Law No. 5042 on the protection of breeders’ rights for new plant species

Kanun Yeni Bitki <;~itlerine Ait Isiah~• Haklannm Korunmasma ili§kin Kanun Kanun No. 5042 BiRh'ICi KlS.IM Genel Jiiikiimler BiRiNCi B◊LOM Kabul Tarihi : 8.1.2004 /\ma,, Kapsam vc Tarn mlar Ama~ ve kapsam J\1/\DOE 1. - Bu Kanunun amac,, bitki \:C$itlerinin geli$1 irilmesini ozcndirmek, ycni ,e$illerin ve 1slah, 1 haklanmn konrnmasm, saglamaktir. B1.1 Kanun tijrn bitki tiirlcrini kapsar. Ta111111lar MAD DID 2. - Bu Kanunda ge,en; a) Bakanlik • Tanm vc Ktiyi$1eri Bakanhg1m, b) Mahkcme : Fikri ve smai haklar konusundaki ihtisas mahkcmclcrini, c) lslahyt : Yeni bir bitki yC$idini 1slah eden veya bu Ian vc gcli$Lircn ki$iyi, d) Hak sahibi : [slahy1 veya onun hukuki haleflerini, e) <;:e$il : Jslahs:1 hakkmm verilmesi iyin gerekli $Rrtlann kar$tlamp kar$danmad1g111a bak1lmaks1Z1n, bir veya birden fazla genolipin ortaya , 1kard1g1 bazt ozelliklerin kendisini gosterrnesiyle 1a111mlanan ve ayn1 lilr i,indcki diger genotiplerden en az bir tipik ozelligi ile aynlan vc degi$meksi zin s,ogaltmaya uygunlugu bak1mmdan bir birim olarak kabul cdilen en ktiylik taksonomik k1s1m iyerisindc yer alan bitki grubunu, f) Tohumluk Bitkilcrin 9ogalt1m1 i,in kullamlan vcgctatif ve generatif bitki k1s1mlann1, g) (:ogalllm veya yogaltma : Asil vcya ebeveyn bitkilcrlc aym 61,ellikleri ta~1yan bir sonraki nesil bitkilerin elde edilmesini, h) Oretim veya (iretme Unin veya yogalt,m malcryali clde elmek amac1yla bi1 ki yeti~tirilmesini, 1) <;:ogaltnn matcryali : Bitk.ileri n yogalt1m1 iyin kullarulan b0IOn bir bitki veya kis1m lanm, i) Tescil : Bu Kanun kapsammdaki yC$itlerin 1slahy1 haklan kiitiigune yaz1lmas1m, j) Bullen : Bitki <;:e~illeri Biiltenini, k) Kutuk lslahy1 hakk1 ba$vun.tsu ve hakkin tescili ilc ilgili hususlann kay1tb oldugu sicilleri, I) Katalog, llgili rnevzual 9cr9evesindc ticareti yap1lan yC$itlerin yay1mland1g1 listeyi, m) UPOV Sozle~mesi : Yeni Di tki <;:c~ itlerini Koruma lJluslararas1 Birligi SozJc$mesini, ifade eder, iI<.iNCi DOLUM Kon1ma ~ar1 lan ve Korumadan Yararlanacak Ki$iler Genel $3rllar MADDE 3, - Yeni, farkJ1, yeknesak ve dun.ilmu~ oldugu tespil edilen bitki 9~itleri, bu Kanunda belirtilen digcr ~artlarm ycrine geti.rilmesi kayd,yla, 1slahi,1 hakk1 vcrilcrek koru nur. Koru madan yararlanacak ki$ilcr MA.DOE 4, - Bu Kamin ile saglanan korumadan, Tu1kiye Cumburiycti vatanda~lan veya Turk.iyc Cumhuriycti smirlart i<;inde ikametgah1 olan veya is merkezi bulunan gervek veya tlizel kisiler veya UPOV Sozl~mesi hukiimleri dahilindc ba$vuru hakkma sahip ki$iler yararlamr. Birinci fikra ~artlanm la$1mamasma ragmen, Tiirkiye C11mh11riyeti uyn,gundaki ki$ilcrc kanunen veya liilen koroma tamyan devletlerin uyrugundaki ger<;ck veya tiizcl ki~ilcr de kars1hkhhk ilkesi uyannca bu Kanunun saglad1g1 koromadan yararlamr. Ycnilik ve yen il igi ctkilemeyen dun,mlar ll-.lADDE 5, - Bir ye~idin <;ogalt1m veya hasal edilmi$ materyali; 1slah<;1 hakk, i9i 11 ba~vumnun yapild1g1 tari.l1tcn geriyc dogru yu11 i9indc bir y,I, }'Url d1$10da dort yil, aga<; ve asnrnlarda alt, y,I oncesine kadar kullarn m amac1yla hak sahibi tarafindan vcya onun nzas,yla salllman11$ veya umu ma sunulma1111~ ise ve~it yeni kabul edilir. A$ag1da bclirtilen haller <;esidin yeni say1lmas1m etkilemez: a) llak sahibi aleyhine, hakkm k0tiiye kullamm, say,lacak sat,$ veya a,;1klamalar. h) lslah,;1 hakknun devrine ili$kin s07,lesme kapsammda olan sail$ veya as;1klamalar. c) <;:ogalt1111 materyalinin miilkiyct hakkmm hak sahibindc olmas, ve bu 111ateryal.in bir ba$ka yC$it ilrctimindc kullan,lmamast kayd,yla hak sahibi ad111a bu 111ateryalin vogalt1m sozle$mesi kapsammda kalan faaliyetler. d) C:e$idin 11itcliklcrini bclirlcmek amac,yla bir sOzle~me 9eryevesinde yap1lan tarla veya laboratuvar denemeleri ya da k.(is,Uk vaph (ir(in i~lemc dcnemeleriyle ilgili faaliyeller. e) .Biyolojik giivenlik amac,yla yap,lacak yasal i~lemler veya ticareti yap1lacak c;e~itlerin resmi kataloga kaydedilmesi gibi yukumliililklerdcn dogan faaliyetler, I) <;qidin clde cdili~i s,raSt nda ortaya ,;;,kan art,k Uniniln vcya yan tinin nitcligindcki hasat edilmi$ materyalin ya da (c), (d) vc (c) bentlcri i,cr9evesindcki faaliyctlcri sonucu ortaya ~•kan materyalin tiiketim amac1yla ve 9c$it tan1mlanmaks1i,1n sat1$1 veya kamuya sunuhnas1 ile ilgili faaliycller. .Fnrkhhl< MA ODE 6. - Ba~vuru veya ri.ls;han hakk1 tari hinde, hcrkcsce bilinen ~esitlerden aytkr,;a ay,rt edilebilen ccsiL, farkl, say1hr . .Bir ceside herhangi b ir iilkede ba$vuru sonucunda ,~lahc1 hakk1 vcrilr11esi ve.ya \'.esidin kalalogda yer almas, hahnde, ccs1dm basvuru tarihindcn itibaren herkesce bilind igi kabul edi lir. Herkess;c bilinme, vesidin kullamlmaya baslanmast veya mcsleki bir k,,rulusun ,;.e~itler katalogunda ycr almas1 veya bir referans koleksiyonuna dahil edilmesi gibi durumlara baktlarak da tes11it edilebili r. Yeku esak.hl< M.A ODE 7. - J<ullamlan cogalt,m metoduna bagh olan mu htemcl degisiklikler d,srnda, ilgili ozellikler baktmmdan bit orneklik gosteren c~it, yeknesak kabul edilir. Ourulm115lu k MADDE 8. - Birbirini i1.leyen ,;,ogalt1ml ar s1rasmda veya belirli cogalllm clonemlcti sonunda ilgili 6,:clliklcri de~ismeksizin aym kalan cesit, durulmus kabul edilir. isimleudirme vc ismin kullan1lmas1 MA DOE 9. - Korunan bir ,;,~idin ismi onun umumi ismi haline gelir isim, ,;,e$idin tanmmasm, saglamak kayd1yla anlamh vcya anlams1z bir kelime vcya kclime grubundan, kelirne vc rakamlardan vcya harf ve rakamla rdan olusabilir. Ce$il i,;,in ciaerilcn ismin i~inde., ce$il ile ilgili iirii nler bak1111111dan marka almmas1m ma rkalar mevzual! aytsmdan engcllcyccek unsurlar bulunamaz. <;:csit ivin, Turkiye'de vcya lJPOV Sozle$111esine taraf bir iilkedc bir isim tescil cdilmi$ ve kullamlmakta isc 1slahc1 hak.k1 basvurulan bu isimle yap1hr. 42 nci madde hiikiimlerine ayk.tn olmamak knyd1yla, CC$idin diger i.ilkelerde kullamlan isimlcri de Ba$vuru Sicilinc ve lslah,;;1 Haklan Sicilinc kaydedilir. Bir ce$id in Tiirkiye'de veya UPOV Stizle~mesinc taraf bir i.ilkede kullamlmakta olan isminin ayn1s1 veya kan$tkhga yol ayacak kadar benzeri, aym veya yakm tOrdeki bir diger ce$tl iyin kullarnlamaz. Bu hiikOm U.POV Stizlesmcsinc taraf iilkedc te.scil cdilmi$ isimler ivin de uygulamr. Kon1nan bir c;csidin cogalllm materyalini satan veya baska $Ckilde pazarlayan hcrkes ce$idin bu ismini kullanmak zonrndadir. Bu hiikiim 14 iincii maddenin be}inci ftkrasmm (b) bendindeki yesitlere de uygulamr. • ismi kullamm zorunlulugu, 1slahs;1 hakkt sona erse bile devam eder. <;:e$idin kullamm1yla ilgili olarak (iyiincO ki$ilerin onceki haklan sakhd1.r. Oconcli ki$ilcrin onceki haklan nedeniylc, bir , e$ide ait ismin kullamlmas1 bu ismi kullanmak zorunda olan ki~iye yasaklanm,~sa Bakanhk 1slahy1dan ,eiit i,in ycni bir isim ister. Sa11~a sunulan veya diger sekillerdc piyasaya si.ini len bir s;e$idin isminin marka, ticaret unvam veya bcnzer diger i}aretlcr ile birlikte kullamm1 ancak ,;,e~it isminin kolayca tamnabilir $Ckilde yaz1lmas1 halinde miimktindiir. Koruma siiresi 0<;:t)NCO BOLOM Koruma SOresi MADDE JO. - Koruma slircsi 1slahc1 hakkrnm tescilinden itibaren yirmibe$ y1ldtr. Bu siirc agac;:lar, asmalar vc patates i,;,in otuz y1ld1r. Koruma siiresinin sona ermesi, takvim y1h sonu itibanyla hesapla111r. i:KiNCi KISIM JJak Sahipligi, flakk•n Kapsam, ve Sm,rlandirma BiRL"1Ci BOLUM Hak Sahipligi ve Hak Sahibinin Yetkileri JJak sahipligi MADDE 11. • Bir ~e~idin 1slah~1 hakk1, 1slah~1ya ve onun hukuki baleOerine aittir. lslahvmm birden <;ok olmas, halinde, taratlar arasmda aksine bir anla~ma yoksa, 1slahy1lar, m(i*terek miilkiyel hiikiimJeri vervevesinde hak sahibidir. Her hak sahibi digerlcrinden bag1ms1z olarak a~ag1daki i~lemleri kendi adma yapabilir: a) Kendine dU~cn pay Ozerindc scrbest<;e tasarrufia bulunabilir. b) Diger hak sahiplerine yaz,1, bildirimdc bulunduktan sonra hak konusu ve~icli kullanabilir. c) Hak konusu ,;e~idin korunmas1 ii;in gerekJi tinlemleri alabilir. d) Diger pay sahiplcriyle birlikte, Bakanhga yap,lw b~vuru veya tescilden dogan haklarin herhangi bir ~ekilcle tecavii ze ugramas, halinde, Oviincil ki~ilerc kar~• hukuk ve ceza davas, a,;abilir. O,iincii ki~ilere ka~, hukuk veya ceza davas, a,1lmas.1 halinde, diger hak sahiplcrinin davaya kat,labilmeleri i,;:in dun11n, davay, avan tarafindan, davanm a,;:1ld1g1 tarihten itibaren bir ay i,inde kendi)erine bildirilir. Paym ii~iincil ki~ilere devredilmesi halinde, diger pay sahiplerinin onahm hakk, varrhr Paym devri, yaz,h olarak yap,hr ve sicile kaydcdilir. Bakanhk t ahm hakk,nin kt1lla111labilmesi i,;in durumu iki ay i,;:inde diger payda~lara bildirir. Onahm hakk1, bildirimin tebellilgOnden itibaren bir ay ii;inde kullamhr. Ce$idin kulla ndmas, hakk,mn u,iincii ki~ilere devri.nin, hak sahiplerinin tamam,mn nzas1yla miimkfln olmamas1 halinde, devredilip devredilemeyecegi hususunu mahkeme takdir eder. Hiimet ili~kisinde hak sahipligi MADDE 12. - Aralanndaki ozel sozl~meden veya i$il1 mahiyetinden aksi anla~1lmad1k9a, v,tl1~anlann i~lcrini goriirken 1slah ettikleri veya bulduklan ve geli~tirdikleri 9qitlerin sahibi, bunlann i~verenidir. Stizle$mesi gerektirmedigi halde, i~yerindeki bilgi ve ara,lardan faydalanmak surctiyle ,;e$il geli~tircn ,;ah~nlann 1slah cttikleri vcya bulduklan ve geli~tirdikleri ,;:e~idin sahibi i~vcrendir. Cali~anlarm, 1slah cttikleri veya bulduklan ve geli~tirdik.lcri ,;:e$illeri i,;:in 9e~idin ekonomik degcri de goz onune ahnarak i~verenin ve c,ah~anm birlikte tespit edecegi bir bedele haklan vard,r. Taratlar, bedel konusunda anla~amad1klan takdirde stiz konusu bedel mahkemece tcspit edilir. Taraflar, bedeli hizmet s<izle~mesine onceden belirleyip koyabilirler Kamu kurum ve kunilu~lannda cah*an gorcvlilcrden hangilerinin 1slah,;:1 hakk111dan ne Olcude ve nas,I yararlanacag,, ilgili bakanhklann gorii~leri ahnarak BakanJ1k tarafindan ,;;1kanlacak yt ctmelikte belirlenir. Il i1.mct sozle§mesi tl1~rnda kalan sii1.lc~melerde hak snhipligi MAD.DE 13. - S01,lc~mede aksine bir htilctim yoksa, hi1..met stizle$mesi d1~1nda kalan i~ sOzle~meleri 9crc,evesinde 1slah edilen veya bu lunan ve geli~tirilen ce~idin sahibi i~verendir. Hak snhibinin yetkileri MADJ)E J4. - Jslahy1 hakk,, konman ye,it ile ilgili olarak, hak sahibioe a~ag,daki inhisari yctkileri verir: a) Oretmek veya yogallmak. b) <;ogalt1m amac,yla hazirlamak. c) Sall$3 arz etmck. d) Satmak vcya diger ,ekillerde piyasaya surmek. e) ihray veya ithal et mek. f) Depolamak. Koru ma altmdaki bir ve~ide ait vogalllm maleryalinin iz.insi, kullan1111i sonucunda saglaJ1an hasat edilmi$ materyal ile ilgili olarak ; birinci fikrada belirtilen tum faaliyetler iyin hak sahibinin iini gcrcklidir. Anc;ak hak sah.ibi, ge,;;mi$te makul bir firsata sahip oldugu halde s0z ko11uS1.J ,;;ogalttm matcryali uzerindeki bu hakkln, kullanmarru~sa izin gerckmez. Kornma alt111daki bir ye$ide ait ,;;ogaltun materyalinin izinsiz kullan11ru sonucunda saglanan hasat cdilmi$ materyalden dogrudan elde edilcn mamul mnddelere de ikinci fikra hiiktimleri uygulamr. Hak sahibi, yukandaki fikralarda belirtilen huktimlcrdeki yetkileri ni ,arta baglayabilir ve bu yctkilerine sinirland,rma getirebili r. Yukandaki fikralarda belirtilen huktimler a$ag1daki ye$itlerc de uygulamr: a) Koruma altmdaki bir ,;e$idin kendisinin esas itibanyla turctilmi~ bir <;e$il olmamas, kayd,yla, bu <;e$itlen esas itibanyla t(iretilen ,;e~itlere. b) Korunan bir <;e$itlen farkh olmayan i;e$itlere. c) Orctilmeleri iyin her defasmda koruma altmdaki bir <;e$idin kullan11n1m gerektiren yC$itlere. A$ag1daki haller be$inci fikranm (a) bendinde so:w edilen diger bir i;e$itten esas itibanyla tiiretilmi$ ye$itlcri kapsar: a) <;:e,idin, hakim ozellikler it.ibarryla bir ba$1ang,,; <;;e$idindcn tilretilmi$ obnas, veya yine hiikim ozellikler itibanyla ba$lang1,; ,;e,idinden t(irctilcn digcr bir ,;e~itten t0rctil1t1i$ olmas, gerekir. Her iki durumda da esas itibanyla turetilmi, yC$it, ba$1ang,,;; yC$idini olu$1uran ge.notip veya genotipler tarafindan mcydana getirilen asli oi.ell ikJcri gostermelidir. b) Tiirctilmi$ ,;e$it, ba$lang1y ,;csidindcn a,;:,k,;a aytrt edilebilir ohnah ve tiiretme yonteminin yol a,;;t,g, farklohklar d1$inda ba$lang1,; ,;e~dini olusturan genotip veya genotipler tarafindan meydana getirilen asli ozclliklcri gostermelidir. Esas itibanyla turetme; tabii veya suni mutant seleksiyonu, somaklonal varyant scleksiyonu, ba$1ang,,; ,;qidi i,;inden farkl1 bireylcrin selcksiyonu, gcriye melezlcme veya genetik m(ihendisligi yoluyla transformasyona ugratdm1s bitkilcrden elde etme gibi yontemlerlc olabilir. Ba~vuru ve tcscil tarihi arasinda kalan sure icindc yetkilcr MADDE 15. - lslah91 hakk1 i9in yapilan ba$vuru tarihi ile hakkm vcrildigi tarih arasmdaki siire i9inde. 14 tincu maddedc belirtilcn ve hak sahibinin iznini gercktiren faaliyetlerde bulunan ki~i veya ki$i.ler, hak sahibinc muhik bir bedcl odemek ,:onmdadir. iKiNCi BOL(JM Yetkinin S1mrlandmld1g1 Haller Genel s11nrland1rma halleri MADDE 16. - A,ag1daki haller hak sahibinin yetkileri ch,mdadir: a) $ahsi amayla sm,rh kalan ve ticari' ama9 ta~1mayan faaliyetlcr. b) Denemc amac1yla yap1lan faaliyetler. c) 14 iincii maddenin b~inci fikrasmdaki haller d1~mda ba~ka i;e~itlcrin elde cclilmesi amac,yla yapilan faaliyetler. <;::irl~i istisnas, MADDE 17. - Hak sahibinin, 14 nncii maddenin birinci f,krasmda belirtilen yetkil~,i~c avkin olmamak kayd,yla. tanmsal iiretimin korunmas1 ve kollanmas, w1ac1yla, s;1~i;1le'.'}~ k 0 cndi ara,.ilerinde yapllklan liretim sonucunda elde ettikleri iiriinden, yrnc kend1 •~led1g1 arazilerinde yapacaklan yeni (iretimler ii;in, hibrit ve sentctik i;e~itler harii; olmak lizere, korunan bir i;e~idin i;.ogaltun matei,,alini kullanabilmcye yetlcilcri vardir. Birinci fikra hOkiimleri a~ag,daki tUrlere uygulamr; a) Tah,llar; 1- Bugday (Triticum spp.). 2- Arpa (Hordeum vulgare L.). 3- <;;eltik (Oryza sativa L.). 4- Yulaf (Avena sal iva L.). 5- Cavdar (Secale cercalc L.). 6- Tritikalc (Triticosecale) b) Yemeklik baklagiller; 1- Kuru fasuJye (Phaseolus vulgaris L.). 2- Nohut (Cicer aric1in11m L.) 3- Mercimek (J .ens culinaris Medik.). 4- Bezelye (Pisum sativum L.). 5- BakJa (Vicia faba L.). c) Yem bitkileri: I - Yonca (,\1edicago saliva L ). 2- Kor11nga (Onobrychis saliva L.). 3- Fig (Vicia saliva L.). 4- 0,,:glil (Trifoli11m spp.). d) Endiislri bitkileri; 1- Parnuk (Gossypium spp.). 2- TiilUn (Nicotiana tabacum L.). 3- Palates (Solanum tubcrosum L.). 4- Kolza (Brassica napus L.). 5- Yer fishg1 (Arachis hypogaea L.). 6- Soya (Glycine Max L.) Birinci fikra, hak sahibinin ve i;if\yilerin haklan111 koruyacak ~ekilcle, asag1daki krilerlcr goz ominc ahnarak uygulanir: a) Cift,inin i~ledigi arazisi i,;:in herhangi bir miktar k1s1tlamas1 olmadan ihtiya,;: duydugu yOgalt,m materyalini kullanmaya haklan vardir, <;;ift,inin isled igi arazisi; ,;:ifti;inin kencli ad111a. kcndi sorumlulugu altmda bitki yetistird igi, mOlkiyetindeki veya kiralad1g1 veya ortakv1.hk yoluyla isledigi arazidir. b) Cift,;:i istisnns111dan kii~.uk ,;:ifti;iler yararlamr. Kii,;:iik ,;:ift,;:iler: ikinci fikracla beliriilen ttirlerden en fazla 92 Ion tah, I (iretmek i,;:in kullanilmas, gerekli araziden daha ktii;uk araziye sahip ,;ift,,;i ler veya diger turler i,;in hr$1la$t,nlabil1r kriterleri saglayan yiftcilerdir . .Kar$1ia$hnlabilir kritcrler yonetmelikJe belirlenir. Bu ,;iftyilcr, hak sahibine herhangi bir be<lel tidemez.ler. c) .Korunan yqidi kulJanan ve istisna d1$inda kalan ,;ift,;iler hak sahibinc belirli bir bcdcl odcrler. Bu bedel, hak Mhibi ile ,;i.ft,;i arasmda yap1lacak anla$mayla belirlenir. d) istisnadan yararlanan ,;ift~iler veya iiliinii i$1eyenler, hak sahibinin talep ettigi her t(orlii bilgi ve belgcyi vermek wn10dad1r. llak sahibi. gerek tiginde bu konuda Bakanhktan yardun isteycbili r. Bakanhk, i.icreti kar$1ltgmda konuyla ilgili bilgi vc belgeleri hak sahibine verebilir. Bakanhk, talcp edilen bilgi ve belgeleri vermeyi reddederse, ret karanni gerek,;eleriyle birlikte .hak sahibine yai1h olarak bildirir. <;:ift,;i istisnas1 ile ilgili uygulamalann usul ve esaslan yonetmelikle dCir.enlenir. OCUNCO B◊LOM Zonrnlu Lisans ve lslah,;1 Hakk1run Tilketilmesi Zoruulu lisans MADDE 18. - Jslah,;1 hak.kmm tescilinden itibaren Oytiocii y1hn sonunda, l<amu yaranmn gerektim1csi halinde, 1slah,;1 hakk.1 zorunlu lisansa konu yap1iabilir. Milli savunma vcya halk saghg, a,;1s111dan, korunan ,;e~idin kullamlmaya b8$lanmas1, kullamm,nm artmlmas1 vcya yaygmla~tinlmas1 bUyuk onem la$1yorsa, kamu yarannm bulundugu kabul cdi lir. Korunan i;qidin kt1llamlmamas111111 veya nitelik vc kullamlmasm.111 ekonomik ve teknolojik geli~mc a,;,smdan hallerde de kamu yaranrun bulundugu kabul edilir. miktar balamrndan yetcrsiz ciddi zararlara sebep olacag.1 7,orunlu lisansa, Bakanhgm teklifi i.izerine Bakanlar Kurulu karar verir. Korunan i;~idin kullarum1mn milli savunma veya halk saghg1 bakunmdan onemli olmas1 halinde ise zorunlu lisans teklifi, Bakanhk ile Milli Savuruna .Bakanhg.1 vcya Saghk Bakanhg1 tarafindan birlikte yap1hr. Milli savunma nedeni ilc verilen zorunlu lisans karan, i;e$idin bir vcya birkai, i~letmc tarafindan kullamlmas1 ile s1mrland111labilir. Konrnan ,;e~idin ihra,; cdilmesi durumu, zorun)u lisans gcreki;esi o)arak kabul edilmez. Zorunlu lisansla ilgili uygulamalann usul ve esaslan yonctmelikle dtizenlenir Zorunlu lis•nsla ilgili •rab11l11cul11g11n talep edilmesi M.ADDE 19. - Zoru nlu lisans verilmesi i~in talepte bulunmak isteyen ki~i. once ayni i;e~it i,;in sozle~meye dayalt lisans verilmesi amac,yla Bakanhktan arabuluculuk etmesini isteyebilir. Bakanhg10 arabuluculugunu 1alep etmek i,;in, yonetmelikte belirtilen Ocret 6dcnir. Arabuluculuk talebinde a~ag1daki hususlar yer ahr a) Talepte bulunan hakkmda bilgi. b) Arabuluculuk talebinc konu olan ~e~it ve hak sahibi hakkmda bilgi c) Zorunlu lisans verilmesini hakl1 ktlan ~artlar. d) Talep edilcn lisa11s111 kapsam, ve talebin sebepleri . e) Talepte bulunanm hak konusu <;e$idi etkin ~ekilde kullarnp kull«nama)'Scag, ve hak sahibi tarafmdan lisans verilmesi i,;in istenilen makul tcminatm verilip verilemeyecegi konusunda karar venneye yetecek bilgiler. Jlakanhgm arabuluculugu M.Al>J>t: 20. - Bakanhk, arabuluculuk talebi konusundaki karanm talep tarihinden itibaren bir ay ivinde verir. 13akanhk, kcndisine yap1lan arabuluculuk talebi ile bu talebe ekli belgelerin incelenmesinden ve yapt1g1 ara~tirmadan sonra, zorunlu lisansin verilmesini gerektiren bir durum bulundugu, talepte bulunao ki~inin 6deme giicO bulundugu ve hak konusu ~e~idin kulla111rn1 is;in gerekli imkanlara sahip oldugu kamsma vanrsa, arabuluculuk talebini kabul eder. Bakanhk, arabuluculuk 1alebi konusundaki karanm, talep sahibine ve aynca arabuluculuk talebinin bir su reti ile birlikte hak sahibine bildirir. Arabuluculuk islerninin yap1lmas1 MADDE 21. • Bakanltk. arabuluculuk talebini kabul ederse, arabulucu olarak bulunacagt sozle~meye dayah lisans gorii~melerine, ilgili taraflann kat1!mas1 i~in gecikmeksii.in ~agnda bulunur. Gorii~meler en ~ok iki ay surer. Arabuluculuk talebinin kabul edildiginin taraflara bildirilmesini ir,leyen iki ayhk siireye ragmen, sozl~ incyc dayah bir lisansm verilmesi m(imkOn olrnarn,~sa, Bakanhk arabuluculuk ve ara~urrna faaliyetinin sona crdigini as;1klar ve bunu ilgili!ere bildirir. Bakanhk, lisans sozle$rnesinin gervektcn yap,labileccgi kamsina vanrsa, taranann birliktc yapacag, en vok bir ayhk ck sore talcbini, iki ayhk sure gcvmcsine ragmen kabul edebilir. Bakanhgm karann, vcnncsinden once, sadcce taraflann, arabuluculuk islcmleri ile ilgilj bclgelcrc bakma ve suretleri isteme haklan vard,r. Taraflar ve Bakanhk, belgelerin it;:criginin gizliligine tiymakJa yukumliidi.ir. Arnl.llth.1c11l11 k faaliyetinin sonu~fan MADD.E 22. - Bakanhgm arabulucu oldugu gOrusmeler sonucunda, taraOann hak konusu i;:esidin kullan.1rn1 ilc ilgili lisans konusunda anlasmaya varmalan halinde, lisa11s alanm <;:csidi kullanmaya baslamas, ivin kendisine siirc tannur. ~:esidin kullamlrnaya baslanrnas, i~in tanman sure bir y1h asamaz ve arabuluculuk faaliyctinin sonu9lanmas1 ivin asagtdaki sartlar aramr: a) Taraflarca kararlastmlan lisansrn inhisari lisans olmas, ve zorunlu lisansa konu olmas1ru cngcllcmcmesi. b) Hak konusu <;esidin kullan.1lmas1 is;in, arabuluculuk talebinde bult>nanm gerek.li i111kanlara sahip oldugunu ve i;:esidin niteligi itibanyla kullamma baslamak iyin siireye ihtiyac, oldugunu ka111tlayan belgelerin temin edilmcsi. c) Talepte bulu na111n, ongoriilen sure it;:inde hak konusu i;:csidi kulla111111a ba~layamamas1 halinde dogabilecek sorumluluk ii;:in yonctmelikte belirtilen terninatm verilmesi. d) Yonetmelikte belirtilen arabuh,culuk iicrctinin odenmesi. Bakanhk, taranarm sunduk.lan belgelere dayanarak, ik.inci tikrada ongorulen ~n!ann yerine getirilmi~ olduguna ve taraflann t;:e~idin kullan11m konusunda hemen harekete gececek!erine ili~kin kesin bir kaniya vanrsa, arabuluculuk i~lemlerini tamarnlar ve arabuluculuk sonucu verilen lisans, Klitilge kaydedcr. Talepte bulunan, <,esidin kullammma ba~Jamlrnas1yla i.lgili ha,.,r]Jklar vc rncvcut durum hakkinda Oakanhga bilgi vermekle yukumlildilr. Bakanhk gerekli gordiigii takdircle, denctimc yetkilidir. Ilakanhgin arabuluculugll sonucunda lisans alan, hak konusu ~e~idin kullan,m, ic;in tamnan siire it;:inde, soz konusu c;esit ii;:in zorunlu lisans verilmesi i~lemlcrinin durdurulrnasm, mahkemeden talep edebilir. Zonmlu lisans verilmesi i~lcmlcrinin durdurulmas1 haklundaki karann esash bir yamlmaya veya taranann OngOrulen sore i,;inde <;~ide yonelik ciddi ve si.ir;kli faaliyette bulunamayacaklan dil}iinccsine dayand1g1mn ispat1 halinde, mahkeme durdumia karanm kald1rabi lir. Dakanhgm arabuluculuk faaliyeti sonucu lisans alan, OngOrulen sore i<;inde veliidi kullanmaya ba~lamazsa, Bakanhk, lisans alanm lisans verene bir bcdel tidemesi gerektigine karar vercbilir. Bcdel, ,;e~idin kullarnlmad1g1 $ureyt e~deger sUreli bir lisa.ns sozle~mesinde lisans alamn hak sahibine Odemesi gereken lisans bedeline gore hesaplarnr. Zorunln lisansm talep cdilmesi MA.DOE 23. - 21 inci maddede ongonilen surenin bitmesinden veya Bakanhg,n arabuluculuk yapmasma ili~kin talebi reddeden karanndan itibaren ii<; aylik siire ge<;mi~se veya Dakanhk tarafindan yap1lan arabuluculuk faaliyeti sOresi i,;inde, taraflar lisans sozle~mesi yap1lmas1 konusunda anla~maya varamam,~larsa, mahkemeden ~orunlu lisans verilmesi talcp cdilebilir. Zorunlu lisans talep eden, daha Once yap,lan arabuluculuk islemlerine ve bu amayla sunulan belgelere dayanarak zorunlu lisansm verilmesi ile ilgili sartlann gerc;;ekle~tigini ileri slirebil.ir. Talcp sahibi aynca c;;e~idi elkin bir bi,;imde kullanmayt saglayacak. imkanlan ve lisans verilmesi halinde gOsterebilecegi teminat1 belirlir. Zonmlu lisans talebinc a~ag1daki belgeler eklenir: a) Daha once yap1lm1s bir arabuluculuk faaliyetine iliskin belgelcr bulunmad1g1 takdirde. zoninlu lisans talebini inandmc1 bir sekilde destekleyen belgcler. b) Zorunlu lisans islemleri ic;;in gerek.li olan masrafi karsilamak (izere yi:inctmelikte belirtilen teminatm vcrileccgi ile ilgili belgeler. c) YOnetmelikte belirtilen Ocretin odendigini gosterir beige. Zorunlu lisans i,leminin baslamas1 MADDE 24. - 23 uncu maddede belirtilen sartlann geryckJe~mesi halinde, mahkeme zorunlu lisans talcbiyle ilgili i~lemlere baslar. Ta lebin ve ckli belgelerin birer sureti hak sahibinc gonderilir. Hak sahibi, belgelerin ahnd,g, tarihten itibaren en gey bir ay i,;indc, bunlara kars1 itirazda bulunabilir. Baknnhgm arabuluculuk talebini reddetmis olmas, sebebiyle wrunlu lisans lalcbinde bulunulmas, halindc, hak sahibine tanmacak itiraz siiresi, iki aydan az olamaz. Hak sahibi tarafindan yap1lan itirazda, daha once Bakanhgm yapt1g1 arabuluculuk islemlerine ait belgeler goz onune ahmr ve bu islcmlerle ilgili olarak ileri s(iriilen fakat soz konusu belgelerde yer almayan deliller de sunulur. Delillerin bircr sureti mahkeme tarafmdan hak sahibine gonderilir. Zorunln lisans kiuan MAIJDE 25. - Mahkeme, hak sahibi 1arafindan yaptlan i1iraz1 zorunlu lisans lalcp edenc 1eblig eder. Teblig tarihinden itibaren bir ay i~inde, talebin reddine veya zorunlu lisans,n verilmcsine karar vcrilir. Hak sahibi zorunlu lisans talebine itiraz etmemi~se, mahkemc gecikmeksi zin zorunlu lisansa karar verir Zorunlu lisans karannda. lisans,n kapsam1, bedeli, iki y1lda11 az da rt y1ldan fazla olmamak tiz.cre siircsi, lisans alao tarafind an !!.ostcrilen tcminat, lisansm kullamma ba~lama zamam ile ,;e~idin ct kin kullanumna ili~kin hususlar yer alir. Karar,n 1emyizi halinde, uygulamanm durdunilmas, i,;in hak sahibi tarafmdan sunulan deliller mahkemece yeterli goriil\irse, ~e~idin kullarnmt, lisansa ili&kin karar,n kesinl~mesine kadar ertelenir. Temyiz talebi kesinle~mis kararm uygulanmas1111 geciktinncz. Zorunlu lisans i~lcmlerinin durdurulmas, MAD DE 26. - Zonmlu lisans vcrilme.si lalebinin yap,lmasindan sonra mahkcmc, lisans verihncsi ile ilgili karann al11unas1 bak1mmdan gcreken i~lemlere ba~lar. Mahkeme, her iki 1arafin mli$Lercken ve gerekycli 1alebi iizerine bir defaya mahsus olmak (izere, zoru nlu lisans i$1emlcrini en y0k UI' ayhk bir siire ii;;in durdurabilir. Bu siirenin dolmas1 01.erine mahkemc, du11Jmu taraflara bildi rir vc i~lcmlere tekrar devam eder. Zornnlu lis:msm niteligi MADD£ 27. - Zorunlu lisans inhisari degildir. Ancak, verili~ amacmdaki gerekleri kar~1lamak kayd,yla, zorunlu lisans inhisar1 nitelikte de verilebilir. Zonrnlu lisans verilmesr halinde hak sahibine muhik bir bedel odenir. Lisans bedeli, ozellikle ye$idin ekonomik onemi goz onune nhnarak belirlenir. .Hak sahibi, zorunlu lisans alan ki$iye zorunlu lisans si.iresincc yogalt1m maleryalini vermekle ytiki:unliidiir. Zoiunlu lisans scbcbiylc, hak sahibi vc lisans alan arasmda dogan guvcn ili$kisi, hak sahibi tarafindan ihlal edilirse, lisans alan, ihlalin hak konusu ~-c$idin degcrlcndirilmesindeki etkisine gore, hak sahibinin isleyebilecegi lisans bcdelindcn indirim yap1lmasm1 talep edebilir. Lisans alnn veya hak sahibi, sonradan orlaya ytkan ve degi~ikligi hakh kllan olaylara dayanarak rnahkemeden zorunlu lisans bedelinde vcya $anlannda degi~iklik yap1lmas1111 talep edebilir. Ozellikle hak sahibi, zorunlu lisans verilmesinden sonra, zo.runlu lisansa gore daha uygun ~artlarda sozl~meye dayah lisans yapmas, halinde boyle bir lalepte bulunabilir. Zorunlu lisans suresinin dolmas1 halinde, lisans sliresinin uzat1lmas1 mahkcmeden tale11 edilebilir. Mahkeme, ,.orunlu lisans verilmesini gerektiren ~anlann devam et111ekte oldugunu tespit edersc, lisans siiresini 25 inci madden.in ikinci fikras, yeryevesinde uzatabilir. Lisans alan, zorunlu lisanstan dogan yiikiimlliltiklerini onemli i.ilyOde ihlal ctmekte veya siirekli olarak yerine gctirrncmekte ise hak sahibi, tazminat haklan sakh kalmak kayd,yla, zorunlu lisans,n iptali iyin mahkemeye ba$V1.1rabilir. Zornnlu lisans111 devl'i MA DDE 28. • Zon,nlu lisans ba$kasma devredilebilir. Zorunlu lisans dcvrinin geyerli olabilmesi iyin, i$1etme ile birlikte devredilmesi veya lisansm dcgerlcndirilmektc oldugu i$1etme k1s1mnm devredilmesi gerekir. Zonmlu lisans devri, Bakanl,k tarafindan KOWge kaydedilir. Zorunlu lisans alan alt lisans veremez. Bu amayla yap1lan i~lem geycrsizdir. Esas itibariyla tiirelihni~ ~e~itlerde w runlu lisans MADDE 29. - Esas itibanvla tilretilmi$ ye~itlerdc de yukanda belirtilen hukO mler yeryevesinde, kamu yaran ned;niyle zorunlu lisans verilebilir. Esas itibariyla turetilmi$ ~e~i llerde zorunlu lisans verilmcsi halindc, arabuluculuk faaliyeti veya dava, ba~lang,,;: ,;e~idinin hak sahibine de bildiri lir. Esas itibanyla tiiretilmi$ ye~it ile ilgili olarak vcrilecek zonmlu lisans karannda, ba$lang1,;: ,;e~idinin hak sahibine muhik bir bedel odenmesi ht1susu da ycr ahr. Sozleini~ye dnynh lisans hiil,iimlerinin uygulanabilirligi MAl)DE 30. - 50 nci ve 51 inci maddelerdc belirtilen soi.lc$meye dayah lisans ile ilgili hukiimler, tnahiyetine ayk1n olmamak kayd1yla zorunlu Jisansa da uygulamr. lslahp hakkm111 tuketilmesi .MA DDE 31. - Korunan bir ye~idc ail veya 14 Gncu maddenin be~inci fikras, hiiklimJerine giren bir ,;c$ide ait materyal veya bu materyalden elde edilen materyal, yurt i,;inde 1slahy1 tarafmdan veya onun nzas1yla sa11hm~ veya diger bir ~ekilde pazarlanm>$ ise 1slah,;1 hakJo tiiketilil'. Bu nitelikleki materyal veya li>iinlerin konu olacag, sonraki tasarruflara kar~• 1slahy1 haklu ileri suriilemez. Aiicak, sonraki lasarruf, hak konusu c;c~idin c;ogall1lmasma imkan veren faaliyetlerden olu$makla ise veya <;e~idin ail oldugu cins ve IOrti koruma kapsamma alrnam1$ bir iHkeye, c;c$idin <;ogalti.lmasrna imkan verecek maleryalin ihrac cdilmesi faaliyetlerin.i iccriyorsa, her iki hakle de 1slahc1 hakk, ileri suli\lebilir. Ancak, ihrac edilen matcryalin nihal tliketim amac,yla kulla111lmas1 halinde, 1slahc1 hakk1 tuketilmi~ sayihr. Birinci fikrada sozii edilen c;e$ide ait materyal kavrann; her \Oriti c;ogalt11n materyalini, buttin bitkiyi veya bitki k1Stmlarin1 kapsayan hasat edilmi, materyali vc hasat edilmi' materyalden dogrudan clde edilcn her turlii iirii11ii kapsar. u<;:iiNCU KISIM Ba$vuru, T escil, j lan, i1ira,; ve Ucretler Bi:RtNCi 130L0M Bn$vuru ~anlan ve Ba$vuruya itira~ Ba~vuru mercii M.ADDE 32. - Bu Kanunun verdigi koruma hakkmdan yararlanmak 1<;J11 <;e$il sahibi, yaz,1h olarak Bakanhga ba~vunir. Ba~vuru ~arllari MA ODE 33. - lslahc;t hakk1 1cscili11i talep edenin ba$vuni dilekc;esi, a$ag1daki bilgi ve bclgcleri ihtiva ecler: a) Ba$vuru sahibinin veya varsa vekilinin ad, vc adresi. b) Ba$vuruyu yapan 1slah<;m1n kendisi degi lse, 1slah,.m,n ad, ve adrcsi ile hakkm 1slah~1dan ne ~ek ildc ahnd1gm1 goste1i r bilgi ve beige. c) Cc~idin botanik s1mOand1rmadaki Tiirkc;c ve Latince ismi. d) Ce$it ic;in onerilen isim veya 1slahc1mn kulland1g1 gecici bir isim. e) Daha onceki bir ba$vurudan dolay, ruchan hakk1 talep ediliyorsa, ilk ba$vunmun yap1ld1g1 tarih ve makam. f) Ce$idin teknik 6zellikleri. g) <;:e$itle ilgili daha once ticari bir i$1em yapdm1$SA, buna ait bilgi vc belgelcr. h) Ba$VUnl Ocretinin odendiginc dair beige. 1) <;:e$idin cografi orijini. Ba$vuruya ili$kin usul ve csaslar yonetmelikle dUzenlenir. Riit han hakk1 MA DDE 3~. - Ba$vuru sahibi veya selefi, UPOV Sozlqmesine taraf bir Olkcde, bir c;c$idin korunmas1 ic;in daha ilnce ba~vuruda bulunmu~ ve bu ba~vurunun Ozerinden 011.iki ay ge9memi$Se, 1slahc1 hakk1 almak ivin Tiirkiyc'de ba$vuru yapma konusunda riic;han hakk111dan yararlamr. Boyle bir durumda UPOV S01,lc$mesine taraf iilkedeki ilk ba$vuru larihi Ttirkjyc'dc yap1lan ba$vun1 tarihi olarak kabul edilir. .lslahc;t, rOc;han hakkrndan yararlanmak iyin daha sonraki ba$vurusunda, ilk ba$vuru11un iincelik hakk,m kullanmak istedigini Bakanhga yaz,IJ olarak bildirir Suresindc kullamlmayan rti9han haklo dli$er. Bakanhk, ba$vuru sahibinden, ba~vuru tarihinden itibaren ii<; ay ic;inde, ilk ba~vurusunu yapllg1 makama verdigi belgelerin onayh suretlcri ve terciimeleri ile her iki ba~vuruya konu olan v~idin ayn, oldugunu gosteren numunc vcya delilleri isteyebilir. Bakanhk, ba~vuru sahibinin talebi uzerine, teknik incelcmc yapilabilmesi amac,yla gerckli olan bilgi, beige ve materyal tcmini iyin riic;han hakk, siiresinin dolmas111dan itibaren en yOk iki y1I sure verebilir. ilk ba~vunmun reddedilmesi veya geri c;ekilmesi halinde ise Bakanhk, uzat11g1 siircden vazgc,erek, teknik incelemcnin yap1lmasm1 saglayacak bilgi, beige ve materyal temini i,in ba~vum sahibine ret veya geri ,ckme tarihinden itibaren en i;-ok oniki aya kadar bir sllre verebilir Ba~vurunun incclenmesi MADDE 35. - Bakanhk, yap1lan ba$vun>yu $Cklen ve esastan olmak uzere iki a,,dan inceler a) Ba$vurunun $eklen incelenmesinde a$ag1daki l111suslar ara$tmhr: I- Ba$vurunun 32 nci maddeye gore yap1h11 yap1lmad1g1. 2- Ba$vurunun 33 uncti madde $artlanna uygun olup ohnad1g1. 3- Rii9han hakk, talebi varsa, 34 uncil madde hUkOmlerine uygun olup olmad1g1. 4- 46 nc, madde hukumleri geregince belirlenecek ucretin ongorulen surede odcnip odenmedigi. Ba$vuru eksik veya yanh$ yapilm1$sa, Bakanhk, talebin eline geyligi larihten itibaren otuz gun i,inde, ba$vuru sahibindcn bu du(llmu dii1,eltmcsini ister. Ba~'llru sahibi verilen sure iyinde eksik vcya yanh$hg, du1,eltmedigi takdirde, ba$vuru yap1lmam1$ say,hr b) Ba$V1Jrunun esastan incelcnmesinde a$ag1daki hususlar arastinhr: J. <;:csidin, 5 inci maddc hukt,mlerinc gore, yeni say1hp say1lmayacag1. 2- Basvuru sahibinin ba$vuruya yetkili olup olmad1g1. 3- <;:c~it i,in onerilen ismin 9 uncu madde ve 42 nci maddenin (a) bendi hiikiimlerine uygun olup olmad1g1. Bakanhk, incclcme sonucunda ,slah,1 hakki verilmesinc bir engel bulundugunu tespil ederse basvuruyu reddeder. Ret karanmn ahnd1g1 tarihten itibaren otuz gun i,inde durum gerck,eleriylc birlikle b3$vuru sahibine yaz,h olarak bildirilir. Eksiksiz ve dogru yap,lan her ba$vuru, Kutugc kaydeclilir ve bir ba$vuru numaras, verilir 33 iincti madclcde belirtilen belgelcrin Bakanhkya almd1g1 tarih, ba$V11ru tarihi olaralc kabul cdilir. .13•$vurunun Biillende ilani MADDE 36. - Bakanhk; basvurunun Ki.ituge kaydcdilmesinden itibaren otuz gun icinde, 33 OncO maddenin (a), (b), (c), (d) ve (c) bentlerinde istenilen bilgilcri Billtcndc yay,mlar. Ba§vuruya itiraz MADDE 37. • Basvuruya yapilacak itira;.lar, ba§vun.mun Bultende ilan edildigi tarihtcn itibaren ii,;: ay i,erisinde Bakanhk nezdinde yap,hr. ltirnlar; 9qidin yeni, farkh, yekflesak ve durulmu$ olmad1g1 veya basvuru sahibinin hak sahibi olmad,g, veya ,esit i,in onerilen ismin 9 uncu maddeye ve 42 nci maddenin (a) bendine uygun olmad,gi gerekyelerioe dayamlarak, bu gerck,;:clere ait deli! ve belgelerin ekli oldugu bir dilekr;;eyle yap,hr. Ba~vu ruya iliraz1r1 incclenmesi M.ADDE 38. - Bakanhk, 1slah91 hak.k1 ba$V1.1rusuna yap, lan itirar.1 basvuru sahibine bildirir vc itiraz kars1smda basvun.1 sahibi olmaya devam cdip etmeyecegini veya ba~rusunda degi$iklik yap1p yapmayacag,m iiv ay iyindc bildirmesini ister. Ba$vuru sahibinin hakl, nedenlere dayah talebi iizerine, itira,,la ilgili verilen sure en r;ok iki ay u1.at1labilir. Vcrilcn siirenin sonunda, ba~vuni sahibinden cevap almamaz.sa, ba.$vu 111 geri ~ekilmi~ say1hr. Ba~vum sah.ibi ba$vurusuna aynen devam edcccgini veya degi}iklik yapacagm, bildirirse, Bakanhk, dun.11nu itira,. edenc bildirerek itira1,1111 sOrdtiri.ip siirdOrmeyecegini otuz giin i,;:erisinde bildirmcsin.i ister. itiraz eden itirazmdan vazgc\:rniyorsa, itiraz: a) Cc~idin yeni olrnad1g1, ba~vuru sahibinin hak sahibi olrnad,g.1 veya yc~it ivin oncrilen isrnin 9 uncu rnaddcyc ve 42 nci rnaddenin (a) bendi hiikiimlerine aykm oldugu iddiastna dayaniyorsa, bu takdirdc Bakanhk incclemeyi hemen ba~lattr. b) Cc~idin farkh, yeknesak ve durulmu~ olmad1g1 iddiasma dayaniyorsa, bu takdirde inceleme ye~idin teknik incelemesi s1rasmda yap1hr. hira,.in gcrekvesine uygun ~ekilde inceleme yapabilmck ivin, Bakanhk tek.nik inceleme yontemini kendisi belirlcr. itiraz eden ki~iden. itirazuu destekleyecek ~ckilde daha fazla bilgi, beige veya leknik inceleme yap,lacak \:Ogaltun materyalini vermesi istenebilir. Bu dururnda 39 uncu maddenin dordOncil ve bc~inci fikralan hiikiimleti uygulanir. U<;iincli fi kra.mn (a) bcndi yeryevcsindc yap,lan itiraz iizcrinc, Bakanhk tarafindan verilcn karann tebliginden itibaren otuz gun ivinde dava •vtlabilir. Gen;;ek hak sahipligine dayalt itirazttt kabulOne ili$kin karann ilgiliye tebliginden itibaren bir ay ivinde, aym 9e~it hakkmda ba~vuruda bulunan geryek hak sahibi, reddcdilen ba~v11n1 tarihinin kendi ba~•ru tarihi olarak kabul edilmesini talep etmesi halinde, Bakanhk tarafindM bu taler kabul edilir, i.K.iNCj BULlJM Teknik incelcme, Tescil, !Ian ve Tescile itiraz <;e~id in tcknik bak,mdan incclenmesi MA DDE 39. - Ce§idin teknik incelemeye ahnmas111111 uygun gi.iriilmesinden sonra, ve~it a~ag,daki hususlann tcspit.i i9in teknik incelemeye tabi tutul11r: a) Ce~idin, belirtilen botanik smtfa ait oldugunun teyit edilmesi. b) Ce~idin farkh, yekncsak ve durulrnu~ oldugunun tcspit edilmesi. c) Ce§idin (a) ve (b) bentletindeki ~a11lara uymas, halindc, yC$il ozellik bclgcsinm haz1rlanmas1. • incelemenin uygulama ~artlan, 13akanhk9a belirlenir ve inceleme Bakanltgm gozetimi altmda yap,ltr. Tek.nik inceleme iyin gerekli olan yeti~tirme testleri veya diger testier, lJPOV Sozle~rnesine taraf ulkelerden birisinde o ulkenin yetkili kurulu§u tarafindan yap,lmt§ ise le.st sonuvla11 11111 Bakanhga verilmesi kayd1yla, tcknik incelcme bu testlerin sonu~lanna dayandmlabilir. Ancak bu testier, Tiirkiye ile aynt tanmsal iklim §artlarma sahip lilkelcrde yapilm•~ olmahd1r. lncelemenin bu test sonu9lanna dayandtrtlamamas, durumunda: a) Bakanhk, teknik incelemeyi ana hizmet bi1irnlcrinc vcya baglt ve ilgili kurulu~lanna vcya ba~ka kurulu§lara yapt1rabilir. Teknik incelemenin ha~ka kurulu~lara yapttrtlmas1 halinde, 46 net madde hUkiirnlerine gore belirlenccck iicrct odenir. b) B,,kanltk, teknik incelemeyi ba~vtm1 sahibinc de yapttrabilir. Ba$vuru ~ahibi, 8akanhgm talebi Ozerine, kendisi tarafmdan yap,lacak vcya yaptinlacak yeti§tirme veya diger tcstlerin sonuvlar,111 Bakanltga vcnr. Teknik incclcmc bu testlcrin sonu~lanna dayandtrtlabilir. Birinci ftkranm (c) bcndinde yer alan ,;;e~it ozellik belgesine, tanmsal ve botanik bilgilerdeki degi§melere baglt olarak ycni k1s1mJar eklenebilir veya degi~tirilebilir. Ancak koruma konusu bu dunnndan etkilenmez. Bakan.hk, teknik inceleme amactyla her tiirlu bilgi, beige ve materyali ba$vttnt sahibinden ister. 13a~vuru sahibi haklt bir nedene dayanmaks1z111, Bakanltgm belirleyecegi sure i9i11de talcp edilen bilgi, beige vc materyali vermedi!li takdirde, ba~vuru reddedilir. <;:qidin teknik bak1mdan incelenmcsi ile ilgili uygulamalann usu! ve esaslan yonetmelikle cliizcnlenir. incelcme rnporu MADDE 40 .• Teknik incelemeyi Bakanhk ad,na yapan k:urulu$, 9c$ide ait ozelliklerin bclirlenmesinin yeterli oldugu kamsma vanrsa, 6 nc1, 7 nci ve 8 inci maddelerdeki hususlann tespitini i~eren bir inceleme raporu ile yC$ide ait ozellik belgcsini Bakanbga g~nderir. Bakanhk, inceleme raporunu kesin bir karar vcrmek i9in yetcrli bulmazsa, ba$vuru sahibine bilgi verir ve tarnamlay1c1 incelemeleri Bakanhk kendisi yapar veya yapt ,nr. Ret veya kabul karan almmcaya kadar yap1lan tamamlay1c1 incelemelcr, 39 uncu maddenin birinci fikrasmm (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen incelemelerin bir devam1 olarak kabul edilir. Kcndisine teknik inceleme yaptmlan kurulu$1ar, incelemc sonu9lanm, ancak Bakanhgm iwiylc kullanabilir. Ge~ici ismin kcsinle~mcsi MADDE 41. - Ba$vun, dilek9csindc 9e$it i9io geyici bir isim bildi rilmesi halinde, Bakanhk, tescil 3$amasmdan hemen once ba$vuru sahibinden 9 uncu madde ve 42 nci maddenin (a) bendi hOkOmlcrine uygun kesin bir ismin bildirilmesini ister. Jla$vuru sahibi, otuz gun i~incle, 9C$il i9in kesin bir isim bildirir. Bakanhk, ismi uygun buldugu takdirdc, bu ismi UPOV Sllzlc~mesinc taraf iilkelere bildirir vc Biiltende yayunlar. ismin, l3illtcndc yay,mlanmastndan itibarcn iiy ay ivinde, 9 uncu maddc ve 42 nci maddenin (a) bendi hiikiimleri ver9evcsinde itiraz edilebilir. UPOV So1.lc~mesine taraf ulkclcrin ilgili kurulu~lan, isimle ilgili goru~lerini bildirebilir. itiraz ve gorii~ler, ba~vuru sahibine bildiri lcrek cevap vermesi i9in otuz giinluk sure tanmar. Ba~ru sahibi tarafmdan yeni bir ismin cinerilmesi halindc, ikinci ve 0y0ncil fikralardaki i~lemler tckrar edilir. Her iki durumda da cevap veri lmemesi halinde, b3$¥Uru reddedilir. Ilira1Jn kabulli veya reddine ili~kin olarak Bakanhk tarafindan alman gerek9eli karar taranara bildirilir. Karann tebliginden itibaren otu,. giin i9inde dava a91labilir. Bn~vurun un rel nedenleri J\1ADDE 42. - Bakanhk, a~ag1dakilcrden birinin varhg1 halindc ba~vuruyu re'sen rcddcder: a) Ce$it ivin onerilen isirn: I- 9 uncu madde hiikiimlerinc uymuyorsa (9 uncu madden.in ycdinci fikras1 hariy) . 2- Farkh bir isim niteligi ta~1m1yor veya dil bilimi ayasmdan 9e$idin tananmasmda yetersi1, kahyorsa. 3- Kamu diizeni ve gencl ahlaka aykmysa. 4- Sadece bitki veiitleri ve tohumculuk sektoriinde soz konusu olan tlir, kalitc, miktar, arna<;;, dcgcr. cografi orijin veya iiretim tarihini bclirten i~aretlcrden ibaretse. 5- <;:e~idin ozellikleri, degeri ve cograli orijini avisandan veya r;.eiit ile 1slahr;.1 ya da ,;e~it ilc ba~vuru sahibi a.rasmdaki irtibat bak,mmdan yamluc, veya kan~1khga ncden olacak nitelikteyse. 6- <;:e~idin iiretimden kalkm•~ olmas, veya yaygm olarak tan1nma111as1 dummlannin da~,nda,Tiirkiye'de veya UPOV Sozle~rnesine taraf bir Olkede, ayru tiire veya yak.111 akraba t(lrlere ait tescil edilmi} bir ~eiit isminin ayn1s1 veya kara~akliga neden olacak kadar benzeriyse b) 35 inci madde hiikiimlcrine uyulmamas1 halinde. c) 39 uncu maddenin be$inci f1kras1 huki.imlerine uyulmamas1 halinde. d) 40 met madde geregince hazirlanan incelcme raponma gore, ye~idin 6 nc,, 7 nci vc 8 inci madde ~artlanna ltymamas, halinde. e) 41 inci maddenin birinci fikrasmm ihlal i halindc. Tescil MADDE 43. - Bakanhk, inceleme sonucunda, korumadan yararlaoacak ki$ilcrin 4 tincii maddcye uygunlugunu ve ba$vuru sahibinin Kanunda belirlenen gerekli i$1emleri ycrine getirdigini tespit edcrsc, 1slahv1 ltakkuu Kiitiige kaydederek hak sahibine lslahy1 Hakk, Belgesi vcrir. Tescilin ila111 MAD.D~: 44. - Kon,nan ye$itle ilgili 1slahy1 hakkmm tescili, tescil tarihindcn itibarcn otu;, gun ivinde Bultende iliin edilir. Ttscile itir:17. MADDE 45. - Tescilin Billtendc ilanmdan itibaren otuz gun i,inde, iiytincli ki$iler, tescil i$lcmine kar~, 32 nci, 33 iincii, 34 iincli, 36 net, 39 uncu, 40 mc1, 4 l inci ve 44 Oncii maddelerde belirtilen i$1cmlerde eksiklikler yapild1g1 gerek,esi ile Bakanhk nezdindc itirazda bulunabilir. Bakanhk tarafmdan yap1lan incelemc s1ras111da, 1slahi,1 hakkm111 verilmesi ile ilgili bi r i~lemin yerine getirilmed igi veya onemli bir eksiklik yap1ld1g1 tespit edildigi takdirde, Bakanhk, tescil ilc ilgili i$1emin gec;ersizligi nc ve eksikligin yapild1g1 sa A,aya kadar geriye doniilmesine vc i~lemlerin yeniden yaptlmasma karar verir. D<;:ONcO BOLUM Ocretler Ucretler MADDE 46. - Bakanhk, i~lcm Ocreti ve ytlhk iicret olmak uzere iki tiir iicret tahakkuk ettirir. a) i~lcm iicreti 3$agida saytlan i~lem)cr kar~1hg111da ahntr: I - Ba~vu ru ilcreti. 2- Tcknik inceleme Ucreti. 3- lsim incelemc ilcreti. 4- itiraz ucreti. 5- Jescil ilcreti. 6- Zon111lu lisansla ilgili arabuluculuk iicreti. 7- Suretlerden altnan ilcretler. 8- Yaym iicretleri . 9- Diger iicret ler b) Y 1ll1.k ucret, 1slahc;1 hakkmm koruma Sllrcsincc, her yil Ocak ay1 ic;inde pc~in olarak odcnir. Dcretler ile ilgili uygulamalann usul ve esaslan y6netmeliklc dii1.cnlertir. .D<)RDUNCU KISIM Tescil Sonra~, Rak Sahibinin Yi.ikiimlUliigii, Bakanhkc;a Yaptlan Denetim vc Islnh~, Hakk111111 Re'scn Jptali Bak s:1hibinin tc~cilden 5onraki yii kiimliiliiSii MADDE 47. - Hak sahibi, hakktn yiiriirliikte oldugu siirece, korunan ye~idin vcya yerine gore kahtsal k.1sunlanmn gcnctik yaptlannm devammdan son,mludur. Bakanhk, koruma siiresince, c;esidin veya yerine gore kahtsal k1s1mlanmn genetik yap1larmm dcvam edip ctmedigini arast1rir. Bak sahibi, koninan c;esidin genetik yap1smm dcvam edip etmediginin 13akanhk vcya Bakanhg1n bclirlcdigi bir kunilus tarafindan arastmlmas1 ic;in bilgi, beige ve materyal saglamakla yukiimliidiir. <,:esiclin genetik yap1smm devam, hususunda supheye dilsiilurse ve bu suphe ikinci f1krada bclinilen bilgi, beige ve materyal ile giderilemezse, Bakai.hk, c;esidi,1 genetik yap1smin devam edip etmcdiginin arast1nlmas1m ister. Bu arasurma, hak sahibi tarafindan saglanan materyal ile ,;esit ozellik belgesindcki bilgilerin ve numunelerin yetistirme testleri ve digcr testier yap1larak kars1last1nlmalanm ihtiva cder. Yap1lan arastirmalar, c;esidin genctik yap1s1rn devam ettirmede hak sahibinin basans1z oldugunu onaya ,;1kanrsa, 1slah<;1 hakk1, 48 ii1ci maddcye gore Bakanhk<;a iptal edilrnedcn Once hak sahibinin gorusii ahrnr. Hak sahibi, bclirlenen sure ic;inde, koru nan ,;:esidin vcya yerine gtire kahtsal k1s11nJannm yetcrli miktarda numunesini, c;qidin numunesi olmak veya mcvcut numuneyi yenilemek veya c;e~idin konmmas1 ic;in diger ,;e~itlerle karsila~t•rmah bir inccleme yapabilmck amac1yla l:lakanhga veya Bakanhgtn belirleyecegi yetkili kurulusa verir. Bakanhgm g erekli gonnesi halindc hak sahibi, ~•side ait numuneyi Bakanhk adma muhafaza eder. Dakonhk tarnfmdan yap,lan denetim ve ,slah,;1 hakkmm rc'sen ipf:,li MAOD.E 48. • Hak sahibinin 47 nci maddenin birinci fikrast geregincc yerine getirmek zorunda oldug11 yukOmluliikleri ycrine gctirmedigi veya r;e*idin yeknesakhk ve durulmusluk ozclliklerini kaybettigi tespit edildigi takdirde, 1slah91 hakk1, Dakanhk tarafi ndan re'sen iptal edilir. A~ag1daki hallerde de 1slahc;1 hakki J3akanhk tarafindan re'scn iptal cdilir: a) 47 nci maddenin ikinci fikras1 gercgincc istcnen bilgi, beige ve rnaleryalin, Bakanhk~a bclirlcnen sure i,;inde hak sahibi tarafindan tcmin cdilmedigi durumda. b) Cesit isminin mahkeme tarafmdan iptal edilmesi halinde, Bakanhks;a hclirlenen sure i.;inde, hak sahibi tarafindan ,;,esit i,;:in yeni bir isim bildirilmemesi dunimunda. lslah,;:1 hakkmm iptali, Kutiige kaydedilme tarihinden itibaren yiirtirliigc girer. lptaJ karan, KOt-Oge kaydedildigi tarihlen itibaren otu1. gun ic;inde Bultende yay1111Ja11ir. BESi.NCi KISIM Bap·uru ve Tescilden Dogan Rakkm Devri , intikali, Reh in Ha kk1 Tesisi, Jfaczi ve Lisans Sozle~mesi BiRiNCI BOLlJM Devir, intikal, Rehin vc Haciz Oc,·ir, intikal, rchin ve haciz MADDE 49. - Bir ,;csit ile ilgili olarak, bu Kanun uyannca yap1lan ba§vuni veya tescildcn dogan hak, bir baskasma devrcdilebilir veya roiras yoluyla intikal cdcliilir. Bu haklar 01.erinde, o]Ome bagh tasarruflann yap1lmas1 mOrnkOndOr. Ba§VUI\I vcya tescilden dogan hakktn devri veya rniras yoluyla intikali, <16 nc1 maddeyc gore belirlenccck ucretin odenmcsi kayd1yla sicilc kaydedilir ve yay1mlamr. Ba~vuni veya tescilden dogan hak, kanuni veya akdi rehin hakk,na ve hacze konu cdilebilir. Du durumda taraflardan biri11in talebi Ozerinc ilgili haklar, sicile kaydedilir ve Bultcndc yay1111larnr. Rehin hakk1 ve haciz bak11111ndan, 22. 11.200 I tarihli ve 4 721 say1h Tllrk Medeni Kammu ilc 9.6.1932 tarihli ve 2004 say1h icra ve iflas Kanununun ilgili hiiklimleri uygulanir. Ba~vun, vcya tescilden dogan hak iizerindeki saglar aras1 i~lcntler, yaz1h ~ekle 1abidir. iKiNCi BOLOM Sozle$meye Dayah .Lisans Sozle$meye d•yah lisans MADDE 50. - Ba$vtHU veya tescilden dogan hak, iilke s,mrlan iyerisinde ge,;erli olacak $Ckilde, lisans sozle$mesine konu edilebilir. Lisans, inhisari lisans veya inhisari olmayan lisans $Cklinde verilebilir. Lisans si:izle$mesindc aksi kararl3$tmlmam1$sa, lisans inhisari degildir. Lisans veren, konman <;;e$idi kendi ku llanabileccgi gibi iiyiincii ki$ilere aym ~e$ide ili$kin ba$ka lisanslar da vercbil.ir. inhisari lisans sOz. konusu oldugu zaman, lisans veren ba$kasrna lisans vercmcz vc hakkuu sakJ1 tutmad,k,;,a, kendisi de hak konusu ~C$idi kullana maz. Birinci f1krada ongtiliilen sOzl~mcdeki $artlarm lisans alan tarafindan ihJ iil edilmesi halinde, ba~1,ru vcya tescilden dogan haklar, hak sahibi tarafindan lisans alana kar$l, dava yoluyla ileri siiriilcbilir. Aksi sozlqmede kararla$tlrllmam1$sa, s61,le$meye dayah lisans sahiplcri lisanstan dogan haklanm u,;Oncii ki$ilere dcvredeme1- veya. alt lisans vercmez. Sozle$meye dayah lisans hakkm1 alan ki~i. aksi stizle~mede kararla~t,nlmanu$sa, ye~idin koruma siiresince ul11sal s1mrlann bi.it\inu ii;inde, hak konusu ye~idin kullamlmasma ili~kin her tOrlil tasarrul\a bulunabilir. Lisans sozle~mesi yaz1h olarak yap,hr. Lisans sozle$mesi tara.Oardan birinin yaz1h talebi 01,eri ne Bakanhkya ilgili sicile kaydedilir vc Bultende yay1mlanJr. inhisari lisans alanlar, lisans sozle~mcsinde aksi kararla$tlrllmam1}sa, li9ilncii ki$ilcr taraftndan haklanna tecaviiz cdilmesi durumunda, hak sahibinin bu J<anun uyannca a9abileccgi davalan kendi adma a,;abilir. innisari olmayan lisans alanlann dava a9ma haklan yoktur. inhisar'i olmayan lisans alanlar, hakka tecavuziin oldugu durumlarda noter kanahyla yapacag1 bir bildi rimle, hak sahibinden dava aymasin, isteyebilir Jlak sahibinin bu talebi kabul etmemesi veya bildirimin ahnd1g1 tarihten itibaren Uy ay ii;inde davay, a9mamas1 halinde, lisans alan, bildirimin bir surctini de ckleyerek, kendi adma dava a9abilir ve dava a9t1g1m hak sahibine bildirir. Lisans alan, ciddi bir zarar tehlikesi varsa, Uy ayhk silrcnin ge9mesini bekkmeden, mahkemeden ihtiyati tedbir karan altnmas1111 isteyebilir. l:fakk,n devri ve lisans verilmcsinden dogan sorumluluk MAD DE 5 L. - B8$vuru vcya tescilden dogan hakkm1 bir bedel kar$1hgmda vcya bedelsiz devrcden veya lisans veren ki$i, yetkisinin olmad,g,nrn anl a$ilmas, veya ba$vurunun rcddedilmesi veya iptal cdihnesi veya hiiktims(izlUk karan verilmesi hallerinde, devir alan veya lisans alanm zararlanm tazmin etmekle y(ikumludiir. Ta1-mina11 talep siiresi, rct, iptal veya hiikiimsiizl(ik karann,n verihnesindcn vcya yetkisizligin cigrenilmesinden itibaren i~lcmeye ba$1ar Dcvreden veya lisans verenin kotii niyet.le hareketleri hali nde, bunlar, fiilleri nden her zanrnn sorumludur. Devreden veya lisans veren, iizerindc tasarn,f cdilen 1slahy1 hakla ba~vurusu veya hak konusu olan ~e$idin verilcn bu hak ile korunabilirligi konusundaki rapor vc karorlari veya bu konuda bildiklcrini kar~• tarafa bildirmcmis ve bunlara ili~kin belgclcre sozlc~mcdc yer vermcmi$se ktilO niyetin varh~, kabul edilir. ALTlNCl l<ISIM. Hiikiimsiizliik llalleri ,·e Uakkm Sonn f,nnesi BiRiNCi Bbl.OM HOkiimsiizluk lliikiimsi.i1.liik hallcri MADDE 52. • A$ag1daki hallerden birinin varhg1 durumunda mahkcme tarafindan 1slah~1 hnkk111111 hiilctims(iz say1lmasma karar verilir: a) Ba~vuru veya ru,han hakk, tarihi itibanyla, ,;,esidin 5 inci ve 6 nc1 maddelerde beli11ilen sartlara uymad,gmm anlas1lmas1. b) 7 nci ve 8 inci maddede ongOrOlen sartlann gen;;eklesmcdiginin anla51lmas1. c) Jslah,;,1 hakk1 tescilinin 11 inci, 12 nci ve 13 Oncii maddelerde belir1ilcnl cr d,~mda yctkisiz bir kisi ad,na yap1ld1g111m anlas1lmas1. Uiikiimsiir.liik tnleb i MADDE 53. - Hukuki menfaati olan herkes, koruma hakk1 devam ettigi siirece, mahkeme nezdinde 1slah,;,1 hakkma dair hiilctimsUzliik talebinde bulunabilir. 52 nci maddenin (c) bendine gore ise hiilctimsuzluk talebi, ancak ger,ek hak sahibi tarafindan ilcri sOriilebili r. Hiikiimsii7.liigiin etkis i MA ODE 54. - Jslah,1 hakk1mn hiiktimsOzliigOne karar verilmesi halinde, kararm sonu~lan gecmise etkilidir ve bu Kanun ile saglanan koru ma, hiikiimsOzlOk kapsammda dogmamJ$ say1hr. Kesinlc$mis bir hiikiimsiizJOk karan KU!tige kaydedilir ve herkcse kar~1 hiikiim ifade eder. llak sahibinin kotii niyetli olarak hareket etmesinden hynaklanan, zarann giderilmesine iliskin 1azminat talep hakk.i sakh kalmak ilzere, hiikilmsiizliig(in geriye donuk etkisi, a$ag,daki durumlan etkilemez: a) Hakk111 hOkiimsOz say1lmas1ndan Once, s6z konusu hakka tecaviiz sebebiyle verilcn hukuken kesinle$1lli$ ve uygulanm1} kararlar. b) Hakkm huk(imsuzlugiine karar verilmeden once yap1hni$ ve uygulann11$ lisans so1,le$meleri. Ancak, hakh sebepler ve hakkaniyet ilkesi goz oniinde bulundurularak, lisans sozl~mesi uyannca odenmis olan bedelin k1smen veya tamnmen iade edilip edilmeyecegine mahkcmccc karar verilir. iKiNCt BOLOM llakkm Kendiliginden Sona Ermesi Hakkm kendiliginden sona ermcsi MADDE 55. - A$ag,daki hallerden birinin ger~ekle$mesiyle 1slahc1 hakk1 kend iligindcn sona erer: a) Koruma siiresinin sona ermesi. b) Hak sahibinin hakkmdan vazge~mesi. c) Yilhk iicretleri n belirlenen siirelerde odenmemesi . Hakkm sona ermesi halinde hak konusu ye~it, sona erine nedeninin ger~ekle~tigi tarihtcn itibarcn umumun mah say1hr. Bu husus, Billtcndc yayunlamr. Hak sahibi, 1slahc1 hakk1ndan vazge,;ebilir. Vazge,;menin yaz1h olarak Bakanhga bildirilmesi gerekir. Vazge,;me, Kiitilge kaydedilme tarihi itibanyla hiilctim dogurur. KOttige kaydedilmi~ digcr hak sahiplcri ve lisans sahiplerinin i1.ni olmad1k,a, hak sahihi hakk1ndan vazgc,;eme;,,, Hak (iierinde, bir ii~iincii ki~i tarafindan hak sahipligi iddia edilmekte ise onun n2.as1 olmadan halctan va1.ge,ilcmc2.. Y1lhk i.icretin surcsi ivinde 6dcnmemesi halinde, 1slahv1 hakkt, bu ticretin son odeme tarih.i itibanyla sona crer. Ytlhk iicretin 6denmemesi ncdeniyle hak sona ermi~se, hak sahibinin odemenin mucbir scbepten dolay, yap1lamad,g101 ispat etmesi halinde, hak yeniden geyerlilik kazamr. Miicbir sebeple ilgili talebin, hakktn sona erdigine ili~kin ilarnn Btiltende yay11nlanmas111dan itibaren alt, ay ir;inde yapilmas, gerekir. 13u talep Biiltende ilii.n edilir i.lgililcr otuz giin ir;inde konu hakkmdaki goru~leri ni bildirebilirler. Hakkm yeniden ger;erlilik kazanmast, Bakanltgtn karan ile olur ve Biiltende yay,mlanir. I lakkm ycnidcn ger;erlilik kazanmas1, hakkm sona em1esi sonucunda bu konuyla ilgili bir k1s11n haklar kazanmt~ olan ii,ilncU ki~ilerin kaz.an1lm1$ haklanm etkilerncz. l·lakkrn yenidcn geyerlilik kazanmas1 halinde, hak sahibi, odemedigi iicretleri odemek.le yu kiimliidiir. Y.EDiNCi KlSIM Hllkka Tccaviiz Halleri, Davalar ve Gorevli ,'lfahkeme Bi.RtNCi BOLOM Hakka Tecaviiz Halleri Hllkka tecaviiz say,lan haller MAD DE 56. - A~agtdaki haller 1slah,;;1 hakkrna tecavtiz say1hr: a) 14 iincii maddede say,lan yetlcileri hak saltibinin nzas1 olmadan kullanmak. b) Korunan 9e~ide ait ~ogalt1111 materyalinin, hak sahibinin inhisari yctkilerini ihli\1 etmck suretiyle Oretildigini bildigi veya bilmcsi gerektigi halde, s01, konusu matcryali ,;;ogaltun amac,yla haz.,rlamak, ,;;ogaltmak, sall}a sunmak, sat.mak veya diger $Ck.illcrde piyasaya siirmek, ihra~ etmck, ithal etmek veya bu ama,;;larla depolamak. c) Sozle$rneye dayah lisans veya zorunlu lisans ile verilmi$ yctkileri izinsiz geni$1ctmek vcya bu yetkileri ii~iincil ki~ilerc dcvretrnek. d) 9 uncu rnaddenin dordiincU ve be$inci fikralanm ihlal ctmek. c) llakkt gasbetmek f) Yukandaki bentlerde sa}11an fiillere i$1 irak veya yard,m etmek veya tqvik et,nck veya hangi $Cki1 vc $arlta olursa olsun bu fiillerin yapilmas1m kolayla$1irmak. g) Kendisinde bulunan vc haks12. olarak Oretilen veya piyasaya siirulcn materyalin nereden alind1gm1 veya nastl sagland1g101 bildirmekten ka,uunak. iKINCi BQLUM Hukuk Davalan llak snhibinin talcpleri ve hukuk davalannda yetkili mahkeme MADDE 57. - lslahv• hakkmtn tecaviize ugramas, halinde, hak sahi bi mahkcmeden 8$8~1daki taleplerde bulunabilir: a) lslah,;1 hakkmdan dogan hakka tecavii1, fi illerinin durdurulmas1. b) Tecaviiztin giderilmesi, maddi ve manevi tazminat. c) Hakka tecavii z neticesinde uretilcn materyal ile bunlann uretiminde dogrudan dogruya kullarnlan ara9lara cl konulmas, . d) (c) bendi hukmu c;erc;evesinde el konulan materyal ve arac;lar u1.erindc kendisine miilkiyet hakkmm 1a111nmas1; bu dun1mda el konulan materyalin degeri, (b) bendi htikOmlerine gore hclirlenecek tazminat miktan ndan dli$iiltir. Bu deger, kabul edilcn tazminat miktanm 3$llg1 zaman, hak sahibi, a$an k.Jsm1 kar$1 tarafa oder. c) Hakka tecavOzOn devam1m onleyici tcdbirlcrin almmas1; (c) bendi huklimlcri c;erc;evesinde el konulan materyal ve arnc;larm $ekillerini n dcgi$tirilmesi veya hakka tecavfizlin onlenmesi icin imhas1. f) Hakka tecavuz eden ki$i aleyhine verilen mah.kcme karanmn, masraflan tecav(lz eden tarafmdan kar$1lanmak (izere, ilgililere tcblig edilme,5i ve kamuya ilan yoluyla duyurulmas1. Hak sahibi tarafindan a<;dacak hukuk davalannda yetkili mahkeme, davacmm ikametgiih,mn oldugu veya suc;un i$1endigi veya lccavilz fiil inin e1kilerinin goriildOgO yerdek.i mahkemcdir. Davac;mm TOrkiye'de ikamet etmemesi halinde, yetkil i mabkeme A.n.kara'dak.i mahkcmclerdi r. O<;Onc(i ki$iler tarafindan ba§vuru sahibi veya hak sahibi aleyhine ac;1lacak davalarda yetkili mahkemc, davahnm ikame1gahmm bulundu~1 yerdeki mahkemedir. Ba$vuru veya hak sahibinin Tiirkiye'de ikamet ctmemesi halinde bu maddenin ii<;iincO fikras1 huktimleri uygulamr. Birden fazla mahkcmcnin yctkili oldugu durumda, yetkili mal\keme, ilk davanm ac;1ld1g1 mahkemedir. Bakanhgm davac1 veya davah oldugu durumda, yetkili mahkeme, An.kara'daki mahkemelcrdir. Ta7.ll1i11at MADDE 58. • Ha.k sahibi11in izni olmakslZln, komnan c;e~idi iirelen, satan, dag11an veya ba~ka $Ckildc piyasaya sOren veya bu amac;lar icin ihrac ve ithal eden veya ticari amayla elinde bulunduran vcya kullanan ki$i, hukuka aykmhg1 gidcrmck vc scbep oldugu zaran lazmin etmekle yOkOmltidiir. Korunan i,e$idi herhangi bir $Ckilde kullanmakla olan ki~i; hak sahibinin hakJon varhgmdan vc tccavOzden kendisini haberdar etmcsi ve tecaviizti durdurmasm1 talep elmesi halinde veya kullanmanm kusurlu bir davram$ le$kil etmesi halinde, sebep oldugu zaran tazmin etmekle yiikiimlOdOr. Yoksun kalman ka~an~ MADDE 59. • Hak sahibinin ugrad1g1 zarn r, sadece fi ili kaybm degerini degil, buna ilave olarak 1slahc1 hakkma tccaviiz ncticesindc yoksun kahnan kazanc1 da kapsar. Yoksun kahnan kazanc, zarara ugrayan hak sahibinin seyecegi, a§ag,dak.i degerlendirme usullerinden birine gore hesap edilir: a) Islahy1 hakkma tecaviiz ede.n ki$inin rekabe1i olmasayd1, hak sahibinin ye~idi kullanmas1 ile elde edebilecegi muhtemel gclire gore. b) rlakka tecavOz eden k.i•inin, hak konusu ye~idi kullanmakla clde ettigi kazanca gore. c) Hakka tccavOz edenin, korunan <;e$idi bir lisans anla$111as1 ilc huku ka uygun $Ckildc kullann11$ olmas1 halindc odemesi gercken lisans bedeline gore. llak konusu yC$idin ekonomik oncmi, hakka tecaviiz edildigi anda ge~-erlilik siiresi, 1ecavOziin yapild1g1 esnada korunan ye~itle ilgili lisansla.nn say1s1 vcya CC$idi gjbi e1kcn.lcr, roksun kalman kazancm hcsaplamnasmda goz i'.>nu ne ahnir. Mahkeme, hak sah.ibinin bu Kanunda ongorulen <;e~idi kullanma yiikiiniliiliigilnu yerinc getirmemi• oldugunu tespit ederse, yoksun kahnan kazany, ikinci fikramn (c) bendi hilk(lmleri ccrcevesinde belirlenir. J3cclel davas, MADDE 60. - Ba~vun.o sahibi veya hak sahibi. s;esidi kullananlaron hakkaniyete uygun bedel i odemesini temin etmek amac,yla sahsi mahiyette bedeJ davas, ayabilir. Ciftyi istisnas, kapsam, dosondaki yift9iler tara findan odcnecek bedel ile ilgili olarak ay1lan bedel davas,m, 1slahy1 haklan ile ilgili mesleki kurulu~lar da as;abilir. 15 inci maddedc belirtilen bedelin tespitinde 1slahs;1 hakkmon tescil edildigi varsay1larak yap,lacak bir lisans sozlesmesinde odenecek lisans bedelinin a~llmamas1 gozetilir. Dava, bedelin odenmesini gerek1iren fiilin 6grenilmesi nden itibaren bir y1l is;inde a91hr. Hakim tecnvii r,iin olmad1g1 hakkmda dava ve ~artlan MADDE 61. - Menfaati olan herkes, hak sahibi ne ka.rso dava ayarak. faa\iyctlerinin 1slah~1 hakk111a tecaviiz teskil etmedigine karar verilmesini talcp edebilir. Dava ayilmadan once, korunan ye~it ile • ilgili yap,lao vcya yap,lacak faaliyetlerin 1slahy1 hakkma tecavil z teskil cdip etmedigi hakkmda, hak sahibinin goru~lerini bildirmesi noter arac1hg1 ilc talep edilebilir. Bu talebin hak sahibine tebliginden itibaren bir ay iyinde hak sahibini n cevap vermemesi veya veri.len cevabm menfaat sahibi tarafindan kabul edilmcmesi halincle, menfaat sahibi birinci fikraya gore dava ayabilir. Birinci fikrada belirtilen dava, 1slahy1 hakkma tecavuzden dolay1 keodisine dava ay1lm1$ bir kisi tarafindan ayolamaz. Dava, kon.onan yesit iizerinde hak sahibi olan ve Kiiti"ige kaydedilmis bulunan bGtun hak sahiplerine tebli~ edilir. Bu maddede belir1ilen dava, hakkm hiikums\izlugu davas,yla birliktc de ayllabilir. Tespit 1favas, MA ODE 62. - lslahs;1 hakkma tecav(iz davas, aymaya yctkili olan kisi, bu ha klara tecavu1. sayllabilecck olaylann tespitini mahkemeden isteyebilir. ihtiyati tedbir tale.bi ve niteligi MADDE 63. - Bu Kanun uyannca dava a~an veya dava a,;.acak olan kisiler, dava konusu vcsidin, kendi haklanna tecavuz tcskil edecek sekilde, Tiirkiye"de kullamlmakta oldugun11 vcya k11llanolmas1 iyin ciddi ve etkin yahsmalar yap1ld1g1ru ispat etmek san,yla, mahkemeden ihtiyatf tedbir karan verilmesini talcp edcbilirler. ihtiyati tedbir talebi, dava a,;.,lmadan once vcya dava ile birlikte veya dava a,;.1ld1ktan sonra yapolabilir. ihtiyati' tedbir talebi, davadan ayn olarak incelenir. ihtiyati tedbir, verilecek hOkmiin elkinligini tamamen saglayacak nitelikte olmah ve asag,da belirtilen tedbirleri kapsamahd,r: a) Isiah,, hakk1na tccavtiz teskil eden fiillerin durduruhnason1. b) Isiahi'• ha~kma 1ecavil1. edilerek Oretilcn veya ithal edilen hak konusu ,esi1lc ilgili materyallere, Turkiye s1111rlan ivinde veya giimrilk ve serbest liman veya serbcst bolgeler de dahil olmak iizere bulunduklan her ycrde el konulmas1 ve bunlann zarar gormeyecek sekilde saklanmasm1. Hulmk Usulii Muhakemclcri Knnununun uygulanmas1 MADDE 64. - Tespit davalan, ihtiyati tedbirler ve ilgili diger hususlarda . 18.6. 1927 tarihli ve 1086 say1h Hulru k Usuill Muhakemeleri Kanunu hiikumleri uygulamr. Z:1nunn~1m1 MADOE 65. - Bu Kanuodan dogan Ozel hukuka ili$kin talcplerde, 22.4.1926 tarihli ve 818 say,h Borylar Kanununun zamana~umna iliskin h(iki.imleri uygulamr. OcONcO BOLUM Cczalar ve Usu! I Wlctimleri ihlal sny,lnn haller vc y•ptinmlar MAD DE 66. - ihlal sayilan haller ve bu hallerde verilecek cezalar a$ag1da gtisterilm.i~tir: a) 56 nc1 maddenin (a}, (b), (e) ve (f) bentlerindeki fiillcri kasten i~leyenlcr onlir; aydan iki y1 la kadar hapis veya be~milyar liradan onmilyar liraya kadar ag1r para cczas1 vcya her ikisi ile birlikte cezalandmhr ve ticaret ile ugra~a11lann i~ yerlerinin bir y1ldan az olmamak iizere kapattlmasma ve ayni sure ticaretlen men cdilmelerine karar verilir. b) 56 nc1 maddenin (c), (d) vc (g) bentlerini kasten ihlal edenler be$milyar liradan onmilyar )iraya kadar ag1r para cezas1 ilc cezalandmllr. c) Gen;:ege ayk1n bi9imde, kendi~ini ba§v1iru sahibi veya hak sahibi olarak tamtanlar be~ milyar liradan onmilyar liraya kadar ag1r para ceuis, ile cezalandmhr. d) Bu maddenin (a), (b) ve (c) bentlerinde say1lan fiiller, bir i~letmcnin ~ah~anlan tarafmdan, hizmellerini yerine getirmelcri esnasmda, dogn,dan kendilerince veya emir iizerinc i$1enmi$SC, ~ah$an.lar ve su9un i$1Cnmesine mani olmayan i~letme sahibi, temsilcisi veya idarcci veya hangi s1fatla olursa olsun i$1etmeyi fiilen yonctcn ki~i de aym ~ekilde cezalandmhr. Bir tUzcl ki~inin i$1eri yiiriitulurkeo, 56 nc1 maddede belirtilen liillerden hcrhangi biri i$1cnirse, liizcl ki$i de masraflar ve para cezas1ndan miiteselsilen sonunlu olur. Usul ve zamana~11m MADDE 67. - 66 net maddede say1lan suylardan dolay1 takibat, hak sahibinin $ikayetine tabidir. 66 nc1 maddenin (c) bendinde belirtilen fiilin i$lenmesi halinde, hak sahibinin yam s1ra; Bakanhk, 1slah91 haklan ile ilgili birlikler, tuketici dernckleri ve 8.3.1950 tarihli ve 5590 say1h "Ticarct ve Sanayi Odalan", "Ticaret Odalan", "Sanayi Odalan", "Deniz Ticaret Odalan", "Ticaret Borsalan" ve "TUrkiye Ticarel, Sanayi, Deniz Ticaret Odalan ve Ticaret Borsalan Birligi" Kanuou ile 17.7.1964 tarihli vc 507 say1h Esnaf ve Ktiyiik Sanatkarlar Kanununa tabi lcuruh1$lar da $ikayet hakkma sahiptir. Sikayetin, fiil ve failden haberdar olma larihindcn itibaren bir y1I iyinde yap1lmas1 gerekir. Sikiiyctler acele i$1erden say1hr. Bu suylar hakkmda, 8.6.1936 tarihli ve 3005 sayilt Me~hud Sw;lann Muhakemc Usulii Kanu nundaki yarg1lama usulO uygulamr. 66 nc1 madde hUkiimlerinin uygulanmasmda, 4 .'I 1929 tarihli ve I 4 I 2 say,h Ccia Muhakemeleri Usulil Kanununun 344 Unc(i maddcsinin birinci fikras111111 (8) numarah bendi uygulanmaz. Gorcvli mahkcme DORDUNCO BOLUM ihtisas Mahkemeleri MADDE 68.- Du Kanunda tingl\rUlen davalarda g0revli mahkemc, ihtisas mahkemcleridir. Asliye hukuk ve asliye ceza mahkemelerinden hangilcrinin ilnisas mahkemcsi olarak gorevlendirilccegini vc bu mahkemelerin yarg, yevresini. Adalet Oakanhginm teklifi Uzerine Hakimlcr ve Savcilar Yoksek Kurnlu belirtcr. Hiikn1(in ilani MA:DDE 69. • Oava sonucunda hakh i;;1kan tarafm. hakh bir scbchinin veva mcnfaatinin bulunmas1 halindc, masraflan kar§1 tarafa ait olmak (iz~re, kcsinle§mi§ kararm 'gonluk gazcte vcya benz.cri vas1talarla tamamen vcya ozet olarak ilan edil mesini talep etme hakk1 vard,r. llamn §ek!i ve kapsam, kararda tespit edi!ir. ilan hakk,. karann kesinlc$mcsinden sonra uc; ay ic;:inde ku!larnlmazsa dil§CT. SEKiZiNCi KISIJ\'I Ce~illi ve Son Biikilmler lslahp Ilaklu Kiitiigii MADDE 70. - Bakanhk, Ba~vuru Sicili ve Islahc;:1 Hakk1 Sicilini 1c;:eren Islahc;:1 Hakk1 Ki.itilgi.ioil olu§luru r. \lgili olan hcrkes, ba$vuruya ve 1slahc;1 hakkmm tesciline ili§kin belgeler ile diger belgeleri Kii tukten inccleyebilir Urctilmesi veya c;:ogaltilmas1, digcr ,;,e$itlerin surekli kullan1m1111 gercktiren ,;,qitlerin sahibi, i,;e$idc ait beige ve testlcrin, Kiili.iglin inceleme kapsa m1 d1§111da tutulmas1m islc)'ebi!ir. Ba§wru Sicili ve lslah,;;1 Hakk1 Sicilinc ili~kin hususlar yo netmelikJc dli zenlenir. Jlitki Cc~itlcri Diilten i MADDE 71. . Bakanhk tarafmdan yay1mlanacak Bi.iltende a§ag1daki hususlar yer ahr . a) Jslah,;;1 hakk1 ba~wrulan. b) Cc$il ic;:in onerilen isim veya varsa gei;ici isim. c) Ha$vt1rudan va1.gei;me. d) Ba$vun,nun rcddi. e) Isiahi;, hakk11u11 tcscili ve tescil edilcn isim. [) Hak sahibi veya vekili ile ilgili degi$ikl.ikler. g) 1-lakkm sona crmesi. h) Lisanslar. i) Resmi duyurular. j) Di~er hususlar. Bakanhk; kon,nan ye~itlc ilgili olarak ,;;e~idin sahibi, koruma siiresi, tescil 1arihi ve ismini i<;;eren bilgiler ile yay,mlanmastm gerekli gordiigG ba~ka bilgilerin yer ald1g1 yilhk bir rapor yay1mlar. Yonetmelikler MADDE 72. - Bu Kanunun uygulanmast ile ilgili usul ve esasJan dti zenleycn yonctmelikler Kanunun y(iriirl(ige girdigi tarihlen itibaren allt ay is:inde Bakanhks:a <;;tkanhr. MADDE 73. - 21.8.1963 tarihli ve 308 say1h Tohumluklarm Tescil, Kontrol ve Serti!ikasyonu Hakkmda Kanunun S inci maddesinin (a) bendi a~agtdaki ~ekilde degi~lirilmi~tir. a) Tescil: 1slah edilmi~ <;;e$illerin morfoloji.k, biyolojik ve tanmsal niteliklerinin tarla denemeleri ve laboratuvar ana lizlcriylc belirtilmcsi, mevcutlardan farkJ1 vc yeni ,;e$il oldugu lespit edilerck serti!ikasyon amac,yla bir kOlilge kaydedilmesi. Yiiriirliikten kalchnlan mevwat MAOJ)E 74. - 308 say,h Kanunun 5 inci maddesinin (~). (t) ve (u) bentleri ile 6 net maddesinin O<yOncii fikras, y(irOrliiklen kaldmlm1wr. GE~ici MADO~: t. - 26.2. 1994 tarihi itibanyla ycni, farkh, yeknesak ve durulmu~ olclugu tespit edilen bir S:C$il i9in 308 say1h Kanunun 6 nci maddcsinin ii<;;i.inc(1 fik.rasmdan yararlana n ,;;e~itlerin sahipleri, bu Kanunun yOriirli.ige girdigi larihtcn itibaren alt, ay i9indc Bakanhga ba~vurmalan ve bu Kanundaki diger $artlan yerine getirmcleri kayd1yla, bu Kanun kapsam1ndaki kommadan yararlamr. GEc:;;jCi MADDE 2. - Bu Kanunun yuriirliigc girmesinden itibaren bir y1l i<;;inde yapilacak ba~vurularda yenilik incclcmesi yap1hrken 5 inci maddede yurt i1ri a,;;1s111da11 sozii edilcn bir y1lhk sure bir defaya mahsus olmak uzere be~ y1l olarak uygulamr. Yiiriirlii11 MAD DE 75. - Bu Ka nun yay1m1 tarihinde yurtirlUge girer. Yi.iriHme MAOJJE 76. - Bu Kanun hiikOmlerini Bakanlar Kurulu yiiriiti.ir.