Waste Management Act, no. 24 of 2022

` 2022/24 ނަންބަރު: ޤާނޫނު  ިގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތައް ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކޮށްދިނުމަށް އެދ އަށެވެ. legalaffairs@po.gov.mv ފޮނުއްވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް ބޮޑުތަކުރުފާނުމަގު މާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ 3336211 ފޯނު: 7242885މޯބައިލް: www.gazette.gov.mvވެބްސައިޓް: 327އަދަދު: 2202 ޑިސެންބަރު 18 – 4144 ޖުމާދަލްއޫލާ 24ރީޚު: ތާ އާދީއްތަ 51ވޮލިއުމް: ޤާނޫނު މެނޭޖުކުރުމުގެ ކުނި ތިންވަނަ ވަނަ އަހަރުގެ 2022މަޖިލީހުގެ ދުވަހު ބޭއްވެވި ރައްޔިތުންގެ ހޯމަވި 28 ނޮވެންބަރު 2022 ވަނަ މާއްދާގައިވާ 92 ޤާނޫނުއަސާސީގެ"ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ބިލު" ފާސްކުޅަވަނަ ޖަލްސާއިން 43ދައުރުގެ ދުވަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އްތައާދީ( ވި 24 ޖުމާދަލްއޫލާ 1444) 18 ޑިސެންބަރު 2022 ،ންމަތީ ގޮތުގެ ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި މިއަދު ޝާއިޢު ކުރެވިއްޖެއެވެ. ދިވެހި ،މި ބިލު ޤާނޫނަކަށްވެ ،ތަޞްދީޤު ކުރެއްވުމުން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 3 2022/24 :ނަންބަރުޤާނޫނު ޤާނޫނު މެނޭޖުކުރުމުގެ ކުނި ފިހުރިސްތު އެއްވަނަ ބާބު ފެށުން 7 ........................................................................................................................................ތަޢާރުފާއި ނަން .1 7 .......................................................................................................................................... މަޤްޞަދުތައް .2 9 .............................................................................................................................. ޤާނޫނު ހިނގާނެ ދާއިރާ .3 ބާބު ދެވަނަ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ އަސާސްތައް 9 ................................................................. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގައި އިސްކަންދޭ ތަރުތީބާއި ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ދަރަޖަތައް .4 ތިންވަނަ ބާބު މުއައްސަސާތަކުގެ ދައުރު 10................................................................................................................................. ތަންފީޛީ އުސޫލުތައް .5 11................................................................................................................... ސިޔާސަތު ކަނޑައެޅުމުގެ ޒިންމާ .6 12............................................................................................................................... ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުން .7 12................................................................................................................... މިނިސްޓްރީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް .8 14.................................................................................................................. އޭޖެންސީގެ ޒިންމާތަކާއި ބާރުތައް .9 15.................................................................................................................... އޮތޯރިޓީގެ ޒިންމާތަކާއި ބާރުތައް .10 17............................................................................................................ ކައުންސިލްތަކުގެ ޒިންމާތަކާއި ބާރުތައް .11 18........... ސަރަޙައްދުތަކުގައި އުފެދޭ ކުނި މެނޭޖުކުރުން ރުވެރިކަމަްށ އަދި ޞިނާޢީ މަސައްކަތްކުރުމަށް ދޫކޮްށފައިވާ ރަށްަރށުގައާއި ތުފަ .12 18.......................................................................... ކަނޑު ދަތުރުފަތުރުކުާރ އުޅަނދުފަހަރުގައި އުފެދޭ ކުނި މެނޭޖުކުރުން .13 18.............................................................................. ފަޅުރަށްަރށާއި ފިނޮޅުފަދަ ތަންތަނުގައި އުފެދޭ ކުނި މެނޭޖުކުރުން .14 19............................................................................. ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުކުާރ އުޅަނދުތަކުގައި އުފެދޭ ކުނި މެނޭޖުކުރުން .15 19..................................................................................................ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެއްބަސްވުންތަކާއި މުޢާހަދާތައް .16 ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 4 ހަތަރުވަނަ ބާބު ކުނި އުފެއްދުން މަދުކުރުން 20.............................................................................................................. ކުނި މަދުކުރުމުގެ ޤައުމީ ސްޓްރެޓަޖީ .17 21.............................................................................................................. އުފެއްދުންތެރިންގެ ދެމިގެންވާ ޒިންމާ .18 21.......................................................... ކުނި އުފެއްދުން މަދުކުރުމަށް ބާރު އެޅުމުގެ ގޮތުން ދެވޭ ޢިނާޔަތްތައް ކަނޑައެޅުން .19 ފަސްވަނަ ބާބު ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ކަންކަން ރޭވުން 23..................................................................................................... ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޤައުމީ މާސްޓަރ ޕްލޭން .20 23................................................................................... ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޤައުމީ މާސްޓަރ ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރުން .21 24....................... ރަށު ފެންވަރުގެ އަދި ސިޓީ ފެންވަރުގެ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ އޮޕަރޭޝަނަލް ޕްލޭން ތައްޔާރުކުރުމާއި، ފާސްކުރުން .22 25....................................................................................................... ސަރަޙައްދީ ފެންވަރުގައި ކުނި މެނޭޖުކުރުން .23 25............................................................................................................... ޞިނާޢީ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޕްލޭން .24 ހަވަނަ ބާބު ދިނުން ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތް 26...................................................................................................... ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުން .25 26.............................................................................................. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޒިންމާ .26 27................................................................. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކަްށ ލިބިގެންވާ ބައެއް އިޚްތިޔާރުތައް .27 28................................................................................................................................ ޚިދުމަތުން އަގުނެގުން .28 28........................................................................................................................................ މޮނިޓަރކުރުން .29 ހަތްވަނަ ބާބު ޔޫސް ޕްލާސްޓިކް އުފެއްދުމާއި ބާޒާރަށް ނެރުން -ސިންގަލް 28.................................... ޕްލާސްޓިކްގެ ބާވަތްތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުފެއްދުމާއި އެތެރެކުރުމާއި ބާޒާރަށް ނެރުން ޔޫސް -ސިންގަލް .30 30................................................. ހިރާއްޖޭގައި އުފެއްދުމާއި ބާޒާރުން މަދުކުރުންޔޫސް ޕްލާސްޓިކްގެ ބާވަތްތައް ދިވެ-ސިންގަލް .31 އަށްވަނަ ބާބު ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުން ފީ ނެގުން 30..................................................................................................................... ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުން ފީ ނެގުން .32 30........................................................................................................ ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުން ފީ ނެގުން ލާޒިމުވުން .33 31.............................................................................. އިންވޮއިސް ނުވަތަ ރަސީދުގައި ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުގެ ފީ ހިމެނުން .34 31.................................................................................................. ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުން ނަގާ ފީ މީރާއަށް ދެއްކުން .35 32............................................................................................................. ކޮތަޅުން ފީ ނެގޭ މުއްދަތު ޕްލާސްޓިކް .36 32............................................................................................................................. ހުށަހަޅަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު .37 ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 5 32................................................................................................................................... ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުން .38 33............................................................................. ޢަމަލުކުރުން ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން .39 ނުވަވަނަ ބާބު އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލުމާއި، އެއްތަންކުރުން ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ މަރުކަޒު ޤާއިމުކުރުމާއި، ކުނި ގެންގުޅުމާއި، 33...................................................................................................... ކުނި މެނޭޖުކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ޢާންމު ޒިންމާ .40 35........................................................................................................ ކުނި މެނޭޖުކުރާ މަރުކަޒުތައް ޤާއިމުކުރުން .41 35............................................................................................................... ކުނި މެނޭޖުކުރާ މަރުކަޒެއް ހިންގުން .42 36............................................................................................................ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ކުނި އުފުލުން .43 36................................................................................................................. ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުނި އެތެރެކުރުން .44 37................................................................................................... ދިވެހިރާއްޖެއިން ނުރައްކާތެރި ކުނި ބޭރުކުރުން .45 37............................................................................................ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދު ހުރަސްކޮށް ކުނި އުފުލުން .46 ދިހަވަނަ ބާބު ނުރައްކާތެރި ކުންޏާއި ޚާއްޞަ ކުނި 37.................................................................................................................................... ނުރައްކާތެރި ކުނި .47 39..........................................................................................................................................ޚާއްޞަ ކުނި .48 39............................................................................................... ކުންޏާއި ޚާއްޞަ ކުނި މެނޭޖުކުރުން ނުރައްކާތެރި .49 39......................................................ނުރައްކާތެރި ކުންޏާއި ޚާއްޞަ ކުންޏާގުޅޭ ހާދިސާއެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ ރިޕޯޓުކުރުން .50 40................... ނުރައްކާތެރި ކުންޏާއި، ޚާއްޞަ ކުނި ހިމެނޭ ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އެކްޝަން ޕްލޭން .51 40........................................................................................ ނުރައްކާތެރި ކުންޏާއި، ޚާއްޞަ ކުންޏާބެހޭ އިންވެންޓްރީ .52 އެގާރަވަނަ ބާބު ކުނި އެޅުމާއި، ކުނީގެ ސަބަބުން ތިމާވެށި ތަޣައްޔަރުވުން 40........................................................................................................................................... ކުނި އެޅުން .53 41................................................................................. ޢާންމު ތަންތަނުގައި ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކާ ގުޅިގެން އުފެދޭ ކުނި .54 41.......................................................... ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޙަރަކާތްތަކާ ގުޅިގެން ޖައްވަށް ބޭރުވާ ގޭސް ކޮންޓްރޯލްކުރުން .55 41....................................................................... ނުރައްކާތެރި ކުނީގެ ސަބަބުން ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ މާޙައުލު ކަނޑައެޅުން .56 42....................................................................................... ކާތެރި ކުނި ތަންތަނަށް އެޅުން ހުއްދަނޫން ގޮތުގައި ނުރައް .57 42...................................................................................................................... ކުއްލި ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރުން .58 ބާރަވަނަ ބާބު ކުންޏާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ބެލެހެއްޓުމާއި، ކުނީގެ އޮޑިޓުހެދުން 43............................................................................. މަޢުލޫމާތު ދިނުން މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި، ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމާއި، .59 44......................................................................................................................................... ކުނީގެ އޮޑިޓް .60 ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 6 ތޭރަވަނަ ބާބު ކުށާއި އަދަބު 44............................................................................................................................... އިދާރީ ފިޔަވަޅު އެޅުން .61 46.................................................................................................................................. ޖިނާއީ ދަޢުވާކުރުން .62 46..................................................................................................................................... ދަބުތައްއިދާރީ އަ .63 47................................................................................................................... ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާ .64 48................................................................................................................... ފިޔަވަޅު އެޅޭ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤު .65 ސާދަވަނަ ބާބު އެހެނިހެން ކަންކަން 48...................................................................................................................... ކުރިން ދޫކޮށްފައިވާ ހުއްދަތައް .66 48.................................................................................................................... ކުރީގެ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތައް .67 48....................................................................................................................................... ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް .68 49................................................................................................................................. ސިއްރު ހިފެހެއްޓުން .69 49............................................................................................................... ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި ތަފާތު ނުކުރުން .70 49....................................................................................................... ޚިދުމަތްދޭ ފަާރތުން ދައްކަންޖެހޭ އިތުރު ފީ .71 49....................................................................................................................................... ގަވާއިދު ހެދުން .72 49....................................................................................................................... އެހެން ޤާނޫނުތަކާ ފުށުއެރުން .73 49........................................................................................................................ އުވާލެވޭ ޤާނޫނުގެ މާއްދާތައް .74 50....................................................................................................................... ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން .75 50............................................................................................................................................. މާނަކުރުން .76 ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 7 2022/24ޤާނޫނު ނަންބަރު: ޤާނޫނު ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ އެއްވަނަ ބާބު ފެށުން މިއީ ދިވެިހރާއްޖޭގަިއ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުގެ ކަންކަްނ ދެމެހެްއޓެނިިވ )ހ( .1 ތަޢާރުފާއި ނަން ކުނިން ކުރާ ނޭދެވޭ އަަސރުތައް ނަްއތާލަިއ ، ގޮތުގައި ރާަވއި ހިންގައި ަރއްކާތެރިކޮށް، ކުިނ ނުވަތަ މަދުކޮށް، ތިމާވެއްޓާއި ޢާންމު ިޞއްޙަތު މެނޭޖުކުރުމުގެ އުޫސލުތަކާިއ މިންގަނޑުތަކާއި އިޖުރާައތްތަްއ ކަނޑައެޅުމުގެ ޤާނޫނެވެ. "ކުނި މެނޭޖުކުރުުމގެ ޤާނޫނު" އެވެ. ،މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ )ށ( މި ޤާނޫނުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުތަްއ ތިީރގައި ަބޔާންކޮށްފަިއ އެވަނީެއވެ. .2 މަޤްޞަދުތައް ކުނީގެ ސަބަބުްނ ތިމާވެށި ތަަޣއްޔަުރވުމާއި، ތިމާެވއްޓަްށ ލިޭބ )ހ( ގެއްލުްނ ކުޑަކުރުާމއި ޢާންުމ ޞިއްޙަތަްށ ުހިރ ނުރަްއކާތަްއ ބާުރ އެޅުން؛ ކުޑަކުރުމަށް ކުނި އުފެއްދުްނ ހުއްޓުވުމަްށ ބާުރ އެޅުމާއި، އުފައްާދ ިމންވަުރ )ށ( ރީަސއިކަލްުކރުމާއި، ކުނިން މަދުކުރުމާއި، ައލުްނ ބޭނުންކުރުމާއި، ؛ބޭނުންތެރި މާއްދާތައް އިޢާދަކުރުމަށް ާބރު އެޅުން މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ރަެށއްގައި އެ ރަށަާކ އެކަީށގެންާވ )ނ( މިންވަރެއްގެ، އަދި ތިމާެވއްޓަށާިއ ޢާންމު ޞިއްޙަތަްށ ލިޭބ ެގއްލުްނ މެނޭޖުުކރާ ިނޒާމެއް ކުޑަކުރެވޭނެ ގޮަތކަށް ބައްޓަން ުކރެވިފަިއވާ ކުނި ޤާއިމުކޮށް، އެ ޚިދުމަތް ރައްޔިތުންނަށް ދެމެެހއްޓެނިވި އަދި ަހރުދަާނ ގޮތެއްގަިއ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަގުަފހިކުރުން؛ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 8 ،ދިވެހިރާއްޭޖގައި ފަތުުރވެރިކަމަށް ދޫކޮށްަފއިވާ ރަށްރަށާއި ތަްނތަނާއި )ރ( ިއ ތަްނތަނާއި، ޞިނާޢީ މަސައްކަތްުކރުމަށް ދޫކޮށްފަިއވާ ރަށްރަށާ އެނޫންވެސް މީހުން ދިިރއުޅޭ ރަްށރަށް ފިޔަވައި އެކިެއކި ބޭނުްނތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ބޭނުންކުެރވޭ، ކުނި އުފެދޭ ނުވަތަ ުއފައްދާ ތަންތަނުގައި އެ ތަނަާކ އެކަީށގެންވާ އަދި ތިމާވެއްޓަާށއި ޢާންމު އްޓަންުކރެިވފައިާވ ޞިއްޙަތަށް ލިޭބ ގެއްލުން ކުޑަުކރެވޭނެ ގޮތަކަށް ބަ ކުނި މެނޭޖުކުރާ ނިޒާމުތަކެްއ ޤާއިމުކޮށް ހިންގުމަށް މަގުަފހިުކރުން؛ ރަށު ފެންވަރުަގއި ދެމެހެއްޓެިނވި ގޮތެްއގައި މެނޭޖުނުކުރެޭވ ކުިނ )ބ( އެކަށީގެންާވ ގޮތެްއގައި މެނޭޖުުކރުމަށް ަސރަޙައްީދ ކުިނ ނިޒާމުތައް ަހރުދަާނ މެނޭޖުކުރުމުގެ ނިޒާމުތައް ާޤއިމުކޮށް، ެއ ގޮތެއްގަިއ ހިންގުމަށް ަމގުފަހިުކރުން؛ ޢާންމު ބޭނުންތަކުގެ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ )ޅ( ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި، ެއ ޚިދުމަތް ފޯުރކޮށްދޭ ފަރާްތތަކުެގ ފަރާްތތަކުެގ ޒިންމާތަކާއި އިޚްތިޔާރުތަކާއި، އެ ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ޙައްޤުތަކާއި ޒިންމާތައް ކަނޑައެޅުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ނިޒާމުތަކަށް ޤަޞްދުގައިދޭ ގެއްލުުމގެ ަސބަބުން )ކ( ނުވަތަ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ ނިޒާމު ހިންަގއި ެބލެހެއްުޓމުގަިއ އިހުމާލުވުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ެގއްލުމާ ގުޅިގެން އެފަދަ ަފރާތްަތކާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުުކރުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ޚިދުމަތުގަިއ އަިމއްަލ ފަރާތްތަުކގެ ަބއިެވރިވުްނ )އ( އިތުރުކުރުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ނިޒާމު ހިންގުމުގައި ތިމާެވއްޓަށާއި ޢާންމު )ވ( ޞިއްޙަތަށް ލިޭބ ގެްއލުންތައް ކުޑަުކރުން؛ މެނޭޖުކުރުުމގެ ޚިދުމަްތ ދިނުމުގަިއ ރައްޔިތުންެގ ަބއިެވރިވުްނ ކުނި )މ( އިތުރުކުރުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ހުިރހާ ަމރުޙަލާެއއްގަިއ ކުނި އުފައްދާ ފަރާްތ )ފ( ޒިންމާކުރުވުން؛ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 9 ކުނި އުފެއްދުމާއި މެނޭޖުކުުރމާބެޭހ ،ދިވެހިރާއްޖެއިން ބައިެވރިވެފަިއވާ )ދ( ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކުން ލާޒިމުކުރާ ކަންކަން ތަންފީޛުުކރެވޭެނ ގޮތްތައް ނުވަަތ އުސޫލުަތއް ޤާއިމުުކރުން؛ އަދި ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތްތަްއ ދެމެހެއްޓެިނވި އަިދ އެކަީށގެންާވ )ތ( ކަނޑައެޅުމާއި އަގު ނެގޭނެ ިނޒާމެއް ގޮތެއްގައި ދިނުމުގެ ގޮތުން ައގު ޤާއިމުކުރުން. މި ޤާނޫނު ހިނގާނީ އަންނަނިވި ކަްނކަމުގެ މަްއޗަށެވެ. .3 ޤާނޫނު ހިނގާނެ ދާއިރާ ؛ހުރިާހ ބާވަތެއްެގ ކުނި އުފެއްދުމާއި މެނޭޖުުކރުން )ހ( ރީަސއިކަލްުކުރމަށާއި، ކުނިން ބޭނުންތެރި މާއްދާތައް އިޢާދަކުރުމަށާއި، )ށ( ނައްތާލުމަށްޓަކައި ގުދަން ކޮށްފައިވާ ކުންޏާއި، ބޭނުންތެރި ާމްއދާތައް ނައްާތލުމުެގ އިޢާދަކުރުމުެގ ނުވަަތ ރީަސއިކަލްުކރުމުެގ ނުވަތަ މަރުޙަލާގަިއވާ ކުނި؛ އެއްވެްސ ބާވަތެްއގެ ކުނި، އެްއވެސް ސިފައެއްަގއި އެްއތަނުން )ނ( އުފުލުން؛އަނެއްތަނަށް ކުނި އިމްޕޯޓްކުރުާމއި، އެކްސްޕޯްޓކުރުމާއި، ރީެއކްސްޕޯޓްކުރުްނ؛ އަދި )ރ( ކުނި ރިސޯސްެއއް ގޮތުގަިއ ބޭނުންކުރުން. )ބ( ދެވަނަ ބާބު ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ އަސާސްތައް ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގައި އިސްކަންދޭ ތަރުތީބާއި ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ދަރަޖަތައް ކުނި މެނޭޖުކުާރ ފަރާތްތަކުން، ކުިނ މެނޭޖުކުރުމަށް ިޚޔާުރކުރާެނ )ހ( .4 ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި އަންނަނިވި ތަރުތީބަށް އިްސކަންދޭންާވނެއެވެ. އުފެއްދުން ހުއްުޓވުން؛ (1) މަދުކުރުން؛ (2) ؛އަލުން ބޭނުންުކރުން (3) މަރާމާތުކުރުން؛ (4) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 10 ރީސައިކަްލކުރުން؛ (5) ؛ބޭނުންތެރި މާއްދާތައް އުފެއްދުމާއި އިޢާދަކުރުން (6) ކުނި އެންދުން؛ އަދި (7) ކުނި ޑިސްޕޯސްކުރުން. (8) މާއްދާަގއި ދަރަޖަުކރެވިފަިއވާ ތަުރތީބުެގ މި ،މި ޤާނޫނު ހިންގުމުގައި )ށ( ތެރެއިން ކުނި އުފެއްދުން ުހއްޓުވުމަށް އިސްކަންީދގެްނ ކުނި ،ތަންޒީމުކުރުމަށާިއ ކުިރއެުރވުމަށް މެނޭޖުކުރުމުގެ ކަންކަން މިނިސްޓްރީއާއި އޭޖެންސީންނާއި އޮޯތރިޓީންނާިއ ލޯކަްލ ކައުންސިލްތަކުން ާބރު އަޅަންވާނެއެވެ. ތިންވަނަ ބާބު މުއައްސަސާތަކުގެ ދައުރު ޤާނޫނުގަިއ މި ޤާނޫނުން ބާރު ލިބިގެން ޢަމަުލކުރާ ކޮންމެ ަފރާތަކުންމެ، މި .5 ތަންފީޛީ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ތަންފީޛުުކރުމުގައި އަންނަނިިވ އުސޫލުތަްއ ނަގަހައްޓަންވާނެެއވެ. ދައުލަްތ ހިްނގުމުެގ ،ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ މަސްޫއލިއްޔަތަކީ )ހ( މަސްއޫލިއްޔަުތ އެިކ ފަންތިތަކުގަިއ ޙަާވލުކުެރވިފައިާވ އިާދާރތަކާއި، އަިދ މުޅި މުޖުތަމަޢުއާިއ ، ވިޔަފާރިަތކާއި ،އެކިއެިކ ޞިނާޢަތްތަކާއި ؛ވަކިވަކި ަފރުދުން ޙިއްާޞވާންޖެހޭ ކަމެއްކަން އިޢާދަ ނުުކރެޭވނެފަދަ ،ތިމާވެއްޓަށް ުނރައްކަެލއް ކުރިމަތިވެ )ށ( އެކަްނ ، ގެއްލުމެްއ ލިބިދާނެކަުމގެ ިބރު އޮންނަ ާޙލަތެއްަގއި ނެތުމަކީ، ތިމާެވއްޓަްށ ޢިލްމީގޮތުން ފުިރހަމައަށް ސާބިުތކުރެވިފަިއ ލިބިދާނެ ގެްއލުމަކުން ރައްކާެތރިވުމަށްޓަަކއި ފިަޔވަޅު އެޅުން ؛ފަސްކުރަންޖެހޭ ސަބަބެްއ ނޫންކަން ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަްތ ދިނުމުގައި: )ނ( ތަފާތު ނުކުރުން؛ (1) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 11 ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮުތގައި ޚިދުމަްތ ދިނުން؛ (2) ފެންަވރުގައި ހަރުދަނާ އުޫސލުތަކެްއގެ މަތިްނ އެކަށީގެންވާ (3) ޚިދުމަތް ދިނުން؛ ؛ދެފުށް ފެންނަ ސިޔާސަތެއް ގެންގުޅުން (4) އިޤްތިޞާދީ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭގޮތަށް ޚިދުމަތުެގ ައުގ (5) ؛ކަނޑައެޅުން ފަސޭހަކަމާއެކު ޚިދުމަތް ހޯދޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުން؛ (6) އަދި ރައްޔިތުންެގ ބައިެވރިވުމާިއ މަޝްވަާރ އޮތުން. (7) ތިމާވެއްޓަށް ެގއްލުންލިބޭފަަދ ޢަމަލެްއ ނުވަަތ ިތމާވެށި )ރ( އެ ޢަަމލެއްެގ ، ތަޣައްޔަރުވެދާނެފަދަ ޢަމަެލއް ުކރާ ކޮންމެ ފަރާތަކުންމެ ސަބަބުން ތިމާވެއްޓަށާިއ މުޖުތަމަޢުއަށް ލިޭބ ގެްއލުން ކުޑަުކުރމަށާއި އިޢާދަކުރުމަށްޓަކައި، އެކަމުގެ ާމލީ ޒިންމާ ުފރިހަމަޮގތުގަިއ ؛އުފުލަންޖެހޭކަން ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގައި އެ ކުނި އުފެދުނު ތަނެއްގަިއ މެނޭޖުކުރުމަްށ )ބ( އިސްކަން ދިނުން؛ އުފައްދާ ނުވަތަ ބޭނުންކުރާ ތަކެީތގެ ސަބަބުން ތިމާވެއްޓަްށ ކުާރ )ޅ( ކުޑަުކރުމަށް ދައުލަތުން ުކރާ މަސައްަކތުގަިއ އަސަރުތައް ތަކެްއޗާިއ ޚިދުމަތް ބޭނުންުކރާ ަފރާްތތަކުން ،އުފެއްދުންތެރިންނާއި ޙިއްޞާވާންޖެހޭކަމާއި، އެފަދަ ތަކެިތ އުފެއްދުމާިއ ރަްއކާތެރިަކމާއެުކ އެ ަފރާތްތަކުން ޒިންމާތަކެއް އުފުލަންެޖހޭކަްނ ،ނައްތާލުމާ ދެމެދުގައި .ދެނެގަތުން ކުނި މެނޭޖުކުރަްނވާނީ ސަރުާކރުްނ ކަނޑައަޅާ ސިާޔަސތުތަކާ )ހ( .6 ސިޔާސަތު ކަނޑައެޅުމުގެ ޒިންމާ އެއްގޮތްާވ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. ދިވެހިރާއްޭޖގަިއ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ ސިޔާސަތުތަްއ ކަނަޑއަޅާނީ )ށ( މިނިސްޓަރެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 12 ކަނޑައަޅާ ސިޔާަސތުތަްއ މި މާއްދާެގ )ށ( ެގ ދަށުން މިނިސްަޓުރ )ނ( ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓުގައި ާޝއިޢުކޮށް މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާނެެއވެ. އަދި އެ ިސޔާސަުތތަކަށް ބަދަލެއް އަުތވެއްޖެނަމަ، އެ ބަަދލުތައް ގަވާއިދުން ގެޒެޓުކޮްށ މިނިސްޓްރީގެ ވެްބސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރުމާ ގުޅުންހުރި މަސައްކަެތއް ރާވާ ނުވަތަ ހިންގާ ކޮންމެ )ރ( ފަރާތަކުންވިޔަްސ މި ާމއްދާެގ )ހ( ެގ ދަށުން އެަކށައަޅާ ސިޔާސަތުތަކަށް ފުިރހަމައަށް ޢަމަުލކުރަންވާނެެއވެ. ކަނޑައަާޅ ވަަނ މާއްދާގަިއވާ ގޮތުގެމަތިން މިނިްސޓަރު 6މި ޤާނޫނުގެ .7 ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުން ސިޔާސަތުތަކާ އެްއގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މި ޤާނޫުނ ތަންފީޛުކުރާނީ، އޮތޯރިޓީންނާއި، އޭޖެންސީންނާއި ަކއުންސިލްތަކުްނ އަިދ ކުިނ މެނޭޖުކުރުމުެގ ޒިންމާ ޙަވާލުކުެރވިފައިާވ އެހެިނހެން ފަރާތްތަކުންެނވެ. ރުމުގެ ގޮތުްނ އަންނަނިވި ކަންކަްނ މިނިސްޓްރީްނ މި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކު .8 މިނިސްޓްރީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ކުރަންވާނެއެވެ. ދިވެހިރާއްޭޖގައި ދެމެހެއްޓެިނވި ގޮތެްއގައި ކުނި މެނޭޖުކުުރމާބެޭހ )ހ( ޤައުމީ ސިޔާސަތެްއ ކަނޑައަޅައި ހިްނގުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ިސޔާސަުތ ކަނޑައެޅުމުގައި، ަކމާބެޭހ )ށ( ލޯަކލް ކައުންިސލްތަކާއި، ދަުއލަތުގެ ަކމާބެޭހ މިނިސްޓްރީތަކާއި، މުއައްސަސާތަކާއި، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޢާންމު ރައްިޔތުންެގ މަޝްވަރާ ހޯދުން؛ ރީސައިކަްލކުރުމާއި، ކުނިން ބޭނުންތެިރ މާއްދާތަްއ އިޢާދަުކރުމުެގ )ނ( ނިޒާމުތައް ރަށު ފެންވަރުަގއި، އަދި ސަރަޙައްދީ ފެްނަވރުގަިއ ؛ރޭވުމަށާއި ހިންގުމަށް ާބރު އަޅަިއ އެހީެތރިވުން ދިވެހިރާއްޭޖގައި، ރީސައިަކލްުކރުމާއި، ކުނިން ބޭނުންތެިރ ާމްއދާތައް )ރ( އިޢާދަކުރުމާއި، ކުނި އަލުން ބޭނުންުކރުމުގެ މަްއޗަށް ބިނާެވފައިާވ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 13 ެއކަމަށް ،ޞިނާޢަތްތަކާއި ވިޔަާފރިތައް ަތރައްޤީުކރުމަށް މަގުަފހިކޮށްދީ ހިތްވަުރ ދިނުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ޢާންމުން ހޭލުންތެިރކުުރވުމުެގ )ބ( ؛ޕްރޮގްރާމްތަްއ ޤައުމީ ފެންަވރުަގއި ާރވަިއ ހިންގުން ދިވެހިރާއްޭޖގެ މީހުން ިދރިއުޅޭ ކޮންމެ ރަެށއްގައި އެ ރަށަާކ )ޅ( ޤާއިމުުކރުމަްށ އެކަށީގެންާވ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ ނިޒާމެއް ކައުންސިލްތަކުން ުކރާ މަސައްކަތްަތކަށް، މާލީ، ފަންނީ އަިދ ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީ ލިބޭނެ އިންތިޒާމުތަްއ ހަމަޖެއްސުން؛ ދިވެހިރާއްޭޖގައި، ސަރަަޙއްދީ ފެންވަުރގައި ކުނި މެޭނޖުކުާރ )ކ( މަރުކަޒުތައް ޤާއިމުކޮްށ ހިންގޭެނ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެްއސުން؛ ފަތުރުވެރިކަމަްށ ދޫކޮށްފަިއވާ ރަށްރަުށގައާިއ ަސރަޙައްދުތަކުަގިއ އަިދ )އ( ޞިނާޢީ މަސައްކަތްތަްއ ުކރުމަށް ޫދކޮށްފައިާވ ރަްށރަުށގައާިއ ސަރަޙައްދުތަކުަގއި، އެ ރަށަކަށް ުނވަތަ ެއ ސަރަަޙްއދަކަށް އެކަށީގެންވާ ކުނި މެނޭޖުކުރުުމގެ ސިޔާސަެތއް ކަނޑައެޅުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ޚިދުމަތާ ގުޅޭގޮތުން ރަުށ ފެންވަރުަގިއ އަިދ )ވ( ސަރަޙައްދީ ފެންަވރުގަިއ އަދި ޤައުމީ ފެްނވަރުަގިއ ކުާރ މަސައްކަތްތަކުެގ ޤާބިލުކަްނ އިުތރުކޮށް، މާީލ އަިދ ފަންނީ އެހީތެރިކަމާިއ ލަފަާޔއި ިއރުޝާދު ދިނުން؛ ޤައުމީ ފެންވަރުަގއި ޙާޞިލުުކރުމަްށ ކުނި މެނޭޖުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން )މ( ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ލަނޑުދަނޑިތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އެ ލަނޑުދަނޑިތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ާމލީ އަދި ފަންނީ ވަސީލަތްތަްއ ޯހދުމަށް އެކި ފެންަވރުގަިއ ކުރަންޖެޭހ މަސައްކަތްތަްއ ުކރުން؛ ޅޭގޮތުން އެުކލަވާލަންޖެހޭ ޤައުމީ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ސިޔާސަތުތަކާ ގު )ފ( މާސްޓަރ ޕްލޭްނ އެުކލަވާލުމާިއ މުރާޖަޢާުކރުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމާެބހޭ ކަންކަމުގަިއ ދަުއލަތުެގ މުއައްަސާސތަކަށް )ދ( ލަފަޔާއި އިރުޝާދު ދިނުން؛ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 14 ދިވެހިރާއްޭޖގެ ކުިނ މެނޭޖުކުރުމުެގ ނިޒާމާގުޅޭ އެްނމެހަިއ )ތ( އެއްކޮށް، ބަލަަހއްޓައި، ދަުއލަތުގެ ކަމާބެހޭ ަފރާްތތަކަށް ތަފާސްހިސާބު ފޯރުކޮށްދީ، އެ މަޢުލޫމާތު މިނިސްޓްީރގެ ވެބްސައިުޓގައި ޢާންމުުކރުން؛ ަހރުދަނާކުރުމަްށޓަކައި ތަރައްީޤކޮށް ދާއިރާ މެނޭޖުކުރުމުގެ ކުނި )ލ( މެނޭޖުކުުރމާގުޅޭ ކުނި ހިންގާ ާރއްޖޭގައި ަފރާތްތަކުން އެކިއެކި މޮނިޓަރުކރުން؛ ުކރިއަށްދާގޮްތ ބަލައި މަޝްރޫޢުތައް ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ޚިދުމަތް ތަަރއްޤީކުރުމާިއ ިޚދުމަތް )ގ( ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އަމިްއލަ ފަރާތްަތކުގެ ބަިއވެރިވުމަށް ަފހި މާަޙއުލެްއ ޤާއިމުކުރުން؛ ކުނި ނައްާތލުމުެގ ކުނި މެނޭޖުކުރާ މަރުކަޒުތަކާއި، ރަްއކާތެރިކަމާެއކު )ޏ( މަސައްކަތްކުާރ މަރުކަޒުތަްއ ޤާއިުމކުރުމަްށ ސަރަަޙްއދުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ނިޒާމުތައް ފަރުމާކުރުމާއި، ޤާއިމުކުރުމާއި، ެއ ނިޒާމުތަކުން ޚިދުމަްތ ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިުދތަކާިއ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައެޅުން؛ މެނޭޖުކުރުމުގެ ނިޒާމު ާޤއިމުކުރުމަށް ބޭނުންުކރެވޭ ވަސީަލތްތަްއ ކުނި )ސ( ސެޓިފަިއކުރާެނ ގަާވއިދުތަކާިއ މިންގަނޑުތައް ޓެސްޓުކޮށް ކަނޑައެޅުން؛ ސަރަަޙްއދުތައް ޤާއިމުކުރާ މަރުކަޒުތައް މެނޭޖުކުރާ ކުނި )ޑ( މިންގަނޑުތައް ަބލަންޖެހޭ ގޮތުން ތިމާވެށީގެ ކަނޑައެޅުމަށް ޢާންމުުކރުން؛ އަދި އެކުލަާވލައި މި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ހަދަންޖެހޭ އެްނމެހަިއ )ޒ( ގަވާއިދުތަކާއި، މިްނގަނޑުތައް ހެދުން. މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޭޖެންސީއަށް އަންނަނިވި ޒިންާމތަކާއި ބާރުތަްއ .9 އޭޖެންސީގެ ޒިންމާތަކާއި ބާރުތައް ލިބިގެންވެެއވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 15 ކުނީގެ ސަބަބުން ޢާންމު ޞިއްޙަތަށާއި، ތިމާވެއްޓަށް ުކަރމުންދާ )ހ( ކަމާބެހޭ ފަރާތްަތކަށް ަލފަޔާިއ އަސަރުތައް ދެެނގަނެ، އެކަމާ ގުޅިގެން މަޝްވަރާ ދިނުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ މަސައްކަތްަތއް ތަަރއްޤީކުރުމަށްޓަަކއި ުކަރންޖެހޭ )ށ( ދިރާސާތަކާއި ތަްޙލީލުތަްއ ުކރުން؛ ކުނީގެ ސަބަބުން ދިމާާވ ހާދިސާތަކާ ގުޅިގެން ތިމާވެއްާޓއި ޢާންމު )ނ( ޞިއްޙަތަށް ުކރާނެ ުނވަތަ ކޮށްފާެނ އަަސރުތަްއ ހުްއޓުުވމަށާއި، އެފަދަ ހާދިސާއެްއގެ ސަބަބުން ތިާމވެއްޓަށް ެގއްުލންވިަޔ ނުދިނުމަށާއި، ތިމާވެށި ތަޣައްޔަރުވިޔަ ނުދިނުމަށާއި ތިާމވެއްަޓށް ކުާރ ފިޔަވަޅު އެޅުން.ްއ އިޢާދަކުރުމަްށ އަސަރުތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުްނ އޮޯތރިޓީއަށް އަންނަނިިވ ޒިންމާތަކާއި ާބރުތަްއ .10 އޮތޯރިޓީގެ ޒިންމާތަކާއި ބާރުތައް ލިބިގެންވެެއވެ. މި ޤާނޫނާިއ ިމ ޤާނޫނުެގ ދަށުން ހަާދ ގަވާއިދުަތކާ އެްއގޮތްާވ )ހ( ޒިންމާ މަތިކުރެވިަފއިވާ ަފރާްތތަކުން ގޮތުގެމަތިން ކުނި މެނޭޖުކުރުުމގެ އެ ޒިންމާ އަދާކުރޭޯތ ބެލުމަށްޓަަކއި ކުރަންޖެޭހ އެންމެަހއި ަކންކަން ސީދާ އޮތޯރިޓީން ނުވަަތ ވަކިކަމެްއ ބެލުމަށް އޮޯތރިޓީން ކަނޑައަޅާ އެހެން ފަރާެތއް މެދުެވރިކޮށް ުކރުން؛ ުހއްދައާިއ ަލިއސަންސް ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ޚިދުމަތްޭދ ފަރާތްތަކަްށ )ށ( ދޫކުރުމާއި، އާކޮށްދިނުމާއި، ބަަދލު ގެނައުމާއި، ބާިޠލުުކރުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ޚިދުމަތްތައް ހިްނގުމުގަިއ ޢަމަލުުކަރންޖެހޭ )ނ( ގަވާއިދުތަކާއި، އުސޫލުަތކާއި މިންގަނޑުތަްއ ތަންފީޛުުކރުމާިއ ؛އަޅަންޖެޭހ ފިޔަވަޅުތައް ެއޅުންއެ ކަންކަމާ ިޚލާފުވާ ަފރާތްތަކާމެދު ކުނި މެނޭޖުކުރާ މަރުކަޒުތަކާއި، ރަްއކާތެރިކަމާެއކު ކުނި ނައްާތލުމުެގ )ރ( މަސައްކަތްކުާރ މަރުކަޒުތަްއ ޤާއިުމކުރުމަްށ ސަރަަޙްއދުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ނިޒާމުތައް ފަރުމާކުރުމާއި، ނިޒާމުތަކުން ޚިދުމަްތ ދިނުމާބެހޭ ގޮތުން ޤާއިމުކުރުމާއި، ެއ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 16 މި ޤާނޫނުެގ ދަށުން ހަާދ ގަވާއިދުަތކާިއ މިންގަނޑުތައް ތަންފީޛުކުރުން؛ މި ޤާނޫނާއި އަދި ޢާންމު ޚިދުމަތްތައް ދިނުމާގުޅޭ އެެހނިހެްނ )ބ( ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮްތވާ ގޮުތގެމަތިން ޢާންމު ބޭނުންތަކުގެ ޚިދުަމތެއްެގ ގޮތުގައި ކުނި މެނޭޖުކުރުުމގެ ޚިދުމަތް ދެމުންގެންދޭތޯ ބެލުމާއި، އެފަދަ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމުގައި ލާޒިމުކުރާ މިންގަނޑުތަކަށް ޢަމަުލކުރަުމންދޭތޯ ބަލައި ކަަށވަރުުކރުން؛ މި ޤާނޫނާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތަކާ އެްއގޮތްާވ )ޅ( ނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތްތައް ހިނގަުމންދޭތޯ ގޮތުގެމަތިން ކުނި މެ ބެލުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެޭހ އެންމެަހއި ކަންކަން ސީާދ އޮޯތރިޓީްނ ނުވަތަ ވަކިކަމެްއ ކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ އެހެން ަފރާތެްއ މެދުވެރިކޮށް ުކރުން؛ ޢާންމު ބޭނުންތަކުގެ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުތަކާިއ )ކ( ގަވާއިދުތަާކ އެްއގޮތްާވ ގޮތުގެމަތިްނ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ ޚިުދމަތުގެ އެންމެ މަތީ އަުގ ކަނޑައެޅުމާއި، އަގު ުމރާޖަޢާކުރުމާއި، ބަދަުލ ގެނައުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ޚިދުމަްތ ފޯރުކޮށްދިނުމަްށ ބޭނުްނކުރެޭވ )އ( ފަދަ ަތންތަން ތަންތަނާއި ވަސީލަތްތައް ބަލަންެޖހޭ ޙާލަތެްއގައި އެ ބަލައި ފާސްކޮްށ އަޅަންޖެހޭ ފިަޔވަޅުތައް އެޅުން؛ މި ޤާނޫނުގަިއ ނުވަތަ އެހެްނ ޤާނޫނެއްގަިއ ެއހެން ޮގތަކަށް )ވ( ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ފަުތރުވެިރކަމަށް ދޫކޮްށފައިާވ ރަށްރަށުގަާއއި ަސރަޙައްދުތަކުަގއި އަިދ ޞިނާޢީ މަސައްަކތްތަްއ ދޫކޮށްފަިއވާ ރަށްރަުށގައާއި ަސރަޙައްދުތަކުަގއި، އެ ަރށަކަށް ކުރުމަށް ނުވަތަ އެ ަސރަޙައްދަކަށް އެކަށީގެންވާ ކުނި މެނޭޖުކުރުުމގެ ިނޒާމެއް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮުތގައި ހިންގަމުންދާކަން ކަށަވަރުުކރުން؛ އަދި ކުނި މެނޭޖުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޮޯތރިޓީްނ )މ( ކުރަންޖެހޭކަމަށް ބަޔާްނކުރާ އެންމެހަިއ ކަންކަން ުކރުން. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 17 ކައުންސިލްތަކުގެ ޒިންމާތަކާއި ބާރުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ަކއުންސިލްތަކަްށ އަންނަނިިވ ޒިންމާތަކާއި ބާރުަތްއ .11 ލިބިގެންވެެއވެ. މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫުނގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުަގއި ަކއުންސިްލތަކުެގ )ހ( ޒިންމާތައް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އެންމެހައި ކަންކަން ރަުށ އަިދ ސިޓީ ފެންވަުރގައި ތަންފީޛުުކރުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ރަށު ފެންަވރުގަިއ ޕްލޭންުކރުމާއި، )ށ( މަޝްރޫޢުތައް އެުކލަާވލުމާއި، މަޝްރޫޢުތަްއ ތަންފީޛުުކރުން؛ ޚިދުމަްތ ރަށު އަދި ސިޓީ ފެްނަވރުގަިއ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ )ނ( ހަމަހަމަކަމާއެކު ޯފރުކޮށްދޭނެ އިންތިޒާމުތަްއ ހަމަޖެއްސުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ހޯދަންޖެހޭ މާލީ، ފަންނީ އަިދ )ރ( އެހެނިހެން ވަސީލަތްތަްއ ހޯދުން؛ އަދި ސިީޓެއއްގަިއ ކުނި މެނޭޖުކުރުމަށް ބޭނުންާވ ބިން އެ ރަށެްއ )ބ( ؛ކަނޑައެޅުން ސަރުކާުރގެ ިސޔާސަތުތަކާިއ ިމ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްާވ ގޮތުެގމަތިން )ޅ( އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގަާވއިދާ އެއްގޮްތވާ ގޮތުގެމަތިން އެ ރަށެްއ ނުވަތަ ސިޓީއެްއގަިއ ކުނި މެނޭޖުކުރުުމގެ ޚިދުމަތުން ަނގާެނ އަުގ ކަނޑައެޅުން؛ ނުވަަތ ސިޓީ ފެްނވަރުަގއި ކުިނ މެނޭޖުކުރުމުެގ ިޚދުމަތް ރަށު )ކ( ފޯރުކޮށްދޭނެ ގަާވއިދާއި އުސޫލުތަްއ ހެދުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ދެމުންދާ ގޮތް ަބލައި ޚިދުމަތުގެ ެފންވަުރ )އ( ހިފެހެއްޓުމަށް ކަމާބެހޭ ގަވާއިދުަތކާ އެްއގޮތްވާ ގޮުތގެމަތިން އަަޅންޖެހޭ އް ރަުށ ނުވަތަ ސިީޓ ފެންވަުރގައި އެޅުން؛ފިޔަވަޅުތަ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތާއި ޚިދުމަތް ލިިބގަންނަ ފަރާތުގެ ޙަްއޤުތަްއ )ވ( ރަށު ނުވަަތ ސިޓީ ފެންަވރުގަިއ ަރއްކާތެރިުކރުން؛ ކުނި މެނޭޖުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ރައްޔިތުން ހޭލުންތެިރކުުރވުމުެގ )މ( ނުވަތަ ސިީޓ ފެންވަުރގަިއ ރާަވއި ހިްނުގން؛ޕްރޮގްރާމްތަްއ ރަުށ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 18 ކުނި މެނޭޖުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ޤައުމީ ސިޔާސަތުތައް ެއކުލަާވުލމަށާއި، )ފ( އެކިއެކި ތަފާްސހިސާބު ެއއްކުރުމުެގ ބޭނުމަށް، ަކމާގުޅޭ މުއައްސަސާތަކަށް ަގވާއިދުން މަުޢލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން. ފަތުރުވެރިކަމަށް އަދި ޞިނާޢީ މަސައްކަތްކުރުމަށް ދޫކޮށްފައިވާ ރަށްރަށުގައާއި ސަރަޙައްދުތަކުގައި އުފެދޭ ކުނި މެނޭޖުކުރުން ފަތުރުވެރިކަމަށް އަދި ޞިނާޢީ މަސައްކަްތކުރުމަށް ދޫކޮްށފައިާވ )ހ( .12 ރަށްރަށުގަާއއި ަސރަޙައްދުތަކުަގއި ކުނި މެނޭޖުކުރުމަކީ، އެ ރަށެްއ ވެރިަފރާތް ުނވަތަ މެނޭޖުކުާރ ަފރާތުެގ ނުވަތަ ެއ ސަރަޙައްެދއްެގ ޒިންމާއެކެވެ. މި މާއްދާެގ )ހ( ެގ ދަށުން ކުިނ މެނޭޖުުކރުމުގަިއ ޢަމަުލކުރާެނ )ށ( އުސޫލުތައް ބަޔާންުކރާ ަގވާއިދެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުުކރަން ފަށާތާ )ހައެއް( މަސްދުަވހުގެ ެތރޭގައި މިނިސްްޓރީން އެުކަލވާލަިއ 6 ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓުގައި ާޝއިޢުކޮށް މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. ކަނޑު ދަތުރުފަތުރުކުރާ އުޅަނދުފަހަރުގައި އުފެދޭ ކުނި މެނޭޖުކުރުން ކަނޑު ދަތުރުފަތުރުުކރާ އުޅަނދުފަަހރުގަިއ އުފައްާދ ކުިނ )ހ( .13 ވެރިަފރާްތ ނުވަަތ ެއ އުަޅނދަކާ މެނޭޖުކުރުމަކީ ެއ އުޅަނދެއްެގ ޙަވާލުެވ ހުންނަ ަފރާތުގެ ޒިންމާއެެކވެ. މި މާއްދާެގ )ހ( ެގ ދަށުން ކުިނ މެނޭޖުުކރުމުގަިއ ޢަމަުލކުރާެނ )ށ( އުސޫލުތައް ބަޔާންުކރާ ަގވާއިދެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުުކރަން ފަށާތާ އެުކަލވާލަިއ )ހައެއް( މަސްދުަވހުގެ ެތރޭގައި މިނިސްްޓރީން 6 ދިވެހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުަގއި ާޝއިޢުކޮށް، މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. ފަޅުރަށްރަށާއި ފިނޮޅުފަދަ ތަންތަނުގައި އުފެދޭ ކުނި މެނޭޖުކުރުން ފަޅުރަށްރަށާއި ފިނޮޅުފަދަ ތަންތަނުގެ ކުނި މެނޭޖުކުރުމަކީ އެ ަތންތަން )ހ( .14 ުނވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ބެެލހެްއޓުމަށް ވަރުވާއަށް ޙަވާލުކުެރވިފައިާވ ފަރާތުެގ ޒިންމާއެކެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 19 ފަޅުރަށްރަށާއި ފިނޮޅުފަދަ ތަންތަނުގެ ތެރެއިން ަވރުވާއަށް ނުވަަތ )ށ( އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ބެލެެހއްޓުމަށް ވަކި ފަރާތަކަށް ަޙވާލުކޮށްަފއިނުާވ ަފރާތްތަކުން ެއ ފަރާތްތަކުެގ ަސބަބުންތަންތަނަށް ޒިޔާރަތްކުރާ އެ ތަންތަނުގަިއ އުފެދޭ ކުްނޏަށް ޒިންމާވާން ޖެހޭެނއެވެ. މި މާއްދާގެ )ހ( އަދި )ށ( ގެ ދަށުން ކުނި މެނޭޖުކުުރމުގަިއ )ނ( ޢަމަލުކުރާނެ އުޫސލުތައް ަބޔާންކުރާ ގަވާއިެދއް މި ާޤނޫނަށް މަސްދުވަުހގެ ތެރޭަގއި މިނިްސޓްރީްނ )ަހއެއް( 6ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ އެކުލަާވލައި ދިވެހިަސރުާކރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިުޢކޮށް، މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުކުރާ އުޅަނދުތަކުގައި އުފެދޭ ކުނި މެނޭޖުކުރުން ކުނި މެނޭޖުުކރުމަީކ ވައިގެ ދަުތރުފަތުރުުކރާ އުޅަނދުތަކުގަިއ އުފެދޭ )ހ( .15 އެ އުޅަނދެއްގެ ވެރިަފރާތް ނުވަތަ އެ އުޅަނދެއް އޮަޕރޭޓުުކރާ ަފރާތުެގ ޒިންމާއެކެވެ. މި މާއްދާެގ )ހ( ެގ ދަށުން ކުިނ މެނޭޖުުކރުމުގަިއ ޢަމަުލކުރާެނ )ށ( އުސޫލުތައް ބަޔާންުކރާ ަގވާއިދެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުުކރަން ފަށާތާ މަސްދުަވހުގެ ެތރޭގައި މިނިސްްޓރީން އެުކަލވާލަިއ )ހައެއް( 6 ދިވެހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުަގއި ާޝއިޢުކޮށް، މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެއްބަސްވުންތަކާއި މުޢާހަދާތައް މުޢާހަދާތަކުގަިއ ކުނި މެނޭޖުކުރުމާބެޭހ ބައިނަްލއަޤްވާމީ އެއްބަސްވުންތަާކިއ .16 ދިވެހިސަރުާކރުން ަބއިވެިރވެއްެޖ ހިނދެއްަގއި، ކަމާބެޭހ ދާިއރާތަކުެގ ލަފަޔާިއ އިރުޝާދުގެ މަތިްނ މިނިސްޓްރީން އަންނަނިވި ކަންކަްނ ުކަރންވާނެއެވެ. އެފަދަ އެއްބަސްވުންތަާކއި މުޢާހަދާތަކުން ދަުއލަތުގެ ަމއްޗަށް ކުރުްނ )ހ( އެންމެހައި ކަންކަން ުކރުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ އޮިނގަނޑު ލާޒިމުކުރާ އެކުލަާވލުން؛ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 20 ދިވެހިރާއްޭޖގައި އެފަދަ އެއްބަްސވުންތަކާއި މުާޢަހދާތައް )ށ( ތަންފީޛުކުރުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެހައި އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެްއސުން؛ އަދި މުޢާހަދާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ަބއިނަލްއަޤްވާމީ ފަރާތްތަކާ މުޢާމަލާތުުކރުމާިއ )ނ( ވިލަރެްސކުރުން. ހަތަރުވަނަ ބާބު ކުނި އުފެއްދުން މަދުކުރުން ކުނި މަދުކުރުމުގެ ޤައުމީ ސްޓްރެޓަޖީ ދިވެހިރާއްޭޖގައި ހިްނގާ ކުނި މެނޭޖުކުރާ މަރުކަޒުތަކަށް އެއްތަްނކުރެޭވ )ހ( .17 މިންަވރަށް ނިސްބަްތކޮށް ުކރެޭވ އަންދާޒާތަކެްއގެ ަމއްޗަްށ ކުނީގެ ކުނި ޖަމާކުރާ މިންވަރު މަދުުކރުމުގެ ަޤއުމީ ސްޓްރެަޓޖީއެްއ ބިނާކޮށް، )ފަެހއް( ައހަރުްނ އެއްފަަހރު ަކމާބެޭހ 5އެކުލަާވލައި، ކޮންެމ މުއައްސަސާތަކާ ގުޅިގެން މިނިސްޓަުރ ކަނަޑއަޅައި، ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. މި މާއްދާެގ )ހ( ެގ ދަށުން ުފރަތަމަ އެކުަލވާާލ ކުިނ މަދުުކރުމުެގ )ށ( ޤައުމީ ސްޓްރެޓަޖީ، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުުކރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެްނ ، )ާބރަ( މަސްުދވަހުެގ ެތރޭގަިއ މިނިސްަޓރު ކަނޑައަޅައި 12 ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. މި މާއްދާގެ )ހ( ެގ ބޭނުމަށްޓަކަިއ ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާުތ ޯހދުމަށް )ނ( މަޢުލޫމާތު ހުށަހަޅަންޖެހޭ ގޮތާއި، ހުަށހަޅަންޖެހޭ ތާރީްޚ ބަާޔންކޮށް، މިނިސްޓްރީން ޢާންމުކޮށް އަންަގއި، އިޢުލާްނކުރަންވާނެެއވެ. އަދި، އެ އިޢުލާންަގއި ބަޔާންުކރާ ގޮުތގެމަތިން މަޢުލޫމާތު ހުަށހަޅައި ކުނި މެނޭޖުކުރާ މަރުކަޒެްއގެ ެވރިއެއް ނުވަތަ ހިންާގ ،ރިޕޯޓުކުރުމަކީ ފަރާތެއްގެ ޒިންމާއެެކވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 21 އުފެއްދުންތެރިންގެ ދެމިގެންވާ ޒިންމާ ދިވެހިރާއްޖެއަްށ ތަކެިތ އެެތރެުކރާ، އަިދ ދިެވހިރާއްޖޭަގިއ ތަކެތި )ހ( .18 ޒިންމާވާްނާވނެއެވެ.އުފައްދާ ފަރާތްތަކުން އެ ތަކެތިން އުފެދޭ ކުންޏަށް މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާިޞލުކުރުމަށްޓަަކއި، އުފެއްދުންެތރިންެގ )ށ( މިނިްސޓްރީްނ ،ދެމިގެންވާ ޒިންމާ އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނޭ ގޮތަށް ކަނޑައަޅައި، އެ ކަންކަމާގުޅޭ ގަވާއިުދ މި ޤާނޫނަްށ ޢަމަުލކުރަްނ )ހައެއް( މަސްދުވަުހގެ ތެޭރގައި މިނިސްްޓރީން އެުކަލވާލަިއ 6ފަށާތާ ދިވެހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުގަިއ ޝާއިޢުުކރަންވާނެއެވެ. އުފެއްދުންތެރިންެގ ޒިންމާ ދެމިގެންވާނެ ަތކެތި ނުވަަތ ަވކި (1) ؛ބާވަތެއްގެ ތަކެތި ވަކި އެްއޗަކާމެދު ނުވަތަ ަވކި ބާވަތެްއގެ އެްއޗަކާމެުދ (2) ؛ދެމިގެންވާ އުފެއްދުންތެރިްނގެ ޒިންމާ ؛ދެމިގެންވާ ޒިންމާ އުފުލަންޖެޭހ އުފެއްދުންެތރިން (3) ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެުކރާ ނުވަތަ އުފައްދާ ަތކެިތ (4) ބޭނުންކޮށްފައިާވ ތަކެތި؛ އަދި ބަންދުކުރަން ދިވެހިރާއްޖެއަްށ އެެތރެކުރާ، އަިދ ދިވެިހރާއްޖޭަގއި އުަފއްާދ (5) ތަކެއްޗަށް، އެ ތަކެތި އުފައްދާ ނުވަތަ އެެތރެކުރާ ފަރާތްަތކުްނ ޒިންމާވާނެ ނިޒާމު. މި މާއްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން ގަވާއިެދއް ނުވަތަ އުޫސލެއް ކަނޑަެއޅުމުގެ )ނ( ކުރިން ނުވަތަ ކުރިން ޢާންމު ކުރެވިފަިއވާ ަގވާއިދަކަށް ނުވަަތ ގަވާއިދެއްެގ ބަަޔކަށް، އުޫސލެްއ ނުވަަތ އުޫސލެއްެގ ބަަޔކަށް ބަދަުލ ގެނައުމުގެ ުކރިން، އެކަމުެގ އަސަުރކޮށްފާނެ އުފެއްދުންެތރިންެގ މަޝްވަރާ ހޯދަންވާނެއެވެ. ކުނި އުފެއްދުން މަދުކުރުމަށް ބާރު ގެ ގޮތުން ދެވޭ ޢިނާޔަތްތައް އެޅުމު ކަނޑައެޅުން މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާިޞލުކުރުމަށްޓަަކއި، ކުނި އުެފއްދުން )ހ( .19 މަދުކުރުމާއި، ކުންަޏކީ އަގެްއހުިރ އެްއޗަކަްށ ބަދަލުުކރުމަށް ހިންާގ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 22 ޙަރަކާތްތަްއ ކުރިެއރުވުމަްށ ބާުރ އެޅުމުެގ ގޮތުްނ ެދވިދާނެ ޢަމަލީ ްޕލޭނެއް މިނިސްްޓރީން އެުކަލވާލައި، ޢިނާޔަތްތައް ބަޔާންކުރާ އެ ޕްލޭންަގއި ބަޔާންުކރާ ކަްނކަމަށް ޢަމަލުުކރަންވާނެއެވެ. )އެކެއް( އަހަރުުދވަހުގެ ެތރޭގަިއ 1މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ )ށ( މި މާއްދާެގ )ހ( ގަިއ ބަޔާންުކާރ ޢަމަީލ ޕްލޭްނ އެުކަލވާލައި، ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. އެކްސްޕޯޓް އަިދ އިމްޕޯޓް ޑިއުީޓގެ ނިޒާމުގެ ެތރެއިްނ ިތމާވެށި )ނ( ރައްކާތެިރކޮށް ދެމެހެއްޓުމަށް ދެވިފަިއވާ ުލއިތައް، މި ާޤނޫނުގެ އް ޙާޞިުލވާފަދަ ގޮތަކަްށ ތަންފީޛުކުރުމަްށ ާބުރ ެއޅުމުގެ މަޤްޞަދުތަ ގޮތުން، އަންނަނިިވ ކަންކަމާގުޭޅ އުސޫލުަތއް މިނިްސޓްރީްނ އެކަށައަޅައި، ތަންފީޛުކުރަްނވާނެއެވެ. ކުނި މަދުކުރުމަށާިއ ތިމާވެިށ ތަޣައްަޔރުކުާރ ތަކެްއޗަށްުވެރ (1) ވިއްކުމަށް ހިތްަވުރ އަގު ހެޮޔކޮށް ތިމާވެއްޓާ ރަށްޓެހި ތަކެިތ އިމްޕޯޓް ޑިއުީޓެގ ލުއިތަްއ ެދވޭެނ ،ދިނުމުގެ ގޮތުން ބާވަތްތަކުގެ މުދާ ކަނޑައެޅުން. ކުނި މަދުކުރުމަށާއި، ކުނިން ބޭނުންެތރި މާއްދާަތްއ (2) އިޢާދަކުރުމަށާއި، ކުނިްނ ަހކަތަ އުފެއްދުމަށް އަމާޒުކޮްށގެްނ އެފަދަ ކަންކަމަްށ ހިންގާ މަްޝރޫޢުތައް ކުރިެއރުވުމަށާއި، ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ގޮތުން އެފަދަ ޙަރަކާތްތައް ހިްނގުމަްށ ބޭނުންވާ ތަކެިތ ދިވެިހރާއްޖެއަްށ އެެތރެކުރުމުަގއި އިމްޕޯްޓ ޑިއުޓީގެ ުލއިތައް ދެވޭެނ ބާވަތްތަުކގެ މުދާ ކަނޑައެޅުން. ތަންފީޛުކުުރމުގައި، މި މާއްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ ކަންކަން )ރ( މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދު ޙާިޞލުވަމުންދޭތޯ ެބލުމަށްޓަކައި، މި ާމއްދާެގ ދަށުން ތަންފީޛުކުާރ ޢަމަީލ ްޕލޭނާިއ ސިޔާސަތުަތއް ކޮންމެ ައހަރަުކ އެއްފަހަުރ މިނިސްޓްރީން ުމރާޖަޢާކުރަންވާެނއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 23 ފަސްވަނަ ބާބު ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ކަންކަން ރޭވުން ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޤައުމީ މާސްޓަރ ޕްލޭން )އެކެއް( 1މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަްނ ފަށާ ތާރީޚުްނ ފެށިގެން )ހ( .20 އަހަރުދުަވހުގެ ެތރޭގައި، ކުނި މެނޭޖުކުރުމާބެޭހ ޤައުމީ ާމސްޓަރ ޕްލޭނެއް މިނިސްޓްރީްނ އެުކލަާވލައި ިދވެހިސަުރކާރުެގ ގެެޒޓުގަިއ ޝާއިޢުކޮށް، މިނިސްޓްރީެގ ވެބްަސއިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަްނާވނެއެވެ. ލޭންަގއި އަންނަނިިވ ކަންކަން ހިމަނަންވާނެއެވެ.އަދި، މި ޕް ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ަޤއުމީ ސިޔާސަތު؛ (1) ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ޤައުމީ ސިާޔސަތު ތަންފީޛުުކރާެނ (2) ލަނޑުދަނޑިތަކާއި، އެކްޝަންތައް؛ ،ސްޓްރެޓަޖީތަކާއި ުނރައްކާެތިރ ޢާންމު ކުންޏާއި، ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކުންޏާއި، (3) ކުންޏާއި ޚާްއޞަ ކުިނ މެނޭޖުކުރާނެ ގޮތްަތއް؛ އަދި ޤައުމީ އަިދ ސަރަަޙއްދީ ފެްނވަރުަގއި ކުނި މެނޭޖުުކރާެނ (4) ގޮތްތައް. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޤައުމީ މާސްޓަރ ޕްލޭން އެުކލަާވލާތާ މަުދވެގެްނ )ށ( ުމރާަޖޢާކޮށް )ފަެހއް( އަހަަރކުން ެއއްފަހަުރ ެއ ޕްލޭން 5ކޮންމެ ގެނެވޭ އިްޞލާޙުތަްއ ދިވެހިަސރުކާުރގެ ގެޒެޓުގަިއ ޝާިއޢުކޮށް، މިނިސްޓްރީގެ ވެްބސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ަޤއުމީ މާސްަޓރ ޕްލޭްނ އެުކލަވާލަްނވާީނ އަިދ )ނ( ކައުންސިލްަތކާއި، ަކމާގުޅޭ ،އެފަދަ ޕްލޭނަކަށް ބަދަލު ގެންނަންވާނީ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުގެ ޞިނާޢަތުގެ ަބއިެވރިންެގ ، އިދާރާތަކާއި މަޝްވަރާއާ އެކުަގއެވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޤައުމީ މާސްޓަރ ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރުން ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޤައުމީ މާސްޓަރ ްޕލޭން ތަންފީޛުކުުރމުގެ މައިގަނުޑ .21 މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާުކރާނީ މިނިސްްޓރީންނެވެ. އަދި ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ަޤއުީމ މާސްޓަރ ޕްލޭނާ ގުޅިގެން އެ ްޕލޭން ތަންފީޛުކުރަްނޖެހޭ އިދާރާައާކ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 24 ފީޛުުކަރންވާނެއެވެ. ރަުށ ޙަވާލުކޮށްފައިާވ ޒިންމާތައް އެ އިާދރާއަކުން ތަން ފެންވަރުގަިއ އަދި ަސރަޙައްދީ ފެްނވަރުަގއި ކުިނ މެނޭޖުކުރުަމށް ތަންފީޛުކުާރ އޮޕަރޭޝަނަްލ ޕްލޭންަތއް މެުދވެރިކޮްށ ކުިނ މެނޭޖުކުރުުމގެ ޤައުމީ މާސްޓަރ ޕްލޭން ތަންފީޛުކުެރވޭކަން މިނިސްްޓރީން ކަށަަވރުުކރަންވާނެެއވެ. އަދި ސިޓީ ރަށު ފެންވަރުގެ ފެންވަރުގެ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ އޮޕަރޭޝަނަލް ޕްލޭން ތައްޔާރުކުރުމާއި، ފާސްކުރުން ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ކަންކަން ރަށު ފެންަވރުަގއާއި ސިޓީ ފެްނަވރުގަިއ )ހ( .22 އިންތިޒާމުކޮށް ހިންގާެނ ގޮތުެގ ހަމަތަާކއި އުސޫލުތަްއ ބަާޔންކުާރ )ހައެއް( 6ޢަމަލުުކރަން ފަށާތާ ގައިޑްލައިނެްއ މި ޤާނޫނަށް މަސްދުވަހުގެ ެތރޭަގއި މިނިސްޓްރީްނ އެުކލަާވލައި ިދވެހިަސުރކާރުެގ ގެޒެޓުގައި ާޝއިޢުކޮށް، މިނިސްޓްީރގެ ވެބްސަިއޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. މި މާއްދާެގ )ހ( ގަިއ ބަޔާންުކރާ ގައިޑްލައިްނ އެުކަލވާލާތާ )ށ( )ަހއެއް( މަސްދުވަުހގެ ެތރޭގަިއ އެ ގައިޑްލައިްނއާ އެްއގޮތްާވ 6 ގޮތުގެމަތިން ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ކަްނކަން ރަށު ފެންަވރުގައި ނުވަަތ ސިޓީ ފެންވަުރގައި ހިންގާނެ ގޮތް ަބޔާންކުރާ އޮޕަރޭޝަަނލް ްޕލޭނެއް، އެވެ.ކޮންމެ ކައުންސިަލކުން އެުކލަާވލައި ފާސްކޮްށ ޢަމަލުުކރަންވާނެ އެްއ އިދާީރ ދާއިާރެއއްގަިއ މާއްދާގެ )ށ( އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި )ނ( ހިމެނޭ ދެރަށެއް ނުވަތަ އެއަްށވުރެ ގިނަ ރަށުގެ ނުވަތަ ސިީޓެގ ކުނި މެނޭޖުކުރުމަށްޓަކައި ެއ ފަރާތްތަުކގެ މެދުަގއި ެވވޭ އެއްބަސްުވމެއްެގ ހިމެނޭ ރަްށރަުށގެ އަިދ ދަށުން އެފަދައިން ކަނޑައެޅޭ ަސރަޙައްދުަގއި ނުވަތަ ސިޓީގެ ކުިނ މެނޭޖުކުރާ އޮޕަރޭޝަނަްލ ޕްލޭންތައް ުގޅިގެން ތަންފީޛުކުރުމަކަށް މި ާމއްދާ ުހރަހެްއ ނާޅައެވެ. މި މާއްދާގެ )ށ( ގެ ދަށުން އެކުަލވާލާ އޮޕަރޭޝަނަލް ޕްލޭން ާފސްކުާރ )ރ( ަހރަކުްނ )ަފހެއް( އަ 5ތާރީޚުން ފެށިގެން މަުދވެގެން ކޮންެމ އެއްފަހަުރ އެ ްޕލޭން މުރާޖަޢާުކރަންވާނެއެވެ. އަދި އެގޮތުްނ ކުރެޭވ މުރާޖަޢާއާ ގުޅިގެން އޮަޕރޭޝަނަލް ްޕލޭނަށް ގެންނަ ބަަދލުތަްއ ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 25 މި މާއްދާެގ ދަށުްނ ކުިނ މެނޭޖުކުރުމުެގ އޮޕަރޭޝަނަްލ ޕްލޭްނ )ބ( އެފަދަ ޕްލޭެނއް ތައްާޔރުުކަރންވާނީ ، ތައްޔާރުުކރަންޖެހޭ ފަރާަތކުން ނުވަތަ އެފަދަ ޕްލޭނަކަށް ބަަދލު ގެންނަންވާނީ އެފަދަ ޕްޭލނެއްެގ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ާދއިރާެއއްގަިއ ދިިރއުޅޭ ަރއްޔިުތންނާއި، އެ ދާިއރާގަިއ ަޙރަކާތްތެިރވާ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ ޞިނާޢަތުެގ ބައިވެރިންެގ މަޝްވަާރއާ ެއކުގަެއވެ. ސަރަޙައްދީ ފެންވަރުގައި ކުނި މެނޭޖުކުރުން ސަރަޙައްދީ ފެންަވރުގައި ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ަފާރތަކުން )ހ( .23 ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ޚިދުމަތް ދޭންވާީނ މި ޤާނޫނުެގ ދަށުްނ ހަާދ ގަވާއިދާ ެއއްގޮތްާވ ގޮތުގެމަތިން ޚިދުމަތްދޭ ަފރާތުން ތަްއާޔރުކުާރ މެނޭޖުކުރުމުެގ އޮަޕރޭޝަނަްލ ޕްލޭނާ އެްއގޮތްާވ ކުނި ގޮތުގެމަތިންނެވެ. މި މާއްދާގެ )ހ( ގަިއ ބަޔާންުކރާ ަގވާއިދުަގއި، ސަަރޙައްީދ )ށ( ފެންވަރުގައި ކުނި މެނޭޖުުކރުމުގެ ކަންކަން އިންތިޒާމުކޮށް ިހންގާނެ އަިދ ގޮތުގެ ހަމަތަކާއި އުސޫލުތައް ކަނޑައަޅާފައި އޮންނަންވާެނއެވެ. ސަރަޙައްދީ ފެންަވރުގައި ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ އޮޕަޭރޝަނަްލ ޕްލޭންގައި ކޮންމެހެން ހިމަނަންވާެނ ކަންކަން ަބޔާންކުރަންވާެނއެވެ. މާއްދާެގ )ހ( ެގ ދަށުްނ އެުކލަވާާލ ކުިނ މެނޭޖުުކރުމުެގ މި )ނ( އެފަދަ ،ސަރަޙައްދީ އޮޕަރޭޝަނަްލ ޕްލޭނަްށ ޢަމަލުކުރަްނ ފަށަންވާނީ އޮޯތރިޓީން ިލޔުމަކުން ުހއްދަ ދިނުމުންނެެވ. ،ޕްލޭނެއް ފާސްކޮށް ޞިނާޢީ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޕްލޭން ރިޒޯޓުތަކުގައާއި، ޓޫރިސްުޓ ހޮޓާތަުކގައާިއ ޞިނާޢީ އެެހނިހެްނ )ހ( .24 މަސައްކަތްކުާރ ތަންތަނުގަިއ އުފައްާދ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުގެ ަކންކަން ހިންގާނެގޮތް ބަޔާންުކރާ އޮަޕރޭޝަނަލް ްޕލޭނެއް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުަގއިވާ ގޮުތގެމަތިން އެ ތަނެއްގެ ވެރިަފރާތުން ނުވަތަ އެ ތަނެއް މެނޭޖުުކރާ ފަރާަތކުން އެުކލަާވލަންވާނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 26 މި މާއްދާގެ )ހ( ގަިއ ބަޔާންުކރާ އޮަޕރޭޝަނަލް ޕްލޭްނ )ށ( ތަންފީޛުކުރުމަކީ ެއ ތަނެއްެގ ެވރިފަރާތުެގ ނުވަަތ ެއ ތަނެއް މެނޭޖުކުރާ ފަރާތެްއގެ ޒިންމާއެކެވެ. ޞިނާޢީ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ މާއްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން ތަްއޔާރުުކރާ މި )ނ( ކުނި މެނޭޖުކުރުުމގެ ޤައުމީ ާމސްޓަރ ،އޮޕްރޭޝަނަލް ްޕލޭން ވާންވާނީ ޕްލޭނާއި، ރަުށ އަދި ސިީޓ ފެންވަުރގައި ުނވަތަ ސަަރޙައްީދ ފެންވަރުގަިއ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުގެ އޮަޕރޭޝަނަްލ ޕްލޭނާ އެްއގޮތްާވ ގޮތުގެމަތިން އެުކލަވާާލ ޕްލޭނަކަެށވެ. ހަވަނަ ބާބު ދިނުން ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުން އެއްވެްސ ފަރާތަކުްނ ދިެވހިރާއްޭޖގަިއ ކުިނ މެނޭޖުކުރުމުެގ ިޚދުމަތް )ހ( .25 ފޯރުކޮށްދޭންވާނީ މި ޤާނޫނުެގ ދަށުން ހަދާ ގަވާިއދުގަިއ އުޫސލުތަކާ އެްއގޮތްާވ ލައިސަންްސ ދިނުމާބެހޭ ކަނޑައަޅާފައިވާ އެކަމަށް ދޫުކރާ އޮަޕރޭޓިންގ ަލިއސަންސް ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީން ނެގުމަށްފަހު އޮތޯރިޓީަގއި ރަޖިސްަޓރީކޮށްގެންނެވެ. އަދި ަލިއސަންސް .އެފަދަ ކަމެްއ ކުރުމަީކ ކުށެކެވެ ނެތި ޢަމަުލކުރަްނ މި މާއްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންުކރާ ގަވާއިދު މި ޤާނޫނަށް )ށ( )ހައެއް( މަސްދުވަުހގެ ތެޭރގައި މިނިސްްޓރީން އެުކަލވާލަިއ 6ފަށާތާ ދިވެހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުަގއި ާޝއިޢުކޮށް، މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުގެ ޒިންމާ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުން، އެ ަފރާްތތަކުން )ހ( .26 ޚިދުމަތްދޭ ސަރަޙައްދުަގއި ހިމެނޭ އެންެމހަިއ ފަރާްތތަކަށް، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫުނގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާިއ ޚިުދމަތްދޭ ސަރަޙައްދުގެ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ އޮޕަރޭޝަަނލް ްޕލޭނާއި އަދި ކުިނ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 27 މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ދޫކޮށްފައިާވ އޮޕަޭރޓިންގ ލައިސަންސްގެ ޝަުރޠުތަކާ އެްއގޮތަށް، މެދުކެނޑުމެއް ނެތި، ިޚދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތްަތކުން ަގވާއިދުްނ އަގު )ށ( ތަފާތުުކރުމެްއ މެދުގަިއ އެްއވެސް ދައްކަމުންދާނަމަ، އެ ފަރާތްތަކުގެ ނެތި ޚިދުމަތް ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސަންވާނެެއވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ޚިދުމަާތ ބެޭހގޮތުން އޮތޯރިޓީއަްށ ހުށަހަަޅންޖެހޭ )ނ( ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ަގވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާފައިާވ މަުޢލޫމާތު ހުަށހަޅަންވާނެއެވެ.އެންމެހައި ރިޕޯޓުތަކާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މިނިސްޓްރީންނާއި، އޮޯތރިީޓންނާއި، )ރ( އޭޖެންސީންނާއި ކައުންިސލުން އަދާުކރަންޖެހޭ މަްސއޫލިއްަޔތުތަްއ އަދާކުރުމުގެ ގޮތުން ުކރާ އެންމެަހއި ކަންކަމަށް، އެހީތެިރކަމާިއ އެއްބާރުލުްނ ފޯރުކޮށްދޭންވާެނއެވެ. ޤުދުރަތީ އަދި އެނޫންވެސް ާކރިސާތަކާއި، އިމަރޖަންސީ ޙާލަތްަތކުގައި )ބ( ޚިދުމަތަށް ބުރޫއެރުްނ ކުޑަުކރުމާއި، ސަލާމަާތއި ރައްކާެތރިކަން ޔަޤީންކުރުމާއި، މިފަަދ ޙާލަތްތަކުަގއި ޢަަމލުކުރާެނ ގޮތުެގ ަހރުދަނާ ނިޒާމެއް އެކުލަާވލައި، ދަމަަހއްޓަންވާނެެއވެ. މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ކުނި ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންވާ ބައެއް އިޚްތިޔާރުތައް ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތަކާއި، ޢިާމރާްތތަކާއި، )ހ( .27 މެޝިނަރީއާއި އެނޫންވެްސ ކަމާގުޅުންހުިރ ތަކެތި ގަތުމާއި، ުކއްޔަްށ ބެލުމުެގ ަދށުގަިއ ހޯދުމާއި، އުފެއްދުމާއި، މިްލކުކުރުމާއި، އަމިްއަލ ބެހެއްޓުމުގެ އިޚްތިޔާުރ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތަށް ލިބިގެންެވއެވެ. ޚިދުމަތް ދިނުމާގުޅޭ މަސަްއކަތްތަކުގަިއ ަސރުާކރާިއ ދަުއލަތުެގ )ށ( ޢިމާރާތްތަކަށާއި އަމިްއލަ މީހުންގެ ގޯތި ގެޮދރަށާއި ިވޔަާފރިކުާރ ވަނުމުގަިއ ޚިުދމަތްދޭ ތަންތަނަށް ވަދެވިދާނެއެވެ. އެގޮތުްނ ވަންަނ ފަރާތުގެ މުވައްޒަފެއްކަްނ އެނގޭނެފަދަ ައއިޑެންޓިފިކޭޝަނެްއ އެމީހެއްެގ ކިބައިަގއި އޮންނަންވާެނއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 28 ޢާންމު ބޭނުންތަކުގެ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ )ނ( ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ަފރާތަކުން ޚިދުމަތަށް ީފ ނެގުމުގައި، ކުިނ ޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތުން އަމިްއލައަށް ފީ ނަގަިއގެން ނުވަަތ މެނޭ ޢާންމު ބޭނުންތަކުގެ ޚިދުމަތެއްެގ ގޮތުަގއި ޯފރުކޮށްދޭ އެހެްނ ޚިދުމަތެއްގެ ބިލުަގއި ހިމަނައިގެން އަގު ެނގިދާނެއެވެ. މި މާއްދާެގ )ނ( ގައިާވ ގޮތަްށ ޢާންމު ބޭނުންތަުކގެ ޚިދުަމތެއްެގ )ރ( ގޮތުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އެހެން ޚިދުމަތެއްގެ ިބލުގައި ހިމަނައިގެްނ އަުގ އެކަން ކުރަންވާނީ ެއ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތާއެުކ ވެޭވ ، ނަގާނަމަ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުންނެވެ. މިގޮތުން ެއހެން ބިެލއްގައި ހިމަަނއިގެްނ ޚިދުމަތަށް އަގުނެގުމަްށ އިުތުރ ޚަރަދެްއ ހިނގާނަމަ ެއ ަޚރަދަްށ ޒިންމާވާނީ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތުންނެވެ. ޢާންމު ބޭނުންތަކުގެ ޚިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި ފޯރުކޮށްދޭ ކުނި މެޭނޖުކުރުމުގެ ތަފާުތ .28 ޚިދުމަތުން އަގުނެގުން ގިންތިތަކުގައި ހިމެނޭ ޚިދުމަތްތަކަށް ައގު ނަގަންވާނީ މި ާޤނޫނާއި، ޤާނޫނު އޮތޯރިީޓެގ ޤާނޫނު( ގަިއ )ޔުޓިލިީޓ ެރގިއުލޭަޓރީ 2020/26ނަންބަރު ބަޔާންކޮށްފައިވާ ުއސޫލުތަާކ އެއްގޮްތވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުަގއި ކަނޑައެޅިފައިވާ ުމއްދަުތތަކުގައި އޮތޯރިީޓ .29 މޮނިޓަރކުރުން ނުވަތަ ެއ ފަރާތުްނ ކަނޑައަޅާ ެއހެން ަފރާތެްއ މެދުވެރިކޮށް، ކުިނ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުގެ މަސައްކަތް ބަލައި މޮނިޓަރކުރަންވާެނއެވެ. މެނޭޖުކުރުމުގެ ހަތްވަނަ ބާބު ޔޫސް ޕްލާސްޓިކް އުފެއްދުމާއި ބާޒާރަށް ނެރުން -ސިންގަލް ޔޫސް ޕްލާސްޓިކްގެ -ސިންގަލް ބާވަތްތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުފެއްދުމާއި އެތެރެކުރުމާއި ބާޒާރަށް ނެރުން ރައީުސލްޖުމްޫހރިއްާޔ ގެްއލުންދޭ އެއްެޗހީގެ ތެެރއިން،ތިމާވެއްޓަށް )ހ( .30 ޔޫސް ޕްލާސްޓިްކގެ ބާވަތްަތއް، ދިވެިހރާްއޖޭގަިއ -ކަނޑައަޅާ ސިންގަލް އުފެއްދުމާއި، ދިވެިހރާއްޖެއަށް އެތެރެުކރުމާއި، ބާޒާރަށް ެނރުމަީކ ކުށެކެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 29 އަދި މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުުކރަން ފެށުމުގެ ކުރިްނ )ށ( ޔޫްސ -މްޫހރިއްާޔގެ ޤަާރރުން ކަނޑައަޅާފައިާވ ސިންގަލް ރައީސުލްޖު ޕްލާސްޓިކްެގ ބާވަތްތައް، ދިެވހިާރއްޖޭގައި އުފެްއދުމާއި، ދިވެހިރާއްޖެއަްށ އެެތރެކުރުމާއި، ބާޒާރަށް ެނރުމަކީ ކުށެެކވެ. މި މާއްދާެގ )ހ( ެގ ދަށުން ަރއީސުލްޖުމްޫހރިއްާޔ ކަނޑައަޅާ )ނ( ޕްާލސްޓިކްގެ ބާވަތްަތކުގެ ލިސްޓު، އެިކ ޔޫސް -ސިންގަލް މަރުޙަލާތަކަކަށް ަބހާލަިއގެން ކަނޑައެޅުމުގެ އިްޚތިޔާުރ ރައީސުލްޖުމްޫހރިއްާޔއަށް ލިިބގެންވެެއވެ. މި މާއްދާެގ )ހ( ެގ ދަށުން ަރއީސުލްޖުމްޫހރިއްާޔ ކަނޑައަޅާ )ރ( ޔޫސް ްޕލާސްޓިކްެގ ބާވަތްތަކުެގ ލިސްޓު ިދވެހިަސުރކާރުެގ -ސިންގަލް ގެޒެޓުގަިއ ޝާއިޢުުކރާއިރު، ެއ ލިސްޓުގަިއ ބަޔާންުކާރ ިސންގަލް ޔޫސް ޕްލާސްޓިްކގެ ބާވަތްތަްއ ދިވެިހރާއްޖޭގަިއ އުފެއްދުމާިއ ބާޒާރަްށ ނެރުން މަނާވާނެ ާތރީޚެއް ކަނޑައަޅާފައި އޮންނަންވާނެެއވެ. މި މާއްދާެގ )ހ( ެގ ދަށުން ަރއީސުލްޖުމްޫހރިއްާޔ ކަނޑައަޅާ )ބ( ޔޫސް ޕްާލސްޓިކްގެ ބާވަތްަތކުގެ ލިސްޓު ކަނޑައެޅުމުގަިއ -ސިންގަލް އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްުކރަންވާނެއެވެ. އެފަދަ ތަކެތި ދިެވހިާރއްޖޭގަިއ އެހާތަނަްށ އުފައްދަިއ ބޭނުްނ (1) އެފަަދ ތަކެިތ ދިވެިހރާއްޖޭަގިއ ނުކޮށްހުިރ މިންވަާރިއ ބޭނުންކުރަމުންދާ ނިސްބަތް؛ އެފަދަ ތަކެިތ ދިވެިހރާއްޖެއަްށ އެހާތަނަްށ އެެތރެކުރުމަށްަފުހ (2) ބޭނުން ނުކޮށްހުރި މިންަވރާއި އެފަދަ ަތކެތި ދިވެިހރާއްޖޭަގިއ ބޭނުންކުރަމުންދާ ނިސްބަތް؛ އަދި އެފަދަ ތަކެިތ ދިވެިހރާއްޖޭަގއި އުފެއްދުން ުނވަތަ ބާާޒރަްށ (3) ނެރުން މަނާކުރުމުން، އޭގެ ބަދަުލގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ެއހެްނ ތަކެތި ލިބެންުހރި މިންަވރު. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 30 ޔޫސް ޕްލާސްޓިކްގެ -ސިންގަލް ބާވަތްތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުފެއްދުމާއި ބާޒާރުން މަދުކުރުން ގެއްލުންޭދ ެއއްޗެީހެގ ތެރެއިން، ަރއީސުލްޖުމްޫހރިއްާޔ ކަނޑައަާޅ ތިމާވެއްޓަށް .31 ޔޫްސ ޕްލާސްިޓކްެގ ބާވަތްތަްއ ފިޔަވައި، ދިވެިހރާްއޖޭގައި ބޭނުންުކާރ -ސިންގަލް ޔޫސް ްޕލާސްޓިކްގެ ބާވަތްތައް މަދުުކރުމާގުޅޭ ަގވާއިެދއް، މި ޤާނޫނަށް -ސިންގަލް ގެ ެތރޭގަިއ މިނިސްޓްރީްނ )ހަެއއް( މަސްދުަވހު 6ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ އެކުލަާވލައި، ދިވެހިަސރުާކރުގެ ގެޒެުޓގައި ޝާއިޢުކޮށް، މިނިސްޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. އަށްވަނަ ބާބު ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުން ފީ ނެގުން ޭސލްގައި ކަްސޓަމަރަށް ވިއްާކ ވިޔަފާރި ޙަަރކާތަކުން ޕޮއިންޓް އޮފް )ހ( .32 ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުން ފީ ނެގުން އެ ިވޔަފާިރ ،ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދޭ ކޮންމެ ޕްާލސްޓިކް ކޮތަޅަކަށް ޙަރަކާތުން ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުގެ ފީގެ ގޮުތގައި އެ ކަސްޓަމަރުގެ އަތުން )ދޭއް( ރުފިޔާ ނަގަްނވާނެއެވެ. 2 މި މާއްދާގެ )ހ( ަގއި އެހެން އޮތްނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން )ށ( ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުން ަނގާ ފީ، ިތރީގަިއ ބަޔާންކޮށްފައިާވ ޕްާލސްޓިްކ ކޮތަޅުން ނެގުން އިސްތިސްނާެވގެންވެެއވެ. ޑިއުޓީ ފްރީ ފިހާރަތަކުން ވިއްކާ ނުވަތަ ޯފރުކޮށްދޭ ޕްލާސްިޓްކ (1) ؛ކޮތަޅު ހުރިާހ ބާވަެތއްެގ ތާޒާ މަްސ އެޅުމަްށ ، ބަންދުނުކޮށް ހުންނަ (2) ޕްލާސްިޓކް ކޮތަޅު؛ބޭނުންކުރާ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުން ނުވަތަ ކަމާެބޭހ (3) އެހެން އިދާރާއަކުން ކުނި އެޅުމަށް ޚާއްޞަކޮށް ވިްއކާ ުނވަަތ ދޫކުރާ "ބިންަލއިނަރ". ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުން ފީ ނެގުން ލާޒިމުވުން ޕޮއިންްޓ އޮފް ޭސލްގަިއ ދިވެހިރާއްޭޖގައި ހިންާގ ވިޔަފާިރ ޙަަރކާތްތަކުން .33 ކަސްޓަމަރަށް ވިއްާކ ނުވަަތ ފޯރުކޮށްޭދ ޕްލާސްޓިްކ ކޮތަޅުްނ، މި ޤާނޫނުގެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 31 ވަަނ މާއްދާަގއި ަބޔާންކޮށްފައިާވ ގޮުތގެމަތިން ީފ ނެުގން، މި ޤާނޫނަްށ 32 )ހަތަެރއް( މަސްދުވަސް ހަމަވާ ދުަވހުްނ 4 ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ާތރީޚުން ފެށިގެން ޒިމުވާނެއެވެ.ފެށިގެން ލާ އިންވޮއިސް ނުވަތަ ރަސީދުގައި ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުގެ ފީ ހިމެނުން ވިޔަފާރި ަޙރަކާތަކުން ޮޕއިންޓް އޮްފ ސޭލްަގއި ކަސްޓަަމރަށް ދޫކުާރ )ހ( .34 އިންވޮއިްސ ނުވަަތ ރަސީުދގައި، ެއ ފަރާތުްނ ކަސްޓަމަުރެގ އަތުން އެނޭގނެހެްނ ނެގި ޕްލާސްިޓކް ކޮތަޅުެގ ފީެގ މިންވަުރ ވަކިްނ ހިމަނަންވާނެއެވެ. )ުމދަލާިއ 2011/10ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުގެ ފީއިން، ޤާނޫނު ނަންަބރު )ށ( ޚިދުމަތުގެ އަގުން ޓެކްސް ެނގުމުގެ ޤާނޫނު( ގެ ދަށުން ނަގާ "ގުޑްސް އެންޑް ސަރވިސަްސ ޓެކްސް" އެްއ ނުނެގޭނެއެވެ. ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުން ނަގާ ފީ މީރާއަށް ދެއްކުން މީރާގައި ޖީ.އެސް.ޓީއަށް ރަޖިސްޓަރީކޮށްަފއިވާ ަފރާތްތައް މި ާޤނޫނުގެ )ހ( .35 ދަށުން ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުން ނަގާ ފީ، މީރާއަށް ެދއްކުްނ ލާޒިމުވެގެންވެެއވެ. މީރާގައި ޖީ.އެސް.ޓީއަށް ރަޖިސްޓަރީކޮށްަފއިވާ ަފރާްތތަކުން )ށ( މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޕްލާސްިޓކް ކޮތަޅުން ފީ ެނގުމުގައި ޢަމަުލކުރާެނ އުސޫލުތަްއ ކަނޑައެޅުމަށާިއ ެއ ފަރާތްތަުކެގ މައްޗަްށ ިމ ބާުބ ތަންފީޛުކުރުމަށް އެކުަލވާލަންޖެހޭ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަުލކުރަްނ ރޭގަިއ )ތިނެއް( މަސްުދވަހުގެ ތެ 3ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން މީރާއިން އެުކލަާވލަންވާނެއެވެ. މީރާގައި ޖީ.އެސް.ޓީއަށް ރަޖިސްަޓރީކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައް، ޕްާލސްޓިްކ )ނ( 2011/10ކޮތަޅުން ނަގާ ފީ މީރާއަށް ދައްކާނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު )މުދަލާއި ޚިދުމަތުެގ ައގުން ެޓކްސް ެނގުމުގެ ޤާނޫނު( ގައި އަށް ޓެކްސް ދެްއކުމަށް ކަނޑައަޅާފައިާވ އެ ފަރާތްތަކުން މީރާ ސުންގަޑިއަށެވެ. އަދި މިގޮތަށް ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުގެ ފީގެ ޮގތުގަިއ ދައްކާ ފައިާސ ޖީ.އެސް.ޓީއާ ވަކިުކރެވެންވާެނއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 32 މީރާގައި ޖީ.އެސް.ޓީއަށް ރަޖިސްޓަރީކޮށްަފއިވާ ަފރާްތތަކުން )ރ( ޕްލާސްޓިްކ ކޮތަޅުގެ ީފގެ ގޮތުގަިއ ދަްއކާ ަފއިސާ ޖަމާުކަރންވާނީ، )ދަުއލަތުގެ ާމލިއްޔަުތގެ ޤާޫނނު( ެގ 3/2006ޤާނޫނު ނަންބަރު ދަށުން އެކުލަާވލާފައިާވ "މޯލްޑިވްްސ ްގރީން ފަންޑް" އަެށވެ. ކޮތަޅުން ފީ ނެގޭ ޕްލާސްޓިކް މުއްދަތު މީރާގައި ޖީ.އެސް.ޓީއަށް ރަޖިސްޓަރީކޮށްފަިއވާ ަފރާތްތަކުން ޕްާލސްޓިކް ކޮތަޅުްނ .36 )މުަދލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގުްނ 2011/10ފީ ނަގާ މުއްދަތަކީ ޤާނޫނު ނަންބަުރ ޓެކްސް ނެގުމުެގ ޤާނޫނު( ެގ ދަށުން ެއ ފަރާތެްއގެ ޓެކްްސ ނެގޭ މުއްދަތެވެ. މީރާގަިއ ޖީ.އެސް.ޓީއަށް ރަޖިސްޓަރީކޮށްފަިއާވ ފަރާްތތަކުން، )ހ( .37 ޅަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު ހުށަހަ ޕްލާސްޓިްކ ކޮތަޅުން ީފ ނެޭގ މުއްދަތަްށ ޕްލާސްިޓކް ކޮތަޅުެގ ފީެގ ގޮތުގަިއ މީރާއަްށ ދައްކަންޖެޭހ މިންވަރު، މި ޤާނޫނާިއ ިމ ާޤނޫނުގެ ،ގޮތުގެމަތިން ހިސާބުކުރުަމށްފަހުދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮްތވާ އެ މުއްދަތުގެ ޖީ.އެސް.ޓީ ބަޔާނުގައި ހިމަނައިގެން ީމރާއަށް އެ މަޢުލޫމާތު ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. މި މާއްދާގެ )ހ( ގަިއ ބަޔާންކޮށްފައިާވ މަޢުލޫމާތު ހުށަެހޅުމުގެ )ށ( ޚިުދމަތުގެ )މުދަާލިއ 2011/10ސުންގަޑިއަކީ، ޤާނޫުނ ނަންބަުރ އަގުން ޓެްކސް ނެގުުމގެ ޤާނޫނު( ެގ ދަށުން އެ ަފާރތަކުން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ޖީ.އެސް.ޓީ ބަޔާން ހުށަހެޅުމުގެ ސުންގަޑިެއވެ. ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުެގ ފީގެ ގޮތުގައި ަނގާ ފައިާސގެ ޢަދަދަކީ ޞައްަޙ )ހ( .38 ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުން ބޭނުމުގައާިއ ެރކޯޑު ބެެލހެްއޓުމަށް ޢަދަދެއްކަން ކަށަަވރުކުރުމުެގ އެކަމާގުޅޭ ަގވާއިދެްއ މި ޤާނޫނަްށ ޢަމަލުުކރަން ފަށާާތ ގިަނވެގެން )ހަަތރެއް( މަސްދުވަހުެގ ެތރޭގަިއ މީރާއިްނ އެުކަލވާލައި، 4 ދިވެހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުގަިއ ޝާއިޢުކޮށް، ީމރާގެ ވެބްސަިއޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 33 ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަްށ ބަޔާންކޮށްފައިނުާވހާ ިހނދަކު، އެހެން )ށ( )ފަހެއް( 5މި ބާބުެގ ދަށުްނ ބަލަަހއްޓަންޖެޭހ ެރކޯޑު ަބލަހައްޓާީނ އަހަރުދުަވހުގެ ުމއްދަތަކަށެވެ. ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރުން )ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނު( 2010/3މި ބާބު ކިޔާނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު .39 )މުދަލާިއ ޚިދުމަތުެގ އަގުްނ ޓެކްްސ 2011/10އާއި، ޤާނޫނު ނަންބަުރ ނެގުމުގެ ޤާނޫނު( އާ ެއކުގަެއވެ. އަދި ިމ ބާބުގަިއ ބޭނުްނކޮށްފައިވާ ކޮންެމ ލަފްޒެއް ނުވަަތ ޢިާބރާތެއް، ކަނޑައެޅިގެްނ ެއހެން ގޮތަަކށް މި ބާުބގަިއ ށްފައިނުވާހާ ހިނދަކު މާނަުކރާނީ، އެ ޤާނޫނުތަކުގައި އެ ލަފްޒެއް ނުވަަތ ބަޔާންކޮ ޢިބާރާތެއް މާނަކޮށްފައިާވ ގޮތަށެވެ. ނުވަވަނަ ބާބު ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ މަރުކަޒު ޤާއިމުކުރުމާއި، ކުނި ގެންގުޅުމާއި، އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލުމާއި، އެއްތަންކުރުން ފަރާތްތަކުގެ ކުނި މެނޭޖުކުރާ ޢާންމު ޒިންމާ ެއއްވެްސ ،ތިމާވެށި ތަޣައްަޔރުވާ ނުވަތަ ތަޣައްަޔރުވެދާނެފަދަ ގޮތަކަށް )ހ( .40 ފަރާތަކުން ކުިނ ގެްނގުޅުމުގެ ނުވަަތ އެއްތަނުން އަނެްއތަނަށް އުފުލުމުގެ ނުވަތަ ަނއްތާލުމުގެ އެއްވެސް ަޙރަކާތެްއ ހިންަގއިގެްނ ނުވާނެއެވެ. އަެނއްތަނަށް އުފުލުމަށާއި، ޕްރޮސެސްުކުރމަށާއި، އެއްތަނުން )ށ( ގުދަންކުރުމުގެ މަޤްޞަދުަގއި ބަހަްއޓާފައި ހުންނަ ުނރަްއކާތެިރ މިނިސްޓްރީްނ އެުކލަާވލާ ގަވާިއދުގަިއ ،ކުންޏާއި، ޚާއްަޞ ކުނި ކުިނ ،ލޭަބލްކުެރވިފައިވާކަން ،ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ބަންދުކޮށް ކުްނ ކަށަަވރުކުރަްނވާނެއެވެ.މެނޭޖުކުރާ ފަރާތަ ކުނި މެނޭޖުކުރާ ފަރާތަކުން، ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ތެރޭަގއި ެއއްވެްސ )ނ( ހާދިސާއެްއ ދިމާވެއްޖެނަމަ، ތިމާވެިށ ތަޣަްއޔަރުެވއްޖެކަމަށް ނުވަަތ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 34 ތިމާވެށި ތަޣައްޔަރުވެދާނެކަމަށް ބަަލއި، އެ ފަރާތަކުން ލަްސނުކޮށް ފަރާތްތަކަްށ އަންގަންވާެނއެވެ.ތިރީގައި ަބޔާންކުާރ އެފަދަ ހާދިސާެއއް ހިނގަން މެދުެވރިީވ ވަިކ ކައުންިސލެްއެގ (1) ، އިޚްތިޞާޞްގެ ދާިއރާގައިާވ ތަނެއްގައިނަމަ ؛އެ ކައުންިސލަށް އެފަދަ ހާދިާސއެްއ ހިނގަްނ މެދުެވރިީވ ވަިކ ރަށު ުނވަަތ (2) ނުހިނާގ ސިޓީ ކައުންސިލެްއގެ އިޚްތިޞާޞް އެ ސަރަަޙއްދެއް ނިސްބަތްާވ އަތޮުޅ ސަރަޙައްދެއްަގއިނަމަ، ކައުންސިލަށް؛ ،އެފަދަ ހާދިާސއެްއ ހިނގާފަިއވަނީ ުނރައްކާެތރި ކުންޏާއި (3) ،ޚާއްޞަ ކުިނ މެނޭޖުކުރުމުެގ ޙަރަކާަތކުންނަމަ ކައުންސިލްތަކުެގ އިުތރުން އޭޖެންސީއަށް. ކުނި މެނޭޖުުކރުމުގެ ލައިސަންސެއް ނުވަަތ އޮތޯރިޓީން ދޫކޮށްފަިއވާ )ރ( ،ކުނި އެއްތަންުކރުމުގެ ހުއްދަެއއްގައި ބަޔާންުކރާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ ކުނި އެއްތަންުކރުމުެގ ،އެއްވެްސ ފަރާތަކުްނ ިވޔަފާިރ އުސޫލުން ޙަރަކާތެއް ހިންގަިއގެން ނުވާނެެއވެ. ން ިދނުމަށް ކުނި އެއްތަންކުރުުމގެ ޚިދުމަތް ެއއް އުޫސލަކު )ބ( މަގުފަހިކުރުމަށާއި، އެކަްނ ެއގޮތަށް ހިނގަމުންދާކަްނ ަކށަވަުރ ތިީރގައި ބަޔާންުކރާ ކަްނކަން ހިމެނޭގޮތަްށ ގަާވއިދެްއ ، ކުރުމަށްޓަކައި )ހަެއއް( މަސްދުވަުހގެ ެތރޭގަިއ 6މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ ޓުގަިއ މިނިސްޓްރީން އެުކލަާވލައި، ދިެވހިސަުރކާރުެގ ގެޒެ ޝާއިޢުކޮށް، މިނިސްޓްރީެގ ވެބްސައިުޓގައި ޢާންމުުކރަންވާނެެއވެ. ކުނި އުފައްާދ ފަރާަތކުން، ބައިބަޔަްށ ކުިނ ަވކިކުރުުމެގ (1) ؛ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިްއޔަތުތައް ކުނި އުފައްދާ ަފރާތަކުން، ކުނި އެޅުމަށް ޚާއްޞަ ުކރެވިފަިއާވ (2) އެޅުމުގެ ޒިންމާާއިއ ތަންތަނަށާއި ތަކެއްޗަށް ކުނި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް؛ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 35 ކުނި އެއްތަންުކރުމަށް ުހއްދަ ދޫުކރެވިފަިއވާ ފަރާތްަތކާއި، (3) ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ލައިސަންސް ދޫކުެރވިފައިވާ ފަރާތްތަުކެގ ޙައްޤުތަކާއި، ޒިންމާތަކާއި، މަސްޫއލިއްޔަތުތައް. ކުނި އެއްތަންުކރުމުެގ ކައުންސިލެްއގެ އިޚްތިޞާޞްެގ ދާއިާރގައި، )ޅ( ހުއްދަ ނުވަަތ ކުިނ މެނޭޖުކުރުމުެގ ަލއިސަންސް ދޫުކރެިވފައިާވ ފަރާތަކުން ކުނި އެއްތަންކުރުމަްށ ހިންާގ ޙަރަކާތްަތކާ ުގޅިގެން އަޅަންޖެހޭކަމަށް އެފަދަ ކައުންސިަލކަށް ފެންނަ ސަލާމަތީ ފިަޔަވޅުތައް ތުން އެެހނިހެްނ އެފަދަ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮ، އެޅުމަށް އެންގުމާއި ކައުންސިލަްށ ލިިބގެންވެެއވެ. ،އިރުޝާދުތައް ދިނުމުެގ އިޚްތިާޔރު ކުނި އެއްތަންުކރުމުގެ ހުއްދަ ދޫުކރެވިފަިއވާ ފަރާަތކުން ނުވަަތ ކުިނ )ކ( މެނޭޖުކުރުމުގެ ަލއިސަންސް ލިބިފައިާވ ފަރާތަކުްނ މި ޤާނޫނާ ގެ ދަށުން އަންާގ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުުކރުމާއެކު، މި މާއްާދގެ )ޅ( ދެވޭ ިއރުޝާދުތަކާ އެްއގޮތަްށ އެންގުންތަކަށް ތަބާވެ، ޢަމަލުކުރަންވާނެެއވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރާ މަރުކަޒުތައް ޤާއިމުކުރުން އެއްވެސް ފަރާަތކުން ކުނި މެނޭޖުކުރާ މަުރކަޒެއް ޤާއިމުުކަރންވާނީ )ހ( .41 މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތަކާ ެއއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަިތންނެވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުެގ ގޮތުްނ ލޭންޑްފިލްުކރުމަްށ ތަނެއް )ށ( ޤާއިމުކުރަންވާީނ މިނިސްޓްރީްނ ކަނޑައަާޅ މިންގަނޑުތަކާ އެްއގޮތްާވ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރާ މަރުކަޒެއް ހިންގުން މި ޤާނޫނާއި ިމ ޤާނޫނުގެ ދަށުްނ ހަާދ ގަާވއިދުގަިއ ބަާޔންކުާރ )ހ( .42 މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފަްށ ެއއްވެްސ ފަރާތަކުްނ ކުިނ މެޭނޖުކުާރ މަރުކަޒެއް ހިްނގައިގެްނ ނުވާނެއެވެ. މި މާއްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންުކރާ ގަވާއިދު މި ޤާނޫނަށް ޢަމަުލކުރަްނ )ށ( )ހައެއް( މަސްދުވަުހގެ ތެރޭަގއި މިނިސްޓްރީން އެުކަލވާލައި، 6ފަށާތާ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 36 ދިވެހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުަގއި ާޝއިޢުކޮށް، މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ކުނި އުފުލުން އޮތޯރިޓީން ދޫކޮށްފަިއވާ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުގެ ލައިސަންސެއް ނުވަަތ )ހ( .43 ،ކުނި އެއްތަންުކރުމުގެ ހުއްދަެއއްގައި ބަޔާންުކރާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ އެއްވެސް ަފރާތަކުން ދިެވހިާރއްޖޭގެ ެއއްތަނުން އަނެއްތަނަްށ ކުިނ އުފުލުމުގެ ަޙރަކާތެްއ ހިންގަިއގެން ނުވާެނއެވެ. މި މާއްދާެގ )ހ( ގަިއ އެހެްނ އޮތްނަަމވެސް، ކުިނ މެނޭޖުުކރުމުެގ )ށ( އިންތިޒާމު ހަމަޖެހިފައި ނެތް ފަޅުރަށްރަށާއި، ފިނޮޅާއި، ފަޅާއި ތަނެއްަގިއ އަިދ އެފަދަ ތަަނކަށް ކުާރ ދަތުރުަގިއ އުފެދޭ ފަރުފަދަ ކުނި، ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ އިންތިޒާމު ހަމަެޖހިފައިާވ ސަރަަޙްއދަކަށް ހިފައިގެން އައުމަީކ ނުވަަތ ގެންދިއުމަީކ މި މާއްާދއާ ިޚލާފު ަޢމަލެްއ ނޫނެވެ. ެހނިހެްނ ރިޒޯޓުތަކުގައާއި، ޓޫރިސްުޓ ހޮޓާތަުކގައާިއ ޞިނާޢީ އެ )ނ( ދިެވހިާރއްޖޭެގ ، މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަނުގައި އުފެދޭ އަދި އުފައްދާ ކުނި މީހުން ދިރިއުޅޭ އެްއވެސް ރަށެއްގެ ކުނި މެނޭޖުކުރާ ަމރުަކޒަކަށް އެޅުމަކީ ކުށެކެވެ. އެއްތަނުން އަނެއްތަނަްށ ކުިނ އުފުލުމުަގއި ޢަަމލުކުރަންޖެޭހ ގޮތުެގ )ރ( )ހައެއް( މަސްުދވަހުެގ 6ޢަމަލުުކރަން ފަށާތާ ގަވާއިދު، މި ޤާނޫނަށް ތެރޭގަިއ މިނިސްޓްރީްނ އެުކލަވާަލއި، ދިެވހިސަރުާކރުެގ ގެެޒޓުގަިއ ޝާއިޢުކޮށް، މިނިސްޓްރީެގ ވެބްސައިުޓގައި ޢާންމުުކރަންވާނެެއވެ. އޮވެގެްނ މެނުވީ، ެއއްވެްސ މިނިސްޓްރީން ދޫކޮށްފަިއވާ ހުއްދަެއއް )ހ( .44 ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުނި އެތެރެކުރުން ފަރާތަކުން އެއްވެސް ާބވަތެއްގެ ކުންޏެއް ދިެވހިާރްއޖެއަށް އެތެރެކޮށްގެްނ ނުވާނެއެވެ. މި މާއްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން، ކުިނ އެތެެރކުރުމުެގ ހުއްަދއަކަްށ )ށ( އެދުމުން އެފަދަ ހުއްދައެްއ ދޫުކރަންވާނީ، މިނިސްްޓރީން ހަދަިއ ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުާރ ގަާވއިދުތަކާ ެއއްގޮތްާވ ގޮތުގެމަތިންެނވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 37 ދިވެހިރާއްޖެއިން ނުރައްކާތެރި ކުނި ބޭރުކުރުން ދޫކޮށްފަިއވާ ހުއްދަެއއް އޮވެގެްނ މެނުވީ، ެއއްވެްސ މިނިސްޓްރީން )ހ( .45 ފަރާތަކުން ުނރައްކާެތިރ ކުިނ ދިވެިހރާއްޖެއިްނ ބޭރުޮކށްގެްނ ނުވާނެއެވެ. ުނރައްކާތެިރ ކުނި ޭބރުުކރުމުެގ ،މި މާއްދާގެ )ހ( ެގ ދަށުން )ށ( ހުއްދައަކަށް އެދުމުން އެފަދަ ހުއްދައެއް ދޫުކރަންވާނީ، މިނިްސޓްރީްނ ހަދައި ޢާންމުކޮްށ ޝާއިޢުުކާރ ގަާވއިދުތަކާ އެްއގޮތްާވ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. މި މާއްދާގެ )ހ( ގެ މަޤްޞަދަށްޓަކައި، ތިީރގައި ބަާޔންކުާރ )ނ( ،މަޢުލޫމާތު، މިނިސްޓްރީން ޢާންމުކޮްށ ައންގައިކަންކަމާގުޅޭ އިޢުލާންކުރަންވާެނއެވެ. ހުއްދައެއްެގ ދަށުން ދިވެިހރާއްޖެއިން ޭބރުކުރުން ހުއްދަުކާރ (1) އަދި ؛ނުރައްކާތެިރ ކުނީެގ ބާވަތްތައް ދިވެހިރާއްޖެއިްނ ނުަރއްކާތެިރ ކުިނ ބޭުރކުރުްނ މުޅިން މަާނ (2) ޤައުމުތައް. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދު ހުރަސްކޮށް ކުނި އުފުލުން ނުރައްކާތެިރ ކުްނޏާއި، ެއހެނިހެްނ ކުނީެގ ބާވަތްތަްއ ދިެވހިާރއްޖޭެގ )ހ( .46 ސަރަޙައްދު ހުރަސްކޮްށ އެްއވެސް ަފރާތަކުން އުފުލަންވާނީ، ަކމާބެޭހ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުާޢހަދާތަކާ ެއއްގޮތްާވ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. މާއްދާގެ )ހ( ގައި ަބޔާންކޮށްފައިާވ ފަދައިން ދިެވހިާރއްޖޭެގ މި )ށ( ސަރަޙައްދު ުހރަސްކޮށް ކުނި އުފުލޭީނ އެކަީށގެންާވ އިންޝުއަރަންސްެއއް ލިބިަފއިވާ ަފރާތްތަކަށް ެއކަންޏެވެ. ދިހަވަނަ ބާބު ނުރައްކާތެރި ކުންޏާއި ޚާއްޞަ ކުނި ދަށުން ުނރައްކާެތރި ކުނި ކަމުގައި ހިމެނޭނީ އަްނނަނިވި މި ޤާނޫނުގެ )ހ( .47 ނުރައްކާތެރި ކުނި ތަކެތިން އުފެދޭ ކުންެޏވެ. ؛ގޮވާތަކެތި )އެކްސްޕްލޯިސވްސް( (1) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 38 ؛ހުޅުހިފާ ދިޔާތަކެތި (2) ؛ފަސޭހައިން ައލިފާންހިފާ ޒާތުެގ ހަުރ ތަކެތި (3) ؛ފަސޭހައިން އަމިްއލަ ޒާތުަގއި ހުޅުހިާފ ތަކެތި (4) އެކުވުމުްނ ހުޅުހިފާ، ނުވަަތ ހުޅުހިާފ ޒާތުެގ ގޭެހްއ ފެނާ (5) ؛އުފައްދާ ތަކެތި އޭގެ ޒާތުަގއި ހުުޅރޯނުވިނަމަވެސް، އޮކްސިޖަން އުފެދުމުެގ (6) ސަބަބުން އެހެން އެއްެޗއް ނުވަތަ މާއްދާއެްއގައި ައލިފާްނ ހިފުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ަތކެތި ނުވަަތ މާއްދާތައް؛ ؛ެޕރޮކްސައިޑްސްއޯގަނިކް (7) ؛ވިހަ މާއްދާ (8) ؛ބަލިޖައްސާ މާއްދާތައް (9) އަދި ؛ކޮރޯސިވްސް (10) އިކޯޓޮކްސިކް ާމއްދާތައް. (11) މި މާއްދާގެ )ހ( ަގއި ބަޔާންކުރާ ތަކެތިން އުފެދޭ ނުރަްއކާތެރި ކުނީެގ )ށ( )ހައެއް( މަސްުދވަހުެގ 6ލިސްޓެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަަމލުކުރަން ފަށާތާ ތެރޭގަިއ މިނިސްޓްރީްނ އެުކލަވާަލއި، ދިެވހިސަރުާކރުެގ ގެެޒޓުގަިއ ޝާއިޢުކޮށް، މިނިސްޓްރީެގ ވެބްަސއިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަްނާވނެއެވެ. އަދި މި ލިސްޓު ގަވާއިދުން އަާދހަމަކޮށް ބަަލހައްޓައި، ިލސްޓަށް އަންނަ ބަދަލުތަްއ ޢާންމުކުރަންވާނެެއވެ. އެފަަދ ކުިނ ހިމެޭނ އެްއވެްސ ެއއްޗެްއ ނުރައްކާތެިރ ކުްނޏާއި )ނ( އެއްވެސް ފަރާތަކުން ިދވެހިާރއްޖެއަށް އެތެެރކުރުމާއި، ދިވެިހރާްއޖޭގަިއ ވިއްކުމާއި، ބޭނުންުކރުމާއި، ޑިސްޓްރިބިއުްޓ ުކރުމަކީ ކުށެެކވެ. މި މާއްދާގެ )ނ( ަގއި ބަޔާންކޮށްފަިއވާ ކުށެއް ކޮށްފި ފަާރތެއްެގ )ރ( /5,000,000)އެްއލައްކަ( ރުފިޔާއާިއ -/100,000އަދަބަކީ، )ފަސްމިލިއަން( ރުފިޔާއާ ދެމެދުެގ ޢަދަދަކުން އޭޖެންސީން ނުވަަތ އޭޖެންސީން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުން، ެއ ފަރާެތއް ޖޫރިމަާނ ކުުރމެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 39 ނުރައްކާތެރި ކުނި ިދވެހިާރއްޖޭގައި ރީސައިަކލްކޮށް، ބޭނުންތެިރ )ބ( އިޢާދަކޮށް، އަދި އެފަަދ އެހެްނ ބޭނުމެއް ުކރުމަްށ މާއްދާތައް ޕްރޮސެސްކޮށްގެން ުނވާނެއެވެ. ވަނަ މާއްދާެގ 47މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ޚާއްޞަ ކުންަޏކީ މި ޤާނޫނުގެ .48 ޚާއްޞަ ކުނި )ށ( ގެ ދަށުްނ މިނިސްޓްރީން ޢާންމުުކރާ ނުަރއްކާތެިރ ުކނީގެ ލިސްުޓގަިއ އެ ކުނި އުުފލުމާއި މެނޭޖުކުުރމުގައި ޚާއްަޞ ހިމެނޭ ކުނި ފިޔަވައި، ރައްކާތެިރކަމުގެ ފިަޔވަޅުތަކެއް އަޅަންޖެހޭެނ ބާވަތްތަކުެގ ކުްނޏެވެ. ނުރައްކާތެރި ކުންޏާއި ޚާއްޞަ ކުނި މެނޭޖުކުރުން ނުރައްކާތެރި ކުްނޏާއި ޚާއްޞަ ކުނި މެނޭޖުުކރާ މަރުކަޒުަތކުންނާއި، އެފަދަ .49 ްނ ފަރާތްތަކުްނ ކުނި މެނޭޖުުކުރމުގައި ޚާއްަޞ ކުނި މެނޭޖުކުރާ އެހެނިހެ އިސްކަމެއް ދޭންޖެޭހ ނުަރއްކާތެިރ ކުިނ އަންަގއިދިނުމަށްޓަކައި، ބޭުރވުްނ ހުއްޓުވުމަށާއި ޭބރުވެއްޖެނަމަ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގަިއ ޚާއްޞަ ިއސްކަމެއް ދޭންޖެޭހ ކިލަނބު ކުާރ ވެިށ ،ކެމިކަލް މާއްދާތަކާއި، ވެށި ތަޣައްަޔރުުކރާ މާއްދާތަކާއި މާއްދާތައް އަދި ޠަބީޢީގޮތުން ިވހަގޭހަްށ ބަދަލުާވ މާއްާދތައް ބަޔާންކުާރ )ތިނެއް( މަްސދުވަހުގެ ތެރޭަގިއ 3މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުުކރަން ފަށާތާ ،ލިސްޓެއް މިނިސްޓްރީން އެުކލަާވލައި، ިދވެހިަސރުކާުރގެ ގެޒެޓުގަިއ ޝާއިޢުކޮށް، ންމުކުރަންވާެނއެވެ.މިނިސްޓްރީގެ ވެްބސައިޓުގަިއ ޢާ ނުރައްކާތެރި ކުންޏާއި ޚާއްޞަ ކުންޏާގުޅޭ ހާދިސާއެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ ރިޕޯޓުކުރުން ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަޔާންކޮްށފައިވާ ބާވަތެއްެގ 48އަދި 47މި ޤާނޫނުގެ .50 ،ކުނި، ރިޕޯޓުކުރަންެޖހޭ މިންަވރުކަމަށް ަގވާއިދުން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންަވރަށް ކުނި މެނޭޖުކުާރ މަރުކަޒަކުްނ ނުވަަތ އެނޫންވެްސ ތަަނކުން ބޭުރވުން، ،ބަންޑުންވުން، ފެތުރުން ުނވަަތ ފޭދުންފަދަ ހާދިާސއެްއ ެމދުވެރިވެއްޖެނަމަ އެ މަރުކަޒުގެ ެވރިފަރާތުން ުނވަތަ އެ މަުރކަޒު ހިންގާ ފަރާުތން ނުވަތަ އެފަަދ ުނވަތަ ހާދިާސ ހިނގަން މެދުވެިރިވ މާއްދާއެއް ޭބރުވި ތަުނގެ ެވރިފަރާތުން އެ ވަގުތެްއގައި އޮތް ފަރާތަކުން، އެ ހާދިސާ ިހނގަން މެދުެވރިިވ ތަނުގެ ޒިންމާ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 40 ސަރަޙައްދެއްެގ ހިްނގުން ަޙވާުލވެފައިާވ ކައުންިސލަށާއި، އޭޖެންސީއަްށ ލަސްނުކޮށް އަްނގަންވާނެއެވެ. ނުރައްކާތެރި ކުންޏާއި، ޚާއްޞަ އާ ގުޅިގެން ކުނި ހިމެނޭ ހާދިސާ ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އެކްޝަން ޕްލޭން )ހަެއއް( މަސްދުަވހުެގ 6މި ޤާނޫނަށް ޢަމަުލކުރަްނ ފަށާ ާތރީޚުން ފެިށގެން .51 ވެްއޓަށް ބޭރުވުން، ،ނުރައްކާެތރި ކުންޏާިއ ޚާއްޞަ ކުނި، ތެރޭގައި ބަންޑުންވުން، ފެތުރުން ނުވަތަ ފޭދުމުގެ ހާދިސާއެއްގެ ސަބަބުން ޤައުމީ ފެންވަރުގަިއ ޢަމަލުުކރާނެ ގޮތް ބަޔާްނކުާރ ޕްލޭން، މިިނސްޓްރީން ހަދަިއ ދިވެހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުަގއި ާޝއިޢުކޮށް، މިނިސްޓްީރެގ ވެބްސައިުޓގަިއ ޢާންމުކުރަންވާނެއެވެ. ނުރައްކާތެރި ކުންޏާއި، ޚާއްޞަ ކުންޏާބެހޭ އިންވެންޓްރީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުްނ ދޫުކރާ ހުއްދައެްއ ނުވަަތ ަލއިސަންސްެގ ދަށުން )ހ( .52 ހިންގާ ކުނި މެނޭޖުުކރާ ަމރުކަޒުތަކުންނާއި، ކުނި މެޭނޖުކުާރ ފަރާތަކުން ެއ ފަރާތަކުން ގެންގުޅޭ ނުވަަތ މެނޭޖުކުރާ ުނރަްއކާތެިރ ާޚއްޞަ ކުީނގެ އިްނވެންޓްރީެއއް، މި ޤާނޫނުެގ ދަށުން ކުންޏާއި އެކުލަާވލާ ަގވާއިދާ އެއްގޮްތވާ ގޮުތގެމަތިން ބަަލހައްޓަންވާނެެއވެ. މި މާއްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންުކރާ ގަވާއިދު މި ޤާނޫނަށް ޢަމަުލކުރަްނ )ށ( )ހައެއް( މަސްދުވަުހގެ ތެރޭަގއި މިނިސްޓްރީން އެުކަލވާލައި، 6ފަށާތާ ދިވެހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުަގއި ާޝއިޢުކޮށް، މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. އެގާރަވަނަ ބާބު ކުނި އެޅުމާއި، ކުނީގެ ސަބަބުން ތިމާވެށި ތަޣައްޔަރުވުން ކުނި އެޅުމަށް ޚާއްޞަކޮށްފަިއވާ ތަނަކަްށ ނުވަތަ ެއއްޗަކަްށ މެނުވީ )ހ( .53 ކުނި އެޅުން ަފރާތަކުން ކުިނ އެޅުމަކީ ކުެށކެވެ. އެއްވެސް ،މި މާއްދާގެ )ހ( އާ އެއްވެްސ ފަރާތަކުން ިޚލާފުވެއްެޖނަމަ )ށ( މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ަގވާއިދުަގއި ބަޔާންުކރާ ގޮތުެގމަތިން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 41 އެ ފަރާތަކަށް، އޭޖެންސީން ުނވަތަ އޭޖެންސީން ކަނޑައަޅާ ަފާރތަކުން އަޅަންވާނެއެވެ.ފިޔަވަޅު ޢާންމު ތަންތަނުގައި ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކާ ގުޅިގެން އުފެދޭ ކުނި ޢާންމުން ބައިވެރިވާގޮތަށް ޢާންމު ތަންތަނުަގއި ނުވަތަ ޢާންމު ތަންތަން ހިމެނޭ .54 ސަރަޙައްދުތަކުަގއި އެއްވެްސ ަފރާތަކުްނ ޙަރަކާެތއް ހިންަގންވާނީ، އެފަަދ ޙަރަކާތަކާ ގުޅިގެން އުފެޭދ ކުންޏާމެުދ ޒިންމާވާނެ ގޮުތެގމަތިންނެވެ. އަދި ނި މެނޭޖުކުރުމަްށ ކަނޑަައޅާފައިވާ އުސޫާލ އެ ރަށެްއގެ ނުވަތަ ިސޓީއެއްެގ ކު އެއްގޮތަށް ެއ ކުނި ނައްާތލުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ަސރަޙަްއދަށް ގެންދިއުމަީކ އެ ފަރާތެްއގެ ޒިންމާއެކެވެ. ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ޙަރަކާތްތަކާ ގުޅިގެން ޖައްވަށް ބޭރުވާ ގޭސް ކޮންޓްރޯލްކުރުން އެއްތަނުން އަެނއްތަނަށް އުފުލުމާއި، ގުދަންކުރުމާއި، ، ކުނި އެއްތަންކުރުމާއި .55 ޕްރޮސެސްކުރުމާއި، ްޓރީޓްުކރުންފަދަ ޙަރަކާތްތަާކ ގުޅިގެން ޖައްވަށް ބޭުރާވ ގޭހާއި ާމއްދާތަކުގެ ސަބަބުން ޖައްުވ ތަޣައްަޔރުވިަޔ ނުދިނުމަށްޓަކައި، އެފަަދ ގޭސް ބޭރުވުން ުހއްޓުވުމަށާއި، މަދުކުރުމަށާިއ، ބޭރުވުްނ ކޮންޓްރޯލްުކރުމަށްޓަކައި ޢަމަުލކުރަންޖެހޭ ގޮާތއި، ތަބާވާންޖެޭހ މިންގަނޑުތައް )ަހެއއް( މަސްދުވަހުެގ 6ބަޔާންކުރާ ގަާވއިދެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ ތެރޭގައި މިނިސްޓްރީން އެުކލަާވލައި، ިދވެހިސަުރކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ާޝއިޢުކޮށް، ިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ.މިނިސްޓްރީގެ ވެްބސައިޓުގަ ނުރައްކާތެރި ކުނީގެ ސަބަބުން ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ މާޙައުލު ކަނޑައެޅުން ުނރައްކާެތިރ ކުިނ ،ވަކި ަފރާތަކުްނ ހިންާގ ަޙރަކާތެއްެގ ސަބަބުން )ހ( .56 ބޭރުވުން، ބަންޑުންވުން، ފެތުރުން ނުވަތަ ފޭދުމުގެ ސަބަބުން، މާޙައުލެްއ ތަޣައްޔަުރވާން މެުދވެރިެވއްޖެނަމަ، ެއ ފަާރތެއްެގ ޖެންސީއަށާއި، އޭ ،ސަމާލުކަމަށް އެކަން އައުމާއެުކ އެ ަފރާތަކުން ކައުްނސިލަްށ އެ މާޙަުއލެްއ ހިމެޭނ ދާިއރާެގ ހިންގުްނ ަޙވާލުވެަފއިވާ ލަސްނުކޮށް އަްނގަންވާނެއެވެ. މި މާއްދާގެ )ހ( ަގއި ބުނެފައިވާ ާޙލަތެއް މެދުެވރިވެްއޖެނަމަ، )ށ( ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލު ބަޔާންކުރާ ގަާވއިދެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމަުލކުރަްނ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 42 )ހައެއް( މަސްދުވަުހގެ ތެރޭަގއި މިނިސްޓްރީން އެުކަލވާލައި، 6ފަށާތާ ދިވެހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުަގއި ާޝއިޢުކޮށް، މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. މި މާއްދާެގ މަޤްޞަދަށްޓަކައި، ތަޣަްއޔަރުވެަފއިވާކަމަްށ އޭެޖންސީން )ނ( ިމ ާޤނޫނަށް ،ކަނޑައަޅާ ތަންތަނުެގ މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭ ދަފްަތރެއް )ަހއެއް( މަސްދުވަުހގެ ތެރޭަގއި މިނިްސޓްރީްނ 6ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ އެކުލަާވލައި، ިދވެހިަސރުކާުރގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކޮށް، މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. ހުއްދަނޫން ގޮތުގައި ނުރައްކާތެރި ކުނި ތަންތަނަށް އެޅުން ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ަގވާއިދެއްަގއި ބަޔާންުކރާ ގޮތުެގމަތިން މި )ހ( .57 ،ނުވަތަ މިނޫންވެްސ ޤާނޫނެއްގަިއ ބަޔާންުކރާ ގޮތުގެމަތިން މެނުވީ ތެލާއި، ތެލުެގ ، ނުރައްކާތެިރ ކުްނޏާއި، ކެމިކަްލ މާއްދާތަާކއި ބާވަތްތައް ެއކުވެފައިވާ ެއހެން ެއއްޗެއް، ބިމަށް ނުވަތަ ފެންގަނޑަކަށް ތަ މޫދަށް ނުވަތަ ކަނޑަށް އެޅުމަކީ ކުށެެކވެ.ނުވަ މި މާއްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފަިއވާ ކުށެްއ ކޮށްފި ފަާރތެއްެގ )ށ( )އެއްމިލިއަން( ރުިފޔާއާިއ -/1,000,000 އަދަބަކީ، )ފަސްމިލިއަން( ރުފިޔާއާ ދެމެދުެގ ޢަަދދަކުން 5,000,000/ އޭޖެންސީން ނުވަތަ އޭޖެންސީން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުން، އެ ަފރާތެްއ ކުރުމެވެ. ޖޫރިމަނާ ކުނި މެނޭޖުކުރުމާގުޭޅ ޙަރަކާތެްއގެ ސަބަބުްނ ނުަރއްކާތެިރ ުކންޏެްއ )ހ( .58 ކުއްލި ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރުން ނުވަތަ ތިމާވެށި ތަަޣއްޔަރުުކރާ މާްއދާއެްއ ނުވަތަ ޚާއްޞަ ކުންެޏއް ޓަްށ އްނުވަތަ ޠަބީޢީ ގޮތުން ވިހަ ގޭހަށް ބަދަލުވާފަދަ މާއްާދއެއް ތިމާވެ ބަންޑުންވުން، ފެތުރުްނ ނުވަަތ ފޭދުމުެގ ސަބަބުން ނުވަަތ ،ބޭރުވުން މިނޫންވެސް ައވަްސ ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭނެފަދަ ޙާލަެތްއކަމަށް އެކަމެްއ ، ފައިާވ ކަމެްއ މެދުވެިރވުމުންޖެންސީން ކަނޑައަޅާއޭ ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ ޢާންމު ޞިއްޙަތާއި ިތމާވެށި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 43 ރައްކާތެިރކުރުމުެގ ފިޔަވަޅުތަކާއި، އެނޫންވެްސ އެކަމަކާ ުގޅިގެން އަޅަންޖެހޭ އެކަށީގެްނވާ ފިަޔވަޅުތައް ަވގުތުން އެޅުމަށް ެއ ތަނެއް ޖެންސީްނ އަންގަންވާެނއެވެ.ތަކަށް އޭހިންގާ ނުވަަތ ބަލަަހއްޓާ ަފރާ މި މާއްދާގެ )ހ( ގައި ަބޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ާޙލަތެްއ )ށ( ޖެންސީން ތިމާވެއްޓަށް ލިބުނު ެގއްލުން ބަލައި، މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، އޭ ހޯދުމުގެ އިްޚތިޔާުރ ތިމާވެއްޓަށް ލިބުނު ގެްއލުމުގެ ބަދަލު ޖެންސީއަށް ލިިބގެންވެއެވެ.އޭ ބާރަވަނަ ބާބު ކުންޏާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ބެލެހެއްޓުމާއި، ކުނީގެ އޮޑިޓުހެދުން މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި، ރެކޯޑު ބެލެހެއްޓުމާއި، މަޢުލޫމާތު ދިނުން އެއް އުސޫލެްއގެ މަތިްނ ކުިނ މެނޭޖުކުރުމުެގ މަޢުލޫމާތާިއ ރެޯކޑުތައް )ހ( .59 އެޅުމުެގ ގޮތުން، ކުިނ ބެލެހެއްޓުމަށާއި، ރިޕޯޓުުކރުމަްށ ބާުރ މަޢުލޫމާުތ ،ތަފާސްހިސާބު ތައްާޔރުކުރުމާއި މެނޭޖުކުރުމުގެ ބެލެހެއްޓުމުަގއި ޢަމަލުުކރަންޖެހޭ އުޫސލުތައް ބަޔާންުކރާ ަގވާއިުދ )ހަެއއް( މަސްދުވަުހގެ ެތރޭގަިއ 6މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ ެޒޓުގަިއ މިނިސްޓްރީން އެުކލަާވލައި، ދިެވހިސަުރކާރުެގ ގެ ޝާއިޢުކޮށް، މިނިސްޓްރީެގ ވެބްސައިުޓގައި ޢާންމުުކރަންވާނެެއވެ. މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަާދ ގަވާއިެދއްގަިއ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ )ށ( ގަވާިއދުގަިއ ،މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށް ބަަލހައްޓަންޖެހޭ ކޮންމެ ފަރާަތކުންމެ އެ ރެޯކޑުތައް ،ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެފަދަ ރެކޯޑުތައް ތައްޔާުރކޮށް ދަމަހައްޓަންވާނެއެވެ. އަދި، ެރކޯޑުތައް ކޮންމެ ައހަރަކު އެްއފަހަުރ މިނިސްޓްރީއަށް ފޯުރކޮށްދޭންވާނެއެވެ. ކުނި އުފެއްދުމާިއ ކުނި މެނޭޖުުކރުމުެގ މަޢުލޫމާތެއް ނުވަަތ )ނ( ތަފާސްހިސާބެއް ހުަށހެޅުމަށް އޮތޯރިޓީން އެ އެންގުމެއްަގއި ބަާޔންކުާރ މަޢުލޫމާތު ތައްޔާރުކޮށް ޯފރުކޮށްދިނުމަކީ ނުވަތަ އެ މަޢުލޫމާތު އެހެްނ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 44 ްއ ފަރާތެއް މެދުެވރިކޮްށ ހޯދަިއ ފޯުރކޮށްދިނުމަކީ އެފަަދ އެްނގުމެ ރައްދުވި ަފރާތެއްެގ ޒިންމާއެކެވެ. ވަނަ މާއްދާަގއި ބަޔާންުކރާ މަޢުލޫމާުތގެ މައްޗަށް ބިނާކޮްށ 59މި ޤާނޫނުގެ .60 ކުނީގެ އޮޑިޓް ދިވެހިރާއްޭޖގެ ކުނީގެ ޙާލަތު އޮްތގޮތް ހާމަކޮށްދޭ އޮޑިޓެއް މިިނސްޓްރީން ހަދައި، ާޝއިޢުކޮްށ، މިނިސްޓްރީެގ އަހަރަުކ ެއއްފަހަުރ ދިެވހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުަގއި ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. ތޭރަވަނަ ބާބު ކުށާއި އަދަބު އެއްވެްސ ފަރާތަކުްނ ިމ ޤާނޫނާިއ ނުވަަތ ގަާވއިދަާކ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، .61 އިދާރީ ފިޔަވަޅު އެޅުން އަންނަނިވި ަފރާތްތަކަްށ ތިރީަގއި ަބޔާންކޮށްފައިާވ އިާދރީ ފިަޔވަޅުތަްއ އެޅިދާނެއެވެ. މި ޤާނޫނުެގ ދަށުން އަންނަނިިވ އިާދީރ ފިޔަވަޅުތަްއ އޮތޯިރޓީއަްށ )ހ( އެޅިދާނެއެވެ. އިޞްލާޙުކުރަންެޖހޭ ކަންކަްނ ކަނޑައެޅިފައިާވ މުއްދަތެއްަގިއ (1) ރަނގަޅުކުރުމަށް އެންގުން؛ އިންޒާރު ދިނުން؛ (2) ޖޫރިމަނާ ކުރުން؛ (3) ލައިސަންްސ ނުވަތަ ހުއްދަ ާބޠިލުުކރުން.އޮޕަރޭޓިންގ (4) ( ވަނަ ނަންބަރުެގ ދަށުން އޮޕަޭރޓިންގ 4މި މާއްދާގެ )ހ( ގެ ) )ށ( ލައިސަންސް ުނވަތަ ހުއްދަ ާބޠިލުުކރާ ާޙލަތުގަިއ ެއ ަލިއސަންސް ނުވަތަ ހުއްދަ ބާިޠލުކުެރވޭނީ އެ ޚިދުމަތް މެދުނުކެނޑި ފޯުރކޮްށދެވޭނެ ހަމަޖެއްސުމަށް ފަުހގައެވެ.އިންތިޒާމެއް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަންނަނިވި އިާދރީ ފިޔަވަޅުތައް އޭޖެންސީއަްށ )ނ( އެޅިދާނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 45 ޢާންމު ދިރިއުޅުމުގައި އުފެދޭ ކުނި، ކުިނ އުާކލުމަްށ (1) ޚާއްޞަކޮށްފައިނުވާ ތަނަކަށް އުކައިފިނަމަ، ނަސޭހަތްދިނުމާއި، އަދި ތަުކރާރުވާނަަމ ޖޫރިމަނާ ުކރުން. ޚާއްޞަ ކުީނެގ ، ނުަރއްކާތެިރ ކުންޏާއި ، ޢާންމު ކުންޏާއި (2) އެފަަދ ، ކުނިގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިާވ އެްއވެސް ާބވަތެއްގެ ކުނި އުކާލުމަށް ޚާއްޞަކޮށްފަިއވާ ތަންތަން ފިޔަވައި ެއހެްނ އަދި ކުނީގެ އެއްެވްސ ، ތާކަށް އެއްވެސް ފަރާަތކުން އެޅުމާއި ބާވަތެއް ދިވެިހރާއްޖޭެގ އެްއ ރަށުން އަނެއް ރަށަްށ ޢާންމު ، ޓްރީޓްކުރުުމގެ މަސަްއކަތެްއ ކުރުމާއި ، ގެންދިއުމާއި އެ ފަރާެތްއ ، ރުންފަދަ ކަމެްއ ކޮށްފިނަމަތަންތަނުގައި ޖަމާކު ޖޫރިމަނާ ކުރުން. މި ޤާނޫނުެގ ދަށުން އަންނަނިވި އިދާީރ ފިޔަވަޅުތަްއ ީމރާއަްށ )ރ( އެޅިދާނެއެވެ. އަދި މި މާއްދާގަިއ ބަޔާންކުާރ ކުށަށް ޒިްނމާވާނީ މި ޤާނޫނާ ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ ޚިލާފުވި ިވޔަފާިރ ޙަރަކާތަކުންނެވެ. މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުެގ ދަށުން ހަދާ ަގވާއިދުަގިއ (1) ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮުތގެމަތިން ޕްލާސްޓިްކ ކޮތަޅުން ީފ ވިޔަފާިރ ޙަަރކާތަކުން ކަސްޓަމަރަކަްށ ޕްލާސްިޓްކ ، ނުނަގައި ؛ކޮތަޅު ދިނުން ވަނަ މާއްދާާއ ޚިލާުފވުން. 35މި ޤާނޫނުގެ (2) މި މާއްދާެގ )ރ( ަގއި ަބޔާންކުާރ ކުށެްއ ކޮށްިފ މީެހއްެގ ައދަބަކީ، )ބ( )ފަންސާްސހާސް( -/50,000)ފަސްހާސް( ރުފިާޔއާިއ -/5,000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުެގ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަާނ ކުރުމެވެ. )ބ( އެހެްނ އޮތްނަމަވެސް، މީާރގައި ޖީ.އެސް.ޓީއަްށ މި މާއްދާގެ )ޅ( ކުށާއި އަދަބު ، ރަޖިސްޓަރީކޮށްފަިއވާ ފަރާތްތަކަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައާއި )ޓެކްްސ 2010/3ކަނޑައެޅުމުގައި ހިނގާީނ ޤާނޫނު ނަންބަރު ނެގުމާބެހޭ އިާދރީ ޤާނޫނު( އެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 46 ދަށުން ހަދާ ގަާވއިދުތައް ތަންފީުޛކުުރމުގައި، އެްއވެްސ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ .62 ޖިނާއީ ދަޢުވާކުރުން ފަރާތަކުން ިމ ޤާނޫނާއި ުނވަތަ ަގވާއިދަާކ ޚިލާފަްށ ކުާރ ަޢމަލެއްގަިއ ޖިނާީއ ކުށެއް އެުކލެވިގެންވާނަމަ، ެއކަން ތަޙްޤީޤުކުރުމަށް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަްށ ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އެހެްނ ގޮތަކަްށ ބަޔާންކޮށްފަިއ ނުވާނަމަ، ިމ ޤާނޫނާ ޚިލާފުާވ މި ޤާނޫނުގައި .63 އިދާރީ އަދަބުތައް ފަރާތްތަކަށް ދެވޭނީ ިމ މާއްދާގަިއ ކަނޑައަޅާފައިާވ އިދާީރ ައދަބުތަކެވެ. ޞިނާޢީ ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ ްޕލޭނެއް ހަދަންޖެހޭ ފަރާތަކުްނ އެފަދަ )ހ( )ފަންސާްސހާސް( -/50,000ޕްލޭނެއް ހަދާފައި ނުވާނަމަ، ރުފިޔާއަށްުވރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން، އޮތޯރިޓީން ުނވަތަ އޮޯތރިޓީްނ ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުން، އެ ަފރާތެއް ޫޖރިމަނާ ުކރުން. މަޢުލޫމާތު ދިނުމަށް އަންާގ އެންގުމަާކ އެއްވެްސ ަފާރތަކުން )ށ( ޮބޑުނޫން )ފަސްހާސް( ރުފިޔާއަށްުވރެ -/5,000 ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ޢަދަދަކުން އޮތޯރިޓީން ުނވަތަ އޮޯތރިޓީން ކަނޑައަޅާ ފަާރތަކުން، ފަރާތެްއ ޖޫރިމަނާ ކުރުން. އެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ދިވެހިާރއްޖެއަށް ކުނި އެެތރެކުރުމަކީ ުކށެކެވެ. މި )ނ( )ފަސްިމލިއަން( -/5,000,000އަދި މިފަދަ ކުށެއް ކޮށްފި ަފރާތެއް ރުފިޔާއިން އޮޯތރިޓީން އެ ފަރާެތއް ޖޫރިމަާނ ކުރުން. މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ނުރަްއކާތެރި ކުނި ދިވެިހރާއްޖެއިން ޭބރުުކރުމަީކ )ރ( /5,000,000ކުށެކެވެ. އަިދ މިފަދަ ކުށެްއ ކޮށްިފ ފަރާތެްއ ކުރުން.)ފަސްމިލިއަން( ރުފިޔާއިން އޮޯތރިޓީން އެ ފަރާެތއް ޫޖރިމަނާ މި ޤާނޫނާ ނުވަަތ ޤާނޫނުެގ ދަށުްނ ހަާދ ަގވާއިދަާކ ެއއްވެްސ )ބ( ފަރާތަކުން ޚިލާފުެވއްޖެނަމަ ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، ުރފިޔާާއ )ެއއްލަްއކަ( -/100,000)އެއްސަތޭކަ( ރުފިޔާާއއި -/100 ުކރުން. ަފރާތެއް ޫޖރިމަނާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން އެ މި ޤާނޫނުެގ ދަށުން ހުއްދަެއއް ުނވަަތ ލައިސަންްސ ހޯަދންޖެހޭ )ޅ( ފަރާތަކުން ހުއްަދ ނުވަަތ ަލއިސަންްސ ހޯދުމަާކ ނުަލއި ނުވަަތ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 47 ހޯދާފައިާވ ހުއްދަެއއް ުނވަތަ ލައިސަންސްައކާ ިޚލާފަށް ކަމެްއ /50,000ކޮށްފިނަމަ ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، )ފަްސލައްކަ( ުރފިޔާާއ -/500,000 )ފަންސާސްހާސް( ރުިފޔާއާިއ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން އޮޯތރިޓީން ނުވަަތ އޮތޯިރޓީން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުން، އެ ަފރާތެއް ޫޖރިމަނާ ުކރުން. މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޢާންމުުކރާ މަނާތަކެތީެގ ލިސްުޓގަިއ ހިމެނޭ )ކ( އެއްވެސް ެއއްޗެއް ދިެވހިރާއްެޖއަށް އެތެރެުކރުމާއި، ދިވެިހރާްއޖޭގަިއ ވިއްކުމާއި، ބޭނުންުކރުމާއި، ޑިސްްޓރިބިއުްޓ ކުރުާމއި، ިމ ާޤނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކާއި، މިންގަނޑުތަކާ ިޚލާފަށް އެފަދަ އްޗަކާމެދު ޢަަމލުކުރުމަީކ ކުށެެކވެ. އަިދ އެފަަދ ކަމެްއ ކޮށްފި އެ )އެްއލައްކަ( ރުފިޔާައށްވުެރ -/100,000ފަރާތެއްެގ އަދަބަކީ، .ކުރުން ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޖޫރިމަނާ ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަބުތަކަށް ޖޫރިމަާނ )އ( އުސޫލުަތއް ބަޔާންުކރާ ގަވާއިދެއް މި ާޤނޫނަށް ކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ )ަހއެއް( މަސްދުވަުހގެ ތެރޭަގއި މިނިްސޓްރީްނ 6ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ އެކުލަާވލައި ދިވެހިަސރުާކރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިުޢކޮށް، މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، މި ާޤނޫނުގެ )ހ( .64 ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާ ދަށުން ކުރެޭވ ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގަިއ ދައްކާ ަފއިސާ ޖަމާުކަރންވާނީ އެ ކުށެްއ ުކިރ ތަނެއް ނިސްބަްތވާ ރަުށ ނުވަަތ ސިީޓ ކައުންސިލަކަށެވެ. މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފަިއވާ ކުށެއް ކޮށްފައިވަނީ ރަށު ނުވަތަ ސިީޓ )ށ( ކައުންސިލެްއގެ އިޚްތިޞާޞްގަިއ ުނހިމެނޭ ަސރަޙައްދެްއަގއިނަމަ އެފަދަ ކުށަކަްށ ދައްާކ ޫޖރިމަނާެގ ފައިާސ ޖަމާކުރަންވާނީ، ޤާނޫނު )ދައުލަުތގެ މާިލއްޔަތުެގ ޤާނޫނު( ެގ ދަށުން 3/2006ނަންބަރު ާވލާފައިާވ "މޯލްޑިވްްސ ގްރީްނ ފަންޑް" އަށެވެ.އެކުލަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 48 މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަކާ ޚިލާުފވެއްޖެަކމަށް އޮތޯރިޓީއަްށ .65 ފިޔަވަޅު އެޅޭ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤު ނުވަތަ އޭޖެންސީއަްށ ފެނިގެން އޮތޯރިޓީްނ ނުވަަތ އޭޖެންީސން ފިޔަވަޅު އަާޅ އޮތޯިރޓީން ނުވަަތ އޭޖެންސީން ެއޅި ފިޔަވަޅަކާމެުދ ފަރާތްތަކުެގ ތެރެއިން، )ތިީރސް( ދުވަހުެގ ތެރޭަގިއ 30ހިތްހަމަނުޖެހޭ ަފރާތަކުން އެ މައްަސލަ، ކަމާބެހޭ ކޯޓަކަްށ ހުށަހެޅުމުެގ އިޚްތިޔާުރ ލިިބގެންވެެއވެ. ސާދަވަނަ ބާބު އެހެނިހެން ކަންކަން މި ޤާނޫނަށް ޢަމަުލކުރަްނ ފެށުމުެގ ކުރިްނ ކުނީެގ ޚިދުމަްތ ފޯރުކޮށްދިނުމަްށ .66 ކުރިން ދޫކޮށްފައިވާ ހުއްދަތައް އެކިއެކި ަފރާތްތަކަށް ޫދކޮށްފައިވާ ހުއްދަތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަުށން ބާޠިލުނުުކރާާހ ހިނދަކު ެއ ހުއްަދއިގެ މުއްދަުތ ހަމަވަންދެްނ ދެމި އޮްނނާނެއެވެ. އަިދ މަވުމަށްފަހު ައލުން އެ ުހއްދަ ދޫކުެރވޭނީ މި ޤާނޫނާިއ އެ ހުއްދަެއއްގެ މުއްދަތު ހަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަާދ ގަާވއިދުގަިއ ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޫސލުތަކާ ެއއްގޮތްާވ ގޮތުގެމަތިންނެވެ. ކަމާބެޭހ މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުުކރަން ފެށުމުގެ ުކރިން އެކުަލވާަލއި ޢަމަުލުކރަމުންދާ .67 ކުރީގެ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތައް ޤާނޫނުތަކާއި ގަާވއިދުތަކަށް ިމ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުަލވާލަްނޖެހޭ ގަާވއިދުތަްއ އެކުލަާވލައި ޢާންމުުކރެވެންދެން ޢަމަުލކުރަމުން ގެންދަންވާނެެއވެ. މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަާވއިދު ތަންފީޛުުކރުމުގައި މުަވއްޒަފަުކ .68 ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް ވާޖިބު އަދާުކރުމުގައި ލިބޭ ެގއްލުމަކަށް ނުވަތަ އެަފދަ މައްސަލައަާކ އޭނާގެ ގުޅޭގޮތުން ުކރެޭވ ޝަރީޢަތަކަްށ އެ ުމވައްޒަފަުކ ފަރުދީގޮުތން ޒިންމާވާކަްށ ނުޖެހޭނެއެވެ. އެފަދަ ާޙލަތްތަކުަގއި ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭީނ ެއ މުވައްޒަފަުކ މަސައްކަތްކުރާ އިދާރާއިންެނވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 49 ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުންނާިއ ދަުއލަތުެގ އިދާރާަތކުން ސިއްުރގެ ގޮތުގަިއ ެއްއ .69 ފެހެއްޓުން ސިއްރު ހި ފަރާތުން އަެންއ ފަރާތަްށ ބަދަލުުކާރ މަޢުލޫމާތުެގ ިސއްރުކަްނ ކޮންެމ ފަރާތަކުންމެ ހިފަަހއްޓަންވާނެއެވެ. ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި ތަފާތު ނުކުރުން ލިބިފައިވާ ާބރުތައް ތަންފީޛުުކރުމުގަިއ ވަކި ފަރާތަކަްށ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން .70 ނާޖާއިޒް މަންފާއެއް ހޯދައިދިނުމުެގ ގޮތުން ވަިކ ފަރާތަކަްށ ިއސްކަންދިނުމާއި، ވަކި ފަރާތަކަްށ ެގއްލުންާވ ގޮތަށް ކަންކަން ކޮށްގެްނ ނުވާނެެއވެ. ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތުން ދައްކަންޖެހޭ އިތުރު ފީ ން ލައިސަންސް ލިބިގެން ޚިދުމަތްދޭ ަފރާތެއްގެ އަތުން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށު .71 މި ޤާނޫނާިއ މި ޤާނޫުނެގ ދަށުން ދަްއކަންޖެޭހ ފީެގ އިތުރުްނ، އެހެްނ ފީއެްއ އިތުރު ަފރާތަކަށް ނެގޭީނ އޮތޯރިޓީްނ ހުއްަދ ލިިބގެންނެވެ. މި ޤާނޫނުގަިއ ެއހެން ގޮތަކަްށ ކަނޑައަޅާފައިނުާވ ިހނދަކު، )ހ( .72 ގަވާއިދު ހެދުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަންޖެހޭ އެންމެހައި ަގވާއިދުތަކާއި، އުޫސލުތަްއ ހަދާނީ މިނިސްޓްރީންނެވެ. މި ޤާނޫނުގަިއ ެއހެން ގޮތަކަްށ ކަނޑައަޅާފައިނުާވ ިހނދަކު، )ށ( ށްފައިާވ ަގވާއިދުތަކާިއ އުޫސލުތައް، މި މާއްދާެގ )ހ( ަގއި ަބޔާންކޮ )ހަެއއް( މަސްދުވަުހގެ ެތރޭގަިއ 6މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ އެކުލަާވލައި ދިވެހިަސރުާކރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިުޢކޮށް، މިނިްސޓްރީެގ ވެބްސައިޓުގަިއ ޢާންމުކުރަންވާެނއެވެ. ބަޔާންުކާރ މާއްދާއަާކ އެހެްނ ޤާނޫނެއްގަިއ ުކނި މެނޭޖުކުރުމުެގ މި ޤާނޫނުގަިއ .73 އެހެން ޤާނޫނުތަކާ ފުށުއެރުން ކަމަކާގުޅޭ ގޮތުން ހިމަނާފަިއވާ މާއްދާައކާ ނުވަތަ އުސޫަލކާ ުފށުއަރާނަމަ ނުވަަތ ތަޢާރުޟުވާނަމަ، އެ ތަޢާރުޟުވާ ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުްނ ޢަމަލުކުރުމުގަިއ ޤާނޫނަށެވެ. އިސްކަންދޭންވާނީ މި )ދިވެިހރާއްޖޭެގ 93/4މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުުކރަން ފެށުމާއެކު، ޤާނޫުނ ނަންބަރު .74 މާއްދާތައް އުވާލެވޭ ޤާނޫނުގެ ވަނަ މާއްާދ 8-1ތިމާވެށި ރައްކާެތރިކޮށް ދެމެހެއްޓުމާެބހޭ ޤާނޫނު( ގެ އުވުނީއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 50 ތަޞްދީޤުކޮްށ މި ޤާނޫނަށް ޢަަމލުކުރަްނ ފަށާނީ، ިމ ޤާނޫުނ ފާސްވެ، .75 ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުން ދިވެހިސަރުާކރުެގ ގެޒެޓުގަިއ ޝާއިޢުުކރާ ާތރީޚުން ފެށިގެންެނވެ. ،މި ޤާނޫނުގަިއ ލަފްޒެއް ުނވަަތ ޢިބާރާތެްއ ބޭނުންކޮްށފައިވާ ގޮތުން .76 މާނަކުރުން އަންނަނިވި ލަފްޒުތަކާިއ ،ކަނޑައެޅިގެން އެހެްނ މާނައެްއ ދޭހަނުާވހާ ހިނދަކު އެ ލަފްޒުތަކާއި ޢިބާރާތްތަކަށް ިތރީގައި ދީފަިއއެާވ ،ޢިބާރާތްތަކަށް ދީފައި އެވަނީ މާނަކުރުމެވެ. ނިންާމފައިވާ ުއކާލަން ުނވަތަ އުާކލާ ެއވަނީ، ބުނެފައި ކަމަށް"ކުނި" )ހ( އެްއަޗކަށެވެ. ކޮންމެ ަޙވާލުުކރެވޭ ފަރާަތކާ ވަކި ުއކާލަން ނުވަތަ ތަެކއްޗާއި ަހރު ތެޭރގައި، އެއްެޗހީގެ ބަލާ ގޮުތގައި ކުނީގެ އެފަދައިން ހިމެނެއެވެ. ގޭްސވެސް ތަކެއްާޗއި ދިޔާ "ޚާއްޞަ ކުނި" ކަމަށް ބުނެފަިއ ެއވަނީ، ކުނީެގ ބާވަތަށް ނުވަަތ )ށ( މިންވަރަށް ބަލައި، އެ ބާވަތެްއގެ ކުނީގެ ސަބަބުން ޢާންމު ޞިްއޙަތަށް ބާވަްތތަކުެގ ނުވަތަ ތިމާވެއްޓަްށ ނޭދެޭވ އަަސރުކޮށްފާނެކަމަށް ެބލެޭވ ގިންތިކުރެޭވ ކުންޏަެށވެ. ކުނީގެ ގޮުތގައި "ނުރައްކާތެިރ ކުނި" ކަމަްށ ބުނެފައި ެއވަނީ، އެއްެޗއްގައި ހުންަނ )ނ( ކެމިކަްލ ސިފަތަކުެގ ސަބަބުން، ުނވަަތ ޢާންމު ޞިއްަޙތަށާިއ ތިމާވެއްޓަށް ޭއގެ ސަބަބުން ުނރައްަކލެއް ކުރިމަތިުކުރވާފަދަ ުހރުމުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ގޮވާ ޒާތުގެ ސިފައެއް ުހރުމުެގ ސިފަތަކެއް ސަބަބުން، ނުވަތަ ބަލިމަޑުކަްނ ފަތުރާ ޒާުތގެ ކުްނޏަށް ވުމުެގ ސަބަބުން، ނުރައްކާތެިރ ކުނީެގ ގޮތުަގއި ގިންތިުކރެޭވ ކުންޏަެށވެ. "ނުރައްކާތެިރ ކުންާޏއި ޚާއްަޞ ކުނި މެނޭޖުކުާރ މަރުކަޒު" ކަމަށް )ރ( ކަމަށް ކުނި ާޚއްޞަ އަދި ކުނި ނުރައްކާެތރި، އި ެއވަނީބުނެފަ ޙަރަާކތްތައް މެނޭޖުކުރުުމގެ ާބވަތެއް ެއއްވެސް ކުނީގެ ކަނޑައަޅާފައިވާ މަރުކަޒަށެވެ. ޚާއްޞަުކރެވޭ ހިންގުމަށް "ރީސައިަކލްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި ެއވަނީ، ކުނީގެ ގޮތުގައި ުއކާލެޭވ )ބ( ތަކެތި ބޭނުންކޮށްގެން ތަކެިތ ހެދުމަށް ުނވަތަ އުފެއްދުމަށެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 51 "ބޭނުންތެރި މާއްދާތަްއ އިޢާދަކުރުން" ކަމަްށ ބުނެފައި އެވަނީ، )ޅ( އުފެްއދުމަށް ރައްކާތެިރކަމާއެކު ކުނި މެނޭޖުކުރުުމގެ ެތރޭގަިއ ތަކެތި އެއިން ބޭނުންތެރި ބައިތަާކއި މާއްދާތައް ވަިކކުރުމަށާއި، ކުނިން ހަކަަތ އުފެއްދުމަށެވެ. 2010/7"ކައުންސިލް" ކަމަްށ ބުނެފަިއ އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަުރ )ކ( )ދިވެހިރާއްޭޖގެ އިާދރީ ދާއިރާަތއް ލާަމރުކަޒީ އުޫޞލުން ހިްނގުމުެގ އުފައްދާފައިވާ އަތޮޅު ނުވަތަ ސިޓީ ނުވަަތ ރަުށ ޤާނޫނު( ގެ ދަށުން ކައުންސިލަކަށެވެ. "ކުނި އެޅުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުނި އެޅުމަށް ހުއްދަ ީދފައިާވ )އ( ތަނަކަށް ނުވަތަ އެްއޗަކަށް ފިޔަަވއި ެއހެން ތަނަކަށް ނުވަތަ އެްއޗަކަްށ އުކުން، ބޭއްވުން، ، ކުނީގެ ގޮތުގައި ެބލެވޭ ެއއްވެސް ެއއްޗެއް އެޅުން އޮއްސުން، ލީުކވުން، ފޭދުން ނުވަަތ ވައްާޓލުންފަދަ ކަންކަމަެށވެ. "ކުނި ބައިބަޔަްށ ވަކިުކރުން" ކަމަށް ބުނެފަިއ އެވަނީ، ކުިނ )ވ( މެނޭޖުކުރުމާއި ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުްނ އަންގާ ގޮތުގެމަތިން ުކނީގަިއ ހިމެނޭ އެކިބައިަތއް ވަިކކުރުމަށެވެ. "ކުނި ނައްާތލުން" ކަމަްށ ބުނެފައި އެވަނީ، ކުިނ މެނޭޖުކުރުމަްށ )މ( އަޅަންޖެހޭ އެންމެހައި ފިަޔވަޅުތައް އެޅުމަށްފަހު ބާކީާވ ެއއްޗެްއ އުާކލުމަށެވެ.ރައްކާތެިރގޮތުގަިއ "ކުނި އުފެއްދުން" ކަމަްށ ބުނެފައި އެވަނީ، އެއްެޗއް ުކންޏަްށ )ފ( ބަދަލުކުރުމުެގ ޢަމަލަށެވެ. "ކުނި މެނޭޖުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި ެއވަނީ، ކުނި އެއްތަންުކރުމާއި، )ދ( ޓްރީޓްކުރުމާއި، ބޭނުންތެިރ މާއްދާތަްއ އިޢާދަުކރުމާއި، ރީސައިކަްލކުރުމާއި، ކުނީގެ ޚިދުމަތަށާިއ ކުނި ނައްާތލުމަށެވެ. ުގޅިގެން "ކުނީގެ އޮޑިޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަކި ަޙރަކާތަކާ )ތ( އުފެދޭ ކުނީެގ ބާވަތްަތކާއި، މިްނވަރާއި، ކުނީަގއި ެއކުލެޭވ ސިފަތަކާއި، ބައިތައް ވަޒަންކުރުމަށެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 52 "އިޚްތިޞާޞްގެ ދާއިާރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަުރ )ލ( )ދިެވހިރާއްޭޖގެ އިާދރީ ދާިއރާތަްއ ލާަމރުކަޒީ ުއޞޫލުްނ 2010/7 ެގ ދަށުން ކައުންިސލެއްގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނާގ ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު( ސަރަޙައްދަށެވެ. "އެއްތަންކުރުން" ކަމަށް ބުނެފަިއ ެއވަނީ، އެިކ ތަންތަނުގަިއ ހުިރ )ގ( ކުނި އެއްތަަނކަށް ޖަމާުކރުމަށް ނުވަަތ އެއްތަނުން އަނެްއތަނަށް އުފުލުމުގެ މަޤްޞަދުަގއި ަވކި ތަނަކަްށ އެއްުކރާ ެއއްކުރުމަެށެވ. 31/79"އިމްޕޯޓް ކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި ެއވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު )ޏ( )ދިވެހިރާއްޭޖގެ އެކްސްޕޯްޓ އިމްޕޯޓްެގ ޤާނޫނު( ގަިއ ެއ ލަފްޒު ބޭނުންކޮށްފައިވާ މާނަ ދޭަހވާ ގޮތަެށވެ. "އެކްސްޕޯޓް ކުރުން" ކަމަށް ބުނެފަިއ ެއވަނީ، ޤާނޫނު ަނންބަުރ )ސ( )ދިެވހިާރއްޖޭެގ އެކްސްޕޯްޓ އިމްޕޯްޓގެ ޤާނޫނު( ގަިއ 31/79 އެ ލަފްޒު ބޭނުންކޮށްފަިއވާ މާނަ ޭދހަވާ ގޮތަށެވެ. "އަލުން ބޭނުންުކރުން" ކަމަށް ބުނެފަިއ އެވަނީ، ކުނީެގ ެތރޭގަިއ )ޑ( ހިމެނޭ ތަކެތީގެ މާއްީދ ސިފަތަކަށް އެްއވެސް ބަަދލެއް ގެަނއުމަާކ ުކރިން ބޭނުންކުރި ކަމަކަށް ނުވަތަ ެއހެން ަކމަކަށް ނުލައި، އެ ތަކެތި ބޭނުންކުރުމަށެވެ. "އުފެއްދުންތެރިންގެ ދެމިގެްނވާ ޒިންމާ" ނުވަތަ "އެކްސްެޓންޑެޑް )ޒ( ޕްރޮޑިއުސަރ ރެސްޕޮންސިިބލިޓީ" ކަމަްށ ބުނެފައި އެވަނީ، ެއއްޗެްއ ނުންެތރިކަްނ އުފައްދާ ނުވަތަ އެތެރެުކރާ ަފރާތަކުން، އެ އެއްެޗއްގެ ބޭ ނެތި ކުންޏަށް ބަދަލުވުމުން އެ މެނޭޖުކުރުމުަގއި ޢަމަލީ ގޮުތންނާއި މާލީގޮތުން އުުފލަންޖެހޭ ޒިންމާއަށެވެ. "ޢާންމު ތަންތަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަގުމަާގއި، އިުޖތިމާޢީ )ޓ( ގޮތުން މީހުން ެއއްވެއުޅޭ ތަންތަނަށެވެ. އުެފއްދުން ކުނި ކަމަށް ބުނެފަިއ އެވަނީ،"ކުނި މަދުުކރުން" )ޔ( ުއފައްދާ އެ ާޙލަތެއްަގއި، ުނވާ ނުއުަފއްދާ ކުނި ހުއްޓުމަށާއި، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 53 ކުޑަކުުރމާއެކު ސިފަތައް ނުރައްކާެތރި އެކުެލވޭ އޭަގއި މިންވަރާއި އެޅުމަށެވެ. ފިަޔވަޅު މަދުުކރުމަށް މިންަވރު އުކާލާ ޙަަރކާްތތަކާއި، ޞިނާޢީ "ޞިނާޢީ ކުނި" ކަމަްށ ބުނެފަިއ ެއވަނީ، )ޕ( ތަންތަނުން މިފަދަ ކުްނޏަށެވެ. އުފެދޭ ގުޅިގެން ަޙރަކާތްތަކާ ވިޔަފާރީގެ ުއފައްދާ ތަންތަނުގައި ޢާންމު ހުންނަ ތެޭރގައި ކުީނގެ އުކާލާ ގޮތުަގއެވެ. ކުނީގެ ޞިނާޢީ ހިމެނޭނީ ކުިނވެސް ބާވަތްތަކުގެ "ޢާންމު ކުނި" ކަމަްށ ބުނެފައި ެއވަނީ، ގޯތިގެޮދރުން ުއފައްދާ )ޖ( ކުންޏާއި، އިޤްތިޞާދީ ަޙރަކާތްތަކުްނ އުފައްާދ ކުނީެގ ެތރެއިްނ ގޯތިގެދޮރުން އުފައްދާ ކުްނޏާ ެއއް ސިފަތަކެްއ ހުންަނ ކުންަޏށެވެ. "ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކުނި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޢިމާރާތްުކރުމުގެ )ޗ( މަރުޙަލާތަކުެގ ތެެރއިން އުފެޭދ ނުވަތަ އުކާެލވޭ ފުނުޑގަލާިއ ކޮންކްރީޓް ފަަދ ކުންޏަށެވެ. "ގުދަން ުކރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުނި ްޓރީޓްުކރުމުގެ ނުވަަތ )ހހ( ނައްތާލުމުެގ ނުވަަތ ކުނިްނ ބޭނުންތެިރ މާއްދާތަްއ އިޢާދަުކރުމުެގ އެއްތަނަކަށް ޖަމާކޮށްފައި ަބހައްާޓ މަރުޙަލާ ފެށުމުގެ ކުރިން ކުނި ބެހެއްޓުމަށެވެ. "ތަޣައްޔަރުވުން" ކަމަށް ބުނެފަިއ ެއވަނީ، ކުނީެގ ޮގތުގަިއ )ހށ( އިންސާނުން ތަޢާރަފުކުާރ އެއްެޗއްގެ ސަބަބުްނ ޤުދުރަތީ މާަޙއުލަްށ އަންނަ ކިލަނބުކަމަށެވެ. ކުނީެގ ގޮތުަގިއ އުފެދޭ "ޓްރީޓްކުރުން" ކަމަްށ ބުނެފަިއ ެއވަނީ، )ހނ( ތަކެތިން ތިމާވެއްޓަށް ނުވަތަ ޢާންމު ޞިއްޙަތަށް ލިބޭ ނުވަތަ ިލބިދާނެ އެ ތަކެިތ ފަނާކުުރވާފަދަ ގޮްތތަކެްއ ، ގެއްލުްނ ކުޑަކުރުމަށްޓަަކއި ޚިޔާރުކޮށްގެން ުނވަތަ އެނޫންވެްސ ގޮތެއް ބޭނުންކޮްށގެން ުކނީގަިއ އެކުލެވޭ ުނރައްކާތެރި ސިފަަތއް ަނއްތާލުމަށް ނުވަތަ ކުނީގެ ިމންވަުރ މަދުކުރުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިަޔވަޅުތައް އެޅުމަށެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 54 އެވަނީ، ކުނި "ޕްރޮސެސްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި )ހރ( ރީސައިކަްލކުރުމަށާިއ ކުނިން ބޭނުންތެރި ާމްއދާތައް އިޢާދަކުރުމަށްޓަކަިއ ހިންާގ ޙަރަކާތްތަކަެށވެ. "މިނިސްޓަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ތިާމވެއްޓާބެހޭ ސިޔާަސތުތަްއ )ހބ( ތަންފީޛުކުރުމުެގ މަސްއޫިލއްޔަުތ އެިއރެއްގަިއ ަޙވާލުކޮްށފައިާވ ވަޒީރަށެވެ.ވުޒާރާގެ )ހޅ( * "މިނިސްޓްރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ތިާމވެއްޓާބެހޭ ސިޔާަސތުތަްއ ތަންފީޛުކުރުމުެގ މަސްއޫިލއްޔަުތ އެިއރެއްގަިއ ަޙވާލުކޮްށފައިާވ ވުޒާރާއަށެވެ. 2020/26"އޮތޯރިޓީ" ކަމަށް ބުނެފަިއ ެއވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަުރ )ހކ( އޮޯތރިޓީގެ ޤާނޫނު( ެގ ދަށުން އުފައްާދފައިާވ )ޔުޓިލިޓީ ރެގިުއލޭޓަީރ ޔުޓިލިޓީ ރެގިުއލޭޓަީރ އޮތޯރިީޓއަށެވެ. "އޭޖެންސީ" ކަމަްށ ބުނެފަިއ ެއވަނީ، އެންވަޔަރަންަމންޓަްލ )ހއ( ޕްރޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީއަެށވެ. )ޓެކްްސ 2010/3"މީރާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު )ހވ( އިދާީރ ޤާނޫނު( ގެ ދަށުން އުަފއްދާފައިވާ ޯމްލޑިވްސް ނެގުމާބެހޭ އިންލަންޑް ރެވެިނއު އޮޯތރިޓީއަށެވެ. ޔޫްސ ޕްލާސްޓިްކ" ކަމަްށ ބުނެފައި ެއވަނީ، ެއ ެއއްޗެްއ -"ސިންގަލް )ހމ( އެކުގަިއ ނުވަަތ އޭެގ ބަެއއް ްޕލާސްޓިކުްނ ހަދާފައިާވ ެއްއޗެހީެގ އުފައްދާފަިއވަނީ ނުވަތަ ފަރުމާކޮށްަފއިވަީނ ތެރެއިން، އެ އެްއޗެއް ނުވަތަ ވިްއކުމަށް ބާޒާރަްށ ނެރެފަިއވަނީ ެއއް ަފހަރަށްުވެރ ގިަނ ފަހަރު ޭއގެ ބޭނުންކުެރވޭ ގޮތަށް ކަުމގައިނުވާ، ނުވަތަ އޭގަިއ ހިމެނޭ އެއްޗެއްެގ ބޭނުން އެްއ ފަހަރަްށވުެރ ގިނަ ފަަހރު ުކރެވޭ ގޮތަްށ ފަރުމާކޮށްފައިާވ ނުވަަތ ިވއްކުމަްށ ބާޒާރަްށ އުފައްދާފައިާވ ނުވަތަ ނެރެފައިވާ އެއްޗެިހ ފިޔަަވއި އެނޫްނ ކޮންމެ ެއއްޗަކަށެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 55 ޔޫސް ްޕލާސްޓިކް އުފެއްދުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، -"ސިންގަލް )ހފ( ޔޫސް ޕްލާސްިޓކްގެ ބާވަތެއް ބާޒާރަށް ނެރުމަށްޓަަކއި ނުވަަތ -ސިންގަލް ބޭނުމެއްުކރުމަށްޓަކައި އުފެއްދުމަށެވެ. އެނޫންވެސް ެއހެން ޔޫސް ްޕލާސްޓިކް ބާާޒރަށް ނެރުން" ކަމަށް ުބނެފައި -"ސިންގަލް )ހދ( އެވަނީ، އަގު އަާދކުރުން ހިމެޭނގޮތަށް ނުވަތަ ައގު އަދާުކރުމަާކ ޔޫްސ -ނުލައިވިޔަްސ ވިޔަާފރީގެ މުޢާމަލާެތއްގެ ެތރެއިްނ ސިންގަލް ުކރުމަށްޓަކައި ނުވަަތ ޑިސްޓްރިބިއުޓްޕްލާސްޓިކްގެ ބާވަެތއް، ގަތުމަށްޓަކައި ނުވަަތ ބޭނުންކުރުމަށްޓަަކއި ބާޒާރަްށ ނެރުމަށެެވ. ދިވެިހރާްއޖޭގަިއ ،"ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުގެ ފީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ )ހތ( ހިންގާ ވިޔަާފރި ޙަރަކާތްތަކުން ޮޕއިންޓް އޮފް ސޭްލގައި ކަސްަޓމަރަްށ ފޯރުކޮށްދޭ ޕްލާސްިޓކް ކޮތަޅުން މި ޤާނޫުނގެ ދަށުން ަނގާ ައަގށެވެ. މުދާ އުފުލުމަްށ ،"ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅު" ކަމަްށ ބުނެފައި އެވަނީ )ހލ( ްޕލާސްޓިކުްނ )އޮކްސޯޑިްގރޭޑަބަްލ އަދި ސިންތަޓިްކ ،ބޭނުންކުރާ ޕޮލިމަރއިން އުަފއްދާފައިވާ، އަމިްއލަ ޒާތުގަިއ ނެިތފަނާވާ )ޑިގްރޭޑަބަލް( ޕްލާސްިޓކްވެސް ހިމެނޭގޮތަށް( ހަދާފައި ހުންަނ ކޮތަޅަށެވެ. މުދާ ގަނެވިްއކުމުެގ ،"ޕޮއިންޓް އޮްފ ސޭލް" ކަމަްށ ބުނެފަިއ އެވަނީ )ހގ( މުޢާމަލާތު ހިނގާ ތަނަެށވެ. މުާދ ގަންނަ ަފރާތަށެެވ. ،"ކަސްޓަމަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ )ހޏ( އުުފލޭ މުދާ ވިއްުކމުގަިއ ،"ވިޔަފާރި ަޙރަކާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ )ހސ( މަސްއޫލުވާ އެންމެހަިއ ފަރާތްތަކަށެވެ. ބުނެފަިއ އެވަނީ، ބަންދުނުކޮށް ހުންނަ:"މަސް" ކަމަށް )ހޑ( ކަނޑުމަހާއި ކަނޑުމަހުެގ ބައިތައް؛ (1) ފަރުމަހާއި ަފރުމަހުެގ ބައިތައް؛ (2) އެމާއި އެމުެގ ބާވަތްތައް؛ އަދި (3) ސީފުޑްގެ ބާވަތްތަކަށެވެ. (4) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 327 އަދަދު: 51 ވޮލިއުމް: 56 ކުނި ނައްާތލުމުެގ ،"ލޭންޑް ފިލްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ )ހޒ( ގޮތުން ބިމުގަިއ ނުވަތަ މޫދުަގއި ކުިނ ވަޅުލުމަށެވެ. އެްނމެފަހު ،"ޑިސްޕޯސްކުރުން" ކަމަްށ ބުނެފައި ެއވަނީ )ހޓ( ފިޔަވަޅެއްގެގޮތުަގއި ަރއްކާތެިރގޮތުގަިއ ކުނި ނައްާތލުމަށެވެ.