Seeds (Second Amendment) Act, 2079 (2022)
颁布于 2022-07-08 · 文本截至 2026-10-01
以研究形式发布的公开法律与官方指引，不构成法律、税务或金融建议。
研究内容本身以英文撰写。标题和标签已翻译，调查结果和引文未翻译。
关于这部法律
- 语言
- Nepali
- 类型
- 法令
- 国家
- 尼泊尔
- 主题
- Cultivated plants
- 关键词
- seeds/planting material, plant production, authorization/permit, farmers' rights, governance, inspection, international trade, liability/compensation, monitoring, plant variety, processing/handling, registration, standards, traditional rights/customary rights, transport/storage, access-to-justice
- 类别
- *, agriculture
在哪里阅读
该法律没有记录来源链接。
文本
所收录的法律原文，按条款排列。每个条款都有自己的链接。
1 बीउ बबजन (दोस्रो संशोधन) ऐन, २०७९ प्रस्तावना: बीउ बबजन ऐन, २०४५ लाई संशोधन गनन वाञ्छनीय भएकोले, सङ् घीय संसदले यो ऐन बनाएको छ। १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यस ऐनको नाम “बीउ बबजन (दोस्रो संशोधन) ऐन, २०७९” रहेको छ। (२) यो ऐन तरुुन्त प्रारम्भ हनुेछ। २. बीउ बबजन ऐन, २०४५ को दफा २ मा संशोधन: बीउ बबजन ऐन, २०४५ (यसपबछ “मूल ऐन” भबनएको) को दफा २ को उपदफा 2.1 को, (१) खण्ड २.१.२ को सट्टा देहायको खण्ड २.१.२ राक्षखएको छ: “२.१.२ “बाली” भन्नाले खाद्यान्न, तरकारी, फलफूल, दलहन, तेलहन, नगदेबाली वा घााँसबाली सम्झन ु पछन र सो शब्दले फूल फूल्ने वा नफूल्ने आलङ्काररक बालीलाई समेत जनाउाँछ।” (२) खण्ड 2.1.3 को सट्टा देहायको खण्ड 2.1.3 राक्षखएको छ: “२.१.३ “कृषिकायन” भन्नाले बाली उत्पादन, सङ् कलन, भण्डार र प्रशोधन गने कायन सम्झन ुपछन।” (३) खण्ड २.१.६ को सट्टा देहायको खण्ड २.१.६ राक्षखएको छ: “२.१.६ “सूक्षित बीउ बबजन” भन्नाले दफा ११ बमोक्षजम सूक्षित वा पञ्जीकृत गररएको बीउ बबजन सम्झन ुपछन।” (४) खण्ड २.१.११ मा रहेको “राक्षखएको” भन्न ेशब्दपबछ “वा लेक्षखएका” भन्न ेशब्दहरु थषपएका छन।् (५) खण्ड २.१.१२ पबछ देहायका खण्ड 2.1.13, 2.1.14, 2.1.15, 2.1.16, 2.1.1७ र 2.1.1८ थषपएका छन:् “२.१.१३ “मन्रालय” भन्नाले कृषि सम्बन्धी षविय हेने मन्रालय सम्झन ुपछन। 2 २.१.१४ “प्रदेश मन्रालय” भन्नाले प्रदेश सरकारको कृषि सम्बन्धी षविय हेने मन्रालय सम्झन ुपछन। २.१.१५ “केन्र” भन्नाले बीउ बबजन ग ुस्तर बनयन्र केन्र सम्झन ु पछन। २.१.१६ “प्रदेश सबमबत” भन्नाले दफा ६क. बमोक्षजमको प्रदेश बीउ बबजन व्यवस्थापन सबमबत सम्झन ुपछन। 2.1.1७ “स्थानीय तह” भन्नाले नगरपाबलका वा गाउाँपाबलका सम्झन ुपछन। 2.1.1८ “संस्था” भन्नाले बीउ बबजन सम्बन्धी काम गनन प्रिबलत कानून बमोक्षजम स्थापना भएको संस्था सम्झन ुपछन र सो शब्दले कृषि सम्बन्धी सहकारी संस्था समेतलाई जनाउाँछ।” ३. मूल ऐनको दफा ३ मा संशोधन: मूल ऐनको दफा ३ को, (१) उपदफा ३.२ को, (क) खण्ड 3.2.२ पबछ देहायको खण्ड 3.2.२क. थषपएको छ: “3.2.२क. प्रदेश मन्रालयका सक्षिवहरु मध्येबास सबमबतको बकमकमा छलफल हनुे षवियसाँग सम्बक्षन्धत प्रदेश मन्रालयका सक्षिव - सदस्य” (ख) खण्ड 3.2.६ क्षझषकएको छ। (ग) खण्ड 3.2.७ र 3.2.८ को सट्टा देहायका खण्ड 3.2.७ र 3.2.८ राक्षखएका छन:् “3.2.७ बागवानी, खाद्यान्न, घााँसेबाली षवज्ञानसाँग सम्बक्षन्धत षवियषवज्ञ मध्येबास कम्तीमा एकजना मषहला सषहत मन्रालयद्वारा मनोनीत तीनजना - सदस्य 3 3.2.८ कृषि तथा पश ु षवज्ञान षवियमा अध्ययन अध्यापन गराउने षवश्वषवद्यालयमध्येबास मन्रालयले तोकेको षवश्वषवद्यालयको कम्तीमा सहप्राध्यापकस्तरको बीज षवशेिज्ञ एकजना - सदस्य ” (२) उपदफा ३.३ को शरुुमा रहेको “उपदफा” भन्ने शब्दको सट्टा “खण्ड” भन्ने शब्द राक्षखएको छ। (३) उपदफा 3.५ को सट्टा देहायको उपदफा 3.५ राक्षखएको छ: “3.५ खण्ड 3.२.७, 3.२.९ र 3.२.१० बमोक्षजमका सदस्य मनोनयन गदान समावेशी बसद्धान्तको आधारमा गनुन पनेछ।” ४. मूल ऐनको दफा ५ मा संशोधन: मूल ऐनको दफा ५ को, (१) उपदफा ५.२ को सट्टा देहायको उपदफा ५.२ राक्षखएको छ: “५.२ बीउ बबजन उत्पादन, प्रशोधन, भण्डार , प्याकेक्षजङ्ग तथा षवतर कायनमा प्रदेश सरकार तथा स्थानीय तह र बनजी िेरबीि समन्वय कायम गरी बीउ बबजनको ग ुस्तर बनयन्र तथा मापदण्ड बनधानर मा एकरुपता ल्याउने।” (२) उपदफा ५.८ख मा रहेका "जात सूक्षित गने सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई" भन्ने शब्दहरुको सट्टा "जात सूक्षित वा पञ्जीकर गने सम्बन्धमा नेपाल सरकार वा प्रदेश सरकारलाई" भन्ने शब्दहरु राक्षखएका छन।् (३) उपदफा ५.८घ पबछ देहायका उपदफा ५.८ङ, ५.८ि र ५.८छ थषपएका छन:् “५.८ङ सबमबतको बन नयहरु प्रदेश मन्रालय, प्रदेश बीउ बबजन सबमबत र बीउ बबजन परीि प्रयोगशाला लगायत अन्य सम्बक्षन्धत बनकायमा लेखी पमाउने, ५.८ि प्रदेश बीउ बबजन सबमबत वा स्थानीय बीउ बबजन व्यवस्थापन 4 सबमबतले बीउ बबजन सम्बन्धमा परामशन माग गरेमा आवश्यक परामशन ददने, ५.८छ राषिय र प्रदेशस्तरमा परम्परागत रुपमा प्रयोग भइरहेका र लोपोन्मखु जातका बीउ बबजनको पषहिान गरी बतनको संरि को लाबग राषियस्तरमा जीन बकङ्क र प्रदेशस्तरमा सामदुाषयक बीउ बबजन बकङ्क स्थापना गनन आवश्यक प्राषवबधक र नीबतगत काम गने,” ५. मूल ऐनको दफा ६ मा संशोधन: मूल ऐनको दफा 6 को उपदफा ६.१ मा रहेका ×प्रशोधन तथा बबक्री षवतर ” भन्ने शब्दहरुको सट्टा ×प्रशोधन, भण्डार तथा बबक्री षवतर ” भन्ने शब्दहरु राक्षखएका छन।्” ६. मूल ऐनमा दफा ६क. र ६ख. थप: मूल ऐनको दफा 6 पबछ देहायका दफा ६क. र ६ख. थषपएका छन:् ×६क. प्रदेश बीउ बबजन सबमबतको गमन: ६क.१ प्रदेशमा बीउ बबजन सम्बन्धी नीबत बनधानर गरी कायानन्वयन गनन र बीउ बबजन सम्बन्धी आवश्यक परामशन ददन प्रदेश सरकारले प्रदेश बीउ बबजन सबमबतको गमन गनन सक्नेछ। ६क.२ उपदफा ६क.१ बमोक्षजम गदमत सबमबतको गमन, काम, कतनव्य र अबधकार प्रदेश कानून बमोक्षजम हनुेछ। ६ख. स्थानीय बीउ बबजन व्यवस्थापन सबमबत गमन गनन सषकन:े आफ्नो िेरबभर उत्पादन हनुे बीउ बबजनको स्थानीय तहमा उत्पादन, संरि र सम्बद्धनन गनन तथा तत्सम्बन्धमा कृिकलाई परामशन ददन स्थानीय कानूनमा व्यवस्था भए बमोक्षजम स्थानीय बीउ बबजन व्यवस्थापन सबमबत गमन गनन सषकनेछ।" ७. मूल ऐनको दफा ९ मा संशोधन: मूल ऐनको दफा ९ को सट्टा देहायको दफा ९ राक्षखएको छ: “९. बीउ बबजन परीि प्रयोगशालाको स्थापना: ९.१ बीउ बबजनको परीि र तत्सम्बन्धी अन्य कायन गननको 5 लाबग नेपाल सरकारले बीउ बबजन परीि प्रयोगशालाको स्थापना गनेछ। ९.२ बीउ बबजनको परीि र तत्सम्बन्धी अन्य कायन गननको लाबग मन्रालयले तोकेको मापदण्ड बमोक्षजम हनुे गरी सम्बक्षन्धत प्रदेश कानून बमोक्षजम प्रदेश मन्रालय वा स्थानीय तह वा कुनक व्यक्षि वा बनजी सङ्घ संस्थाले बीउ बबजन परीि प्रयोगशालाको स्थापना गनन सक्नेछन।् ९.3 उपदफा ९.१ र ९.२ बमोक्षजम स्थापना भएका प्रयोगशालाको प्राषवबधक रेखदेख र बनयन्र सबमबतबास हनुेछ।” ८. मूल ऐनको दफा १०क. मा संशोधन: मूल ऐनको दफा १०क.को सट्टा देहायको दफा १०क.राक्षखएको छ: “१०क. नवीकर : १०क.१ दफा ९ बमोक्षजम स्थापना भएका प्रयोगशालाले प्रत्येक विन सबमबतबास प्राषवबधक परीि (सेक्षक्नकल अबडस) गराई अनमुबतपर नवीकर गराउन ुपनेछ। १०क.२ उपदफा १०क.१ बमोक्षजम प्रत्येक विन अनमुबतपर नवीकर नगराएमा वा प्राषवबधक परीि बास तोकेको मापदण्ड पूरा भएको नपाइएमा त्यस्तो प्रयोगशालाको अनमुबतपर स्वतः खारेज हनुेछ।” ९. मूल ऐनको दफा ११ मा संशोधनः मूल ऐनको दफा ११ को सट्टा देहायको दफा ११ राक्षखएको छः “११. बीउ बबजनको षकबसम वा जात सूक्षित वा पञ्जीकृत गने अबधकार: ११.१ मन्रालयले कृषि कायनको बनबमत्त प्रयोग गररने बीउ बबजनको कुनक षकबसम वा जातको ग ुस्तर बनयबमत तथा बनयन्र गनन आवश्यक देखेमा सबमबतको परामशन बलई नेपालमा उन्मोक्षित षकबसम वा जातका बीउ बबजनहरुलाई नेपाल राजपरमा 6 सूिना प्रकाक्षशत गरी सूक्षित बीउ बबजनको रुपमा तोक्न सक्नेछ। ११.२ मन्रालयले कृषि कायनको बनबमत्त प्रयोग गररन ेआयाबतत वा स्थानीय जातका बीउ बबजनको कुनक षकबसम वा जातको ग ुस्तर बनयबमत तथा बनयन्र गनन आवश्यक देखेमा सबमबतको बन नय बमोक्षजम पञ्जीकर गरी त्यस्ता षकबसम वा जातका बीउ बबजनहरुलाई पञ्जीकृत बीउ बबजनको रुपमा तोक्न सक्नेछ। त्यसरी बीउ बबजनहरुलाई पञ्जीकृत गरेको सूिना मन्रालय तथा सबमबतको वेभसाइस र अन्य उपयिु माध्यमबास प्रकाशन गनुन पनेछ। ११.३ प्रदेश मन्रालयले आफ्नो िेरबभर उपयिु हनुे नेपालमा उन्मोक्षित षकबसम वा जातका बीउ बबजन सूक्षित गनन वा आयाबतत बाहेकको स्थानीय जातका बीउ बबजनको पञ्जीकृत गनन िाहेमा तोषकएको मापदण्ड र प्रषक्रया पूरा गरी प्रदेश सबमबतको बसफाररसमा त्यस्तो बीउ बबजन प्रदेश राजपरमा सूिना प्रकाशन गरी सूक्षित गनन वा पञ्जीकृत गनन सक्नेछ। त्यसरी बीउ बबजन सूक्षित वा पञ्जीकृत गदान प्रदेश मन्रालयले सबमबतसाँग परामशन बलन ुपनेछ। ११.४ मन्रालय वा प्रदेश मन्रालयले उपदफा ११.१, ११.२ वा ११.३ बमोक्षजम सूक्षित बीउ बबजन वा पञ्जीकृत बीउ बबजन तोक्दा षवबभन्न िेरको लाबग उपयिु हनुे बीउ बबजनको षकबसम वा जात समेत तोक्न ुपनेछ। ११.५ यस दफा बमोक्षजम पञ्जीकृत बीउ बबजन खेबतका लाबग उपयिु नदेक्षखएमा त्यसरी पञ्जीकर गने बनकायले सावनजबनक रुपमा सूिना प्रकाशन गरी पञ्जीकृत बीउ बबजनको सूिीबास हसाउनेछ। प्रदेश मन्रालयले उपदफा ११.3 बमोक्षजम पञ्जीकृत गरेको बीउ बबजन सो सूिीबास हसाएमा त्यसको जानकारी सबमबतलाई ददन ुपनेछ। 7 ११.६ बीउ बबजनको जात सूक्षित गने वा पञ्जीकर गने प्रषक्रया तोषकए बमोक्षजम हनुेछ र त्यसरी प्रषक्रया तोक्दा बालीहरुका प्रकृबत अनसुार बीउ बबजनको जात सूक्षित गने तथा आयाबतत वा स्थानीय जातका बीउ बबजनको पञ्जीकर गने प्रषक्रया फरक-फरक हनुे गरी तोक्न सषकनेछ।” १०. मूल ऐनको दफा ११क. मा संशोधनः मूल ऐनको दफा ११क. को उपदफा ११क.२ पबछ देहायको उपदफा ११क.३ थषपएको छः “११क.३ उपदफा ११क.१ बमोक्षजम प्राप्त अनमुबतपर प्रत्येक विन तोषकएको अबधकारी समि बनवेदन ददई तोषकए बमोक्षजमको दस्तरु बलई नवीकर गराउन ु पनेछ। अनमुबतपरको नवीकर तथा खारेजी सम्बन्धी कायनषवबध तोषकए बमोक्षजम हनुेछ।” ११. मूल ऐनको दफा ११ख. मा संशोधन: मूल ऐनको दफा ११ख. सट्टा देहायको दफा ११ख. राक्षखएको छः “११ख. बबक्री षवतर गनन नपाइन:े ११ख.१ कसकले यस ऐन बमोक्षजम सूक्षित वा पञ्जीकर नभएका बीउ बबजन बबक्री गनन गराउन हुाँदकन। ११ख.२ उपदफा ११ख.१ मा जनुसकुक कुरा लेक्षखएको भए तापबन कृषि अनसुन्धान प्रयोजनको लाबग यस ऐन बमोक्षजम सूक्षित वा पञ्जीकर नभएका बीउ बबजन बबक्री षवतर गनन बाधा पने छकन।" १२. मूल ऐनमा दफा ११ग. र ११घ. थप: मूल ऐनको दफा ११ख. पबछ देहायको दफा ११ग. र ११घ. थषपएका छन:् “११ग. जफत हनु:े ११ग.१ कसकले यस ऐनको बक्षखनलाप हनुे गरी कुनक बीउ बबजनको जातीय परीि , ग ुस्तर परीि , आयात, बनयानत, उत्पादन, प्रशोधन, ओसारपसार, भण्डार र बबक्री षवतर गरेमा त्यस्ता बीउ बबजनहरु बीउ बबजन बनरीिकले जफत 8 गनन सक्नेछ। ११ग.२ बीउ बबजनको जफत सम्बन्धी अन्य कायनषवबध तोषकए बमोक्षजम हनुेछ। ११घ. िबतपूबतन सम्बन्धी व्यवस्था: “११घ.१ कसकले बबक्री षवतर गरेको बीउ बबजनको ग ुस्तर वा गलत सूिनाको कार ले कृिकलाई आबथनक हाबन नोक्सानी पगु्न गएमा मूल्याङ्कन सबमबतले गरेको मूल्याङ्कन र बसफाररसको आधारमा सम्बक्षन्धत पिले कृिकलाई वास्तषवक हाबन नोक्सानीको िबतपूबतन ददन ुपनेछ। ११घ.२ उपदफा ११ घ.१ बमोक्षजमको हाबन नोक्सानीको मूल्याङ्कन गनन प्रत्येक क्षजल्लामा देहाय बमोक्षजमको मूल्याङ्कन सबमबत रहनेछ: (क) केन्रको प्रमखुले तोकेको अबधकृत - संयोजक (ख) कृषि सम्बन्धी षविय हेने क्षजल्लास्तरको कायानलयको प्रमखु - सदस्य (ग) मूल्याङ्कन सबमबतले तोकेको कृषि षवज्ञ - सदस्य (घ) नेपाल कृषि अनसुन्धान पररिद्को वकज्ञाबनक - सदस्य (ङ) सम्बक्षन्धत गाउाँपाबलका/ नगरपाबलकाको प्रमखु प्रशासकीय अबधकृत - सदस्य। ११घ.३ उपदफा ११घ.२ बमोक्षजमको मूल्याङ्कन सबमबतले आबथनक हाबन नोक्सानीको मूल्याङ्कन गदान जग्गाको उत्पादकत्व, बीउ बबजनको बसफाररस ग ुस्तर, कृषि कायनको लाबग भएको खिन, उत्पादनमा आएको कमी तथा सो सबमबतले आवश्यक मानेको अन्य आधारमा समेत मूल्याङ्कन गरी उपदफा ११घ.१ बमोक्षजम िबतपूबतनको रकम बसफाररस गनुन 9 पनेछ।” १३. मूल ऐनको दफा १२ मा संशोधन: मूल ऐनको दफा १२ को सट्टा देहायको दफा १२ राक्षखएको छ: “१२. बीउ बबजनको न्यूनतम ग ुस्तरको हद तोक्न:े १२.१ मन्रालयले नेपाल राजपरमा सूिना प्रकाशन गरी सूक्षित बीउ बबजनमध्ये सबमबतको परामशन बलई कुनक बीउ बबजनको हकमा न्यूनतम ग ुस्तरको हद तोक्न सक्नेछ। १२.२ मन्रालयले आफ्नो वेभसाइसमा र अन्य उपयिु माध्यमबास सूिना प्रकाशन गरी दफा ११ को उपदफा ११.२ बमोक्षजम पञ्जीकृत बीउ बबजनमध्ये सबमबतको परामशन बलई कुनक बीउ बबजनको हकमा न्यूनतम ग ुस्तरको हद तोक्न सक्नेछ। १२.३ प्रदेश मन्रालयले प्रदेश राजपरमा सूिना प्रकाशन गरी दफा ११ को उपदफा ११.३ बमोक्षजम सूक्षित वा पञ्जीकृत बीउ बबजनमध्ये प्रदेश बीउ बबजन सबमबतको परामशन बलई कुनक बीउ बबजनको हकमा न्यूनतम ग ुस्तरको हद तोक्न सक्नेछ।” १४. मूल ऐनको दफा १५ मा संशोधन: मूल ऐनको दफा 15 को, (१) उपदफा १५.१ मा रहेको “व्यक्षिले” भन्न ेशब्दको सट्टा “व्यक्षि वा संस्थाले” भन्न ेशब्दहरू राक्षखएका छन।् (२) उपदफा १५.३ को सट्टा देहायको उपदफा १५.३ राक्षखएको छ: “१५.३ उपदफा १५.२ बमोक्षजम स्वीकृबत प्राप्त भएपबछ सम्बक्षन्धत व्यक्षि वा संस्थाले सूिीत बीउ बबजनको बनकासी वा पकमारी गनन सक्नेछ।” १५. मूल ऐनको दफा १५क. मा संशोधन: मूल ऐनको दफा १५क. को सट्टा देहायको दफा १५क. राक्षखएको छ: 10 “१५क. बनकासी वा पकमारीमा रोक लगाउन सक्न:े 15क.१ कसकले मानव, पशपुन्छी, बबरुवा, वातावर , संस्कृबत र जनजीवनमा प्रबतकूल प्रभाव परु् याउन सक्ने कुनक खास जातको बीउ बबजन वा अनवंुश पररवबतनत जीव (जेनेषसकल्ली मोबडफाइड अगानबनज्म) वा जीषवत रूपमा रूपान्तररत जीव (बलबभङ्ग मोबडफाइड अगानबनज्म) वा वंश नपुंसक बीउ (सबमननेसर सीड) को बनकासी वा पकमारी गनुन अक्षघ तोषकए बमोक्षजम जोक्षखम षवश्लिे गनुन पनेछ। १५क.२ उपदफा 15क.१ बमोक्षजम गररएको जोक्षखम षवश्लिे को आधारमा बनकासी वा पकमारी गनन उपयिु नदेक्षखएको बीउ बबजन नेपाल सरकारले नेपाल राजपरमा सूिना प्रकाशन गरी बनकासी वा पकमारी गनन रोक लगाउन सक्नेछ। १५.क.3 यस दफामा अन्यर जनुसकुक कुरा लेक्षखएको भए तापबन मन्रालयको अनमुबत बलई दफा १५क.१ मा उक्षल्लक्षखत प्रकृबतका बीउ बबजनको अध्ययन अनसुन्धान गनन यस ऐनले बाधा परु् याएको माबनन ेछकन। १५.क.४ उपदफा १५क.३ बमोक्षजम अनमुबत माग गदान त्यस्तो बीउ बबजनको संक्षिप्त पररियात्मक षववर समावेश गनुन पनेछ।” १६. मूल ऐनमा दफा १५ख., १५ग., १५घ. र १५ङ. थप: मूल ऐनको दफा १५क. पबछ देहायका दफा १५ख., १५ग., १५घ. र १५ङ. थषपएका छन:् “१५ख. मूल वा स्रोत बीउ उत्पादनको अनमुबत बलन ुपने: १५ख.१ कुनक व्यक्षि वा संस्थाले मूल वा स्रोत बीउ उत्पादन गनन िाहेमा अनमुबतको लाबग तोषकए बमोक्षजमको दस्तरु सषहत सबमबत वा प्रदेश सबमबत समि बनवेदन ददन ुपनेछ। १५ख.२ उपदफा १५ख.१ बमोक्षजम बनवेदन परेमा सबमबतले आवश्यक जााँिबझु गरी अनमुबत ददन सक्नेछ। 11 १५ख.३ मूल वा स्रोत बीउ उत्पादन गनन अनमुबत ददने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोषकए बमोक्षजम हनुेछ। 15ख.४ यस दफामा जनुसकुक कुरा लेक्षखएको भए तापबन घरायसी प्रयोजनका लाबग मूल वा स्रोत बीउ उत्पादन गनन अनमुबत बलन ुपने छकन। १५ग. व नशङ्कर बीउ उत्पादनको अनमुबत बलन ुपने: १५ग.१ कुनक व्यक्षि वा संस्थाले व नशङ्कर बीउ उत्पादन गनन िाहेमा अनमुबतको लाबग तोषकए बमोक्षजमको दस्तरु सषहत सबमबत वा प्रदेश सबमबत समि बनवेदन ददन ुपनेछ। १५ग.२ उपदफा १५ग.१ बमोक्षजमको बनवेदन प्राप्त भएपबछ सबमबतले आवश्यक जााँिबझु गरी त्यस्तो बीउ उत्पादन गनन अनमुबत ददन सक्नेछ। १५ग.३ व नशङ्कर बीउ उत्पादन गनन अनमुबत ददने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोषकए बमोक्षजम हनुेछ। 15ग.४ यस दफामा जनुसकुक कुरा लेक्षखएको भए तापबन घरायसी प्रयोजनको लाबग व नशङ्कर बीउ उत्पादन गनन अनमुबत बलन ु पने छकन। १५.घ जातीय षवकास तथा सम्बद्धनन गनन अनमुबत बलन ुपने: १५.घ.१ कुनक व्यक्षि वा संस्थाले कुनक बीउको जातीय षवकास तथा सम्बद्धनन गनन िाहेमा अनमुबतको लाबग तोषकए बमोक्षजमको दस्तरु सषहत सबमबत समि बनवेदन ददन ुपनेछ। १५.घ.२ उपदफा १५घ.१ बमोक्षजमको बनवेदन प्राप्त भएपबछ सबमबतले आवश्यक जााँिबझु गरी कुनक बीउको जातीय षवकास तथा सम्बद्धनन गनन अनमुबत ददन सक्नेछ। १५.घ.३ बीउको जातीय षवकास तथा सम्बद्धनन गने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोषकए बमोक्षजम हनुेछ। 12 15घ.४ यस दफामा जनुसकुक कुरा लेक्षखएको भए तापबन घरायसी प्रयोजनको लाबग जातीय षवकास तथा सम्बद्धनन गनन अनमुबत बलन ुपने छकन। १५ङ. प्रदेश कानून बमोक्षजम हनु:े दफा १५ख., १५ग. र १५घ. बमोक्षजम मूल वा स्रोत बीउ उत्पादन, व नशङ्कर बीउ उत्पादन र जातीय षवकास सम्बद्धननका सम्बन्धमा सबमबतले तोकेको ग ुस्तर र मापदण्ड अनरुुप हनुे गरी प्रदेशले कानून बनाई व्यक्षि वा संस्थालाई अनमुबत ददन सक्नेछ।” १७. मूल ऐनको दफा १६ मा संशोधन: मूल ऐनको दफा १६ को, (१) उपदफा १६.१ को सट्टा देहायको उपदफा १६.१ राक्षखएको छ: “१६.१ नेपाल सरकार वा प्रदेश सरकारले देहायको योग्यता पगुेका नेपाली नागररकलाई बीउ बबजन बनरीिक तथा बीउ बबजन षवश्लिेक बनयिु गनन वा तोक्न सक्नेछ: (क) मान्यताप्राप्त क्षशि संस्थाबास कम्तीमा कृषिमा स्नातक तह उत्ती न गरेको वा कृषिमा प्रमा पर तह उत्ती न गरी बीउ बबजन उत्पादनमा कम्तीमा दश विनको अनभुव भएको, (ख) सबमबतबास बलइने परीिा उत्ती न भएको, (ग) खण्ड (क) बमोक्षजम योग्यता पगुेको बनजामती कमनिारी भए बनज सेवारत कायानलयको स्वीकृबत प्राप्त भएको। (२) उपदफा १६.2 मा रहेका "आफू मातहतका कुनक कमनिारीलाई" भन्ने शब्दहरुको सट्टा "आफू मातहतका वा स्थानीय तहका अबधकृत स्तरका कमनिारीलाई" भन्ने शब्दहरु राक्षखएका छन।्" १८. मूल ऐनको दफा १८क. मा संशोधन: मूल ऐनको दफा १८.क को सट्टा देहायको दफा १८.क राक्षखएको छ: “१८.क कृिकको अबधकार रहन:े (1) नेपालमा परम्परादेक्षख प्रयोग र अवलम्बन गररदैं आएको स्थानीय बीउ बबजन वा जात वा कृषि प्रजाबतको बालीको बीउ बबजनमा कृिकको स्वाबमत्व, जात छनौस, संरि र 13 षवतर को अबधकार रहनेछ। (२) नेपालमा कुनक कृिक समूहले परम्परादेक्षख सामूषहक रुपमा प्रयोग र अवलम्बन गररदैं आएको स्थानीय बीउ बबजन वा जात वा कृषि प्रजाबतको बालीको बीउ बबजन त्यस्तो कृिक समूहको नाममा सामूषहक स्वाबमत्व हनुे गरी प्रिबलत कानून बमोक्षजम दतान गनन सक्नेछन।्" १९. मूल ऐनको दफा १९ मा संशोधन: मूल ऐनको दफा १९ को, (१) उपदफा १९.१ मा रहेका “पिास हजार रुपकयााँ जररबाना” भन्न े शब्दहरूको सट्टा “पिास हजारदेक्षख एक लाख रुपकयााँसम्म जररबाना वा एक मषहनादेक्षख तीन मषहनासम्म कक द वा दवुक सजाय” भन्ने शब्दहरू राक्षखएका छन।् (२) उपदफा १९.२ मा रहेका “दश हजारदेक्षख बीस हजार रुपकयााँसम्म जररबाना” भन्न े शब्दहरूको सट्टा “पिास हजारदेक्षख एक लाख रुपकयााँसम्म जररबाना वा एक मषहनादेक्षख तीन मषहना कक द वा दवुक सजाय” भन्न ेशब्दहरू राक्षखएका छन।् (३) उपदफा १९.३ मा रहेका “दश हजारदेक्षख पन्र हजार रुपकयााँसम्म जररबाना” भन्न ेशब्दहरूको सट्टा “दश हजारदेक्षख पिास हजार रूपकयााँसम्म जररबाना वा एक मषहनादेक्षख तीन मषहना कक द वा दवुक सजाय” भन्ने शब्दहरू राक्षखएका छन।् (४) उपदफा १९.४ मा रहेका “पच्िीस हजार रुपकयााँ जररबाना” भन्न े शब्दहरूको सट्टा “पच्िीस हजार रुपकयााँ जररबाना वा एक मषहनादेक्षख तीन मषहना कक द वा दवुक सजाय” भन्न ेशब्दहरू राक्षखएका छन।् (५) उपदफा १९.५ मा रहेका “दश हजारदेक्षख बीस हजार रुपकयााँसम्म जररबाना” भन्न े शब्दहरूको सट्टा “पन्र हजारदेक्षख पच्िीस हजार रूपकयााँसम्म जररबाना वा एक मषहनादेक्षख दइुन मषहना कक द वा दवुक सजाय” भन्न ेशब्दहरू राक्षखएका छन।्” (६) उपदफा १९.५ पबछ देहायको उपदफा १९.६ थषपएको छ: 14 “१९.६ कसकले बीउ बबजन बनरीिक तथा बीउ बबजन षवश्लिेकलाई यो ऐन तथा यस ऐन अन्तगनत बनेका बनयम कायानन्वयन गदानका बखत कुनक बाधा अवरोध खडा गरेमा वा धम्की ददएमा दफा १६ को उपदफा १६.१ बमोक्षजम बनयिु वा उपदफा १६.२ बमोक्षजम तोषकएको बीउ बबजन बनरीिक तथा बीउ बबजन षवश्लिेकले पसकक षपच्छे पच्िीस हजार रुपकयााँसम्म जररबाना गनेछ।” २०. मूल ऐनको दफा २१ मा संशोधन: मूल ऐनको दफा २१ को, (१) उपदफा २१.१ मा रहेका “बीउ बबजन नमूना सङ्कलकले” भन्न े शब्दहरूको सट्टा “दफा १६ को उपदफा १६.१ बमोक्षजम बनयिु वा उपदफा १६.२ बमोक्षजम तोषकएको बीउ बबजन बनरीिक तथा बीउ बबजन षवश्लिेकले” भन्ने शब्दहरू राक्षखएका छन।् (२) उपदफा 21.2 मा रहेका “मदु्दा दायर भइसकेपबछ मदु्दाको बहस पकरवी र पनुरावेदन सरकारी वषकलबास हनुेछ” भन्ने शब्दहरुको सट्टा “सरकारी वषकलको राय बलइन त्यस्तो राय बमोक्षजम मदु्दा िलाउन ुपनेछ” भन्न ेशब्दहरु राक्षखएका छन।् २१. मूल ऐनमा दफा २१क. थप: मूल ऐनको दफा २१ पबछ देहायको २१क. थषपएको छ: “२१क. प्रिबलत कानून बमोक्षजम मदु्दा िलाउन बाधा नपने: यस ऐन बमोक्षजम कसूर महररने कायन अन्य प्रिबलत कानून बमोक्षजम पबन कसूर महररने रहेछ भने सो ऐन बमोक्षजम मदु्दा िलाउन यस ऐनले बाधा परु् याएको माबनने छकन।” २२. मूल ऐनको दफा २२ मा संशोधन: मूल ऐनको दफा २२ को उपदफा २२.२ पबछ देहायको उपदफा २२.३ थषपएको छ: “२२.३ उपदफा २२.१ बमोक्षजम मदु्दा हेने अबधकारीले गरेको बन नयमा क्षित्त नबझु्ने पिले बन नय भएको बमबतले पैंतीस ददनबभर सम्बक्षन्धत क्षजल्ला अदालतमा पनुरावेदन गनन सक्नेछ।” 15 २३. रूपान्तर: मूल ऐनको माउाँ-माउाँमा रहेका देहायका शब्दहरूको सट्टा देहाय बमोक्षजमका शब्दहरू राखी रूपान्तर गररएको छ: (१) “कृषि तथा पश ु पन्छी षवकास मन्रालय” भन्न े शब्दहरुको सट्टामा “मन्रालय”, (२) “बाली बनरीिक, बीउ बबजन नमूना सङ्कलक” भन्ने शब्दहरुको सट्टामा “बीउ बबजन बनरीिक”। प्रमा ीकर बमबतः २०७९।०३।२४