Regulation on organization and methods of prevention of hazards and pollution at sea

2026 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie organizacji i sposobu zwalczania zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ na morzu. Na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (Dz. U. Nr 47, poz. 243, z 2000 r. Nr 109, poz. 1156, z 2001 r. Nr 111, poz. 1197 i Nr 125, poz. 1368 oraz z 2002 r. Nr 166, poz. 1361) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. 1. Rozporzàdzenie okreÊla: 1) sposób organizacji zwalczania zagro˝eƒ i zanie czyszczeƒ na polskich obszarach morskich; 2) jednostki organizacyjne wspó∏dzia∏ajàce w zakresie zwalczania zagro˝eƒ na morzu z Morskà S∏u˝bà Po szukiwania i Ratownictwa, zwanà dalej „S∏u˝bà SAR”; 3) podmiot w∏aÊciwy do opracowania krajowego pla nu zwalczania zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ Êrodowi ska morskiego, zwanego dalej „Krajowym Pla nem”, i jego elementy sk∏adowe; Dziennik Ustaw Nr 239 — 15523 — Poz. 2026 4) zadania organów administracji morskiej w zakresie funkcjonowania systemu zwalczania zanieczysz czeƒ na morzu; 5) zadania i uprawnienia S∏u˝by SAR w organizowa niu i koordynowaniu akcji zwalczania zagro˝eƒ lub zanieczyszczeƒ na morzu; 6) zasady i sposób udost´pniania w ramach wspó∏ pracy mi´dzynarodowej informacji o gotowoÊci do zwalczania zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ Êrodowiska morskiego. 2. Sposób zwalczania zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ zwiàzanych z bojowymi Êrodkami chemicznymi zato pionymi w polskich obszarach morskich regulujà od r´bne przepisy. § 2. 1. W realizacji zadaƒ majàcych na celu zwalcza nie zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ na morzu uczestniczà: 1) organy administracji morskiej; 2) S∏u˝ba SAR; 3) armator i kapitan statku, który spowodowa∏ zagro ˝enie lub zanieczyszczenie morza; 4) jednostki wspó∏dzia∏ajàce, o których mowa w § 16. 2. Organizacj´ S∏u˝by SAR okreÊlajà przepisy w sprawie szczegó∏owej organizacji Morskiej S∏u˝by Poszukiwania i Ratownictwa. § 3. 1. Kapitan statku, który spowodowa∏ zagro˝e nie lub zanieczyszczenie morza, realizujàc zadania okreÊlone w art. 12 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o za pobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki, jest obowiàzany podjàç, w miar´ posiadanych mo˝liwoÊci, natychmiastowe dzia∏ania majàce na celu w szczegól noÊci zatrzymanie wyp∏ywu szkodliwej substancji lub ograniczenie jego wielkoÊci oraz przeciwdzia∏anie roz przestrzenianiu si´ zanieczyszczenia. 2. Armator statku, o którym mowa w ust. 1, jest obowiàzany do niezw∏ocznego podj´cia dzia∏aƒ mini malizujàcych skutki zanieczyszczenia Êrodowiska mor skiego w szczególnoÊci przez usuni´cie substancji po wodujàcej zanieczyszczenie, wydobycie z wraku pali wa lub innej substancji szkodliwej dla Êrodowiska mor skiego oraz odszukanie i wydobycie z morza niebez piecznych substancji przewo˝onych w opakowaniach. 3. Dzia∏ania majàce na celu zwalczanie zagro˝enia lub zanieczyszczenia morza prowadzone przez kapita na statku i armatora, o których mowa w ust. 1 i 2, wy konuje si´ pod nadzorem dyrektora w∏aÊciwego teryto rialnie urz´du morskiego. § 4. 1. Dyrektor urz´du morskiego, bioràc pod uwa g´ rodzaj i stopieƒ zagro˝enia lub zanieczyszczenia morza oraz sposób wykonywania przez kapitana i ar matora statku dzia∏aƒ, o których mowa w § 3 ust. 1 i 2, mo˝e poleciç prowadzenie tych dzia∏aƒ S∏u˝bie SAR lub innej wyspecjalizowanej jednostce organizacyjnej. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, wyko nawcy dzia∏aƒ przys∏uguje od armatora statku, który spowodowa∏ zagro˝enie lub zanieczyszczenie morza, zwrot kosztów usuni´cia zagro˝enia lub zanieczyszcze nia i u˝ycia Êrodków zapobiegawczych, stosowanych po zdarzeniu powodujàcym zanieczyszczenie. § 5. W przypadku gdy z rodzaju i stopnia zagro˝e nia Êrodowiska morskiego albo przebiegu dzia∏aƒ zmierzajàcych do zwalczenia zanieczyszczenia morza wynika mo˝liwoÊç zanieczyszczenia brzegu morskiego lub zagro˝enia ˝ycia lub zdrowia ludnoÊci w rejonie nadmorskim, dyrektor urz´du morskiego jest obowià zany powiadomiç o tym niezw∏ocznie w∏aÊciwego wo jewod´ oraz wojewódzkiego inspektora ochrony Êro dowiska w celu podj´cia przez nich odpowiednich dzia ∏aƒ zapobiegawczych na làdzie. § 6. 1. Zwalczanie zanieczyszczeƒ na polskich ob szarach morskich wykonuje si´ metodami mechanicz nymi. 2. Dyrektor w∏aÊciwego urz´du morskiego mo˝e udzieliç zgody na zastosowanie do zwalczania zanie czyszczeƒ innych metod ni˝ mechaniczne. Zgody udziela si´ na wniosek kierownika akcji. 3. Dyrektor urz´du morskiego, udzielajàc zgody, o której mowa w ust. 2, powinien uwzgl´dniç zasady przyj´te przez Komisj´ Ochrony Ârodowiska Morza Ba∏tyckiego, zwanà dalej „Komisjà Helsiƒskà”. § 7. 1. Do zadaƒ S∏u˝by SAR w zakresie dotyczàcym zwalczania zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ na morzu nale˝y w szczególnoÊci: 1) utrzymywanie gotowoÊci do przyjmowania zawia domieƒ o zagro˝eniach i zanieczyszczeniach Êrodo wiska morskiego; 2) utrzymywanie gotowoÊci si∏ i Êrodków do zwalcza nia zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ Êrodowiska morskie go; 3) planowanie, prowadzenie i koordynacja akcji zwal czania zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ na morzu; 4) wspó∏dzia∏anie z innymi s∏u˝bami i systemami ra towniczymi funkcjonujàcymi na obszarze kraju; 5) wspó∏dzia∏anie z odpowiednimi s∏u˝bami paƒstw — stron Konwencji o ochronie Êrodowiska mor skiego obszaru Morza Ba∏tyckiego, sporzàdzonej w Helsinkach dnia 9 kwietnia 1992 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 346 i 347), zwanej dalej „Kon wencjà Helsiƒskà 1992”, w akcjach zwalczania za gro˝eƒ i zanieczyszczeƒ Êrodowiska morskiego. 2. W ramach zadaƒ, o których mowa w ust. 1, S∏u˝ ba SAR jest upowa˝niona do: 1) zwracania si´ do jednostek organizacyjnych wy mienionych w § 16 o dostarczenie na miejsce akcji niezb´dnego sprz´tu, personelu bàdê zespo∏ów operacyjnych uj´tych w Krajowym Planie, a tak˝e informacji wymaganej do w∏aÊciwego zorganizo wania i kierowania akcjà; 2) wyst´powania do dyrektora w∏aÊciwego urz´du morskiego o wezwanie pomocy paƒstw — stron Konwencji Helsiƒskiej 1992, je˝eli mo˝liwoÊci w∏a sne S∏u˝by SAR i jednostek wspó∏dzia∏ajàcych, wy mienionych w Krajowym Planie, oka˝à si´ niewy starczajàce do przeprowadzenia skutecznej akcji; Dziennik Ustaw Nr 239 — 15524 — Poz. 2026 3) podejmowania niezb´dnych uzgodnieƒ z w∏aÊci wymi organami celnymi, ochrony granic i innymi w∏aÊciwymi organami, umo˝liwiajàcych wprowa dzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym na morze terytorialne, morskie wody we wn´trzne lub przestrzeƒ powietrznà podà˝ajàcych z pomocà z paƒstw — stron Konwencji Helsiƒskiej 1992, statków morskich, statków powietrznych, personelu i wyposa˝enia s∏u˝àcego zwalczaniu za gro˝eƒ i zanieczyszczeƒ na morzu; 4) kierowania si∏ i Êrodków S∏u˝by SAR do akcji poza polskie obszary morskie w celu udzielenia pomocy na proÊb´ paƒstw — stron Konwencji Helsiƒskiej 1992, w uzgodnieniu z dyrektorem w∏aÊciwego urz´du morskiego. § 8. 1. Dzia∏ania zwalczania zagro˝eƒ i zanieczysz czeƒ wykonuje si´ zgodnie z Krajowym Planem. 2. Krajowy Plan powinien zawieraç w szczególno Êci: 1) okreÊlenie sposobów alarmowania i informowania o zdarzeniach powodujàcych zagro˝enia lub zanie czyszczenia Êrodowiska morskiego oraz punktów kontaktowych; 2) wykaz i rozmieszczenie si∏ i Êrodków, które mogà byç u˝yte do akcji zwalczania zagro˝eƒ i zanieczysz czeƒ na morzu; 3) sposób prowadzenia akcji zwalczania zanieczysz czeƒ na morzu, z uwzgl´dnieniem specjalnych me tod prowadzenia dzia∏aƒ na akwenach uznanych za szczególnie wra˝liwe na zanieczyszczenia; 4) zadania dla jednostek wspó∏dzia∏ajàcych ze S∏u˝bà SAR w akcjach zwalczania zagro˝eƒ i zanieczysz czeƒ na morzu; 5) okreÊlenie jednostek wspó∏dzia∏ajàcych w zwalcza niu zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ na morzu. 3. Krajowy Plan powinien byç opracowany zgodnie z wymaganiami Komisji Helsiƒskiej, z uwzgl´dnieniem analiz istniejàcych zagro˝eƒ oraz aktualnych prognoz wynikajàcych z: 1) rozwoju transportu morskiego, w tym iloÊci i rodza ju transportowanych poszczególnymi trasami ∏a dunków szkodliwych i niebezpiecznych; 2) nat´˝enia ruchu statków i ich rodzaju oraz charak teru transportowanych niebezpiecznych substancji w opakowaniach oraz utrudnieƒ w ˝egludze wyst´ pujàcych na okreÊlonych trasach; 3) rozwoju eksploatacji zasobów mineralnych znajdu jàcych si´ pod dnem morskim; 4) zagro˝eƒ, które mogà zostaç spowodowane przez awarie instalacji przemys∏owych oraz urzàdzeƒ technicznych zlokalizowanych na morzu lub w stre fie nadmorskiej; 5) zobowiàzaƒ mi´dzynarodowych Rzeczypospolitej Polskiej. § 9. 1. Projekt Krajowego Planu przygotowuje dy rektor S∏u˝by SAR. 2. Krajowy Plan zatwierdza minister w∏aÊciwy do spraw gospodarki morskiej. 3. Krajowy Plan podlega uzgodnieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw Êrodowiska oraz z ministrem w∏aÊciwym do spraw wewn´trznych — w cz´Êci doty czàcej jednostek Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej, Stra˝y Granicznej i Policji, oraz z Ministrem Obrony Narodo wej — w cz´Êci dotyczàcej Marynarki Wojennej. 4. Projekt Krajowego Planu podlega zaopiniowaniu przez Rad´ SAR dzia∏ajàcà przy ministrze w∏aÊciwym do spraw gospodarki morskiej. 5. Dyrektor S∏u˝by SAR dokonuje bie˝àcej aktuali zacji Krajowego Planu. § 10. W akcjach z udzia∏em si∏ mi´dzynarodowych stosuje si´ przyj´te przez Komisj´ Helsiƒskà wytyczne dotyczàce wspó∏pracy w zwalczaniu zanieczyszczeƒ morza. § 11. Dzia∏aniami zwalczania zagro˝eƒ i zanieczysz czeƒ kierujà: 1) kierownik akcji; 2) dowódca akcji na miejscu jej prowadzenia. § 12. 1. Zadania kierownika akcji, o którym mowa w § 11 pkt 1, polegajà w szczególnoÊci na: 1) opracowywaniu planów akcji; 2) uruchamianiu jednostek S∏u˝by SAR do dzia∏aƒ zwalczania zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ; 3) wyznaczaniu dowódcy akcji na miejscu jej prowa dzenia; 4) podejmowaniu decyzji o sposobie zwalczania za nieczyszczenia na poszczególnych etapach rozwo ju akcji i, w miar´ potrzeb, modyfikowaniu planu akcji; 5) organizowaniu zabezpieczenia logistycznego pro wadzonych dzia∏aƒ na morzu; 6) wspó∏dzia∏aniu z innymi jednostkami organizacyj nymi zgodnie z Krajowym Planem; 7) realizowaniu wspó∏dzia∏ania z odpowiednimi s∏u˝ bami innych paƒstw. 2. Kierownik akcji, opracowujàc plan akcji, powi nien uwzgl´dniaç: 1) aktualne i przewidywane warunki hydrologiczno meteorologiczne w rejonie akcji; 2) czas potrzebny na dotarcie niezb´dnych si∏ i Êrod ków do rejonu wystàpienia zagro˝enia bàdê zanie czyszczenia; 3) rodzaj i wielkoÊç zanieczyszczenia; 4) dost´pnoÊç si∏ i Êrodków S∏u˝by SAR, jednostek wspó∏dzia∏ajàcych wymienionych w Krajowym Planie oraz odpowiednich s∏u˝b paƒstw — stron Konwencji Helsiƒskiej 1992. 3. Kierownik akcji, przygotowujàc plan akcji oraz podczas jej trwania, powinien korzystaç z dost´pnych informatycznych programów symulacyjnych progno Dziennik Ustaw Nr 239 — 15525 — Poz. 2026 zujàcych rozprzestrzenianie si´ zanieczyszczeƒ na mo rzu. § 13. Kierowanie akcjà na miejscu jej prowadzenia przez osob´, o której mowa w § 11 pkt 2, polega w szczególnoÊci na: 1) bezpoÊrednim kierowaniu dzia∏aniami skierowa nych do akcji specjalnych statków morskich do zwalczania zanieczyszczeƒ zgodnie z planem akcji; 2) informowaniu kierownika akcji o bie˝àcej sytuacji, sposobie i stopniu realizacji planu akcji. § 14. 1. Na obszarze portu inicjatorem i koordyna torem akcji zwalczania zanieczyszczeƒ prowadzonej przez wyspecjalizowane jednostki organizacyjne jest kapitan portu, a w porcie wojennym — komendant por tu, dzia∏ajàcy w sposób okreÊlony odpowiednio przez dyrektora w∏aÊciwego urz´du morskiego albo dowód c´ Marynarki Wojennej. 2. Dzia∏ania majàce na celu zwalczanie zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ na obszarach portowych podejmujà podmioty zarzàdzajàce portem przy wykorzystaniu wy specjalizowanych jednostek organizacyjnych. § 15. 1. Podmioty zarzàdzajàce portem, przystanià, terminalem lub stocznià remontowà opracowujà i na bie˝àco aktualizujà plany zwalczania zagro˝eƒ i zanie czyszczeƒ dla wód portowych. 2. Plany, o których mowa w ust. 1, wymagajà uzgodnienia z dyrektorem S∏u˝by SAR oraz w∏aÊciwym terytorialnie komendantem Paƒstwowej Stra˝y Po˝ar nej. 3. Uzgodnione plany, o których mowa w ust. 1, za twierdza, w formie decyzji, dyrektor w∏aÊciwego urz´ du morskiego. 4. Zatwierdzone plany stanowià integralnà cz´Êç Krajowego Planu. 5. W portach wojennych plany, o których mowa w ust. 1, sà opracowywane, aktualizowane i uzgadnia ne przez komendanta portu wojennego. 6. Uprawnienia dyrektora urz´du morskiego, o któ rych mowa w ust. 3, w stosunku do planów, o których mowa w ust. 5, przys∏ugujà Dowódcy Marynarki Wo jennej. § 16. W przypadku koniecznoÊci wynikajàcej z po trzeb akcji zwalczania zanieczyszczeƒ, S∏u˝ba SAR wspó∏dzia∏a z jednostkami organizacyjnymi: 1) krajowego systemu ratowniczo-gaÊniczego Paƒ stwowej Stra˝y Po˝arnej; 2) Marynarki Wojennej; 3) Stra˝y Granicznej; 4) Policji; 5) Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej; 6) innymi — okreÊlonymi w Krajowym Planie. § 17. 1. Jednostki organizacyjne, o których mowa w § 16, sà obowiàzane w szczególnoÊci do: 1) wskazania si∏ i Êrodków, które b´dà do dyspozycji S∏u˝by SAR w przypadku koniecznoÊci ich u˝ycia w akcjach zwalczania zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ na morzu oraz okreÊlenia ich parametrów technicz nych i operacyjnych, a tak˝e zachowania gotowo Êci do podj´cia dzia∏aƒ; 2) okreÊlenia sposobów ich alarmowania i informo wania; 3) wskazania osób odpowiedzialnych za realizacj´ za daƒ z zakresu wspó∏dzia∏ania, w celu uwzgl´dnie nia ich w Krajowym Planie. 2. Osoby odpowiedzialne za realizacj´ zadaƒ z za kresu wspó∏dzia∏ania sà obowiàzane do do∏o˝enia wszelkich staraƒ w celu udzielenia S∏u˝bie SAR wyma ganej pomocy. § 18. 1. Minister w∏aÊciwy do spraw gospodarki morskiej, w ramach nadzoru nad funkcjonowaniem or ganizacji zwalczania zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ na mo rzu, mo˝e w szczególnoÊci: 1) inicjowaç prowadzenie badaƒ dotyczàcych ekolo gicznych i ekonomicznych skutków zanieczyszcze nia morza; 2) powo∏ywaç koordynatora prac badawczych. 2. Badania, o których mowa w ust. 1 pkt 1, wykonu je si´ w ka˝dym przypadku powa˝nego zanieczyszcze nia b´dàcego nast´pstwem katastrofy morskiej, je˝eli substancje powodujàce zanieczyszczenie zaton´∏y, ule g∏y silnemu rozproszeniu lub gdy jako Êrodka do zwal czania zanieczyszczeƒ u˝yto substancji dyspergujà cych lub neutralizujàcych — zgodnie z wytycznymi Ko misji Helsiƒskiej. Badania te obejmujà w szczególno Êci: 1) badania fizyczne i chemiczne; 2) badania ekologiczne; 3) badania rybackie. 3. Do zadaƒ koordynatora prac badawczych nale˝y: 1) przygotowanie planu prac badawczych; 2) ustalenie wspó∏pracy mi´dzy krajowymi organiza cjami badawczymi, jednostkami organizacyjnymi i s∏u˝bami zwalczajàcymi zanieczyszczenia oraz prowadzenie spraw administracyjnych i finanso wych zwiàzanych z pracà badawczà, w tym zawie ranie umów z organizacjami badawczymi i powie rzanie im zadaƒ badawczych; 3) przedstawianie dyrektorowi urz´du morskiego in formacji o skutkach zanieczyszczeƒ dla Êrodowiska morskiego oraz zasadnoÊci ˝àdaƒ osób, które do zna∏y szkód na skutek zanieczyszczenia; 4) sporzàdzenie koƒcowego raportu na podstawie wy ników badaƒ przeprowadzonych w czasie trwania zanieczyszczenia. § 19. 1. Dyrektor Urz´du Morskiego w Szczecinie, w porozumieniu z dyrektorami pozosta∏ych urz´dów morskich oraz dyrektorem S∏u˝by SAR, opracowuje i udost´pnia, w ramach wspó∏pracy mi´dzynarodowej, w sieci Internet, informacj´ o organizacji zwalczania za Dziennik Ustaw Nr 239 — 15526 — Poz. 2026 gro˝eƒ i zanieczyszczeƒ na polskich obszarach mor skich, zgodnie z wytycznymi Konwencji Helsiƒskiej 1992, oraz zapewnia jej bie˝àcà aktualizacj´. 2. Informacja, o której mowa w ust. 1, powinna za wieraç w szczególnoÊci: 1) opis organizacji oraz zadaƒ i odpowiedzialnoÊci jednostek w∏aÊciwych w sprawach zanieczyszczeƒ morza; 2) wykaz i adresy punktów kontaktowych oraz sposo by kontaktowania si´ z nimi; 3) informacje o zespo∏ach przeznaczonych do dzia∏aƒ na wypadek sytuacji kryzysowych oraz usuwania zanieczyszczeƒ i o wyposa˝eniu tych jednostek, a w szczególnoÊci: a) specjalnych morskich statkach i zespo∏ach do zwalczania zagro˝eƒ i zanieczyszczeƒ, b) bazach làdowych, c) posiadanych systemach zwalczania zanieczysz czeƒ na morzu i brzegu morskim, w tym urzà dzeƒ do od∏adowywania zbiornikowców, d) stosowanych systemach obserwacji i kontroli z powietrza, e) holownikach ratowniczych, f) zespo∏ach ekspertów, g) zasadach i warunkach udzielania pomocy. § 20. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem 1 stycznia 2003 r. Prezes Rady Ministrów: L. Miller