucuya bağlı sorunlar vs); • Öncelikli olarak gün içerisinde kayıt sisteminin açılması beklenecektir. • Sadece o güne ait olmak şartı ile Bitki pasaportları basım ve gerekli düşümlerinin yapılıp operatör tarafından pasaportlar temin edilinceye kadar söz konusu üretim materyallerinin sevk edileceği Müdürlüğe durumu bildiren resmi bir yazı ile gönderilir. 20. Fidan bekletme alanlarından laboratuvarlara analiz yapılmak üzere örnekler gönderilirken durum Il/ilçe müdürlükleri tarafından üst yazıda belirtilmelidir. b. Kayıt Altına Alma 1. Ek-1’de listelenmiş olan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin üretimini, ithalatını, depolamasını ve ticaretini yapacak operatörlerin Bitki Pasaportu kullanmaları zorunludur. 2. Operatörlere, Müdürlüklerce “Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmeliğe” göre gerekli şartları sağladığında “Taahhütname” imzalatılarak Kayıt Sertifikası verilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 135 3. Yönetmeliğin Ek-1’in 2.5’de yer alan listelenmiş tohumların (ayçiçeği, yonca, domates, fasulye) üretileceği alanlardan toprak analizi istenmez. 4. İthalatçı için düzenlenen bitki pasaportlarında her bir Bitki Sağlık Sertifika Numarası ile lot numarasının veri girişleri yapılacak olup, dolayısıyla her bir lot için ayrı Bitki Pasaportu düzenlenir. c. İşletmelerin Denetimleri 1. Müdürlüklerce, operatörler yılda en az bir defa kontrol edilecektir. Yapılan kontrollerde Yönetmelik ve Uygulama Talimatı hükümlerinin karşılanmadığı tespit edilirse, belirtilen minimum kontrol oranı arttırılacaktır. 2. Operatörler, Yönetmeliğe göre ilk yapılan yıllık denetimdeki muayene ve analiz ücretlerini ile Müdürlükler tarafından basılan Bitki Pasaportu basım ücretlerini karşılayacaklardır. 3. Denetimler, Müdürlüklerde en az ikişer teknik elemanın bulunduğu Denetim Ekipleri tarafından yapılacaktır. Ilçelerde yapılan denetimlere İlçe Müdürlüğü personelinden de katılım sağlanacaktır. Sertifikalı üretimlerde denetim yapan teknik elemanlardan biri sertifikasyondan diğeri bitki pasaportundan sorumlu ziraat mühendisi olacaktır. 4. “Denetim Ekipleri”nin oluşturulması, denetim programlarının planlanması ve takibi konusunda yapılacak işlemler; Müdürlüklerde ilgili birim amiri tarafından koordine edilecektir. 5. “Denetim Ekipleri” ilgili birim amiri başkanlığında, yılda en az 1 defa, yapılan çalışmaları değerlendirmek üzere toplanacaktır. Toplantıda görüşülen konular rapor halinde tutanak altına alınacaktır. 6. Müdürlüklerce yapılan program çerçevesinde yürütülen denetim faaliyetlerinde, denetlenen operatör sayıları ve üretim alanları ile ilgili bilgiler dosyasında muhafaza edilecektir. Istenildiği takdirde Genel Müdürlüğe bildirecektir. 7. Denetim aşağıdaki şekilde yapılacaktır. Denetim Öncesi Hazırlık: 1. Kayıt işlemi gerçekleştirilmiş, Kayıt Sertifikası alan ve Kayıt Numarası olan operatörlerin denetimleri habersiz de yapılabilecektir. 2. Denetime gidilirken, BPKS’den işletmede bulunan bitkilerle ilgili veriler ve eğer işletmede daha önce denetim yapılmışsa önceki ziyaretlerde doldurulan denetim formu, denetim sırasında bulundurulacaktır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 136 Denetim: 1. Denetimler, ilgili Yönetmelikte yer alan “Resmi Kontroller ve Resmi Önlemlere” göre yapılacaktır. 2. Denetimlerde, operatörün temin edeceği arazi haritası/krokisi ile ekili ve dikili ürünlerin dağılımı kontrol edilecektir. 3. Arazi kontrolü sonucunda, Yönetmeliğin Ek-8’inde yer alan yıllık denetim formu iki suret düzenlenecektir. Düzenlenen formun bir sureti operatöre verilecek, bir sureti de Müdürlüklerde kalacaktır. 4. Gerek görüldüğünde operatöre eksikliklerin giderilmesi için süre verilecektir. Müdürlüklerde Tutulacak Kayıtlar ve Bulundurulacak Belgeler 1. Müdürlükler tarafından basılan/bastırılan Bitki Pasaportlarının (BP) tarih, adet ve operatör bilgilerine ilişkin kayıtlar, 2. Operatörlerin başvuru formları, taahhütnameler, kayıt sertifikaları, 3. “Denetim Ekibi”nin oluşturulması, denetim programlarının planlanması ve takibi konusunda yapılan işlemlere ilişkin kayıtları, 4. “Denetim Ekipleri” ile ilgili birim amiri başkanlığında, yılda en az 1 defa çalışmaları değerlendirmek üzere yapılan toplantılara ait tutanaklar, 5. Denetimlerde doldurulan “Denetim Raporu”nun en az bir sureti, 6. İdari yaptırımlar ile ilgili dökümanlar bulundurulacaktır. 7. Her yıl 31 Aralık tarihinde aşağıda yer alan Bitki Pasaportu Kayıt ve Takip Sistemi yıl sonu icmali hazırlanarak Genel Müdürlüğe gönderilir. İdari Yaptırımlar Yapılan denetimlerde, 5996 Sayılı Kanun/7 inci Kısım/Resmi Kontroller/32 inci madde hükümleri doğrultusunda, idari yaptırım tespiti yapan Müdürlük tarafından uygulanır. Fatura/müstahsil ya da sevk irsaliyesi kontrol edilerek üretimin yapıldığı yer tespit edilerek, ilgili Müdürlüğe resmi yazı ile durum bildirilir. Bildirimi alan Müdürlük tarafından Yönetmelik hükümlerinin uygulanması sağlanır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 137 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 138 OPERATÖRLERİN SORUMLULUKLARI VE UYMASI GEREKEN KURALLAR 1. Ürettiği materyallerinin güncel planını tutmak. 2. Bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin alımı, satımı ve üretimi ile ilgili kayıtları tutmak ve bu kayıtları en az üç yıl süreyle saklamak. 3. İlgili Müdürlük ile görüşmeleri yürütmek üzere bitki üretimi ve bitki sağlığı konularında teknik açıdan deneyimli sorumlu bir kişiyi yetkilendirmek. 4. Satın alınan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelere ait bitki pasaportları ile basılan bitki pasaportlarına ait bilgi ve belgeleri en az bir yıl süreyle saklamak. 5. İhtiyaç olduğu aşamada ilgili Müdürlükten teknik destek almak suretiyle kendi iç kontrollerini yaparak, herhangi bir bilinmeyen zararlı organizmaya rastlanılması durumunda ilgili Müdürlüğe ivedilikle bilgi vermek. 6. Resmi kontrollerin gerçekleştirilebilmesi, numune alınabilmesi, kayıtların ve diğer belgelerin kontrol edilebilmesi için bitki sağlığı kontrolörlerine gerekli kolaylıkları sağlamak. 7. Bitki sağlığı kontrolörlerinin yaptığı resmi kontroller neticesinde, gerekli görülen örnekleme, izolasyon, söküm, işleme, işaretleme, mücadele, imha gibi bitki sağlığı önlemlerini ve Ek-7/A ve Ek-7/B’de yer alan özel şartların yerine getirilmesini sağlamak. 8. Yıllık olarak bitki ve bitkisel ürünlerin miktarını ve üretimlerinin durumunu veya değişiklikleri ilgili Müdürlüğe bildirmek. 9. Genel Müdürlük tarafından hazırlanan talimat ve kılavuzlar çerçevesinde gerektiğinde ve belirlenen zamanlarda görsel muayene yapmak. 10. Yemeklik patates üreticileri için aynı parsele üç yılda bir defa dikim yapmak. B. BİTKİ KARANTINASI ÇALIŞMALARI 1. Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkındaki Yönetmeliğin Ek-1’inde yer almayan ve karantinaya tabi zararlı organizma taşıma ihtimali bulunan bitkilerde bitki sağlığı kontrolleri yapılır. 2. Tüplü fidan, fide ve süs bitkileri üretiminde; • Üretim yerinde tüpler ve toprak arasında izolasyon sağlanır. • Yüzey akışının üretim alanına geçişini önleyici tedbirler alınır. • Tohumun çimlendirilmesi, çeliklerin köklendirilmesi ve üretimde kullanılan toprak, gübre, kum, torf, perlit ve benzeri harçlar toprak kökenli zararlı organizmalardan arındırılması amacıyla Bakanlıkça uygun görülen metotlardan birisiyle temizliğe tabi tutulur ve/veya temiz olduğu belgelenir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 139 3. Sebze fideliklerinde üretim izinli, tescilli veya ticari sebze kaydında olan tohumlar kullanılır, zararlı organizmalardan temiz olduğu belgelendirilir. 4. Aynı serada yetiştirilen meyve fidanı, sebze ve süs bitkileri fideleri üretim alanları arasında zararlı organizmaların bulaşmasını önleyici tedbirler alınır. 5. Fidanlık, süs bitkileri ve çiçek soğanı üretim alanları vejetasyon, kesim ve söküm döneminde en az birer defa, fidelikler ise satıştan evvel en az bir defa kontrol edilir. Muayeneler fidan, fide, süs bitkisi ve çiçek soğanı yığınları ile parsellerde bulunan üretim materyalinin tümünü temsil edecek şekilde, en az % 2’si karantinaya tabi zararlı organizmalar yönünden gözle incelenir. Inceleme sonucu gerekli görüldüğü hallerde örnek alınır ve teşhis edilmek üzere araştırma kuruluşuna veya zirai karantina müdürlüklerine gönderilir ve analiz sonucuna göre gerekli tedbirler alınır. 6. Çiçek soğanı dikimi yapıldığı yıl, söküm ve ihracat söz konusu olmasa dahi vejetasyon ve söküm dönemi kontrolleri yapılır. 7. Çiçek soğanı ve süs bitkileri vejetasyon ve söküm dönemi kontrollerine ilaveten, soğan ve çoğaltım materyal depolaması yapılan yerler de dikimden önce en az bir defa kontrol edilir. 8. Açık arazide yetiştirilen topraklı sevk edilecek fidanların söküm döneminde Müdürlüklerde görevli teknik elemanlar tarafından nematolojik yönden makroskobik kontrolü yapılır. Şüpheli görülen durumlarda toprak ve bitki örneği bu talimatın ekinde yer alan örnekleme metoduna uygun olarak alınır ve araştırma kuruluşuna veya zirai karantina müdürlüklerine gönderilir. 9. Vejetasyon döneminde yapılan muayene ve kontrollerde tespit edilen, karantinaya tabi olup da mücadelesi mümkün olan zararlı organizmalarla, fidanlık, süs bitkileri ve çiçek soğanı üreticilerinin öncelikle mücadele yapmaları sağlanır. 10. Yeni kurulacak asma fidanlıklarında Bağ kök uru (Agrobacterium vitis) riskine karşı en az beş yıl süreyle bağcılık yapılmamış olması gerekir. 11. Tüplü ve açık arazide yetiştirilen bağ fidanlarından söküm döneminde her bir anaç-çeşit kombinasyonundan ve parselden en az onar adet numune alınarak Bağ kök uru hastalığı (Agrobacterium vitis) yönünden analiz edilmek üzere enstitü/karantina müdürlüklerine gönderilir. Bulaşıklık tespit edilmesi durumunda Zirai Mücadele Teknik Talimatları doğrultusunda işlem yapılır. 12. Zeytin fidanlarında her üretim parseli için % 2’nin üzerinde Zeytin dal kanseri (Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi) ile bulaşıklık tespit edildiğinde bulaşık fidanların satışına izin verilmeyerek imha edilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 140 13. Badem fidanlarında her üretim parseli için % 2’nin üzerinde Badem dal kanseri (Pseudomonas amygdali) ile bulaşıklık tespit edildiğinde bulaşık fidanların satışına izin verilmeyerek imha edilir. 14. Fidanlıklarda Kök kanseri (Agrobacterium tumefaciens) ile bulaşık olduğu belirlenen bitkiler imha edilir, temiz çıkan bitkiler ise Kök kanserine karşı koruyucu etkili ilaçlarla ilaçlanarak satışına izin verilir. 15. Turunçgil pamuklu beyaz sineği (Aleurothrixus flacoccus) ve Turunçgil unlu biti (Pseudoccus viburni) ile bulaşık olan yerlerden diğer yerlere dağıtımı yapılacak fidanlara dağıtım öncesi yazlık yağ (beyaz yağ) uygulaması yapılır. 16. Karpuz bakteriyel meyve lekesi (Acidovorax avenae subsp. citrulli) ve Çeltik beyaz uç nematodu (Aphelenchoides besseyi) ile bulaşık olan illerde karantina tedbirleri titizlikle uygulanır. 17. Ülke genelinde bağ üretim alanlarında Candidatus Phytoplasma vitis (Flavescence Doree Phytoplasma-FD), Candidatus Phytoplasma solani (Bois noir-BN) fitoplazmalarının sürveyleri sürvey talimatına göre yapılır. 18. Şarka Hastalığı ile Mücadele Hakkında Talimat kapsamında Şarka virüsü sürveyi yapılır. 19. Bakanlığımızın 29.03.2006 tarih ve 10229 sayılı 20’nolu tamimi ve Şarka Virüsü yönünden temiz olan Malatya, Elazığ ve Şanlıurfa illerine, sertifikası ve BP’si olmayan ve vejetasyon periyodunda virüs hastalıkları yönünden kontrole tabi tutularak virüsten ari olduğu araştırma kuruluşlarınca belgelendirilmemiş, sert çekirdekli meyve fidanları, aşı gözü, damızlık kalem gibi üretim materyallerinin girişi Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmeliği gereğince yapılması, 20. Malatya, Elazığ ve Şanlıurfa illerine Cherry leaf roll nepovirus virüsünün yayılmasını önlemek amacıyla vejetasyon periyodunda virüs hastalıkları yönüyle kontrol edilerek virüsten ari olduğu araştırma kuruluşlarınca belgelendirilmemiş Rubus L., Olea spp, Prunus L. ve Ulmus L. bitkilerinin tohum hariç üretim materyali girişi yapılmaması, 21. Xylella yaprak yanıklığı (Xylella fastidiosa) ile ilgili tüm illerde sürveyleri yapılır, şüpheli durumlarda numuneler alınarak analize gönderilir. Aşağıdaki tabloda yer alan iller tarafından ise belirtilen konukçu ve sayılarda numuneler alınarak ilgili Enstitü/Karantina Müdürlüğüne analiz için gönderilir. Enstitü/Karantina Müdürlükleri yapılan analiz sonuçlarını yıl sonunda Bakanlığa bildirir. 22. İl Müdürlüklerince analiz edilmek üzere alınan numuneler enstitü müdürlükleri veya zirai karantina laboratuvarlarına gönderilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 141 Xylella fas琀椀diosa 2025 Yılı Numune Alma Tablosu Sıra No Sorumlu Ens琀椀tü İller Ürün Planlanan Numune Sayısı 1 Adana Biyolojik Mücadele A.E. Adana Zey琀椀n 3 2 Adana Turunçgil 4 3 Adana Konukçu süs bitkileri 3 4 Hatay Zey琀椀n 3 5 Hatay Turunçgil 3 6 Hatay Badem 3 7 Gaziantep Zey琀椀n 3 8 Gaziantep Asma 3 9 Gaziantep Badem 2 10 Kilis Zey琀椀n 3 11 Osmaniye Zey琀椀n 3 12 Ankara Zirai Mücadele Merkez A.E. Afyonkarahisar Badem 2 13 Afyonkarahisar Kiraz 2 14 Ankara Badem 3 15 Kahramanmaraş Zey琀椀n 3 16 Kahramanmaraş Asma 3 17 Kayseri Asma 2 18 Karaman Kiraz 3 19 Karaman Asma 3 20 Karaman Badem 2 21 Konya Badem 2 22 Kırşehir Badem 2 23 Yozgat Asma 3 24 Tokat Asma 3 25 Samsun Asma 2 26 Amasya Kiraz 2 27 Ankara Asma 3 28 Antalya Zirai Karan琀椀na Müdürlüğü Antalya Zey琀椀n 3 29 Antalya Turunçgil 5 30 Antalya Badem 3 31 Antalya Konukçu süs bitkileri 3 32 Burdur Asma 2 33 Diyarbakır Zirai Mücadele A.E. Isparta Badem 2 34 Adıyaman Zey琀椀n 3 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 142 35 Diyarbakır Zirai Mücadele A.E. Adıyaman Asma 2 36 Diyarbakır Asma 3 37 Diyarbakır Badem 2 38 Elazığ Asma 2 39 Elazığ Badem 2 40 Mardin Asma 3 41 Şanlıurfa Zey琀椀n 3 42 Şanlıurfa Asma 2 43 Şanlıurfa Badem 2 44 Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez A.E. Balıkesir Zey琀椀n 5 45 Balıkesir Badem 2 46 Bursa Asma 3 47 Bursa Konukçu süs bitkileri 3 48 Çanakkale Zey琀椀n 5 49 Çanakkale Badem 3 50 İstanbul Konukçu süs bitkileri 3 51 İzmir Bornova Zirai Mücadele A.E. İzmir Zey琀椀n 5 52 İzmir Turunçgil 3 53 Manisa Zey琀椀n 5 54 Manisa Asma 5 55 Manisa Badem 2 56 Muğla Zey琀椀n 5 57 Muğla Turunçgil 3 58 Muğla Badem 3 59 İzmir Zirai Karantina Müdürlüğü Aydın Zey琀椀n 5 60 Aydın Turunçgil 3 61 Denizli Zey琀椀n 3 62 Denizli Asma 5 63 Denizli Badem 3 64 İzmir Konukçu süs bitkileri 2 65 Mersin Zirai Karan琀椀na Müdürlüğü Mersin Konukçu süs bitkileri 3 66 Mersin Zey琀椀n 3 67 Mersin Turunçgil 5 68 Mersin Asma 5 69 Mersin Badem 3 TOPLAM 210 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 143 PATATESTE KARANTİNA ÇALIŞMALARI Tohumluk Patateste BP 1. Tohumluk patates üretimi, ithalatı, depolaması ve ticaretini yapanların BP sistemine kayıt olması ve tohumluk patatesin Bitki Pasaportu ile ülke içerisinde dolaşımının sağlanması zorunludur. 2. Tohumluk patates üreticilerinin başka bir Ilde depolama yapmaları halinde, Bitki Pasaportu tohumluk üretiminin yapıldığı Ilde düzenlenir. Bitki sağlığı kontrollerinin tamamlanması için gideceği İl Müdürlüğüne yazı ile bilgi verilir. 3. Müdürlüklerce, tohumluk patates operatörlerinin Bitki Pasaportu Yönetmeliği çerçevesinde yapılması zorunlu resmi denetimleri yılda en az bir kez gerçekleştirilerek belgeler (fatura, sevk irsaliyesi, müstahsil makbuzu vs.) kontrol edilir. Belgeler ile üretilen/depolanan/satılan miktarlar teyit edilir. Yemeklik Patateste BP 1. Yemeklik patates üretimi yapacak üreticiler üretim yeri ile ilgili kayıtlarını yaptırmalıdır. 2. Patates üreticileri Bakanlığımız kayıt sistemlerinden üretim yeri ile ilgili herhangi birine kayıt olmak için başvurduklarında BP sistemine de kayıt olma şartının aranarak üretim alanı ile ilgili bilgilerin birbiriyle uyumlu olması gereklidir. 3. Müdürlüklerce, BPSOKAH Yönetmeliği çerçevesinde yapılması zorunlu yıllık denetimleri yılda en az bir kez gerçekleştirerek patates üreticilerinin belge (fatura, sevk irsaliyesi, müstahsil makbuzu vs.) kontrolleri yapılır. Belgeler ile üretim miktarları teyit edilir. 4. Yemeklik patates üretim alanları yılda en az bir kez kontrol edilir ve Yıllık De- netim Formu düzenlenerek dosyasında muhafaza edilir. 5. Yemeklik patateslerin parsel bazında ayrı ayrı depolanması konusunda üreticilere gerekli eğitimler verilmelidir. Patates Karantina Etmenleri 1. Patates siğili görülen illerde Patates siğili ile ilgili karantina tedbirlerine uyulur. Patates siğili nedeniyle alternatif ürün desteklemesi yapılan parsellerde ekim yasağı ile ilgili kontroller titizlikle yapılır. 2. Patateste kahverengi çürüklük ve domateste bakteriyel solgunluk (Ralstonia solanacearum), Patates halka çürüklüğü (Clavibacter sepedonicus) ve Patates kist nematodları (Globodera pallida, G. rostochiensis) etmenleri için karantina tedbirlerine titizlikle uyulur. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 144 3. Patates güvesi (Phthorimaea operculella) ile mücadelede kültürel önlemlerin önemi ve özellikle menşelerini bilmedikleri tohumlukları almamaları, BP sistemine kayıt olmaları, sertifikalı ve BP’li tohum kullanmaları konularında patates üreticilerine eğitimlere ağırlık verilir. 4. İlk uygulaması 2014 yılında başlatılan “Yemeklik Patates Üretiminde Karantina Etmenlerinin Takibi Kapsamında Numune Alma Programı” kapsamında aşağıdaki tabloda yer aldığı şekliyle uygulama yapılacaktır. Örnek miktarları, örneğin gönderileceği Enstitü/ Karantina Müdürlüğü ve örnek tarihleri Bakanlığın bilgisi dahilinde değiştirilebilecektir. Patatesin yoğun yetiştirildiği illerde Müdürlüklerce yapılan risk esaslı çalışma sonucunda illerinde yemeklik patates üretimi yapılan alanlarda planlama yapılarak üretime başlarken; a) Patates siğili (Synchytricum endobioticum) ile Patates kist nematodları (Globodera pallida, G. rostochiensis) yönünden usulüne uygun toprak örnekleri alınarak analize gönderilir. b) Üretim aşamasında en az bir kez makroskobik kontroller yapılacak olup, hasat döneminde veya patatesin depolandığı yerlerden (Bitki Pasaportu Sistemi kapsamında) usulüne uygun alınan yumru örnekleri Patates halka çürüklüğü (Clavibacter sepedonicus) ve Patates kahverengi çürüklülüğü (Ralstonia solanacearum) yönüyle ilgili laboratuvarda analize tabi tutulur. c) Şüphelenilmesi halinde patatese arız olan diğer karantina organizmaları yönüyle analiz yapılır. d) Bu çalışma sürvey kapsamında olup, analizler ücretsiz yapılacaktır. 5. Patates üretiminin yapıldığı tüm illerde karantina etmenlerinin kontrolleri titizlikle yapılır. 6. Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmeliğin Ek 7/A bölümünün 16. Maddesinde ''Açık alanda üretilmiş, dikilmiş veya dikim amaçlı köklü bitkiler için üretim alanının Clavibacter sepedonicus, Globodera rostochiensis, G. pallida ve Synchytrium endobioticum’dan ari olduğuna dair kanıt bulunmalıdır'' denilmekte olup, Bu itibarla, Patates Siğil Hastalığının temiz bölgelere bulaşmasını önlemek için, karantinaya tabi toprak kökenli nematodlar yanında Patates Siğili Hastalığı (Synchytrium endobioticum) etmeni yönünden de analizinin yapılması ve yapılan analiz sonucunda karantinaya tabi nematod ve Patates Siğili Hastalığı (Synchytrium endobioticum) etmenleri yönünden temiz olduğu tespit edilen alanlarda üretim yapılması şartı bulunmaktadır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 145 ZA R A R LI O R G A N İZ M A A D I Fİ D E- Fİ D A N -S Ü S Bİ TK İL ER İ T O H U M L U K P A T A T E S Y EM EK Lİ K P A TA TE S G lo b o d er a p a ll id a , G . ro st o ch ie n si s L ab o ra tu v ar d a to p ra k a n al iz i L ab o ra tu v ar d a to p ra k a n al iz i/ H as at /d ep o yu m ru k on tro lle ri, şü ph el i y u m ru la rd a la b o ra tu v ar a n al iz i L ab o ra tu v ar d a to p ra k a n al iz i/ H as at /d ep o y u m ru k o n tr o ll er i, şü ph el i y um ru la rd a la bo ra tu va r an al iz i D it yl en ch u s d ip sa ci , D . d es tr u ct o r V ej et as yo n dö ne m in de b itk i v e y u m ru d a m ak ro sk o b ik k o n tr o ll er / H as at /d ep o yu m ru k on tro lle ri, şü ph el i y u m ru la rd a la b o ra tu v ar a n al iz i M el o id o g yn e sp p . L ab o ra tu v ar d a to p ra k a n al iz V ej et as yo n dö ne m in de m ak ro sk ob ik k o n tr o ll er / H as at /d ep o yu m ru k on tro lle ri, şü ph el i y u m ru la rd a la b o ra tu v ar a n al iz i S yn ch yt ri u m e n d o b io ti cu m L ab o ra tu v ar d a to p ra k a n al iz i L ab o ra tu v ar d a to p ra k a n al iz i/ H as at /d ep o yu m ru k on tro lle ri, şü ph el i y u m ru la rd a la b o ra tu v ar a n al iz i L ab o ra tu v ar d a to p ra k a n al iz i/ H as at /d ep o y u m ru k o n tr o ll er i, şü ph el i y um ru la rd a la bo ra tu va r an al iz i C la vi b a ct er s ep ed o n ic u s D ah a ön ce ki ü re tim d ön em le rin de et m en in p ar se ld e te sp it ed ilm em iş ol m as ı L ab o ra tu v ar d a y u m ru a n al iz i L ab o ra tu v ar d a y u m ru a n al iz i R a ls to n ia s o la n a ce a ru m D ah a ön ce ki ü re tim d ön em le rin de et m en in p ar se ld e te sp it ed ilm em iş ol m as ı L ab o ra tu v ar d a y u m ru a n al iz i L ab o ra tu v ar d a y u m ru a n al iz i Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 146 T O P LA M T o p ra k Y u m ru T o p ra k Y u m ru T o p ra k Y u m ru T o p ra k Y u m ru T o p ra k Y u m ru T o p ra k Y u m ru T o p ra k Y u m ru Y u m ru * T o p ra k A m a sy a 8 4 4 1 6 A n k a ra 4 4 8 A rt v in 4 4 G ir e su n 1 1 Gü m üş ha ne 1 1 Kı rş eh ir 4 2 2 8 K o n y a 2 0 2 0 2 0 2 0 8 0 O rd u 4 4 S a m su n 3 3 S iv a s 2 2 2 2 2 2 2 2 8 8 T ra b zo n 8 8 A d a n a 2 5 2 5 2 5 2 5 1 0 0 H a ta y 4 4 8 Ne vş eh ir 2 5 2 5 1 5 1 7 1 8 1 0 0 Ni ğd e 2 5 2 5 2 5 2 5 1 0 0 Ay dı n 3 3 6 Es ki şe hi r 2 5 1 2 1 3 5 0 İzm ir 2 5 2 5 2 5 2 5 1 0 0 B it li s 4 4 8 M a la ty a 3 3 6 Ka hr am an m ar aş 4 4 8 E rz u ru m 8 8 1 6 A rt v in 4 4 G ir e su n 1 1 Gü m üş ha ne 1 1 O rd u 4 4 S a m su n 3 3 T ra b zo n 8 8 A fy o n k a ra h is a r 2 0 3 0 1 8 1 8 1 4 1 0 0 A k sa ra y 2 0 3 0 2 5 2 5 1 0 0 A n ta ly a 3 3 6 K a ra m a n 4 4 8 B o lu 1 1 1 1 1 1 1 1 4 4 B u rs a 4 4 8 K a st a m o n u 8 8 1 6 K a y se ri 4 0 3 0 1 0 8 0 T o k a t 4 4 4 4 1 6 2 0 3 0 2 7 5 0 8 3 3 3 4 1 0 1 7 5 1 9 9 1 0 5 1 1 1 4 *Ö rn ek le r İ lin p at at es ü re tim a la nl ar ın da h om oj en o la ra k da ğı lm al ı v e te m sil e de bi le ce k ni te lik te o lm al ıd ır. *T ab lo da H az ira n/ Te m m uz sü tu nu nd a be lir til en to pr ak n um un el er i H az ira n ay ın da a lın m al ıd ır. T O P LA M Ad an a Bi yo lo jik M üc ad el e A .E .M . Bo rn ov a Zi ra i M üc ad el e A .E .M Di ya rb ak ır Zi ra i M üc ad el e A .E .M . Ka ra de ni z T ar ım sa l A .E .M . A n ta ly a Z ir a i K a ra n ti n a M . Ya lo va B ah çe K ül tü rle ri M e rk e z A .E .M . M e rs in Z ir a i K a ra n ti n a M . An ka ra Z ira i M üc ad el e M e rk e z A .E .M . 20 25 Y ılı Y em ek lik P at at es Ü re tim in de K ar an tin a Et m en le ri Ta ki bi K ap sa m ın da N um un e Al m a Pr og ra m ı AR AŞ TI RM A KU RU LU ŞU İL M AR T/ Nİ SA N M A Y IS HA Zİ RA N/ TE M M UZ AĞ US TO S EY LÜ L EK İM K A S IM Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 147 ANALİZ YAPACAK KURUM İLLER Ankara Zirai Mücadele Merkez A.E.M. Ankara, Sivas, Yozgat, Kırşehir, Amasya, Aksaray, Nevşehir (500 adet numune) Bornova Zirai Mücadele A.E.M. Eskişehir, Afyonkarahisar Adana Biyolojik Mücadele A.E.M. Konya, Adana, Nevşehir, Kahramanmaraş Diyarbakır Zirai Mücadele A.E.M. Bitlis, Nevşehir (500 adet numune), Malatya Antalya Zirai Karantina M. Kayseri, Antalya, Konya (1.000 adet numune) Mersin Zirai Karantina M. Karaman, Niğde İzmir Zirai Karantina M. Nevşehir (500 adet numune) Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri M.A.E.M. Yalova, Konya (500 adet numune) 2. Laboratuvarlarda yaşanabilecek olumsuzluklar nedeniyle numune kabul edilemeyeciği durumlarda analizlerle ilgili sürecin aksamaması amacıyla Genel Müdürlüğümüz ve ilgili iller acil olarak yazı ile bilgilendirilecek ve yapılacak yeni düzenlemeye uygun olarak hareket edilecektir. 3. Yemeklik Patateste yürütülen sürveyler kapsamında alınan numuneler Bitki Sağlığı Uygulama Programında yer alan tabloya uygun olarak gönderilecektir. NOT: 1. Listedeki iller haricinde, sertifikalı tohumluk patates üretimi yapılan illerden alınacak numuneler o ilin bağlı bulunduğu bölge Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü laboratuvarına gönderilecektir. Tohumluk Patates Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği Kapsamında Yapılacak Olan Bitki Sağlığı Analizleri İçin Görevlendirilen Kurumlar ve İllerin Listesi (2025) 4. Nevşehir ve Konya'dan belirtilen sayı kadar numune karşılarında yer alan kuruma, kalan diğer numuneler Adana Biyolojik Mücadele Araştırma Enstitü Müdürlüğüne gönderilecektir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 148 Fidanlık ve Fidelik Tesis Edilecek Arazilerden Nematod Tahlili Için Örnek Alma Fidanlık veya fidelik tesis edilecek arazi boş ise, sadece toprak örneği alınır. Arazide sebze, meyve ağacı, çeşitli fidan ve fideler gibi herhangi bir kültür bitkisi veya yabancı ot mevcutsa, bunların kökleri çevresinden alınacak toprak örneğine, kültür bitkisinin veya yabancı otların köklerinden de bir miktar ilave edilir. Fidanlıklar arasında en az beş metre izolasyon mesafesi bulunur. Alınan toprak örneği, birim sahayı temsil edebilecek nitelikte olur. Birim saha 0-10 dekar olarak kabul edilir. On dekara kadar olan arazi parçalarının altmış ayrı noktasından toprak sondası yardımı ile örnek alınır. Toprak örneği alınacak derinlik tek yıllık bitkilerde 10-30 cm, çok yıllık bitkilerde 40-60 cm olmalıdır. Altmış ayrı noktadan alınan toprak örnekleri paçal yapılarak 0.5-1 kg’ı ayrılır. Torba içine konulan toprak örneği Ek-1’de yer alan örneğe uygun olarak etiketlenir ve mühürlenerek en kısa zamanda araştırma kuruluşuna/karantina müdürlüğüne gönderilir. Etiketler açık ve okunaklı bir şekilde kurşun kalemle veya suda ıslandığında mürekkebi dağılmayacak bir kalemle yazılarak torbanın içine ve dış kısmına olmak üzere ayrı ayrı bağlanır. Alınan toprak örnekleri doğrudan güneş ışığına, aşırı sıcak ve soğuğa maruz bırakılmadan, buz kutusu içinde saklanarak aynı gün ilgili araştırma kuruluşuna gönderilir. Toprak örneklerinin ilgili araştırma kuruluşuna aynı gün gönderilememesi durumunda +4°C soğutucuda rutubetini kaybetmeyecek şekilde muhafaza edilerek en fazla 5 gün içinde ilgili araştırma kuruluşuna veya zirai karantina müdürlüklerine ulaştırılır. Çok kuru veya aşırı su ile doymuş topraktan örnek alınmaz. Örnek alınacak toprak tavında olmalıdır. Örnek alma sırasında toprak sıcaklığı 15°C’nin üzerinde olmalıdır. Bu nedenle özellikle açık alanlardan kış aylarında nematod tahlili için toprak örneği alınmaz. Toprak sıcaklığının yüksek olduğu Temmuz ve Ağustos gibi çok sıcak yaz ayları da örnek almak için uygun değildir. Sökülen fidanlık veya fidelerin yerine en fazla dört yılda bir yenilerinin tesisi halinde kayıtlar yenilenir. Açık alanlardan alınacak toprak örneklerinin aşağıda belirtilen aylarda, toprak sıcaklığının 15°C’nin üzerinde ve hava sıcaklığının 30°C’nin altında olduğu dönemler de alınması uygundur. Örtülü alanlardan toprak örneği almak her zaman uygun olup bu durumda aşağıda belirtilen aylar dikkate alınmaz. Bu alanlardan alınan örneklerin etiketinde örtülü alanlara ait olduğu belirtilir. Tüplü fidan, fide ve süs bitkileri üretiminde kullanılan torf veya harç toprağından da örnek alınır. Bu amaçla her 25 m3 torf ve/veya harç toprağının 30 ayrı noktasından toprak sondası yardımı ile örnek alınır. Alınan örnekler paçal Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 149 yapılarak 0.5-1 kg’ı ayrılır. Torba içine konulan torf ve harç örneği etiketlenir ve mühürlenerek en kısa zamanda ilgili araştırma kuruluşuna/karantina müdürlüğüne gönderilir. Etiketler açık ve okunaklı bir şekilde kurşun kalem veya suda ıslandığında mürekkebi dağılmayacak bir kalemle yazılarak torbanın içine ve dış kısmına olmak üzere ayrı ayrı bağlanır. Alınan torf ve harç örnekleri doğrudan güneş ışığına, aşırı sıcak ve soğuğa maruz bırakılmadan, buz kutusu içinde saklanarak aynı gün araştırma kuruluşuna/karantina müdürlüğüne gönderilir. Toprak örneklerinin araştırma kuruluşuna aynı gün gönderilememesi durumunda +4°C soğutucuda rutubetini kaybetmeyecek şekilde muhafaza edilerek en fazla beş gün içinde ilgili araştırma kuruluşuna veya zirai karantina müdürlüklerine ulaştırılır. Yeni fidanlık ve fidelik tesis edilecek araziden Ek-2’de belirtilen aylar içerisinde sadece bir kere toprak örneği alınır. Analiz sonucu raporu analizi yapan kuruluş tarafından Ek-3 formatına uygun olarak hazırlanıp gönderilmelidir. Not: Alınan numunler aşağıdaki numune etiket formatına uygun olarak doldurulup gönderilmelidir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 150 Ek-1 TOPRAK /TORF-FİDE/FİDAN NUMUNE ETİKETİ İli/İlçesi Köyü/Mevkii Ada / Parsel No GPS Koordinatları Üreticinin Adı Soyadı Üreticinin Adresi Arazi Büyüklüğü (da/m2), /Harç Toprağı (m3) Ne Amaçla Kullanılacağı Arazide Mevcut Bitki Çeşidi Bir Önceki Ürün Örneğin Alındığı Tarih Örneğin Alındığı Toprak Derinliği Örneği Alanın Adı Soyadı ve İmzası Ek-2 Toprak örneği aşağıda verilen bölgelere uygun aylarda alınmalıdır. Mart Nisan Mayıs Haziran Eylül Ekim Kasım Marmara Bölgesi X X X X Ege Bölgesi X X X X X X Akdeniz Bölgesi X X X X X X X Güneydoğu Anadolu Böl. X X X X X X Doğu Anadolu Bölgesi X X X X Karadeniz Bölgesi X X X X İç Anadolu Bölgesi X X X X Not: Analiz sonucu raporu, analizi yapan kuruluş tarafından aşağıdaki formata uygun olarak hazır- lanıp gönderilmelidir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 151 Ek-3 ………………….. MÜDÜRLÜĞÜ Rapor No: …………………… ANALİZ RAPORU İl : İlçe : Köy : Mevkii : Ada / Parsel No : GPS Koordinatı : Arazi Büyüklüğü (da/m2) : Ürün : Ne Amaçla Kullanılacağı : Üreticinin Adı Soyadı : Üreticinin Adresi : Örneği Alanın Adı Soyadı : Örneğin Alındığı Tarih : Tespit Edilen Zararlı Organizma : Yukarıda etiket bilgileri verilen örnek iç karantinaya dahil zararlı organizmalar yönüyle incelenmiş olup; Temiz / Bulaşık bulunmuştur. Analizi Yapan Laboratuvar/lar: ----/-----/----- Tasdik Olunur …………… Müdür Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 152 C. KARANTiNAYA TABi ZARARLI ORGANiZMA SÜRVEYLERi 1. Sürveyler, Müdürlükler tarafından yürütülür. 2. Müdürlükler, sürvey ve/veya ari alan çalışmalarının planlanması, yürütülmesi sırasında ihtiyaç duyulacak bilgi ve teknik destek taleplerini enstitü müdürlüklerinden talep eder. 3. Müdürlükler tarafından yürütülen sürveylere konu zararlı organizmanın ormanlık alanlarda da risk teşkil etmesi durumunda, çalışmalar hakkında Orman Işletme Müdürlükleri/Şefliklerine bilgi verilir, 4. Zararlı organizmalar yönüyle şüpheli olan bitkilerden numune alınır, herhangi bir belirti göstermeyen bitkilerden numune alınmaz. 5. Ülkemizde veya ilde varlığı ilk kez tespit edilen zararlı organizmaların eradikasyonuna yönelik çalışmalar enstitü müdürlüğü koordinatörlüğünde yürütülür. 6. Sürvey teklif ve uygulama girişleri Karantinaya Tabi Zararlı Organizma Sürveyleri Kayıt Sistemine (KASKs) yapılır. 7. İllerimizin tamamında sürvey programından çıkarılan zararlı organizmalar için gözlemlere devam edilir. Sürvey Programı ve Uygulama Prensipleri Sürvey, bir alanda hangi türlerin var olduğunu ya da zararlı organizma populasyonunun özelliklerini belirlemek için belirli bir süre boyunca yürütülen resmi prosedürdür. Sürvey Metodları 1- Keşif Sürveyi Bir alanda zararlı organizmaların var olup olmadığını tespit için yapılan sürveydir. Keşif sürveylerinden elde edilen bilgiler, mücadelede ve karantina çalışmalarında kullanılır. Bazı konularda erken keşfin yapılabilmesi için; • Bağ, bahçe ve tarla bitkilerinde görülen anormal gelişmelere, • Bir sahada zararlı yoğunluğunun ani artışına, • Böcek tuzaklarından toplanan veya sürvey yapılırken görülen zararlılara dikkat edilmelidir. Ülkemizde sürvey çalışmalarında “il” baz alınmaktadır. Bir zararlı organizma herhangi bir ilin bir köyünde dahi bulunsa o il, o organizma ile bulaşık kabul edilmektedir. Dış ülkeler açısından ise, Türkiye bulaşık olarak değerlendirilmektedir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 153 2- Sınırlandırma Sürveyi Zararlı organizmadan arî ya da zararlı organizma ile bulaşık olduğu düşünülen bir alanın sınırlarını belirlemek amacıyla yürütülen sürveydir. Amaç, zararlı organizmaları yok etmek (eradikasyon) ya da yayılmasını önlemektir. Bu çalışmalar sonucunda her konu için ayrı dağılış sınırlarını gösteren haritalar hazırlanır. Sınırlandırma sürveyi yapılan bir etmen o bölgede eradike edildiyse keşif sürveyine alınabilir. Bunun için teknik talimatlarında belirtilen sürede sürveylere devam edilir. Bölgede etmenin yok edildiğine dair kesin kanıtlar bulunduğunda bölgenin ariliğine karar verilir. 3- İzleme Sürveyi Zararlı organizma popülasyonunun özelliklerini doğrulamaya yönelik yürütülen sürveydir. Sürvey Programlarında Dikkat Edilecek Hususlar 1. Sürvey çalışmalarında önem sırasına göre incelenebilecek sayıda zararlı organizmanın ele alınması gerekmektedir. 2. Programda özellikle yer alacak konular: a. Karantinaya tabi zararlı organizmalar, b. Bölgede ekonomik önemi olan kültür bitkilerinde problem olan zararlı organizmalar, c. İlmi araştırma ve benzeri nedenlerle aktüalite kazanmış olup, potansiyel tehlike arz eden zararlı organizmalar. Sürvey Programlarının Uygulanması ve Raporlarının Hazırlanması Sürvey, özel ve genel anlamda uygulanmasına göre de iki kısımda incelenir. Özel Sürvey: Zararlı organizmaların belirli bir türü için geniş çapta yapılan sürveyler. Genel Sürvey: Zararlı organizmaların bütün türleri için aynı anda yapılan sürveyler. Bu sürveyler yeni bulaşmaların ve yeni türlerin keşfinde yararlı olur. Genel sürveylerde kontrol noktalarının bölgeyi temsil edecek şekilde seçilmesi gereklidir. Zararlı organizmalardan hariç, konukçudaki parazit ve predatör türleri ve yoğunluklarının da not edilmesi gerekmektedir. Her kontrol noktasına ait sürvey uygulama verileri KASKs'a girilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 154 Sürveyi Yapılacak Zararlı Organizmalar İl Müdürlükleri, illerinde üretilen ürün desenini de dikkate alarak tabloda yer alan 34 zararlı organizmada sürvey yürütürler. Zararlı Organizma* Turunçgil uzun antenli böceği (Anoplophora chinensis) Patates siğili (Synchytrium endobio琀椀cum) Bakteriyel solgunluk ve patates kah. çürüklüğü (R.solanacearum) Patates halka çürüklüğü (C. sepedonicus) Patates kist nematodları (Globodera rostochiensis, G. pallida) Patates kök ur nematodları (Meloidogyne chitwoodi) Patates güvesi (Phthorimaea operculella) Epitrix similaris Domates lekeli solgunluk virüsü (Tomato spo琀琀ed wilt virüs) Pepino mosaic virüs Lasioptera sp. Tomato brown rugose fruit tobamovirus (ToBRFV) Çiçek ve meyve monilyası (Monilinia fruc琀椀cola) Peach latent mosaic viroid Şarka virüsü (Plum pox potyvirus-PPV) Muzda fusarium solgunluğu (Fusarium oxysporum sp. cubense) Xylella yaprak yanıklığı (Xylella fas琀椀diosa) Ba琁㄀ mısır kök kurdu (Diabro琀椀ca virgifera) Güz 琁㄀r琁㄀lı (Spodoptera frugiperda) Narda Bakteriyel Yanıklık (Xanthomonas axonopodis punicae) Turunçgil Yeşillenme (Citrus Greening Bacterium) Turunçgil Sarı Damar Açılması Virüsü (Citrus Yellow Vein Clearing Virüs (CYVCV)) Candidatus Liberibacter solanacearum Ceviz güvesi (Erschoviella musculana) Kivide Bakteriyel Kanser (Pseudomonas syringae ac琀椀nidiae) Candidatus Phytoplasma vi琀椀s (Flavescence Doree Phytoplasma-FD), Candidatus Phytoplasma solani (Bois noir-BN) Soğanda Beyaz Çürüklük (Sclero琀椀um cepivorum) Çel琀椀k beyaz uç nematodu (Aphelenchoides besseyi) Karpuz bakteriyel meyve lekesi (Acidovorax avenae subsp. citrulli) Dacus ciliatus Çam çıralı kanser hastalığı (Gibberella circinata) Çam solgunluk nematodu (Bursaphelenchus xylophilus) Ani meşe ölümü (Phytophthora ramorum) Biber tripsi (Scirtothrips dorsalis) * Zararlı Organizmalar öncelik sırasına göre sıralanmıştır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 155 D. ARI ALAN TESİSİ 1. Genel Prensipler; Zararlıdan Ari Alan (ZAA); içerisinde belirli bir zararlı organizmanın var olmadığı bilimsel olarak kanıtlanan ve uygun olan hallerde bu koşulun resmi olarak sürdürüldüğü alandır (ISPM-5, Bitki Sağlığı Terimleri Sözlüğü). Zararlı organizma kaynaklı risklerin azaltıldığı veya bu ürünlerin yetiştirildiği alanlarda yapılan sürveyler ve kontrollerle belirlenen zararlı organizmalar için ariliğin oluşturulması uluslararası ticaretin artmasında önemli bir unsurdur. Enstitü Müdürlüklerince yürütülen projeli çalışmalar, ari alan tesis edilmek istenen zararlı organizmalar ile ilgili literatürlerin de desteklemesi durumunda, çalışma yapılan alan “Ari Alan” olarak tanımlanabilir. Bu durumda, ilgili Enstitü Müdürlüğünden yapılan çalışmalara ait (ne kadar alanda sürvey yapıldığı, toplam alanın yüzde kaçına denk geldiği, kaç farklı kontrol noktasının olduğu, numune sayısı ve diğer kayıtları içeren) bir sonuç raporu istenir. İl Müdürlüklerince ari alan tesisi çalışmaları, özellikle Bakanlıkça belirlenen ve Bitki Sağlığı Uygulama Programında yayınlanan sürvey listesinde yer alan bir veya daha fazla zararlı organizmada, ilin tamamında veya sınırlı bir alanda yürütülebilir. Ilgili Enstitü Müdürlüğü, belge düzeyinde kontroller, arazide yapacağı kontroller ve o alanda yapılmış diğer araştırma sonuçları ve literatür kayıtlarını da dikkate alarak değerlendirir. Araştırma sonuçlarında ve literatür kayıtlarında yapılan ari alan çalışmasının aksine bir veri olmaması durumunda, Bakanlık çalışmanın yürütüldüğü alanı “Ari Alan” olarak tanımlar. Ari alan çalışmalarında eksiklik bulunması halinde, bu eksikliklerin giderilmesi için Müdürlüğe ek süre verir. Enstitü ve/veya İl Müdürlükleri, yukarıdaki paragraflarda ifade edilen şartlara ek olarak; - Ülkemiz için riskli ve/veya ticarete konu olan bir zararlı organizmada, - Sürvey talimatları doğrultusunda, ISPM 4 ve ISPM 6 da yer alan genel şartları da taşıması koşulu ile belirli bir zararlı organizmadan “Ari Alan” çalışması yapabilir. Ari olarak tanımlanacak alan için resmi bir sürvey projesi bulunmalıdır. Bu sürvey projesi; a. Zararlı organizmanın biyolojisine uygun olarak hazırlanmış, b. Alanı temsil edecek görsel/mikroskobik muayeneyi içeren, c. Yeterli sayıda örneğin alınacağı numune alma planı olan, d. Laboratuvar analizleri ile desteklenen, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 156 e. Kurumsal bir yapı tarafından, yılda en az bir kez düzenli ve sistematik kontrolü yapılan, f. Sürvey metotları, tutulan kayıtlar, formlar ve analiz sonuçlarına erişilebilen ve kontrol edilebilen, g. Bakanlık Enstitü Müdürlükleri ve/veya il-ilçe Müdürlükleri tarafından, sürvey talimatları ve bitki sağlığı konularında eğitimli uzman/teknik elemanlar tarafından yürütülen, h. Bakanlık sürvey prosesleri ile uyumlu çalışmaları içerir. 2. Uygulama İl Müdürlükleri zararlı organizmadan ari alan (ZAA) tesis ederken aşağıdaki hususlar doğrultusunda çalışmalarını yürütmelidir: 1. Müdürlükler, planlanan bir sürede tamamlanmak üzere, projeli sürvey çalışması yürütür, daha önceki yıllarda, ZAA oluşturmak amacıyla hazırlanan sürvey projelerine devam edilir. 2. ZAA çalışması olmayan Müdürlükler Araştırma Enstitüleri ile işBirliği yaparak sürvey projesi hazırlar ve Genel Müdürlüğe gönderir. (Proje formu, Karantina Hizmetleri /d. Ari Alan Tesisi başlığında yer almaktadır) 3. Ari alan tesisinde ilgili Enstitü Müdürlüğü ile görüşülerek, alanı temsil edecek sayıda kontrol noktası (tarla, bahçe) ve numune sayısı belirlenerek çalışmanın güvenilirliği artırılır, yapılan tüm çalışmaların kayıtları tutulur. 4. ZAA tesis edilen alanlarda Müdürlükler parsel kontrollerini ve numune sayısını azaltarak gözlemlere devam eder. 5. ZAA çalışmasını tamamlayan Müdürlük, ayrıntılı bilgileri (formlar, analiz raporları vb.) müdürlükte muhafaza eder. Sonuç raporunu, BILGI amacıyla Bakanlığa, GEREĞI için ilgili Enstitü Müdürlüğüne resmi yazı ile gönderir. 6. Enstitüsü Müdürlüğü yürütülen çalışmaları ve tutulan kayıtları (sürvey formları, raporlar, sürvey haritaları, analiz raporları, ve diğer kontroller) 3 uzmandan oluşturulacak bir komisyon marifetiyle inceleyerek bir rapor hazırlar. 7. Enstitü Müdürlüğü tarafından hazırlanan rapor, ari alan tesisini değerlendirmek üzere, Bakanlığa bildirilir. 8. Bakanlık Enstitü Müdürlüğü tarafından hazırlanan raporu değerlendirmeye alarak ari alan kararını verir. Web sayfasında veya Bitki Sağlığı Uygulama Programı kitabında yayınlar. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 157 Müdürlük tamamlanan ZAA çalışmasını, Ens琀椀tü Müdürlüğüne (GEREĞİ için) ve Bakanlığa (BİLGİ için) resmi yazı ile bildirmesi Ens琀椀tü Müdürlüğünün yürütülen ari alan çalışmalarını ve tutulan kayıtları incelemesi ve sonucu Bakanlığa bildirmesi Bakanlığın çalışmaları değerlendirmesi, uygun olması durumunda Bitki Sağlığı Uygulama Programı kitabında yayınlamasıZa ra rlı O rg an izm ad an A ri Al an Te sis in de İz le ne ce k Y ol ZAA Tesis Edilen İller İller Zararlı Organizma Türkiye Xylella yaprak yanıklığı (Xylella fas琀椀diosa) Denizli Narda bakteriyel yanıklık (Xanthomonas axonopodis punicae) Adana Narda bakteriyel yanıklık (Xanthomonas axonopodis punicae) Antalya (Finike, Kepez, Manavgat, Serik, Konyaal琁㄀, Aksu, Döşemeal琁㄀, Gazipaşa, Kemer, Alanya, Kumluca, Kaş) Narda bakteriyel yanıklık (Xanthomonas axonopodis punicae) Erzurum Patates güvesi (Phthorimaea operculella) Patates halka çürüklüğü (C. sepedonicus) Patates kist nematodları (Globodera rostochiensis, G. pallida) Patates kök ur nematodları (Meloidogyne chitwoodi) Epitrix similaris Şarka virüsü (Plum pox potyvirus PPV) Gümüşhane Epitrix similaris Bolu Epitrix similaris Ardahan Patates güvesi (Phthorimaea operculella) Patates siğili (Synchytrium endobio琀椀cum) Patates kist nematodları (Globodera rostochiensis, G. pallida) Patates kök ur nematodları (Meloidogyne chitwoodi) Epitrix similaris Mardin Şarka virüsü (Plum pox potyvirus PPV) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 158 Van Şarka virüsü (Plum pox potyvirus PPV) Adıyaman Şarka virüsü (Plum pox potyvirus PPV) Ankara Cand. Phytoplasma vi琀椀s (Flavescence Doree Phytoplasma-FD) Tokat (Erbaa, Niksar, Pazar, Turhal, Zile) Cand. Phytoplasma vi琀椀s (Flavescence Doree Phytoplasma- FD), Cand. Phytoplasma solani (Bois noir-BN) İzmir Ba琁㄀ mısır kök kurdu (Diabro琀椀ca virgifera) Elazığ Cand. Phytoplasma solani (Bois noir-BN) Hatay Ba琁㄀ mısır kök kurdu (Diabro琀椀ca virgifera) Antalya Ba琁㄀ mısır kök kurdu (Diabro琀椀ca virgifera) Sakarya Ba琁㄀ mısır kök kurdu (Diabro琀椀ca virgifera) Antalya Turunçgil Yeşillendirme (Citrus Greening Bacterium) Antalya Kivide bakteriyel kanser (Pseudomonas syringae ac琀椀nidiae) Rize (Ardasan, Fındıklı, Çayeli, Pazar) Kivide bakteriyel kanser (Pseudomonas syringae ac琀椀nidiae) Bar琁㄀n Kivide bakteriyel kanser (Pseudomonas syringae ac琀椀nidiae) Ordu Kivide bakteriyel kanser (Pseudomonas syringae ac琀椀nidiae) Giresun Kivide bakteriyel kanser (Pseudomonas syringae ac琀椀nidiae) Trabzon Kivide bakteriyel kanser (Pseudomonas syringae ac琀椀nidiae) Manisa (Demirci) Akdeniz meyvesineği (Cera琀椀琀椀s capitata) Samsun Kivide bakteriyel kanser (Pseudomonas syringae ac琀椀nidiae) Eskişehir (Mihalıççık) Akdeniz meyvesineği (Cera琀椀琀椀s capitata) Konya (Akşehir, Hadim, Bozkır, Halkapınar, Taşkent) Akdeniz meyvesineği (Cera琀椀琀椀s capitata) Yozgat (Kadışehri) Akdeniz meyvesineği (Cera琀椀琀椀s capitata) Amasya Epitrix similaris Mersin Narda bakteriyel yanıklık (Xanthomonas axonopodis punicae) Artvin Kivide bakteriyel kanser (Pseudomonas syringae ac琀椀nidiae) Adana (Aladağ, Ceyhan, Çukurova, Feke, İmamoğlu, Karaisalı, Karataş, Kozan, Pozan琁㄀, Saimbeyli, Sarıçam, Seyhan, Tufanbeyli, Yumurtalık, Yüreğir) Çiçek ve Meyve Monilyası (Monilinia fruc琀椀cola) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 159 ………………… İLİ SÜRVEY/ ARİ ALAN PROJESİ Projesinin Konusu Başlama / Bi琀椀ş Tarihi Süre ……yıl Koordinatör Araş琁㄀rma Kuruluşu Koordinatör Uzman İl Sorumlusu İlçe Sorumluları Liste olarak verilebilir. (İsim – Müdürlük – E-mail – Telefon) İş birliği Yapılan Kurum/ Kuruluş Sürvey Amacı Sürveyi hangi amaçla yap琁㄀ğınız bu kısma yazılacak Materyal-Metot Sürveyin hangi metotla yapılacağı, numunelerin nasıl alınacağı, kullanılacak tuzaklar, tuzakların asılacağı yerler gibi bilgiler yazılacak琁㄀r. Kayıt Sisteminden Alınacak Form: 1. Sürvey Teklif Formu Yıllık Çalışma Planı (Zararlıdan Ari Alan Tesisi) Aylar Yapılması Planlanan Çalışma Teknik Eleman(lar) (İl/ İlçe) Ocak Ne/ Nerede/ Ne Zaman/ Nasıl/ Neden Kim Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık * Tüm zararlı organizmalar tek bir formda gösterilebilir. Hazırlayan Onaylayan Kayıt Sisteminden Alınacak Formlar (Yıl Sonu): 1. Sürvey Uygulama Formu 2. Bulaşık Alan Formu 3. Numune Alma Formu Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 160 E. ULUSLARARASI BİTKİ SAĞLIĞI STANDARTLARI (ISPMs) Bitki sağlığı ve karantina alanında ülkeler arasında bilgi alışverişi, bilimsel temelli çalışmalar ve risk analizleri yaparak uluslararası alanda uygulama birlikteliğini sağlamak amacıyla, “Uluslararası Bitki Koruma Örgütü” (IPPC) tarafından “Uluslararası Bitki Sağlığı Standartları” (ISPMs) oluşturulmaktadır. IPPC, 1952 yılında FAO’ya bağlı olarak kurulmuş bir birliktelik anlaşmasıdır. Amacı bitki sağlığını korumak, zararlı organizmaların yayılmasını önlemek ve yok edilmesini sağlamaktır. Söz konusu anlaşmaya taraf olan ülkemizde, standartların uygulamaya aktarılması amacıyla ISPM’lerin çevirisi yapılarak GKGM web sayfasının “Birim Faaliyetleri Bölümün”de yer almaktadır. Şimdiye kadar IPPC tarafından oluşturulan standartların listesi aşağıdadır. Tercümesi yapılıp Web sayfasında yer alan standartlar işaretlenmiş (*) olup, tercüme çalışmaları devam etmektedir. Uluslararası ticarette dünya tarafından genel kabul gören ve bitki sağlığı alanında kullanılmakta olan bu standartlar ülkemizde bitki sağlığı faaliyetlerinde yakından takip edilmekte ve mevcut çalışmalarımızda söz konusu standartlara paralel olarak gerçekleştirilmektedir. *ISPM 1 - (2021) Uluslararası ticarette bitki sağlığı tedbirlerinin uygulanması ve bitkilerin korunmasına yönelik bitki sağlığı prensipleri ISPM 2 - (2021) Zararlı risk analizine yönelik çerçeve ISPM 3 - (2021) Biyolojik kontrol ajanları ve diğer yararlı organizmaların ithalatı, ihracatı ve nakliyatına yönelik rehber *ISPM 4 - (2021) Zararlıdan ari alanların tesisi için gerekenler *ISPM 5 - (2022) Bitki sağlığı terimleri sözlüğü İlave No 1. (2001) - Düzenlenmiş zararlılara yönelik resmi kontroller kavramının yorumlanması ve uygulanması rehberi İlave No 2. (2003) - Çevresel değerlendirmeleri de içeren, potansiyel ekonomik önem ve ilgili terimlerin anlaşılması rehberi Ek No 1. (2009) - Bitki sağlığı terimleri sözlüğü ile ilişkili olarak Biyolojik Çeşitlilik Konvansiyonu Terminolojisi *ISPM 6 - (2021) Gözetleme rehberi ISPM 7 - (2021) Bitki sağlığı sertifika sistemi (1997 de kabul edildi, 2011 revize) *ISPM 8 - (2022) Bir bölgede zararlı organizma durumunun tespiti *ISPM 9 - (2021) Zararlı organizma eradikasyon programı rehberi *ISPM 10 - (2021) Zararlıdan ari üretim alanlarının ve zararlıdan ari üretim yerlerinin tesisi için gerekenler ISPM 11 - (2021) Karantina etmenlerine yönelik, değişime uğramış canlı organizmalar ve çevre risklerinin analizini de içeren zararlı risk analizi. (2001 kabul edildi, 2003 ve Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 161 2004 te revize) ISPM 12 - (2022) Bitki sağlığı sertifikaları (2011 de kabul edildi, CPM-6 yine 2011de revize etti) ISPM 13 - (2021) Şartların sağlanmadığı ve acil müdahalenin bildirimine yönelik rehber *ISPM 14 - (2021) Zararlı risk yönetimi için sistemlerin yaklaşımlarında entegre tedbirlerin kullanımı ISPM 15 - (2021) Uluslararası ticarette ahşap ambalaj malzemesine yönelik düzenleme ISPM 16 - (2021) Düzenlenme yapılmış karantina dışı etmenler: Konsept ve uygulama *ISPM 17 - (2021) Zararlı etmenlerin bildirilmesi *ISPM 18 - (2021) Bitki sağlığı tedbiri olarak radyasyon uygulama rehberi *ISPM 19 - (2021) Düzenleme yapılmış zararlı etmen listelerine yönelik rehber *ISPM 20 - (2021) Bitki sağlığı ithalat düzenleyici sistemine yönelik rehber ISPM 21 - (2021) Düzenleme yapılmış olan karantina dışı etmenlere yönelik zararlı risk analizi *ISPM 22 - (2021) Düşük zararlı yayılımı alanlarının tesisi için gerekenler ISPM 23 - (2021) Inspeksiyon için rehber *ISPM 24 - (2021) Bitki sağlığı tedbirlerinin denkliğinin belirlenmesi ve kabulüne yönelik rehber ISPM 25 - (2021) Transit geçiş sevkiyatı *ISPM 26 - (2021) Meyve sineklerine yönelik zararlıdan ari alanların tesis edilmesi (Tephritidae) ISPM 27 - (2021) Düzenlenmiş zararlı organizmalara yönelik teşhis protokolleri DP 01: Thrips palmi teşhis protokolü DP 02: Plum pox virüsteşhis protokolü DP 03: Trogoderma granarium Evertsteşhis protokolü DP 04: Tilletia Indica Mitra teşhis protokolü DP 05: Meyvede Phyllosticta citricarpa (McAlpine) teşhis protokolü DP 06: Xanthomonas citri subsp. citri teşhis protokolü DP 07: Potato spindle tuber viroid teşhis protokolü DP 08: Ditylenchus dipsacive Ditylenchus destructor teşhis protokolü DP 09: Anastrepha Schiner türleri teşhis protokolü DP 10: Bursaphelenchus xylophilus DP 11: Xiphinema americanum sensu lato Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 162 DP 12: Fitoplazmalar DP 13: Erwinia amylovora DP 14: Xanthomonas fragariae DP 15: Citrus tristeza virus DP 16: Liriomyza türleri DP 17: Aphelenchoides besseyi, A. fragariaeveA. ritzemabosi DP 18: Anguina spp. DP 19: Sorghum halepense DP 20: Dendroctonus ponderosae DP 21: Candidatus liberibacter solanacearum DP 22: Fusarium circinatum DP 23: Phytophthora ramorum DP 24: Tomato spotted wilt virus, Impatiens necrotic spot virus ve Watermelon silver mottle virüs DP 25: Xylella fastidiosa DP 26: Austropuccinia psidii DP 27: Ips spp. DP 28: Conotrachelus nenuphar DP 29: Bactrocera dorsalis DP 30: Striga spp. DP 31: ‘Candidatus liberabacter’ spp. Citrus spp. DP.32: Ceratitis türleri DP 33: Mononychellus tanajoa ISPM 28: (2021) Düzenlenmiş zararlı organizmalara yönelik bitki sağlığı uygulamaları PT 01: Anastrepha ludens’e yönelik radyasyon uygulaması PT 02: Anastrepha obliqua’ya yönelik radyasyon uygulaması PT 03: Anastrepha serpentina’ya yönelik radyasyon uygulaması PT 04: Bactrocera jarvisi’ye yönelik radyasyon uygulaması PT 05: Bactrocera tryoni’ye yönelik radyasyon uygulaması PT 06: Cydia pomonella’ya yönelik radyasyon uygulaması PT 07: Tephritidae familyasından meyve sineklerine yönelik radyasyon uygulaması (genel) PT 08: Rhagoletis pomonella’ya yönelik radyasyon uygulaması PT 09: Conotrachelus nenuphar’a yönelik radyasyon uygulaması Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 163 PT 10: Grapholita molesta’ya yönelik radyasyon uygulaması PT 11: Oksijen yetmezliği şartlarında Grapholita molesta’ya yönelik radyasyon uygulaması PT 12: Cylas formicarius elegantus’a yönelik radyasyon uygulaması PT 13: Euscepes postfasciatus’a yönelik radyasyon uygulaması PT 14: Ceratitis capitata’e yönelik radyasyon uygulaması PT 15: Cucumis melo var. Reticulatus için Bactrocera cucurbitae’ya yönelik sıcak buhar uygulaması PT 16: Citrus sinensis için Bactrocera tryoni’ye yönelik soğuk uygulaması PT 17: Citrus reticulata x C. Sinensis için Bactrocera tryoni’ye yönelik soğuk uygulaması PT 18: Citrus limon için Bactrocera tryoni’ye yönelik soğuk uygulaması PT 19: Dysmicoccus neobrevipes, Planococcus lilacinus ve Planococcus minor’ye yönelik radyasyon uygulaması PT 20: Ostrinia nubilalis’e yönelik radyasyon uygulaması PT 21: Carica papaya’da Bactrocera melanotus ve Bactrocera xanthodes’a yönelik sıcak buhar uygulaması PT 22: Soyulmuş ahşapta böcekler için sülfüril florür fümigasyon uygulaması PT 23: Soyulmuş ahşapta nematodlar ve böcekler için sülfüril florür fumigasyon uygulaması PT 24: Citrus sinensis’te Ceratitis capitata’ya yönelik soğuk uygulama PT 25: Citrus reticulata × C. Sinensis’te Ceratitis capitata’ya yönelik soğuk uygulama PT 26: Citrus limon’da Ceratitis capitata’ya yönelik soğuk uygulama PT 27: Citrus paradisi’de Ceratitis capitata’ya yönelik soğuk uygulama PT 28: Citrus reticulata’da Ceratitis capitata’ya yönelik soğuk uygulama PT 29: Citrus clementina’da Ceratitis capitata’ya yönelik soğuk uygulama PT 30: Mangifera indica’da Ceratitis capitata’ya yönelik sıcak buhar uygulaması PT 31: Mangifera indica’da Bactrocera tryoni’ye yönelik sıcak buhar uygulaması PT 32: Carica papaya’da Bactrocera dorsalis’e yönelik sıcak buhar uygulaması PT 33: Bactrocera dorsalis için ışınlama uygulaması PT 34: Prunus avium, Prunus salicina ve Prunus persica üzerinde Ceratitis capitata için soğuk uygulaması PT 35: Prunus avium, Prunus salicina ve Prunus persica üzerinde Bactrocera tryoni için soğuk uygulaması PT 36: Vitis vinifera’da Ceratitis capitata için soğuk uygulaması PT 37: Vitis vinifera üzerinde Bactrocera tryoni için soğuk uygulaması Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 164 PT 38: Carposina sasakii için ışınlama uygulaması PT 39: Anastrepha cinsi için ışınlama uygulaması PT 40: Meyvelerde Tortricidae için ışınlama uygulaması PT 41: Citrus sinensis’de Bactrocera zonata için soğuk uygulaması PT 42: Zeugodacus tau için ışınlama uygulaması PT 43: Sternochetus frigidus için ışınlama uygulaması PT 44: Malus pumila ve Prunus persica’da Cydia pomonella ve Grapholita molesta’ya yönelik sıcak buhar uygulaması PT 45: Pseudococcus jackbeardsleyi ışınlama uygulaması. *ISPM 29 - (2021) Düşük zararlı yayılımı alanları ve zararlıdan ari alanların kabul edilmesi ISPM 30 - (2019) Meyve sinekleri (Tephritidae)’ne yönelik düşük zararlı yayılımı alanlarının tesisi *ISPM 31 - (2021) Sevkiyatlardan örnek alınmasına yönelik metodoloji ISPM 32 - (2021) Zararlı etmenleri riskine göre emtianın sınıflandırılması ISPM 33 - (2021) Uluslararası ticarete yönelik zararlıdan ari patates mikro çoğaltım materyal ve küçük yumruları ISPM 34 - (2021) Bitkilere yönelik giriş noktası karantina istasyonlarının dizaynı ve işleyişi ISPM 35 - (2021) Meyve Sineklerinde Zararlı Risk Yönetimi İçin Sistem Yaklaşımı ISPM 36 - (2021) Dikim amaçlı bitkiler için entegre tedbirler ISPM 37 - (2021) Meyvelerin meyve sineklerine (Tephritidae) konukçu durumunun belirlenmesi ISPM 38 - (2021) Tohumların uluslararası dolaşımı *ISPM 39 - (2021) Ahşabın uluslararası dolaşımı ISPM 40 - (2021) Dikim amaçlı bitkilerle ilgili yetiştirme materyallerinin uluslararası dolaşımı ISPM 41 - (2021) Kullanılmış makine, taşıt ve ekipmanların uluslararası dolaşımı ISPM 42- (2021) Bitki sağlığı tedbirleri olarak sıcaklık uygulamalarının kullanımı için gereklilikler ISPM 43 - (2021) Bitki sağlığı tedbirleri olarak fumigasyon uygulamalarının kullanımı için gereklilikler ISPM 44 - (2022) Bitki sağlığı tedbirleri olarak modifiye atmosfer uygulamalarının kullanımı için gereklilikler ISPM 45 - (2022) Bitki sağlığı eylemlerini gerçekleştirmeye yetkili kuruluşlarsa, ulusal bitki koruma kuruluşları için gereklilikler Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 165 ISPM 46- (2022) Emtiaya özgü bitki sağlığı tedbirleri için standartlar ISPM 47- (2022) Bitki sağlığında denetim *Tercümesi yapılıp Web sayfasında yer alan standartlar F. ISPM 15 UYGULAMASINA İLİŞKİN ESASLAR 25/05/2019 tarih ve 30784 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik” kaldırılarak yeni yönetmelik 26 Temmuz 2024 tarih ve 32613 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmış, yeni yönetmeliğin yürürlük tarihi maddelerine göre değişiklik göstermekle birlikte kademeli olarak 01/01/2025 ve 1/7/2025 belirlenmiş琀椀r. Yeni yönetmelik ile beraber tedarikçiler, işaretleme apara琁㄀ imal ve sa琁㄀şı yapan 昀椀rmalarda kayıt al琁㄀na alınacak. 1 Temmuz 2025 tarihinden i琀椀baren ülkemize ithalat yoluyla ürün beraberinde gelen palet, sandık, kasa ve kablo makarası gibi ahşap ambalaj malzemelerinin herhangi bir işleme gerek olmadan tekrar ülkemizden yapılacak ihracat işleminde kullanılabilmesi için bazı şartlar ge琀椀rilmiş琀椀r. ISPM 15 işare琀椀 üzerinde diğer ülkelere ait kod bulunan ahşap ambalaj malzemelerinin Türkiye’ye ithal ürün beraberinde geldiğinin fatura ile belgelendirilmesi ve bu ahşap ambalaj malzemelerinin ısıl işlem gördüğüne dair raporlarının (ısıl işlem sayısal raporu veya ısıl işlem gra昀椀k raporu vb.) bulunması durumunda tekrar ihracat işleminde kullanılabilecek琀椀r. 1 Temmuz 2025 tarihinden i琀椀baren, faturası ve ısıl işlem gördüğüne dair raporu bulunmayan ahşap ambalaj malzemelerinin tekrar Türkiye’den yapılacak ihracat işlemlerinde kullanımına izin verilmeyecek琀椀r. Yeni yönetmelik ile beraber yapılan ısıl işlem uygulamalarının geriye dönük takibi ve kontrolünün yapılabilmesi için ısıl işlem 昁㄀rınlarına kamera sistemi konulması zorunluluğu ge琀椀rilmiş琀椀r. İzlenebilirliği sağlamak ve sahteciliğin önüne geçebilmek için ısıl işlem uygulaması sonrası alınan raporlar ve ahşap ambalaj malzemeleri üzerine karekod uygulaması getirilmiştir. Ayrıca kapsam dışı ahşap ambalaj malzemesi ile kapsam dahilinde olan ahşap ambalaj malzemelerinin bir arada kullanılmasına imkan tanınarak şartları belirlenmiş琀椀r. Yönetmelik gereğince, İşaretleme İzin Belgesi verilen işletmeler yılda en az iki defa, tedarikçiler, işaretleme apara琁㄀ imal ve sa琁㄀şı yapan 昀椀rmalar da yılda en az bir defa olmak üzere ISPM 15 kontrol görevlilerince denetlenir. Yönetmelik hükümlerine aykırı durum tespit edilen işletmelerin dene琀椀m tutanakları dönem içerisinde Genel Müdürlüğe gönderilir. Gerekli idari yap琁㄀rımlar İl Müdürlüklerince uygulanır. Sadece ahşap ambalaj malzemesi ithala琁㄀ ve ihraca琁㄀ yapılıyor ise bitki sağlık ser琀椀昀椀kası düzenlenmesi zorunludur. İthal edilen ahşap ambalaj malzemeleri ülkemize Tarım ve Orman Bakanlığı Kontrolüne Tabi Belirli Ürünlerin Girişine Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 166 Yetkili Gümrük İdareleri İle Resmi Kontrollerini Yapmaya Yetkili İl Tarım ve Orman Müdürlüklerinin Belirlenmesine Dair Tebliğin Ek-2 sinde belir琀椀len 25 ilde (Adana, Ağrı, Antalya, Ardahan, Artvin, Bar琁㄀n, Bursa, Edirne, Giresun, Hatay, İstanbul, İzmir, Kars, Kastamonu, Kocaeli, Mersin, Ordu, Rize, Sakarya, Samsun, Tekirdağ, Trabzon, Van, Yalova,Zonguldak) bulunan 48 adet gümrük kapısından girebilmektedir. G. BİTKİ SAĞLIK SERTİFİKASI DÜZENLENMESİNE İLİŞKİN ESASLAR Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kası; bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin ihraca琁㄀nda, alıcı ülke bitki sağlığı şartlarını sağladığını gösteren ve uluslararası standartlara uygun olarak düzenlenen bir belgedir. Ülkemizden diğer ülkelere ihraç edilecek olan, bitki sağlığı kontrollerine tabi bitki ve bitkisel ürünler için aşağıda belir琀椀len esaslar doğrultusunda Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kası düzenlenir. • Geçerliliği Uluslararası Bitki Koruma Sözleşmesini (IPPC - Interna琀椀onal Plant Protec琀椀on Conven琀椀on) imzalayan tara昀氀arca kabul edilen, Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kası düzenlenmesine ilişkin uluslararası standartlara (ISPM 12 - Interna琀椀onal Standardsfor Phytosanitary Measures –) uygun olarak düzenlenir. • FAO’nun (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü) resmi dillerinden biri (tercihen İngilizce) ile yazılır. • Ürün ve sevkiyata ilişkin gerekli nitelik ve bilgiler, malın tanımlanmasını kolaylaş琁㄀ran uluslararası kodlar, gümrük kodları, uluslararası kabul gören birim ve terimlerle doğru ve açık şekilde ifade edilir. • Alıcı ülke tara昁㄀ndan belirlenen şartlar ve deklarasyon taleplerine göre düzenlenir. • Ulusal Bitki Koruma Organizasyonu (NPPO) tara昁㄀ndan düzenlenir. İhracata konu bitki ve bitkisel ürünler, alıcı ülke karantina gerekliliklerine ve uluslararası standartlara göre kontrol edildikten sonra, hastalık ve zararlılardan ari ve ihracata uygun bulunması halinde Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kası düzenlenerek ihraç edilirler. Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kası taşıması gerekli bitki ve bitkisel ürünler, GTİP numaraları (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) belir琀椀lerek, Bitki Karan琀椀nası Yönetmeliği’nin EK-5 liste sinde yer almaktadır. Bitki ve bitkisel ürünlerin ihracat işlemleri ve Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kasının düzenlenmesine ilişkin esaslar, Bitki Karan琀椀nası Yönetmeliği, Dördüncü Bölüm, “İhracat” başlığı al琁㄀ndaki Madde 17’de hükme bağlanmış olup özetle aşağıda belir琀椀ldiği şekildedir. • İhracatçılar, ihracat başvuru formu ile Müdürlüğe müracaat ederek ihraç edilecek ürünlerin resmî kontrolünü talep ederler. • İhraç edilmek istenilen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile bunların ambalajları, alıcı ülkenin bitki sağlığı şartları açısından resmî kontrole tabi tutulur. Gerek琀椀ğinde ilave laboratuvar analizleri yapılır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 167 • Alıcı ülkenin bitki sağlığı şartlarını taşıyan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler için Bitki Karan琀椀nası Yönetmeliği’nin Ek-7’deki örneğe uygun olarak ve ISPM-12 kurallarına göre Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kası bir asıl ve iki suret olarak düzenlenir. Aslı ve bir sure琀椀 ihracatçıya verilir. Bir sure琀椀 Müdürlükte muhafaza edilir. • Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kası ve Yeniden İhracat (Re-Export) Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kası, düzenlenmesinden i琀椀baren ondört gün içinde bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler çıkış yapmak zorundadır. Bu süre içerisinde çıkış işlemi gerçekleşmeyen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler yeniden kontrol edilir. QR Kodlu Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kası; Ülkemiz tara昁㄀ndan düzenlenen Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kaları (BSS) eşliğinde başka ülkelerde ye琀椀ş琀椀rilen ürünlerin Ülkemiz ürünleri gibi gösterilerek ihraç edilmesini önlemek amacıyla; Bitki Sağlık Ser琀椀昀椀kalarının iki aşamalı doğrulanması için h琀琀ps://tbs.tarbil.gov.tr/Main/PhytosanitaryCer琀椀昀椀cate linki üzerinde çalışan «QR Kodlu Bitki Sağlık Sertifikası ve Doğrulama Sistemi» geliştirilmiş olup 15 Şubat 2024 tarihinde uygulamaya aktarılmıştır. Ülkemiz tarafından bitki ve bitkisel ürün ve diğer ürünler için düzenlenen Bitki Sağlık Sertifikalarının (BSS) 15 Şubat 2024 tarihinden itibaren QR kodlu olarak basılacağı hususu G/SPS/N/TUR/140 ve G/SPS/N/TUR/140/Add.1 simgeli ekli SPS bildirimi yapılarak duyurulmuştur. H. FÜMİGASYON UYGULAMALARI KAPSAMINDA YAPILACAK İŞLEMLER Fümigasyon uygulamaları; Bitki Karan琀椀nası Fümigasyon Yönetmeliğindeki esaslara göre “Fümigasyon Ruhsat Belgesi” almış, fümigasyonu 琀椀cari amaçla ya pacak gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan “fümigasyon operatör belgesi” sahibi kişiler tara昁㄀ndan yapılır. Fümigasyon uygulamasında Methyl Bromide (MeBr) kullanılacak ise, Fümigasyon Ruhsat Belgeli işletmede çalışan ve “Methyl Bromide Uygulama Belgesi” sahibi fümigasyon operatörü tara昁㄀ndan uygulama yapılır. Methyl Bromide (MeBr)’ün karan琀椀na ve taşıma öncesi kullanımı esas琁㄀r. Karan琀椀na ve taşıma öncesi kullanımlar için İstanbul, İzmir ve Mersin Zirai Karan琀椀na Müdürlükleri tara昁㄀ndan yapılacak Methyl Bromide (MeBr) sa琁㄀şı sonrası, zirai karan琀椀na amaçlı uygulamaların Zirai Karan琀椀na Müdürlüklerinde görevli fümigasyon operatörleri nezare琀椀nde, ih琀椀yaç duyulması halinde ise İl Tarım ve Orman Müdürlüklerinde görevli fümigasyon operatörü, fümigasyon operatörü bulunmaması halinde ise görevli konu uzmanı ziraat mühendisi nezare琀椀nde yapılması gerekmektedir. MeBr ile fümigasyon uygulamalarının sadece ülkemizde üre琀椀len ve ihraç edilecek ürünler için taşıma öncesi karan琀椀na amaçlı uygulamalarla sınırlandırılmasına karar verilmiş琀椀r. Konu ile ilgili olarak 15.03.2024 tarihli G/SPS/N/TUR/142 sayılı SPS bildirimi yapılmış琁㄀r. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 168 Fümigasyon Ruhsat belgeli; gerçek ve tüzel kişi, Kamu Kurum ve Kuruluşları ile diğer kuruluşların yıllık dene琀椀mleri Zirai Karan琀椀na Müdürlüğü /İl Tarım ve Orman Müdürlüğü personeli fümigasyon operatörleri tara昁㄀ndan yapılarak dönem içerisinde yapılan dene琀椀mlere ait veriler; birinci dönemde en geç Haziran, ikinci dönemde en geç Aralık ayı sonuna kadar aşağıda yer alan tabloya işlenerek Genel Müdürlüğe gönderilir. Fümigasyon uygulamaları 25.01.2024 tarihli ve E-21817801-320.03.01.01- 12768651 sayılı yazımız ekinde yer alan tablolara göre tanzim edilir. Fümigasyon Ruhsat belgeli gerçek ve tüzel kişi, kamu kurum ve kuruluşları ile diğer kuruluşları Me琀椀l Bromür (MeBr) uygulamalarına ilişkin tabloları doldurarak, her ayın son gününe kadar, Fümigasyon ruhsat belgesi aldıkları Zirai Karan琀椀na Müdürlüğü (ZKM)/ İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne ve MeBr’ü satın aldıkları ZKM’ne gönderirler. Diğer fümigantlarla yapılan fümigasyon uygulamalarına ilişkin tabloları üçer aylık dönemler halinde Fümigasyon ruhsat belgesi aldıkları Zirai Karan琀椀na Müdürlüğü (ZKM)/ İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne ile琀椀rler. Bakanlığımız ilgili Müdürlüğü tara昁㄀ndan, Müdürlüklerine gelen belge ve bilgileri kontrol edilerek, her aya ait tanzim edilecek MeBr tabloları bir sonraki ayın 5 (beş) inci gününe kadar MeBr’ün sa琁㄀n alındığı ZKM’ne ile琀椀lecek琀椀r, Müdürlüklerince nezaret edilen MeBr uygulamaları da bu tabloya ilave edilecek琀椀r. Ayrıca Genel Müdürlüğümüze de gönderilir. Diğer Fümigant uygulamalarına ilişkin tablolarda kontrol edilerek üçer aylık dönemler halinde gönderilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 169 FÜ M İG AS YO N RU HS AT B EL GE Lİ İŞ LE TM EL ER İN D EN ET İM V ER İLE Rİ İşl et m en in İşl et m en in Ta şım as ı Ge re kl i Ş ar tla rd an He rh an gi B iri ni K ay be tm e Du ru m u İşl et m ed e Ya pı la n İşl em le rin Uy gu ns uz lu k D ur um u İşl et m ey e Uy gu la na n İd ar i Y ap 琁㄀r ım De ne 琀椀m i Ya pa n Ko nt ro l Gö re vl ile ri Ad ı/ So ya dı Ad ı v e/ ve ya Un va nı ve A dr es i Fü m ig as yo n Ru hs at N um ar as ı De ne 琀椀m Ta rih i Ka yb et m em iş Ka yb et m iş Uy gu n Uy gu n De ği l Ko nt ro l G ör ev lil er i Ad ı S oy ad ı: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. Ad ı S oy ad ı : .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . Un va nı : ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . U nv an ı : .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . İm za sı : .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. İm za sı : . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 170 25.01.2024 Sayı : E-21817801-320.03.01.01-12768651 Konu : Fümigasyon Formları ve Denetim DAĞITIM YERLERİNE Bilindiği üzere; Ülkemizde bitki karantinası fumigasyon uygulamaları; "11/6/2010 tarihli ve 21/12/1967 tarihli ve 969 sayılı5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında hükümlerine dayanılarak hazırlanmış olan mevzuat hükümleri doğrultusunda yürütülmektedir.Kanun" Bunlar; "23.06.2000 tarihli ve 24088 Sayılı Metil Bromür'ün Tarımda Kullanımının ileAzaltılması Hakkında Yönetmelik" "19.04.2007 tarihli ve B.12.0.KKG.0.20.02.00-4993.015871- 29128 Sayılı MeBr takibi" talimatı ile ""19 /06/2011 tarihli ve 27969 sayılı Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği "Kıyı dır.Tesislerinde Fumigasyon Uygulama Talimatı" Bitki sağlığı uygulamalarında Genel Müdürlüğümüzden ruhsat almış bitki koruma ürünlerinin tavsiye edilen üründe ve dozda kullanılması gerekmekte olup, Ülkemizde ruhsatlı bitki koruma ürünlerine ve tavsiyelerine "Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı"nı içeren https://bku.tarimorman.gov.tr web adresinden ulaşılabilmektedir. Ayrıca ihraç edilecek olan ürünlerde ülke talebi olması halinde, zirai karantina uygulamaları kapsamında alıcı ülke talebi doğrultusunda fümigasyon uygulamalarıda yapılabilmektedir. Fümigasyon uygulamaları sonunda, bu uygulamalara ait bilgileri içeren farklı formların düzenlendiği görülmüştür. Bu nedenle fümigasyon uygulamalarına ilişkin formlarda farklılığın önüne geçilmesi amacıyla form ve tablolar yeniden hazırlanmış olup ekte gönderilmektedir. 1-Methyl Bromide Talep Formu; MeBr talep eden firma/müdürlük tarafından doldurulup imzalandıktan sonra, fümigasyon ruhsat belgesi aldığı ildeki ilgili müdürlüğe talep formunu sunulacaktır. Talep formundaki bilgiler ilgili müdürlük tarafından kontrol edildikten sonra, talep sahibi tarafından MeBr'ün satın alınacağı Zirai Karantina Müdürlüğüne (ZKM) teslim edilecektir. MeBr taşıma öncesi karantina amaçlı kullanımlar için satın alınıp uygulanacaktır. 2-MeBr Teslim Formu; İzmir/İstanbul/Mersin ZKM tarafından, talep sahibi firma/müdürlüğe MeBr satış yapılıp yapılmadığına ilişkin olarak tanzim edilecek ve MeBr'ü teslim alan ile satışı yapan müdürlük tarafından imzalanacaktır. 3-Methyl Bromide (MeBr) Uygulamasına Nezaret Talebi-Dilekçe; " TalimatıMeBr Takibi" gereği MeBr uygulamasına nezaret edilmesi için, MeBr uygulamasını yapacak firma/müdürlük tarafından MeBr Uygulamasına Nezaret Talebi Dilekçesi doldurulup imzalanarak, uygulamanın yapılacağı ildeki müdürlüğe başvurulacaktır. 4- Füm. Ruhsat Belg. Firma/Kurum (Aylık MeBr Tüketim Tablosu); MeBr uygulaması yapan firma/kurum tarafından aylık olarak tanzim edilerek, fümigasyon ruhsat belgesi aldığı müdürlüğe T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 1 / 3 Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 287 33 60 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Melahat ÇALIK Mühendis Telefon No:(312) 258 74 98 Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: 72C41AA5-7136-415F-B5A2-589D51EBDE9C Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 171 Dr. Ersin DİLBER Bakan a. Genel Müdür V. her ayın son gününe kadar iletilecektir. MeBr uygulaması yapılmadı ise uygulama yapılmadığına dair de bilgilendirme yapılacaktır. 5- Müdürlük (Aylık MeBr Tüketim Tablosu); Bakanlığımız ilgili müdürlüğü tarafından, Müdürlüklerine gelen belge ve bilgileri kontrol edilerek tanzim edilecek ve her aya ait tablo bir sonraki ayın 5 (beş)inci gününe kadar MeBr'ün satın alındığı ZKM'ne iletilecektir, müdürlüklerince nezaret edilen MeBr uygulamaları da bu tabloya ilave edilecektir. 6- Füm. Ruhsat Belg. Firma/Kurum (3 Aylık Fümigant Tüketim Tablosu); Fümigasyon uygulaması yapan firma/ kurum tarafından 3'er (üçer) aylık dönemler halinde tanzim edilerek, fümigasyon ruhsat belgesi aldığı müdürlüğe her 3(üç) aylık dönemin sonuna kadar iletilecektir. - 31 Mart'a kadar; Ocak-Şubat-Mart, - 30 Haziran'a kadar; Nisan-Mayıs-Haziran, - 30 Eylül'e kadar; Temmuz-Ağustos-Eylül, - 31 Aralık'a kadar; Ekim-Kasım-Aralık. 7- Müdürlük (3 Aylık Fümigant Tüketim Tablosu); Bakanlığımız ilgili müdürlüğüne üçer aylık dönemler halinde gelen fümigant tüketim tablosu, fümigasyon uygulamasına ait belge ve bilgiler müdürlük tarafından kontrol edilerek, üçer aylık dönemler halinde tanzim edilip Genel Müdürlüğümüze iletilecektir. MeBr ve diğer Fümigantlarla yapılacak Fümigasyon uygulamalarında; 1- MEBROM BKÜ satışlarının yalnızca taşıma öncesi ve karantina amacıyla kullanım için yapılması, başka bir alanda kullanımının engellenmesi için tüm tedbirlerin alınarak satılması, 2- MeBr Uygulama Belgesine sahip olmayan fümigasyon operatörleri tarafından MeBr uygulaması yapılmasının önlenmesi için MeBr uygulamasına nezaret edilmeden önce, firma/müdürlük adına MeBr ugulaması yapacak olan fümigasyon operatörünün MeBr uygulama belgesinin olup, olmadığının kontrol edilmesi, 3- Fümigasyon ruhsat belgeli firma/müdürlük; MeBr uygulamalarına ait bilgileri her ayın sonun kadar, yapılan diğer fümigasyon uygulamalarını ise üçer aylık dönemler halinde ruhsat aldıkları müdürlüğe bildirmesi hususunda bilgilendirilmesi, 4- Methyl Bromide Talep Formu, Methyl Bromide (MeBr) Uygulamasına Nezaret Talebi- Dilekçe, Füm. Ruhsat Belg. Firma/Kurum (Aylık MeBr Tüketim Tablosu) ve Füm. Ruhsat Belg. Firma /Kurum (3 Aylık Fümigant Tüketim Tablosu)'nun Müdürlüğünüzden fümigasyon ruhsat belgesi alan firma/müdürlüğe resmi yazı ile iletilerek süresi içerisinde tanzim edilmesinin sağlanması, 5- Fümigasyon uygulamalarında doz, uygulama süresi, sıcaklık vb. konulara uyulması hususunda fümigasyon ruhsat belgeli firma/müdürlüğün dikkatinin çekilmesi, 6- MeBr uygulamalarına nezaret edilirken uygulama dozu, uygulama sıcaklığı, uygulama süresi vb. konulara dikkat edilmesi gerekmektedir. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim. 2 / 3 Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 287 33 60 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Melahat ÇALIK Mühendis Telefon No:(312) 258 74 98 Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: 72C41AA5-7136-415F-B5A2-589D51EBDE9C Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 172 Ek: 1 - Methyl Bromide Talep Formu-Teslim Formu (2 Sayfa) 2 - Methyl Bromide (MeBr) Uygulamasına Nezaret Talebi -Dilekçe (1 Sayfa) 3 - Füm. Ruhsat Belg. Firma-Kurum (Aylık MeBr Tüketim Tablosu) 4 - Müdürlük (Aylık MeBr Tüketim Tablosu) 5 - Füm. Ruhsat Belg. Firma-Kurum (3 Aylık Fümigant Tüketim Tablosu) 6 - Müdürlük (3 Aylık Fümigant Tüketim Tablosu) Dağıtım: 81 İl Müdürlüğüne Tüm Zirai Karantina Müdürlüklerine 19.01.2024 Mühendis : Melahat ÇALIK 19.01.2024 Çalışma Grup Sorumlusu : Songül AKAR 22.01.2024 Daire Başkanı : Fatih KAYA 24.01.2024 Genel Müdür Yardımcısı : Doç. Dr. Yunus BAYRAM Koordinasyon : 22.01.2024 Daire Başkanı V. : Yalçın OCAK 24.01.2024 Daire Başkanı : Dr. Nesrin ÇAKIR ARICAN 3 / 3 Eskişehir Yolu 9. Km. Lodumlu Mevkii 06800 Çankaya/ Ankara Tel: (0312) 287 33 60 Faks: KEP Adresi : tarimveormanbakanligi@hs01.kep.tr Bilgi için:Melahat ÇALIK Mühendis Telefon No:(312) 258 74 98 Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. Doğrulama Kodu: 72C41AA5-7136-415F-B5A2-589D51EBDE9C Doğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/tarim-ebys 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 - 2 5 4 7 4 5 7 8 7 3 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 173 Ü rü n A dı Ü rü n M ik ta rı (K G ) H ac im (m ³) Çadıraltı Oda Depo Konteyner Gemi İl İlç e A dr es Fü m ig an tın Ti ca ri A dı Fü m ig an tın fo rm ül as yo nu (g az / t ab let /ta ba ka v b. ) Fü m ig an tın d oz u (g /m 3) , (A de t), (k ğ/ da ), (g /m ³), (l/ da ), (3 g/ m ³), (m ³) K ul la nı la n To pl am M ik ta r (K G ) Ta rih N o D üz en ley en İn sp ek tö r *F üm ig as yo n uy gu la m as ı s on un da İn sp ek tö r t ar af ın da n Bi tk i s ağ lık S er tif ik as ı ( BS S) d üz en len m iş ise b u kı sım d ol du ru la ca kt ır. FÜ M İG A SY O N R U H SA T BE LG EL İ G ER Ç EK , T Ü ZE L K İŞ İ K A M U K U R U M V E K U R U LU ŞU V E D İĞ ER K U R U LU Ş FÜ M İG A N T K U LL A N IM I T A K İP F O R M U B İT K İ S A Ğ LI K S ER Tİ Fİ K A SI * Fü m ig as yo n Ta ri hi Fü m ig as yo n Tu ta na ğı N um ar as ı İli : U yg ul am ay ı Y ap an F irm a /K ur um A dı : U yg ul am a D ön em i : 3 'er A yl ık (Ö rn eğ in : E ki m , K as ım v e A ra lık ) U yg ul am ay ı Y ap an Fü m ig as yo n O pe ra tö rü nü n A dı So ya dı (1 ) U yg ul am ay ı Y ap an Fü m ig as yo n O pe ra tö rü nü n A dı So ya dı (2 ) Ü rü nü n İh ra ç Ed ile ce ği / İt ha l E di ld iğ i Ü LK E FÜ M İG E ED İL EN ( F üm ig an t U yg ul an an ) K U LL A N IL A N FÜ M İG A N T ve M İK TA R I U yg ul am ay ı T al ep Ed en Fi rm a/ İh ra ca tç ı A dı FÜ M İG A SY O N Ş EK Lİ U Y G U LA M A Y A PI LA N Fü m ig an t'ı n Sa tın A lın dı ğı B ay i v e A dr es i Fi rm a / K ur um Y etk ili si Y uk ar ıd a ya zıl ı b ilg ile rin d oğ ru lu ğu F irm am ızc a / M üd ür lü ğü m üz ce o na yl an m ak ta dı r. İm za A dı S O Y A D I Ü nv an ı Fü m ig as yo n O pe ra tö rü İm za A dı S O Y A D I Ü nv an ı Fü m ig as yo n O pe ra tö rü İm za A dı S O Y A D I Ü nv an ı Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 174 Ü rü n A dı Ü rü n M ik ta rı (K G ) H ac im (m ³) Çadıraltı Oda Depo Konteyner Gemi İl İlç e A dr es Te ne ke K ut u (A de t) U yg ul am a D oz u (g /m ³) To pl am M ik ta r (K G ) Ta rih N o D üz en ley en İn sp ek tö r Ü nv an ı Ü nv an ı Fü m ig as yo n O pe ra tö rü İm za A dı S O Y A D I Fü m ig as yo n O pe ra tö rü İm za A dı S O Y A D I U yg ul am ay ı T al ep Ed en F irm a/ İh ra ca tç ı A dı Fi rm a / K ur um Y etk ili si İm za A dı S O Y A D I Ü nv an ı FÜ M İG E ED İL EN ( M eB r U yg ul an an ) FÜ M İG A SY O N Ş EK Lİ * Fü m ig as yo n uy gu la m as ı s on un da İn sp ek tö r t ar af ın da n dü ze nl en en B itk i s ağ lık S er tif ik as ın a (B SS ) i liş ki n bi lg ile r b ur ad a ye r a la ca kt ır. Y uk ar ıd a ya zıl ı b ilg ile rin d oğ ru lu ğu F irm am ızc a / M üd ür lü ğü m üz ce o na yl an m ak ta dı r. U Y G U LA M A Y A PI LA N FÜ M İG A SY O N R U H SA T BE LG EL İ G ER Ç EK , T Ü ZE L K İŞ İ K A M U K U R U M V E K U R U LU ŞU V E D İĞ ER K U R U LU Ş M ET H Y L BR O M İD E (M eB r) T A K İP F O R M U B İT K İ S A Ğ LI K S ER Tİ Fİ K A SI * Fü m ig as yo n Ta ri hi Fü m ig as yo n Tu ta na ğı N um ar as ı İli : U yg ul am ay ı Y ap an F irm a /K ur um A dı : U yg ul am a D ön em i : A yl ık (Ö rn eğ in : O ca k 20 24 ) K U LL A N IL A N M eB r M İK TA R I U yg ul am ay ı Y ap an Fü m ig as yo n O pe ra tö rü nü n A dı So ya dı U yg ul am ay a N ez ar et E de n M üd ür lü k U yg ul am ay a N ez ar et Ed en F üm ig as yo n O pe ra tö rü v ey a Zi ra at M üh en di sin in A dı S oy ad ı M eB r'ü n Te m in Ed ild iğ i M Ü D Ü R LÜ K Ü rü nü n İh ra ç Ed ile ce ği / İt ha l E di ld iğ i Ü LK E Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 175 TAŞIMA ÖNCESİ VE KARANTİNA AMAÇLI METHYL BROMİDE TALEP FORMU T.C TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI …….. Zirai Karantina Müdürlüğüne /……. İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne …../……/20… Taşıma öncesi karantina amaçlı kullanılmak üzere aşağıda belirtilen miktarda MeBr’ün ……. No’lu Fümigasyon Ruhsat Belgeli ……………………..………………………………………………… ……………………………………………….. Firmamıza/Müdürlüğümüze verilmesi hususunda; Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim. Firma Yetkilisi Adı Soyadı Kaşe-İmza Talep Edilen Methyl Bromide Bir Önceki Talep Tarihi Bir Önceki Talep Miktarı (Kg) Talep Tarihine Kadar Olan Tüketim Miktarı (Kg) Talep Tarihindeki Stok Miktarı (Kg) Talep Edilen Methyl Bromide Ambalaj Şekli Miktarı (Kg) Taşıma Aracı Plaka (2) Teslim Alacak Fümigasyon Operatörünün Adı ve Soyadı MeBr Uygulama Belgesi Tarih ve Numarası İmza (1)- Firmamızın/Müdürlüğümüzün talep ettiği MeBr; ihracatı yapılacak ve/veya ithal edilen ürün için Bitki Koruma ürünü (BKÜ) tavsiyelerine uygun olarak kullanılacak ve/ veya alıcı ülke talebi olması halinde ise NPPO kontak noktasından ya da alıcı ülke mevzuatından doğruluğu teyit edilecektir. Uygulamaya nezaret ve denetimlerde ilgili müdürlük tarafından gerekli kontrollerin yapılmasında kolaylık sağlanacaktır. (2) MeBr’ün teslimi ve taşınmasında kullanılacak araç; insan ve çevre sağlığına risk oluşturmayacak şekilde ve BKÜ ürünlerinin taşınmasına uygun olacaktır. (3) Taşıma aracının belirtilen şartlara uygun olmaması durumunda Firmamıza /Müdürlüğümüze MeBr teslim edilmeyeceği konusunda bilgilendirildik. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 176 T.C TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI …….. Zirai Karantina Müdürlüğü /……. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü TAŞIMA ÖNCESİ VE KARANTİNA AMAÇLI METHYL BROMİDE TESLİM FORMU İlgi: ..……….. Tarihli ve ………………….. Sayılı Dilekçe İli Firma /Kurum adı adresi: Talep Edilen Methyl Bromide Bir Önceki Talep Tarihi Bir Önceki Talep Miktarı (Kg) Talep Tarihine Kadar Olan Tüketim Miktarı (Kg) Talep Tarihindeki Stok Miktarı (Kg) Talep Edilen Methyl Bromide Ambalaj Şekli Miktarı (Kg) Taşıma Aracı Plaka (2) MeBr’di Teslim Alan Fümigasyon Operatörünün Adı ve Soyadı MeBr Uygulama Belgesi Tarih ve Numarası İmza 1)- MeBr; ihracatı yapılacak ve/veya ithal edilen Bitki Koruma ürünü (BKÜ) tavsiyelerine uygun ürün için kullanılacak ve/ veya alıcı ülke talebi olması halinde ise NPPO kontak noktasından ya da alıcı ülke mevzuatından doğruluğu teyit edilecektir. Nezaret ve denetimlerde ilgili müdürlük tarafından gerekli kontroller yapılacaktır. (2) MeBr’ün teslimi ve taşınmasında kullanılacak aracın, insan ve çevre sağlığına risk oluşturmayacak şekilde ve BKÜ ürünlerinin taşınmasına uygun olduğu kontrol edilmiştir. (Taşıma aracının belirtilen şartlara uygun olmaması durumunda MeBr teslim edilmez.) Yukarıda yer alan bilgilerin doğruluğu kontrol edilmiş olup, Firma/ Müdürlük adına talep edilen MeBr’ü teslim alacak Mehtyl Bromide uygulama belgesine sahip fümigasyon operatörüne verilmesinin uygun olduğu tarafımızca kabul edilmekte ve onaylanmaktadır……./……./20… Şb. Müdürü/Müdür Fümigasyon Operatörü Fümigasyon Operatörü veya Yrd MeBr Teslim Alan Fümigasyon Operatörü Adı Soyadı Araç Plakası Teslim Edilen MeBr Ambalaj Şekli Teslim Edilen Toplam MeBr Miktarı(Kg) İmza Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 177 … … … … … … … … … … . M Ü D Ü R LÜ Ğ Ü N E … .. / … / 20 K on u: M eB r U yg ul am as ın a N ez ar et T al eb i … … . N o’ lu F üm ig as yo n Ru hs at B el ge li … … … … … … … … … … … … … … … … … ... … … … … … … … … … … … … … … … … … … … .. F irm am ız / K ur um um uz t ar af ın da n ya pı la ca k M et hy l Br om id e uy gu la m al ar ın a ai t bi lg ile r aş ağ ıd a çı ka rıl m ış ol up , ya pı la ca k ol an M eB r uy gu la m as ın a M üd ür lü ğü nü zc e ne za re t e di lm es in i a rz e de rim . İm za Fi rm a /K ur um Y et ki lis in in A dı S O Y A D I Fi rm a K aş es i Sı ra N o Ta rih Sa at U yg ul am a Y er i Ü rü n A dı Ü rü n M ik ta rı (K g) Fü m ig as yo n U yg ul am a Şe kl i* K ul la nı la ca k M eB r’ü n U yg ul am ay ı Y ap ac ak Fü m ig as yo n O pe ra tö rü U yg ul am ay ı Ta le p Ed en Fi rm a/ İh ra ca tç ı Ü rü nü n İh ra ç Ed ile ce ği / İ th al E di ld iğ i Ü LK E A m ba la j Ş ek li, Sa yı sı, G ra m aj ı (K ut u/ Tü p vb .) K ul la nı la ca k To pl am M eB r M ik ta rı (K g) * Fu m ig as yo n şe kl in i ( K on te yn er . Ç ad ır A ltı , O da v b. ) y az ın ız . U yg ul am a; M eB r’i n Bi tk i K or um a Ü rü nü (B K Ü ) t av siy el er in e uy gu n ür ün iç in k ul la nı ld ığ ı v e /v ey a al ıc ı ü lk e ta le bi o ld uğ u, N PP O k on ta k no kt as ın da n ya da a lıc ı ül ke m ev zu at la rın da n ku lla nı m ın ın ta le p ed ild iğ i t ey it ed ilm işt ir. U yg ul am a ne za re tim de g er çe kl eş tir ilm işt ir. M üd ür lü kç e G ör ev le nd iri le n; İm za A dı S O Y A D I Ü nv an ı ( Fü m ig as yo n op er at ör ü/ Zi ra at M üh en di si) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 178 Ü rü n A dı Ü rü n M ik ta rı (K G ) H ac im (m ³) Çadıraltı Oda Depo Konteyner Gemi İl İlç e A dr es Fü m ig an tın Ti ca ri A dı Fü m ig an tın fo rm ül as yo nu (g az / t ab let /ta ba ka v b. ) Fü m ig an tın d oz u (g /m 3) , ( A de t), (k ğ/ da ), (g /m ³), (l /d a) , (3 g/ m ³), (m ³) K ul la nı la n To pl am M ik ta r (K G ) Ta rih N o D üz en ley en İn sp ek tö r Ü nv an ı İm za A dı S O Y A D I Ü nv an ı Y uk ar ıd ak i t ab lo fü m ig as yo n ru hs at b elg eli ; g er çe k, tü ze l k işi , k am u ku ru m v e k ur ul uş u ile d iğ er k ur ul uş la rd an a lın an b ilg ile r d oğ ru ltu su nd a M üd ür lü ğü m üz ce ta nz im ed ilm iş ve o na yl an m ak ta dı r. M üd ür lü k Y etk ili si İm za A dı S O Y A D I Ü nv an ı Fü m ig as yo n O pe ra tö rü / Z ira at M üh en di si Fü m ig as yo n O pe ra tö rü / Zi ra at M üh en di si İm za A dı S O Y A D I FÜ M İG E ED İL EN (F üm ig an t U yg ul an an ) K U LL A N IL A N FÜ M İG A N T ve M İK TA R I U yg ul am ay ı T al ep Ed en Fi rm a/ İh ra ca tç ı A dı FÜ M İG A SY O N Ş EK Lİ U Y G U LA M A Y A PI LA N FÜ M İG A SY O N R U H SA T BE LG EL İ G ER Ç EK , T Ü ZE L K İŞ İ K A M U K U R U M V E K U R U LU ŞU V E D İĞ ER K U R U LU Ş FÜ M İG A N T K U LL A N IM I T A K İP F O R M U Fü m ig an t'ı n Sa tın A lın dı ğı B ay i ve A dr es i * Fü m ig as yo n uy gu la m as ı s on un da İn sp ek tö r t ar af ın da n Bi tk i s ağ lık S er tif ik as ı ( BS S) d üz en len m iş ise b u kı sım d ol du ru la ca kt ır. B İT K İ S A Ğ LI K S ER Tİ Fİ K A SI * Fü m ig as yo n Ta ri hi Fü m ig as yo n Tu ta na ğı N um ar as ı U yg ul am ay ı Y ap an Fü m ig as yo n O pe ra tö rü nü n A dı So ya dı (1 ) U yg ul am ay ı Y ap an F ir m a / K ur um A dı İ li : M üd ür lü k : 3 'er A yl ık (Ö rn eğ in : E ki m , K as ım v e A ra lık ) U yg ul am a D ön em i : U yg ul am ay ı Y ap an Fü m ig as yo n O pe ra tö rü nü n A dı So ya dı (2 ) Ü rü nü n İh ra ç Ed ile ce ği / İt ha l E di ld iğ i Ü LK E Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 179 Ü rü n A dı Ü rü n M ik ta rı (K G ) H ac im (m ³) Çadıraltı Oda Depo Konteyner Gemi İl İlç e A dr es Te ne ke K ut u (A de t) U yg ul am a D oz u (g /m ³) To pl am M ik ta r (K G ) Ta rih N o D üz en ley en İn sp ek tö r Y uk ar ıd ak i t ab lo fü m ig as yo n ru hs at b elg eli ; g er çe k, tü ze l k işi , k am u ku ru m v e k ur ul uş u ile d iğ er k ur ul uş la rd an a lın an b ilg ile r d oğ ru ltu su nd a M üd ür lü ğü m üz ce ta nz im ed ilm iş ve o na yl an m ak ta dı r. Fü m ig as yo n O pe ra tö rü / Zi ra at M üh en di si U yg ul am ay ı Y ap an F ir m a / K ur um A dı M üd ür lü k Y etk ili si Ü nv an ı Ü nv an ı İm za A dı S O Y A D I Ü nv an ı İm za A dı S O Y A D I İm za A dı S O Y A D I Fü m ig as yo n O pe ra tö rü / Zi ra at M üh en di si M Ü D Ü R LÜ K (Z ira i K ar an tin a M üd ür lü ğü / İ l T ar ım v e O rm an M üd ür lü ğü ) M ET H Y L BR O M İD E (M eB r) T A K İP F O R M U İ li : M üd ür lü k : Ü rü nü n İh ra ç Ed ile ce ği / İt ha l E di ld iğ i Ü LK E U yg ul am ay ı T al ep Ed en Fi rm a/ İh ra ca tç ı A dı * Fü m ig as yo n uy gu la na n ür ün iç in d üz en len en B itk i s ağ lık S er tif ik as ın a (B SS ) i liş ki n bi lg ile r y az ıla ca kt ır. U yg ul am a D ön em i : A yl ık (Ö rn eğ in : A ra lık 2 02 3) B İT K İ S A Ğ LI K S ER Tİ Fİ K A SI * Fü m ig as yo n Ta ri hi Fü m ig as yo n Tu ta na ğı N um ar as ı K U LL A N IL A N M eB r M İK TA R I U yg ul am ay ı Y ap an Fü m ig as yo n O pe ra tö rü nü n A dı So ya dı U yg ul am ay a N ez ar et E de n M üd ür lü k U yg ul am ay a N ez ar et Ed en F üm ig as yo n O pe ra tö rü v ey a Zi ra at M üh en di sin in A dı S oy ad ı M eB r'ü n Te m in Ed ild iğ i M Ü D Ü R LÜ K FÜ M İG E ED İL EN ( M eB r U yg ul an an ) FÜ M İG A SY O N Ş EK Lİ U Y G U LA M A Y A PI LA N Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 180 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 181 V. DENETİM ÇALIŞMALARI 20 25 Ka lıntı il e Mücadele Yılı Sağlıklı Bitki Sağlıkl ı G el ec ek Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 182 A. HASAT ÖNCESİ PESTİSİT DENETİMİ Ülkemizde bitkisel ürünlerde güvenilir gıda arzının ve sürdürülebilir üretimin sağlanması son derece önemlidir. Bakanlığımızca bitkisel üretimde hatalı bitki koruma ürünü kullanımının denetlenmesi ve kalıntının önlenmesi hedeflenmektedir. Üretim alanlarında bitki koruma ürünlerinin etiket bilgilerine göre doğru kullanımı ile yasaklı, tavsiye dışı, aşırı veya hatalı kullanımının denetlenmesi amacıyla Bakanlığımız stratejik planında belirlenen hedefler doğrultusunda “Hasat öncesi pestisit denetim programı” uygulanmaktadır. Gerçekleştirilen diğer bitki sağlığı tedbirleri ile birlikte BKÜ kullanımının kaynağında denetlenmesi, faydalı organizmaların ve doğal dengenin korunmasına katkı sağlamaktadır. Buna göre; • 2024 yılı hasat öncesi pestisit denetim programı mevzuatlar ve talimatlar doğrultusunda titizlikle takip edilmeli, • Her ilin talimatta yer alan hasat öncesi pestisit denetim programı kalıntı riski olan bölgeler ve dönemlerde, ilçelerin üretim durumunu temsil edecek şekilde ilçe düzeyinde hazırlamalı ve ilçelere bildirilmeli, • Denetimlerde numune alma ve örneklemenin risk esasına göre talimatlar doğrultusunda yapılmalı, numune alma esnasında bulaşmayı önleyici ted- birler (tek kullanımlık eldiven kullanımı vb.) alınmalı, • Numune alırken kenar tesiri göz önünde bulundurulmalı, • Numuneye ait etiket bilgileri doğru ve eksiksiz olarak doldurulmalı, TBS üzerinde oluşturulan “Hasat Öncesi Pestisit Denetimi Kayıt Sistemi” ile ilgili kayıtlarının takibi ile ilgili gerekli tedbirler alınmalı, numune sonuçları sisteme zamanında girilmeli, üçer aylık dönemler halinde resmi yazı ile Bakanlığa ve bitkisagligi@ tarimorman.gov.tr mail adresine e-mail olarak gönderilmeli, • Olumsuzluk tespit edilen üreticiler için ilgili cezai işlemler uygulanmalı, • Numune alma, laboratuvara gönderilme, analiz aşamasında yaşanan aksaklıklar ve laboratuvardan gelen sonuçların bildiriminde yaşanan uzun süreli gecikmeler hususlarında Bakanlığa bilgi verilmeli, • Denetimlerde olumsuzluk tespit edilen ürünler ve zararlı organizmalar ile ilgili yoğun üretim bölgelerinde kalıntı ve önemi, ilgili mevzuatlar, denetimler ve cazai yaptırımlar, BKÜ’lerinin teknik talimatlara ve etiket bilgilerine göre doğru kullanımı ve alternatif mücadele yöntemleri hususlarında bilgilendirme yapılmalı, kalıntının önlenmesine yönelik çalışmalar yürütülmeli, • Denetim programında belirtilen sayı ve zamana uyulmalı, • HÖ denetim programın bittiği son ayda, gönderilen analiz takip cetveliyle birlikte; » Ürün düzeyinde yıllık program ve alınan numune sayıları ile sonuçları gösterir icmal, » İcmalde tespit edilen olumsuz sonuçlar (ürün ve aktif madde düzeyinde belirtilerek) ve muhtemel sebeplerinin değerlendirilmesi, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 183 » Olumsuzluk tespit edilen ürünlerde alınması planlanan önlemlerle ilgili değerlendirme ve öneriler ile sorunun önlenmesine yönelik gerçekleştirilen faaliyetler, Program dışında riskli görülen ürünler ile sonraki yılın programında değşikliği uygun görülen hususlar ve önerileri içeren “yıllık değerlendirme raporu” hazırlanarak bakanlığa ve bitkisagligi@tarimorman.gov.tr mail adresine gönderilmesi gerekmektedir. Hasat Öncesi Pestisit Denetim Programı Uygulama Talimatı (29/01/2025) Amaç Bu Talimatın amacı; Bitki koruma ürünlerinin etiket bilgilerine göre kullanımının denetlenmesi ile insan sağlığına yönelik oluşabilecek risklerin önlenmesi, doğal dengenin korunması ve bitkisel üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanmasıdır. Kapsam Bu Talimat; Bitkisel üretimde bitki koruma ürünlerinin etiket bilgilerine göre kullanımının sağlanması amacıyla hasat öncesi pestisit denetimi, numune alma ve analizine ilişkin usul ve esasları kapsar. Dayanak Bu Talimat 13/6/2010 tarihli ve 27610 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 15. 20, 31, 32, 39. Maddelerine ve Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulanması ve Kayıt İşlemleri Hakkında Yönetmeliğin 20 ve 25. Maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar (1) Bu Talimatta geçen; Analiz raporu: Resmi prosedür ile gönderilen numunelerin laboratuvarca yapılan analizleri sonucu düzenlenen analiz sonuçlarını, Birincil üretim yeri: Bir üreticiye ait, sınırları belli olan ve aynı tür bitki yetiştirilen üretim alanını, Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını Birincil üretim partisi: Bitkisel ürünlerin, denetim esnasında numune alınan bitkisel üretim yerindeki tek seferde hasat edilerek piyasaya sunulabilecek olan miktarı, Bitkisel ürün: İnsan gıdası olarak tüketime sunulmak üzere belirli bir üretim yerinde yetiştirilen ürünü, Denetim programı: Bitkisel ürünlerde yasaklı, tavsiye dışı veya hatalı pestisit kullanımı nedeniyle insan sağlığına, çevreye veya doğal dengeye yönelik oluşabilecek risklerin Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 184 önlenmesi amacıyla hasat edilmek üzere olan bitkisel ürünlerin hasat öncesi veya hasat esnasında denetlenmesi için oluşturulan hasat öncesi denetim programını, Kanun: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununu, Kontrol görevlisi: Bakanlık İl/İlçe Müdürlüğünce hasat öncesi denetim için görevlendirilen teknik personelini, Müdürlük: Bakanlık İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünü, MRL: Maksimum Kalıntı Limitlerini Numune: Bitkisel üretimde bitki koruma ürünü kullanımının denetimi amacıyla analizi yapılmak üzere belli bir üretim yerinden ürünün tamamını temsil edecek şekilde yaprak, meyve vb. bitki ve bitki parçalarından, belirlenmiş miktarlarda tesadüfen alınmış etiketli ve mühürlü bitki örneğini, Resmi kontrol: Hasat öncesi denetiminde kontrol görevlilerinin 5996 sayılı kanunla verilen yetkiler çerçevesinde gerçekleştirdikleri BKÜ kullanımına yönelik faaliyetlerin uygunluğunun doğrulanması için izleme, denetim, numune alma, analiz ve kontrolleri. Uygunsuzluk: Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uyumsuz olma durumunu, ifade eder. Denetime İlişkin Genel Esaslar 1. Resmi Kontroller, Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürlüğü koordinatörlüğünde Ek-8’ de belirtilen yıllık denetim programı dahilinde, risk esasına göre, ili ve ürünü temsil edebilecek şekilde gerçekleştirilir. 2. Denetim programında 200 numunenin altında numune alması planlanan illerde, denetim ve numune alma işlemleri İlçe Müdürlüğü ile işbirliği halinde İl Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilir. 3. İl Müdürlüğü Ek-8’de belirtilen İle ait yıllık denetim programını üretim miktarları, üretim alanı, üretici sayısı, kalıntı durumu gibi risk esaslarına göre ilçeler düzeyinde programlayarak ilçelere bildirir, Hasat Öncesi Pestisit Denetimi Kayıt Sistemine kaydını yapar. İl Müdürlüğü yıl sonunda İlçe Müdürlükleri ile yapılan denetim faaliyetlerinin sonuçlarını değerlendirerek, belirtilen risk esaslarına göre sonraki yılın program teklifini oluşturup Bakanlığa bildirir. 4. İl/İlçe Müdürlüklerinde Hasat Öncesi Pestisit Denetim Programı uygulamalarında görev alacak Kontrol Görevlileri için İl Müdürlüğünce yıllık olur alınarak görevlendirme yapılır ve her denetçi için Ek-15’te yer alan kontrol görevlisi belgesi düzenlenir. İl/ İlçe Müdürlüğünde yapılan resmi kontrollerde ziraat teknisyeni veya ziraat teknikeri kontrol görevlisine yardımcı olmak üzere görev alabilir. 5. Kontrol görevlisi Kanunla kendisine verilen yetkiler çerçevesinde idarî yaptırımları uygulamaya yetkilidir. Kontrol görevlisi denetim esnasında kontrol görevlisi belgesini yanında bulundurur ve üreticiye denetimle ilgili bilgilendirme yapar. Üretici denetim esnasında gerekli olan her türlü yardım ve kolaylığı sağlamakla yükümlüdür. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 185 6. İl Müdürlüğü iline ait numune alma programında belirlenen toplam numune sayısının %10’ u kadar numuneyi programa bağlı kalmaksızın program dışı ürünler dahil riskli gördükleri ürünlerden almalıdır. Ancak programda numune sayısı 20’nin altında olan illerde bu kapsamda ikişer numune alınacaktır. Örtüaltı üretimde bu kapsamda alınacak numunelerin yıl içerisinde alınamayan bölümü sonraki yılın ilk ayında alınır. İl Müdürlüğü insiyatifi ile alınacak % 10 fazla numunenin hangi ürünlerden ne zaman alınacağı İl Müdürlüğünce programlanacaktır. 7. 2023-2024 yıllarında Hasat Öncesi Pestisit Denetim Programı kapsamında yapılan denetimlerde olumsuzluk tespit edilen ve RASFF bildirimi alan üreticilerden 2025 yılında program haricinde denetim amaçlı numune alınacaktır. 8. İl/İlçe Müdürlükleri tarafından Hasat Öncesi Pestisit Denetimi Kayıt Sistemi üzerinden il ilçe programı, ilçe programında ÇKS üzerinden üretici belirleme, GKLS Analiz sonuç modülünde değerlendirme ile diğer numune bilgileri zamanında girilmelidir. 9. Müdürlük uygunsuzluk tespit edilen ürün, bölge ve etken maddelere yönelik sorunun çözümü amacıyla (eğitim programları, örnek uygulamalar, projeler vb.) özel çalışmalar yürütür. 10. İl Müdürlüğü üretim sezonu başında yılda en az bir kez olmak üzere İlçe Müdürlükleri denetçilerine yönelik eğitim ve değerlendirme programı düzenler. 11. Denetim yapılacak İl/İlçelerde ilgili Müdürlükçe yoğun üretim yapılan yerleşim yerlerinde üreticiler için sorun yaşanan zararlı organizmalar ve doğru mücadele yöntemlerine yönelik en geç altıncı ayda tamamlanmak üzere “Hasat öncesi pestisit denetimi bilgilendirme programı” (Ek-13) oluşturulur ve uygulanır. Programda hasat öncesi pestisit denetim uygulamaları, pestisit mevzuatları, hatalı pestisit kullanımı, alternatif mücadele yöntemleri, cezai yaptırımlar ile diğer ilgili konularda bilgilendirme yapılır. Toplantılar ile ilgili bilgilendirme tutanağı (Ek-14) düzenlenir. Ayrıca kalıntı sorunu yaşanan ürünler ve bitki koruma ürünleri için ilgili il ve ilçe Müdürlükleri tarafından bölgelerinde bulunan reçete yazma yetkilileri ve bitki koruma ürünleri bayilerine yönelik bilgilendirme faaliyetleri yürütülür. 12. İl ve İlçe Müdürlükleri sorumluluk alanlarında üretilen ürünler için piyasa denetimlerinde tespit edilen uygunsuzlukları değerlendirerek, uygunsuzlukların önlenmesi çalışmalarında dikkate alır. Numune Alma Numune Alma Yetkisi 1) Hasat Öncesi Pestisit Denetimi için yetkilendirilen Kontrol Görevlisi hasat öncesi pestisit denetimi kapsamında numune almaya yetkilidir. Kontrol görevlisi tarafından usulüne uygun olarak alınan numune laboratuvara gönderilir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 186 Üretim alanı sahibi veya yetkilisi, denetim görevlisinin gerekli miktarda numune almasına yardımcı olmak zorundadır. Alınan numuneler için herhangi bir bedel ödenmez. Numune Alma Esasları 1. Kontrol Görevlisi bitkisel üretimde yasaklı, tavsiye dışı veya hatalı bitki koruma ürünü kullanımını denetlemek amacıyla üretim yerinde hasat edilmek üzere olan ürünlerden numune alır. • Numune alımı öncelikle tarım bilgi sistemi/hasat öncesi pestisit denetimi/ İl Program Modülünde (https://tbsapp.tarbil.gov.tr/Modules/BKKTS/ BkktsPreharvestCityProgramList.aspx) İlçe Programında ÇKS sistemi üzerinden belirlenen (numune alınması planlanan ay içerisinde) üreticilerden yapılır. • Belirlenen asil üreticilerden değişik sebeplerle numune alınamadığı durumlarda (Yanlış beyan, ürün bulunamaması, tekerrür numune alımı vb), gerekçesi tutanak ile belirtilerek sırası ile yedek üreticilerden numune alınır. • Her ay için belirlenen programın geri kalan kısmı risk esasına göre örnekleme yapılarak alınır. 2. Bu amaçla birincil bitkisel üretim yerinden, bir bitki türüne ait üretim yerinin tamamını temsil edecek şekilde değişik yerlerinden ve farklı bitkilerden tesadüfen seçilen yaprak, meyve vb. insanların tüketimine sunulacak bitkisel ürünlerden, Ek-3’te belirtilen miktar kadar alınan örnek, numune yazan plastik mühürle mühürlenerek şahit yazan plastik mühür ve şahidin etiketi ile birlikte belirlenen laboratuvara en kısa sürede gönderilir. Laboratuvarda paçal numune homojenize edildikten sonra analiz ve şahit olarak ayrılır. Şahit numune laboratuvar tarafından mühürlenir. Şahit numunenin muhafazası aynı laboratuvarda yapılır. Analiz numunesinin sonucuna istinaden düzenlenen muayene ve analiz raporu numuneyi gönderen İl/İlçe Müdürlüğüne gönderilir. Analiz sonucunun uygun olmaması durumunda şahit numune ile ilgili işlemler İl/ İlçe Müdürlüğü tarafından yapılır. İtiraz durumunda şahit numunenin analizi, analiz numunesinin analizinin yapıldığı laboratuvarda yaptırılır. 3. Tarla, bağ ve bahçeden örnek alınırken üretim yeri sınırlarının en az 4-8 metre içerisinden başlamak üzere uygun miktarda kenar etkisi de göz önünde bulundurulacak şekilde örnek alınmasına dikkat edilmelidir. 4. Numune, X veya S modeline göre, ürün ve üretim yerini temsil edecek sayıda ve yeterli miktarda, farklı bitkilerden alınan örneklerden oluşturulur. 5. Ek–1’de yer alan numune alma tutanağı doldurularak, asıl ve şahit numune için mühürle birlikte numuneye eklenmelidir. Numune alma tutanağı yırtılmış yıpranmış olmamalı, imzalar eksiksiz olmalıdır. Numune alma tutanağına tarih mutlaka yazılmalıdır. Ayrıca ürün ismi yanında başka bir ifade olmadan yalnızca ürün ismi olacak şekilde büyük harfle yazılmalıdır (Örn. ELMA, MARUL). Ayrıca Ek-12’de yer alan Kontrol Formu numune alma esnasında tam olarak doldurulmalıdır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 187 6. Denetim esnasında gerekli kolaylığı göstermeyenler tutanak (Ek-4) ile tespit edilir. Bu gibi durumlarda denetim gerektiğinde kolluk kuvvetlerinin katılımı ile tekrarlanır ve ilgililer hakkında Kanun uyarınca gerekli yasal işlem uygulanır. 7. Analiz sonucuna ait değerlendirme ve şahit işlemleri ilgili İl/İlçe Müdürlüğü tarafından yapılır. 8. Numune alma, laboratuvara gönderme aşamalarında analiz sonucunu etkileyebilecek olumsuzluklara ve gecikmelere karşı gerekli önlemler alınır. Numuneler alınırken bulaşmanın önlenmesi amacıyla tek kullanımlık eldiven kullanımı dahil gerekli tedbirler alınır. 9. Günlük hasat edilen ürünlerde sonuçların gecikmemesi için Müdürlük ve laboratuvar tarafından gerekli tedbirler alınmalıdır. 10. Bir üretim yerinden alınarak analize gönderilmiş olan numunenin analiz sonucu, temsil ettiği üretim yeri ve üretim partisi için geçerlidir. 11. Değerlendirme sonuçları ilgili İl/İlçe Müdürlüğü tarafından üreticiye bildirilir. Değerlendirme sonuçlarının uygun olmaması halinde üreticiye tebliğ zarfı içinde analiz raporunun bir sureti ile birlikte tebliğ yazısı (Ek-5) Tebligat Kanunu ve Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre tebliğ edilir. 12. Şahit numunesinin Laboratuvar Müdürlüklerindeki muhafaza süresi 6 ay olduğundan ilgili İl ve İlçe Müdürlükleri tarafından şahit süreci işlemleri 6 ayda tamamlanmalıdır. Laboratuvarlar ile İlgili Hususlar 1. Laboratuvar Müdürlükleri numune kabulünde hasat öncesi pestisit denetimi tutanak bilgilerini Gıda Kontrol Laboratuvar Sistemine (GKLS) tam olarak girer. Analiz işlemlerini en kısa sürede tamamlayarak sonuçları İl/İlçe Müdürlüğüne bildirir. Laboratuvar Müdürlüğü analiz sonuçlarını EBYS Üzerinden bildirirken Hasat Öncesi Pestisit Denetimi Kayıt Sisteminde görülebilmesi için GKLS üzerinde de onaylar. 2. Laboratuvar Müdürlüklerinde cihazların arızalı olması vb. sebeplerle analiz yapılamaması durumunda ilgili Müdürlükler ve Bakanlık en kısa sürede bilgilendirir. Arıza süresince alınan numunelerin işlemleri sırasına göre belirlenen yedek laboratuvar tarafından yürütülür. 3. Laboratuvar şahidin muhafazası için gerekli tedbirleri alır. 4. Değerlendirmenin İl/İlçe Müdürlükleri tarafından yapılması nedeniyle ilgili Laboratuvar Müdürlüğünce analiz raporunun değerlendirme bölümünde DY- (Değerlendirme Yapılmamıştır) ibaresi belirtilecektir. Cezai İşlemler 1. Üreticiler denetim için numune alınmasından itibaren ürünlerini hasat etmesi durumunda, ürünlerin satışını yaptığı yerleri ilgili müdürlüklere bildirir. 2. Hasat Öncesi Denetim kapsamında yapılan analiz sonucunda; Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 188 A) Tavsiye dışı Bitki Koruma Ürünü (BKÜ) kullanımı tespit edilmesi durumunda; ı) Üreticiye öncelikle kanunun 39. Maddesinin j bendine göre idari para cezası uygulanır. ıı) İdari yaptırım sonrasında tespit edilen BKÜ’nün Ülkemizde kullanımı yasaklı olması durumunda tüm ürün (tüketime sunulacak) imha edilir. ııı) İdari yaptırım sonrasında tespit edilen tavsiye dışı BKÜ’nün Ülkemizde başka ürünlerde ruhsatlı olması durumunda; analiz sonucu ilgili üründeki MRL değerinin üzerinde ise ürünün hasat edilen kısmı imha edilir, hasat edilmeyen kısmı ilgili BKÜ’ nün, ruhsatlı olduğu en yakın üründe (Ek-10) belirlenen ‘son uygulama ile hasat arasında geçmesi gereken süreye göre hasadı geciktirilir. ıııı) ülkemizde kullanımı yasaklı olması durumunda tek yıllık bitkilerde yasaklı çıkmasından iki ay sonrasından itibaren ayda bir kontrol yapılır. B) Tespit edilen BKÜ, ilgili üründeki ruhsatlı olup da MRL değerinin üzerinde olması durumunda; ı) Bitkisel üretim yerinden hasat edilme esnasında numune alınan üreticiye kanunun 39. Maddenin j) bendine göre idari para cezası uygulanır ve hasat edilmiş ürünlerin, üreticiler tarafından satış yapılan yerlerden toplanarak imha edilmesi sağlanır. ıı) Hasat edilmeden önce numune alınan bitkisel ürünler için hasat geciktirme işlemi uygulanarak, tespit edilen etken maddenin belirlenmiş MRL değerlerinin altına düşmesi sağlanır. Hasat geciktirmede başlama ve bitiş aşamaları tutanak altına alınır, gerekli kontroller yapılır. C) Tespit edilen tavsiye dışı veya yasaklı aktif madde, ruhsatlı olan bir aktif maddenin Ek-9’da belirtilmiş metaboliti ise; ı) Üreticinin bu ruhsatlı aktif maddeyi kullandığını üretici kayıt defteri kayıtları ile belgelemesi durumunda; a) Çıkan aktif maddenin MRL değerinin, o aktif veya metaboliti olduğu asıl aktif maddenin belirlenmiş MRL değerinin altında çıkması halinde işlem yapılmamalıdır. b) Belirlenmiş MRL değerinin üstünde çıkması durumunda ise B) bendinde belirtilen hükümler uygulanmalıdır. ıı) Üreticinin bu ruhsatlı aktif maddeyi kullandığını üretici kayıt defteri kayıtları ile belgeleyememesi durumunda kanunun 39. Maddesinin j) bendine göre idari para cezası uygulanır. D) MRL değeri belirlenmeyen aktif maddelerin uygunluk değerlendirmesi Türk Gıda Kodeksi Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliğinde LOD değeri olarak belirtilen değerlere göre yapılır. 3. Aşırı derecede pestisit kullanıldığı tespit edilen MRL değeri belirlenmiş ürünlerde, aktif maddeye ait uygulama ile hasat arasında geçmesi gereken süre kadar hasat Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 189 geciktirildikten sonra ikinci bir numune alınarak, sonucun limit üstü çıkması durumunda 39. Maddenin j) bendine göre cezai işlem uygulanır. 4. İmha işlemleri tüm masrafları üretici tarafından karşılanmak üzere Müdürlük gözetiminde gerçekleştirilir. 5. Hasat edilmemiş ürünlerin imha işleminde, bitki üzerindeki olgunlaşmış tüketime sunulabilecek meyve ve sebzeler imha edilir. Hasat geciktirme, hasat esnasında numune alınması durumunda hasat edilmiş olan ürün miktarları ve imha işlemleri tutanak altına alınır. 6. Denetim esnasında gerekli kolaylığı göstermeyenler hakkında Kanunun 41. Maddesinin (ç) bendine göre idari para cezası uygulanır. 7. Üreticiler resmî kontrol ve denetim sonuçları ile ilgili olarak Hasat Öncesi Pestisit Denetim Programı Resmi Kontrolünün sonucuna tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde Müdürlüğe itiraz etme hakkına sahiptir. İtiraz idarece değerlendirilir. İtirazdan kaynaklanan masraflar ilgililer tarafından karşılanır. 8. Cezai müeyyidenin uygulanması için itiraz süresinin dolması beklenir. 9. Kanunda belirtilen idarî yaptırımları uygulamaya İl Müdürü yetkilidir. İl Müdürü bu yetkisini İlçe Müdürlerine yazılı olarak devredebilir. 10. İdari yaptırım kararı verilmesini gerektiren kabahat fiili, fiilin işlendiği yer ve zaman bilgileri, EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Adana Biber 0 0 0 5 5 14 5 19 0 24 Adana Adana Domates 0 7 7 8 8 0 15 Adana Adana Erik 0 5 5 5 5 0 10 Adana Adana Greyfurt 0 0 20 20 90 30 120 140 Adana Adana Hıyar 0 10 10 0 0 10 Adana Adana Ispanak 4 4 0 0 4 2 6 10 Adana Adana Kabak 0 4 4 8 0 0 8 Adana Adana Karpuz 0 15 15 0 0 15 Adana Adana Kayısı 0 5 5 0 0 5 Adana Adana Kiraz 0 6 6 12 0 0 12 Adana Adana Limon 0 0 110 110 160 80 240 350 Adana Adana Mandalina 0 0 100 100 230 70 300 400 Adana Adana Marul 35 35 0 0 25 25 60 Adana Adana Nar 0 0 25 25 30 30 55 Adana Adana Nektarin 0 7 7 14 0 0 14 Adana Adana Patates 0 10 10 0 0 10 Adana Adana Patlıcan 0 5 5 10 10 0 15 Adana Adana Portakal 0 0 30 30 210 120 330 360 Adana Adana Şe昀琀ali 0 10 10 0 0 10 Adana Toplam Adana 39 0 39 10 47 49 106 32 30 430 492 400 154 37 591 1228 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 190 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Adıyaman Biber 0 0 4 6 10 0 10 Adana Adıyaman Nar 0 0 6 6 6 6 12 Adana Adıyaman Üzüm 0 0 10 10 0 10 Adana Toplam Adıyaman 0 0 0 0 0 0 0 4 16 6 26 6 0 0 6 32 Afyon Domates 0 0 4 4 0 4 Isparta Afyon Kiraz 0 15 15 35 35 0 50 Isparta Afyon Mantar 0 2 2 0 1 1 3 Isparta Afyon Hıyar 0 0 3 3 0 3 Isparta Afyon Patates 0 0 5 5 0 5 Isparta Afyon Vişne 0 0 6 6 0 6 Isparta Toplam Afyon 10 0 10 2 0 15 17 35 18 0 53 1 0 0 1 81 Ağrı Domates 0 0 2 2 0 2 Van Ağrı Elma 0 0 2 2 0 2 Van Ağrı Kayısı 0 2 2 0 0 2 Van Toplam Ağrı 0 0 0 0 0 2 2 0 2 2 4 0 0 0 0 6 Aksaray Domates 0 0 8 8 0 8 Konya Aksaray Elma 0 0 5 5 0 5 Konya Aksaray Üzüm 0 0 2 2 0 2 Konya Toplam Aksaray 0 0 0 0 0 0 0 0 10 5 15 0 0 0 0 15 Amasya Domates 0 0 8 8 0 8 Tokat Amasya Elma 0 0 9 9 3 3 12 Tokat Amasya Hıyar 0 6 6 0 0 6 Tokat Amasya Ispanak 6 6 0 0 6 6 12 Tokat Amasya Kiraz 0 10 10 0 0 10 Tokat Amasya Marul 0 0 0 10 5 15 15 Tokat Amasya Şe昀琀ali 0 0 12 12 0 12 Tokat Toplam Amasya 6 0 6 0 0 16 16 0 20 9 29 13 5 6 24 75 Ankara Anason 0 0 5 5 0 5 Ankara Ankara Armut 0 0 3 2 5 0 5 Ankara Ankara Biber 0 0 10 10 0 10 Ankara Ankara Domates 0 0 20 15 35 0 35 Ankara Ankara Elma 0 0 3 3 2 2 5 Ankara Ankara Fasülye 0 0 5 5 0 5 Ankara Ankara Havuç 0 10 10 0 0 10 Ankara Ankara Hıyar 0 0 5 5 0 5 Ankara Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 191 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Ankara Ispanak 0 10 10 20 0 20 20 40 60 Ankara Ankara Kabak 0 0 5 5 0 5 Ankara Ankara Kimyon 0 0 4 4 0 5 Ankara Ankara Kiraz 0 10 10 0 0 10 Ankara Ankara Mantar 8 12 20 12 12 0 10 8 18 50 Ankara Ankara Marul 10 40 10 60 10 10 20 10 30 100 Ankara Ankara Mayd minör 0 10 20 30 0 5 15 20 50 Ankara Ankara Patlıcan 0 0 10 10 0 10 Ankara Ankara Soğan 0 4 4 2 10 0 0 10 Ankara Ankara Üzüm 0 0 5 5 0 5 Ankara Toplam Ankara 8 12 20 46 74 42 162 34 63 20 117 57 53 0 110 384 Antalya Armut 0 0 10 30 40 0 40 Antalya Antalya Biber 500 500 1000 500 180 40 720 30 30 20 80 20 300 500 820 2620 Antalya Antalya Brokoli 0 0 0 2 3 5 5 Antalya Antalya Çilek 60 50 110 30 25 55 0 30 30 60 225 Antalya Antalya Domates 60 60 120 36 12 12 60 12 12 12 36 12 30 42 84 300 Antalya Antalya Elma 0 0 35 75 110 0 88 Antalya Antalya Erik 0 15 15 15 20 35 0 50 Antalya Antalya Fasülye 10 20 30 20 20 15 15 30 10 10 30 50 130 Antalya Antalya Greyfurt 0 0 0 15 15 15 Antalya Antalya Hıyar 70 35 105 25 10 5 40 5 5 50 70 120 270 Antalya Antalya Ispanak 5 5 5 5 0 5 5 15 Antalya Antalya Kabak 25 50 75 25 25 0 35 20 55 155 Antalya Antalya Kiraz 0 10 10 0 0 10 Antalya Antalya Limon 0 0 10 10 10 5 15 25 Antalya Antalya Mandalina 0 0 0 10 5 15 15 Antalya Antalya Mantar 40 25 65 20 10 5 35 0 10 25 20 55 155 Antalya Antalya Marul 80 60 140 60 60 30 30 30 40 40 110 200 Antalya Antalya Maydmi- nör 40 20 60 20 10 30 20 20 20 30 50 160 Antalya Antalya Muz 0 0 0 40 40 40 Antalya Antalya Nar 0 0 100 100 175 175 275 Antalya Antalya Patlıcan 20 20 40 10 10 5 5 10 10 20 30 90 Antalya Antalya Portakal 0 0 80 80 170 40 210 290 Antalya Antalya * Şe昀琀ali 0 10 10 20 10 30 0 40 Antalya Toplam Antalya 720 720 1440 595 830 140 1565 110 145 435 690 360 397 688 1445 5150 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 192 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Ardahan Armut 0 0 2 2 0 2 Van Ardahan Elma 0 0 2 2 0 2 Van Toplam Ardahan 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 4 0 0 0 0 4 Artvin Domates 0 0 4 4 0 4 Van Artvin Hıyar 0 0 4 4 0 4 Van Toplam Artvin 0 0 0 0 0 0 0 0 8 0 8 0 0 0 0 8 Aydın Bamya 0 6 6 0 0 6 Muğla Aydın Biber 0 0 4 8 12 3 3 15 Muğla Aydın Çilek 0 20 75 45 140 0 0 140 Muğla Aydın Domates 4 2 6 6 6 4 4 4 4 20 Muğla Aydın Elma 0 0 12 12 0 12 Muğla Aydın Enginar 0 0 0 5 5 5 Muğla Aydın Erik 0 10 10 20 0 0 20 Muğla Aydın Hıyar 0 4 4 4 4 0 8 Muğla Aydın Ispanak 10 10 5 5 0 10 10 25 Muğla Aydın İncir 0 0 45 45 90 0 90 Denizli Aydın Kiraz 0 4 4 0 0 4 Muğla Aydın Limon 0 0 0 3 3 3 Muğla Aydın Mandalina 0 0 0 18 7 25 25 Muğla Aydın Marul 2 4 6 2 2 4 0 4 4 2 10 20 Muğla Aydın Nar 0 0 10 10 5 5 15 Muğla Aydın Patlıcan 0 0 3 2 5 0 5 Muğla Aydın Portakal 0 0 0 10 10 20 20 Muğla Aydın Şe昀琀ali 0 10 10 10 10 20 0 30 Muğla Aydın Üzüm 0 0 8 8 0 8 Muğla Toplam Aydın 42 54 96 37 112 104 253 91 68 22 181 42 32 47 121 651 B.Kesir Biber 0 0 6 4 10 0 10 B.Kesir B.Kesir Domates 0 0 10 10 0 10 B.Kesir B.Kesir Fasülye 0 0 7 7 0 7 B.Kesir B.Kesir Hıyar 0 0 9 9 0 9 B.Kesir Ispanak 9 9 0 0 6 6 15 B.Kesir B.Kesir Mandalina 0 0 0 15 15 15 B.Kesir B.Kesir Marul 0 8 4 12 0 4 4 8 20 B.Kesir B.Kesir Maydminör 10 10 10 10 0 10 20 30 50 B.Kesir B.Kesir Nar 0 0 0 5 5 5 B.Kesir Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 193 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r B.Kesir Nektarin 0 0 2 4 6 0 6 B.Kesir B.Kesir Patlıcan 0 0 3 5 8 0 8 B.Kesir B.Kesir Roka 5 5 5 5 0 0 10 B.Kesir B.Kesir Şe昀琀ali 0 0 8 12 20 0 20 B.Kesir Toplam Balıkesir 0 24 24 23 4 0 27 35 35 0 70 24 30 0 54 175 Bar琁㄀n Domates 0 0 4 4 0 4 Kocaeli Bar琁㄀n Hıyar 0 0 2 2 0 2 Kocaeli Bar琁㄀n Marul 0 2 2 0 2 2 4 Kocaeli Toplam Bar琁㄀n 0 0 0 2 0 0 2 0 6 0 6 2 0 0 2 10 Batman Biber 0 0 2 2 0 2 D.Bakır Batman Domates 0 0 2 2 0 2 D.Bakır Batman Üzüm 0 0 4 4 0 4 D.Bakır Toplam Batman 0 0 0 0 0 0 0 0 8 0 8 0 0 0 0 8 Bayburt Elma 0 0 0 2 2 2 Samsun Bayburt Patates 0 0 2 2 0 2 Samsun Toplam Bayburt 0 0 0 0 0 0 0 2 0 0 2 2 0 0 2 4 Bilecik Ayva 0 0 5 5 35 35 40 Bursa Bilecik Fasülye 0 0 5 5 0 5 Bursa Bilecik Ispanak 6 6 0 0 0 2 Bursa Bilecik Kiraz 0 2 2 0 0 2 Bursa Bilecik Marul 20 20 0 0 10 5 15 35 Bursa Bilecik Şe昀琀ali 0 0 4 4 8 0 4 Bursa Toplam Bilecik 0 26 26 0 0 2 2 4 9 5 18 45 5 0 50 96 Bingöl Domates 0 0 4 4 0 4 D.Bakır Bingöl Elma 0 0 0 2 2 4 4 D.Bakır Bingöl Hıyar 0 0 2 2 0 2 D.Bakır Toplam Bingöl 0 0 0 0 0 0 0 0 6 0 6 2 2 0 4 10 Bitlis Domates 0 0 4 4 0 4 D.Bakır Bitlis Üzüm 0 0 4 4 0 4 D.Bakır Toplam Bitlis 0 0 0 0 0 0 0 0 8 0 8 0 0 0 0 8 Bolu Patates 0 0 4 4 0 4 Ankara Bolu Domates 0 0 4 4 0 4 Ankara Bolu Elma 0 0 2 2 2 2 4 Ankara Toplam Bolu 0 0 0 0 0 0 0 0 8 2 10 2 0 0 2 12 Burdur Armut 0 0 2 8 10 0 10 Isparta Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 194 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Burdur Biber 0 3 3 7 5 12 0 15 Isparta Burdur Domates 0 0 40 30 70 0 70 Isparta Burdur Elma 0 0 10 10 0 10 Isparta Burdur Erik 0 4 4 4 4 0 8 Isparta Burdur Fasülye 0 0 8 12 20 0 20 Isparta Burdur Hıyar 0 0 10 10 0 10 Isparta Burdur Ispanak 0 0 0 4 4 4 Isparta Burdur Kabak 0 0 5 5 0 5 Isparta Burdur Kiraz 0 4 4 0 0 4 Isparta Burdur Mantar 8 8 1 1 2 0 8 2 10 28 Isparta Burdur Patlıcan 0 0 3 3 6 0 6 Isparta Toplam Burdur 0 8 8 1 1 11 13 62 67 28 157 8 6 0 14 192 Bursa Armut 0 0 10 100 70 180 0 180 Bursa Bursa Ayva 0 0 30 30 80 80 110 Bursa Bursa Bezelye 0 0 5 5 0 5 Bursa Bursa Biber 0 0 50 25 75 0 75 Bursa Bursa Çilek 0 50 50 50 50 0 100 Bursa Bursa Domates 0 0 80 40 120 0 120 Bursa Bursa Elma 0 0 10 30 40 0 40 Bursa Bursa Erik 0 5 5 15 10 25 0 35 Bursa Bursa Fasülye 0 0 10 25 35 0 35 Bursa Bursa Hıyar 0 0 2 18 20 0 20 Bursa Bursa Ispanak 10 10 15 15 0 10 15 25 35 Bursa Bursa İncir 0 0 45 35 80 0 80 Bursa Bursa Kabak 0 0 20 10 30 0 30 Bursa Bursa Kiraz 0 15 40 55 15 15 0 70 Bursa Bursa Kivi 0 0 0 20 5 25 25 Bursa Bursa Marul 10 10 10 5 15 10 10 15 15 30 65 Bursa Bursa Mayd minör 10 20 30 20 20 0 15 10 25 75 Bursa Bursa Nektarin 0 0 43 42 85 0 85 Bursa Bursa Patlıcan 0 4 4 10 6 16 0 20 Bursa Bursa Roka 5 5 0 0 0 5 Bursa Bursa Şe昀琀ali 0 0 110 110 220 0 220 Bursa Bursa Tere 4 4 4 4 0 2 2 10 Bursa Toplam Bursa 10 49 59 49 95 139 278 475 416 170 1061 90 47 0 137 1540 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 195 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Ç.Kale Armut 0 0 6 6 0 6 Ç.Kale Ç.Kale Biber 0 5 5 15 5 20 0 25 Ç.Kale Ç.Kale Çilek 0 4 4 6 6 0 10 Ç.Kale Ç.Kale Domates 0 0 40 20 60 0 60 Ç.Kale Ç.Kale Elma 0 0 8 8 2 2 10 Ç.Kale Ç.Kale Ispanak 0 0 0 4 4 8 8 Ç.Kale Ç.Kale Nektarin 0 0 15 15 30 0 30 Ç.Kale Ç.Kale Şe昀琀ali 0 0 35 40 75 0 75 Ç.Kale Toplam Çanakkale 0 0 0 0 0 14 14 186 115 14 315 6 4 0 10 339 Çankırı Domates 0 0 4 4 0 4 Ankara Çankırı Elma 0 0 4 4 0 4 Ankara Çankırı Marul 0 2 2 0 2 2 4 Ankara Çankırı Biber 0 0 2 2 0 2 Ankara Toplam Çankırı Çorum Domates 0 0 4 4 0 4 Ankara Çorum Elma 0 0 4 4 0 4 Ankara Çorum Hıyar 0 0 4 4 0 4 Ankara Çorum Ispanak 2 2 4 4 0 2 2 8 Ankara Çorum Kiraz 0 3 3 0 0 3 Ankara Çorum Mantar 0 2 2 0 1 1 2 Ankara Toplam Çorum 0 0 0 2 0 0 2 4 2 4 10 2 0 0 2 14 Denizli Armut 0 0 6 6 0 6 Denizli Denizli A.Yaprağı 0 20 20 40 0 0 40 Denizli Denizli Ayva 0 0 20 20 80 80 100 Denizli Denizli Domates 5 5 0 0 5 5 10 Denizli Denizli Elma 0 0 15 15 0 15 Denizli Denizli Erik 0 2 2 4 4 0 6 Denizli Denizli Kekik 0 35 5 40 0 0 40 Denizli Denizli Kiraz 0 15 15 0 0 15 Denizli Denizli Nar 0 0 60 60 40 40 700 Denizli Denizli Şe昀琀ali 0 0 35 30 65 0 65 Denizli Denizli Üzüm 0 0 50 200 250 0 250 Denizli Toplam Denizli 0 5 5 0 75 62 137 109 290 216 615 100 0 5 105 862 D.Bakır Biber 0 0 2 2 4 0 4 D.Bakır D.Bakır Domates 0 0 4 4 0 4 D.Bakır Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 196 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r D.Bakır Patlıcan 0 0 4 4 0 4 D.Bakır D.Bakır Üzüm 0 0 10 10 0 10 D.Bakır Toplam Diyarbakır 0 0 0 0 0 0 0 2 20 0 22 0 0 0 0 22 Düzce Domates 0 0 2 2 0 2 Kocaeli Düzce Hıyar 0 0 2 2 0 2 Kocaeli Düzce Biber 0 0 2 2 0 2 Kocaeli Toplam Düzce 0 0 0 0 0 0 0 0 6 0 6 0 0 0 0 6 Edirne Domates 0 0 4 4 0 4 Tekirdağ Edirne Üzüm 0 0 4 4 0 4 Tekirdağ Toplam Edirne 0 0 0 0 0 0 0 0 8 0 8 0 0 0 0 8 Elazığ Biber 0 0 2 2 4 0 4 D.Bakır Elazığ Kayısı 0 15 15 20 20 0 35 D.Bakır Elazığ Üzüm 0 0 5 5 0 5 D.Bakır Toplam Elazığ 0 0 0 0 0 15 15 22 7 0 29 0 0 0 0 44 Erzincan Biber 0 0 2 2 0 2 Tokat Erzincan Domates 0 0 4 4 0 4 Tokat Erzincan Elma 0 0 4 4 0 4 Tokat Erzincan Üzüm 0 0 2 2 0 2 Tokat Toplam Erzincan 0 0 0 0 0 0 0 0 8 4 12 0 0 0 0 12 Erzurum Domates 0 0 4 4 0 4 Van Erzurum Armut 0 0 4 4 0 4 Van Erzurum Ayva 0 4 4 4 Van Erzurum Elma 0 0 4 4 0 4 Van Toplam Erzurum 0 0 0 0 0 0 0 0 4 8 12 4 0 0 4 16 Eskişehir Biber 0 0 5 15 20 0 20 Ankara Eskişehir Domates 0 5 5 5 5 10 0 15 Ankara Eskişehir Hıyar 0 2 2 4 4 0 6 Ankara Eskişehir Ispanak 0 5 5 0 10 10 15 Ankara Eskişehir Kabak 0 0 2 2 0 2 Ankara Eskişehir Marul 0 6 7 13 4 4 4 12 5 5 40 Ankara Eskişehir MaydRkNn 0 20 30 10 60 30 30 30 30 120 Ankara Eskişehir Patlıcan 0 0 2 2 0 2 Ankara Eskişehir Roka 5 5 10 4 8 12 8 8 5 5 10 40 Ankara Eskişehir Soğan 0 5 5 0 0 5 Ankara Eskişehir Fasulye 0 0 5 5 0 5 Ankara Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 197 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Eskişehir Tere 0 2 6 8 6 6 0 14 Ankara Toplam Eskişehir 5 5 10 36 50 24 110 22 29 48 99 50 5 0 55 274 G.Antep Biber 0 0 4 10 14 2 2 16 G.Antep G.Antep Marul 0 4 2 6 0 2 2 8 G.Antep G.Antep Nar 0 0 6 6 2 2 8 G.Antep G.Antep Patlıcan 0 0 4 4 0 4 G.Antep G.Antep Üzüm 0 0 10 10 0 10 G.Antep Toplam Gaziantep 0 0 0 4 2 0 6 10 44 6 60 4 0 0 4 70 Giresun Fasülye 0 0 2 2 0 2 Samsun Giresun Mandalina 0 0 0 2 2 2 Samsun Giresun Kivi 0 0 0 4 4 4 Samsun Giresun Fındık 0 0 15 15 0 15 Kocaeli Toplam Giresun 0 0 0 0 0 0 0 0 17 0 17 4 2 0 6 23 G.Hane Çilek 0 0 2 2 0 2 Samsun G.Hane Fasulye 0 0 2 2 0 2 Samsun G.Hane Domates 0 0 4 4 0 4 Samsun G.Hane Elma 0 0 2 2 0 2 Samsun G.Hane Fındık 0 0 2 2 0 2 Kocaeli Toplam Gümüşhane 0 0 0 0 0 0 0 0 10 2 12 0 0 0 0 12 Hakkari Domates 0 0 2 2 0 2 Van Hakkari Elma 0 0 2 2 0 2 Van Toplam Hakkari 0 0 0 0 0 0 0 0 2 2 4 0 0 0 0 4 Hatay Biber 0 0 25 20 45 0 45 Konya Hatay Çilek 0 10 10 5 25 0 0 25 Konya Hatay Domates 0 10 10 20 5 5 0 25 Konya Hatay Erik 0 10 10 20 10 10 0 30 Konya Hatay Fasülye 0 0 4 6 10 3 2 5 15 Konya Hatay Greyfurt 0 0 0 15 15 30 30 Adana Hatay Hıyar 0 2 6 8 6 6 12 0 20 Konya Hatay Ispanak 6 6 0 0 4 4 10 Konya Hatay Kabak 0 5 5 10 5 15 0 20 Konya Hatay Kayısı 0 24 20 44 4 4 0 48 Konya Hatay Limon 0 0 20 20 110 30 10 150 170 Adana Hatay Mandalina 0 0 20 20 210 80 10 300 320 Adana Hatay Marul 5 5 6 4 10 2 2 8 5 13 30 Konya Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 198 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Hatay Maydanoz 50 40 90 40 10 50 10 10 30 30 20 80 230 Konya Hatay Muz 0 0 0 5 5 5 Konya Hatay Nar 0 0 30 30 60 60 90 Konya Hatay Nektarin 0 0 5 5 10 0 10 Adana Hatay Patlıcan 0 4 4 6 6 0 10 Konya Hatay Portakal 0 0 30 30 150 40 190 220 Adana Hatay Şe昀琀ali 0 0 6 2 8 0 8 Konya Hatay Üzüm 0 0 10 20 30 0 30 Konya Toplam Hatay 50 51 101 56 70 60 186 86 84 252 422 296 111 30 437 1146 Iğdır Domates 0 0 5 5 0 5 Van Iğdır Elma 0 0 2 2 0 2 Van Iğdır Kayısı 0 18 18 0 0 18 Van Iğdır Şe昀琀ali 0 0 2 2 0 2 Van Toplam Iğdır 0 0 0 0 0 18 18 0 7 2 9 0 0 0 0 27 Isparta Ayva 0 0 0 4 4 4 Isparta Isparta Domates 0 0 15 15 0 15 Isparta Isparta Elma 0 0 20 70 90 0 90 Isparta Isparta Kayısı 0 10 10 10 10 0 20 Isparta Isparta Kiraz 0 25 25 25 25 0 50 Isparta Isparta Mantar 5 5 5 5 0 5 5 10 20 Isparta Isparta Şe昀琀ali 0 0 5 15 20 0 20 Isparta Isparta Üzüm 0 0 10 10 0 10 Isparta Toplam Isparta 0 5 5 5 0 35 40 40 70 100 210 4 5 5 14 269 İstanbul Biber 0 0 8 7 15 0 15 İstanbul İstanbul Domates 0 0 7 8 15 0 15 İstanbul İstanbul Elma 0 0 0 0 1 İstanbul İstanbul Fasülye 0 0 3 3 0 3 İstanbul İstanbul Hıyar 0 3 3 12 12 0 15 İstanbul İstanbul Ispanak 0 0 0 3 3 3 İstanbul İstanbul Kabak 0 0 0 0 2 İstanbul İstanbul Mantar 0 3 3 0 0 3 İstanbul İstanbul Marul 2 2 4 4 0 5 4 9 15 İstanbul İstanbul MaydRkNn 0 3 3 0 4 4 7 İstanbul İstanbul Patlıcan 0 0 10 10 0 10 İstanbul İstanbul Pazı 0 0 5 5 0 5 İstanbul Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 199 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r İstanbul Yaprak lahana 0 0 6 6 0 6 İstanbul Toplam İstanbul 0 2 2 10 0 3 13 30 36 0 66 12 4 0 16 97 İzmir A.Yaprağı 0 10 10 20 0 0 20 Denizli İzmir Bamya 0 6 6 0 0 6 Denizli İzmir Biber 0 0 15 15 30 0 30 Denizli İzmir Brokoli 0 0 0 10 5 15 15 Denizli İzmir Çilek 0 10 10 20 5 5 0 25 Denizli İzmir Dereotu 5 5 0 0 5 5 10 Denizli İzmir Domates 0 5 5 15 10 25 0 30 Denizli İzmir Enginar 0 5 5 0 0 5 Denizli İzmir Erik 0 6 6 8 6 14 0 30 Denizli İzmir Fasülye 0 0 15 25 40 0 40 Denizli İzmir Hıyar 0 4 4 8 4 28 32 0 40 Denizli İzmir Ispanak 20 20 20 20 0 20 20 40 80 Denizli İzmir İncir 0 0 15 15 30 0 30 Denizli İzmir Kabak 0 0 5 5 0 5 Denizli İzmir K.bahar 0 0 0 4 4 8 8 Denizli İzmir Kiraz 0 5 90 25 120 0 0 120 Denizli İzmir Mandalina 0 0 0 100 50 150 150 Denizli İzmir Mantar 0 2 2 0 2 2 4 Denizli İzmir Marul 40 50 110 20 5 25 0 35 30 10 75 190 Denizli İzmir Maydmi- nör 10 35 45 35 5 40 10 10 20 5 25 115 Denizli İzmir Nar 0 0 10 10 20 20 30 Denizli İzmir Patlıcan 0 0 11 11 0 11 Denizli İzmir Roka 5 5 0 0 5 5 5 Denizli İzmir Şe昀琀ali 0 10 10 40 20 60 0 70 Denizli İzmir Üzüm 0 0 30 70 100 0 100 Denizli İzmir Patates 0 8 8 3 3 0 11 Denizli Toplam İzmir 50 135 185 87 130 94 311 179 200 70 449 142 94 19 305 1120 K.Maraş Biber 0 0 2 4 6 0 6 G.Antep K.Maraş Çilek 0 6 6 0 0 6 G.Antep K.Maraş Domates 0 0 6 6 0 6 G.Antep K.Maraş Elma 0 0 6 6 0 6 G.Antep K.Maraş Hıyar 0 2 2 4 4 8 0 10 G.Antep K.Maraş Kayısı 0 0 5 5 10 0 10 G.Antep Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 200 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r K.Maraş Kiraz 0 10 10 0 0 4 G.Antep K.Maraş Üzüm 0 0 6 6 0 6 G.Antep Toplam Kahramanmaraş 0 0 0 0 0 18 18 17 19 6 42 0 0 0 0 60 Karabük Biber 0 0 2 0 0 2 0 2 Kocaeli Karabük Domates 0 0 4 4 0 4 Kocaeli Karabük Hıyar 0 0 0 2 2 0 2 Kocaeli Karabük Ispanak 0 0 0 2 2 2 Kocaeli Karabük Marul 2 2 0 0 0 2 Kocaeli Toplam Karabük 0 2 2 0 0 0 0 2 6 0 8 0 2 0 2 12 Karaman Elma 0 0 50 50 20 20 70 Konya Karaman Armut 0 0 4 4 0 4 Konya Karaman Üzüm 0 0 0 5 5 5 Konya Toplam Karaman 0 0 0 0 0 0 0 0 20 74 94 25 0 0 25 119 Kars Elma 0 0 4 4 0 4 Van Kars Kayısı 0 0 3 3 0 3 Van Toplam Kars 0 0 0 0 0 0 0 3 0 4 7 0 0 0 0 7 Kastamonu Domates 0 0 4 4 0 4 Ankara Kastamonu Kiraz 0 2 2 0 0 2 Ankara Toplam Kastamonu 0 0 0 0 0 2 2 0 4 0 4 0 0 0 0 6 Kayseri Domates 0 0 4 4 0 4 Konya Kayseri Elma 0 0 4 4 4 4 Konya Kayseri Kayısı 0 0 1 1 0 10 Konya Kayseri Patlıcan 0 0 2 2 0 3 Konya Kayseri Üzüm 0 0 3 3 0 3 Konya Toplam Kayseri 0 0 0 0 0 0 0 1 9 4 14 4 0 0 4 27 Kırıkkale Domates 0 0 2 2 0 2 Ankara Kırıkkale Üzüm 0 0 2 2 0 2 Ankara Toplam Kırıkkale 0 0 0 0 0 0 0 0 4 0 4 0 0 0 0 4 Kırklareli Elma 0 0 2 2 0 2 İstanbul Kırklareli Üzüm 0 0 2 2 0 2 İstanbul Toplam Kırklareli 0 0 0 0 0 0 0 0 2 2 4 0 0 0 0 4 Kırşehir Elma 0 0 2 2 0 2 Ankara Kırşehir Üzüm 0 0 2 2 0 2 Ankara Toplam Kırşehir 0 0 0 0 0 0 0 0 2 2 4 0 0 0 0 4 Kilis Biber 0 0 2 6 8 0 8 G.Antep Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 201 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Kilis Domates 0 0 2 2 0 2 G.Antep Kilis Üzüm 0 0 10 10 0 10 G.Antep Toplam Kilis 0 0 0 0 0 0 0 2 18 0 20 0 0 0 0 20 Kocaeli Biber 0 0 2 2 0 2 Kocaeli Kocaeli Domates 0 0 3 3 0 3 Kocaeli Kocaeli Hıyar 0 0 2 2 0 2 Kocaeli Kocaeli Mantar 0 10 10 0 10 10 20 Kocaeli Kocaeli Üzüm 0 0 4 4 0 4 Kocaeli Toplam Kocaeli 0 0 0 10 0 0 10 5 6 0 11 10 0 0 10 31 Konya Armut 0 0 2 3 5 0 Konya Konya Çilek 0 6 17 23 0 0 5 Konya Konya Domates 0 0 10 8 18 0 35 Konya Konya Elma 0 0 7 11 18 4 4 24 Konya Konya Fasülye 0 0 7 7 0 8 Konya Konya Havuç 0 8 22 30 0 0 20 Konya Konya Hıyar 0 0 6 6 0 6 Konya Konya Kiraz 0 30 30 0 0 25 Konya Konya Mantar 6 6 8 8 0 6 5 11 12 Konya Konya Marul 0 8 8 0 2 2 7 Konya Konya Maydminör 0 10 5 15 0 0 9 Konya Konya Üzüm 0 0 2 9 11 0 28 Konya Toplam Konya 0 6 6 0 44 97 141 29 58 14 101 12 5 0 17 265 Kütahya Kiraz 0 15 15 0 0 15 Bursa Kütahya Çilek 0 2 2 2 2 0 4 Bursa Kütahya Domates 4 2 6 0 2 2 2 2 10 Bursa Kütahya Vişne 0 0 6 6 0 6 Bursa Toplam Kütahya 4 2 6 0 0 17 17 10 0 0 10 0 2 0 2 35 Malatya Biber 0 0 4 2 6 0 6 D.Bakır Malatya Elma 0 0 4 4 0 4 D.Bakır Malatya Kayısı 0 140 140 100 100 0 240 D.Bakır Malatya Üzüm 0 0 6 6 0 6 D.Bakır Toplam Malatya 0 0 0 0 10 140 150 104 8 4 116 0 0 0 0 266 Manisa A.Yaprağı 0 80 120 200 0 0 200 Balıkesir Manisa Biber 0 0 8 7 15 0 15 Balıkesir Manisa Çilek 0 12 12 24 6 6 0 30 Balıkesir Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 202 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Manisa Domates 4 4 6 6 6 4 10 5 5 25 Balıkesir Manisa Erik 0 5 5 15 5 20 0 Balıkesir Manisa Hıyar 2 2 0 4 4 8 0 25 Balıkesir Manisa Ispanak 30 30 10 10 0 5 5 10 50 Balıkesir Manisa Kayısı 0 10 10 0 0 10 Balıkesir Manisa Kiraz 0 45 25 70 15 15 0 85 Balıkesir Manisa Marul 0 3 3 0 2 2 5 Balıkesir Manisa Patlıcan 0 0 2 3 5 0 5 Balıkesir Manisa Şe昀琀ali 0 0 10 10 0 10 Balıkesir Manisa Üzüm 0 40 40 360 470 30 860 0 900 Balıkesir Toplam Manisa 10 45 55 13 157 252 422 471 550 50 1071 2 10 30 42 1592 Mardin Domates 0 0 4 4 0 4 D.Bakır Mardin Hıyar 0 0 4 4 0 4 D.Bakır Mardin Nar 0 0 2 2 2 2 4 D.Bakır Mardin Üzüm 0 0 5 5 0 5 D.Bakır Toplam Mardin 0 0 0 0 0 0 0 0 13 2 15 2 0 0 2 17 Mersin Biber 90 60 150 40 10 50 5 5 10 40 40 250 Mersin Mersin Çilek 0 110 60 30 200 0 0 200 Mersin Mersin Domates 80 80 20 20 20 60 20 20 40 40 200 Mersin Mersin Elma 0 0 0 10 10 Mersin Mersin Erik 0 30 25 55 0 0 55 Mersin Mersin Fasülye 0 15 20 15 50 0 0 50 Mersin Mersin Greyfurt 0 0 0 5 5 10 10 Mersin Mersin Hıyar 15 15 15 15 0 0 30 Mersin Mersin Ispanak 0 0 0 15 15 30 30 Mersin Mersin Kabak 0 15 20 35 0 20 20 55 Mersin Mersin Kayısı 0 25 25 50 0 0 50 Mersin Mersin Kiraz 0 15 15 30 0 0 30 Mersin Mersin Limon 0 0 110 110 130 70 40 240 350 Mersin Mersin Mandalina 0 0 20 20 130 50 180 200 Mersin Mersin Marul 40 40 0 0 20 20 40 80 Mersin Mersin Mayd-minör 0 0 0 18 12 30 30 Mersin Mersin Muz 0 0 0 30 20 50 50 Mersin Mersin Nar 0 0 20 20 40 20 60 80 Mersin Mersin Nektarin 0 10 30 40 0 0 40 Mersin Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 203 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Mersin Patlıcan 8 8 16 4 4 2 2 8 8 30 Mersin Mersin Portakal 0 0 40 40 110 40 30 180 220 Mersin Mersin Şe昀琀ali 0 20 20 90 70 160 0 180 Mersin Mersin Üzüm 0 5 5 25 25 0 30 Mersin Toplam Mersin 156 161 317 297 369 304 950 137 50 350 537 360 246 192 798 2642 Muğla Biber 5 5 10 5 5 5 15 10 5 15 5 5 10 50 Muğla Muğla Börülce 0 0 5 5 0 5 Muğla Muğla Çilek 0 22 23 45 0 0 45 Muğla Muğla Domates 30 20 50 15 15 30 15 15 30 30 30 60 170 Muğla Muğla Elma 0 0 5 15 20 0 24 Muğla Muğla Fasülye 10 10 10 5 5 20 5 5 10 0 40 Muğla Muğla Greyfurt 0 0 0 6 6 6 Muğla Muğla Hıyar 5 5 10 10 5 5 5 5 25 Muğla Muğla Ispanak 4 4 2 2 0 2 2 4 10 Muğla Muğla Kabak 6 6 6 4 10 0 4 4 20 Muğla Muğla Kiraz 0 15 15 0 0 15 Muğla Muğla Limon 0 0 30 30 70 10 80 110 Muğla Muğla Mandalina 0 0 0 15 5 20 20 Muğla Muğla Marul 6 6 12 10 8 18 4 4 8 4 4 16 50 Muğla Muğla MaydRkNn 4 8 12 8 8 0 20 10 30 50 Muğla Muğla Nar 0 0 40 40 50 50 90 Muğla Muğla Patlıcan 8 8 16 0 4 2 6 5 8 13 5 Muğla Muğla Portakal 0 0 40 40 100 20 10 130 130 Muğla Muğla Üzüm 0 0 8 8 0 8 Muğla Toplam Muğla 78 107 185 91 62 70 223 32 57 209 298 161 103 64 328 1034 Muş Domates 0 0 3 3 0 3 D.Bakır Muş Elma 0 0 3 3 0 3 D.Bakır Toplam Muş 0 0 0 0 0 0 0 0 3 3 6 0 0 0 0 6 Nevşehir Domates 0 0 8 8 0 8 Konya Nevşehir Patlıcan 0 0 2 3 5 0 5 Konya Nevşehir Üzüm 0 0 10 10 0 10 Konya Nevşehir Biber 0 0 3 2 5 0 5 Konya Nevşehir Kabak 0 0 0 20 20 20 Konya Toplam Nevşehir 0 0 0 0 0 0 0 5 23 0 28 20 0 0 20 48 Niğde Elma 0 0 15 15 30 0 30 Konya Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 204 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Niğde Kiraz 0 8 8 0 0 8 Konya Niğde Domates 0 0 5 5 0 8 Konya Niğde Lahana 0 0 0 5 5 5 Konya Niğde Nektarin 0 0 0 3 3 3 Konya Toplam Niğde 0 0 0 0 0 8 8 0 25 50 75 8 0 0 8 94 Ordu Elma 0 0 2 2 0 2 Samsun Ordu Fasülye 0 0 4 4 0 4 Samsun Ordu Kivi 0 0 0 4 4 4 Samsun Ordu Fındık 0 0 2 8 10 0 10 Kocaeli Toplam Ordu 0 0 0 0 0 0 0 2 12 2 16 4 0 0 4 20 Osmaniye Ispanak 4 4 0 0 4 4 8 Adana Osmaniye Mandalina 0 0 0 10 10 10 Adana Osmaniye Portakal 0 0 0 6 4 10 10 Adana Toplam Osmaniye 0 4 4 0 0 0 0 0 0 0 0 16 8 0 24 28 Rize Kivi 0 0 5 5 5 Samsun Toplam Rize 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 0 0 5 5 Sakarya Armut 0 0 6 6 0 6 Kocaeli Sakarya Ayva 0 0 20 20 160 20 180 200 İstanbul Sakarya Çilek 0 2 6 8 2 2 0 10 Kocaeli Sakarya Erik 0 3 3 3 3 0 6 Kocaeli Sakarya Ispanak 6 12 18 5 5 0 6 6 12 35 Kocaeli Sakarya Mantar 3 3 0 0 3 3 8 Kocaeli Sakarya Marul 5 30 35 5 5 10 0 6 4 10 55 Kocaeli Sakarya Şe昀琀ali 0 0 4 6 10 0 10 Kocaeli Sakarya Üzüm 0 0 20 10 30 0 30 Kocaeli Toplam Sakarya 11 45 56 10 10 13 33 12 26 96 134 85 20 0 105 328 Samsun Armut 0 0 4 6 10 0 10 Samsun Samsun Biber 0 5 5 15 10 25 0 30 Samsun Samsun Çilek 0 4 4 4 2 6 0 10 Samsun Samsun Domates 0 5 5 10 5 15 0 20 Samsun Samsun Elma 0 0 4 6 10 0 10 Samsun Samsun Fasülye 0 6 6 20 5 25 0 31 Samsun Samsun Hıyar 0 4 4 4 2 6 0 10 Samsun Samsun Ispanak 0 0 0 5 30 20 55 55 Samsun Samsun İncir 0 0 5 5 0 5 Samsun Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 205 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Samsun Kivi 0 0 0 10 10 10 Samsun Samsun Mantar 2 2 4 4 0 2 2 4 10 Samsun Samsun Marul 30 30 0 0 10 50 50 110 140 Samsun Samsun MaydRkNn 6 6 4 4 0 10 10 10 30 40 Samsun Samsun Patlıcan 0 5 5 15 10 25 0 30 Samsun Samsun Şe昀琀ali 0 0 25 20 45 0 45 Samsun Toplam Samsun 20 8 28 8 0 29 37 93 60 19 172 32 72 60 164 401 Siirt Nar 0 0 2 2 2 2 4 D.Bakır Siirt Üzüm 0 0 4 4 0 4 D.Bakır Toplam Siirt 0 0 0 0 0 0 0 0 4 2 6 2 0 0 2 8 Sinop Biber 0 0 2 2 0 4 Samsun Sinop Elma 0 0 2 2 0 2 Samsun Sinop Çilek 0 0 2 2 0 2 Samsun Sinop Domates 0 0 2 2 0 2 Samsun Toplam Sinop 0 0 0 0 0 0 0 6 0 2 8 0 0 0 0 8 Sivas Elma 0 0 2 2 0 2 Ankara Sivas Kayısı 0 0 4 4 0 4 Ankara Toplam Sivas 0 0 0 0 0 0 0 4 0 2 6 0 0 0 0 6 Ş.Urfa Biber 0 4 4 4 4 0 8 D.Bakır Ş.Urfa Domates 4 4 0 4 4 0 8 D.Bakır Ş.Urfa Nar 0 0 0 7 7 7 D.Bakır Toplam Şanlıurfa 4 0 4 0 0 4 4 4 4 0 8 7 0 0 7 23 Şırnak Nar 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 0 0 4 Van Şırnak Üzüm 0 0 0 0 0 0 0 0 8 0 8 0 0 0 0 8 Van Toplam Şırnak 8 4 12 Tekirdağ Armut 0 0 2 2 0 2 Tekirdağ Tekirdağ Üzüm 0 0 6 6 0 6 Tekirdağ Tekirdağ Kiraz 0 2 2 0 0 2 Tekirdağ Toplam Tekirdağ 0 0 0 0 0 2 2 0 6 2 8 0 0 0 0 10 Tokat Armut 0 0 4 4 0 4 Tokat Tokat A.Yaprağı 0 15 25 40 0 0 40 Tokat Tokat Biber 0 6 6 4 4 0 10 Tokat Tokat Domates 0 0 20 20 40 0 40 Tokat Tokat Elma 0 0 2 4 6 2 2 8 Tokat Tokat Hıyar 0 2 2 4 4 8 0 10 Tokat Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 206 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Tokat Fasülye 0 0 15 20 35 0 35 Tokat Tokat Ispanak 10 10 4 4 0 4 7 11 25 Tokat Tokat Kabak 0 0 4 4 0 4 Tokat Tokat Kiraz 0 5 5 5 5 0 10 Tokat Tokat Marul 0 15 5 20 2 2 14 4 18 40 Tokat Tokat Patlıcan 0 0 2 4 6 0 6 Tokat Tokat Şe昀琀ali 0 0 10 10 20 0 20 Tokat Tokat Üzüm 0 0 6 20 26 0 26 Tokat Toplam Tokat 0 10 10 19 35 53 107 70 95 10 175 20 11 0 31 323 Trabzon Çilek 0 3 3 2 2 0 5 Samsun Trabzon Domates 0 0 4 4 0 4 Samsun Trabzon Ispanak 2 2 0 0 2 2 4 Samsun Trabzon Marul 0 5 5 0 3 3 8 Samsun Trabzon MaydRkNn 0 4 4 0 4 4 8 Samsun Trabzon Fındık 0 0 10 10 0 10 Kocaeli Trabzon Hıyar 0 0 2 2 0 2 Samsun Toplam Trabzon 0 2 2 10 0 3 13 4 14 0 18 9 0 0 9 42 Tunceli Elma 0 0 4 4 0 4 D.Bakır Toplam Tunceli 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 4 0 0 0 0 4 Uşak Biber 0 0 2 2 0 2 Denizli Uşak Domates 0 0 4 4 0 6 Denizli Uşak Hıyar 0 3 3 3 3 0 6 Denizli Uşak Üzüm 0 0 3 3 0 3 Denizli Uşak Marul 0 0 0 2 2 2 Denizli Toplam Uşak 0 0 0 0 0 3 3 3 9 0 12 0 2 0 2 17 Van Biber 0 0 5 5 0 5 Van Van Domates 0 0 3 6 9 0 9 Van Van Hıyar 0 0 4 4 0 4 Van Van Patlıcan 0 0 2 2 0 2 Van Toplam Van 0 0 0 0 0 0 0 7 13 0 20 0 0 0 0 20 Yalova Elma 0 0 2 2 0 2 Bursa Yalova Marul 0 2 2 0 2 2 4 Bursa Yalova Şe昀琀ali 0 0 4 4 0 4 Bursa Yalova Kivi 0 0 0 4 4 4 Bursa Toplam Yalova 0 0 0 2 0 0 2 0 4 2 6 4 2 0 6 14 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 207 EK- /-8 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀mi 2025 Yılı Programı Sıra No İl Ürün Oc ak Ş ub at M ar t 1. Ç ey r Ni sa n M ay ıs Ha zir an 2. Ç ey r Te m m uz Ağ us to s Ey lü l 3. Ç ey r Ek im Ka sım Ar al ık 4. Ç ey r 20 25 To pl La br tv r Yozgat Domates 0 0 2 2 0 2 Ankara Yozgat Elma 0 0 2 2 0 2 Ankara Yozgat Üzüm 0 0 2 2 0 2 Ankara Toplam Yozgat 0 0 0 0 0 0 0 0 4 2 6 0 0 0 0 6 Zongul- dak Domates 0 0 2 2 0 2 Kocaeli Zongul- dak Fasülye 0 2 2 0 0 2 Kocaeli Zongul- dak Ispanak 2 2 0 0 0 2 Kocaeli Zongul- dak Marul 0 2 2 0 2 2 4 Kocaeli Zongul- dak Biber 0 0 2 2 0 2 Kocaeli Zonguldak Hıyar 0 0 3 3 0 3 Kocaeli Toplam Zonguldak 0 2 2 2 0 2 4 3 4 0 7 2 0 0 2 15 GENEL TOPLAM 3.061 4.954 5.477 8.270 Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlükleri Yedek Listesi Laboratuvar 1. Yedeği 2.Yedeği 3.Yedeği Laboratuvar 1.Yedeği 2.Yedeği 3.Yedeği Adana Konya Hatay Mersin Isparta Denizli Antalya Ankara Ankara Konya Isparta Kocaeli İstanbul Kocaeli Tekirdağ Bursa Antalya Isparta Denizli Ankara İzmir Denizli Ç.Kale Muðla Bursa Ç.Kale İstanbul Kocaeli Kocaeli İstanbul Ankara Bursa Ç.Kale B.Kesir Bursa İstanbul Konya Ankara Isparta Adana D.Bakır Van Adana Hatay Mersin Konya Adana Isparta Denizli Muğla Antalya Isparta Samsun Ankara Kocaeli İstanbul Hatay Adana Mersin Konya Van D.BakIr Ankara Samsun G.Antep D.Bakır Adana Hatay TekirdaĞ Ç.Kale İstanbul Bursa Muğla Denizli İzmir Isparta. Balýkesir Ç.Kale Bursa İzmir Tokat Samsun Ankara Van Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 208 B. BİTKİ KORUMA ÜRÜNLERİNİN ÖNERİLMESİ, UYGULANMASI VE KAYIT İŞLEMLERİ İşlemler, bitki ve bitkisel ürünlerde bitki koruma ürünlerinin uzman kişilerce önerilmesi, uygulanması ve gerekli kayıtların tutularak, güvenilir gıda üretimi ve izlenebilirliğin sağlanması amacıyla 03.12.2014 tarih ve 29194 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulanması ve Kayıt Işlemleri Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Reçete yazma yetkisine sahip olan kişilerin yetki ve sorumlulukları; • Bitki koruma ürünü reçete yazma yetkisi alan kişiler tüm illerde reçete yazabilir. • Reçete yazan yetkili kişiler yazdığı reçetenin içerdiği teknik tavsiyeden sorumludurlar. • Reçete yazan kişiler, üretici kayıt defteri içinde yer alan reçete bilgilerinin eksiksiz doldurulmasından sorumludurlar. • Reçete yazma yetkisine sahip kişiler, Bakanlık tarafından verilen bitki koruma ürünü ruhsat bilgilerini, kısıtlı kullanım ve yasaklama kararlarını, bitki koruma ürünleriyle ilgili Bakanlık tamim ve teknik talimatları ile etiket bilgilerini takip ederler. • Reçete yazma yetkisine sahip kişiler, Bakanlık veya Müdürlükçe yapılacak bilgilendirme toplantılarına yılda en az bir defa katılırlar. • Bitki Koruma Ürünü Reçete Yazma Yetki Belgesi alan kişiler, işi bırakmaları halinde veya adres değişikliği durumunda Bitki Koruma Ürünü Reçete Yazma Yetki Belgesini aldıkları Müdürlüğe otuz gün içerisinde bilgi verirler. • Reçete yazan yetkili kişiler Bakanlık tarafından oluşturulacak reçete yazımı ile ilgili kayıt sistemi ve düzenlemelere uyarlar. • Reçete yazan yetkili kişiler ihbarı zorunlu olan zararlı organizmaları Bakanlığa bildirirler. Reçete yazma yetki belgesi düzenlenmesi; Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi Uygulanması ve Kayıt Işlemleri Hakkında Yönetmelik’in bitki koruma ürünü reçete yazma yetki belgesi verilmesini düzen leyen 6.maddesinin 1. Fıkrası (a) ve (b) bentleri ile 7. Maddesinin 1. Fıkrası (c) bendinin, Danıştay’ın 02.12.2015 tarih ve 2015/3318 Esas Sayılı Kararı ile yürütmesi durdurulmuştu. Bu nedenle yeni bitki koruma ürünleri reçete yazma yetki belgesi verilmesi 19.02.2016 tarih ve sayılı 6218 yazımızla durdurulmuştu. Söz konusu mahkeme kararı Danıştay tarafından temyiz edilmiş, 2015/3318 E. sayısı ile ikame edilen davada verilen 17.06.2020 tarih ve 2020/2089 K. sayılı “kısmen iptal kısmen red” kararı Danıştay Idari Dava Daireleri Kurulu›nun 15.02.2021 tarih ve Karar No:2021/270 kararı ile kesinleşmiştir. Böylece kısmen iptal kararında reçete yazma yetkisi sadece Ziraat Fakültelerinin Bitki Koruma Bölümü Mezunu Ziraat Mühendislerine verilebilecektir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 209 Danıştay’ın iptal kararı gereğince reçete yazma konusunda başvuru olması durumunda; yeni reçete yazma yetki belgesinin ilgili mahkeme kararı gereğince meslek odası kaydı olan, Ziraat Fakültelerinin Bitki Koruma Bölümü Mezunu Ziraat Mühendisleri için düzenlenmesi gerekmektedir. Profesyonel Bitki Koruma Ürünü Uygulayıcıları; Bitki Koruma Ürünleri uygulamasını ücreti karşılığında profesyonel olarak yapmak isteyen Ziraat Mühendisleri, Teknikeri(bitki sağlığı konusunda eğitim alanlar) ve Teknisyenleri bulundukları ilin il ve ilçe müdürlüğüne başvuruda bulunarak “Bitki Koruma Ürünü Uygulama Belgesi” alabilirler. Danıştay kararı gereğince yeni Profesyonel Bitki Koruma Ürünü Uygulayıcı başvurularında Ziraat Mühendislerinden meslek odası kaydı aranacaktır. Bitkisel Üretim Yapan Kişiler (Üreticiler) Sadece kendi üretim alanlarında ve bitkisel ürün bulunan depolarında “Bitki Koruma Ürünü Uygulama Belgesi” almak isteyen, ticari amaçlı bitkisel üretim yapan kişiler bulundukları yerin İl ve İlçe Müdürlüğüne başvuruda bulunarak ocak, nisan, temmuz veya ekim aylarında düzenlenecek bir günlük eğitime katılarak belge alabilirler. Bu kişiler; • Yaptıkları uygulamaların Üretici Kayıt Defteri (ÜKD)’ne kaydedilmesinden, • Reçetede yazan bitki koruma ürünlerinin dozunda, zamanında, uygun makine ile uygulanmasından, • İlaçlama ile hasat arasında geçmesi gereken süreye uymaktan ve kalıntıdan sorumludurlar. • Bitki koruma ürünü uygulamalarını Bitki Koruma Ürünü Uygulama Belgesi alarak kendileri, belgesi yok ise profesyonel uygulayıcılara yaptırmak, • ÜKD’yi temin ederek, her ürün ve parsel için kayıtlarını tutmak ve 5 (beş) yıl süre ile saklamak zorundadırlar. • Reçete zorunluluğu olmayan ürünleri içinde isterlerse ÜKD tutabilirler. 2025 Yılı Üretici Kayıt Defterine Tabii Bitki Bitkisel Ürünlerle Bu Ürünlerde Kullanılacak Reçete Zorunluluğu Bulunmayan Bitki Koruma Ürünleri Listesi Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi Uygulanması ve Kayıt Işlemleri Hakkındaki Yönetmeliğin 5. Maddesi gereğince zirai ilaç uygulamalarının yoğunluğuna göre yaş meyve ve sebzede ilaç kalıntısı olma ihtimali nedeniyle Üretici Kayıt Defteri tutma zorunluluğu olan bitki ve bitkisel ürünler ile bu ürünlerde kullanılacak reçeteye tabi olmayan BKÜ’leri aşağıda belirtilmiştir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 210 1. Reçete ve Üretici Kayıt Defteri tutma zorunluluğu bulunan bitki ve bitkisel ürünler (33 ürün) tabloda gösterilmiştir. 2. Tabloda yer alan 33 ürün için farklı bir pestisit aktif maddesi içermeyen bakırlı preparatlar ve kükürt içeren bitki koruma ürünleri hariç diğer tüm bitki koruma ürünleri reçeteye tabidir. 3. Tabloda yer alan 33 ürün için Biyolojik ve biyoteknik mücadele ürünlerinin reçeteli olarak satışının yapılması ve bunları kullanan üreticiler tarafında kayıtlarının tutulması etkin bir destekleme mekanizması için zorunludur. 4. Yönetmelik gereği Üretici Kayıt Defteri tutma zorunluluğu olmayan diğer ürünler için üreticiler, isteğe bağlı olarak Üretici Kayıt Defteri tutabilir ve reçete yazdırabilir. Üretici Kayıt Defteri Tutma Zorunluluğu Olan Bitki ve Bitkisel Ürünler 1 Armut 12 Hıyar 23 Muz 2 Ayva 13 Ispanak 24 Nar 3 Bezelye 14 İncir 25 Nektarin 4 Biber 15 Kabak 26 Patates 5 Çilek 16 Kayısı 27 Patlıcan 6 Domates 17 Kiraz 28 Portakal 7 Elma 18 Kültür Mantarı 29 Şeftali 8 Enginar 19 Limon 30 Taze Fasulye 9 Erik 20 Mandalina 31 Taze Soğan 10 Greyfurt 21 Marul 32 Üzüm 11 Havuç 22 Maydanoz 33 Vişne Toplam: 33 Ürün Grubu ÜKD’nin basımı, dağıtımı ve kullanımına dair esaslar; • Üretici kayıt defteri (ÜKD) 50’lik koçanlar halindedir, • ÜKD koçanın her sayfasına, il trafik kodu ve basıldığı yılın son iki rakamı ile başlayan on haneli seri no verilerek dört suret halinde 50 sayfa olacak şekilde basılacaktır. • ÜKD üzerinde işlemini bitiren yetkili kişi ilgili sayfayı, imzalayıp kaşeledikten sonra en alt sureti alarak beş yıl süre ile saklar. ÜKD’nin aslı koçanda kalacaktır. • Her üretici bir ÜKD koçanı kullanacaktır, • Üretici kayıt defterinin kaybolması durumunda üretici tarafından ÜKD’nin alındığı Müdürlüğe yazılı bildirimde bulunulacak ve Müdürlük tarafından kayıp bildirimi yapılan ÜKD pasif hale getirilerek üreticiye yeni ÜKD verilecektir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 211 • Kayıp ÜKD üzerinde işlem yapıldığının tespit edilmesi halinde ilgililer hakkında yasal işlem yapılması. • Koçan içerisindeki her bir seri numarası, üreticinin kullandığı parsel ve ÜKD’ye tabi ürünler için ayrı ayrı kullanılarak reçete yazılacak ve kayıt işlemlerinde kullanılacaktır, • İşlemlerde, kullanılan her seri numarasında parsel numarası ve ürün adı belirtilecektir, • Bir parsel üzerinde birden fazla ÜKD’ye tabi ürün yetiştiriliyorsa, her bir ürün için farklı bir seri numarası kullanılacaktır, • Koçanda yeterli sayfa var ise sonraki üretim yılları için de kullanılabilecektir. • Gerektiğinde ÜKD sayfasının üretici onaylı kopyası verilip kullanılabilir. BKÜ Reçetesi Bitki Koruma Ürünü Reçetesinde; • BKÜ aktif maddesi adı, oranı ve ticari ismi, • Formülasyonu, • Dozu, tekerrür sayısı, • Son ilaçlama ile hasat arasında geçmesi gereken süre belirtilerek yazılacaktır. BKÜ’nün ambalaj büyüklüğü uygulama yapılacak alana ve tekerrür sayısına göre seçilmelidir. Bitki koruma ürünlerine karşı direnç gelişimini önlemek için bir vejetasyon döneminde birden fazla uygulama gerektiren zararlı organizmalara karşı her seferinde farklı etki mekanizmasına sahip bitki koruma ürünleri tercih edilmelidir. Yetkilendirilen kişiler (Reçete yazma ve Profesyonel Uygulayıcılar); • Her yıl Müdürlükçe düzenlenecek bilgilendirme toplantılarına katılmak, • Teknik talimatlara ve Yönetmelik hükümlerine uymak, • Kayıtları 5 (beş) yıl süre ile saklamak zorundadırlar. ÜKD Takip Listesinin Oluşturulması • Üreticinin Adı Soyadı, • Köy/Mahalle Adı, • Dağıtım Tarihi, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 212 • Dağıtım Yapılan Koçanların Seri Numaraları, • Teslim Edildiğine Dair Imza Bölümleri Bulunması, • Kayıtların eksiksiz ve düzenli tutulması, • ÜKD’lerin dağıtım listelerini Tarım Bilgi Sisteminde (TBS) yer alan “Üretici Kayıt Defteri Kayıt ve Izlenmesi” modülüne ÜKD ve üreticiye ait bilgilerin girişinin yapılarak izlenebilirliğin sağlanması gerekmektedir. Uygulamalar Yapılırken İl/İlçe Müdürlüklerinin Dikkat Edeceği Konular; • Yönetmelik hükümleri doğrultusunda üreticilerin bilgilendirme çalışmalarına ağırlık verilmesi, • Kayıt tutmanın gerekliliği konusunda üreticilerde farkındalık oluşturmaya yönelik çalışmalar yapılması, • Köy/mahalle toplantılarında ÜKD kontrollerinin yapılması, • Yönetmeliğin 20. maddesi dördüncü fıkrası’ gereği izlenebilirliğin sağlanması, • Gerek duyulması halinde idari yaptırımların uygulanması yoluyla ÜKD’nin düzenli tutulmasının sağlanması, • Bitki koruma ürünlerinin yetkili kişilerce uygulanması amacıyla Yönetmeliğin 23. maddesinde belirtilen hükümler doğrultusunda eğitimler planlanarak üreticilerin katılımı ve belge almaları sağlanmalıdır. • Yıl içerisinde yapılan kontrollerin İl Müdürlükleri tarafından (Ek-10) resmi evrak olarak ve zilaç programı üzerinden ocak ve temmuz ayları içerisinde iki dönem halinde Bakanlığa gönderilmesi gerekmektedir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 213 K–10 Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulanması ve Kayıtlarına Dair Denetim Raporu Denetimin yapıldığı il : …………………………… Denetimin yapıldığı yıl/dönem :………………/……..…… 1) ÜRETİCİ KAYIT DEFTERİ DENETİMİ İLE İLGİLİ VERİLER a) Dağı琁㄀mı yapılan üre琀椀ci kayıt de昀琀eri : …….adet b) Üretici Kayıt Defteri kontrolü yapılan üretici : …….adet c) İdari yaptırım uygulanan üretici sayısı ve tutarı : …....adet …..TL ç) Denetlenen bitki koruma ürünü uygulayıcı sayısı : ….…adet d) İdari yap琁㄀rım uygulanan bitki koruma ürünü uygulayıcısı sayısı ve tutarı : …....adet ….TL e) Uygulama yetkisi iptal edilen kişi sayısı Profesyonel : …....adet Bitkisel Üre琀椀m Yapan : …....adet 2) REÇETE DENETİMİ İLE İLGİLİ VERİLER a) Reçeteli sa琁㄀ş zorunluluğu olan ruhsatlı bitki koruma ürünlerini reçetesiz olarak sa琁ꔀğı tespit edilerek idari para cezası uygulanan kişi sayısı ve İdari Yap琁㄀rım Tutarı : …....adet …TL b) Bakanlıkça kullanımı yasaklanan bitki koruma ürünlerini reçe- teye yazdığı tespit edilen ve idari para cezası verilen reçete yazma yetkisine sahip kişi sayısı : …....adet …TL c) Uyarı cezası verilen reçete yazma yetkisine sahip kişi sayısı : …....adet ç) Reçete yazma yetkisi iptal edilen kişi sayısı : …....adet 3) HASAT ÖNCESİ KALINTI İLE İLGİLİ VERİLER a) İdari yaptırım uygulanan üretici sayısı ve idari yaptırım tutarı : …....adet …TL b) İmha edilen ürün sayısı ve miktarı : …....adet …Kg ../…../20.. İmza, Mühür …………………………….. Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürü ÜKD Onayı • Belirtilen ürün ve parsel için üretim dönemi boyunca ÜKD koçanında kullanılan sayfalar tespiti, • Kullanılan BKÜ’lerin tavsiyelerine uygunluğu kontrol edilerek. • İlgili sayfanın yeterli suretinin olması halinde suretin, tek suret kalmış ise fotokopisi çekilerek üreticinin adı, soyadı ve tarih belirtilerek ıslak imzalı fotokopisinin önyüzüne İl/İlçe Müdürlüklerimizce “Bakanlığımız Kayıtlarına ve BKÜ Tavsiyelerine Uygundur” ibaresi yazılarak onaylanması gerekmektedir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 214 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 215 C. BİTKİ KORUMA ÜRÜNLERİ VE MAKİNELERİ 1. Bitki koruma ürünlerinin teknik talimat ve entegre mücadele talimatları dışı kullanımlarının önlenmesine yönelik bayi ve çiftçi eğitimlerine önem verilir. 2. İl Müdürlüklerince bitki koruma ürünü ve makinelerini toptan ve perakende satacak bayilerin kontrol ve denetimleri, İl Müdürlüğü tarafından aksatılmadan ve düzenli olarak yerine getirilir. 3. Tüm bayiler bitki koruma ürünleri ile ilgili olarak aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde kontrol edilir ve aksine hareket edenler hakkında ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır. a. Bakanlıkça onayı bulunmayan kullanma süresi geçmiş, etiketsiz kullanımı sonlandırılmış, imal tarihi, son kullanım tarihi ve karekod bilgisi olmayan veya bu bilgileri silinmiş veya okunamaz hale gelmiş bitki koruma ürünlerinin Bayilerde bulunmaması ve satışının yapılmaması, b. Bayiler tarafından çiftçilere tavsiye dışı bitki koruma ürünlerinin satılmaması, c. Bitki koruma ürünlerinin orijinal ambalajlarının açılıp bölünerek açıkta satılmaması, d. Bakanlıkça reçeteli satılması belirtilen bitki koruma ürünlerinin reçetesiz satışına müsaade edilmemesi, e. Fumigantların fumigasyon operatör belgesi olmayan kişilere satılmaması, f. Son kullanma tarihi geçmiş bitki koruma ürünlerinin satılmaması, g. Yabancı ot ilaçları ile diğer bitki koruma ürünlerinin (insektisit, fungusit v.b.) ayrı bölmelerde muhafaza edilmesi, h. Bayilerde, mücadele sezonunda bölge için ihtiyaç duyulan tüm bitki koruma ürünlerinin bulundurulması, i. Bitki koruma ürünlerinin bayi içerisinde uygunsuz şekilde gelişi güzel istif edilmemesi, gıda maddeleri ve veteriner ilaçları ile birlikte bulundurulmaması, j. Bayilerin, mevzuat ve uygulamaları hakkında yılda iki kez düzenli olarak eğitime katılmalarının sağlanması, k. Sahte ve kaçak bitki koruma ürünlerinin satılmaması, l. Bitki koruma ürünlerinin izin verilmiş olan işyerleri ve Bakanlıkça onaylı depolar dışında bulundurulmaması ve gezici olarak işyerleri dışında satışına müsaade edilmemesi, m. Bitki koruma ürünlerinin etiketleri üzerinde Bakanlıkça verilen izin ile yapılan değişiklikler hariç olmak üzere sürşarj etkileri dışında herhangi bir değişiklik yapılmasına müsaade edilmemesi, n. Bitki koruma ürünü ambalajı üzerinde firmasınca belirlenmiş perakende Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 216 satış fiyatının üzerinde satış yapılmasına müsaade edilmemesi, o. Bitki koruma ürünü kapsamında olmayan, ancak bitki koruma ürünü gibi etiketinde bitki koruma ürünü çağrıştıracak ifadeler yer alan ürünler ile bu ürünlerin tanıtımı için kullanılan afiş, broşür ve benzeri tanıtım materyallerin bayilerde bulundurulmaması, p. Bakanlıkça belirlenmiş karekod zorunluluğu bulunan bitki koruma ürünlerinin karekodsuz olarak bayilerde bulunmaması ve satışının yapılmaması, r. Bitki koruma ürünü alış, satış, iade, satış iptal, ihracat iptal, mal devir iptal gibi işlemler ile miadı dolma, çalınma, bozunma ve benzeri nedenlerle vasfını yitirmiş bitki koruma ürünlerinin deaktivasyon işlemlerinin Bakanlıkça oluşturulan bitki koruma ürünleri takip sistemine süresinde bildirilmesine, s. Karekod zorunluluğu bulunan bitki koruma ürünlerinin Bakanlıkça oluşturulmuş olan bitki koruma ürünleri takip sistemine bildirimde bulunmadan stokların alınmaması ve stoklarından çıkışının yapılmaması, ş. Bütün kayıtların eksiksiz bir şekilde ilgili mevzuatta belirtilen sürelerde saklanması, 4. Bakanlığımızca ruhsatlandırılan, tavsiyesi değiştirilen veya ruhsatı iptal edilen bitki koruma ürünleri listelerinin Bitki koruma ürünleri veri tabanı üzerinden düzenli olarak takip edilerek ilgililere duyurulması gerekir. 5. Bitki besin elementi (gübre) olarak satışa sunulan ürünlerin ambalaj ve etiketlerinde hastalık ve zararlılara karşı kullanım ifadelerinin tespit edilmesi halinde Genel Müdürlüğe bilgi verilir ve ilgililer hakkında yasal işlem başlatılır. 6. Bitki koruma ürünlerinin reçeteli satışı ve kullanımı ile bitki koruma ürünlerini uygulayacaklar için yönetmelik hükümlerine uygun olarak eğitim ve kontrol faaliyetleri yapılır. 7. Zirai mücadele faaliyetlerinde bitki koruma ürünü uygulamaları Bakanlıktan uygulama belgesi almış kişiler tarafından yürütülür. 8. Bayiler reçeteye uygun olarak bitki koruma ürününü vermek zorundadır. 9. Reçetede değişiklik, ancak reçeteyi yazan kişi tarafından yapılır. 10. Ülkemizde ruhsatlandırılarak kullanımına izin verilen güncel bitki koruma ürünlerine Bakanlığımız https://bku.tarimorman.gov.tr/sayfasından ulaşılabilinir. D. ZEHİRLENMELER Tarım ilaçlarından kaynaklanan zehirlenme olayları ile ilgili bilgiler, İl Müdürlüklerince yıl sonu itibariyle aşağıdaki forma uygun olarak düzenlenerek (bitkisagligi@tarimorman. gov.tr) adresine ve ayrıca yazılı olarak Bakanlığımıza bildirilecektir. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 217 Bitkisel üretimde kullanılan pestisşitlerden kaynaklanan zehirlenme olayları ile ilgili bilgiler İl Müdürlük- lerince yılsonu itibariyle Tarım Bilgi Sistemi Portalında Bitki Sağlığı Kayıt Sistemi (BSKS) altında bulunan Zehirlenme Modülüne girilecektir. Ayrıca söz konusu bilgiler aşağıdaki forma uygun olarak düzenlenerek (bitkisagligi@tarimorman.gov.tr) adresine ve yazılı olarak Bakanlığımıza bildirilecektir. T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü ZEHİRLENME RAPORU İli: Düzenleme Tarihi: ...../....../202.... İNSAN ZEHİRLENMELERİ HAYVAN ZEHİRLENMELERİ ZEHİRLENEN ÖLEN KURTARILAN ZEHİRLENEN ÖLEN KURTARILAN Erkek Kadın Çocuk Erkek Kadın Çocuk Erkek Kadın Çocuk Büyük Baş Küçük Baş Kanatlı Büyük Baş Küçük Baş Kanatlı Büyük Baş Küçük Baş Kanatlı Zehirlenme Nedeni: Zehirlenmeye Neden Olan İlacın Etkili Maddesi ve/veya Adı: BIlgi Kaynakları: Zehirlenme Nedeni: Zehirlenmeye Neden Olan İlacın Etkili Maddesi ve/veya Adı: BIlgi Kaynakları: Düzenleyen ................................................. Düzenleyen ................................................. E. KULLANILAN PESTİSİT MİKTARLARI Ülkemizde kullanılan pestisit miktarlarının yıllık olarak Bakanlığımızca derlenerek Türkiye Istatistik Kurumu (TÜIK) başta olmak üzere tüm kullanıcıların istifadesine sunulması gerekmektedir. Bu amaçla bitkisel üretimde kullanılan pestisit miktarları yıl sonu itibariyle aşağıdaki forma uygun olarak düzenlenerek (bitkisagligi@tarimorman.gov.tr) adresine ve ayrıca yazılı olarak Bakanlığımıza bildirilecektir. ....... YILI KULLANILAN PESTİSİT MIKTARI ….. YILI KULLANILAN PESTİSİT MİKTARI İnsektisit Fungusit Herbisit Akarisit Roden琀椀sit Diğer Toplam Gn.Top. kg lt kg lt kg lt kg lt kg lt kg lt kg lt kg/ lt Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 218 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 219 VI. BİTKİ SAĞLIĞI EĞİTİM VE YAYIM ÇALIŞMALARI 20 25 Ka lıntı il e Mücadele Yılı Sağlıklı Bitki Sağlıkl ı G el ec ek Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 220 AMAÇ:  Bitkisel üre琀椀mde; hastalık ve zararlıların önlenmesi ve mücadelesi konusunda mevcut ve yeni bilgileri paylaşmak,  Entegre mücadeleyi yaygınlaş琁㄀rmak,  Faydalı ve zararlı türler hakkında farkındalık yaratmak,  Zararlı organizmalardan kaynaklanan ürün ve kalite kayıplarını önlemek,  Teknik personel ve çi昀琀çilerimizin bilgi düzeyini yükseltmek ve güncel tutmak,  Bitki koruma ürünlerinin bilinçli kullanımı konusunda farkındalık oluşturmak, gereksiz ve hatalı ilaç kullanımını ve pes琀椀sit kalın琁㄀sını önlemek,  Sürdürülebilir üre琀椀min sağlanması için insan ve çevre sağlığını önceleyerek agroekosistem ve biyolojik dengeyi korumak.  İstilacı zararlı organizmayı tanımak ve etkin mücadele etmek. A.HİZMETİÇİ EĞİTİM Hizme琀椀çi eği琀椀mler, 5996 sayılı “Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu” ve Bakanlığımız görevlerine ilişkin mevzuat ile bitki sağlığı ile ilgili teknik ve idari mevzuata uygun olarak “Bakanlığımız Hizme琀椀çi Eği琀椀m Yönetmeliği” kapsamında; yıllık olarak belirlenen “Hizme琀椀çi Eği琀椀m Programı Uygulama Esasları”na göre düzenlenmektedir. I. Genel İlkeler 1. Eği琀椀mler kurs ve uzaktan eği琀椀m şeklinde planlanmaktadır. 2. Eği琀椀mler, Bakanlık tara昁㄀ndan İl Müdürlüklerinin görüş ve ih琀椀yaçları göz önünde bulundurularak Bakanlık ve eği琀椀ci kurumlarla koordineli olarak planlanır. Bakanlık; konuları, eği琀椀mi verecek olan kurumu, eği琀椀me ka琁㄀lacak kişi sayısını belirler. Kurs olarak planlanan eği琀椀mler en az 20 ka琁㄀lımcı olacak şekilde planlanır. Zorunlu hallerde kursiyer sayısı % 50 ar琁㄀rılabilir. Uzaktan eği琀椀m şeklinde planlanan eği琀椀mler en az 50 kişi olarak planlanır. 3. Eği琀椀mler ülke geneline hitap edecek şekilde düzenlenecek olup iller bölge farkı gözetmeksizin ih琀椀yaç duydukları eği琀椀me ka琁㄀labileceklerdir. 4. Eği琀椀ci kurum uzman eği琀椀cileri ve eği琀椀m materyali ih琀椀yacını planlar. Eği琀椀ci ih琀椀yacı olması halinde Bakanlıktan talepte bulunur. Eği琀椀mlere mutlaka Bakanlığa bildirilen eği琀椀ciler girecek琀椀r. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 221 5. Eği琀椀ci kurum; kursiyerlerin kendilerince karşılanacak konaklama, ulaşım, yemek vb. ih琀椀yaçlarının karşılanmasına yardımcı olacak琁㄀r. 6. Gerekli görüldüğü hallerde eği琀椀mlerin tamamı veya bir kısmı eği琀椀mi veren kurum dışında, eği琀椀m konusu ürünün yaygın olarak ye琀椀ş琀椀rildiği başka bir bölgede diğer kurum ve kuruluşlar ile işbirliği halinde yapılabilir. 7. Eği琀椀m konuları belirlerken, yaygın olarak üre琀椀len ürünlerde ekonomik anlamda zarar yapan etmenlerle mücadele ve yeni ortaya çıkan zararlı etmenlerle mücadele gibi hususlar dikkate alınacak琁㄀r. 8. Eği琀椀mlerde kursiyerlerin aşağıdaki şekilde eği琀椀mleri hede昀氀enir. a) Kursiyerlerin uygulamada karşılaş琁㄀kları sorunları anlaması, değerlendirmesi, tanımlaması diğer sorunlarla karşılaş琁㄀rmalı ve entegre mücadele stratejisi içerisinde çözüm oluşturabilecek kabiliyete erişmesi, b) Ana hastalık ve zararlıların teorik ve pra琀椀k açıdan teşhisi, mücadelesi ve mücadele etkinliğinin kontrolü ile kimyasal mücadelede dayanıklılığın ve kalın琁㄀nın önlenmesi, c) Potansiyel hastalık ve zararlıların teşhisi, yöne琀椀mi ve takibi, d) Temel laboratuvar görgüsüne sahip olarak, zararlı organizma teşhis sürecinin nasıl işlediğine, hijyen kurallarının önemine, örnek alınması ve gönderilmesi, gelen sonuçların değerlendirilmesi ve üre琀椀ciye bu süreç ve sorunlarla ilgili 昀椀kir verecek seviyeye gelmesi, e) Biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerinin teorik ve pratik olarak anlatılması ve benimsetilmesi, Bakanlığın bu konudaki politikalarının anlatılması, f) Ye琀椀ş琀椀ricilik tekniklerindeki son gelişmeler, kültürel tedbirlerin uygulanması ve abiyo琀椀k hastalıkların teşhis ve mücadelesi, g) Karan琀椀na, bitki pasaportu ve sürvey uygulamalarının teorik ve pra琀椀k yönleriyle anla琁㄀lması, uygulama sorunları ile yenilenen mevzuat çalışmalarının anla琁㄀lması, h) Zararlı risk analizi ve değerlendirilmesi konusunda bilgilendirme yapılması, i) Alterna琀椀f mücadele yöntemlerinin ve saha deneyimlerin karşılıklı paylaşımı ile gerek琀椀ğinde uzman kişilerden bilgi talep edecek ile琀椀şim kanallarının oluşturulması. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 222 II.Eği琀椀min Kapsam ve Hede昀氀eri 1. Hizmet içi eği琀椀mler; Eği琀椀mler kurs ve uzaktan erişimli pla琀昀ormlar üzerinden yapılır. Kurs şeklinde eği琀椀mlerde entegre mücadele teknik talima琁㄀ bulunan ürünlerde bitkinin fenolojik ve zararlı organizmanın biyolojik dönemleri ile eği琀椀m kapsamı da dikkate alınarak 1-5 gün süreli olarak gerçekleş琀椀rilir. Beş gün süreli kurs şeklinde yapılan eği琀椀mlerde 2-3 gün teorik eği琀椀m ve laboratuvar, iki gün arazide uygulamalı eği琀椀m şeklinde yapılır. Eği琀椀min birinci gününde ih琀椀yaç halinde entomoloji, viroloji, mikoloji, herboloji, bakteriyoloji, nematoloji, akaroloji, bitki koruma ürün ve aletleri konularını içerecek genel bitki koruma dersleri verilebilir. Laboratuvar kısmı teorik eği琀椀m içerisinde değerlendirilir. Örnek eği琀椀m programı bu bölümde verilmiş琀椀r.Uzaktan erişimli pla琀昀ormlarda yapılacak eği琀椀mlerde içerik kurs şeklinde yapılacak eği琀椀mlerdeki imkanlar içerisinde yapılır. 2. Eği琀椀m içeriği hazırlanırken, Entegre mücadele teknik talima琁㄀ içeriğine ilave olarak abiyo琀椀k stres koşulları, ye琀椀ş琀椀ricilik, ye琀椀ş琀椀rmeden kaynaklı sorunlar gibi konulara da ağırlık verilecek琀椀r. Kurs şeklinde yapılacak eği琀椀mlerde uygulama yapılacak arazi önceden yerinde görülerek tespit edilmek sure琀椀yle hazırlık yapılacak, kısa mesafede olabildiğince çok uygulama yapılabilecek araziler tercih edilecek琀椀r. III.Hizmetiçi Eğitim Programlarının Tespiti ve Uygulanması 1. Bitki sağlığı konularında ih琀椀yaç duyulan hizmet içi eği琀椀m konuları, eği琀椀me ka琁㄀lacak iller, kursiyer sayıları ve hangi eği琀椀min hangi eği琀椀ci kurumlarca sağlanacağı yıllık Bitki Sağlığı ve Karan琀椀na Uygulama Programı Değerlendirme Toplan琁㄀sı’nda Bakanlık, Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlükleri ve her ilin Bitkisel Üre琀椀m ve Bitki Sağlığı Şube Müdürlükleri tara昁㄀ndan görüşülerek Bakanlıkça belirlenir. 2. Yapılan planlama doğrultusunda eği琀椀mi verecek Eği琀椀ci Kurum, eği琀椀m konularını, tarihlerini ve eği琀椀cileri Bakanlıkça yıl içerisinde bildirilecek tarihe kadar Personel Eği琀椀m Sistemi (PES)’ne (h琀琀ps://personelegi琀椀m.tarimorman. gov.tr/) girerek Bakanlığa bildirir. 3. Hizmet içi eği琀椀m programı Bakanlığımız web sayfasında Personel Genel Müdürlüğü bölümünde ve “Bitki Sağlığı Uygulama Programı” kitabında yayımlanarak duyurulur. 4. Bitki sağlığı eği琀椀mlerine ka琁㄀lacak olan İl ve İlçe Müdürlüğü personeli Bitkisel Üre琀椀m ve Bitki Sağlığı Şube Müdürü tara昁㄀ndan belirlenecek琀椀r. Eği琀椀mlere mutlaka bitki sağlığı konularında çalışan personel ka琁㄀lacak琁㄀r. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 223 5. İl Müdürlükleri, Bakanlıkça belirlenen eğitim programlarında belirlenen sayıda ve nitelikte teknik personelin katılımının sağlanması konusuna riayet edeceklerdir. Eğitime belirlenen sayıda ya da hiç katılım sağlanmayacaksa kursiyer verilen kontenjanın başka illere kullandırılması ve planlamaların gecikmemesi için durum önceden Bakanlığa e-mail yoluyla bildirilecektir. 6. Bir personel aynı yıl içerisinde kurs şeklinde yapılacak eği琀椀mlerden en fazla üç eği琀椀me ka琁㄀labilir. 7. Hizmet içi eği琀椀mlere ka琁㄀lım talepleri Bakanlığımız Personel Eği琀椀m Sistemi (PES) (h琀琀ps://personelegi琀椀m.tarimorman.gov.tr/) üzerinden belir琀椀len başvuru tarihleri arasında yapılır. Sistem üzerinden onaylanıp davet belgesi alan personel eği琀椀m ve toplan琁㄀lara ka琁㄀labilir. UEP (Uzaktan eği琀椀m pla琀昀ormları)’nda da aynı şekilde başvuru onayı yapabilir. 8. Uzaktan eği琀椀mler 2025 Hizmet İçi Eği琀椀m Programı Uygulama Esasları çerçevesinde uzaktan eği琀椀m pla琀昀ormu olarak belirlenen T.C. Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları O昀椀si (h琀琀ps://uzaktanegi琀椀mkapisi.cbiko.gov.tr/) adresinden ve diğer uygun görülen uygulamalardan yapılacak琁㄀r. 9. Personel Eği琀椀m Sistemi (PES) (h琀琀ps://personelegi琀椀m.tarimorman.gov.tr/) üzerinden eği琀椀me ka琁㄀lması onaylandığı halde ka琁㄀lamayacak olan ya da eği琀椀m sırasında mücbir sebeple eği琀椀mden ayrılanlar mazeretleriyle ilgili durum ve belgeyi eği琀椀ci kuruma ve Bakanlığa bildirmek zorundadır. 10. Hizmet içi eği琀椀m süresi içinde mücbir bir sebep veya geçerli bir özre dayanmaksızın eği琀椀m süresinin 1/8 oranında devamsızlığı olanların programla ilişikleri kesilir. 11. Eği琀椀m sırasında mo琀椀vasyonu bozucu, eği琀椀m hede昀氀erine aykırı söylem ve eylemlerde bulunanlar Eği琀椀ci kurumlarca çalış琁㄀ğı birime ve Bakanlığa bildirilir. 12. Eği琀椀ci kurumlarca zorunlu durumlarda eği琀椀m tarihlerinde değişiklik yapılmak istenmesi halinde durum gerekçeli olarak Bakanlığa bildirecek, Bakanlıkça uygun görülmesi halinde değişiklik yapılacak琁㄀r. Eği琀椀mle ilgili değişiklikler Bakanlığımız Personel Eği琀椀m Sistemi (PES) (h琀琀ps://personelegi琀椀m. tarimorman.gov.tr/) üzerinden duyurulacak琁㄀r. 13. Görevlendirme, sağlık raporu vb. mücbir sebeplerle yapılacak eği琀椀ci değişiklikleri eği琀椀mden önce Bakanlığa yazıyla bildirilir. 14. Ka琁㄀lımcı onayları Personel Eği琀椀m Sistemi (PES) üzerinden verilen kontenjanın yarısı kadar başvuru olması halinde rezervasyon ve ulaşım biletlerinin iptal edilmemesi yönünden ilk etapta topluca yapılır. Ka琁㄀lımcı sayısının belirlenen kontenjanın % 50 al琁㄀na düşmesi durumunda Bakanlıkça da uygun görülmesi Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 224 halinde eği琀椀mler iptal edilebilir. Eği琀椀ci birim ka琁㄀lımcı onaylarını buna göre yapar. Eği琀椀mlerin iptal edilmesi halinde onay yapılan ka琁㄀lımcılar eği琀椀ci birimce eği琀椀mden en az bir ha昀琀a önce bilgilendirilir. 15. Eği琀椀m verilen konuya ilişkin doküman/yazılı ve görsel yayın, (broşür, slayt, dvd, bilgi notu vs.) eği琀椀mi veren konu uzmanı tara昁㄀ndan hazırlanarak ka琁㄀lımcılara verilecek琀椀r.Uzaktan erişimli yapılan pla琀昀ormlar da yapılan eği琀椀mlerde ise eği琀椀m materyali ka琁㄀lımcılarla paylaşılacak琁㄀r. 16. Eği琀椀me ka琁㄀lan personelin kursa devamı, sınav, değerlendirme ve başarı durumları eği琀椀m sonunda eği琀椀mi veren konu uzmanları ve Ens琀椀tü Müdürlüğü eği琀椀m sorumlusu ile birlikte değerlendirilecek琀椀r. 17. Hizmet içi eği琀椀mlerde eği琀椀min ve ka琁㄀lımcıların başarısı eği琀椀m sonunda yapılacak yüz yüze veya online bir sınavla değerlendirilir. Sınav çoktan seçmeli test şeklinde yapılacak olup 20 adet teknik 5 adet mevzuat sorusu olmak üzere toplam 25 soru sorulur ve 30 dakika süre verilir. Sınav sonucunda 100 puan üzerinden 60 ve üzeri puan alan ka琁㄀lımcılar başarılı kabul edilir. Başarılı olanlara Bakanlığımız Personel Eği琀椀m Sistemi (PES) (h琀琀ps://personelegi琀椀m. tarimorman.gov.tr/) üzerinden Ser琀椀昀椀ka, başarısız olanlara ise Ka琁㄀lım Belgesi verilir. 18. Sınav yapılmayan eği琀椀mlerde ka琁㄀lımcılara Personel Eği琀椀m Sistemi (PES) (h琀琀ps://personelegi琀椀m.tarimorman.gov.tr/) üzerinden Ka琁㄀lım Belgesi verilir. 19. Kurs şeklinde yapılan hizme琀椀çi eği琀椀min programına göre değişmekle birlikte ka琁㄀lan personelin üç-beş yıl boyunca aynı konuda eği琀椀me ka琁㄀lmasına izin verilmez. Eği琀椀ci kurumlarca her eği琀椀m için ayrı ayrı TC Kimlik Numaralarını, ile琀椀şim bilgilerini, imzaları ve sınav notunu içeren kursiyer imza föyü (Form:1) eği琀椀m bi琀椀mini müteakip ivedi olarak bitkisagligi@tarimorman.gov.tr e-posta adresine ve varsa eği琀椀mle ilgili görüş ve önerilerle birlikte yazıyla Bakanlığa gönderilecek琀椀r. Eği琀椀mlere ka琁㄀lan personel eği琀椀m sonrasında geçici görev yolluğu talepleri kurumlarınca SGB Bütçe Sisteminden (h琀琀p://sgbnet.tarim.gov.tr/), Personel Eği琀椀m Sistemi (PES) (h琀琀ps://personelegi琀椀m.tarimorman.gov.tr/) üzerinden alınan davet yazısında belir琀椀len bütçe kodundan “Bitki Sağlığı Uygulamaları ve Kontrolü Projesi” (0023.0067-07.4.0.00-1-06.09.20.01-30.01.00.01) yur琀椀çi geçici görev yollukları ter琀椀binden yapılacak琁㄀r. 20. Eği琀椀mlerin bi琀椀mini müteakip PES sistemi üzerinden ka琁㄀lım onaylarının yapılabilmesi için hizme琀椀ciegi琀椀m@tarimorman.gov.tr e posta adresine eği琀椀min durumu gerçekleş琀椀 olarak mail a琁㄀lacak琁㄀r. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 225 ÖRNEK EĞİTİM PROGRAMI EĞİTİM SÜRESİ EĞİTİM GÜNLERİ EĞİTİM KONULARI VE VERİLME ŞEKLİ 5 Gün 1. gün *Bitki Sağlığı Kurumsal Yapı ve Mevzuat *Bitki Koruma Dersleri (Entomoloji, Viroloji, Mikoloji, Herboloji, Bakteriyoloji, Akaroloji, Nematoloji, İlaç alet) (İh琀椀yaç Halinde)) *Entegre Mücadele Yaklaşımı 2. gün Teorik Eği琀椀m 3. gün Teorik Eği琀椀m + Laboratuvar 4. gün Arazi Çalışması 5. gün Arazi Çalışması+Sınav 3 Gün 1. gün Teorik Eği琀椀m 2. gün Teorik Eği琀椀m + Laboratuvar 3. gün Arazi Çalışması+Sınav Uzaktan Eği琀椀m 1. gün Teorik Eği琀椀m 2. gün Teorik Eği琀椀m + Laboratuvar 3. gün Teorik Eği琀椀m + Sınav NOT: Eği琀椀m sürelerine göre değişiklik ilgili eği琀椀m birimince yapılır. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 226 Fo rm 1 Gı da ve K on tro l Ge ne l M üd ür lü ğü Bİ TK İ S AĞ LIĞ I H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M LE Rİ K UR Sİ YE R KA TI LIM Ç İZ EL GE Sİ Eğ i琀椀 ci Ku ru m :… … … … … … … … … … ..… … … … … … … Eğ i琀椀 m /T ar ih le ri: … ./… ./2 02 ..- … ./… ./2 02 .. Eğ i琀椀 m in A dı :… … … … … … … … … … ..… … … … … … … … İM ZA S. N o İl T.C . K im lik N o Ad ı S oy ad ı Te le fo n E- Po st a 1. GÜ N 2. GÜ N 3. GÜ N 4. GÜ N 5. GÜ N SI NA V NO TU 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 1 12 1 3 14 15 1 6 17 1 8 1 9 20 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 227 Eği琀椀ci Kurumlara Göre 2025 Yılı Hizmet İçi Eği琀椀m ve Toplan琁㄀ Programı Form 2 Sıra No Eği琀椀ci Kurum Eği琀椀m Konusu Niteliği Kursiyer Sayısı TOPLAM 1 Ankara Zirai Mücadele Merkez Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü Patates Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 2.150 Elma Armut ve Ayvada Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Sebze ve Baklagil Hastalık ve Zararlıları Uzaktan Eği琀椀m 100 Buğday Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 20 Ari Alan ve Sürveyler Uzaktan Eği琀椀m 20 Bitki Koruma Ürünleri, Kalın琁㄀ları, Toksikolojisi, Ekotoksikolojisi ve Uygulama Teknikleri Uzaktan Eği琀椀m 500 Kahverengi Kokarca Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 750 Süne (8 Program) Kurs 560 2 Bornova Zirai Mücadele Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü Çeltikte Hastalık, Zararlı ve Yabancı Otlar ile Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 2110 Pes琀椀sit Kalın琁㄀ları, Toksikoloji ve Bitki Koruma Makineleri kalibrasyonu, Tarım 4.0 Kapsamında Dijital Okur Yazarlık ve Hassas -Akıllı Sistemler, İHA’la Havadan İlaçlama Olanakları Eği琀椀mi Uzaktan Eği琀椀m 100 Pamukta Hastalık, Zararlı ve Yabancı Otlar ile Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Süs Bitkileri Ye琀椀ş琀椀riciliğinde Hastalık, Zararlı ve Yabancı Otlarla Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Nar Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 50 Kiraz Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Meyve Bahçelerinde Biyolojik Mücadele Hizme琀椀çi Uzaktan Eği琀椀m 100 Biyoteknik Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Çilek Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Zararlıdan Ari Alan (ZAA) Tesisi ve Surveyler Uzaktan Eği琀椀m 100 Kısır Böcek Salım Tekniği Farkındalık Uzaktan Eği琀椀m 100 Zey琀椀n Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Bağ Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Turunçgil Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Örtüaltı Sebze Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Kahverengi Kokarca Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 100 Yaprağı Yenen Sebzelerde Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Turunçgil Uzun Antenli Böceği Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 100 Süne ( 9 Program) Kurs 360 Eği琀椀ci Kurumlara Göre 2025 Yılı Hizmet İçi Eği琀椀m ve Toplan琁㄀ Programı Form 2 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 228 Sıra No Eği琀椀ci Kurum Eği琀椀m Konusu Niteliği Kursiyer Sayısı TOPLAM 3 Adana Biyolojik Mücadele Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü Biyolojik ve Biyoteknik Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 2.420 Ari Alan ve Sürveyler Uzaktan Eği琀椀m 100 Kahverengi Kokarca Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 100 Palmiye Kırmızı Böceği Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 100 Güz Tır琁㄀lı Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 100 Akdeniz Meyve Sineği Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 100 Muz Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Asya Turunçgil Psillidi ve Yeşillenme Hastalığı Uzaktan Eği琀椀m 100 Çilek Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Sert Çekirdekli Meyvelerde Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Turunçgil Uzun Antenli Böceği Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 100 Subtropik Meyvelerde Hastalık, Zararlı, Yabancı Otlar ve Biyolojik Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Örtüaltı Sebze Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Bağ Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Ceviz Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Zey琀椀n Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Nar Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Pamuk Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Yaprağı Yenen Sebzelerde Entegre Mücadele Hizmet İçi Uzaktan Eği琀椀m 100 Turunçgil Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Endüstri Bitkileri Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Mısır Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Süne ( 6 Program) Kurs 220 4 Diyarbakır Zirai Mücadele Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü Buğday Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 1.000 Nohut/Mercimek ve Yem Bitkilerinde Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Ari Alan Tesisi ve Surveyler Uzaktan Eği琀椀m 100 Turunçgil Uzun Antenli Böceği Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 100 Kahverengi Kokarca Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 100 Kayısı Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Pamuk Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Süne (1 Program) Kurs 300 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 229 Eği琀椀ci Kurumlara Göre 2025 Yılı Hizmet İçi Eği琀椀m ve Toplan琁㄀ Programı Form 2 Sıra No Eği琀椀ci Kurum Eği琀椀m Konusu Niteliği Kursiyer Sayısı TOPLAM 5 Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Md. Yalova Şeftali Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 305 Kivi Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Süne (5 Program) Kurs 105 6 Trakya TAE- Edirne Serin İklim Tahılları Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 420 Endüstri Bitkileri Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Çeltik Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Süne ( 4 Program) Kurs 120 7 Ba琁㄀ Akdeniz Tarımsal Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Md.-Antalya Yaprağı Yenen Sebzelerde Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 50 300 Turunçgillerde Yeşillenme Hastalığı Uzaktan Eği琀椀m 50 Örtüaltı Sebze Ye琀椀ş琀椀riciliğinde Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 Süs Bitkileri Ye琀椀ş琀椀riciliğinde Hastalık ve Zararlı Yöne琀椀mi Uzaktan Eği琀椀m 100 8 Bahçe Kültürleri Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Md.- Erzincan Bağ Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 300 Yumuşak ve Sert Çekirdekli Meyveler Uzaktan Eği琀椀m 300 650 Süne (1 Program) Kurs 50 9 Karadeniz Tarımsal Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü- Samsun Fındık Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 100 200 Kahverengi Kokarca Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 100 10 Erbeyli İncir Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü Md.- Aydın İncir Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 20 20 11 Antep昁㄀s琁㄀ğı Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Md. - Gaziantep Antep昁㄀s琁㄀ğı / Badem Uzaktan Eği琀椀m 100 100 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 230 Eği琀椀ci Kurumlara Göre 2025 Yılı Hizmet İçi Eği琀椀m ve Toplan琁㄀ Programı Form 2 Sıra No Eği琀椀ci Kurum Eği琀椀m Konusu Niteliği Kursiyer Sayısı TOPLAM 12 Sert Kabuklu Meyveler Araş. Ens. Müd.- Adıyaman Badem Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele (3 Program) Uzaktan Eği琀椀m 300 300 13 Meyvecilik Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü Isparta- Eğirdir Elma Entegre Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 50 50 14 Bağcılık Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü- Manisa Bağda Sorun Olan Fungal Odun Doku Hastalıkları Uzaktan Eği琀椀m 100 200 Bağda Ekonomik Kayıplara Yol Açan Önemli Hastalık ve Zararlılar Uzaktan Eği琀椀m 100 15 Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Tahmin ve Uyarı Sistemleri Uzaktan Eği琀椀m 1.000 11.560 Genel Zararlılar ve Buğday Hastalık ve Zararlılarıyla Mücadele Uzaktan Eği琀椀m 1.000 Kahverengi Kokarca Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 1.000 Biyolojik ve Biyoteknik Mücadele Toplantısı Uzaktan Eği琀椀m 1.000 Entegre Zararlı Yöne琀椀mi ve EKÜY Projeleri Uygulamaları Uzaktan Eği琀椀m 2.000 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀m Programı Uygulamaları Uzaktan Eği琀椀m 1.000 Akdeniz Meyve Sineği Mücadelesi Uzaktan Eği琀椀m 1.000 Turunçgil Uzun Antenli Böceği Uzaktan Eği琀椀m 1.000 Bitki Karan琀椀nası-Genel (2 Program) Uzaktan Eği琀椀m 2.000 Kalın琁㄀ Eylem Planı (4 Program) Uzaktan Eği琀椀m 400 Bitki Sağlığı Program Toplan琁㄀sı Toplan琁㄀ 160 Genel Toplam 21.785 21.785 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 231 Konularına Göre 2025 Yılı Hizmet İçi Eği琀椀m ve Toplan琁㄀ Programı Form 3 S. No Eği琀椀m Konusu Eği琀椀ci Kurum 1 Buğday Entegre Mücadele 1-Ankara Zirai Mücadele Merkez AE 2-Diyarbakır Zirai Mücadele AE 2 Elma, Armut ve Ayvada Entegre Mücadele 1-Ankara Zirai Mücadele Merkez AE 2-Isparta Eğirdir Meyvecilik AE 3 Patates Entegre Mücadele 1-Ankara Zirai Mücadele Merkez AE 4 Bağ Entegre Mücadele 1-Bornova Zirai Mücadele AE 2-Erzincan Bahçe Kült. AE 3-Adana Biyolojik Müc.AE 5 Kiraz Entegre Mücadele 1-Bornova Zirai Mücadele AE 6 Zey琀椀n Entegre Mücadele 1-Bornova Zirai Mücadele AE 2-Adana Biyolojik MAE 7 Turunçgil Entegre Mücadele 1-Adana Biyolojik MAE 2- Bornova Zirai Müc. AE 8 Pamuk Entegre Mücadele 1-Adana Biyolojik Mücadele AE 2-Diyarbakır Zirai Mücadele AE 9 Mısır Entegre Mücadele 1-Adana Biyolojik Mücadele AE 10 Kayısı Entegre Mücadele 1-Diyarbakır Zirai Mücadele AE 11 Şeftali Entegre Mücadele 1-Atatürk Bahçe Kültürleri MAE 12 Fındık Entegre Mücadele 1-Karadeniz Tarımsal Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü 13 Ceviz Entegre Mücadele 1-Adana Biyolojik Mücadele AE 14 Nar Entegre Mücadele 1-Adana Biyolojik Mücadele AE 2.Bornova ZMAE 15 İncir Entegre Mücadele 1-Aydın Erbeyli İncir AE 16 Muz Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele 1-Adana Biyolojik Mücadele AE 17 Örtüaltı Sebze Entegre Mücadele 1-Antalya Ba琁㄀ Akdeniz TAE 2- Bornova Zirai Müc. AE 3-Adana Biyolojik MAE 18 Sebze ve Baklagillerde Entegre Mücadele 1-Ankara ZMMAE 2-Adana BMAE 19 Yumuşak ve Sert Çekirdekli Meyvelerde Entegre Mücadele 1-Erzincan BKAE 20 Sert Çekirdekli Meyvelerde Entegre Müc. 1-Adana BMAE 21 Antep昁㄀s琁㄀ğı ve Badem Entegre Mücadele 1-Gaziantep Antep昁㄀s琁㄀ğı AE 2-Adıyaman Sert Kabuklu Meyveler AE 22 Badem Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele 1-Adıyaman Sert Kabuklular AE 23 Kivi Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele 1-Atatürk Bahçe Kültürleri MAE 24 Subtropik Meyvelerde Hastalık, Zararlı, Yabancı Otlar ve Biyolojik Mücadele 1-Adana Biyolojik Mücadele AE 25 Biyoteknik Mücadele 1-Bornova Zirai Mücadele AE 26 Meyve Bahçelerinde Biyolojik Mücadele 1-Bornova Zirai Mücadele AE 27 Çilek Entegre Mücadele 1-Adana Biyolojik Mücadele AE 2-Bornova Zirai Mücadele AE 28 Çeltik Entegre Mücadele 1-Trakya Tarımsal AE 2-Bornova Zirai Mücadele AE 29 Endüstri Bitkileri Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele 1-Trakya TAE 2-Adana BMAE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 232 30 Serin İklim Tahılları Hastalık ve Zararlıları ile Müc. 1-Trakya Tarımsal AE 31 Nohut, Mercimek ve Yem Bitkilerinde Entegre Müc. 1-Diyarbakır Zirai Mücadele AE 32 Süs Bitkileri Ye琀椀ş琀椀riciliğinde Hastalık Zararlı Yöne琀椀mi 1-Antalya Ba琁㄀ Akdeniz TAE 2-Bornova Zirai Mücadele AE 33 Bağda Sorun Olan Fungal Odun Doku Hast. 1. Manisa Bağcılık Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü 34 Bağda Ekonomik Kayıplara Yol Açan Önemli Hast. ve Zararlılar 1. Manisa Bağcılık Araş琁㄀rma Ens琀椀tüsü Müdürlüğü 35 Yaprağı Yenen Sebzelerde Entegre Mücadele 1- Antalya Ba琁㄀ Akdeniz TAE 2- Bornova Zirai Müc. AE 3- Adana Biyolojik MAE 36 Turunçgil Yeşillenme Hastalığı 1-Antalya Ba琁㄀ Akdeniz TAE 2-Adana Biyolojik Mücadele AE 37 Kahverengi Kokarca Mücadelesi 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 2-Ankara Zirai Mücadele MAE 3-Bornova Zirai Mücadele AE 4-Adana Biyolojik Mücadele AE 5-Diyarbakır Zirai Müc. AE 6- Karadeniz TAE 38 Turunçgil Uzun Antenli Böceği Mücadelesi 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 2- Bornova Zirai Mücadele AE 3- Adana Biyolojik Mücadele AE 4- Diyarbakır Zirai Müc. AE 39 Palmiye Kırmızı Böceği Mücadelesi 1-Adana Biyolojik Mücadele AE 40 Güz Tır琁㄀lı Mücadelesi 1-Adana Biyolojik Mücadele AE 41 Genel Zararlılar ve Buğday Hastalık ve Zararlıları ile Müc. 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 42 Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması 1-Ankara Zirai Mücadele MAE 43 Bitki Koruma Ürünleri, Kalın琁㄀ları, Toksikolojisi, Ekotoksikolojisi ve Uyg. Tekn. 1-Bornova Zirai Mücadele AE 44 Kısır Böcek Salım Tekniği Farkındalık Eği琀椀mi 1-Bornova Zirai Mücadele AE 45 Ari Alan ve Sürveyler 1-Ankara Zirai Mücadele MAE 2-Bornova Zirai Mücadele AE 3-Adana Biyolojik Mücadele AE 4-Diyarbakır Zirai Müc. AE 46 Süne Mücadelesi 1-Ankara Zirai Mücadele MAE 2-Bornova Zirai Mücadele AE 3-Adana Biyolojik Mücadele AE 4-Diyarbakır Zirai Müc. AE 5-Yalova Atatürk Bahçe KAE 6-Trakya Tarımsal AE 7--Erzincan BKAE 47 Tahmin ve Uyarı Sistemleri 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 48 Genel Zararlılar ve Buğday Hastalık ve Zararlılarıyla Mücadele Eği琀椀mi 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 49 Biyolojik ve Biyoteknik Mücadele Toplantısı 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 2-Adana Biyolojik Mücadele AE 50 Entegre Zararlı Yöne琀椀mi ve EKÜY Projeleri Uyg. 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 51 Hasat Öncesi Pes琀椀sit Dene琀椀m Programı Uyg. 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 52 Akdeniz Meyve Sineği ve Mücadelesi 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 2-Adana Biyolojik Mücadele AE 53 Bitki Karan琀椀nası Eği琀椀mi-Genel (2 Program) 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 54 Kalın琁㄀ Eylem Planı Eği琀椀mi (4 Program) 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 55 Bitki Sağlığı ve Karan琀椀na Uygulama Programı Değerlendirme Toplan琁㄀sı 1- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 233 2025 YILI HİZMETİÇİ EĞİTİM PROGRAMI ÖZETİ Form 4 Birim Konusu Konu Sayısı Program Sayısı Kursiyer Sayısı Bitki Sağlığı ve Karan琀椀na Daire Başkanlığı Bitki Sağlığı Eği琀椀mleri (Uzaktan Eği琀椀m) 53 89 19.910 Süne Mücadelesi 1 31 1.715 Bitki Sağlığı Program Toplan琁㄀sı 1 1 160 Toplam 55 121 21.785 Bitki ve Bitkisel Ürünler Sınır Kontrol Daire Başkanlığı İnspektör Ye琀椀ş琀椀rme Kursu 1 1 30 İnspektör Hizmet İçi Eği琀椀mi 1 2 700 Fümigasyon Operatör Eği琀椀mi (Resmi) 1 1 40 Fümigasyon Kontrol Görevlisi Hizmet İçi Eği琀椀mi 1 2 300 Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesi Uygulamaları Eği琀椀mi 1 2 250 Toplam 5 8 1.320 Bitki Koruma Ürünleri Daire Başkanlığı Bitki Koruma Ürünleri Bakanlık-İl Müdürlüğü Eği琀椀m ve Bilgilendirme Toplan琁㄀sı 1 1 100 Bitki Koruma Ürünleri Ruhsat Komisyonu Eği琀椀m ve Bilgilendirme Toplan琁㄀sı 1 1 60 Bitki Koruma Ürünleri İle Ham Maddelerinin İthalat İznine Esas Kontrollere İlişkin Eği琀椀m Toplan琁㄀sı 1 1 30 Toplam 3 3 190 GENEL TOPLAM 23.295 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 234 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 1 45 84 Pa ta te s E nt eg re M üc ad el e 1 19 .0 6. 20 25 19 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . E m el Ç AK IR (K oo rd in at ör ), Al i F er ha n M OR CA , D r. Ay de m ir BA RI Ş, D r. M ür şid e YA ĞC I, Ay şe N ur U LU SO Y, Dr . Z üh al S AÇ TI , Se ld a UM AR , D r. Ka m il DU M AN GK GM / An ka ra ZM M AE 2 45 86 El m a, A rm ut ve Ay va da E nt eg re M üc ad el e 1 17 .0 6. 20 25 17 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Do ç. D r. Ay şe Ö ZD EM (K oo rd in at ör ), Dr . A yn ur K AR AH AN , Ü lke m TA NI KE R, Al i F er ha n M OR CA , O ka n GÜ ZE L, F ili z ÖN TE PE Lİ , D oç . D r. Ya se m in G ÜL ER GK GM / An ka ra ZM M AE 3 45 88 Se bz e ve Ba kl ag ill er de En te gr e M üc ad el e 1 16 .0 6. 20 25 16 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . S ire l C AN PO LA T (K oo rd in at ör ), Dr . K am il DU M AN , S ev gi C OŞ KA N, D r. M ür şid e YA ĞC I, Dr . A yd em ir BA RI Ş, D r. Zü ha l S AÇ TI , D r. Du rm uş E RD UR M UŞ , Ay şe N ur U LU SO Y, He va l D İL ER GK GM / An ka ra ZM M AE 4 45 90 Bu ğd ay E nt eg re M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 1 22 .0 4. 20 25 22 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 20 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . N um an E . B AB AR OĞ LU (K oo rd in at ör ), Dr . M eh m et Ç UL CU , Ç ağ la r A ÇI KG ÖZ , Or ha n BÜ YÜ K, D r. İst em B UD AK , F ur ka n YA LÇ IN , D r. Ar zu A YD AR , Y un us E m re ÖZ DE M İR , A li Fe rh an M OR CA , D r. Ga m ze ER DU RM UŞ , D r. Du yg u DE M İR ÖZ GK GM / An ka ra ZM M AE 5 45 92 Ar i A la n Te sis i v e Su rv ey le r 1 25 .0 2. 20 25 5 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 20 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . V ild an B OZ KU RT (K oo rd in at ör ), Dr . Ka m il DU M AN , D r. Sü re yy a ÖZ BE N, D r. M ür şid e YA ĞC I, Al i F er ha n M OR CA , GK GM / An ka ra ZM M AE 6 45 94 Bi tk i K or um a Ür ün le ri, Ka lın 琁㄀l ar ı, To ks iko lo jis i, Ek ot ok sik ol oj isi ve U yg ul am a Te kn ik le ri 1 18 .0 6. 20 25 18 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 50 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . G am ze E RD UR M UŞ (K oo rd in at ör ), Dr . Du yg u DE M İR ÖZ , A rz u M ER T, Ab du lla h Em re A TI Ş, D r. Ya sin N az ım A LP KE NT , D r. Ar zu A YD AR , D r. Ya se m in S AB AH OĞ LU , Dr . O kr ay O RE L, D r. Nu ra n Yİ Ğİ T, Dr . P el in AK SU , D r. Üz ey ir AK TU Ğ, A yş en ur Z eh ra EĞ Rİ CE , E m re A KC İ, Ay şe gü l B AY KI R GK GM / An ka ra ZM M AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 235 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 7 46 10 Sü ne M üc ad el es i 1 9. 04 .2 02 5 9 .0 4. 20 25 Ku rs 12 0 AN KA RA - Ku ru m Te sis i Dr . N um an E . B AB AR OĞ LU , D r. M eh m et ÇU LC U, Ç ağ la r A ÇI KG ÖZ , GK GM / An ka ra ZM M AE 8 46 11 Sü ne M üc ad el es i 1 7. 04 .2 02 5 7. 04 .2 02 5 Ku rs 12 0 AN KA RA - Ku ru m Te sis i Dr . N um an E . B AB AR OĞ LU , D r. M eh m et ÇU LC U, Ç ağ la r A ÇI KG ÖZ , GK GM / An ka ra ZM M AE 9 46 12 Sü ne M üc ad el es i 1 8. 04 .2 02 5 8. 04 .2 02 5 Ku rs 70 AN KA RA - Ku ru m Te sis i Dr . N um an E . B AB AR OĞ LU , D r. M eh m et ÇU LC U, Ç ağ la r A ÇI KG ÖZ , GK GM / An ka ra ZM M AE 10 46 13 Sü ne M üc ad el es i 1 10 .0 4. 20 25 10 .0 4. 20 25 Ku rs 60 AN KA RA - Ku ru m Te sis i Dr . N um an E . B AB AR OĞ LU , D r. M eh m et ÇU LC U, Ç ağ la r A ÇI KG ÖZ , GK GM / An ka ra ZM M AE 1 1 46 14 Sü ne M üc ad el es i 1 11 .0 4. 20 25 11 .0 4. 20 25 Ku rs 12 0 AN KA RA - Ku ru m Te sis i Dr . N um an E . B AB AR OĞ LU , D r. M eh m et ÇU LC U, Ç ağ la r A ÇI KG ÖZ , GK GM / An ka ra ZM M AE 12 46 15 Sü ne Ta hm in Uy ar ı S ist em i 1 10 .0 3. 20 25 10 .0 3. 20 25 Ku rs 20 AN KA RA - Ku ru m Te sis i Dr . N um an E . B AB AR OĞ LU , D r. M eh m et ÇU LC U, Ç ağ la r A ÇI KG ÖZ , GK GM / An ka ra ZM M AE 1 3 46 16 Sü ne Ta hm in Uy ar ı S ist em i 1 11 .0 3. 20 25 11 .0 3. 20 25 Ku rs 30 AN KA RA - Ku ru m Te sis i Dr . N um an E . B AB AR OĞ LU , D r. M eh m et ÇU LC U, Ç ağ la r A ÇI KG ÖZ , GK GM / An ka ra ZM M AE 14 46 17 Sü ne Ta hm in Uy ar ı S ist em i 1 12 .0 3. 20 25 12 .0 3. 20 25 Ku rs 20 AN KA RA - Ku ru m Te sis i Dr . N um an E . B AB AR OĞ LU , D r. M eh m et ÇU LC U, Ç ağ la r A ÇI KG ÖZ , GK GM / An ka ra ZM M AE 15 47 76 Ka hv er en gi Ko ka rc a M üc ad el es i E ği t. 1 2 6. 02 .2 02 5 26 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 75 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Er do ğa n AY AN (K oo rd in at ör ), F ili z ÖN TE PE Lİ GK GM / An ka ra ZM M AE 1 6 47 40 Çe l琀椀 kt e Ha st al ık , Za ra rlı ve Ya ba nc ı O tla r i le M üc ad el e 1 10 .0 4. 20 25 10 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . Y eş im E ĞE RC İ(E ğt .S or .), B iro l M IH CI , Dr . Y ıld ız SO KA T, Es m er ay A YH AN GK GM / Bo rn ov a ZM AE 14 46 17 Sü ne Ta hm in Uy ar ı S ist em i 1 12 .0 3. 20 25 12 .0 3. 20 25 Ku rs 20 AN KA RA - Ku ru m Te sis i Dr . N um an E . B AB AR OĞ LU , D r. M eh m et ÇU LC U, Ç ağ la r A ÇI KG ÖZ , GK GM / An ka ra ZM M AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 236 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 15 47 76 Ka hv er en gi Ko ka rc a M üc ad el es i E ği t. 1 2 6. 02 .2 02 5 26 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 75 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Er do ğa n AY AN (K oo rd in at ör ), F ili z ÖN TE PE Lİ GK GM / An ka ra ZM M AE 1 6 47 40 Çe l琀椀 kt e Ha st al ık , Za ra rlı ve Ya ba nc ı O tla r i le M üc ad el e 1 10 .0 4. 20 25 10 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . Y eş im E ĞE RC İ(E ğt .S or .), B iro l M IH CI , Dr . Y ıld ız SO KA T, Es m er ay A YH AN GK GM / Bo rn ov a ZM AE 17 47 41 Pe s琀椀 sit Ka lın 琁㄀l ar ı, To ks iko lo ji v e B itk i Ko ru m a M ak in ele ri ka lib ra sy on u, Ta rım 4. 0 Ka ps am ın da D ijit al Ok ur Ya za rlı k ve Ha ss as -A kıl lı Sis te m ler , İH A’ la Ha va da n İla çla m a Ol an ak lar ı E ği琀椀 m i 2 11 .1 1. 20 25 12 .1 1. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . A yd an A le v BU RÇ AK (E ğt .S or ), Dr . Ön cü l K aa ng ün C AN ER , H ak an Ö RN EK , Bü le nt T UR AN , İ hs an B ar ışc an T UN ÇK OL GK GM / Bo rn ov a ZM AE 1 8 47 42 Pa m uk ta Ha st al ık , Z ar ar lı ve Ya ba nc ı O tla r ile M üc ad el e 1 6. 05 .2 02 5 6. 05 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . S eh er TA NY OL AÇ (E ğt .S or .), D r. Ce re n CE R, D r. Yı ld ız SO KA T, Fa tm a Işı k GÜ LS OY GK GM / Bo rn ov a ZM AE 1 9 47 43 Sü s B itk ile ri Ye 琀椀ş 琀椀r ici liğ in de Ha st al ık , Z ar ar lı ve Ya ba nc ı Ot la rla M üc ad el e 1 11 .0 4. 20 25 11 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . C er en C ER (E ğt . S or .), D r. Se he r TA NY OL AÇ , D r. Te v昀椀 k ÖZ AL P, Dr . Y ıld ız SO KA T, Fa tm a Işı k GÜ LS OY GK GM / Bo rn ov a ZM AE 20 47 44 Na r E nt eg re M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 1 15 .0 4. 20 25 15 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 50 İzm ir- Ku ru m Te sis i Ra m az an G EN CE R (E ğt .S or .), Dr .Te v昀椀 k TU RA NL I, Ce yd a YÜ ZB AŞ I, Dr .Te v昀椀 k ÖZ AL P, Dr .U fu k ÇA TI KK AŞ GK GM / Bo rn ov a ZM AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 237 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 1 9 47 43 Sü s B itk ile ri Ye 琀椀ş 琀椀r ici liğ in de Ha st al ık , Z ar ar lı ve Ya ba nc ı Ot la rla M üc ad el e 1 11 .0 4. 20 25 11 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . C er en C ER (E ğt . S or .), D r. Se he r TA NY OL AÇ , D r. Te v昀椀 k ÖZ AL P, Dr . Y ıld ız SO KA T, Fa tm a Işı k GÜ LS OY GK GM / Bo rn ov a ZM AE 20 47 44 Na r E nt eg re M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 1 15 .0 4. 20 25 15 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 50 İzm ir- Ku ru m Te sis i Ra m az an G EN CE R (E ğt .S or .), Dr .Te v昀椀 k TU RA NL I, Ce yd a YÜ ZB AŞ I, Dr .Te v昀椀 k ÖZ AL P, Dr .U fu k ÇA TI KK AŞ GK GM / Bo rn ov a ZM AE 21 47 45 Ki ra z E nt eg re M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 1 17 .0 4. 20 25 17 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . D ile k PO YR AZ (E ğt .S or .), R am az an GE NC ER , C ey da Y ÜZ BA ŞI , S ab riy e ÖZ DE M İR , D r. Ba şa k Çİ NK UL , E sm er ay AY HA N, D r.U fu k ÇA TI KK AŞ GK GM / Bo rn ov a ZM AE 22 47 46 M ey ve Ba hç el er in de Bi yo lo jik M üc . Hi zm e琀椀 çi Eğ i琀椀 m i 1 7. 05 .2 02 5 7. 05 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Fa tm a IŞ IK G ÜL SO Y (E ğt .S or .), D r. Da m la ER Tİ M UR TA Ş, D r. Bi lg in G ÜV EN GK GM / Bo rn ov a ZM AE 23 47 49 Bi yo te kn ik M üc ad el e Hi zm e琀椀 çi Eğ i琀椀 m i 2 24 .0 2. 20 25 25 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . F . Ö zle m A LT IN Dİ ŞL İ ( Eğ t.S or .), Dr . F at m a ÖZ SE M ER Cİ , D r.T ül in K IL IÇ , Dr . S eh er TA NY OL AÇ , Ü m ra n AK KA N DE M İR ER , Ö zg e HE LV AC IO ĞL U, GK GM / Bo rn ov a ZM AE 24 47 50 Çi le k En te gr e M üc ad el e Hi zm e琀椀 çi Eğ i琀椀 m i 2 4. 03 .2 02 5 5. 03 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr .FA TM A ÖZ SE M ER Cİ (E ğt .S or .), D r. Bİ LG İN G ÜV EN , Dr . B ar ba ro s Ç ET İN EL , Dr .N UR SE N ÜS TÜ N, D r.Y IL DI Z SO KA T, Fa tm a IŞ IK G ÜL SO Y, ES M ER AY A YH AN GK GM / Bo rn ov a ZM AE 25 47 51 Za ra rlı da n Ar i Al an (Z AA ) T es isi ve S ur ve yl er Hi zm e琀椀 çi Eğ i琀椀 m i 2 6. 03 .2 02 5 7. 03 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . B aş ak Ç İN KU L( Eğ t.S or .), D r. Nu rs en ÜS TÜ N, D r. Tü lin K IL IÇ , D r. Di le k PO YR AZ , D r. Se rp il ER İL M EZ , D r. Gü lca n YI KI LM AZ SO Y, Dr . C er en C ER , E rk an YI LM AZ , E sm er ay A YH AN GK GM / Bo rn ov a ZM AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 238 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 26 47 52 Kı sır B öc ek Sa lım Te kn iğ i Fa rk ın da lık E ği t. 1 26 .0 3. 20 25 26 .0 3. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Üm ra n AK KA N DE M İR ER GK GM / Bo rn ov a ZM AE 27 47 53 Ze y琀椀 n En te gr e M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 2 8. 04 .2 02 5 9 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Öz ge H EL VA CI OĞ LU (E ğt .S or .), Dr .B ar ba ro s Ç ET İN EL , D r. Nu rs en Ü ST ÜN , Dr . S er pi l E Rİ LM EZ , D r. Uf uk Ç AT IK KA Ş, D r. Te v昀椀 k ÖZ AL P GK GM / Bo rn ov a ZM AE 28 47 54 Ba ğ En te gr e M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 2 29 .0 4. 20 25 0 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . F . Ö zle m A LT IN Dİ ŞL İ ( Eğ t.S or .), D r. Fa tm a ÖZ SE M ER Cİ , D r. Di le k PO YR AZ , D r. Bi lg in G ÜV EN , Dr . S er pi l E Rİ LM EZ , D r. Yı ld ız SO KA T, Ce yd a Y ÜZ BA ŞI GK GM / Bo rn ov a ZM AE 29 47 55 Tu ru nç gi l E nt eg re M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 2 28 .0 5. 20 25 9 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Üm ra n AK KA N DE M İR ER (E ğt .S or .), M us ta fa Ha ka n BA LC I, E sm er ay A YH AN , N ez ih a GÜ VE N, Sa br iye Ö ZD EM İR , R am az an GE NC ER , D r. Y ıld ız SO KA T GK GM / Bo rn ov a ZM AE 30 47 56 Ör tü al 琁㄀ Se bz e En te gr e M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 2 22 .0 9. 20 25 23 .0 9. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr .Tü lin K IL IÇ (E ğt .S or .), D r.N ur se n ÜS TÜ N, D r.G ül ca n YI KI LM AZ SO Y, Dr . Se rp il ER İL M EZ , D r. Bi lg in G ÜV EN , D r.Y ıld ız SO KA T,D r. Te v昀椀 k Öz al p, Fa tm a IŞ IK GÜ LS OY , D am la E RT İM UR TA Ş GK GM / Bo rn ov a ZM AE 3 1 47 57 Sü ne M üc ad el es i 1 25 .0 3. 20 25 25 .0 3. 20 25 Ku rs 40 De ni zli -K ur um Te sis i Er ka n YI LM AZ -B iro l M IH CI GK GM / Bo rn ov a ZM AE 32 47 58 Sü ne M üc ad el es i 1 27 .0 3. 20 25 27 .0 3. 20 25 Ku rs 40 Ay dı n- Ku ru m Te sis i Er ka n YI LM AZ -B iro l M IH CI GK GM / Bo rn ov a ZM AE 3 3 47 60 Sü ne M üc ad el es i 1 15 .0 4. 20 25 15 .0 4. 20 25 Ku rs 60 Ba lık es ir- Ku ru m Te sis i Er ka n YI LM AZ -B iro l M IH CI GK GM / Bo rn ov a ZM AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 239 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 34 47 61 Sü ne M üc ad el es i 1 16 .0 4. 20 25 16 .0 4. 20 25 Ku rs 60 Ça na kk al e- G ıd a Ko nt . L ab . M d. Er ka n YI LM AZ -B iro l M IH CI GK GM / Bo rn ov a ZM AE 35 47 62 Sü ne M üc ad el es i 1 9. 04 .2 02 5 9 .0 4. 20 25 Ku rs 40 İzm ir- Ku ru m Te sis i Er ka n YI LM AZ -B iro l M IH CI GK GM / Bo rn ov a ZM AE 3 6 47 63 Sü ne M üc ad el es i 1 8. 04 .2 02 5 8 .0 4. 20 25 Ku rs 40 M an isa - Ku ru m Te sis i Er ka n YI LM AZ -B iro l M IH CI GK GM / Bo rn ov a ZM AE 37 47 64 Sü ne M üc ad el es i 1 26 .0 3. 20 25 26 .0 3. 20 25 Ku rs 20 M uğ la -K ur um Te sis i Er ka n YI LM AZ -B iro l M IH CI GK GM / Bo rn ov a ZM AE 3 8 47 65 Sü ne M üc ad el es i 1 30 .0 4. 20 25 30 .0 4. 20 25 Ku rs 40 Kü ta hy a- Ku ru m Te sis i Er ka n YI LM AZ -B iro l M IH CI GK GM / Bo rn ov a ZM AE 3 9 47 66 Sü ne M üc ad el es i 1 29 .0 4. 20 25 29 .0 4. 20 25 Ku rs 20 Uş ak -K ur um Te sis i Er ka n YI LM AZ -B iro l M IH CI GK GM / Bo rn ov a ZM AE 40 48 91 Ka hv er en gi Ko ka rc a M üc ad el es i Eğ i琀椀 m i 1 24 .0 4. 20 25 24 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . S eh er TA NY OL AÇ GK GM / Bo rn ov a ZM AE 41 48 92 Ya pr ağ ı Y en en Se bz el er de En te gr e M üc . E ğit . 1 14 .0 5. 20 25 14 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . G ül ca n YI KI LM AZ SO Y (E ğt .S or .), Dr .Tü lin K IL IÇ , D r. Yı ld ız SO KA T GK GM / Bo rn ov a ZM AE 42 48 93 Tu ru nç gi l U zu n An te nl i B öc eğ i Eğ i琀椀 m i 1 15 .0 5. 20 25 15 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 İzm ir- Ku ru m Te sis i Dr . S eh er TA NY OL AÇ GK GM / Bo rn ov a ZM AE 43 51 17 Sü ne M üc ad el es i 1 31 .0 1. 20 25 31 .0 1. 20 25 Ku rs 50 Ad an a- Ku ru m Te sis i Va hd e琀� n AK M EŞ E (E ğt . S or .) - A hm et DO ĞR U- Fa di m e YE Tİ Ş- A li D ur an K AN AT GK GM / Ad an a BM AE 44 51 18 Sü ne M üc ad el es i 1 5. 02 .2 02 5 5. 02 .2 02 5 Ku rs 30 M er sin - Ku ru m Te sis i Va hd e琀� n AK M EŞ E (E ğt . S or .) - A hm et DO ĞR U- Fa di m e YE Tİ Ş- A li D ur an K AN AT GK GM / Ad an a BM AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 240 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 45 51 19 Sü ne M üc ad el es i 1 07 .0 2. 20 25 07 .0 2. 20 25 Ku rs 30 Ha ta y- Ku ru m Te sis i Va hd e琀� n AK M EŞ E (E ğt . S or .) - A hm et DO ĞR U- Fa di m e YE Tİ Ş- A li D ur an K AN AT GK GM / Ad an a BM AE 46 51 20 Sü ne M üc ad el es i 1 12 .0 2. 20 25 12 .0 2. 20 25 Ku rs 30 An ta lya - Ku ru m Te sis i Va hd e琀� n AK M EŞ E (E ğt . S or .) - A hm et DO ĞR U- Fa di m e YE Tİ Ş- A li D ur an K AN AT GK GM / Ad an a BM AE 47 51 21 Sü ne M üc ad el es i 1 14 .0 2. 20 25 14 .0 2. 20 25 Ku rs 50 Ga zia nt ep - Ku ru m Te sis i Va hd e琀� n AK M EŞ E (E ğt . S or .) - A hm et DO ĞR U- Fa di m e YE Tİ Ş- A li D ur an K AN AT GK GM / Ad an a BM AE 48 51 22 Sü ne M üc ad el es i 1 1 9. 02 .2 02 5 19 .0 2. 20 25 Ku rs 30 Ka hr am an m ar aş - Ku ru m Te sis i Va hd e琀� n AK M EŞ E (E ğt . S or .) - A hm et DO ĞR U- Fa di m e YE Tİ Ş- A li D ur an K AN AT GK GM / Ad an a BM AE 49 47 30 Bi yo lo jik v e Bi yo te kn ik M üc ad el e 1 28 .0 4. 20 25 28 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . Ş eb ne m T İR EN G KA RU T (B iy ol oj ik M üc ad el e) (E ğt . S or .), H aş im A KB AY ( B iy ot ek ni k M üc ad el e) GK GM / Ad an a BM AE 50 47 31 Ar i A la n ve Sü rv ey le r 1 8. 04 .2 02 5 8. 04 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . Ş e昀椀 ka YA VU Z (A ri Al an ) ( Eğ t. So r.) , D r. Ra ziy e ÇE Tİ NK AY A YI LD IZ (S ür ve y) G KG M / Ad an a BM AE 51 47 32 Ka hv er en gi Ko ka rc a M üc . 1 10 .0 4. 20 25 10 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Ah m et D OĞ RU (E ğt . S or .), D r. S. E m re GÖ RÜ R G KG M / Ad an a BM AE 52 47 35 Pa lm iy e Kı rm ızı B öc eğ i M üc ad el es i 1 15 .0 4. 20 25 15 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . M . G ök ha n Bİ LG İN (E ğt . S or .) G KG M / Ad an a BM AE 53 47 36 Gü z T ır琁㄀ lı M üc ad el es i 1 17 .0 4. 20 25 17 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Fa di m e YE Tİ Ş (E ğt . S or .) G KG M / Ad an a BM AE 54 47 33 Ak de ni z M ey ve Si ne ği 1 22 .0 4. 20 25 22 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . A da le t H AZ IR (E ğt . S or .) G KG M / Ad an a BM AE 55 42 35 M uz H as ta lık ve Z ar ar lıl ar ı i le M üc ad el e 1 24 .0 4. 20 25 24 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . M üm in e ÖZ AR SL AN DA N (E ğt . S or .) - Dr . M ira ç Y AY LA - Dr . Ş e昀椀 ka YA VU Z - D r. Ra ziy e ÇE Tİ NK AY A YI LD IZ - Dr . D ile k Dİ NÇ ER - Dr . H ilm i T OR UN G KG M / Ad an a BM AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 241 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 56 47 37 As ya Tu ru nç gi l Ps ill id i v e Ye şil le nm e Ha st . 1 29 .0 4. 20 25 29 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . M ira ç Y AY LA (Z ar ar lı) , D r. Ra ziy e ÇE Tİ NK AY A YI LD IZ (E ğt . S or .) ( Ha st al ık ) G KG M / Ad an a BM AE 57 42 36 Çi le k En te gr e M üc ad el e 1 2. 05 .2 02 5 2. 05 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . P ın ar A RI DI CI K AR A (E ğt . S or .) - D r. Di le k Dİ NÇ ER – D r. M üm in e ÖZ AR SL AN DA N - D r. H. N ilü fe r Y IL DI Z – Dr . Pa ki ze G ÖK G ÜL ER - Dr . Ş eb ne m T İR EN G KA RU T – Dr . Ö zc an T ET İK G KG M / Ad an a BM AE 58 42 37 Se rt Ç ek ird ek li M ey ve le rd e En te gr e M üc ad el e 2 6. 05 .2 02 5 7. 05 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . M el ike Y UR TM EN (E ğt . S or .) - D r. Ad al et H AZ IR - Dr . E 昀欀 an A KÇ AL I - D r. Ed a Ge yl an i Y ÜZ BA ŞI OĞ LU – Fa 琀椀h Y IL DI RI M - Dr . H ilm i T OR UN G KG M / Ad an a BM AE 59 47 34 Tu ru nç gi l U zu n An te nl i B öc eğ i M üc ad el es i 1 8. 05 .2 02 5 8. 05 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . P ın ar A RI DI CI K AR A (E ğt . S or .) G KG M / Ad an a BM AE 60 47 38 Su bt ro pi k M ey ve le rd e Ha st al ık , Z ar ar lı, Ya ba nc ı O tla r v e Bi yo lo jik M üc . 1 13 .0 5. 20 25 13 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i İzz et B ÜL BÜ L ( Eğ t. So r.) , D r. El en İN CE , Dr . E da G EY LA Nİ Y ÜZ BA ŞI OĞ LU D r. Pı na r AR ID IC I K AR A, D r. Hü lya D EM İR BA Ş PE HL İV AN , D r. Öz ca n TE Tİ K, M er ye m LA FC I G KG M / Ad an a BM AE 6 1 42 38 Ör tü al 琁㄀ Se bz e En te gr e M üc ad el e 2 15 .0 5. 20 25 16 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . M . G ök ha n Bİ LG İN (E ğt . S or .) - D r. Hü lya D EM İR BA Ş PE HL İV AN - Do ç. D r. Ay şe gü l Ç OL AK - Dr . P el in K EL EŞ Ö ZT ÜR K - Al i K AR AT AŞ - Dr . Ş eb ne m T İR EN G KA RU T – Dr .Ö zc an T ET İK G KG M / Ad an a BM AE 62 47 71 Ba ğ E nt eg re M üc ad el e 1 20 .0 5. 20 25 20 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . E da G ey la ni Y ÜZ BA ŞI OĞ LU (E ğt . S or .), Dr . A da le t H AZ IR , İ zz et B ÜL BÜ L, D r. El en İN CE , D r. Hi lm i T OR UN , D r. Hü lya DE M İR BA Ş PE HL İV AN GK GM / Ad an a BM AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 242 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 6 3 42 39 Ce vi z E nt eg re M üc ad el e 1 23 .0 5. 20 25 23 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . A da le t H AZ IR (E ğt . S or .) - D r. Se ra p TO KE R DE M İR AY - Dr . E da G EY LA Nİ YÜ ZB AŞ IO ĞL U – Dr . S . E m re G ÖR ÜR - Dr . Şe 昀椀k a YA VU Z - D r. Se rd ar E YM İR Lİ G KG M / Ad an a BM AE 64 47 72 Ze y琀椀 n E nt eg re M üc ad el e 1 27 .0 5. 20 25 27 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . A da le t H AZ IR (E ğt . S or .) - D r. Se ra p TO KE R DE M İR AY - Dr . E da G EY LA Nİ YÜ ZB AŞ IO ĞL U – Dr . S . E m re G ÖR ÜR - Dr . Şe 昀椀k a YA VU Z - D r. Se rd ar E YM İR Lİ G KG M / Ad an a BM AE 65 42 40 Na r E nt eg re M üc ad el e 1 30 .0 5. 20 25 30 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Al i K AR AT AŞ (E ğt . S or .) - D r. Pı na r A RI DI CI KA RA - Dr . S er ap T OK ER D EM İR AY - Fe rd a YA RP UZ LU - D r. Hi lm i T OR UN G KG M / Ad an a BM AE 6 6 42 41 Pa m uk E nt eg re M üc ad el e 1 3. 06 .2 02 5 3. 06 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . S el çu k U LU SO Y (E ğt . S or .) - D r. I şıl ay LA VK OR – Dr . S . E m re G ÖR ÜR – D r. M in e ÖZ Kİ L G KG M / Ad an a BM AE 67 47 73 Ya pr ağ ı Y en en Se bz el er de En te gr e M üc ad el e Hi zm et İç i E ği琀椀 m i 1 12 .0 6. 20 25 12 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . G am ze B ÖL ÜK S AR I(E ğt . S or .), Dr . I şıl ay LA VK OR , D r. Se lçu k UL US OY , Dr . H ilm i T OR UN , D r. M el ike Y UR TM EN , Dr . D ile k Dİ NÇ ER G KG M / Ad an a BM AE 6 8 42 42 Tu ru nç gi l E nt eg re M üc ad el e 2 17 .0 6. 20 25 18 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Fe rd a YA RP UZ LU (E ğt . S or .) - Dr . A da le t HA ZI R - D r. E昀欀 an A KÇ AL I - D r. El en İN CE - Dr . Ra ziy e ÇE Tİ NK AY A YI LD IZ - D r. M in e ÖZ Kİ L G KG M / Ad an a BM AE 6 9 42 43 En dü st ri Bi tk ile ri Ha st al ık ve Za ra rlı la rı ile M üc ad el e 2 24 .0 6. 20 25 25 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . I şıl ay LA VK OR ( Eğ t. So r.) - Dr . S el çu k UL US OY - Ze yn ep H üm ey ra B ÜL BÜ L - D r. El en İN CE – D r. Ga m ze B ÖL ÜK S AR I- Dr . S . Em re G ÖR ÜR - Dr . M in e ÖZ Kİ L G KG M / Ad an a BM AE 70 42 44 M ısı r E nt eg re M üc ad el e 2 26 .0 6. 20 25 27 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ad an a- Ku ru m Te sis i Dr . S em ih a YÜ CE ER (E ğt . S or .) - V ah de 琀� n AK M EŞ E, A hm et D OĞ RU - Dr . E da G EY LA Nİ YÜ ZB AŞ IO ĞL U - D r. Pe lin K EL EŞ Ö ZT ÜR K – Dr .Ö zc an T ET İK G KG M / Ad an a BM AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 243 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 71 42 05 Bu ğd ay E nt eg re M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 1 17 .0 2. 20 25 17 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Di ya rb ak ır- Ku ru m Te sis i Do ç. Dr . M eh m et D UM AN (E ğt .S or .), Dr .İs la m E m ra h SÜ ER , D r.E rd al A TE Ş, Ve da t K AR AC A, M eh m et K IL IÇ , D r.B eh za t BA RA N, A ys el B AR S OR AK GK GM / Di ya rb ak ır ZM AE 72 42 06 Sü ne M üc ad el es i 1 20 .0 2. 20 25 20 .0 2. 20 25 Ku rs 30 0 İl M üd ür lü kl er i- Ku ru m Te sis i Ve da t K AR AC A (E ğt .S or .), Do ç. Dr . M eh m et D UM AN , D r.A di l T ON ĞA , M eh m et Şa h KA YA GK GM / Di ya rb ak ır ZM AE 73 42 07 No hu t/ M er cim ek ve Ye m B itk ile rin de En te gr e M üc . E ğit . 1 13 .0 3. 20 25 13 .0 3. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Di ya rb ak ır- Ku ru m Te sis i Dr .P ın ar S AĞ IR (E ğt .S or ), Dr . M er ve AK YI LD IZ , D r.İ sla m E m ra h SÜ ER U yg ar Se rk an K AR AK AŞ GK GM / Di ya rb ak ır ZM AE 74 42 08 Ar i A la n Te sis i v e Su rv ey le r 2 29 .0 4. 20 25 30 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Di ya rb ak ır- Ku ru m Te sis i Ze ki ye C er en A KT AN (E ğt .S or .), D r. Pı na r SA ĞI R, D r.A di l T ON ĞA , D r.F ey zu lla h YI LM AZ , O sm an Ç İF TÇ İ, Dr .M us ta fa A TA Ş, Dr .D en iz ÇA PL IK , U yg ar S er ka n KA RA KA Ş, Gü lte n Ni sa n OZ AN GK GM / Di ya rb ak ır ZM AE 75 42 09 Tu ru nç gi l U zu n An te nl i B öc eğ i Eğ i琀椀 m i 1 6. 05 .2 02 5 6 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Di ya rb ak ır- Ku ru m Te sis i M us ta fa A TA Ş (E ğt .S or .) GK GM / Di ya rb ak ır ZM AE 76 42 10 Ka hv er en gi Ko ka rc a M üc . Eğ i琀椀 m i 1 14 .0 5. 20 25 14 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Di ya rb ak ır- Ku ru m Te sis i Dr . M ur at G ÜL M EZ (E ğt .S or .) GK GM / Di ya rb ak ır ZM AE 77 42 11 Ka yı sı En te gr e M üc ad el e 2 21 .0 5. 20 25 22 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Di ya rb ak ır- Ku ru m Te sis i Ve ys i M AR AL (E ğt .S or .) Dr . A yh an ÖG RE TE N, D r.M ur at G ÜL M EZ , D r.İ sla m Em ra h SÜ ER , D r.M us ta fa A TA Ş, U yg ar Se rk an K AR AK AŞ , O sm an Ç İF TÇ İ, Dr .D en iz ÇA PL IK , G ül te n Ni sa n OZ AN GK GM / Di ya rb ak ır ZM AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 244 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 78 42 12 Pa m uk E nt eg re M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 3 17 .0 6. 20 25 19 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Di ya rb ak ır- Ku ru m Te sis i Se da t E RE N (E ğt .S or .), D r. Ay ha n ÖG RE TE N, D r.C ah it KA YA , D r. M uh lis SE ZG İN , D r.İ sla m E m ra h SÜ ER , D r.E rd al AT EŞ , A ys el B AR S OR AK , D r.B eh za t B AR AN GK GM / Di ya rb ak ır ZM AE 79 44 08 Şe 昀琀a li En te gr e M üc ad el e 2 17 .0 6. 20 25 18 .0 6. 20 25 Uz ak ta n eğ i琀椀 m 10 0 YA LO VA - Ku ru m Te sis i Dr . N es rin T UN AL İ ( Eğ i琀椀 m so ru m lu su ) D r. Zü ht ü PO LA T, Dr . M . A ki f G ÜL TE Kİ N, C em il HA NT AŞ , D r. Pı na r H EP HI ZL I G ÖK SE L, Ga m ze M ER TO ĞL U BO Z, D r. Ne sr in UZ UN OĞ UL LA RI , D r. Fa tm a ŞA FA K, M ur at Bİ NG ÖL LÜ , D r. A琀椀 lla Ö CA L, D r. On ur DU RA , F ul ya H IZ AR , D r. Ad na n DO ĞA N, Dr .. Ar zu G ÜN DÜ Z, D r. ba rış A LB AY RA K GK GM / Ya lo va AB KM AE 80 44 09 Ki vi H as ta lık ve Za ra rlı la rı ile M üc ad el e 1 22 .0 5. 20 25 22 .0 5. 20 25 Uz ak ta n eğ i琀椀 m 10 0 YA LO VA - Ku ru m Te sis i Dr . N es rin T UN AL İ ( Eğ i琀椀 m so ru m lu su ) D r. Zü ht ü PO LA T, Dr . M . A kif G ÜL TE Kİ N, C em il HA NT AŞ , D r. Pı na r H EP HI ZL I G ÖK SE L, Ga m ze M ER TO ĞL U BO Z, D r. Ne sr in UZ UN OĞ UL LA RI , D r. Fa tm a ŞA FA K, M ur at Bİ NG ÖL LÜ , D r. A琀椀 lla Ö CA L, Dr . O nu r D UR A, Fu lya H IZ AR , D r K em al K AH RA M AN , D r. Ar zu G ÜN DÜ Z, D r. Ba rış A LB AY RA K GK GM / Ya lo va AB KM AE 8 1 43 76 Sü ne M üc ad el es i 1 3. 04 .2 02 5 3. 04 .2 02 5 Ku rs 30 Bu rs a- Ku ru m Te sis i Ce m il Ha nt aş , D r. Pı na r H EP HI ZL I G ÖK SE L, Ga m ze M ER TO ĞL U BO Z GK GM / Ya lo va AB KM AE 82 43 77 Sü ne M üc ad el es i 1 7. 04 .2 02 5 7. 04 .2 02 5 Ku rs 20 Ko ca el i- Ku ru m Te sis i Ce m il Ha nt aş , D r. Pı na r H EP HI ZL I G ÖK SE L, Ga m ze M ER TO ĞL U BO Z GK GM / Ya lo va AB KM AE 8 3 43 78 Sü ne M üc ad el es i 1 9. 04 .2 02 5 9. 04 .2 02 5 Ku rs 20 Sa ka ry a- Ku ru m Te sis i Ce m il Ha nt aş , D r. Pı na r H EP HI ZL I G ÖK SE L, Ga m ze M ER TO ĞL U BO Z GK GM / Ya lo va AB KM AE 84 43 79 Sü ne M üc ad el es i 1 11 .0 4. 20 25 11 .0 4. 20 25 Ku rs 20 Bi le cik -K ur um Te sis i Ce m il Ha nt aş , D r. Pı na r H EP HI ZL I G ÖK SE L, Ga m ze M ER TO ĞL U BO Z GK GM / Ya lo va AB KM AE Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 245 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 85 43 80 Sü ne M üc ad el es i 1 14 .0 4. 20 25 14 .0 4. 20 25 Ku rs 15 Ya lo va -K ur um Te sis i Ce m il Ha nt aş , D r. Pı na r H EP HI ZL I G ÖK SE L, Ga m ze M ER TO ĞL U BO Z GK GM / Ya lo va AB KM AE 8 6 43 91 Sü ne M üc ad el es i 4 7. 04 .2 02 5 10 .0 4. 20 25 Ku rs 12 0 Ed irn e- Te kir da ğ- Kı rk la re li- İst an bu l İ l M üd .- Ku ru m Te sis i On ur G ÖK TE PE (E ğt .S or .) - D oç . D r. Ad na n TÜ LE K Tr ak ya Ta rım sa l Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd . Ed irn e 87 43 92 Se rin İk lim Ta hı lla rı Ha st al ık ve Z ar ar lıl ar ı i le M üc ad el e 1 5. 05 .2 02 5 5. 05 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ed irn e- Ku ru m Te sis i Ba nu T ÜL EK (E ğt .S or .) - D r. İrf an Ö ZT ÜR K Tr ak ya Ta rım sa l Ar aş 琁㄀r m a En st . M üd . E di rn e 8 8 43 94 En dü st ri Bi tk ile ri Ha st al ık ve Za ra rlı la rı ile M üc ad el e 1 7. 07 .2 02 5 7. 07 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ed irn e- Ku ru m Te sis i M eh m et İb ra hi m Y IL M AZ (E ğt .S or .) - D r. M e琀椀 n BA BA OĞ LU , Ş ah in de K ÜÇ ÜK , M er ve G ÜZ EL Tr ak ya Ta rım sa l Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd ür lü ğü Ed irn e 8 9 43 96 Çe l琀椀 k En te gr e M üc ad el e 1 18 .0 8. 20 25 18 .0 8. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Ed irn e- Ku ru m Te sis i On ur G ÖK TE PE (E ğt .S or .) - D oç . D r. Ad na n TÜ LE K, D r. Bü le nt T UN A, M üm ta z E Kİ Z Tr ak ya Ta rım sa l Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd . Ed irn e 90 47 69 Ya pr ağ ı Y en en Se bz el er de En te gr e M üc ad el e Hi zm et İç i E ği 琀椀m i 1 13 .0 3. 20 25 13 .0 3. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 50 AN TA LY A- Ku ru m Te sis i Dr . A bd ul la h Ün lü , D oç . D r. Kö ks al Ay di nş ak ir, E lva n Ar ar at (E ği 琀椀m S or .), Dr . E m in e To pu z, Es ra Ç iğ ni ta ş, Dr . M us a Kı rış ık , D r. Em in e Gü m rü kc ü Ba 琁㄀ Ak de ni z Ta rım sa l Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd . An ta lya 9 1 47 70 Tu ru nç gi lle rd e Ye şil le nm e Ha st al ığ ı H izm et İç i E ği 琀椀m i 1 14 .0 3. 20 25 14 .0 3. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 50 AN TA LY A- Ku ru m Te sis i Dr . A bd ul la h Ün lü , D oç . D r. Kö ks al Ay di nş ak ir, E lva n Ar ar at (E ği 琀椀m S or .), Şe ym a Re yh an E rd oğ an , D r. Tu ba Ka hr am an Ba 琁㄀ Ak de ni z Ta rım sa l Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd . An ta lya Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 246 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 92 42 71 Ör tü al 琁㄀ Se bz e Ye 琀椀ş 琀椀r ici liğ in de En te gr e M üc ad el e 2 11 .0 3. 20 25 12 .0 3. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 AN TA LY A- Ku ru m Te sis i Dr . A bd ul la h Ün lü , D oç . D r. Kö ks al A yd in şa ki r, El va n Ar ar at (E ği 琀椀m S or .), S er ka n Ay dı n, Dr . R am az an Ö za lp , D r. Ak ın Te pe , D r. Ra na Ku ru m , D r. Em in e To pu z, Dr . S el da Ç al ışk an , Dr . İ lke r K ur be tli , D oç . D r. Fi liz Ö kt ür en A sr i, Ca hi t C oş ku n Al tu no ğl u, D r. Se ra p M el ike Sü lü , E sr a Çi ğn ita ş, Dr . M us a Kı rış ık , K üb ra Yı ld ız, D r. Gü rk an B aş ba ğc ı Ba 琁㄀ Ak de ni z Ta rım sa l Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd . An ta lya 9 3 42 72 Sü s B itk ile ri Ye 琀椀ş 琀椀r ici liğ in de Ha st al ık ve Za ra rlı Yö ne 琀椀m i 1 19 .0 3. 20 25 19 .0 3. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 AN TA LY A- Ku ru m Te sis i Dr . A bd ul la h Ün lü , D oç . D r. Kö ks al Ay di nş ak ir, E lva n Ar ar at (E ği 琀椀m So r.) , D r. M eh m et U ğu r K ah ra m an , A yş e Se rp il K ay a, Er ca n Sa lla ho ğl u, D oç . D r. Fil iz Ök tü re n As ri, D r. Gü rk an B aş ba ğc ı, Dr . E m in e To pu z, Dr . S el da Ç al ışk an , Ş ey m a Re yh an E rd oğ an , Dr . M us a Kı rış ık Ba 琁㄀ Ak de ni z Ta rım sa l Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd ür lü ğü An ta lya 94 42 19 Ba ğ En te gr e M üc ad el e 2 2. 09 .2 02 5 3 .0 9. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 30 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Yı lm az K AR AB IÇ AK (E ği 琀椀m S or um lu su ), Na la n N. KA LK AN , D r. Dr ,A bd ur ra hi m BO ZK UR T, Ha ru n AL IC I, Fa 琀椀h YI LD IZ ,R en gi n AK KA N GK GM / Er zin ca n BK AE 95 48 39 Yu m uş ak ve Se rt Ç ek ird ek li M ey ve le rd e En te gr e M üc ad l. 2 24 .0 6. 20 25 25 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 30 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Fa 琀椀h Y IL DI Z (E ği 琀椀m S or um lu su ), Yı lm az K AR AB IÇ AK , Dr .S al ih K ES Kİ N, Dr .A bd ur ra hi m B OZ KU RT , R en gi n AK KA N GK GM / Er zin ca n BK AE 9 6 42 45 Sü ne M üc ad el es i 1 29 .0 4. 20 25 29 .0 4. 20 25 Ku rs 50 Er zin ca n- Ku ru m Te sis i Fa 琀椀h Y IL DI Z (E ği 琀椀m S or um lu su ), Dr . Nu m an E . B AB AR OĞ LU (K oo rd in at ör ), Dr . M eh m et Ç UL CU GK GM / Er zin ca n BK AE 97 42 73 Fı nd ık E nt eg re M üc ad el e 1 21 .0 5. 20 25 21 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ab du lla h Ba lta cı- Dr . D em et Ç el ik E rt ek in - Ka an A lta ş- M an su r U lu ca -Ü m it ES ER - Şe ym a ÇA KI R- M us ta fa K ılı ç Ta rım sa l A ra ş琁㄀ rm a En s琀椀 tü sü M üd . Sa m su n Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 247 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 9 8 47 68 Ka hv er en gi Ko ka rc a M üc ad el es i E ği t. 1 25 .0 3. 20 25 25 .0 3. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Şe ym a ÇA KI R Ka ra de ni z T ar ım sa l Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd . Sa m su n 9 9 47 14 İn cir E nt eg re M üc ad el e 2 17 .0 4. 20 25 18 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 20 Ay dı n- Ku ru m Te sis i Dr . Ö zle m D OĞ AN , G ül K UR UO ĞL U, Eş re f T UT M UŞ Ay dı n Er be yl i İn cir A ra ş琁㄀ rm a En s琀椀 tü sü M üd . 10 0 47 20 An te p昁㄀ s琁㄀ ğı I v e Ba de m E nt eg re M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 3 16 .0 9. 20 25 16 .0 9. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m M eh m et Fa 琀椀h B at m az , D r.H ak an U sa nm az , Ah m et Şa ha n, E rtu ğr ul İl ikç io ğl u, D r. Aj la n Yıl m az , D r.S ey fe 琀� n Po la t, Dr .Ya se m in Be ng ü Şa ha n, Tu ğb a Şim şe k, N ig ün Ka lka nc ı, Se rk an K ös et ür km en , Ü m ra n Ka ra as la n, H .C em B ilim , H ur i T aş çı, İb ra hi m Ha lil Yi ği t, Ne ba ha t T aş An te p昁㄀ s琁㄀ ğı Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd ür lü ğü Ga zia nt ep 10 1 48 41 Ba de m H as ta lık ve Z ar ar lıl ar ı i le M üc ad el e 1 10 .0 3. 20 25 10 .0 3. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . E la T OH UM CU , Ö zn ur Ç AĞ LA R Ad ıya m an Se rt K ab uk lu M ey ve le r A rş t. En st . M d. 10 2 48 42 Ba de m H as ta lık ve Z ar ar lıl ar ı i le M üc ad el e 1 20 .0 6. 20 25 20 .0 6. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . E la T OH UM CU , Ö zn ur Ç AĞ LA R Ad ıya m an Se rt K ab uk lu M ey ve le r A rş t. En st . M d. 10 3 48 43 Ba de m H as ta lık Ve Z ar ar lıl ar ı İ le M üc ad el e 1 9. 09 .2 02 5 9. 09 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . E la T OH UM CU , Ö zn ur Ç AĞ LA R Ad ıya m an Se rt K ab uk lu M ey ve le r A rş t. En st . M d. 10 4 42 17 El m ad a En te gr e M üc ad el e 1 17 .0 9. 20 25 17 .0 9. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 50 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . M . S ed at S ev in ç, D r. Bu rc u Ya m an , Dr . M . M ur at Ye şil ırm ak , N ur an K ar at ağ , Os m an O na t GK GM /Is pa rt a Eğ ird ir M ey ve cil ik Ar şt .E ns t.M d. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 248 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 10 5 46 54 Ba ğd a So ru n Ol an F un ga l Od un D ok u Ha st al ık la rı 1 16 .0 4. 20 25 16 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . N ur da n GÜ NG ÖR S AV AŞ M an isa B ağ cıl ık Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd . 10 6 46 55 Ba ğd a Ek on om ik Ka yı pl ar a Yo l Aç an Ö ne m li Ha st al ık ve Za ra rlı la r 1 30 .0 4. 20 25 30 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . N ur da n GÜ NG ÖR S AV AŞ , D r. Es ra AL BA Z M an isa B ağ cıl ık Ar aş 琁㄀r m a En s琀椀 tü sü M üd ür lü ğü 10 7 46 58 Ta hm in v e Uy ar ı Si st em le ri 1 21 .0 4. 20 25 21 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 1. 00 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , S ad ık E RT UĞ RU L, C ah it Co şk un A LT UN OĞ LU , S ib el Ö ZT ÜR K, F. Öz le m A LT IN Dİ ŞL İ Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 10 8 46 59 Ge ne l Z ar ar lıl ar ve B uğ da y Ha st al ık ve Za ra rlı la rıy la M üc ad el e Eğ i琀椀 m i 1 13 .0 2. 20 25 13 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 1. 00 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK ,, Ca hi t C oş ku n AL TU NO ĞL U, Sa dı k E RT UĞ RU L,D r M eh m et Ç UL CU ,U zm an D r N um an BA BA RO ĞL U, Uz m an D r A li F er ha n M OR CA ,M eh m et D EM İR , K ök sa l K AT RA NC I Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 10 9 46 65 Ka hv er en gi Ko ka rc a M üc ad el es i Eğ i琀椀 m i 1 6. 02 .2 02 5 6 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 1. 00 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Dr . E rs in D İL BE R, D r. Yu nu s B AY RA M ,Ya lçı n OC AK , C ah it Co şk un A LT UN OĞ LU , S ad ık ER TU ĞR UL , H üs ey in A KY AZ I, M . L ev en t ÖN TE PE Lİ ,F un da F İL İZ ER Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 11 0 46 66 Bi yo lo jik v e Bi yo te kn ik M üc . To pl an 琁㄀s ı 1 24 .0 3. 20 25 24 .0 3. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 1. 00 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , C ah it Co şk un A LT UN OĞ LU , M eh m et D EM İR , K ök sa l K AT RA NC I Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 1 1 1 46 67 En te gr e Za ra rlı Yö ne 琀椀m i v e EK ÜY P ro je le ri Uy gu la m al ar ı 1 17 .0 3. 20 25 17 .0 3. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 2. 00 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , C ah it Co şk un A LT UN OĞ LU , Sa dı k E RT UĞ RU L, H üs ey in A KY AZ I, Ha ru n Re şit B EŞ ER Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 249 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 11 2 46 68 Ha sa t Ö nc es i Pe s琀椀 sit D en e琀椀 m Pr og ra m ı U yg ul . 1 14 .0 4. 20 25 14 .0 4. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 1. 00 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , C ah it Co şk un A LT UN OĞ LU , Sa dı k E RT UĞ RU L, H üs ey in A KY AZ I, Ha ru n Re şit B EŞ ER Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 1 1 3 46 69 Ak de ni z M ey ve Si ne ği v e M üc ad el es i 1 27 .0 5. 20 25 27 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 1. 00 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , C ah it Co şk un A LT UN OĞ LU , Fu nd a Fİ Lİ ZE R Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 11 4 46 70 Bi tk i K ar an 琀椀n as ı Eğ i琀椀 m i-G en el 1 7. 04 .2 02 5 7. 04 .2 02 5 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 1. 00 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , C ah it Co şk un A LT UN OĞ LU , Ha se ne m E RT AŞ , M ur at E rz in , M . L ev en t Ö NT EP EL İ, Se m a EB TE R, E rs in İL HA N Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 11 5 46 71 Tu ru nç gi l U zu n An te nl i B öc eğ i 1 2. 05 .2 02 5 2 .0 5. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 1. 00 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , H as en em E RT AŞ , M . L ev en t Ö NT EP EL İ Gı da ve K on tro l Ge ne l M üd . 1 1 6 46 72 Bi tk i K ar an 琀椀n as ı Eğ i琀椀 m i-G en el 1 13 .1 0. 20 25 13 .1 0. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 1. 00 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , C ah it Co şk un A LT UN OĞ LU , Ha se ne m E RT AŞ M ur at E rz in , M . L ev en t ÖN TE PE Lİ , Se m a EB TE R, E rs in İL HA N Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 11 7 48 07 Ka lın 琁㄀ Ey le m Pl an ı E ği 琀椀m i 1 10 .0 2. 20 25 10 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , S ad ık E RT UĞ RU L, Ca hi t C oş ku n AL TU NO ĞL U, Ha ru n Re şit B EŞ ER Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 1 1 8 48 08 Ka lın 琁㄀ Ey le m Pl an ı E ği 琀椀m i 1 12 .0 2. 20 25 12 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , S ad ık E RT UĞ RU L, Ca hi t C oş ku n AL TU NO ĞL U, Ha ru n Re şit B EŞ ER Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 1 1 9 48 09 Ka lın 琁㄀ Ey le m Pl an ı E ği 琀椀m i 1 21 .0 2. 20 25 21 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , S ad ık E RT UĞ RU L, C ah it Co şk un A LT UN OĞ LU , Ha ru n Re şit B EŞ ER Gı da ve K on tro l Ge ne l M üd . 12 0 48 10 Ka lın 琁㄀ Ey le m Pl an ı E ği 琀椀m i 1 19 .0 2. 20 25 19 .0 2. 20 25 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 10 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ya lçı n OC AK , S ad ık E RT UĞ RU L, C ah it Co şk un A LT UN OĞ LU , H ar un R eş it BE ŞE R Gı da ve K on tro l Ge ne l M üd . Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 250 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 12 1 46 57 Bi tk i S ağ lığ ı ve K ar an 琀椀n a Uy gu la m a Pr og ra m ı De ğe rle nd irm e To pl an 琁㄀s ı 5 17 .1 1. 20 25 21 .1 1. 20 25 To pl an 琁㄀ 16 0 An ka ra -K ur um Te sis i Dr . E rs in D İL BE R, D oç .D r. Yu nu s B AY RA M , Ya lçı n OC AK , D r. Ne sr in A RI CA N, E rh an DE M İR , C ah it C. A LT UN OĞ LU , Ha se ne m ER TA Ş, S ad ık E RT UĞ RU L, O sm an A RI , Ya se m in H AC IA Lİ OĞ LU , Ş eh rib an G ÖR EN , So ng ül A KA R Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 12 2 48 29 Fü m ig as yo n Op er at ör E ği 琀椀m i (R es m i) 12 13 .1 0. 20 25 24 .1 0. 20 25 Hi zm et İç i Eğ i琀椀 m /K ur s- Uz ak ta n Eğ i琀椀 m 40 İzm ir- Ku ru m Te sis i Er ha n DE M İR , S on gü l A KA R, M el ah at ÇA LI K Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 12 3 48 30 Ah şa p Am ba la j M al ze m el er in in Isı l İ şle m e Ta bi Tu tu lm as ı v e İşa re tle nm es i Uy gu l. Eğ i琀椀 m i 4 3. 11 .2 02 5 6. 11 .2 02 5 Hi zm et İç i Eğ i琀椀 m /K ur s 12 5 An ta lya /İz m ir Er ha n DE M İR , S on gü l A KA R, E rs in Ç EL İK Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 12 4 48 31 Ah şa p Am ba la j M al ze m el er in in Isı l İ şle m e Ta bi Tu tu lm as ı v e İşa re tle nm es i Uy gu l. Eğ i琀椀 m i 4 10 .1 1. 20 25 13 .1 1. 20 25 Hi zm et İç i Eğ i琀椀 m /K ur s 12 5 An ta lya /İz m ir Er ha n DE M İR , S on gü l A KA R, E rs in Ç EL İK Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 12 5 48 32 Bi tk i K ar an 琀椀n as ı Fü m ig as yo n Yö ne tm el iğ i Uy gu la m a ve De ne 琀椀m H izm et İç i E ği 琀椀m i 3 18 .1 1. 20 25 20 .1 1. 20 25 Hi zm et İç i Eğ i琀椀 m /K ur s 15 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Er ha n DE M İR , S on gü l A KA R, M el ah at Ç AL IK Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 251 20 25 Y ILI B İT Kİ SA ĞL IĞ I V E KA RA NT İN A H İZ M ET İÇ İ E Ğİ Tİ M P RO GR AM I F or m 5 S. N. PE S Ko du Eğ i琀椀 m K on us u Eğ i琀椀 m in Sü re si Ba şla m a Ta rih i Bi 琀椀ş Ta rih i Ni te liğ i ( Ku rs - Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Ka 琁㄀l ım cı Sa yı sı Eğ i琀椀 m in Ya pı la ca ğı Ye r/ Pl a琀昀 or m Eğ i琀椀 cil er Eğ i琀椀 m P ro gr am ın ı Te kl if Ed en ve Uy gu la ya ca k B iri m 12 6 48 33 Bi tk i K ar an 琀椀n as ı Fü m ig as yo n Yö ne tm el iğ i Uy gu la m a ve De ne 琀椀m H izm et İç i E ği 琀椀m i 3 25 .1 1. 20 25 27 .1 1. 20 25 Hi zm et İç i Eğ i琀椀 m /K ur s 15 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Er ha n DE M İR , S on gü l A KA R, M el ah at Ç AL IK Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 12 7 48 34 İn sp ek tö r Ye 琀椀ş 琀椀r m e Ku rs u 30 1. 09 .2 02 5 30 .0 9. 20 25 Hi zm et İç i Eğ i琀椀 m /K ur s 30 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Er ha n DE M İR , S on gü l A KA R, Al pe r S av aş N AZ LI M Gı da ve K on tro l Ge ne l M üd . 12 8 48 35 İn sp ek tö r H izm et İç i E ği 琀椀m i 2 8. 12 .2 02 5 9. 12 .2 02 5 Hi zm et İç i Eğ i琀椀 m /K ur s 35 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Er ha n DE M İR , S on gü l A KA R, Al pe r S av aş N AZ LI M Gı da ve K on tro l Ge ne l M üd . 12 9 48 36 İn sp ek tö r H izm et İç i E ği 琀椀m i 2 11 .1 2. 20 25 12 .1 2. 20 25 Hi zm et İç i Eğ i琀椀 m /K ur s 35 0 Uz ak ta n Eğ i琀椀 m Er ha n DE M İR , S on gü l A KA R, Al pe r S av aş N AZ LI M Gı da ve K on tro l Ge ne l M üd . 13 0 48 04 Bi tk i K or um a Ür ün le ri Ru hs at Ko m isy on u Eğ i琀椀 m ve B ilg ile nd irm e To pl . 4 14 .1 0. 20 25 17 .1 0. 20 25 To pl an 琁㄀ 60 Şa nl ıu rfa - G AP TA E Dr . N es rin Ç AK IR A RI CA N, Ya se m in HA CI AL İO ĞL U, A su m an A GA ÇE Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 1 3 1 48 05 Bi tk i K or um a Ür ün le ri Ba ka nl ık- İl M üd . E ği 琀椀m ve B ilg ile nd irm e To pl . 3 20 .1 0. 20 25 22 .1 0. 20 25 To pl an 琁㄀ 10 0 An ta lya -D iğ er Dr . N es rin Ç AK IR A RI CA N, B ay ra m KE Rİ M OĞ LU , M eh m et A RI KA N Gı da ve Ko nt ro l G en el M üd ür lü ğü 13 2 48 06 Bi tk i K or um a Ür ün le ri ile Ha m m ad de le rin in İth al at İz ni ne E sa s Ko nt ro lle re İl işk in Eğ i琀椀 m To pl an 琁㄀s ı 3 12 .0 5. 20 25 14 .0 5. 20 25 To pl an 琁㄀ 30 İzm ir- Di ğe r Dr . N es rin Ç AK IR A RI CA N, O sm an A RI , M ua m m er F İD AN Gı da ve K on tro l Ge ne l M üd . TO PL AM Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 252 B. ÇİFTÇİ EĞITİMİ 1.Çiftçi Tarla Okulu Bakanlığımız bitki sağlığı eğitim çalışmalarında Çiftçi Tarla Okulu çalışmalarına önem verilecektir. Çalışmalar İl Müdürlüklerinin koordinasyonunda İlçe Müdürlükleri ile birlikte gerçekleştirilecektir. Çiftçi Tarla Okulu, aynı yöreden aynı ürünü yetiştiren çiftçi grubu hedef kitle olarak dikkate alınarak, tarla, sera, bağ ve bahçe gibi üretim yerinde Entegre Mücadele prensipleri doğrultusunda bitki sağlığı eğitimi çalışmalarıdır. Her İl Müdürlüğü kendi bölgesinde yürütülen Entegre Mücadele çalışmaları, ekonomik öneme haiz bitkisel ürünler ve yaygın olarak görülen ekonomik zarara neden olan zararlı organizmaları dikkate alarak farklı ürünlerde ve farklı ilçelerde olmak üzere en az iki konuda Çiftçi Tarla Okulu çalışması yapacaktır. Çiftçi ve uzman kaynaşmasının sağlanacağı Çiftçi Tarla Okulunun temel hedefleri şöyledir. • Çiftçinin gerçek ihtiyaçları doğrultusunda eğitim vermek, • Kendi üretimi konusunda bilgi ve becerisini artırmak, • Düşünme ve karar vermede yeniliklere açık hale getirmek, • Entegre mücadele prensipleri doğrultusunda mücadele yapmasını sağlamak, • Kimyasal mücadele yapması gerektiğinde; teknik talimatlara ve etiket bilgilerine göre uygun zamanda, uygun makine ile doğru dozda kullanmak ve pestisit kalıntısını önlemek, • Pestisit kullanımı hakkında farkındalık oluşturmak, çevre ve doğal dengeyi koruyarak sürdürülebilir üretimi sağlamak, • Üretim sürecinde kayıt ve izlenebilirliği sağlamak. 2. Çiftçi Toplantıları İl ve İlçe Müdürlüklerimizce bitki sağlığı programı doğrultusunda entegre mücadelenin yaygınlaştırılması amacıyla, entegre mücadele yaklaşım ve ilkeleri ile herhangi bir yeniliğin duyurulması ve benimsetilmesine yönelik yapılacak iki saati süreli çiftçi eğitim yayım toplantılarına devam edilecektir. Bu çalışmalarda çiftçilerin dikkati ve ilgisinin eğitime yoğunlaşması yönünde gerekli tedbirler alınacaktır. İl, İlçe ve köylerde yapılan çiftçi toplantılarının il bazında konularına göre toplam sayısı ile eğitime katılan çiftçi sayısının genel toplamı kişi sayısı olarak Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 253 mutlaka Bitki Sağlığı Kayıt Sistemine (BSKS) ilgili modülde girilecektir. Sisteme girilememesi durumunda yapılan çalışmalar, çiftçi eğitim yayım çalışmalarının özeti ve bir sonraki yılın programı Form:7’ye göre düzenlenerek yılsonuna kadar Bakanlığımıza gönderilecektir. Form 7 ÇİFTÇİ EĞİTİMLERİ İLİ ………… 2025 Yılı Uygulama 2026 Yılı Program Sıra No EĞİTİM KONUSU TARLA OKULU DİĞER EĞİTİMLER TARLA OKULU DİĞER EĞİTİMLER Eği琀椀m Sayısı (Adet) Çiftçi Sayısı (Kişi) Toplan琁㄀ Sayısı (Adet) Çiftçi Sayısı (Kişi) Eği琀椀m Sayısı (Adet) Çiftçi Sayısı (Kişi) Toplan琁㄀ Sayısı (Adet) Çiftçi Sayısı (Kişi) 1 2 3 4 ..n TOPLAM SORUNLAR: ÖNERİLER: DÜZENLEYEN: ONAYLAYAN …./…./20.. Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 254 Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 255 VII. MÜCADELE PROGRAMINDA OLAN ZARARLI ORGANİZMALAR 20 25 Ka lıntı il e Mücadele Yılı Sağlıklı Bitki Sağlıkl ı G el ec ek Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 256 Ülkemiz mücadele programında yeralan aşağıda listelenmiş olan zararlı organizmalar ile Entegre Mücadele Teknik Talimatları, Zirai Mücadele Teknik Talimatları ve Bakanlığın diğer talimatlarına göre mücadele yapılması sağlanacaktır. 1. AMBAR ZARARLILARI 1.1. İncir Kurdu ( Cadra cautella Wlk. ) 1.2. Tatlı Kurt ( Lasioderma serricorne F. ) 2. ANTEPFISTIĞI HASTALIK VE ZARARLILARI 2.1. Antepfıstığında Karazenk (Septoria pistacinaAllesh.) 2.2. Antepfıstığı Beyaz Kabuklu Biti (Suturaspis pistaciae Lind. ) 2.3. Antepfıstığı Iç Güvesi (Recurvaria pistaciicola Danil.) 2.4. Antepfıstığı Dal Güvesi (Kermania pistaciella Ams.) 2.5. Şıralı Zenk ( Idiocerus stali Fieb. ) 2.6. Antepfıstığı Psillidi (Agonoscena spp.) 2.7. Antepfıstığı Karagöz Kurdu (Hylesinus vestitus M. R.) 2.8. Antepfıstığı Göz Kurdu ( Thaumetopoea solitaria Frey ) 2.9. Antepfıstığı Dip Kurdu ( Capnodis cariosa ) 2.10. Antepfıstığı Meyve Iç Kurdu (Megastigmus pistaciae Walk. ) 2.11. Antepfıstığı Koşnili (Lecanium spp. ) 2.12. Antepfıstığında Yeşil Dut Kımılı (Agrosternum hegeri) 3. BAĞ HASTALIK VE ZARARLILARI 3.1. Bağ Mildiyösü (Plasmopara viticola Berk Et Curt. Berl Et De Toni) 3.2. Bağ Küllemesi (Uncinula necator Schw Burr. ) 3.3. Bağlarda Ölü Kol (Phomopsis viticola Sacc. ) 3.4. Bağ Kanseri ( Agrobacterium vitis ) 3.5. Bağlarda Kurşuni Küf ( Botrytis cinerea Pers.) 3.6. Bağ Antraknozu (Elsinoe ampelina (De BaryShear)) 3.7. Bağ Kök Uru ( Agrobacretium vitis) 3.8. Bağda Kav (Eska) (Stereum hirsutum, Phellinussp., Phaeoacremonium chlamydosporum) 3.9. Bağ Salkım Güvesi (Lobesia botrana Den. Et Schiff ) 3.10. Bağ Çadır Tırtılı (Arctia sp. ) 3.11. Bağ Göz Kurdu ( Theresimima ampelophaga Bayle ) 3.12. Bağ Maymuncukları (Otiorhynchus spp., Megamecus shevketi Marsch) 3.13. Asma Ağustos Böceği (Klapperichicen (Chloropsalta) viridissim Walk.) 3.14. Anomala spp. 3.15. Bağlarda Kahverengi Koşnil (Partheno lecanium corni Bch.) 3.16. Bağ Thripsleri (Anaphothrips vitis Priener, Drepanothrips reuteri Uzel, Hap-lothrips globiceps Bagnall. ) 3.17. Bağda Unlu Bit ( Planococcus citri Risso ) 3.18. Bağ Üvezi (Arboridia (Erythro neura) Adanae Dlab.) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 257 3.19. Bağda Yaprak Pireleri ( Empoasca spp. ) 3.20. Bağda Iki Noktalı Kırmızı Örümcek (Tetranychus urticae Koch) 3.21. Bağda Haziran Böceği ( Polyphylla fullo L. ) 3.22. Bağ Yaprak Uyuzu ( Eriophyes vitis Pgst.) 3.23. Bağ Kanadı Noktalı Sirke Sineği (Drosophila suzukii) 4. ÇİLEK HASTALIK VE ZARARLILARI 4.1. Çilekte Kök Çürüklüğü (Rhizoctonia solani, Fusarium oxysporum, Macrophomina phaseoli, Pythium sp., Coniothyrium hirum, Hainessia sp., Alternaria alternata, Cylindrocarpon sp.) 4.2. Çilekte Kırmızı Örümcekler (Tetranychus urticae Koch. T.Cinnabarinus Boisd.) 4.3. Çilekte Yaprak BitKi (Chaetosiphon fragarefolii ) 4.4. Çilekte Kurşuni Küf ( Botrytis cinerea Pers. ) 4.5. Çilekte Çiçek Thripsi (Frankliniella occidentalis F. intonsa ) 4.6. Çilekte Kanadı Noktalı Sirke Sineği (Drosophila suzukii) 5. FINDIK HASTALIK VE ZARARLILARI 5.1. Fındık Koşnili ( Partheno lecani spp.) 5.2. Fındıkta Virgül Kabuklu Bitki ( Lepidosaphes ulmi L. ) 5.3. Fındık Kurdu (Curculio nucum L. ) 5.4. Fındıkta Mayıs Böceği (Melolontha melolontha L. ) 5.5. Fındık Filiz Güvesi ( Gypsonoma dealbana Fröhl. ) 5.6. Kahverengi kokarca (Halyomorpha halys) 5.7. Fındık Kozalak Akarı ( Phytoptus avellanae Nal. ) 5.8. Fındıkta Dal Kıran ( Xylaborus dispar F. ) 5.9. Fındıkta Amerikan Beyaz Kelebeği (Hyphantria cunea Drury) 5.10. Fındık Yeşil Kokarcası (Palomena prasina L.) 5.11. Fındıkta Bakteriyal Yanıklık (Xanthomonas campestris pv. corylina) 5.12. Fındık Küllemesi (Phyllactinia guttata, Erysiphe (section Microsphaera sp.) 6. GENEL ZARARLILAR 6.1. Yerli Çekirge ( Orthoptera spp.) 6.2. Tarla Faresi (Microtus spp.) 6.3. Kör Fare (Spalax leucodon Normann) 6.4. Limon Sıçanı (Rattus rattus frugivorus Rafin.) 6.5. Yaban Domuzu (Suidae: Sus Scrofa ) 7. HUBUBAT HASTALIK VE ZARARLILARI 7.1. Buğday ve Arpa Rastık Hastalıkları (Ustilago nuda var.tritici, U.nuda var. hordei, U.nigra, U.hordei) 7.2. Buğday Pas Hastalığı ( Puccinia spp.) 7.3. Buğday Septorya Yaprak Lekesi Hastalığı (Septoria tritici) 7.4. Buğday Sürme Hastalıkları (Tilletia foetida “Wallr” Liro;Tilletia Caries D.C. Tul.) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 258 7.5. Çeltik Yanıklığı ( Pyricularia oryzae Cav.) 7.6. Tahıl Küllemesi (Erysiphe graminis “D.C.” Wint.) 7.7. Süne (Eurygaster spp.) 7.8. Ekin Bambulu (Anisoplia Spp. ) 7.9. Ekin Güvesi [Syringopais (=Scythris)] 7.10. Ekin Kambur Böceği (Zabrus spp. ) 7.11. Hububat Hortumlu Böceği (Pachytychius hordei) 7.12. Buğday ve Mısırda Tripsler 7.13. A.) Buğday Tripsi (Haplotrips tritici) B.) Dikenli Buğday Tripsi (Haplothrips aculeatus) C.) Ekin Tripsi (Lothrips cerealium) D.) Çayır Tripsi (Aptinothrips rufus) E.) Tahıl Tripsi (Frankliniella tenuicornis) 7.14. Kışlık ve Yazlık Tahıllarda Yaprak Bitleri (Schizaphis graminum Rond) 7.15. Kımıl (Aelia spp.) 7.16. Mısır Koçan Kurdu (Sesamia nonagrioides Lef.,S.cretica) 7.17. Mısır Kurdu (Ostrinia nubilalis Hbn. ) 7.18. Mısır Maymuncuğu (Tanymecus dilatticollis Gyll.) 7.19. Mısırda Bozkurt (Agrotis ipsilon Hufn., A.Segetum D.S.) 7.20. Mısırda Çizgili Yaprak Kurdu (Spodoptera (=Laphygma=Caradrina) exiqua Hb.) 7.21. Mısırda Danaburnu (Gryllotalpa gryllotalpa L. ) 7.22. Mısırda Kırmızı Örümcek (Tetranychus cinnabarinus Boifd.) 7.23. Mısırda Pis Kokulu Yeşil Böcek (Nezara viridula L.) 7.24. Mısırda Tel Kurtları (Agriotes spp., Melanotus fuscipes, Cardiopharus cyanipennis) 7.25. Tepegöz (Triops concriformis Bosc. ) 7.26. Toprak Pireleri (Phyllotreta spp. Psylliodes spp.) 8. MEYVE HASTALIK VE ZARARLILARI 8.1. Elmada Alternaria Meyve Çürüklüğü (Alternaria alternata Fr. Keiss.) 8.2. Armut Karaleke Hastalığı (Venturia pirina, Pleosporales, Venturiaceae) 8.3. Elma Karalekesi Hastalığı (Venturia ineequalis, Pleosporales, Venturiaceae) 8.4. Armutlarda Memeli Pas (Gymnosporangium fuscum, Uredinales, Pucciniaceae) 8.5. Ayvada Kahverengi Leke Hastalığı (Entomosporium maculatum) 8.6. Ayvada Mumya (Monilya) (Sclerotinia linhartiana, Helotiales, Sclerotiniaceae) 8.7. Badem Dal Kanseri (Pseudomonas amygdali, Pseudomonadales, Pseudomonadaceae) 8.8. Ceviz Antraknozu Hastalığı (Gnomonia leptostyla, Diaporthales, Valsaceae) 8.9. Elma Küllemesi (Podosphaera leucotricha,Valvatida, Sphaerasteridae) 8.10. Elmalarda Memeli Pas (Gymnosporangium confusum., Uredinales, Pucciniaceae) 8.11. Kiraz ve Vişnede Yaprak Delen ( Stigmina carpophila ) 8.12. Sert Çekirdekli Meyve Ağaçlarında Bakteriyel Kanser ve Zamklanma (Pseu-domonas syringae pv. syringae) 8.13. Sert Çekirdekli Meyve Ağaçlarında Monilya (Mumya) (Sclerotinia laxa, Helotiales, Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 259 Sclerotiniaceae) 8.14. Şeftali Küllemesi (Sphaerotheca pannosa ) 8.15. Şeftali Karalekesi (Cladosporium carpophilum Thüm.) 8.16. Şeftalide Yaprak Delen (Stigmina carpophila) 8.17. Şeftalide Yaprak Kıvırcıklığı (Taphrina deformans, Taphrinales, Taphrinaceae) 8.18. Vişnede Yaprak Leke Hastalığı ( Bluweriella jaapii ) 8.19. Yenidünya Karalekesi (Venturia inagualisvar. Eribotryae Scal.) 8.20. Yumuşak Çekirdekli Meyve Ağaçlarında Ateş Yanıklığı (Erwinia amylovora, Scrophulariales, Scrophulariaceae) 8.21. Elma Ağaçlarında Çinko Noksanlığı 8.22. Meyve Ağaçlarında Demir Noksanlığı 8.23. Eriklerde Cep Hastalığı ( Taphrina pruni ) 8.24. Kayısılarda Yaprak Delen Çil (Stigmina carpophila) 8.25. İncirde Çelik Marazı ( Phomopsis cinarascens ) 8.26. İncirde Kanlı Balsıra ( Ceroplastes rusci ) 8.27. Muzlarda Spiral Nematodu (Helicotylenchus multicinctus, Tylenchida, Hoplolaimidae) 8.28. Amerikan Beyaz Kelebeği ( Hyphantria cunea,Lepidoptera, Arctiidae) 8.29. Armut Kaplanı ( Stephanitis pyri,Heteroptera, Tingidae ) 8.30. Armut Psillidi ( Cacopsylla pyri, Homoptera, Psyllidae ) 8.31. Ayva Iç Kurdu (Cydia pomonella, C.Molesta, Lepidoptera, Tortricidae) 8.32. Badem Iç Kurdu (Eurytoma amygdali, Hymenoptera, Eurytomidae) 8.33. Bakla Zınnı ( Epicometis hirta, Hymenoptera , Scarabaeidae ) 8.34. Beyaz Ağaç Kelebeği (Aporia crataegi, Lepidoptera, Pieridae) 8.35. Cevizde Elma Iç Kurdu (Cydia pomonella, Lepidoptera,Tortricidae) 8.36. Doğu Meyve Güvesi ( Cydia molesta, Lepidoptera, Tortricidae ) 8.37. Dut Kabuklu Biti (Kış) ( Pseudaulacaspis pentagona, Homoptera, Diaspididae) 8.38. Dut Kabuklu Biti (Yaz) (Pseudaulacaspis pentagona, Homoptera, Diaspididae) 8.39. Elma Ağ Kurdu (Yponomeuta malinellus, Lepidoptera, Yponomeutidae) 8.40. Elma Gövde Kurdu (Synanihedon myopaeformis, Lepidoptera, Sesiidae) 8.41. Elma Iç Kurdu (Cydia pomonella, Lepidoptera , Tortricidae) 8.42. Elma Pamuklu Biti (Eriosoma lanigerum, Homoptera, Pemphigidae) 8.43. Erik Iç Kurdu ( Cydia funebrana, Lepidoptera, Tortricidae ) 8.44. Erik Koşnili ( Sphaerolecanium prunastri, Homoptera, Coccidae ) 8.45. Narda Harnup Güvesi (Ectomyelois ceratonia, Lepidoptera, Pyralidae) 8.46. İki Kabarcıklı Koşnil (Palaeolecamum bitubercuıaıum, Homoptera, Coccidae) 8.47. Kahverengi Koşnil(Parthenolecanium corni, Homoptera ,Coccidae) 8.48. Kayısıda Hortumlu Böcek ( Rynchites sp. ) 8.49. Kayısı-Şeftali ve Elmada Akdeniz Meyve Sineği (Ceratitis capitata, Diptera, Tephritidae) 8.50. Kestane Iç Kurtları (Cydia splendana, Lepidoptera, Tortricidae) 8.51. Kiraz Sineği (Rhagoletis cerasi, Diptera, Tephritidae) 8.52. Kiraz Sülüğü (Caliroa limacina, Hymenoptera , Tenthredinidae) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 260 8.53. Meyve Ağacı Akarları (Kırmızı Örümcek) (Tetranychus urticae, Panonychus ulmi T. viennensis, Acarina, Tetranychidae) 8.54. Meyve Ağacı Dip Kurtları (Capnodis spp., Coleoptera, Buprestidae) 8.55. Meyve Ağacı Yaprak Bitleri (Aphis pomi, Myzus persica, Homoptera, Aphididae) 8.56. Meyvelerde Haziran Böceği ( Polyphylla fullo, Coleoptera, Scarabaeidae) 8.57. Meyve Ağaçlarında Zeytin Kabuklu Biti (Parlatoria oleae, Homoptera, Diaspididae) 8.58. Meyve Göz Kurtları (Anthonomus amygdali, A.pomorum, Coleoptera, Curculionidae) 8.59. Meyve Testereli Arıları (Hoplocampa brevis, H.flava, Hymenoptera, Tenthredinidae) 8.60. Meyvede Ağaç Sarı Kurdu ( Zeuzera pyrina, Lepidoptera, Cossidae ) 8.61. Meyvede Altın Kelebek (Euproctis chrysorrhoea, Lepidoptera, Lymantriidae) 8.62. San Jose Kabuklu Biti (Yaz) (Quadraspidiotus perniciosus, Homoptera, Diaspididae) 8.63. San-Jose Kabuklu Biti(Kış) (Quadraspidiotus perniciosus, Homoptera, Diaspididae) 8.64. Şeftali Güvesi (Anarsia lineatella, Lepidoptera, Gelechiidae) 8.65. Trabzon Hurmasında Akdeniz Meyve Sineği (Ceratitis capitata, Diptera, Tephritidae) 8.66. Tomurcuk Tırtılları (Hedyanubiferana, Spilonotaocellana, Recurvariananella, Lepidoptera, Tortricidae) 8.67. Virgül Kabuklu Biti (Yaz) ( Lepidosaphes ulmi, Homoptera, Diaspididae) 8.68. Virgül Kabuklu Biti (Kış) (Lepidosaphes ulmi, Homoptera, Diaspididae) 8.69. Yaprak Bükenler (Archips spp., Lepidoptera , Tortricidae ) 8.70. Yaprak Galeri Güveleri (Phyllonorycter gerasimowi, Stigmellamalella, Lepidoptera, Gracillaridae) 8.71. Yazıcı Böcekler (Scolytus rugulosus, Coleoptera , Scolytidae) 8.72. Incirde Kırmızı Örümcek (Tetranychus urticae, Acarina, Tetranychidae) 8.73. Yüzükkelebeği (Malacosoma neustria,Lepidoptera:Lasiocampidae) 8.74. Narda Akdeniz Meyve Sineği (Ceratitis capitata, Diptera, Tephritidae) 8.75. Narda Alternaria (Kahverengi Leke) (Alternaria sp.) 8.76. Narda Coniella Meyve Çürüklüğü 8.77. Nar Beyazsineği Siphoninus phillyreae (Haliday) (Hemiptera:Aleyrodidae) 8.78. Narda Turunçgil Unlu biti (Planococcus citri Risso (Hemiptera: Pseudococcide) 8.79. Nar Yaprakbiti (Aphis punicae Passerini (Hemiptera: Aphididae) ) 8.80. Kiraz-Şeftali-Kayısı-Elma-Armutta Kanadı Noktalı Sirke Sineği (D. suzukii) 8.81. Badem kaplanı (Monosteira unicostata) 9. SANAYİ BİTKİILERİ HASTALIK VE ZARARLILARI 9.1. Pamukta Köşeli Yaprak Leke Hastalığı (Xanthomonas campestris pv. malvacearum E.F. Smith. ‘Dowson’) 9.2. Pamukta Fide Kök Çürüklüğü (Rhizoctonia solani Kühn.) Fusarium spp., Alterneria spp., Macrophomina spp., Verticillum spp., Aspergillus niger Van Tieghem) 9.3. Pamukta Toprak Altı Zararlıları (Agrotis ipsilon Hufn., A.segetum Schiff. ve Agriotes spp.) 9.4. Pamukta Pembe Kurt (Pectinophora gossypiella Saund) 9.5. Pamukta Çizgili Yaprak Kurdu (Spodoptera exiqua Hübn) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 261 9.6. Pamukta Yeşil Kurt (Heliothis armigera Hübn.) 9.7. Pamukta Pamuk Yaprak Kurdu (Spodoptera littoralis Boisd. ) 9.8. Pamukta Tütün Thripsi (Thrips tabaci Lind.) 9.9. Pamukta Çiçek Thripsi (Frankliniella intonsa Tryb.) 9.10. Pamukta Pamuk Yaprak Biti (Aphis gossypii Glov.) 9.11. Pamukta Tütün Beyaz Sineği (Bemisia tabaci Genn.) 9.12. Pamukta Yaprak Pireleri (Empoasca decipiens Paoli ve Asymmetrasca decedens Paoli) 9.13. Pamukta Bitki Tahta Kuruları (Creontiades pallidus Rumb ve Exolygus gemellatus H.S.) 9.14. Pamukta Kırmızı Örümcek (Tetranychus cinnabarinus Boisd. Tetranychus urticae Koch.) 9.15. Pamukta Dikenli Kurt (Earias insulana Boisd.) 9.16. Tütün Mildiyösü (Mavi Küf) Hastalığı (Peronospora tabacina Adam.) 9.17. Tütün Fidelerinde Çökerten Hastalığı (Rhizoctonia solani Kühn., Fusarium spp., Phythium Spp., Alternaria Spp., Sclerotinia sclerotiorum Lib.’De By) 9.18. Tütün Küllemesi Hastalığı (Erysiphe cichoracearum Dc.) 9.19. Tütünde Vahşi Ateş Hastalığı (Pseudomonas syringae pv. abaci (Wolf And Foster) Young, Dye And Wilkie) 9.20. Tütünde Bozkurt (Agrotis ipsilon Hufn. ve A. segetum Schiff) 9.21. Tütünde Şeftali Yaprak Biti (Myzus persicae (Sulz) 9.22. Tütün Piresi (Epitrix spp. ) 9.23. Tütünde Danaburnu (Gryllotalpa gryllotalpa L.) 9.24. Tütün Fideliklerinde Toprak Solucanı (Lumbricus terrestrisL.) 9.25. Soyada Pis Kokulu Yeşil Böcek (Nezara viridula L.) 9.26. Soyada Pamuk Çizgili Yaprak Kurdu (Spodoptera exiqua Hübn.) 9.27. Soyada Yeşilkurt (Heliothis armigera Hübn.) 9.28. Soyada Pamuk Yaprak Kurdu (Spodoptera littoralis Boisd.) 9.29. Soyada Beyaz Sinek (Bemisia tabaci Genn.) 9.30. Soyada Pamuk Kırmızı Örümceği (Tetranychus cinnabarinus Boisd.) 9.31. Yerfıstığında Kök Boğazı Çürüklüğü (Aspergillus niger Van Tieghem) 9.32. Yerfıstığında Pamuk Yaprak Kurdu (Spodoptera littoralis Boisd) 9.33. Yerfıstığında Kırmızı Örümcekler (Tetranychus urticae Koch. ve T. cinnabarinus Boisd.) 9.34. Yerfıstığında Yeşil Kurt (Heliothis armigera Hübn.) 9.35. Şerbetçiotu Mildiyösü Hastalığı (Pseudoperonospora humuli Miy. And Tak. Wils.) 9.36. Şerbetçiotunda Yaprak Biti (Phorodon humuli Schrk.) 9.37. Anason Yaprak Lekesi (Cercospora spp.) 9.38. Anason Güvesi ( Depressaria daucivorella Rag. ) 9.39. Anasonda Yaprak Bitleri (Hyadaphis foeniculiPass. ve Aphis fabae Scop.) 9.40. Susam Güvesi ( Antigastra catalaunalis Dup.) 9.41. Susamda Bozkurt ( Agrotis segetum Schiff ) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 262 9.42. Susamda Yaprak Biti (Aphis gossypii Glov.) 9.43. Ayçiçeği Mildiyösü Hastalığı (Plasmopara helianthi Novot) 9.44. Ayçiçeğinde Bozkurt (Agrotis ipsilon Hufn. ve A.segetum Schiff.) 9.45. Omophylus caucasicus Kirsch. (Coleoptera: Alleculidae) 9.46. Ayçiçeğinde Çayır Tırtılı (Loxostege stictiscalis L. ) 9.47. Güllerde Pas Hastalığı (Phragmidium spp. ) 9.48. Gül Küllemesi Hastalığı (Sphaerotheca pannosa var. rosae (Walt), Lev.) 9.49. Gül Güvesi (Platyttilia raododactyla ) 9.50. Yağ Gülünde Filiz Burgusu (Ardis brunniventris Hart.) 9.51. Yağ Gülünde Hortumlu Böceği (Rynchites hungaricus Hbst.) 9.52. Yağ Gülünde Koşnil (Partheno lecanium spp.) 9.53. Yağ Gülünde Yaprak Biti (Macrosiphum rosae L.) 9.54. Yağ Güllerinde Makas Böceği (Auringena chlorana Cas. El., Gory) 9.55. Pamuk Unlu Biti (Phenacoccus solenopsis) 9.56. Şeker pancarı hastalık ve zararlıları 10. SEBZE HASTALIK VE ZARARLILARI 10.1. Biber Kökboğazı Yanıklığı (Phytophthora capsici) 10.2. Domates Mildiyösü (Phytophthora infestans) 10.3. Domatesde Yaprak Küfü Hastalığı (Cladosporium fulvum) 10.4. Domateste Bakteriyel Benek Hastalığı (Pseudomonas syringae pv. tomato ) 10.5. Domateste Bakteriyel Leke Hastalığı (Xanthomonas compestris pv. vesicatoria) 10.6. Hıyar Köşeli Yaprak Lekesi Hastalığı (Pseudomonas syringae pv. lachrymans) 10.7. Ispanakta Yaprak Lekesi ( Cladosporium variable ) 10.8. Kabakgillerde Külleme (Erysiphe cichoracearum) 10.9. Kabakgillerde Mildiyö (Pseudoperonospora cubensis) 10.10. Kavun ve Karpuzda Antraknoz (Colletotrichum lagenarium ) 10.11. Lahana Kök Ur Hastalığı (Plasmodiaphora brassicae) 10.12. Lahana Mildiyösü ( Peronospora brassicae ) 10.13. Marul Mildiyösü ( Bremia lactucae ) 10.14. Patates Mildiyösü ( Phytophthora infestans ) 10.15. Patlıcangillerde Külleme (Leveillula taurica ) 10.16. Sebze Fidelerinde Çökerten (Pythium spp. Rhizoctonia spp. Fusarium spp. Alternaria sclertinia spp.) 10.17. Sebze ve Bostanlarda Kurşuni Küf (Botrytis cinerea) 10.18. Sebzelerde Beyaz Çürüklük (Sclerotinia sclerotiorum) 10.19. Sebzelerde Erken Yaprak Yanıklığı (Alternaria solani) 10.20. Sebzelerde Antraknoz Hastalığı (Colletotrichum lindemuthianum, Ascomycota) 10.21. Soğan Mildiyösü ( Perenospora destructor ) 10.22. Havuçta Külleme (Erysiphe cichoracearum) 10.23. Patates Uyuzu (Streptomyces scabies) 10.24. Sebzelerde Septoria Yaprak Leke Hastalığı (Septoria apiicola, Septoria lycopersici) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 263 10.25. Karpuz Bakteriyel Meyve Leke Hastalığı (Acidovorax avenae subsp. citrulli) 10.26. Biber Gal Sineği ( Asphondylia capsici, Diptera, Cecidomyidae ) 10.27. Danaburnu (Gryllotalpa gryllotalpa, Orthoptera, Gryllotalpidae) 10.28. Enginarda (Sphaeroderma rubidum, Coleoptera, Chrysomelidae) 10.29. Kavun Kızıl Böceği (Rhaphidopalpa foveicollis Luc. Coleoptera, Chrysomelidae) 10.30. Kavun Sineği (Myiopardalis pardalina, Diptera, Trypetidae) 10.31. Lahana Güvesi ( Mamastra brassicae, Lepidoptera ) 10.32. Lahana Kelebeği (Pieris brassicae, Lepidoptera, Pieridae) 10.33. Lahana Sineği (Delia radicum, Diptera, Anthomyiidae) 10.34. Lahana Yaprak Güvesi (Plutella xylostella, Lepidoptera, Pulitellidae) 10.35. Sebzelerde Çizgili Yaprak Kurdu (Spodoptera exiqua, Lepidoptera, Noctuidae) 10.36. Patates Böceği (Leptinotarsa decemlineata, Coleoptera, Chrysomelidae) 10.37. Salyangoz (Helix, Helicella, Eobania, Pulmanata , Limacidae) 10.38. Sebze Tohum Sineği ( Delia platura, Diptera , Anthomyeidae ) 10.39. Sebzelerde Karpuz Telli Böceği (Henosephilachna elaterii, Coleoptera, Coccinellidae) 10.40. Sebzelerde Kırmızı Örümcek (Tetranychus urticae, Acarina, Tetranychidae) 10.41. Sebzelerde Lahana Kokulu Böceği (Eurydema ornatum, Heteroptera, Pentatomidae) 10.42. Sebzelerde Pamuk Yaprak Kurdu (Spodoptera littorolis, Lepidoptera, Noctuidae) 10.43. Sebzelerde Pis Kokulu Yeşil Böcek(Nezara viridula, Heteroptera, Pentatomidae) 10.44. Sebzelerde Tel Kurdu (Agriotes spp , Coleoptera , Elateridae) 10.45. Sebzelerde ve Bostanda Beyaz Sinek (Trialeurodes vaporariorum, Homoptera, Aleyrodidae ) 10.46. Sebzelerde ve Bostanda Yaprak Bitleri (Aphis spp., Homoptera, Aphididae) 10.47. Sebzelerde ve Bostanlarda Bozkurt (Agrotis spp., Lepidoptera, Noctuidae) 10.48. Sebzelerde ve Bostanlarda Thripsler (Thrips tabaci, Heliothrips haemorrhoidalis, Frankliniella occidentalis, Thysoneptera, Thripidae ) 10.49. Sebzelerde Yeşilkurt (Heliothis armigera, H. viriplaca, Lepidoptera, Noctuidae) 10.50. Soğan Pisillidi (Bactericera tremblayi, Homoptera , Psillidae) 10.51. Soğan Sineği (Delia antiqua, Diptera , Anthomyiidae) 10.52. Sümüklü Böcekler (Agriolimax agrestis, Arion spp., Limax spp. ) 10.53. Yaprak Galeri Sineği (Liriomyza trifolii, Diptera , Agromyzidae) 10.54. Patates Güvesi (Phthorimaea operculella, Lepidoptera,Gelechiidae ) 10.55. Domates Pas Akarı ( Aculops lycopersici Acarina, Eriophyidae ) 10.56. Domates Güvesi (Tuta absoluta Lepidoptera: Gelechiidae) 10.57. Kök-Ur Nematodu (Meloidogyne spp., Tylenchida, Meloidogynidae) 10.58. Yalancı Kelebek (Ricania spp.) 11. SÜS BİTKİLERİ HASTALIK VE ZARARLILARI 11.1. Süs Bitkilerinde Külleme (Sphaerotheca pannosa var. rosa (Walt.), Lev.) 11.2. Karanfil Pası (Uromyces caryophyllinus ( Schr. ) Wint. ) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 264 11.3. Süs Bitkilerinde Yaprak Bitleri (Aphis spp. ) 11.4. Süs Bitkilerinde Kırmızı Örümcek 11.5. Süs Bitkilerinde Koşnil ve Kabuklu Bit 11.6. Örtüaltı Süs Bitkilerinde Kök Çürüklüğü 11.7. Örtüaltında Krizantemde Beyaz Pas 11.8. Örtüaltı Süs Bitkilerinde Yaprak Galeri Sineği (Liriomyza trifolii Bungess L. Bryoniae Kaltenbach L. Huidolorensis Blanchard ) 11.9. Örtüaltı Süs Bitkilerinde Thrips spp. 11.10. Süs Bitkilerinde Beyaz Sinek 11.11. Nergis Soğan Sinekleri 11.12. Pamuk Yaprakkurdu 11.13. Palmiye Kırmızıböceği (Rhynchophorus ferrugineus) 11.14. Örtüaltı Süs Bitkilerinde Toprak Ilaçlaması 11.15. Pamuk Unlu Biti (Phenacoccus solenopsis) 12. TURUNÇGİL HASTALIK VE ZARARLILARI 12.1. Turunçgillerde Uç Kurutan (Phoma tracheiphila Petri Kane Et Chik.) 12.2. Turunçgil Meyvelerinde Kahverengi Çürüklük ve Gövde Zamklanma (Phy- tophthora citrophthora Sm. And Sm. Leo) 12.3. Turunçgil Dal Yanıklığı (Pseudomonas syringae pv. syringae Van Hall.) 12.4. Turunçgillerde Alternaria Yanıklığı (Alternaria citri) 12.5. Turunçgillerde Demir Noksanlığı 12.6. Turunçgillerde Çinko Noksanlığı 12.7. Turunçgillerde Mangan Noksanlığı 12.8. Turunçgillerde Magnezyum Noksanlığı 12.9. Turunçgillerde Yumuşak Koşniller (Coccus pseudomagnoliarum Kuw., Saissetiaolea, Coccus hesperidium ) 12.10. Turunçgillerde Sarı ve Kırmızı Kabuklu Bit (Aonidiellacitrina Coq., A.aurantii Mask.) 12.11. Yıldız Koşnili (Ceroplastes floridensis Comst.) 12.12. Limon Çiçek Güvesi (Prays citri Mill. ) 12.13. Harnup Güvesi (Ectomyelois ceratoniae Zell.) 12.14. Akdeniz Meyvesineği (Ceratitis capitata Wied.) 12.15. Turunçgil Beyaz Sineği (Dialeurodes citri Ashm. ) 12.16. Turunçgillerde Yaprak Bitleri (Toxoptera aurantii B. D.F., Myzus persicae Sultz., Aphis gossypii Glov., Aphi scraccivora Koch., Aphis citricola Van Der Goot.) 12.17. Turunçgillerde Emici Böcekler (Empoasca spp.) 12.18. Turunçgil Unlu Biti (Planococcus citri Risso) 12.19. Pas Böcüsü ( Phyllocoptruta oleivora Ashmead) 12.20. Turunçgil Tomurcuk Akarı (Aceria sheldoni Ashmead) 12.21. Turunçgil Kırmızı Örümceği (Panonychus citri Mc.Greg.) 12.22. Turunçgil Nematodu (Tylenchulus semipenetrans) 12.23. Turunçgillerde Yaprak Galeri Güveleri (Phyllocnistis citrellaStainton) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 265 12.24. Turunçgillerde Pamuklu Beyaz Sinek (Alurothrixus foloccosus) 12.25. Limonda Hawaii Çiçek Thripsi (Thrips hawaiiensis) 13. YABANCI OT VE PARAZİT BİTKİLER 13.1. Buğday ve Arpa Tarlalarında Geniş Yapraklı Y. Ot 13.2. Buğday ve Arpa Tarlalarında Dar Yapraklı Y. Ot 13.3. Mısır ( Zea mays L. ) Tarlalarında Yabancı Ot 13.4. Çeltik (Oryza sativa L.)Tarlalarında Yabancı Ot 13.5. Yoncada Küsküt (Cuscuta campestris Yumck., C. approximata Isab.) 13.6. Mercimekte (Lens culunaris) Yabancı Otlar 13.7. Canavar Otu ( Orobanche spp. ) 13.8. Domates, Patlıcan, Biber, Fasülye, Pırasada Y.Ot 13.9. Havuç (Daucus carota L.) Tarlalarında Yabancı Ot 13.10. Soğan (Allium cepa L.) Tarlalarında Yabancı Ot 13.11. Patates (Solanum tuberosum L.) Tarlalarında Y. Ot 13.12. Nohut (Cicer arietinum L.) Tarlalarında Yabancı Ot 13.13. Ayçiçeği (Helianthus annus L.) Tarlalarında Yabancı Ot 13.14. Pamuk (Gossypium spp.) Tarlalarında Yabancı Ot 13.15. Kimyon (Cuminum cyminum L.) Tarlalarında Yabancı Ot 13.16. Anason Tarlalarındada (Pimpinella anisum) Y. Ot 13.17. Soya Fasulyesi (Glycine max L.) Tarlalarında Y. Ot 13.18. Fındık (Corillus avellana L.) Bahçelerinde Yabancı Ot 13.19. Turunçgil (Citrus spp.) Bahçelerinde Yabancı Ot 13.20. Tütün ( Nicotiana tabacum L. ) Fide Yastıklarında Y. Ot 13.21. Meyve Bahçelerinde Yabancı Ot 13.22. Kolza Tarlalarında ( Brassica napus oliefera) Yabancı Ot 13.23. Yerfıstığı Tarlalarında (Arackis hypogaea L.) Y. Ot 13.24. Şeker Pancarı Tarlalarında Yabancı Ot 13.25. Ispanak Tarlalarında Yabancı Ot 13.26. Kekik (Thymus vulgaris) Alanlarındaki Yabancı Ot 14. YEM BITKİLERİ HASTALIK VE ZARARLILARI 14.1. Yonca Hortumlu Böceği (Hyperavariabilis Herbs. Syn: Hyperapostica Gyll., Phytonomusvariabilis Herbst.) 14.2. Yem Bitkilerinde Çadır Tırtılı (Cymbalophora rivularis Esp.) 15. YEMEKLİK BAKLAGİL HASTALIK VE ZARARLILARI 15.1. Nohut Antraknozu (Ascochyta rabiei ( Pass ) Labr.) 15.2. Fasulye Antraknozu (Colletotrichum lindemuthionum) (Saccardo An Magnus Scribner) 15.3. Fasulyede Kök Çürüklüğü Hastalığı (Fusarium spp., Rhizoctonia spp., Macrophomina phaseoli (Maub) Ashby., Colletotrichum lindemuthianum (Sacc. Magn.) Briosi Et Cav.,) 15.4. Mercimekte Kök Boğazı Çürüklüğü Hastalığı (Phoma medicaginis var. pinodella = Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 266 Ascochyta pinodella) 15.5. Fasulye Pası Hastalığı (Uromyces appendiculatus (Pers.C.K.) 15.6. Fasulye Hale Yanıklığı Hastalığı (Pseudomanas syringae pv. Phaseolicola (Burkhelder) Young. Dye And Wilkie) 15.7. Nohut ve Mercimekte Yeşilkurt (Heliothis viriplaca Hüfn. = H. Dipsasi L.) 15.8. Nohutta Bozkurt ( Agrotis ( Scotia ) spp. ) 15.9. Nohut Yaprak Sineği ( Liriomyza cicerinaRond ) 15.10. Mercimekte Apion ( Apion arrogans Wenek. ) 15.11. Baklagil Tohum Böcekleri ( Bruchus spp. ) 15.12. Fasulye Tohum Böceği ( Acanthoscellides spp. ) 15.13. Fasulyede Tohum Sineği (Hylmiaclicrura Rond (=Delia platura Mg.) 15.14. Fasulye Kapsül Kurtları (Etiella zinckenella Tr = Lampides boeticus L.) 15.15. Fasulyede Kırmızı Örümcek (Tetranychus urticae Koch.) 15.16. Mercimek hortumlu böceği ( Sitona spp.) 16. ZEYTİN HASTALIK VE ZARARLILARI 16.1. Zeytin Halkalı Leke Hastalığı (Spilocaea oleaginea (Cast.) Hughes = Cycloconium oleaginum Cast.) 16.2. Zeytin Dal Kanseri (Pseudomonas syringae pv.savastanoi Smith.. Stevens) 16.3. Zeytinde Bor Noksanlığı 16.4. Zeytinde Verticillium Solgunluğu (Verticillium dahliae) 16.5. Zeytin Sineği ( Bactrocera oleae Gmel.) 16.6. A.) Zeytin Güvesi (Prays oleae Bern.) (Yaprak) B.) Zeytin Güvesi ( Prays oleae Bern.) (Meyve) C.) Zeytin Güvesi ( Prays oleae Bern.) (Çiçek) 16.7. Zeytin Kızıl Kurdu (Lasioptera berlesiana) 16.8. Ağaç Sarı Kurdu (Zeuzera pyrina L.) 16.9. Zeytin Kara Koşnili ( Saissetia oleae Olivier) 16.10. Zeytin Kabuklu BitKi (Parlatoria oleae Colv.) 16.11. Zeytin Virgül Kabuklu Biti (Leucaspis riccae Torg.) 16.12. Zeytinde Pamuklubit (Euphyllura olivina Costa.) 16.13. Dal Kurutan (Hylesinus oleiporda fabricius) 16.14. Filiz Kıran (Phloeotribus scarabaeoides Bern.) 16.15. Zeytin Kırlangıç Böceği (Çamur Atan) (Agalmatium flavescens Oliv.) 16.16. Zeytin Kurdu Coenorrhinus cribripennis (Desb.) (=Rhynchites ruber Schilsky) (Coleoptera: Attelabidae) 16.17. Zeytin Fidan Tırtılı [Palpita unionalis (Hübn.:)] (Lepidoptera: Pyralidae) Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 267 VIII. İLETİŞİM BİLGİLERİ Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 268 GIDA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GENEL MÜDÜR Dr. Ersin DİLBER Genel Müdür Telefon : 0 (312) 258 76 10 - 0 (312) 258 76 07 Faks : 0 (312) 258 76 93 GENEL MÜDÜR YARDIMCISI Doç. Dr. Yunus BAYRAM Genel Müdür Yardımcısı Telefon : 0 (312) 258 76 11 Faks : 0 (312) 258 76 82 BİTKİ SAĞLIĞI VE KARANTİNA DAİRE BAŞKANLIĞI Yalçın OCAK Daire Başkanı Telefon : 0 (312) 258 77 11 Faks : 0 (312) 258 77 89 E-posta : bitkisagligi@tarimorman.gov.tr BİTKİ VE BİTKİSEL ÜRÜNLER SINIR KONTROL DAİRE BAŞKANLIĞI Erhan DEMİR Daire Başkanı Telefon : 0 (312) 258 74 13 Faks : 0 (312) 258 74 72 E-posta : bitkikaran琀椀na@tarimorman.gov.tr BİTKİ KORUMA ÜRÜNLERİ DAİRE BAŞKANLIĞI Dr. Nesrin ÇAKIR ARICAN Daire Başkanı Telefon : 0 (312) 258 75 06 Faks : 0 (312) 258 75 79 E-posta : bku@tarimorman.gov.tr İL TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜKLERİ BİTKİSEL ÜRETİM VE BİTKİ SAĞLIĞI ŞUBE MÜDÜRLÜKLERİ S.N. İLLER KOD İL MÜDÜRLÜĞÜ BİTKİSEL ÜRETİM VE BİTKİ SAĞLIĞI ŞB.MD. Santral Faks Adı Soyadı Direkt Tel.No E-Posta 1 ADANA 322 344 17 17 344 15 15 Osman Nuri CERİT 344 19 59 01.bus@tarimorman.gov.tr 2 ADIYAMAN 416 216 17 44 216 17 40 Erdal YILMAZ 114 02.bus@tarimorman.gov.tr 3 AFYON 272 213 71 00 212 04 49 Özgür BAYRAK 213 71 00 03.bus@tarimorman.gov.tr 4 AĞRI 472 215 10 51 215 16 48 Baykan ASLAN 215 16 48 04.bus@tarimorman.gov.tr 5 AMASYA 358 218 29 90 218 18 51 Sefa KILIÇ 05.bus@tarimorman.gov.tr 6 ANKARA 312 344 59 50 344 52 58 Ömer ARSLAN 06.bus@tarimorman.gov.tr 7 ANTALYA 242 345 28 20 346 67 80 Dr. Sa昀椀naz ARSLAN 345 28 83 07.bus@tarimorman.gov.tr 8 ARTVİN 466 212 14 05 212 27 05 Fa琀椀h DUZCAN 107 08.bus@tarimorman.gov.tr 9 AYDIN 256 211 30 00 211 30 10 Armağan TANRIKULU 608 09.bus@tarimorman.gov.tr 10 BALIKESİR 266 246 26 70 246 26 74 Kaan ERÖZMEN 1200 10.bus@tarimorman.gov.tr 11 BİLECİK 228 212 10 11 212 12 33 Buğra ERDEM 162 11.bus@tarimorman.gov.tr 12 BİNGÖL 426 213 10 25 213 45 00 Veysel KITAY 213 25 86 12.bus@tarimorman.gov.tr 13 BİTLİS 434 228 70 80 228 70 91 Alai琀�n GELİŞKEN 228 70 89 13.bus@tarimorman.gov.tr 14 BOLU 374 215 11 35 217 69 04 Çağrı CİVAN 1060 14.bus@tarimorman.gov.tr 15 BURDUR 248 233 10 45 233 10 35 Fikret ERGİN 360 15.bus@tarimorman.gov.tr Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 269 İL TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜKLERİ BİTKİSEL ÜRETİM VE BİTKİ SAĞLIĞI ŞUBE MÜDÜRLÜKLERİ S.N. İLLER KOD İL MÜDÜRLÜĞÜ BİTKİSEL ÜRETİM VE BİTKİ SAĞLIĞI ŞB.MD. Santral Faks Adı Soyadı Direkt Tel.No E-Posta 16 BURSA 224 246 42 30 246 43 24 Ömer DOĞAN 1175 16.bus@tarimorman.gov.tr 17 ÇANAKKALE 286 217 30 19 217 15 53 Ramazan EREN 3119 17.bus@tarimorman.gov.tr 18 ÇANKIRI 376 213 76 17 213 15 09 Adem KAYA 1020 18.bus@tarimorman.gov.tr 19 ÇORUM 364 213 83 25 213 27 40 Ömer BAYSAL 214 31 21 19.bus@tarimorman.gov.tr 20 DENİZLİ 258 212 54 80 212 54 87 Resül ÇOBAN 212 54 98 20.bus@tarimorman.gov.tr 21 DİYARBAKIR 412 223 60 55 228 65 97 Sedat BAYAR 220 21.bus@tarimorman.gov.tr 22 EDİRNE 284 235 26 89 235 26 97 Nadi AYGEN 22.bus@tarimorman.gov.tr 23 ELAZIĞ 424 241 16 16 241 10 72 Yılmaz ATAŞ 1330 23.bus@tarimorman.gov.tr 24 ERZİNCAN 446 214 11 27 214 31 20 Özcan TEKİN 24.bus@tarimorman.gov.tr 25 ERZURUM 442 235 22 71 235 22 77 A.Miraç DUMLU 25.bus@tarimorman.gov.tr 26 ESKİŞEHİR 222 310 17 17 310 04 76 Nizame琀�n ÇETİNER 310 17 17 26.bus@tarimorman.gov.tr 27 GAZİANTEP 342 321 10 66 321 10 58 Sedat GÖKOĞLU 321 10 67- 1101 27.bus@tarimorman.gov.tr 28 GİRESUN 454 215 16 72 215 73 95 Arif KAHYA 168 28.bus@tarimorman.gov.tr 29 GÜMÜŞHANE 456 2131022 2133056 Gonca SOYDAŞ 1177 29.bus@tarimorman.gov.tr 30 HAKKARİ 438 211 20 28 211 60 16 Seyvan YAKAR 211 20 28 30.bus@tarimorman.gov.tr 31 HATAY 326 221 34 57 221 34 78 Galip AKTİ 221 34 80 31.bus@tarimorman.gov.tr 32 ISPARTA 246 228 53 80 228 53 88 Mustafa AKKULAK 228 53 94 32.bus@tarimorman.gov.tr 33 MERSİN 324 326 40 06 326 40 12 Azmi Murat ERDEM 325 43 14 33.bus@tarimorman.gov.tr 34 İSTANBUL 216 468 21 00 355 37 15 Ahmet ÜLKER 468 11 71- 1166 34.bus@tarimorman.gov.tr 35 İZMİR 232 435 10 02 462 24 93 Engin ALTUNOĞLU 435 03 74 35.bus@tarimorman.gov.tr 36 KARS 474 212 70 93 212 70 95 Fatma Yavuz ÇİTGEZ 1019 36.bus@tarimorman.gov.tr 37 KASTAMONU 366 212 86 89 212 84 00 Ümit UÇAR 214 31 44 37.bus@tarimorman.gov.tr 38 KAYSERİ 352 338 21 44 338 07 71 Ertan KARAKAYA 344 19 59 38.bus@tarimorman.gov.tr 39 KIRKLARELİ 288 214 35 47 214 10 71 Gökalp MUZİKACI 167 39.bus@tarimorman.gov.tr 40 KIRŞEHİR 386 262 25 25 213 65 74 Abbas ÇELEBİ 142 40.bus@tarimorman.gov.tr 41 KOCAELİ 262 312 13 00 312 13 10 Okan FİDANOĞLU 312 13 21 41.bus@tarimorman.gov.tr 42 KONYA 322 322 34 60 322 43 15 İsmail ÇİFTÇİ 42.bus@tarimorman.gov.tr 43 KÜTAHYA 274 231 16 81 231 16 90 Güray ÇELİK 43.bus@tarimorman.gov.tr Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 270 İL TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜKLERİ BİTKİSEL ÜRETİM VE BİTKİ SAĞLIĞI ŞUBE MÜDÜRLÜKLERİ S.N. İLLER KOD İL MÜDÜRLÜĞÜ BİTKİSEL ÜRETİM VE BİTKİ SAĞLIĞI ŞB.MD. Santral Faks Adı Soyadı Direkt Tel.No E-Posta 44 MALATYA 422 238 01 48 238 14 35 Demet KÖKSAL 310 44.bus@tarimorman.gov.tr 45 MANİSA 236 231 46 05 231 46 42 Gökmen KAYA 230 45.bus@tarimorman.gov.tr 46 KAHRAMAN- MARAŞ 344 231 32 13 231 32 19 Ali KARAKOÇ 1230 46.bus@tarimorman.gov.tr 47 MARDİN 482 212 37 81 212 64 34 İbrahim Halil DİK 212 11 70 47.bus@tarimorman.gov.tr 48 MUĞLA 252 214 12 50 214 12 54 Süreyya CAN 1007 48.bus@tarimorman.gov.tr 49 MUŞ 436 212 37 90 212 20 55 Samet AŞKIN 191 49.bus@tarimorman.gov.tr 50 NEVŞEHİR 384 215 20 50 215 20 55 Hüsnü BAŞ 226 50.bus@tarimorman.gov.tr 51 NİĞDE 388 211 31 60 311 31 60 Suat ELLİ 211 31 60 51.bus@tarimorman.gov.tr 52 ORDU 452 233 95 30 233 95 39 Ahmet ULTAV 233 43 15 52.bus@tarimorman.gov.tr 53 RİZE 464 213 04 58 213 04 57 Demirhan HUT 213 04 62 53.bus@tarimorman.gov.tr 54 SAKARYA 264 241 20 13 241 20 16 Mehmet Ali ALTUN 131 54.bus@tarimorman.gov.tr 55 SAMSUN 362 231 37 00 233 91 15 Lale BAYKAL 300 55.bus@tarimorman.gov.tr 56 SİİRT 488 223 58 62 223 42 60 Ercan KAPLAN 116 56.bus@tarimorman.gov.tr 57 SİNOP 368 261 44 90 261 15 08 Yakup YÜZBAŞI 228 57.bus@tarimorman.gov.tr 58 SİVAS 346 215 17 23 215 17 20 Sinan BERK 3008-3009 58.bus@tarimorman.gov.tr 59 TEKİRDAĞ 282 258 32 00 258 32 14 Abdurrahman ERDOĞAN 258 32 02 59.bus@tarimorman.gov.tr 60 TOKAT 356 228 07 00 228 07 07 Ahmet ÖZTEK 190 60.bus@tarimorman.gov.tr 61 TRABZON 462 230 21 45 230 21 54 Gürsel ÇAKIROĞLU 6173 61.bus@tarimorman.gov.tr 62 TUNCELİ 428 213 17 80 213 17 79 Mithat BÜYÜK 213 18 52 62.bus@tarimorman.gov.tr 63 ŞANLIURFA 414 313 27 11 313 10 15 Mehmet KIZILDEMİR 306 63.bus@tarimorman.gov.tr 64 UŞAK 376 231 15 04 231 15 00 Assiye AK 64.bus@tarimorman.gov.tr 65 VAN 432 222 02 37 222 00 67 Ercan ÜNSAL 222 02 38 65.bus@tarimorman.gov.tr 66 YOZGAT 354 212 27 41 212 11 64 Selman YILDIRIM 212 27 41 66.bus@tarimorman.gov.tr 67 ZONGULDAK 372 253 90 20 253 20 90 Serkan BULUT 1311 67.bus@tarimorman.gov.tr 68 AKSARAY 382 213 97 48 213 97 48 Mustafa KAYA 213 97 48 68.bus@tarimorman.gov.tr 69 BAYBURT 458 211 74 85 211 75 84 Muammer ARAZ 211 74 85 /1200 69.bus@tarimorman.gov.tr 70 KARAMAN 338 213 16 53 213 49 80 Ömer KOKA 70.bus@tarimorman.gov.tr 71 KIRIKKALE 318 224 29 38 224 25 57 Ali DEMİR 344 19 59 71.bus@tarimorman.gov.tr Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 271 İL TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜKLERİ BİTKİSEL ÜRETİM VE BİTKİ SAĞLIĞI ŞUBE MÜDÜRLÜKLERİ S.N. İLLER KOD İL MÜDÜRLÜĞÜ BİTKİSEL ÜRETİM VE BİTKİ SAĞLIĞI ŞB.MD. Santral Faks Adı Soyadı Direkt Tel.No E-Posta 72 BATMAN 488 221 13 13 221 22 41 Kudbeddin TEKİN 135 72.bus@tarimorman.gov.tr 73 ŞIRNAK 486 216 20 85 216 20 84 Volkan BOZBAYIR 1216 73.bus@tarimorman.gov.tr 74 BARTIN 378 227 02 23 227 12 52 Kemal AYKUT 188 74.bus@tarimorman.gov.tr 75 ARDAHAN 478 211 31 42 211 46 37 Ali ERTÜRK 176 75.bus@tarimorman.gov.tr 76 IĞDIR 476 227 63 44 227 67 25 Fidan GONCA 1148 76.bus@tarimorman.gov.tr 77 YALOVA 226 814 10 58 814 11 58 Necdet TUNCER 1126 77.bus@tarimorman.gov.tr 78 KARABÜK 370 424 35 28 424 46 43 İsmail ÖZARSLAN 400 78.bus@tarimorman.gov.tr 79 KİLİS 348 813 61 42 813 10 45 Alaa琀�n APALAK 130 79.bus@tarimorman.gov.tr 80 OSMANİYE 328 814 11 75- 76 814 11 57 Mehmet POYRAZOĞLU 4265 80.bus@tarimorman.gov.tr 81 DÜZCE 380 524 13 96 524 13 97 Cem ÖZMEN 1100 81.bus@tarimorman.gov.tr ZİRAİ MÜCADELE ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜKLERİ S.N.KURUM KOD SANTRAL FAKS DİREKT TEL. KURUM MÜDÜRÜ KURUMSAL E-POSTA 1 ADANA 322 344 17 84 344 17 02 344 16 83 Dr. Miraç YAYLA bmae@tarimorman.gov.tr 2 ANKARA 312 344 59 93 315 15 31 344 74 30 Doç. Dr. Ayşe ÖZDEM zmaem@tarimorman. gov.tr 3 BORNOVA 232 388 00 30 374 16 53 388 10 14-101 Dr. Tev昀椀k TURANLI bzmae@tarimorman. gov.tr 4 DIYARBAKIR 412 326 11 43 326 12 03 326 12 17 Mehdi SÜMERLİ dzmae@tarimorman. gov.tr TARIMSAL ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜKLERİ S.N.KURUM KOD SANTRAL FAKS DİREKT TEL. KURUM MÜDÜRÜ KURUMSAL E-POSTA 1 ANTALYA 242 321 67 97 321 15 12 321 67 96 Dr. Abdullah ÜNLÜ batem@tarimorman. gov.tr 2 EDİRNE 284 235 81 82 235 82 10 235 81 82 Doç. Dr. Adnan TÜLEK 琀琀ae@tarimorman.gov.tr 3 ADIYAMAN 416 216 25 67 216 17 40 Mehmet ASLAN sertkabukluaem@tari- morman.gov.tr 4 ERZİNCAN 446 225 19 03 225 20 52 1016 Samet KARATAŞ erzincanbk@tarimorman. gov.tr Bitki Sağlığı 2025 Yılı Uygulama Programı 272 5 SAMSUN 362 256 05 14 256 05 16 1040 Doç.Dr. Betül BAYRAKLI ktae@tarimorman.gov.tr 6 GAZİANTEP 342 338 08 00 338 14 64 110 Mehmet Fa琀椀h BATMAZ antep昀椀s琀椀gi@tarimorman. gov.tr 7 GİRESUN 454 215 15 51 215 18 83 101 Dr.Yusuf BİLGEN 昀椀ndikaras琀椀rma@tarimor- man.gov.tr 8 YALOVA 226 814 25 20 814 11 46 814 10 05 Dr. Yılmaz BOZ yalova.aras琀椀rma@tari- morman.gov.tr 9 AYDIN 256 581 11 23 581 11 24 Mehmet ÖZKUL incir@tarimorman.gov.tr 10 NİĞDE 388 232 33 54 232 33 56 232 33 55 Uğur PIRLAK patates.aras琀椀rma@tari- morman.gov.tr ZİRAİ KARANTİNA MÜDÜRLÜKLERİ S.N.KURUM KOD SANTRAL FAKS DİREKT TEL. KURUM MÜDÜRÜ KURUMSAL E-POSTA 1 AĞRI- Doğubeyazıt 472 312 71 03 321 21 31 312 71 04 Halit ANAK agri.zkm@tarim gov.tr 2 ANKARA 312 316 00 34 316 00 82 316 00 87 Sevdiye BÜYÜK- KİRAZ ankara.zkm@tarimorman. gov.tr 3 ANTALYA 242 335 01 43 346 66 58 346 66 57 Ekrem ÇETİN antalya.zkm@tarimor- man.gov.tr 4 ARTVİN- Hopa 466 351 67 23 351 67 23 351 29 98- 100 Selim IŞIK artvin.zkm@tarimorman. gov.tr 5 BURSA 224 249 59 24 247 65 56 249 59 30 Harun ÖZTÜRK bursa.zkm@tarimorman. gov.tr 6 HATAY- İskenderun 326 615 22 41 615 39 34 615 39 32 Burcu DANACI hatay.zkm@tarimorman. gov.tr 7 MERSİN 324 328 03 73 326 45 49 327 46 30 Dr.Şeref KABAOĞLU mersin.zkm@tarimorman. gov.tr 8 ISTANBUL 212 470 02 34 472 94 94 470 02 33 Önder ÖZDEM istanbul.zkm@tarimor- man.gov.tr 9 IZMIR 232 463 49 11 463 09 94 464 98 99 Ömer YAŞA izmir.zkm@tarimorman. gov.tr 10 SAMSUN 362 445 30 31 230 30 86 230 30 85 Özcan KESEN samsun.zkm@tarimor- man.gov.tr 11 ŞIRNAK- Silopi 486 518 66 42 518 66 43 2323 Akan DURUCAN sirnak.zkm@tarimorman. gov.tr 12 TRABZON 462 229 04 61 229 06 14 230 21 45- 8110 Servet USLU trabzon.zkm@tarimor- man.gov.tr 13 EDİRNE 284 235 86 55 235 26 89- 122 Mehmet Fa琀椀h ÖZDEMİR edirne.zkm@tarimorman. gov.tr 14 ARDAHAN 478 211 18 81 Selma CİNEVİZ ardahan.zkm@tarimor- man.gov.tr www.tarimorman.gov.tr #bitkisağlığı #teksağlık 20 25 Kalıntı ile Mücadele Yılı Sağlıklı Bitki Sağlıklı G ele ce k #PlantHealth4Life