Regulation on evaluation of levels of substances in ambient air

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 czerwca 2024 r. Poz. 870 870 OBWIESZCZENIE MINISTRA KLIMATU I ŚRODOWISKA1) z dnia 6 maja 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu 1. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozpo rządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (Dz. U. poz. 2279), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowi ska z dnia 3 października 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w po wietrzu (Dz. U. poz. 2131). 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje § 2 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 października 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (Dz. U. poz. 2131), który stanowi: „§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”. Minister Klimatu i Środowiska: P. Hennig-Kloska 1) Minister Klimatu i Środowiska kieruje działem administracji rządowej – klimat, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. poz. 2726). Dziennik Ustaw – 2 – Poz. 870 Załącznik do obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 maja 2024 r. (Dz. U. poz. 870) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KLIMATU I ŚRODOWISKA1) z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu2) Na podstawie art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54 i 834) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) metody i zakres dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu; 2) wymagania dotyczące jakości pomiarów i innych metod oceny jakości powietrza, w tym modelowania matematyczne go transportu i przemian substancji w powietrzu; 3) górne i dolne progi oszacowania dla niektórych substancji w powietrzu oraz dopuszczalną częstość ich przekraczania; 4) zakresy wymaganych pomiarów, z podziałem na pomiary ciągłe oraz wskaźnikowe; 5) kryteria lokalizacji punktów pomiarowych oraz wymagania dotyczące reprezentatywności stanowisk pomiarowych; 6) minimalną liczbę stałych stanowisk pomiarowych z uwzględnieniem źródeł emisji; 7) przypadki, gdy ocena jakości powietrza: a) powinna być dokonywana metodami pomiarowymi, b) może być dokonywana: – przy zastosowaniu kombinacji metod pomiarowych i metod modelowania matematycznego transportu i prze mian substancji w powietrzu, – metodami modelowania matematycznego transportu i przemian substancji w powietrzu lub innymi metodami szacowania; 8) metodyki referencyjne; 9) wymagania dotyczące dokumentacji dotyczącej uzasadnienia lokalizacji punktów pomiarowych, w tym jej zakres; 10) kryteria kontroli poprawności danych dotyczących substancji w powietrzu w trakcie ich agregacji i obliczania para metrów statystycznych dla substancji w powietrzu; 11) zakres i cel prowadzenia pomiarów wspomagających ocenę jakości powietrza, w szczególności zakres prowadzenia analiz składu chemicznego pyłu. 1) Na dzień ogłoszenia obwieszczenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej działem administracji rządowej – klimat kieruje Minister Klimatu i Środowiska, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. poz. 2726). 2) Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża: 1) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego po wietrza dla Europy (Dz. Urz. UE L 152 z 11.06.2008, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 226 z 29.08.2015, str. 4); 2) dyrektywę 2004/107/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie arsenu, kadmu, rtęci, niklu i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w otaczającym powietrzu (Dz. Urz. UE L 23 z 26.01.2005, str. 3, Dz. Urz. UE L 87 z 31.03.2009, str. 109 oraz Dz. Urz. UE L 226 z 29.08.2015, str. 4); 3) dyrektywę Komisji (UE) 2015/1480 z dnia 28 sierpnia 2015 r. zmieniającą niektóre załączniki do dyrektyw Parlamentu Europej skiego i Rady 2004/107/WE i 2008/50/WE ustanawiających przepisy dotyczące metod referencyjnych, zatwierdzania danych i lokalizacji punktów pomiarowych do oceny jakości powietrza (Dz. Urz. UE L 226 z 29.08.2015, str. 4 oraz Dz. Urz. UE L 72 z 14.03.2019, str. 141). Dziennik Ustaw – 3 – Poz. 870 § 2. 1. Oceny poziomów substancji w powietrzu, o której mowa w art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, zwanej dalej „ustawą”, dokonuje się w strefach, o których mowa w art. 87 ust. 2 ustawy, zwanych dalej „strefami”, w odniesieniu do: 1) dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu powiększonych o margines tolerancji; 2) dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu; 3) docelowych poziomów substancji w powietrzu; 4) poziomów celów długoterminowych substancji w powietrzu. 2. Oceny poziomów substancji w powietrzu dokonuje się ze względu na ochronę zdrowia ludzi oraz ochronę roślin. 3. Oceny poziomów substancji w powietrzu ze względu na ochronę zdrowia ludzi dokonuje się w zakresie dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenku węgla, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego PM10, benzenu i ozonu w powietrzu oraz ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10, w strefach na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem: 1) terenów zamkniętych lub instalacji przemysłowych; 2) miejsc niezamieszkałych, do których obowiązuje zakaz wstępu; 3) jezdni dróg i pasów dzielących drogi, z wyjątkiem sytuacji, w której piesi mają dostęp do pasa dzielącego drogę. 4.3) Oceny poziomów substancji w powietrzu ze względu na ochronę roślin dokonuje się w zakresie dwutlenku siarki, tlenków azotu i ozonu w strefach na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowiących pozostały obszar województwa niewchodzący w skład aglomeracji i miast, z wyłączeniem miejsc, o których mowa w ust. 3 pkt 1–3. § 3. 1. Metodami dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu są pomiary ciągłe, pomiary wskaźnikowe oraz metody szacowania, w tym modelowanie matematyczne transportu i przemian substancji w powietrzu. 2. Dla strefy, w której ocena jakości powietrza, zgodnie z art. 89 ustawy, była wykonana metodami innymi niż pomiary, gromadzi się: 1) opis czynności wykonywanych w związku z oceną jakości powietrza; 2) opis zastosowanych metod w ocenie jakości powietrza; 3) informacje o źródłach danych i informacje wykorzystane w ocenie jakości powietrza; 4) opis wyników oceny jakości powietrza wraz z niepewnością; 5) w przypadku strefy, w której stężenie substancji występujących w powietrzu przekracza poziomy dopuszczalne, po ziomy docelowe lub poziom celu długoterminowego – informacje o: a) zasięgu terytorialnym każdego z obszarów przekroczeń, b) długości drogi przebiegającej przez strefę – w przypadku przekroczeń spowodowanych oddziaływaniem komuni kacji; 6) informacje dotyczące liczby ludności potencjalnie narażonej na działanie stężeń substancji występujących w powie trzu, przekraczających poziomy dopuszczalne, poziomy docelowe i poziomy celów długoterminowych, ustanowione dla ochrony zdrowia ludzi. § 4. Metody, o których mowa w § 3 ust. 1, spełniają wymagania dotyczące jakości pomiarów i innych metod oceny ja kości powietrza i określa je załącznik nr 1 do rozporządzenia. 3) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 października 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (Dz. U. poz. 2131), które weszło w życie z dniem 2 listopada 2022 r. Dziennik Ustaw – 4 – Poz. 870 § 5. 1. W celu zagwarantowania dokładności pomiarów i zgodności z wymaganiami dotyczącymi jakości pomiarów, o których mowa w załączniku nr 1 do rozporządzenia, należy spełnić następujące warunki: 1) wszystkie pomiary w zakresie oceny jakości powietrza, ustanowione na podstawie górnych i dolnych progów oszacowa nia, powinny mieć wykazaną spójność pomiarową, zgodnie z wymogami określonymi w normie PN-EN ISO/IEC 17025 „Ogólne wymagania dotyczące laboratoriów badawczych i wzorcujących”; 2) instytucje obsługujące sieci i poszczególne punkty pomiarowe powinny posiadać wdrożone systemy zapewniania i kontroli jakości, które gwarantują okresowe przeglądy zapewniające dokładność urządzeń pomiarowych, a także mają ustalone procedury zapewniania i kontroli jakości pomiarów w zakresie prowadzenia pomiarów, zbierania danych i przygotowywania sprawozdań; 3) krajowe laboratorium referencyjne do spraw jakości powietrza atmosferycznego, jako organizator porównań między laboratoryjnych i badań biegłości na szczeblu krajowym, powinno być akredytowane zgodnie z normą PN-EN ISO/ IEC 17043 „Ocena zgodności – Ogólne wymagania dotyczące badania biegłości” oraz normą PN-EN ISO/IEC 17025 „Ogólne wymagania dotyczące laboratoriów badawczych i wzorcujących” w zakresie metodyk referencyjnych dla pomiarów zanieczyszczenia powietrza: dwutlenkiem siarki, dwutlenkiem azotu i tlenkami azotu, ołowiem, pyłem za wieszonym PM2,5 i pyłem zawieszonym PM10, benzenem, tlenkiem węgla i ozonem – przynajmniej w odniesieniu do tych zanieczyszczeń, dla których stężenia przekraczają dolny próg oszacowania; 4) urządzenia pomiarowe: a) pracują w oparciu o metodyki referencyjne w zakresie pomiarów zanieczyszczenia powietrza: dwutlenkiem siar ki, dwutlenkiem azotu i tlenkami azotu, ołowiem, pyłem zawieszonym PM2,5 i pyłem zawieszonym PM10, ben zenem, tlenkiem węgla i ozonem, określone w załączniku nr 7 do rozporządzenia, b) spełniają wymagania dotyczące skuteczności w odniesieniu do warunków środowiskowych i lokalizacji charak terystycznych dla terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5) jeżeli badania potwierdzające, że urządzenia pomiarowe spełniają wymagania określone w pkt 4, zostały wykonane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, sprawozdania z tych badań muszą być wykonane przez laborato rium badawcze akredytowane w momencie wykonywania tych badań, zgodnie z normą EN ISO/IEC 17025, w zakre sie przeprowadzanych badań; 6) spełnienie warunków, o których mowa w pkt 4 i 5, zostało potwierdzone przez krajowe laboratorium referencyjne do spraw jakości powietrza atmosferycznego; 7) potwierdzenie, o którym mowa w pkt 6, zostało udostępnione przez krajowe laboratorium referencyjne do spraw jakości powietrza atmosferycznego. 2. Dopuszcza się stosowanie metodyk innych niż referencyjne pod warunkiem wykazania, że metodyka taka daje równo ważne wyniki w porównaniu z metodykami referencyjnymi. 3. W przypadku pyłu zawieszonego PM10 i pyłu zawieszonego PM2,5, w celu wykazania odpowiedniego poziomu porównywalności danych metodyki równoważnej do metodyki referencyjnej, należy stosować normę PN-EN 16450:2017-05 „Powietrze atmosferyczne – Automatyczne systemy pomiarowe do pomiarów stężenia pyłu zawieszonego (PM10; PM2,5)”. Wyniki uzyskane za pomocą metodyki równoważnej do metodyki referencyjnej należy skorygować (wsteczna korekta), aby uzyskane wyniki były równoważne z tymi, które otrzymano za pomocą metodyki referencyjnej. § 6. 1. Górne i dolne progi oszacowania dla benzenu, dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, ozonu, tlenku węgla, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego PM10 oraz ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 oraz dopuszczalne częstości ich przekraczania na potrzeby ustalania metody oceny poziomów substan cji w powietrzu określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. 2. Dolny lub górny próg oszacowania uznaje się za przekroczony w przypadku: 1) benzenu, dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, tlenku węgla, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszo nego PM10, ołowiu, arsenu, kadmu, niklu, benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10, jeżeli podczas pięciu poprzed nich lat był przekroczony w trzech lub więcej odrębnych latach; 2) ozonu, jeżeli podczas pięciu poprzednich lat był przekroczony przynajmniej w jednym roku. 3. W przypadku braku danych pomiarowych z okresu poprzednich pięciu lat do określenia, czy progi, o których mowa w ust. 2, zostały przekroczone, wykorzystuje się dane z krótszego okresu pomiarowego, jeżeli pomiary były prowadzone w czasie i w miejscach o najwyższych poziomach substancji w powietrzu, w połączeniu z wynikami inwentaryzacji emisji i modelowania matematycznego transportu i przemian substancji w powietrzu. Dziennik Ustaw – 5 – Poz. 870 4. Dla strefy, której klasyfikacji, zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy, dokonuje się metodami innymi niż pomiary, gromadzi się: 1) opis czynności wykonywanych w związku z klasyfikacją; 2) opis zastosowanych metod przy dokonywaniu klasyfikacji; 3) informacje o źródłach danych i informacje wykorzystane przy dokonywaniu klasyfikacji; 4) opis wyników klasyfikacji wraz z niepewnością; 5) informacje o zasięgu terytorialnym każdego obszaru, na którym poziom substancji przekracza górny lub dolny próg oszacowania. § 7. 1. Kryteria lokalizacji punktów pomiarowych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. 2. Przy ocenie poziomów substancji w powietrzu ze względu na ochronę zdrowia ludzi oraz ze względu na ochronę roślin wykorzystuje się wyniki pomiarów z punktów pomiarowych substancji spełniających kryteria lokalizacji punktów pomiarowych. 3. Jakość powietrza atmosferycznego jest oceniana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyjątkiem miejsc wy mienionych w § 2 ust. 3, według kryteriów określonych w ust. 1 i 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia. Przepisy ust. 1 i 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia mają również zastosowanie w stopniu, w jakim jest możliwa identyfikacja poszczegól nych miejsc, w których zostały określone stężenia danych zanieczyszczeń, w przypadku gdy jakość powietrza atmosferycz nego jest oceniana za pomocą pomiarów wskaźnikowych lub modelowania matematycznego transportu i przemian substan cji w powietrzu. § 8. 1. Minimalną liczbę stałych stanowisk pomiarowych: 1) do pomiarów poziomów benzenu, dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego PM10 i tlenku węgla w powietrzu oraz ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszo nym PM10, 2) do pomiarów stężenia ozonu – określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. 2. W przypadku pomiarów poziomów benzenu, dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego PM10 i tlenku węgla w powietrzu oraz ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 minimalna liczba stałych stanowisk pomiarowych w strefach, w których są wymagane pomiary pozio mów substancji w powietrzu, może być zmniejszona do 50 % w stosunku do minimalnej liczby stanowisk pomiarowych w strefach określonej w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wyniki pomiarów są uzupełniane danymi uzyskanymi z innych metod, takich jak modelowanie matematyczne transportu i przemian substancji w powietrzu, inwentaryzacje emisji lub pomiary wskaźnikowe, pod warunkiem że dane te umożliwią dokonanie rzetelnej oceny poziomów substancji w powie trzu i zapewnią właściwą informację dla społeczeństwa. § 9. 1. Oceny jakości powietrza w strefach, w których poziom substancji przekracza górny próg oszacowania, dokonuje się na podstawie pomiarów ciągłych rozumianych jako pomiary automatyczne lub jako pomiary manualne prowadzone w spo sób systematyczny, w stałych punktach pomiarowych, w których występowały wcześniej najwyższe stężenia substancji. 2. Przy dokonywaniu ocen, o których mowa w ust. 1, można dodatkowo wykorzystać metody modelowania matema tycznego transportu i przemian substancji w powietrzu, którego wyniki powinny być poddane sprawdzeniu poprawności (walidacji) w oparciu o wyniki pomiarów ciągłych substancji w powietrzu. 3. Oceny jakości powietrza w strefach, w których poziom substancji nie przekracza górnego progu oszacowania, a prze kracza dolny próg oszacowania, dokonuje się na podstawie pomiarów w stałych punktach pomiarowych w połączeniu z me todami szacowania, w tym metodą modelowania matematycznego transportu i przemian substancji w powietrzu, której wy niki powinny być poddane walidacji w oparciu o wyniki pomiarów ciągłych substancji w powietrzu. 4. Oceny jakości powietrza w strefach, w których poziom substancji nie przekracza dolnego progu oszacowania, można dokonać na podstawie modelowania matematycznego transportu i przemian substancji w powietrzu, innych metod szacowa nia lub pomiarów wskaźnikowych. 5. Pomiarów, o których mowa w ust. 1, 3 i 4, dokonuje się zgodnie z metodykami referencyjnymi, o których mowa w § 13. Dziennik Ustaw – 6 – Poz. 870 § 10. 1. Pomiary poziomów substancji, które przyczyniają się do tworzenia ozonu przyziemnego w powietrzu, obejmu jące co najmniej tlenki azotu, tlenek węgla i lotne związki organiczne, prowadzi się w co najmniej jednym punkcie pomia rowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Głównym celem pomiarów, o których mowa w ust. 1, jest analiza zmian stężeń prekursorów ozonu w czasie, spraw dzenie skuteczności strategii redukcji emisji, kontrola spójności inwentaryzacji emisji oraz pomoc w identyfikacji źródeł emisji do zaobserwowanych stężeń zanieczyszczeń. Celem dodatkowym jest lepsze zrozumienie procesów powstawania ozonu i rozprzestrzeniania się jego prekursorów, jak również zastosowanie modeli matematycznych transportu i przemian substancji w powietrzu, w tym modeli fotochemicznych. 3. Wykaz substancji, które przyczyniają się do tworzenia ozonu przyziemnego w powietrzu, określa załącznik nr 5 do rozporządzenia. § 11. W celu określenia udziału benzo(a)pirenu w wielopierścieniowych węglowodorach aromatycznych obecnych w powietrzu, oprócz pomiarów benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10, prowadzi się pomiary zawartości benzo(a)an tracenu, benzo(b)fluorantenu, benzo(j)fluorantenu, benzo(k)fluorantenu, indeno(l,2,3-cd)pirenu, dibenzo(a,h)antracenu w pyle zawieszonym PM10 w jednym punkcie pomiarowym w obszarze tła miejskiego w województwie. § 12. 1. Pomiary: 1) składu chemicznego pyłu zawieszonego PM2,5 i pyłu zawieszonego PM10, 2) rtęci całkowitej w stanie gazowym, 3) depozycji całkowitej substancji rozumianej jako masa całkowita zanieczyszczeń, które przedostają się z atmosfery na powierzchnię ziemi na określonym obszarze w danym czasie – wspomagające ocenę jakości powietrza, prowadzi się na obszarze tła regionalnego w co najmniej trzech punktach pomia rowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w oddaleniu od istotnych źródeł zanieczyszczeń. 2. Pomiary, o których mowa w ust. 1, mogą być w uzasadnionych przypadkach skoordynowane ze strategią monitoro wania oraz programem pomiarów w ramach wspólnego programu monitoringu i oceny przenoszenia zanieczyszczeń powie trza na dalekie odległości w Europie (EMEP)4). 3. Pomiary, o których mowa w ust. 1, mogą być w uzasadnionych przypadkach prowadzone wspólnie z sąsiadującymi z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej państwami członkowskimi Unii Europejskiej, pod warunkiem że jeden punkt pomia rowy przypada na obszar 100 tysięcy km2. 4. Zakres pomiarów, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 6 do rozporządzenia. § 13. Metodyki referencyjne określa załącznik nr 7 do rozporządzenia. § 14. 1. Przeglądu lokalizacji punktów pomiarowych pod kątem ich zgodności z kryteriami i warunkami określonymi w załącznikach nr 3 i 4 do rozporządzenia dokonuje się co najmniej raz na 2 lata. 2. Dokumentację dotyczącą uzasadnienia lokalizacji punktów pomiarowych, w tym jej zakres, określa załącznik nr 8 do rozporządzenia. § 15. Kryteria kontroli poprawności danych dotyczących substancji w powietrzu w trakcie ich agregacji i obliczania parametrów statystycznych dla substancji określa załącznik nr 9 do rozporządzenia. § 16. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia5).6) 4) Oświadczenie rządowe z dnia 18 listopada 1988 r. w sprawie przystąpienia przez Polską Rzeczpospolitą Ludową do Protokołu do Konwencji z 1979 r. w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości, dotyczącego długofalowego finansowania wspólnego programu monitoringu i oceny przenoszenia zanieczyszczeń powietrza na dalekie odległości w Europie (EMEP), sporządzonego w Genewie dnia 28 września 1984 r. (Dz. U. poz. 314). 5) Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 17 grudnia 2020 r. 6) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 8 czerwca 2018 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (Dz. U. poz. 1119), które zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1479) utraciło moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Dziennik Ustaw – 7 – Poz. 870 1 Za łą cz ni ki d o ro zp or zą dz en ia M in ist ra K lim at u i Ś ro do w isk a z dn ia 1 1 gr ud ni a 2 02 0 r. (p oz . … ) Za łą cz ni k nr 1 W Y M A G A N IA D O TY CZ Ą CE JA K O ŚC I P O M IA RÓ W I IN N Y CH M ET O D O CE N Y JA K O ŚC I P O W IE TR ZA Ta be la 1 . W ym ag an ia , j ak ie p ow in ny sp eł ni ać w yn ik i p om ia ró w c ią gł yc h1) , 2 ) W ym ag an ia D w ut le ne k si ar ki , dw ut le ne k az ot u, tl en ki az ot u i t le ne k w ęg la Py ł z aw ie sz on y PM 2, 5, p ył za w ie sz on y PM 10 i o łó w B en ze n3) O zo n, dw ut le ne k az ot u i t le ne k az ot u4) B en zo (a )p ire n3) A rs en , k ad m , ni ki el 3) W ie lo pi er śc ie ni ow e w ęg lo w od or y ar om at yc zn e in ne ni ż b en zo (a )p ire n, rt ęć g az ow a og ół em C ał ko w ita de po zy cj a su bs ta nc ji N ie pe w no ść 5) 15 % 25 % 25 % 15 % 50 % 40 % 50 % 70 % M in im al ny p ro ce nt w aż ny ch da ny ch 90 % 90 % 90 % 90 % w le ci e, 75 % w z im ie 90 % 90 % 90 % 90 % M in im al ne p ok ry ci e cz as u – – – – 33 % 6) 50 % 6) – – – pu nk ty p om ia ro w e tła m ie js ki eg o i k om un ik ac yj ne – – 35 % 6) – – – – – – pu nk ty p om ia ro w e ze w zg lę du na o dd zi ał yw an ie p rz em ys łu – – 90 % – – – – – Ta be la 2 . W ym ag an ia , j ak ie p ow in ny sp eł ni ać w yn ik i p om ia ró w w sk aź ni ko w yc h1) , 2 ), 7) W ym ag an ia D w ut le ne k si ar ki , dw ut le ne k az ot u i t le nk i a zo tu Py ł z aw ie sz on y PM 2, 5, p ył za w ie sz on y PM 10 i o łó w B en ze n Tl en ek w ęg la O zo n, dw ut le ne k az ot u i t le ne k az ot u4) B en zo (a )p ire n A rs en , ka dm , n ik ie l W ie lo pi er śc ie ni ow e w ęg lo w od or y ar om at yc zn e in ne n iż b en zo (a )p ire n, rtę ć ga zo w a og ół em C ał ko w ita de po zy cj a su bs ta nc ji N ie pe w no ść 5) 25 % 50 % 30 % 25 % 30 % 50 % 40 % 50 % 70 % M in im al ny p ro ce nt w aż ny ch d an yc h 90 % 90 % 90 % 90 % 90 % 90 % 90 % 90 % 90 % M in im al ne p ok ry ci e cz as u8) 14 % 14 % 14 % 14 % >1 0 % w le ci e 14 % 6) 14 % 6) 14 % 6) 33 % 6) Za łą cz ni ki d o ro zp or zą dz en ia M in is tra K lim at u i Ś ro do w is ka z dn ia 1 1 gr ud ni a 20 20 r. (D z. U . z 2 02 4 r. po z. 8 70 ) Z ał ąc zn ik n r 1 W Y M A G A N IA D O TY C ZĄ C E JA K O ŚC I P O M IA R Ó W I IN N Y C H M ET O D O C EN Y JA K O ŚC I P O W IE TR ZA Dziennik Ustaw – 8 – Poz. 870 2 Ta be la 3 . W ym ag an ia , j ak ie p ow in ny sp eł ni ać w yn ik i m od el ow an ia m at em at yc zn eg o tr an sp or tu i pr ze m ia n su bs ta nc ji w p ow ie tr zu W ym ag an ia D w ut le ne k si ar ki , dw ut le ne k az ot u i t le nk i a zo tu Py ł z aw ie sz on y PM 2, 5, p ył za w ie sz on y PM 10 i o łó w B en ze n Tl en ek w ęg la O zo n B en zo (a )p ire n A rs en , ka dm , n ik ie l W ie lo pi er śc ie ni ow e w ęg lo w od or y ar om at yc zn e in ne n iż b en zo (a )p ire n, rtę ć ga zo w a og ół em C ał ko w ita de po zy cj a su bs ta nc ji N ie pe w no ść 9) : St ęż en ie śr ed ni e je dn og od zi nn e 50 % – – 50 % 50 % – – – – St ęż en ie śr ed ni e oś m io go dz in ne 50 % – – 50 % 50 % – – – – St ęż en ie śr ed ni e do bo w e 50 % – – 50 % – – – – – St ęż en ie śr ed ni e ro cz ne 30 % 50 % 50 % 30 % – 60 % 60 % 60 % 60 % Ta be la 4 . W ym ag an ia , j ak ie p ow in ny sp eł ni ać in ne m et od y sz ac ow an ia W ym ag an ia D w ut le ne k si ar ki , dw ut le ne k az ot u i t le nk i a zo tu Py ł z aw ie sz on y PM 2, 5, p ył za w ie sz on y PM 10 i o łó w B en ze n Tl en ek w ęg la O zo n B en zo (a )p ire n A rs en , ka dm , n ik ie l W ie lo pi er śc ie ni ow e w ęg lo w od or y ar om at yc zn e in ne n iż b en zo (a )p ire n, rtę ć ga zo w a og ół em C ał ko w ita de po zy cj a su bs ta nc ji N ie pe w no ść 10 ) 75 % 10 0 % 10 0 % 75 % 75 % 10 0 % 10 0 % 10 0 % 10 0 % O bj aś ni en ia : 1) U dz ia ły p ro ce nt ow e są p od an e dl a po je dy nc zy ch p om ia ró w u śr ed ni on yc h od po w ie dn io d o ok re su u śr ed ni an ia w yn ik ów p om ia ró w , dl a kt ór eg o ok re ślo no p oz io m y do pu sz cz al ne , p oz io m y do ce lo w e lu b po zi om y ce ló w d łu go te rm in ow yc h su bs ta nc ji w p ow ie trz u, d la 9 5 % p rz ed zi ał u uf no śc i. W ym ag an ia c o do m in im al ne j i lo śc i w aż ny ch da ny ch n ie u w zg lę dn ia ją u tra ty d an yc h z po w od u ok re so w eg o sp ra w dz an ia i d os tra ja ni a pr zy rz ąd u po m ia ro w eg o (k al ib ra cj i) lu b no rm al ne j ko ns er w ac ji ur zą dz eń po m ia ro w yc h. 2) W p rz yp ad ku p om ia ru b en zo (a )p ire nu i i nn yc h w ie lo pi er śc ie ni ow yc h w ęg lo w od or ów a ro m at yc zn yc h or az a rs en u, k ad m u, n ik lu i o ło w iu w p yl e za w ie sz on ym P M 10 ni ez bę dn y je st c ał od ob ow y po bó r p ró be k. P oj ed yn cz e pr ób ki p ob ra ne w o kr es ie d o je dn eg o m ie si ąc a m og ą by ć, z z ac ho w an ie m n al eż yt ej s ta ra nn oś ci , ł ąc zo ne i oz na cz an e ja ko p ró bk a łą cz na , p od w ar un ki em ż e uż yt a m et od a gw ar an tu je st ab iln oś ć pr ób ek p rz ez te n ok re s. Po bó r p ró be k m us i b yć ro zł oż on y ró w no m ie rn ie w c ią gu d ni ty go dn ia i na pr ze str ze ni c ał eg o ro ku . D o po m ia ró w d ep oz yc ji su bs ta nc ji za le ca s ię p ob ór p ró be k m ie się cz ny ch lu b ty go dn io w yc h w c ią gu c ał eg o ro ku . P on ad to w yc in an ie fr ag m en tó w fil tró w z p ró bk am i p ył u za w ie sz on eg o PM 10 d o oz na cz an ia m et al i i w ie lo pi er śc ie ni ow yc h w ęg lo w od or ów a ro m at yc zn yc h w c el u da lsz ej a na liz y je st m oż liw e, w p rz yp ad ku gd y ist ni ej ą do w od y na to , ż e pr ób ka b ęd ąc a fra gm en te m fi ltr a je st re pr ez en ta ty w na d la c ał eg o fil tra i że n ie z m ni ej sz y to c zu ło śc i w yk ry w an ia w p or ów na ni u z od po w ie dn im i ce la m i d ot yc zą cy m i j ak oś ci d an yc h. Ja ko a lte rn at yw a dl a dz ie nn eg o po bi er an ia p ró be k je st d oz w ol on e ty go dn io w e po bi er an ie p ró be k dl a m et al i w p yl e za w ie sz on ym P M 10 , o ile c ha ra kt er ys ty ki p ob ie ra ni a ni e są z ag ro żo ne . 3) W p rz yp ad ku b en ze nu , a rs en u, k ad m u, n ik lu i be nz o( a) pi re nu p om ia ry c ią gł e oz na cz aj ą po m ia ry s ys te m at yc zn e. 4) W p un kt ac h po m ia ro w yc h m ie rz ąc yc h stę że ni a oz on u. Dziennik Ustaw – 9 – Poz. 870 3 5) N ie pe w no ść ( ok re ślo na n a 95 % p oz io m u uf no śc i) m et od o ce ny z os ta ni e oc en io na w ed łu g IS O /IE C G ui de 9 8 3 „U nc er ta in ty o f m ea su re m en t – Pa rt 3: G ui de t o th e ex pr es sio n of u nc er ta in ty in m ea su re m en t ( G U M :1 99 5) ”, m et od ol og ią n or m y pr ze no sz ąc ej n or m ę IS O 5 72 5 or az w sk az ów ka m i z aw ar ty m i w R ap or ci e te ch ni cz ny m C EN C R 14 37 7: 20 02 „ A ir qu al ity – A pp ro ac h to u nc er ta in ty e st im at io n fo r am bi en t ai r re fe re nc e m ea su re m en t m et ho ds ”. O kr eś lo ne w t ab el i w ar to śc i pr oc en to w e ni ep ew no śc i do ty cz ą po je dy nc zy ch p om ia ró w u śr ed ni on yc h w d an ym o kr es ie , dl a kt ór yc h ok re ślo no p oz io m y do pu sz cz al ne ( lu b po zi om y do ce lo w e w p rz yp ad ku o zo nu ), dl a 95 % pr ze dz ia łu u fn oś ci . N ie pe w no ść d la p om ia ró w c ią gł yc h in te rp re tu je s ię ja ko m aj ąc ą za sto so w an ie w z ak re sie s tę że ń zb liż on yc h do o dp ow ie dn ie go p oz io m u do pu sz cz al ne go (lu b po zi om u do ce lo w eg o w p rz yp ad ku o zo nu ). 6) Po m ia ry s ys te m at yc zn e ro zł oż on e ró w no m ie rn ie w c ią gu ro ku , r ep re ze nt at yw ne d la ró żn yc h w ar un kó w m et eo ro lo gi cz ny ch i dz ia ła ln oś ci c zł ow ie ka (w p rz yp ad ku p om ia ró w be nz en u, b io rą c po d uw ag ę w pł yw k om un ik ac ji) . 7) Po m ia ry w sk aź ni ko w e oz na cz aj ą po m ia ry , d la k tó ry ch w ym ag an ia d ot yc zą ce ja ko śc i d an yc h są m ni ej re str yk cy jn e w p or ów na ni u z po m ia ra m i c ią gł ym i. 8) Je de n po m ia r t yg od ni ow o, w sp os ób lo so w y, ró w no m ie rn ie w c ią gu ro ku , l ub o sie m ty go dn i r ów no m ie rn ie w c ią gu ro ku . 9) N ie pe w no ść m et od m od el ow an ia m at em at yc zn eg o tra ns po rtu i pr ze m ia n su bs ta nc ji w p ow ie trz u de fin io w an a ja ko m ak sy m al ne o dc hy le ni e w ar to śc i s tę że ń zm ie rz on yc h od ob lic zo ny ch , d la 9 0 % s ta no w is k po m ia ro w yc h, w o kr es ie u śr ed ni an ia p rz yj ęt ym d la p oz io m u do pu sz cz al ne go , p oz io m u do ce lo w eg o lu b po zi om u ce lu d łu go te rm in ow eg o, be z uw zg lę dn ia ni a cz as u w ys tą pi en ia p os zc ze gó ln yc h zd ar ze ń. N ie pe w no ść m od el ow an ia m at em at yc zn eg o tra ns po rtu i p rz em ia n su bs ta nc ji w p ow ie trz u po w in na b yć in te rp re to w an a ja ko s to so w al na d la p oz io m ów s tę że ń w z ak re sie z bl iż on ym d o od po w ie dn ie go p oz io m u do pu sz cz al ne go , po zi om u do ce lo w eg o lu b po zi om u ce lu dł ug ot er m in ow eg o. P om ia ry w yb ra ne d o po ró w na ni a z w yn ik am i m od el ow an ia m at em at yc zn eg o tra ns po rtu i pr ze m ia n su bs ta nc ji w p ow ie trz u p ow in ny b yć re pr ez en ta ty w ne w sk al i o dp ow ie dn ie j d o sk al i m od el ow an ia m at em at yc zn eg o tra ns po rtu i pr ze m ia n su bs ta nc ji w p ow ie trz u. 10 ) N ie pe w no ść m et od s za co w an ia d ef in io w an a ja ko m ak sy m al ne o dc hy le ni e m ie rz on yc h i ob lic za ny ch p oz io m ów s ub sta nc ji od po w ie dn io d o ok re su u śr ed ni an ia w yn ik ów po m ia ró w , d la k tó ry ch o kr eś lo no p oz io m y do pu sz cz al ne , p oz io m y do ce lo w e lu b po zi om y ce ló w d łu go te rm in ow yc h su bs ta nc ji w p ow ie trz u. Dziennik Ustaw – 10 – Poz. 870 4 Za łą cz ni k nr 2 G Ó RN E I D O LN E PR O G I O SZ A CO W A N IA D LA B EN ZE N U , D W U TL EN K U A ZO TU , T LE N K Ó W A ZO TU , D W U TL EN K U S IA RK I, O ZO N U , T LE N K U W ĘG LA , P Y ŁU Z A W IE SZ O N EG O P M 2, 5, P Y ŁU Z A W IE SZ O N EG O P M 10 O RA Z O ŁO W IU , A RS EN U , K A D M U , N IK LU I B EN ZO (A )P IR EN U W P Y LE ZA W IE SZ O N Y M P M 10 O R A Z D O PU SZ C ZA LN E C ZĘ ST O ŚC I I CH P RZ EK R A C ZA N IA N A P O TR ZE B Y U ST A LA N IA M ET O D Y O CE N Y P O ZI O M Ó W SU B ST A N C JI W P O W IE TR ZU Ta be la 1 . G ór ne i do ln e pr og i o sz ac ow an ia d la b en ze nu , d w ut le nk u az ot u, t le nk ów a zo tu , d w ut le nk u sia rk i, tle nk u w ęg la , p ył u za w ie sz on eg o PM 2, 5, py łu z aw ie sz on eg o PM 10 i oł ow iu w p yl e za w ie sz on ym P M 10 o ra z do pu sz cz al ne c zę st oś ci ic h pr ze kr ac za ni a Lp . N az w a su bs ta nc ji O kr es u śr ed ni an ia w yn ik ów p om ia ró w Po zi om d op us zc za ln y su bs ta nc ji w p ow ie trz u [µ g/ m 3 ] G ór ny p ró g os za co w an ia D ol ny p ró g os za co w an ia % p oz io m u do pu sz cz al ne go (w ar to ść w µ g/ m 3 ) do pu sz cz al na c zę sto ść pr ze kr oc ze ń w ro ku ka le nd ar zo w ym % p oz io m u do pu sz cz al ne go (w ar to ść w µ g/ m 3 ) do pu sz cz al na c zę sto ść pr ze kr oc ze ń w ro ku ka le nd ar zo w ym 1 B en ze n ro k ka le nd ar zo w y 51) 70 (3 ,5 ) – 40 (2 ) – 2 D w ut le ne k az ot u je dn a go dz in a 20 01) 70 (1 40 ) 18 ra zy 50 (1 00 ) 18 ra zy ro k ka le nd ar zo w y 40 1) 80 (3 2) – 65 (2 6) – 3 Tl en ki a zo tu 2) ro k ka le nd ar zo w y 30 3) 80 (2 4) – 65 (1 9, 5) – 4 D w ut le ne k si ar ki 24 g od zi ny 12 51) 60 (7 5) 3 ra zy 40 (5 0) 3 ra zy po ra z im ow a4) 20 3) 60 (1 2) – 40 (8 ) – 5 Tl en ek w ęg la 8 go dz in 10 0 00 1) 70 (7 00 0) – 50 (5 00 0) – 6 Py ł z aw ie sz on y PM 2, 55 ) ro k ka le nd ar zo w y 25 1) 70 (1 7) – 50 (1 2) – 7 Py ł z aw ie sz on y PM 10 6) 24 g od zi ny 50 1) 70 (3 5) 35 ra zy 50 (2 5) 35 ra zy ro k ka le nd ar zo w y 40 1) 70 (2 8) – 50 (2 0) – 8 O łó w ro k ka le nd ar zo w y 0, 51) 70 (0 ,3 5) – 50 (0 ,2 5) – Z ał ąc zn ik n r 2 G Ó R N E I D O LN E PR O G I O SZ A C O W A N IA D LA B EN ZE N U , D W U TL EN K U A ZO TU , T LE N K Ó W A ZO TU , D W U TL EN K U S IA R K I, O ZO N U , T LE N K U W ĘG LA , PY ŁU Z A W IE SZ O N EG O P M 2, 5, P Y ŁU Z A W IE SZ O N EG O P M 10 O R A Z O ŁO W IU , A R SE N U , K A D M U , N IK LU I B EN ZO (A )P IR EN U W P Y LE Z A W IE SZ O N Y M P M 10 O R A Z D O PU SZ C ZA LN E C ZĘ ST O ŚC I I C H P R ZE K R A C ZA N IA N A P O TR ZE B Y U ST A LA N IA M ET O D Y O C EN Y P O ZI O M Ó W S U B ST A N C JI W P O W IE TR ZU Dziennik Ustaw – 11 – Poz. 870 5 Ta be la 2 . G ór ne i do ln e pr og i o sz ac ow an ia d la a rs en u, k ad m u, n ik lu i be nz o( a) pi re nu Lp . N az w a su bs ta nc ji O kr es u śr ed ni an ia w yn ik ów po m ia ró w D oc el ow y po zi om su bs ta nc ji w p ow ie trz u ze w zg lę du n a oc hr on ę zd ro w ia lu dz i [ ng /m 3 ] G ór ny p ró g os za co w an ia w yr aż on y ja ko % p oz io m u do ce lo w eg o (w ar to ść w n g/ m 3 ) D ol ny p ró g os za co w an ia w yr aż on y ja ko % p oz io m u do ce lo w eg o (w ar to ść w n g/ m 3 ) 1 A rs en ro k ka le nd ar zo w y 6 60 (3 ,6 ) 40 (2 ,4 ) 2 K ad m ro k ka le nd ar zo w y 5 60 (3 ) 40 (2 ) 3 N ik ie l ro k ka le nd ar zo w y 20 70 (1 4) 50 (1 0) 4 B en zo (a )p ire n ro k ka le nd ar zo w y 1 60 (0 ,6 ) 40 (0 ,4 ) Ta be la 3 . G ór ne i do ln e pr og i o sz ac ow an ia d la o zo nu N az w a su bs ta nc ji O kr es u śr ed ni an ia w yn ik ów po m ia ró w Po zi om c el u dł ug ot er m in ow eg o dl a oz on u w p ow ie trz u G ór ny p ró g os za co w an ia w yr aż on y ja ko % p oz io m u ce lu d łu go te rm in ow eg o D ol ny p ró g os za co w an ia w yr aż on y ja ko % p oz io m u ce lu dł ug ot er m in ow eg o O zo n 8 go dz in 12 0 µg /m 3) , 7 ) 10 0 (1 20 µ g/ m 3 ) – ok re s w eg et ac yj ny (0 1. 05 –3 1. 07 ) 60 00 µ g/ m 3 x h 8) 10 0 (6 00 0 µg /m 3 x h ) – O bj aś ni en ia : 1) P oz io m d op us zc za ln y ze w zg lę du n a oc hr on ę zd ro w ia lu dz i. 2) „ Tl en ki a zo tu ” o zn ac za ją su m ę ob ję to śc io w eg o sto su nk u m ie sz an ki (p pb v) tl en ku a zo tu i dw ut le nk u az ot u, w yr aż on ą w je dn os tk ac h stę że ni a m as ow eg o dw ut le nk u az ot u (μ g/ m 3 ). 3) P oz io m d op us zc za ln y ze w zg lę du n a oc hr on ę ro śli n. 4) P or a zi m ow a oz na cz a ok re s o d 01 .1 0 ro ku p op rz ed ni eg o do 3 1. 03 ro ku a na liz ow an eg o. 5) „ PM 2, 5” o zn ac za p ył p rz ec ho dz ąc y pr ze z ot w ór so rtu ją cy , z de fin io w an y w re fe re nc yj ne j m et od zi e po bi er an ia p ró be k i p om ia ru P M 2, 5, z go dn ie z n or m ą PN E N 1 23 41 :2 01 4 07 , pr zy 5 0 % g ra ni cy sp ra w no śc i d la śr ed ni cy a er od yn am ic zn ej d o 2, 5 μm . 6) „ PM 10 ” oz na cz a py ł p rz ec ho dz ąc y pr ze z ot w ór so rtu ją cy , z de fin io w an y w re fe re nc yj ne j m et od zi e po bi er an ia p ró be k i p om ia ru P M 10 , z go dn ie z n or m ą PN E N 1 23 41 :2 01 4 07 , pr zy 5 0 % g ra ni cy sp ra w no śc i d la śr ed ni cy a er od yn am ic zn ej d o 10 μ m . 7) P oz io m c el u dł ug ot er m in ow eg o ze w zg lę du n a oc hr on ę zd ro w ia lu dz i. 8) P oz io m c el u dł ug ot er m in ow eg o ze w zg lę du n a oc hr on ę ro śli n. Dziennik Ustaw – 12 – Poz. 870 6 Załącznik nr 3 KRYTERIA LOKALIZACJI PUNKTÓW POMIAROWYCH 1. Lokalizacja w skali mikro 1) wyboru lokalizacji punktów pomiarowych należy dokonać w taki sposób, aby: a) przepływ powietrza wokół czerpni nie był ograniczony żadnymi przeszkodami (nieograniczony napływ w promieniu co najmniej 270° lub 180° dla punktów pomiarowych zlokalizowanych przy linii zabudowy) utrudniającymi przepływ powietrza w pobliżu wlotu czerpni, b) wlot czerpni był zlokalizowany w odległości kilku metrów od budynków, balkonów, drzew i innych przeszkód oraz co najmniej 0,5 m od najbliższego budynku w przypadku punktów pobierania próbek reprezentatywnych dla jakości powietrza przy linii zabudowy, c) czerpnia znajdowała się na wysokości od 1,5 m (strefa oddychania) do 4 m powyżej poziomu gruntu; dopuszcza się wyższe usytuowanie czerpni w przypadkach, gdy punkt pomiarowy ma być reprezentatywny dla większego obszaru, d) punkty pomiarowe substancji przy prowadzeniu pomiarów ze względu na oddziaływanie transportu były lokalizowane w odległości co najmniej 25 m od granicy głównych skrzyżowań, na których krzyżują się drogi o największym natężeniu ruchu i które przerywają przepływ ruchu drogowego oraz powodują emisje (zatrzymywanie i ruszanie z miejsca) inne niż pozostała część drogi; punkty te nie mogą być jednak zlokalizowane w odległości większej niż 10 m od krawężnika, e) czerpnia, w przypadku pomiarów ozonu, znajdowała się w odległości co najmniej 10 m od najbliższej drogi, ale tym większej, im większe jest natężenie ruchu drogowego, oraz z dala od takich źródeł emisji substancji do powietrza jak paleniska i kominy, f) uniknąć ponownego zasysania przez czerpnię powietrza odprowadzanego z punktu pomiarowego, g) uniknąć bezpośredniego zasysania przez czerpnię substancji przed ich dostatecznym wymieszaniem z powietrzem; 2) odstępstwa od kryteriów wymienionych w pkt 1 należy udokumentować zgodnie z § 14 rozporządzenia. 2. Lokalizacja w skali makro 1) punkty pomiarowe substancji przy prowadzeniu pomiarów poziomów benzenu, dwutlenku azotu, dwutlenku siarki, ołowiu, arsenu, kadmu, niklu, benzo(a)pirenu, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego PM10 i tlenku węgla w powietrzu ze względu na ochronę zdrowia ludzi powinny być zlokalizowane tak, aby: a) dostarczały danych z obszarów stref o najwyższych poziomach substancji w powietrzu, na które ludność będzie narażona przez okres odpowiedni do okresu uśredniania wyników pomiarów, dla którego określono poziomy dopuszczalne, poziomy docelowe lub poziomy celów długoterminowych substancji w powietrzu, b) dostarczały danych z innych obszarów stref niż określone w lit. a, dotyczących narażenia ogółu ludności, c) na poziom mierzonej substancji miało wpływ połączenie substancji pochodzących ze wszystkich źródeł emisji położonych pod wiatr w stosunku do punktu pomiarowego; poziom substancji nie powinien być zdominowany przez jedno źródło, chyba że sytuacja ta jest typowa dla większego obszaru miejskiego, d) były reprezentatywne dla: – segmentu ulicy nie mniejszego niż 100 m długości lub obszaru o powierzchni co najmniej 200 m2 w przypadku pomiarów prowadzonych z uwagi na oddziaływanie komunikacji, – obszaru o powierzchni kilku km2 w przypadku pomiarów tła miejskiego, – obszaru o powierzchni co najmniej 250 m × 250 m w przypadku pomiarów prowadzonych z uwagi na oddziaływanie przemysłu, – podobnych lokalizacji nieznajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie; Załącznik nr 3 KRYTERIA LOKALIZACJI PUNKTÓW POMIAROWYCH Dziennik Ustaw – 13 – Poz. 870 7 2) punkty pomiarowe substancji przy prowadzeniu pomiarów poziomów benzenu, dwutlenku azotu, dwutlenku siarki, ołowiu, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego PM10 i tlenku węgla w powietrzu ze względu na ochronę zdrowia ludzi na obszarze pozamiejskim nie powinny być zlokalizowane w pobliżu (to jest w odległości mniejszej niż pięć kilometrów) aglomeracji lub instalacji przemysłowych; 3) punkty pomiarowe substancji do prowadzenia pomiarów poziomów tlenków azotu i dwutlenku siarki w powietrzu ze względu na ochronę roślin powinny być zlokalizowane: a) w odległości ponad 20 km od aglomeracji powyżej 250 000 mieszkańców lub ponad 5 km od innych obszarów zabudowanych, instalacji przemysłowych i głównych szlaków komunikacyjnych (średnie natężenie ruchu powyżej 50 000 pojazdów na dobę), b) tak, aby były reprezentatywne dla obszaru o powierzchni co najmniej 1000 km2; 4) co najmniej jeden punkt pomiarowy przy prowadzeniu pomiarów ze względu na oddziaływanie przemysłu powinien znajdować się po stronie zawietrznej instalacji przemysłowej na najbliższym terenie mieszkalnym; w przypadku braku danych na temat poziomu tła dodatkowy punkt pomiarowy powinien być zlokalizowany w dominującym kierunku wiatru (od strony nawietrznej instalacji przemysłowej); 5) stanowiska pomiarowe do oceny poziomu ozonu w powietrzu ze względu na: a) ochronę zdrowia ludzi na obszarze miejskim powinny: – uwzględniać ocenę narażania ludności na ozon (być zlokalizowane na obszarach z dużą gęstością zaludnienia i stosunkowo wysokimi stężeniami ozonu), – reprezentować obszar kilku km2, – być zlokalizowane z dala od wpływu źródeł emisji lokalnych, w szczególności ruchu samochodowego i stacji benzynowych, – być zlokalizowane w miejscach przewiewnych, – być zlokalizowane na obszarach z zabudową mieszkaniową, w szczególności na osiedlach i terenach handlowych w obrębie miast (w odpowiedniej odległości od drzew); w takim przypadku należy brać pod uwagę szerokie ulice i skwery z bardzo ograniczonym ruchem samochodów lub zamknięte dla ruchu ulicznego, obszary otwarte, takie jak boiska, tereny sportowe i rekreacyjne, b) ochronę zdrowia ludzi i ochronę roślin na obszarze podmiejskim powinny: – uwzględniać ocenę narażania ludności i roślin na obrzeżach aglomeracji powyżej 250 000 mieszkańców, tam gdzie poziomy ozonu wykazują wartości najwyższe, – reprezentować obszar kilkudziesięciu km2, – być zlokalizowane w pewnej odległości od obszaru emisji maksymalnych, po stronie zawietrznej dla dominującego kierunku lub kierunków wiatru występujących w warunkach sprzyjających powstawaniu wysokich stężeń ozonu, – być zlokalizowane w miejscach pobytu ludzi oraz występowania wrażliwych upraw roślin lub naturalnych ekosystemów, zlokalizowanych na obrzeżach aglomeracji powyżej 250 000 mieszkańców, narażonych na wysokie poziomy ozonu, – być zlokalizowane po nawietrznej stronie miasta na obszarach podmiejskich w celu określenia regionalnego tła stężeń ozonu, c) ochronę zdrowia ludzi i ochronę roślin na obszarze pozamiejskim powinny: – uwzględniać ocenę narażania ludności, upraw roślin i naturalnych ekosystemów na stężenia ozonu, – reprezentować obszar kilkuset km2, – być zlokalizowane na terenie niewielkich osiedli lub na obszarach, na których występują naturalne ekosystemy, lasy lub uprawy roślin, z dala od bezpośredniego wpływu źródeł emisji lokalnych, takich jak instalacje przemysłowe i drogi, na terenach otwartych, ale nie na szczytach górskich, Dziennik Ustaw – 14 – Poz. 870 8 d) ochronę zdrowia ludzi i ochronę roślin na obszarze tła regionalnego: – powinny być zlokalizowane na terenach o niskiej gęstości zaludnienia, w szczególności w obrębie naturalnych ekosystemów, lasów, w odległości co najmniej 20 km od terenów miejskich i przemysłowych i z dala od lokalnych źródeł emisji, – powinny reprezentować obszar od 1000 do 10 000 km2, – nie powinny być zlokalizowane na terenach narażonych na występowanie lokalnej inwersji atmosferycznej, na szczytach wyższych gór oraz na obszarach nadmorskich ze stwierdzoną lokalną cyrkulacją powietrza w cyklu dobowym, e) w uzasadnionych przypadkach lokalizację stanowisk pomiarowych do oceny poziomu ozonu w powietrzu na obszarze pozamiejskim i tła regionalnego należy skoordynować z wymogami monitorowania określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1737/2006 z dnia 7 listopada 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia (WE) nr 2152/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego monitorowania wzajemnego oddziaływania lasów i środowiska naturalnego we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L 334 z 30.11.2006, str. 1). Dziennik Ustaw – 15 – Poz. 870 9 Za łą cz ni k nr 4 M IN IM A LN A L IC ZB A S TA ŁY CH S TA N O W IS K P O M IA R O W Y CH 1. M in im al na l ic zb a st ał yc h st an ow isk p om ia ro w yc h do p om ia ró w p oz io m ów b en ze nu , dw ut le nk u az ot u, t le nk ów a zo tu , dw ut le nk u sia rk i, py łu za w ie sz on eg o PM 2, 5, p ył u za w ie sz on eg o PM 10 i tle nk u w ęg la w p ow ie tr zu o ra z oł ow iu , a rs en u, k ad m u, n ik lu i be nz o( a) pi re nu w p yl e za w ie sz on ym PM 10 M in im al na li cz ba st ał yc h sta no w isk p om ia ro w yc h w ym ag an a n a p ot rz eb y oc en y ja ko śc i p ow ie trz a z e w zg lę du n a o ch ro nę zd ro w ia lu dz i p od k ąt em p oz io m ów do pu sz cz al ny ch i do ce lo w yc h or az p ro gó w a la rm ow yc h, g dy p om ia ry st an ow ią je dy ne ź ró dł o in fo rm ac ji o ja ko śc i p ow ie trz a 1) M on ito ri ng w pł yw u ro zp ro sz on yc h źr ód eł e m isj i: Li cz ba m ie sz ka ńc ów str ef y (w ty sią ca ch ) M in im al na li cz ba st ał yc h sta no w isk p om ia ro w yc h po zi om su bs ta nc ji w p ow ie trz u pr ze kr ac za g ór ny p ró g os za co w an ia po zi om su bs ta nc ji w p ow ie trz u zn aj du je si ę m ię dz y gó rn ym a d ol ny m p ro gi em os za co w an ia be nz en , d w ut le ne k az ot u, tl en ki a zo tu , dw ut le ne k sia rk i, oł ów , tle ne k w ęg la py ł z aw ie sz on y (s um a PM 2, 5 i P M 10 ) ar se n, k ad m , n ik ie l be nz o( a) pi re n be nz en , d w ut le ne k az ot u, tl en ki a zo tu , dw ut le ne k sia rk i, oł ów , tle ne k w ęg la py ł z aw ie sz on y (s um a PM 2, 5 i P M 10 ) ar se n, ka dm , n ik ie l be nz o( a) pi re n 0– 24 9 1 2 1 1 1 1 1 1 25 0– 49 9 2 3 1 1 1 2 1 1 50 0– 74 9 2 3 1 1 1 2 1 1 75 0– 99 9 3 4 2 2 1 2 1 1 10 00 –1 49 9 4 6 2 2 2 3 1 1 15 00 –1 99 9 5 7 2 2 2 3 1 1 20 00 –2 74 9 6 8 2 3 3 4 1 1 27 50 –3 74 9 7 10 2 3 3 4 1 1 37 50 –4 74 9 8 11 3 4 3 6 2 2 47 50 –5 99 9 9 13 4 5 4 6 2 2 >6 00 0 10 15 5 5 4 7 2 2 Z ał ąc zn ik n r 4 M IN IM A LN A L IC ZB A S TA ŁY C H S TA N O W IS K P O M IA R O W Y C H Dziennik Ustaw – 16 – Poz. 870 10 a) je że li na jw yż sz e stę że ni a pr ze kr ac za ją g ór ny p ró g os za co w an ia : − 7) w p rz yp ad ku d w ut le nk u az ot u, p ył u za w ie sz on eg o, b en ze nu i t le nk u w ęg la n al eż y uw zg lę dn ić p rz yn aj m ni ej j ed no s ta no w isk o po m ia ro w e do po m ia ró w t ła m ie jsk ie go i j ed no w r ej on ie o dd zi ał yw an ia r uc hu d ro go w eg o (s ta no w isk o po m ia ro w e ko m un ik ac yj ne ), po d w ar un ki em ż e ni e sp ow od uj e to z w ię ks ze ni a lic zb y sta no w isk p om ia ro w yc h; d la t yc h za ni ec zy sz cz eń c ał ko w ita l ic zb a sta no w isk p om ia ro w yc h do p om ia ró w t ła m ie js ki eg o i c ał ko w ita li cz ba s ta no w isk p om ia ro w yc h ko m un ik ac yj ny ch w k ra ju ( w o dn ie si en iu d o m in im al ne j lic zb y st an ow isk p om ia ro w yc h ci ąg ły ch w c el u oc en y zg od no śc i z p oz io m am i d op us zc za ln ym i z e w zg lę du n a oc hr on ę zd ro w ia lu dz i o ra z z po zi om am i a la rm ow ym i w s tre fa ch , o kt ór yc h m ow a w a rt. 8 7 us t. 2 us ta w y z dn ia 2 7 kw ie tn ia 2 00 1 r. – Pr aw o oc hr on y śr od ow isk a (D z. U . z 2 02 4 r. po z. 5 4, z p óź n. z m .), w k tó ry ch po m ia ry c ią gł e st an ow ią je dy ne ź ró dł o in fo rm ac ji) n ie m og ą się ró żn ić o w sp ół cz yn ni k w ię ks zy n iż 2 , − na le ży u trz ym ać st an ow isk a p om ia ro w e, n a k tó ry ch n as tą pi ło p rz ek ro cz en ie p oz io m u do pu sz cz al ne go d la p ył u za w ie sz on eg o PM 10 w ci ąg u os ta tn ic h trz ec h la t, o ile n ie je st ko ni ec zn a zm ia na u m ie jsc ow ie ni a ze w zg lę du n a sz cz eg ól ne o ko lic zn oś ci , z w ła sz cz a ro zw ój p rz es trz en ny , b) w p rz yp ad ku g dy p om ia ry st ęż eń p ył u za w ie sz on eg o PM 2, 5 i p ył u za w ie sz on eg o PM 10 są p ro w ad zo ne w ty m sa m ym p un kc ie p om ia ro w ym , t o są o ne li cz on e ja ko d w a od dz ie ln e st an ow isk a po m ia ro w e; łą cz na li cz ba s ta no w isk p om ia ro w yc h dl a py łu z aw ie sz on eg o PM 2, 5 i p ył u za w ie sz on eg o PM 10 n a te ry to riu m R ze cz yp os po lit ej P ol sk ie j w ym ag an a (ja ko m in im al na ) d o oc en ro cz ny ch n ie p ow in na si ę ró żn ić o w sp ół cz yn ni k w ię ks zy n iż 2 ; 2) M on ito ri ng w pł yw u in st al ac ji pr ze m ys ło w yc h: a) je że li be nz en , d w ut le ne k az ot u, tl en ki a zo tu , d w ut le ne k sia rk i, oł ów , p ył z aw ie sz on y PM 2, 5, p ył z aw ie sz on y PM 10 i tle ne k w ęg la są w pr ow ad za ne d o po w ie trz a ta kż e z du ży ch in sta la cj i p rz em ys ło w yc h ro zu m ia ny ch ja ko in sta la cj e m og ąc e za w sz e zn ac zą co o dd zi ał yw ać n a śr od ow isk o, d la k tó ry ch je st w ym ag an y ra po rt o od dz ia ły w an iu p rz ed się w zi ęc ia n a ś ro do w isk o zg od ni e z pr ze pi sa m i u st aw y z d ni a 3 p aź dz ie rn ik a 2 00 8 r. o ud os tę pn ia ni u in fo rm ac ji o śr od ow isk u i j eg o oc hr on ie , u dz ia le sp oł ec ze ńs tw a w o ch ro ni e śr od ow isk a or az o o ce na ch o dd zi ał yw an ia n a śr od ow isk o (D z. U . z 2 02 3 r. po z. 1 09 4, z p óź n. zm .), co n aj m ni ej je de n pu nk t p om ia ro w y w st re fie p ow in ie n by ć z lo ka liz ow an y po st ro ni e z aw ie trz ne j i ns ta la cj i p rz em ys ło w ej d la d om in uj ąc eg o ki er un ku lu b ki er un kó w w ia tru , n a na jb liż sz ym o bs za rz e za bu do w y m ie sz ka ni ow ej , t ak a by u m oż liw ia ł m on ito ro w an ie o dd zi ał yw an ia in sta la cj i, b) w p rz yp ad ku b ra ku d an yc h na te m at p oz io m u tła d od at ko w y pu nk t p om ia ro w y po w in ie n by ć zl ok al iz ow an y w d om in uj ąc ym k ie ru nk u w ia tru (o d str on y na w ie trz ne j i ns ta la cj i p rz em ys ło w ej ), c) pr zy p ro w ad ze ni u po m ia ró w a rs en u, k ad m u, n ik lu i be nz o( a) pi re nu , z e w zg lę du n a od dz ia ły w an ie in sta la cj i p rz em ys ło w yc h w ym ag aj ąc yc h po zw ol eń zi nt eg ro w an yc h, p un kt p om ia ro w y po w in ie n by ć zl ok al iz ow an y w sp os ób u m oż liw ia ją cy m on ito ro w an ie z as to so w an ia w ty ch in st al ac ja ch n aj le ps zy ch do stę pn yc h te ch ni k; 3) M in im al na li cz ba st ał yc h st an ow isk p om ia ro w yc h pr zy p ro w ad ze ni u po m ia ró w p oz io m ów tl en kó w a zo tu i dw ut le nk u sia rk i w p ow ie tr zu z e w zg lę du na o ch ro nę r oś lin w yn os i: a) je dn o na 2 0 00 0 km 2 , je że li po zi om y ty ch su bs ta nc ji w p ow ie trz u pr ze kr ac za ją g ór ny p ró g os za co w an ia , b) je dn o na 4 0 00 0 km 2 , je że li po zi om y ty ch s ub sta nc ji w p ow ie trz u ni e pr ze kr ac za ją g ór ne go p ro gu o sz ac ow an ia i s ą w yż sz e od d ol ne go p ro gu os za co w an ia . 7) W b rz m ie ni u us ta lo ny m p rz ez § 1 p kt 2 ro zp or zą dz en ia , o k tó ry m m ow a w o dn oś ni ku 3 . . Dziennik Ustaw – 17 – Poz. 870 11 2. M in im al na li cz ba st ał yc h st an ow isk p om ia ro w yc h do p om ia ró w st ęż en ia o zo nu 1) M in im al na l ic zb a st ał yc h st an ow isk p om ia ro w yc h do p om ia ró w c ią gł yc h m aj ąc yc h na c el u oc en ę zg od no śc i z po zi om am i do ce lo w ym i, po zi om am i c el ów d łu go te rm in ow yc h or az p oz io m am i i nf or m ow an ia i po zi om am i a la rm ow ym i, w p rz yp ad ku g dy p om ia ry t e są w ył ąc zn ym źr ód łe m in fo rm ac ji1) , 2 ) : Li cz ba m ie sz ka ńc ów st re fy (w ty sią ca ch ) M in im al na li cz ba st ał yc h sta no w isk p om ia ro w yc h ag lo m er ac je p ow yż ej 2 50 ty s. m ie sz ka ńc ów 3) in ne st re fy 3) , 4 ) Pu nk t p om ia ro w y tła re gi on al ne go 4) 0– 24 9 – 1 Je de n pu nk t p om ia ro w y na 5 0 ty się cy k m 2 ja ko śr ed ni a gę sto ść w e w sz ys tk ic h st re fa ch w k ra ju 25 0– 49 9 1 2 50 0– 99 9 2 2 10 00 –1 49 9 3 3 15 00 –1 99 9 3 4 20 00 –2 74 9 4 5 27 50 –3 75 0 5 6 >3 75 0 je de n do da tk ow y pu nk t p om ia ro w y na 2 m ili on y m ie sz ka ńc ów je de n do da tk ow y pu nk t p om ia ro w y na 2 m ili on y m ie sz ka ńc ów O bj aś ni en ia : 1) W st re fa ch , w k tó ry ch p om ia ry p oz io m ów o zo nu są w ym ag an e, p ro w ad zi si ę ta kż e po m ia ry c ią gł e po zi om ów d w ut le nk u az ot u i t le nk ów a zo tu w p ow ie trz u, z ty m ż e lic zb a sta ły ch st an ow is k po m ia ro w yc h dl a pr ow ad ze ni a po m ia ró w d w ut le nk u az ot u i t le nk ów a zo tu m oż e by ć o po ło w ę m ni ej sz a ni ż ok re ślo na w ta be li. 2) W s tre fie , w k tó re j j es t u m ie js co w io ny ty lk o je de n sta ły p un kt p om ia ro w y, p ow in ny b yć ró w no cz eś ni e pr ow ad zo ne p om ia ry p oz io m ów d w ut le nk u az ot u i t le nk ów az ot u, z w yj ąt ki em p un kt u po m ia ro w eg o na o bs za rz e po za m ie js ki m . 3) C o na jm ni ej je dn o st an ow is ko p om ia ro w e na o bs za ra ch , n a kt ór yc h pr aw do po do bn e je st na ra że ni e lu dn oś ci n a na jw yż sz e stę że ni a oz on u; w p rz yp ad ku a gl om er ac ji po w yż ej 2 50 ty się cy m ie sz ka ńc ów c o na jm ni ej p oł ow a lic zb y sta ły ch p un kt ów p om ia ro w yc h po w in na b yć z lo ka liz ow an a na o bs za ra ch p od m ie js ki ch . 4) Je że li lic zb a m ie sz ka ńc ów st re fy je st m ni ej sz a ni ż 25 0 ty się cy m ie sz ka ńc ów , a w st re fie n ie je st pr ze kr ac za ny g ór ny p ró g os za co w an ia , t o ko or dy na cj a dz ia ła ń m ię dz y są sia du ją cy m i s tre fa m i p ow in na z ap ew ni ć w ła śc iw ą oc en ę po zi om u oz on u w o pa rc iu o st an ow is ko p om ia ro w e na o bs za rz e po za m ie js ki m . 2) M in im al na li cz ba st ał yc h st an ow isk p om ia ro w yc h w o dn ie si en iu d o st re f, w k tó ry ch d ot rz ym an e są p oz io m y ce ló w d łu go te rm in ow yc h: W s tre fa ch , w k tó ry ch d ot rz ym an e są p oz io m y ce ló w d łu go te rm in ow yc h, li cz ba s ta no w isk p om ia ro w yc h oz on u ro zm ie sz cz on yc h w a gl om er ac ja ch i i nn yc h str ef ac h m oż e z os ta ć z m ni ej sz on a d o je dn ej tr ze ci ej il oś ci o kr eś lo ne j w p kt 1 . Z m ni ej sz on a l ic zb a s ta no w isk p om ia ro w yc h w p oł ąc ze ni u z in ny m i m et od am i o ce ny , t ak im i j ak m od el ow an ie m at em at yc zn e tra ns po rtu i pr ze m ia n su bs ta nc ji w p ow ie trz u or az ró w no cz es ne p om ia ry d w ut le nk u az ot u, po w in na w ys ta rc zy ć do b ad an ia tr en dó w z an ie cz ys zc ze ni a po w ie trz a oz on em i oc en y zg od no śc i z p oz io m am i c el ów d łu go te rm in ow yc h. W p rz yp ad ku g dy in fo rm ac je z pu nk tó w p om ia ro w yc h, n a k tó ry ch p ro w ad zo ne są p om ia ry ci ąg łe , s ą w ył ąc zn ym źr ód łe m in fo rm ac ji, m us i z os ta ć z ac ho w an y pr zy na jm ni ej je de n pu nk t p om ia ro w y. Je że li w st re fie , g dz ie p rz ep ro w ad za si ę m od el ow an ie m at em at yc zn e tra ns po rtu i pr ze m ia n su bs ta nc ji w p ow ie trz u, ni e po zo sta ł ż ad en p un kt p om ia ro w y, k oo rd yn ac ja z p un kt am i z na jd uj ąc ym i s ię w st re fa ch są sia du ją cy ch z ap ew ni a od po w ie dn ią o ce nę st ęż en ia o zo nu p od ką te m p oz io m ów ce ló w d łu go te rm in ow yc h. L ic zb a pu nk tó w tł a r eg io na ln eg o w yn os i 1 n a 10 0 ty się cy k m 2 . Dziennik Ustaw – 18 – Poz. 870 12 Załącznik nr 5 WYKAZ SUBSTANCJI, KTÓRE PRZYCZYNIAJĄ SIĘ DO TWORZENIA OZONU PRZYZIEMNEGO W POWIETRZU 1. Tlenki azotu. 2. Tlenek węgla. 3. Lotne związki organiczne (LZO)1): 1) etan; 2) etylen; 3) acetylen; 4) propan; 5) propylen; 6) butan; 7) i-butan; 8) 1-buten; 9) trans-2-buten; 10) cis-2-buten; 11) 1,3-butadien; 12) pentan; 13) i-pentan; 14) 1-penten; 15) 2-penten; 16) izopren; 17) heksan; 18) i-heksan; 19) heptan; 20) oktan; 21) i-oktan; 22) benzen; 23) toluen; 24) etylobenzen; 25) m+p-ksylen; 26) o-ksylen; 27) 1,2,4-trimetylobenzen; 28) 1,2,3-trimetylobenzen; 29) 1,3,5-trimetylobenzen; 30) formaldehyd; 31) węglowodory inne niż metan ogółem. Objaśn ien ie: 1) Lotne związki organiczne (LZO) oznaczają związki organiczne pochodzące ze źródeł antropogenicznych i biogenicznych, inne niż metan, które są zdolne do produkowania utleniaczy fotochemicznych w reakcjach z tlenkami azotu przy udziale światła słonecznego. Załącznik nr 5 WYKAZ SUBSTANCJI, KTÓRE PRZYCZYNIAJĄ SIĘ DO TWORZENIA OZONU PRZYZIEMNEGO W POWIETRZU Dziennik Ustaw – 19 – Poz. 870 13 Załącznik nr 6 ZAKRES POMIARÓW SKŁADU CHEMICZNEGO PYŁU ZAWIESZONEGO PM2,5 I PYŁU ZAWIESZONEGO PM10, RTĘCI CAŁKOWITEJ W STANIE GAZOWYM ORAZ DEPOZYCJI CAŁKOWITEJ SUBSTANCJI WSPOMAGAJĄCYCH OCENĘ JAKOŚCI POWIETRZA NA OBSZARACH TŁA REGIONALNEGO 1. Pomiary składu chemicznego dla pyłu zawieszonego PM10: 1) pył zawieszony PM10; 2) metale ciężkie w pyle zawieszonym PM10: a) ołów, b) kadm, c) arsen, d) nikiel; 3) węglowodory w pyle zawieszonym PM10: a) benzo(a)piren, b) benzo(a)antracen, c) benzo(b)fluoranten, d) benzo(j)fluoranten, e) benzo(k)fluoranten, f) indeno(1,2,3-cd)piren, g) dibenzo(a,h)antracen. 2. Pomiary składu chemicznego dla pyłu zawieszonego PM2,5: 1) pył zawieszony PM2,5; 2) skład chemiczny pyłu zawieszonego PM2,5: a) SO4 2-, b) NO3 , c) Cl-, d) NH4 +, e) Ca2+, f) Mg2+, g) K+, h) Na+, i) węgiel elementarny, j) węgiel organiczny. 3. Pomiary depozycji całkowitej substancji: 1) depozycja całkowita metali ciężkich: a) kadm, b) arsen, c) nikiel, d) rtęć; 2) depozycja całkowita węglowodorów: a) benzo(a)piren, b) benzo(a)antracen, c) benzo(b)fluoranten, d) benzo(j)fluoranten, e) benzo(k)fluoranten, f) indeno(1,2,3-cd)piren, g) dibenzo(a,h)antracen. 4. Pomiary rtęci w stanie gazowym ogółem. Załącznik nr 6 ZAKRES POMIARÓW SKŁADU CHEMICZNEGO PYŁU ZAWIESZONEGO PM2,5 I PYŁU ZAWIESZONEGO PM10, RTĘCI CAŁKOWITEJ W STANIE GAZOWYM ORAZ DEPOZYCJI CAŁKOWITEJ SUBSTANCJI WSPOMAGAJĄCYCH OCENĘ JAKOŚCI POWIETRZA NA OBSZARACH TŁA REGIONALNEGO Dziennik Ustaw – 20 – Poz. 870 14 Za łą cz ni k nr 7 M ET O D Y K I R EF ER EN C Y JN E T ab el a 1. M et od yk i r ef er en cy jn e po bo ru p ró be k i o zn ac za ni a st ęż eń su bs ta nc ji w p ow ie tr zu 1) Lp . Su bs ta nc ja M et od yk i r ef er en cy jn e 1 B en ze n N or m a PN E N 1 46 62 1 :2 00 9 „J ak oś ć po w ie trz a at m os fe ry cz ne go – S ta nd ar do w a m et od a po m ia ru s tę że ń be nz en u – Cz ęś ć 1: P ob ie ra ni e pr ób ek z a po m oc ą po m py , d es or pc ja te rm ic zn a i an al iz a m et od ą c hr om at og ra fii g az ow ej ” N or m a PN E N 1 46 62 2 :2 00 8 „J ak oś ć po w ie trz a at m os fe ry cz ne go – S ta nd ar do w a m et od a po m ia ru s tę że ń be nz en u – Cz ęś ć 2: P ob ie ra ni e pr ób ek z a po m oc ą po m py , d es or pc ja ro zp us zc za ln ik ie m i an al iz a m et od ą c hr om at og ra fii g az ow ej ” N or m a PN E N 1 46 62 3 :2 01 6 01 „ Po w ie trz e at m os fe ry cz ne – S ta nd ar do w a m et od a po m ia ru s tę że ń be nz en u – Cz ęś ć 3: A ut om at yc zn e po bi er an ie p ró be k za p om oc ą po m py i an al iz a in si tu m et od ą ch ro m at og ra fii g az ow ej ” 2 B en zo (a )p ire n Po bó r p ró be k: n or m a PN E N 1 23 41 :2 01 4 07 „ Po w ie trz e at m os fe ry cz ne – S ta nd ar do w a gr aw im et ry cz na m et od a po m ia ro w a do o kr eś la ni a stę że ń m as ow yc h fra kc ji PM 10 lu b PM 2, 5 py łu za w ie sz on eg o” O zn ac za ni e: n or m a PN E N 1 55 49 :2 01 1 „J ak oś ć po w ie trz a – St an da rd ow a m et od a oz na cz an ia st ęż en ia b en zo (a )p ire nu w p ow ie trz u at m os fe ry cz ny m ” 3 D w ut le ne k az ot u, tl en ki a zo tu N or m a PN E N 1 42 11 :2 01 3 02 „ Po w ie trz e at m os fe ry cz ne – S ta nd ar do w a m et od a po m ia ru s tę że ni a di tle nk u az ot u i tle nk u az ot u za p om oc ą ch em ilu m in es ce nc ji” 4 D w ut le ne k si ar ki N or m a PN E N 1 42 12 :2 01 3 02 „ Po w ie trz e at m os fe ry cz ne – S ta nd ar do w a m et od a po m ia ru st ęż en ia d itl en ku si ar ki z a po m oc ą flu or es ce nc ji w n ad fio le ci e” 5 O łó w , a rs en , k ad m , n ik ie l Po bó r p ró be k: n or m a PN E N 1 23 41 :2 01 4 07 „ Po w ie trz e at m os fe ry cz ne – S ta nd ar do w a gr aw im et ry cz na m et od a po m ia ro w a do o kr eś la ni a stę że ń m as ow yc h fra kc ji PM 10 lu b PM 2, 5 py łu za w ie sz on eg o” O zn ac za ni e: n or m a PN E N 1 49 02 :2 01 0 „J ak oś ć po w ie trz a at m os fe ry cz ne go – S ta nd ar do w a m et od a oz na cz an ia P b, C d, A s i N i w e fra kc ji PM 10 p ył u za w ie sz on eg o” 6 O zo n N or m a PN E N 1 46 25 :2 01 3 02 „ Po w ie trz e at m os fe ry cz ne – S ta nd ar do w a m et od a po m ia ru st ęż en ia o zo nu z w yk or zy sta ni em fo to m et rii w n ad fio le ci e” 7 Py ł z aw ie sz on y PM 2, 5 i P M 10 N or m a PN E N 1 23 41 :2 01 4 07 „ Po w ie trz e at m os fe ry cz ne – S ta nd ar do w a gr aw im et ry cz na m et od a po m ia ro w a do o kr eś la ni a stę że ń m as ow yc h fra kc ji PM 10 lu b PM 2, 5 py łu z aw ie sz on eg o” 8 Rt ęć N or m a PN E N 1 58 52 :2 01 0 „J ak oś ć po w ie trz a at m os fe ry cz ne go – S ta nd ar do w a m et od a oz na cz an ia rt ęc i g az ow ej c ał ko w ite j” 9 Tl en ek w ęg la N or m a PN E N 1 46 26 :2 01 3 02 „ Po w ie trz e at m os fe ry cz ne – S ta nd ar do w a m et od a po m ia ru st ęż en ia tl en ku w ęg la z a po m oc ą ni ed ys pe rs yj ne j s pe kt ro sk op ii w p od cz er w ie ni ” Z ał ąc zn ik n r 7 M ET O D Y K I R EF ER EN C Y JN E Dziennik Ustaw – 21 – Poz. 870 15 T ab el a 2. M et od yk i r ef er en cy jn e po bi er an ia p ró be k i o zn ac za ni a de po zy cj i s ub st an cj i Lp . Su bs ta nc ja M et od yk i r ef er en cy jn e 1 A rs en , k ad m , o łó w i ni ki el w d ep oz yc ji N or m a PN E N 1 58 41 :2 01 0 „J ak oś ć po w ie trz a at m os fe ry cz ne go – S ta nd ar do w a m et od a oz na cz an ia a rs en u, k ad m u, o ło w iu i ni kl u w d ep oz yc ji at m os fe ry cz ne j” 2 B en zo (a )a nt ra ce n, be nz o( b) flu or an te n, be nz o( j)f lu or an te n, be nz o( k) flu or an te n, be nz o( a) pi re n, di be nz o( a, h) an tra ce n i i nd en o( 1, 2, 3 cd )p ire n N or m a PN E N 1 59 80 :2 01 1 „J ak oś ć po w ie trz a – O zn ac za ni e de po zy cj i b en zo (a )a nt ra ce nu , b en zo (b )fl uo ra nt en u, b en zo (j) flu or an te nu , be nz o( k) flu or an te nu , b en zo (a )p ire nu , d ib en zo (a ,h )a nt ra ce nu i in de no (1 ,2 ,3 c d) pi re nu ” 3 Rt ęć N or m a PN E N 1 58 53 :2 01 0 „J ak oś ć po w ie trz a at m os fe ry cz ne go – S ta nd ar do w a m et od a oz na cz an ia d ep oz yc ji rtę ci ” O bj aś ni en ie : 1) St ęż en ia su bs ta nc ji w p ow ie trz u us ta la si ę w n as tę pu ją cy ch w ar un ka ch : 1) dl a su bs ta nc ji ga zo w yc h – te m pe ra tu ra 2 93 K i ci śn ie ni e at m os fe ry cz ne 1 01 ,3 k Pa ; 2) dl a py łu z aw ie sz on eg o PM 2, 5 i py łu z aw ie sz on eg o PM 10 o ra z su bs ta nc ji za w ar ty ch w p yl e – w w ar un ka ch o to cz en ia p od w zg lę de m t em pe ra tu ry i c iśn ie ni a at m os fe ry cz ne go w ys tę pu ją cy ch w d ni u po m ia ru . Dziennik Ustaw – 22 – Poz. 870 16 Załącznik nr 8 DOKUMENTACJA DOTYCZĄCA UZASADNIENIA LOKALIZACJI PUNKTÓW POMIAROWYCH, W TYM JEJ ZAKRES 1. Informacje ogólne 1) dokumentacja zawiera uzasadnienie lokalizacji punktu pomiarowego, w tym opis miejsca lokalizacji punktu pomiarowego w danej strefie; 2) dokumentacja jest w miarę potrzeb aktualizowana i poddawana przeglądom co najmniej raz na 5 lat, pod względem aktualności i prawidłowości wyboru lokalizacji punktów pomiarowych tworzących sieć punktów pomiarowych względem wymagań, o których mowa w załącznikach nr 3 i 4 do rozporządzenia; 3) w przypadku gdy w punkcie pomiarowym prowadzone są pomiary ozonu, dokumentacja powinna zawierać analizę danych monitoringowych w odniesieniu do zjawisk meteorologicznych i fotochemicznych wpływających na stężenie ozonu mierzone w danej lokalizacji; 4) w przypadku gdy w strefie są stosowane dodatkowe metody szacowania, w szczególności modelowanie matematyczne transportu i przemian substancji w powietrzu, i powoduje to zmniejszenie liczby punktów pomiarowych określonej w załączniku nr 4 do rozporządzenia, dokumentacja powinna być uzupełniona o szczegóły tych metod, a także o informacje, w jaki sposób zostały spełnione kryteria i warunki poprawnego wykonania oceny poziomów substancji w powietrzu oraz w jaki sposób zapewniono właściwą informację dla społeczeństwa. 2. Informacje szczegółowe Dokumentacja punktu pomiarowego powinna zawierać: 1) dane o punkcie pomiarowym: a) nazwę punktu pomiarowego, b) krajowy kod punktu pomiarowego, c) międzynarodowy kod punktu pomiarowego, d) adres punktu pomiarowego, e) współrzędne geograficzne w układzie Światowego Systemu Geodezyjnego WGS841), f) współrzędne płaskie prostokątne (PL-1992)2), g) wysokość n.p.m., h) wysokość wlotu powietrza od podłoża, i) typ obszaru, na którym znajduje się punkt pomiarowy, j) typ punktu pomiarowego (ogólny i dla każdego stanowiska pomiarowego), k) datę uruchomienia punktu pomiarowego, l) właściciela punktu pomiarowego; 2) dane o otoczeniu punktu pomiarowego: a) zdjęcia otoczenia punktu pomiarowego w co najmniej czterech podstawowych kierunkach od wlotu czerpni powietrza (z odczytem kompasu), b) dokładną mapę otoczenia punktu pomiarowego, z zaznaczeniem lokalizacji punktu pomiarowego i wszystkich obiektów znajdujących się w jego bezpośrednim otoczeniu, w tym drzew i zarośli; Załącznik nr 8 DOKUMENTACJA DOTYCZĄCA UZASADNIENIA LOKALIZACJI PUNKTÓW POMIAROWYCH, W TYM JEJ ZAKRES Dziennik Ustaw – 23 – Poz. 870 17 3) dane o źródłach emisji zanieczyszczeń: a) kategoria źródeł emisji substancji o największym wpływie na otoczenie punktu pomiarowego, b) źródła emisji substancji: – nazwa źródła, – odległość od źródła, – azymut źródła, – wysokość głównych emitorów należących do instalacji przemysłowych, – emitowane substancje ze źródła, c) informacje o ruchu drogowym w przypadku punktu pomiarowego komunikacyjnego: – odległość od dróg i skrzyżowań, – średnie natężenie ruchu, udział pojazdów ciężkich i średnia prędkość pojazdów, – odległość od budynków i wysokość tych budynków; 4) informacje o mierzonych substancjach w punkcie pomiarowym; 5) informacje o mierzonych parametrach meteorologicznych w punkcie pomiarowym; 6) informacje dotyczące metod poboru lub oznaczania w odniesieniu do punktu pomiarowego; 7) informacje o reprezentatywności stanowiska pomiarowego, tam gdzie to możliwe. Objaśnienia: 1) Zbiór parametrów (z 1984 r.) określających wielkość i kształt Ziemi oraz właściwości jej potencjału grawitacyjnego. Układ ten definiuje elipsoidę przybliżającą kształt Ziemi wykorzystywany do tworzenia map. 2) Układ współrzędnych płaskich prostokątnych PL-1992 jest jednym z układów tworzących państwowy system odniesień przestrzennych, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752, z późn. zm.). Dziennik Ustaw – 24 – Poz. 870 18 Załącznik nr 9 KRYTERIA KONTROLI POPRAWNOŚCI DANYCH DOTYCZĄCYCH SUBSTANCJI W POWIETRZU W TRAKCIE ICH AGREGACJI I OBLICZANIA PARAMETRÓW STATYSTYCZNYCH DLA SUBSTANCJI 1. Kryteria kontroli poprawności danych dotyczących ozonu w trakcie ich agregacji i obliczania parametrów statystycznych Parametr Wymagany udział ważnych danych Wartości jednogodzinne 75 % (45 minut) Wartości ośmiogodzinne 75 % wartości (6 godzin) Dobowe maksimum ze średnich ośmiogodzinnych kroczących obliczanych co godzinę 75 % kroczących średnich jednogodzinnych z ośmiu godzin (to jest 18 średnich ośmiogodzinnych w ciągu doby) AOT401) 90 % wartości jednogodzinnych w okresie czasu określonym do obliczenia wartości AOT40 Średnia roczna 75 % wartości jednogodzinnych oddzielnie w okresie letnim (od kwietnia do września) i 75 % w okresie zimowym (od stycznia do marca, od października do grudnia) Liczba przekroczeń i wartości maksymalne w miesiącu 90 % maksimów dobowych ze stężeń ośmiogodzinnych kroczących; dopuszcza się 3 brakujące wartości dobowe w miesiącu, 90 % jednogodzinnych wartości pomiędzy 8.00 a 20.00 czasu środkowoeuropejskiego Liczba przekroczeń i wartości maksymalne w roku pięć z sześciu miesięcy w okresie letnim (od kwietnia do września) Objaśn ien ie: 1) Przy obliczaniu AOT40, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm.), należy zastosować następujący współczynnik: AOT40 = AOT40 pomiar × całkowita możliwa liczba godzin (∗) liczba zmierzonych jednogodzinnych wartości (*) Jest to liczba godzin w czasie potrzebnym do określenia AOT40 (to jest godziny od 8.00 do 20.00 czasu środkowoeuropejskiego od dnia 01.05 do dnia 31.07 każdego roku liczone dla celów ochrony roślinności oraz od dnia 01.04 do dnia 30.09 każdego roku liczone dla celów ochrony lasów). 2. Kryteria kontroli poprawności danych dotyczących dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenków azotu, tlenku węgla, benzenu, pyłu zawieszonego PM2,5 i pyłu zawieszonego PM10 oraz ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 w trakcie ich agregacji i obliczania parametrów statystycznych Parametr Wymagany udział ważnych danych Wartości jednogodzinne 75 % (45 minut) Wartości ośmiogodzinne 75 % wartości (6 godzin) Dobowe maksimum ze średnich ośmiogodzinnych kroczących obliczanych co godzinę 75 % kroczących średnich jednogodzinnych z ośmiu godzin (18 średnich ośmiogodzinnych w ciągu doby) Wartości 24-godzinne 75 % średnich jednogodzinnych (przynajmniej 18 wartości jednogodzinnych) Średnia roczna 90 %1) wartości jednogodzinnych lub (jeżeli nie są dostępne) wartości 24-godzinnych w ciągu roku Objaśn ien ie: 1) Wymóg dotyczący obliczania średniej rocznej nie uwzględnia utraty danych z powodu okresowego sprawdzania i dostrajania przyrządu pomiarowego (kalibracja) lub zwykłej konserwacji urządzeń pomiarowych. Załącznik nr 9 KRYTERIA KONTROLI POPRAWNOŚCI DANYCH DOTYCZĄCYCH SUBSTANCJI W POWIETRZU W TRAKCIE ICH AGREGACJI I OBLICZANIA PARAMETRÓW STATYSTYCZNYCH DLA SUBSTANCJI