Maldives Sea Cucumber Fishery Management Plan

` ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތައް ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކޮށްދިނުމަށް އެދި • އަށެވެ. legalaffairs@po.gov.mv ފޮނުއްވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް ބޮޑުތަކުރުފާނުމަގު މާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ 3336211 ފޯނު: 7242885: މޯބައިލް www.gazette.gov.mvވެބްސައިޓް: 49ލިއުމް: ވޮ 252އަދަދު: 2020 ންބަރުޑިސެ 8 – 1442 ބީޢުލްއާޚިރުރަ 23ތާރީޚު: އަންގާރަ މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަން ދިެވހިސަރުކާރުެގ ެގޒެޓް 252އަދަދު: 49ޮވލިއުމް: c މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަން 2020ޑިސެންބަރު މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަސް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރ މާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ ދިެވހިސަރުކާރުެގ ެގޒެޓް 252އަދަދު: 49ޮވލިއުމް: 4 މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަސް އެްނޑް އެގްރިކަލްޗަރ 2020 ©ކޮޕީރައިޓް ޕްލޭްނގައިާވ ޕްލޭނާއި މެނޭޖްމަންޓް ފޯރުކޮށްދިުނމަކީ ނަކަލުކުރުމާއިބޭނުންކުރުމާއި މަޢުލޫމާތުމި ކަމެކެެވ. މިިނސްޓްރީންޢާންމުކޮށް ތަރުހީބުދޭ ޮގތަށް، މުޞައްނިފު އަދި މަސްދަރުކަން އެކަށީެގްނާވޮގތަށް ފެންނަން އޮންނަހައި ހިނދަކު މިނިސްޓްރީއަކީ ކޮޕީރައިޓްެގ ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ އެހެްނޮގތަކަށް ބޭނުމަށް ނަކަލުކޮށް، އިތުރުން އެހެނިހެން ކިޔަަވއިދިނުމުެގ، އިދިރާސާ ކުރުމާ ، އިކިޔެުވމާިވޔަފާރީެގ ބޭނުމަށް ފިޔަވައި، ، މަޢުލޫމާތުޕްލޭންގައިާވ ޑައުންލޯޑްކޮށް އަދި ޕްރިންޓް ކުރެިވދާެނއެެވ. މުންޝިދާ އިބްރާހިމް، މަލީޙާ ޙަލީމް، ޙައްާވ ރައުފަތު ނިޒާރު އަދި އާމިނަތު ލުބްނާ ލިޔުންތެރިން: ޙުސައިން ، އަޙުމަދު ޝިފާޒް، އާދަމް ޒިޔާދު ،ޢާއިޝަތު ސާރާ ހާޝިމް މުޙައްމަދު އަޙުސަްނ، ޙުސައިން ސިނާްނ، އެހީތެރިވެދެއްވި އެހެނިހެން ފަރާތްތައް: އާދަމް މަނިކު ،ޒަމީލް ދި އެްނަވޔަރަންމެންޓަލް މާކެޓްސް ސޮލިއުޝަން ލެބް )އެމްލެބް(، ޔޫ.ސީ.އެސް.ބީ އަދި ސަންރ ޑރ ޗާލްސް އެންޑަ ޠާލިޢާކުރެއްވީ: މު ޝުކުރުގެ ބަސް: މެޭނޖްމަންޓް ޕްލޭން ހެދުމަށް ކުރެުވނު މަސައްކަތުެގ ތެރެއިން ސަރުކާރުެގ އެކި އެކި އިދާރާތަކުންނާއި ކަމާުގޅޭ ފަރާތްތަކުްނ ަވށައިޖެހޭ ޕްލޭނަކަށް މި ފަ އެްނމެހައި ހަރަކާތްތެރިާވ ދާއިރާގައި މަސްވެރިކަމުެގ މަސްެވރިންާނއި ކުރަމެެވ. ފާހަަގ މިިނސްޓްރީން ލަފާ އާއި މަޝްަވރާ ރާތްތަކުެގ ދެއްިވ ދައުރެ މުހިްނމު ަވރަށް ކައުްނސިލްތަކުްނ ރަށު އިއްަވއިދިުނމުގައި، ފަރާތްތަކަށް ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތައް ކަމާުގޅޭ އް ކަންބޮޑުުވންތައް އަދާކޮށްދެއްަވއިފައިާވތީ، ރަށު ކައުްނސިލްތަކަށް މިނިސްޓްރީން ޝުކުރު ދަްނަނވަމެެވ. މިނިސްޓްރީއާއެކު ހޭދަކުރެއްިވ ތައްޔާރުކުރާ އަދި އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތައް އި، މަހުެގ އުފެއްދުންތައްނާ ރިންމި ޕްލޭން ފުރިހަމަކުރުމަށްޓަކައި މަސްވެ ަވރަށް ބޮޑު ޝުކުރެއް އަދާ ކުރަމެެވ. އަގު އެ ފަރާތްތަކަށްަވުގތާއި ެވދެއްިވ އެހީތެރިކަމާއި ހިއްސާ ކޮށްދެއްިވ މަޢުލޫމާތު މިިނސްޓްރީން ފާހަަގކޮށް ނުލައި މި ޕްލޭން އެކުލަވައި އެއްބާރުލުމާ އެ ފަރާތްތަކުެގއެ ފަރާތްތަކުްނ ފޯރުކޮށްދެއްިވއެެވ. ތާއި ބިނާކުރަނިިވ ޚިޔާލުތައްފުރިހަމަ މަޢުލޫމާނުކުރެޭވހައި ނުލެުވީނސްކަން ކަށަަވރެެވ. އިންސްޓިޓިއުޓުން ފޯރުކޮށްދެއްިވ ފަންނީ އެހީތެރިކަން މި ޕްލޭންަގއިާވ ސިޔާސަތުތަކާއި ފިޔަަވޅުތައް ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި މޯލްޑިްވސް މެރިން ރިސަރޗް މިނިސްޓްރީން ފާހަަގކުރަމެެވ. އެފް.އާރް.ޑީ.ޕީ( ޯވލްޑް ބޭންކްެގ މާލީ އެހީަގއި ކުރިއަށް ެގްނދާ މޯލްޑިްވސް ސަސްޓެއިނެބަލް ފިޝަރީޒް ރިސޯސަސް ޑިެވލޮޕްމަންޓް ޕްރޮޖެކްޓު )އެސް. ކައި މާލީޮގތުްނނާއި އެހެނިހެން ޮގތްޮގތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެއްަވއިފައިާވތީ އެ ފަރާތަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އިން މި ޕްލޭން އެކުލަަވއިލުމަށްޓަ ޝުކުރު އަދާ ކުރަމެެވ. އެހީތެރިވެދެއް މިނިސްޓްރީއަށް ކުރުމުަގއި އޮމާން މަތިން ހަމަތަކުެގ ދިެވހިބަހުެގ އިބާރާތްތައް ޕްލޭންެގ އިބްރާހީމް މި ޢައްބާސް އޮނަރަބަލް ިވ ނ.ޢ.ޢ.ވ ެގ ނަންފުޅު ޚާއްޞަ ޮގތެއްގައި ފާހަަގ ކޮށްލަމެެވ. ދޭނީ: އި މި ޕްލޭނަށް ހަވާލަ ( އެްގރިކަލްޗަރ އެންޑް ރިސޯސަސް މެރިން ފިޝަރީޒް، އޮފް ހުއިފިލަނޑާ 2020މިނިސްޓްރީ ދިެވހިރާއްޖޭެގ ގެ މެނޭޖްކުރުމު މަސްެވރިކަން ެގ(، ޕްލޭން. އެމް.އޯ.އެފް.އެމް.އާރ.އޭ، މާލެ، ދިެވހިރާއްޖެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަސް އެންޑް އެްގރިކަލްޗަރ ގެ ަވނަ ފަންިގފިލާ، ެވލާނާ 7 20096މާލެ، ، އަމީރު އަޙްމަދު މަގު ދިެވހިރާއްޖެ www.fishagri.gov.mv http://www.fishagri.gov.mv/ ދިެވހިސަރުކާރުެގ ެގޒެޓް 252އަދަދު: 49ޮވލިއުމް: 5 ފިހުރިސްތު 7 .......................................................................................................................އިސްބަސް 8 .........................................................................................ތަންތަނާއި އިބާރާތްތަކުގެ ކުރުގޮތް 9 ................................................................................................................: ފެށުން 1ބާބު 9 ..........................................................................................ތަޢާރުފާއި ނަން 1.1 9 ....................................................................ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު މަޤުޞަދުތައް 1.2 10 ..........................................................................................ޕްލޭންގެ ދާއިރާ 1.3 10 ..............................................................................މަގުދައްކައިދޭ އުސޫލުތައް 1.4 11 ................................................................................................މާނަކުރުން 1.5 11 .....................................................................................ޢަމަލުކުރަން ފެށުން 1.6 12 .............................................: ހުއިފިލަނޑާގެ ޙަޔަވިއްޔާތު، ޠަބީޢަތް އަދި ދިރިއުޅޭ މާޙައުލު 2ބާބު 12 ..............................................................................................ޙަޔަވިއްޔާތު 2.1 13 ........................................................................ޠަބީޢަތް އަދި ދިރިއުޅޭ މާޙައުލު 2.2 14 މާޙައުލީ ނިޒާމުގައި ހުއިފިލަނޑާގެ ދައުރު ............................................................. 2.3 16 .......................................................................: ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމަށް ނަޒަރެއް 3ބާބު 16 .....................................ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރިކޯޑުކުރެވިފައިވާ ހުއިފިލަނޑާގެ ާބވަތްތައް 3.1 17 މަސްވެރިކަން ............................................................................................. 3.2 19 .................................................................ޕްރޮސެސްކުރުމާއި އެކްސްޕޯޓު ކުރުން 3.3 23 .............................................................................: ޕްލޭންގެ އަމާޒުތަކާއި އިސްތިރާޖުތައް 4ބާބު 32 ..........................................................................................: މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް 5ބާބު 32 މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާދޭ ކޮމިޓީއެއް އުފެއްދުން ......................................................... 5.1 34 ލައިސަންސް ކުރުން ...................................................................................... 5.2 ދިެވހިސަރުކާރުެގ ެގޒެޓް 252އަދަދު: 49ޮވލިއުމް: 6 35 ..................................................................މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ބެލެހެއްޓުން 5.3 36 ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމުގައި ވައިފުޅި އަޅައިގެން ފީނުން މަނާކުރުން ....................... 5.4 ކުޑަކުރުމުގެ ގޮތުން މަސްވެރިކަމުގެ ޙަރަކާތްތަކުގެ ސަަބުބން ތިމާވެށްޓަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރު 5.5 37 އަޅާ ފިޔަވަޅު ............................................................................................. 37 ..............................................................................ކެޗް ސެޓުފިކެޓު ދޫކުރުން 5.6 38 .............................................................................ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅުތައް 5.7 39 .............................................................................................: ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރުން 6ބާބު 39 ........................................................................: ޕްލޭން މުޠާލިޢާކުރުމާއި މުރާޖަޢާކުރުން 7ބާބު 40 ..................................................................................................ހަވާލާދީފައިވާ ކަރުދާސްތައް 43 ......................................................................................................: ބަސްކޮށާރު 1ޖަދުވަލު 47 ..................................................: އާންމުކޮށް ރާއްޖޭގައި ނަގާ ހުއިފިލަނޑާގެ ބާވަތްތައް 2ޖަދުވަލު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 7 އިސް ބަސް ދިރުންތަކާއި އެހެނިހެން ކަނޑާއި ކަނޑުވެށީގެ އެންމެހައި ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ޙަމްދާއި هللا ނިޢުމަތްތައް ލެއްވި މާތް ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ. އެ ނިޢުމަތްތަކުގެ ބޭނުން އެންމެ ފައިދާ ހުރި ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާނޭ ގޮތް ދަސްކޮށްދެއްވި ކީރިތި ވެ. ލެއްވުން އެދި ދުޢާ ދަންނަވަމެ ރަސޫލާއަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކާއި ފަޅުތަކާއި، ގިރިތަކާއި، ހާހަލާއި ފަރުތަކަކީ، ދިވެހިންގެ ސަގާފަތާއި އާދަކާދަ އާއި ދިވެހިންގެ އަމިއްލަވަންތަކަމާ ގުޅިލާމެހިފައިވާ، ދިވެހީންގެ ތަރިކަތަކެވެ. ދިވެހީންގެ ލޭނާރުކަމުގައިވާ މަސްވެރިކަން ބަރޯސާވެފައި ވަނީ މު ތަރިކަތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން، މި ތަރިކަތައް މި މުހިން މުސްތަޤުބަލުގެ ޖީލުތަކަށް އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަވާލުވެފައިވާ ނުހަނު ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. މިކަން ހާސިލުކޮށް، ނޫ އިޤްތިޞާދު ފުޅާކުރުމަށް ސަރުކާރުން ވާ ސިޔާސަތުތަކަށް ޢަމަލީ ސިފަ ގެނައުމަށް އެކަށައަޅައިފައި މި ވުޒާރާއިން އަންނަނީ ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. މި މަސައްކަތްތައް ކާމިޔާބު ކުރުމުގެ މިސްރާބަށް ދަތުރުކުރާއިރު، ކަނޑު ރޯދީގެ ނަފާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދިވެހިންނަށް ލިބިދިނުމުގެ ހިންގާނެ ގޮތް މިހާރު މި ވަނީ ޢަމަލީ މަސައްކަތްތައް އެކުލަވައިލައިފައެވެ. މަސްވެރިކަމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ، ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމާއި، ޤައުމުގެ ކެރިފޯރުންތެރިކަން ،އާއި އާމްދަނީ ،ކެއިންބުއިމާއި އެ މަސައްކަތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދިވެހި ޤައުމީ ތަނބުކަމުގައި ވާތީ ދެމެހެއްޓެނިވި އިޤުތިޞާދުގެ މައިގަނޑު އެއް ގޮތެއްގައި މަސްވެރިކަން ތަރައްޤީކޮށް، ރާވައި، ހިންގައި، ބަލަހައްޓާނެ މިންގަނޑުތަކެއް ވެސް މި މަސައްކަތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ޤާނޫނީ ،ހިމަނައިފައި ވާނެއެވެ. މިއީ ކަން ބާރު ލިބިގެން، ވަށައިޖެހޭ ނިޒާމެއްގެ ދަށުން، މަސްވެރި ހިންގައި، ބެލެހެއްޓުމުގެ ޕްލޭންތަކެއް އެކުލަވައިލި ، ރާވައި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތަކަކީ އެންމެހައި ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޢާންމު މުދަލެކެވެ. ކަނޑުވެށިން ލިބޭ ޤުދުރަތީ ، ހިއްސާ އޮތް އެކު މުއްސަނދިކަމަކީ ކުރިމަގުގެ ޖީލުތަކަށް ރައްކާތެރިކަމާ ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ އަމާނާތެކެވެ. މި ޕްލޭންތައް ބިނާވެފައި ވަނީ މާޙައުލީ ނިޒާމުތަކަށް ލިބިދާނެ އިއާދަނުކުރެވޭ ފަދަ ގެއްލުންތައް ހުއްޓުވުމަށް އެ ވަގުތަކު އަޅަންޖެހޭ އަދި ޚަރަދުގެ ގޮތުން ދެކޮޅުޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމާއި، މާޙައުލީ ނިޒާމާ ގުޅިލާމެހިފައިވާ ޒާމެއްގެ ތެރެއިން މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުމާއި، ނި ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީ އާއި ހަމަހަމަކަމުގެ އުސޫލުތަކުގެ ،މައްޗަށެވެ. މި ރޭވުންތައް އެކަށައަޅައިފައި ވަނީ މަސްވެރިންނާއި، މަސްވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތުގެ އެކި ފަންތީގައި މާވެށި ރައްކައުތެރިކުރުމަށް ޙަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި ތި ޖަމާޢަތްތަކުގެ ބިނާކުރަނިވި ،މަސައްކަތް ކުރާ މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާގެ މަތިންނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ މަސްވެރިކަން މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭންތަކަކީ މަސްވެރިކަމުގެ އެންމެހައި ޙަރަކާތްތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ޕްލޭންތަކުގައި މައިގަނޑު އަސާސެވެ. މިގޮތުން، މި މަގުދައްކައިދޭ މަސްވެރިކަން ތަރައްޤީކުރުމުގެ ލަނޑުދަނޑިތަކާއި، އަމާޒުތަްއ ހާސިލުކުރުމަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތަކާއި، އެކި އެކި އިދާރާތަކުން މުއްދަތު ޕްލޭންތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި އަދާކުރާނޭ ދައުރު އަދި މި ތާވަލުތައް ވެސް ހިމަނައިފައިވާނެއެވެ. މި ޕްލޭންތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ ތަޞައްވުރު ހާސިލުކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ކަމުގައިވާނެކަމަށް އުއްމީދުކުރަމެވެ. ޒަހާ ވަޙީދު ސް އެންޑް މިނިސްޓަރ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަ އެގްރިކަލްޗަރ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 8 ތަންތަނާއި އިބާރާތްތަކުގެ ކުރުގޮތް ފިޝަރީޒް އިންފޮރމޭޝަން ސިސްޓަމް އެފް.އައި.އެސް އިންޓަރގަވަންމަންޓަލް އޯގަނައިޭޒޝަން އައި.ޖީ.އޯ ލޯކަލް ގަވަންމަންޓް އޮތޯރިޓީ އެލް.ޖީ.އޭ މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް އެމް.ސީ.އެސް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓް އެމް.އީ މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ އެމް.އެފް.ޑީ.އޭ ތޯރިޓީންޑް ރެވެނިއު އޮމޯލްޑިވްސް އިންލޭ މީރާ މޯލްޑިވްސް މެރިން ރިސަރޗް އިންސްޓިޓިއުޓް އެމް.އެމް.އާރް.އައި ކޯސްޓް ގާޑް - ފޯސްޝަނަލް ޑިފެންސް މޯލްޑިވްސް ނޭ ސީ.ޖީ - އެމް.އެން.ޑީ.އެފް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން އެމް.އޯ.އީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެމް.އޯ.އީ.ޑީ މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް އެމް.ޕީ.އެސް ޝަނަލް ބިއުރޯ އޮފް ސްޓެޓިްސޓިކްސްނޭ އެން.ބީ.އެސް ބޮޑީރީޖަނަލް ފިޝަރީޒް ބީއާރް.އެފް. އީ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން.އެމް.އެސް އެސް.ޑީ.އެފް.ސީ ސައުތުވެސްޓް އިންޑިއަން އޯޝަން ފިޝަރީޒް ކޮމިޝަން ސްވައިއޯއެފްސީ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ކެލިފޯނިއާ، ސެންޓަ ބާބަރާ ޔޫ.ސީ.އެސް.ބީ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 9 : ފެށުނ1ްބާބު ތަޢާރުފާއި ނަން 1.1 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން 18(ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2019/14ޤާނޫނު ނަންބަރު މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭނަކީ މި ރާވައި، ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފަިއވާ މަސްވެރިކަން 12ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 17ޤާނޫނުގެ ހަދައިފައިވާ، އެ އަދި މި ޕްލޭން ވާނީ ިދވެހިރާއްޖޭގެ ހުއިފިލަނޑާގެ ަމސްވެރިކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ހިންގައި، ެބލެހެއްޓުމުގެ ޕްލޭެނވެ. ޓް ޕްލޭަނށް ކިޔާނީ، [ދިވެހިރާއްޖޭގެ ުހއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަން މި މެނޭޖްމަން މަގުދައްކައިދޭ މައިގަނޑު އަސާސަށެވެ. މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭން] އެވެ. ތައްމަޤުޞަދުޕްލޭންގެ މައިގަނޑު 1.2 ތަކަކީ؛މަޤުޞަދުމި ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު ޮގތެއްގައި ކޮށް، ޒިންމާދާރު ޤާއިމުމަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގުމުގެ އިންތިޒާެމއް ހުއިފިލަނޑާގެ (ހ) މަސްވެރިކަމުގެ ފައިދާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދިވެހި އެ ، ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަން ބަލަހައްޓައި ައދިރައްޔިތުންނަށް ލިއްބައިދިުނން؛ ދައުލަތުގެ ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރިއެރުވުމުގައި ޝާމިލްވާ (ށ) ވެރިންނަށް މަގުދައްކައިދިނުން.މަޞްލަޙަތުއެންމެހައި އިދާރާތަކާއި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 10 ދާއިރާޕްލޭންގެ 1.3 ށް ނިސްބަތްވާ، އާންމުޮކްށ ލާހަ) ކHolothuroideaުމި ޕްލޭންގެ ދަށުން މެނޭޖްކުރާނެ ބާވަތްތަކަކީ ހޮޮލތޫރިޑިއާ ( ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ، ހުއިފިލަނޑާގެ އާބާދީއަށް އަސަރުކޮށްފާނެ އެންމެހައި އަދި ހުއިފިލަނޑާއޭ ކިޔާ ހުރިހާ ބާވަތްތަކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ހުއިފިލަނޑާ ނެގުމާއި، އެކުއަކަލްޗަރ ކުރުމާއި، ޕްރޮސެސް ކުރުމާއި، ޙަރަކާތްތަކަށް މި ޕްލޭން ހިނގާނެއެވެ. ކުރުން އެކްސްޕޯޓު އަދި ހުއިފިލަނޑާގެ އުފެއްދުންތައް އިން ހުއިފިލަނޑާދިވެހިރާއްޖެ ،ރައްކައުކުރުމާއި، ގަނެވިއްކުމާއި އަދި މި ޕްލޭންގެ ދާިއރާގައި ހިމެނޭ ހަރަކާތެއް ނުވަތަ އެފަދަ ހަރަކާތަކާ ގުޅުންހުރި ހަަރކާތެއް ހިންގާ މީހުްނނަށާއި، ހިމެނެއެވެ. ކުރާ ތަންަތނަށްވެސް އެކްސްޕޯޓުއަދި ޕްރޮސެސް ކުރާ ތަންތަަނށްއެކުއަކަލްަޗރ ކުރާ ތަންތަނަށާއި އުޅަނދު ފަހަރަށާއި، މި ޕްލޭން ހިނގާނެއެވެ. މަގުދައްކައިދޭ އުސޫލުތައް 1.4 ނިޒާމުތައް މާޙައުލީނެތްނަމަވެސް، ސައިންޓިފިކް ގޮތުން ފުރިހަމަ ޔަޤީންކަން ލިބިފައި ޕްރިކޯޝަނަރީ އެޕްރޯޗް: 1.4.1 ނިޒާމުތަކަށް ލިބިދާނެ އިއާަދނުކުރެވޭ ފަަދ ގެއްލުންތައް ހުއްޓުވުމަށް އެވަުގތަކު އަޅަންޖެހޭ މާޙައުލީކޮށް، އުރައްކަ އަދި ޚަރަދާ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން. ބޭސްޑް މެނޭޖްމަންޓް): -ނިޒާމާ ގުޅިލާމެހިފައިވާ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން ބެލެހެއްޓުން (އިކޯސިސްޓަމް މާޙައުލީ 1.4.2 މާޙައުލީ ނިޒާމުގެ ޚިދުމަތްތަކަށް ވަކި ވަކިން ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، މާޙައުލީބާވަތްތަކަށާިއ ، ކަންކަމަށާއިވަކި ނިޒާމުތަކުގައި ހިމެނޭ އަދި ގުޅިލާމެހިފައިވާ އެކި ވައްތަރުގެ ގުޅުންތަކަށް ބެލުން. މީގެ ތެރޭގައި އިންސާނުންގެ ތަކަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރުން.ނިޒާމަށް ކުރާ އަސަރު މާޙައުލީހަރަކާތްތަކުން ޔަވީ ޙަފެންވަރުގައި ކުރާ މަސައްކަތްތަކާ އެއްހަމަކުރުން: ބައިނަލްއަޤުވާމީފެންވަރުގައި އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް ޤައުމީ 1.4.3 ދްރަތީ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުމާިއ ޤުސިންދަފާތު ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން ކަނޑުގެ ފެންވަރުެގ ޤައުމީޔަތްކޮށް ޢާގޮތުން ުކރާ މަސައްކަތްތަކަށް ރި ބައިނަލްއަޤުވާމީވި ގޮތެއްގައި ބޭުނންކުރުމަށް ދެމެހެއްޓެނި .ޑައެޅުން ނސިޔާސަތުތައް ކަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 11 ތަކަށް ވަސީަލތްތަކުން މަންާފ ބަލުގެ ޖީލުމަްސވެރިކަން ތަރައްޤީކުރުމުގައި މުސްތަޤު ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީ: 1.4.4 ތަކުގެ ބޭުންނތައް ފުއްދޭގޮތަށް ތަރައްޤީ ކުރުްނ.ތުމަށް ހުރަސް ނޭޅޭނޭގޮތުެގމަތީން މިއަދުގެ ޖީލުލިބިގަ ކުރުމާއި، އެންެމްނ ޝާމިލްވާގޮތަްށ ޢަމަލުއެއްގޮތަށް މަލުކުރުމާއި، ޤާޫނނާޢަެދފުށް ފެްނނަގޮަތށް ހަމަހަމަކަން: 1.4.5 ބީޤުކޮށްެގން، ވަސީލަްތަތކަކީ އެންމެންގެ ޠުލާމަރުކަޒީ އުސޫލުތައް ތަކުރުމާއި، ކުރާ ކަމަކަށް ޒިންމާނެގުމާއި ޢަމަލު ހިއްސާ އެކުލެވޭ އާންމު މުދަލެއްކަމުގައި ދެކިގެން، ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ލިބޭ މަްނފާ އެންމެންނަްށ އިންސާފުވެރިކޮށް ލިބިދިނުން. ބޮޑަށް އިްއތިފާޤުން ނަތީޖާ ނެރުމަށް ބާރު ެއޅުމުގެގޮތުންނާިއ ކަންކަން ނިންމުމުގައި ވީހާވެސް ޕާޓިސިޕޭޓަރީ އެޕްރޯޗް: 1.4.6 ކޮްށ ތުން، ކަމާގުޅޭ އެންެމން، ޚާއްޞަކަންކަން ނިންމުމުގައި ކަމާގުޅޭ އެންމެންގެ ޝާމިލްވުްނ ކަށަވަުރކުރުމުގެ ގޮ ސިޔާސަތެއްގެ ނުވަތަ ފިޔަވަޅެއްގެ ސަބަބުން ސީދާ އަސަރުކުރާ ފަރާތްތައް ބައިވެރިކުރުން. ނަކުރުންމާ 1.5 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށެވެ. 1މި ޕްލޭންގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ަބސްބަހާއި ޢިބާރާތްތައް މާނަކުރާީނ ޖަދުވަލު ޢަމަލުކުރަން ފެށުން 1.6 މި ޕްލޭނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 12 މާޙައުލުޠަބީޢަތް އަދި ދިރިއުޅޭ ، އިޙަޔަވިއްޔާތާހުއިފިލަނޑާގެ : 2ބާބު ޙަޔަވިއްޔާތު 2.1 ގެ ފަސްގަނޑުގައި ދިރިއުޅޭ މައިކަށިނެތް އަޑީ ކަނޑު ،ށް ނިްސބަތްވާހަ) ކްލHolothuroideaާހޮލޮތޫރިޑިއާ (ހުއިފިލަނޑާއަކީ ހަށިގަނޑެއް ފަތާ ، މަޑު ަކށްގެ ބައެއް ބާވަތްތަހުއިފިލަނޑާ). 2011 .ކަނޑުގެ ދިރުމެކެވެ (އެންޑަރސަން އެޓް އަލް ދުނިޔޭގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކުގައި ށެވެ. ވައްކޮށް ދިގުކޮއިރު، އަނެއްބައި ބާަވްތތައް ހުންނަނީ ހޮޅިއެއް ފަދައިްނ ލިބިފައިވާ ). ހުއިފިލަނޑާގެ ގިނަ 2007ން (ޕައުސަ ކޯޑުކުރެވިފައިވެއެވެކަމަށް ރިޅޭބާވަތުެގ ހުއިފިލަނޑާ އު 1400ގާތްގަނޑަކަށް މިހާަތނަށް ). 2004 .ހޯދިފައެްއ ނުވެއެވެ (ލޮވަޓެއްލި ެއޓް ައލް މަޢުލޫމާތު ދިރިއުޅުމުގެ ވައްަޓފާޅިއާބެހޭބާވަތްތަކުގެ ބައެއް ބާވަތްތަްއ ގޮތް ވަރަށް ތަފާތެވެ. އެކި ބާވަތްތައް ހެދިބޮޑުވާހުއިފިލަނޑާގެ މަދު ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ފައިވާ ކުރެވި ފުރާވަރަށް އަރަން ބާވަތްތައް އަނެއްބައިއިރު، ފުރާވަރަށް އަރާއެއް އަހަރު ނުވަތަ ދެ އަހަރުދުވަހުގެ ތެރޭގައި ،ހެދިބޮޑުވެ އަހަރާއި 5 އުމުރަކީ ގެހުއިފިލަނޑާ އާންމުކޮށް ). 1984(ސްލޯން އެވެދިރާސާތަކުން ދައްކައަހަރުދުވަސް ނަގާކަމަށް 6 ނުވަަތ ސެލް ނުގުޅި ދެޖިންސުގެ ،ދަރިމައިވަނީ). ބައެއް ބާވަތްތައް 2010(ޕަރސެލް ގެ މުއްދަތެކެވެއަހަރާ ދެމެދު 15 ށް ކައެއް ޖިންސަޮކންމެވެސް ކީ ގެ ގިނަ ބާވަތްތަކަުހއިފިލަނޑާ. އެހެންނަމަވެސް، އޭސެކްޝުއަލް ރީޕްރޮޑަކްޝަން މެދުވެރިކޮށެވެ ވެ.ބާވަތްތަކެވިހާ (ސްޕޯްނކުރުން) އަދަދުތަކުން ދޫކޮށްލައިގެން ގިނައުލަށް ޙަބިސް ވަށައިގެންވާ މާޏާއި ފަން އޭގެނިސްބަތްވާ، ެގ ގަނޑުނުލޮހުއިފިަލނޑާގެ ހަށިގަނުޑން ބޭރުގައި، (ފަރޓިލައިޒޭޝަން ހިނގަނީ) ިބސް ގުޅެނީފަނި އަދި ދަރި ދޫކޮށްލާ މިގޮތަށް ފަންޏާއި ، ހުއިފިލަނޑާގެ އަދަދަށާއި އުޅޭއެތަނެއްގައި އެއިރަކު ބަރޯސާވަނީ ވުންކާމިޔާބުމިކަން ). 2010ތެރޭގައެވެ (ޕަރސެލް ).2009(މަރސިއަރ އެންޑް ހަމެލް ވެމިނަށެ ކައިރި ދޭތެރޭގައިވާ އެސޮރުމެންގެ ބިސް ދޫކޮށްފައިވާ މިންވަރަށާއި، އަދި ފައި އެވަނީއެވެ.އިދީގައި ދައްކަ 1ކުރެހުން ބުރުގައި އެކުލެވޭ މަރުހަލާތައް ހަޔާތުގެ ހުއިފިލަނޑާއެއްގެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 13 ބުރުގައި އެކުލެވޭ މަރުހަލާތައްހަޔާތުގެ : ހުއިފިލަނޑާއެއްގެ 1ކުރެހުން މާޙައުލުޠަބީޢަތް އަދި ދިރިއުޅޭ 2.2 ). މީެގ 2016އެޓް އަލް. ތަކުގެ ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައި ހުއިފިލަނޑާ އުޅެއެވެ (ޕަރސެލް، މާޙައުލުކަނޑުގެ އެކި ކަހަލަ ހޫނު ކަނޑުތަކާއި ، އުފެދިފައިވާ ޗަސް ބިމާއި ކައިރީގައިގޮނޑުދޮށާ ފަޅުފަޅާއި ތިލަ ،ން ފެށިގެން ގޮސްތެރޭގައި ފުންކަނޑު ދުނިޔޭގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކަށް އަދިއި، އާބާދީގެ ކުޑަބޮޑުމިންއެވެ. ހުއިފިލަނޑާ ދަތުރުކުރާ ގޮތްތަކާފިނި ކަނޑުތައް ހިމެނެ )، 2000ލް. (މަރސިއަރ އެޓް އައި ކަނޑުގެ ފުންމިނާއެތައް ކަމެއްގެ މައްޗަށް ބަރޯސާވެއެވެ. މިގޮތުން ޮގތް ބެހިފައިވާއާބާދީ އަދި ހުއިފިލަނޑާ ޝިކާރަކުރާ ، ކާއިބަދަުލތަ ފިނިހޫނުމިނަށް އަންނަ، )2014، 2013 .އެޓް އަލް(ނަވައްރޯ އިކާނާ ލިބޭ މިންވަރާ ގިނަ ހުއިފިލަނޑާ މަށް އަސަރުކުރުވާ ބައެއް ކަންކަމެވެ. ްނކައެކަ ) 1989(ބަރކްލެންޑް ކީއެހެން ދިރޭ ތަކެތި އުޅޭ މިންވަރަ ުހިއިފަލނޑެާގ ، ވެ. އެެހންނަމަވެސްކާނާއެހުންނަ ގައި)ސަބްސްޓްރޭޓަމްއަޑީގެ ފަސްގަނޑުގެ ތެރޭގައި ( ކަނޑު ކައިއުޅެނީ ކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެއެެވ ގަނޑުެގ ތެރޭގައި އޮޔާއެކު ދަތުރުކުރާ ކުދި ސޫފި ވެސް ލޮނުބާވަތްތަްއ، ބައެއް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 14 އެއްޗެއްކަމަށް ހެލިފެލިވެނޫޅޭ ،އޮންނަ މަޑުމަޑުން ). ހުއިފިަލނޑާއަކީ އާންމުގޮތެއްގައި އެއްތަނެއްގައ1978ި(ފެންކްޮބނަރ ަދތުރުކުރާކަން ވަނީ ހޯދިފައެެވ ިމބާވަތްތައް ސަބަބުން އްގެގެ ހާލަތަށް އަންނަ ބަަދލެވެށީ، ވީނަމަެވސް ގިނަ ބަޔަކަށް ހީވެފައި ގުޅުމެއްވާކަމަށްގޮތާ ދަުއރުވާވަރު ކަނޑުގެ އޮއި ގެ އާބާދީ ބެިހފައިވާ ގޮތްހުިއފިލަނޑާ ). ިމގޮތުން،1982(ޔަންގް އެންޑް ޗިއާ ހުއިިފލަނޑާ ގިނައިން ޖަމާވަނީ ބާވަތްތަކުގެ ފަސްގަނޑުން ކާނާ ހޯދާ). އަދި 1978(ފެންކްޮބނަރ ހޯދުންތަކުން ދައްކައެވެ މާޙައުލުގެ ). 2013 .ލް(ނަވައްރޯ އެޓް އަ ކަންވެސް އެފަދަ ހޯދުންތަުކން ދައްކައެވެހިސާބުތަކަށް ކާނާ މުއްސަނދި އެފަދަ ހުއިފިަލނޑާގެ ބައެއް ބާވަްތތަކުގެ ވެސް ސަބަބުން ގައި އަލި ހުންނަ ިމންވަރުގެމާޙައުލު ،އިކާ ފިނިހޫނުމިަނށް އަންނަ ބަދަލުތަ ފަސްގަނޑުގެ ތެރެއަށް ހަރަކާތްތަކަށް އަސަރުކުރާކަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. މިގޮތުން، އިރުއަރާ ވަގުތު ކުދި ހުއިފިލަނޑާ މާޙައުލުތަންކޮޅެއް ބޮޑެތި ހުއިފިލަނޑާ، ނުކުމެ އުޅޭކަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. އަދި އިރުއޮއްސޭން ކައިރިވީމާ ދެ،ވަ (މަރސިއަރ އެޓް ސް ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ ވެ މެންދުރުގެ ވަގުތުގައި ނުކުމެ އުޅޭކަން ދެ،ފިނިވާން ފެށުމުން ފަސްގަނޑަށް ވަ ).1999ލް. އަ ދައުރުހުއިފިލަނޑާގެ ގައިނިޒާމު މާޙައުލީ 2.3 އަދި ފަރުތަކުގެ ކަނޑުގެ ަފސްގަނޑު. މިގޮތުން، އް އަދާކުރާ ިދރުމެކެވެދައުރެ މުހިންމުނިޒާމުގައި މާޙައުލީހުއިފިލަނޑާއަކީ މުިހންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެެވ ހުއިފިލަނޑާ މުގައިދެމެހެއްޓު އްކެމިކަލް ޕްރޮސެސްތައަދި ޖިސްމާނީނިޒާމްތަކުގެ މާޙައުލީ މަތީފަސްގަނޑުގެ ހުއިފިލަނޑާ ކަނޑުގެ ފަސްގަނޑުން ކައިއުޅޭ). 2016ލް. ، ޕަރސެލް އެޓް އ1989ަ(ބަރކްލެންޑް ސަބަބުން ހެދުމުގެ ކޮނެފަސްގަނޑު މޫދުގެ އުމަށްޓަކައިކެގައިވާ ވެއްޔާއި ޗަކައާ އެކުވެފައިވާ އޯގެނިކް މެޓީރިއަލް ފަށަލައި ހަމަޖެހި، ވަކި ގޮތަކަށް ގެ ފަށަލަަތއްމުގެ ފަށަލަތައް އެތުރިފައިވާ ގޮތަށް އަސަރުކުރުވައެވެ. އަދި މިގޮތުން، ބިންަގނޑުބި ކުދި ސޫފި ކައި އުޅޭ ވާރުއު ގަނޑުގެ ތެރޭގައި އޮޔާއެކު ދަލޮނު ހަމަ އެފަދައިން، ހިފެހެއްޓުމަށް އެީހތެރިވެދެއެވެ.އެގޮތުގައި ކޮލިޓީ ފެނުގައި ހިމެނޭ ކާބޮނޭޓްގެ މިންވަރު އަދި ޕީއެޗް ބަދަލުކޮށް، ފެނުގެ ،ހުއިފިލަނޑާ ފީޑިންގް)-(ސަސްޕެންޝަން އޯގެނިކް މެޓީރިއަލް ކެއުމުގެ ސަބަބުން، އަދި ބެކްޓީރިއާމީގެ އިތުރުން، ). 2016 .ލްއެވެ (ޕަރސެލް އެޓް އަހިފަހައްޓަ ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. މުހިންމުވަރަށް ނުމުގައި އެސޮރުމެންދި ދަކޮށްއާއިތައިން މަދުވާ މިނަރަލްގެ ނިސްބަތް އަލުން އޯގެނިކް ހަކަ ދިރުމެއް މުހިންމު އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުކޮށްދޭ ކަނޑުގެ ބިންގަނޑުގެއަދި ފަރުތަކުގެ ހުއިފިލަނޑާ ވެފައިަވނީ އެހެންކަމުން ).2004ލް. އެޓް އަ(އުތިކެ ކަމުގައެވެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 15 އެދިރުމަކަށް ގެއްލުމެއް ،ތަތްކޮށްލައިގެން އޮވެ ބޭރުފުށުގައިއެހެން ދިރުމެއްގެ ހަށިގަނޑުގެ ކޮޕެޕޮޑްސް، ކަކުނި އަދި ޑިނގާ ފަދަ ޕްރޮޓޮޒޮއާ (އެކްޓޮކޮމެންސަލް ސްޕީޝީޒް) އަދިކަށްބާވަތްތަ ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން އެދިރުމަކުން ފައިދާއެއް ލިބިގަންނަ ނުވާނޭހެން އެދިރުމަކުން ކޮންމެވެސް ފައިދާއެއް އެދިރުމަކަށް ގެއްލުމެއް ނުވާނޭހެން އެހެން ދިރުމެއްގެ ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގައި އޮވެ ފަދަ ދިރުމެކެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުންވެސް މުހިންމުހުއިފިލަނޑާއަކީ (އެންޑޮކޮމެންސަލް ސްޕީޝީޒް) ވެސްލިބިގަންނަ ބާަވތްތަކަށް ).2016ލް. (ޕަރސެލް އެޓް އަލިބެއެވެ ތައްގެ ފަރާތުން ގިނަގުނަ ަފއިދާހުއިފިލަނޑާއެހެނިހެން މަސްމަހާމެއްސަށް ދެމެހެއްޓުމުގައިވެސް އެއް ދިރުމުން އަނެއް ދިރުމަށް ހަކަތަ ދަތުރުކުރާ މަގު)( ން އިފުޑް ޗެގެ މާޙައުލު ހުއިފިލަނޑާއަކީ ކަނޑުގެ އޯގެނިްކ މަރުވެފައިވާ ދިރުންތަކުން އުފެދޭ އަދި )ލްގޭމައިކްރޯ އަޒައްރާފެހި ( ދައުރެއް އަދާކުރާ ދިރުމެކެވެ. މިގޮތުން މުހިންމު އެވެ.ފޯރުކޮށްދެހަކަތަ ރުންތަކަށް އެދި ފަދަޑިނގާ އްސާއިއި ޏާއިކަނޑުގައި އުޅޭ ކަކުން ހޯދައި،ހަކަތަ މެޓީރިއަލްތަކުން ). 1997؛ ފްރަންކޯ 2016ލް. އިތުރު މުއްސަނދިކަން ގެނެސްދެއެވެ (ޕަރސެލް އެޓް އަށް އިނަފުޑް ޗެ ،ސަބަބުން މިކަމުގެ ބެލެހެްއޓުމެއް އެކަށީގެްނވާ ގޮތަކަށް ިނޒާމަށް ލިއްބައިދޭއިރު، މާޙައުލީހުިއފިލަނޑާގެ ފަރާތުން މިފަދަ ގިނަގުނަ ފައިދާތަކެއް މަކީ އެކަށީގެންވާ އް ކުރުނޭދެވޭ އަސަރުތަ އުފެއްދުންތެރިކަމަށްނިޒާމުގެ މާޙައުލީހުއިފިަލނޑާ ނެގުމުގެ ސަބަބުން ނެތި، ކަމެކެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 16 : ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމަށް ނަޒަރެއ3ްބާބު ބާވަތްތައް ހުއިފިލަނޑާގެ ރިކޯޑުކުރެވިފައިވާދިވެހިރާއްޖޭގައި 3.1 ؛ 2008؛ މުތިގާ 2005؛ ބަރސް 1992ކުރެވިފައިވެއެވެ (ޖޯސެޕް ބާވަތެއް ރިކޯޑު 27ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުއިފިލަނޑާގެ ނަގައި އުޅެނީ މަސްވެރިކަމުގައި އާންމުކޮށް މީގެ ތެރެއިން ).2016، 2015؛ ުޑކާމް 2012ޕަރސެލް އެޓް އަލް. ). 2ވަރަކަށް ބާވަތެވެ (ޖަދުވަލު 15 ުކރެިވފައިވާ ުހއިފިލަނާޑގެ ާބވަތްތައް ދިވެިހރާްއޖޭަގއި ރިކޯޑު :1ތާވަލު ރިފަރެންސް ކިޔާ ނަން ދިވެހިން އާންމު ނަން (އިނގިރޭސިން) ސައިންޓިފިކް ނަން Actinopyga caerulea ޫ2015ޑުކާމް ( - ސީކިއުކަމްބަރ ބްލ( Actinopyga echinites ް1992ޖޯސެފް ( - ބްރައުންފިޝ( Actinopyga lecanora ް2015ޑުކާމް ( ފިލި މުށި / ބުއްފުޅި ސްޓޯންފިޝ( Actinopyga mauritiana ް1992ޖޯސެފް ( ރަތް މުށި ރެޑްފިޝް ސަރފ( Actinopyga miliaris ް1992ޖޯސެފް ( ކަޅު މުށި ބްލެކްފިޝ( Bohadschia argus ް2012އަންޑްރެފޮއުއޭ ( ސަމިޓް ކިރު/ ލައްޖެހި ކިރު ލެޕަޑްފިޝ( Bohadschia atra ަ2015ޑުކާމް ( - ފިޝް ރޓައިގ( Bohadschia marmorata ް2012ޕަރސެލް އެޓް އަލް. ( ހުދުކިރު ޗޯކްފިޝ( Bohadschia vitiensis ް2015ޑުކާމް ( ގާބުޅާ ސޭންޑްފިޝް ބްރައުނ( Holothuria atra ް2012ޕަރސެލް އެޓް އަލް. ( ހޮޅި ލޮލީފިޝ( Holothuria cinerascens ީ2012ޕަރސެލް އެޓް އަލް. ( - ސީކިއުކިމްބަރ އޭޝ( Holothuria edulis ް2015ޑުކާމް ( - ޕިންކްފިޝ( Holothuria fuscogilva ް1992ޖޯސެފް ( ކަނޑު ބަޓު ޓީޓްފިޝް ވައިޓ( Holothuria fuscopunctata ް1992ޖޯސެފް ( އެލެފަންޓް/ވަނދުކެޔޮ ޓްރަންކްފިޝް އެލެފަންޓ( Holothuria hilla 2008މުތިގާ ( - ސީކިއުކަމްބަރ ޓެއިލް -ޓައިގަރ( Holothuria leucospilota ް2008މުތިގާ ( - ފިޝް ތްރެޑް ވައިޓ( Holothuria nobilis ް1992ޖޯސެފް ( ފަޅު ބަޓު ޓީޓްފިޝް ބްލެކ( Holothuria sp. (type ‘Pentard’) ޓީޓްފިޝް ފްލާވަރ )2012ޕަރސެލް އެޓް އަލް. ( Pearsonothuria graeffei ް2012ޕަރސެލް އެޓް އަލް. ( - ފްލާވަރފިޝ( Stichopus chloronotus ް2012ޕަރސެލް އެޓް އަލް. ( ކަށި / ފީރު ގްރީންފިޝ( Stichopus herrmanni ް2012ޕަރސެލް އެޓް އަލް. ( ކަރީ ކަރީފިޝ( Stichopus horrens 2012އަލް. (ޕަރސެލް އެޓް - ސެލެންކާސް ސީކިއުކަމްބަރ( Synapta maculata 1992ޖޯސެފް ( - ސްޕޮޓެޑް ވަރމް ސީކިޔުކަމްބަރ( ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 17 Synaptula sp. - - ) ޭ2012އަންޑްރެފޮއުއ( Thelenota ananas ީ2012ޕަރސެލް އެޓް އަލް. ( އަލަނާސި ރެޑްފިޝް ޕްރިކްލ( Thelenota anax ް1992ޖޯސެފް ( ކައްޗަލަ އޭމްބަރފިޝ( ކަޅު ކިރު ޓައިގަރބްލެކް ޞަޚާއް ފައިވާއެކަމަށް ކުރެވި ތަހުލީލުގެ ބޭރުން ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތު މަސްވެރިކަން 3.2 އެވެ ވަނަ އަހަރު 1985ގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަން ކުރަން ފެށީ ގޮތު ތަކުން ދައްކާރަސްމީ ރިކޯޑު ގެ ފަހުކޮޅުގައިވެސް ހުއިފިލަނޑާގެ ވަނަ އަހަރު 1970). އެހެންނަމަވެސް، 1997ލް. ؛ އަޙްމަދު އެޓް އ1992ަ(ޖޯސެފް ރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ ވަނީ މަސްވެރިކަން ފެށިފައި މި .ދީފައިވެއެވެ މަޢުލޫމާތުބައެއް މަސްވެރިން މަސްވެރިކަން ކޮށްފައިވާކަމަށް ދިޔައިރު،ގެން މުޅި ރާއްޖެއަށް ފުޅާވެ ތެރޭގައި އަހަރުތަކެއްގެމަދު މަސްވެރިކަން މި ވަނަ އަހަރު ފެށި 1985އަތޮޅުތަކުގައެވެ. މަސްވެރިކަމަށް ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަްނ މުންދިޔަލިބެ އެއްއާމްދަނީ ޑުބޮއެންމެ އެއިރު ން ނަގާފައިކަޅުބިލަމަހުގެ މަސްވެރިކަ އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ އަގު ބޮުޑ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ން ފެށިގެން ިދޔައިރު މަސްވެރިކަ މި). 1992(ޖޯސެފް ގެން ދިޔައެވެވެ ބާވަތްތައް ނެޭގ މިންވަރު އަގުދަށް ބަދަލުެވ، ނަާގ ބާވަތްތައް ،ފަހުން އަހަރުވަރަކަށް އޭގެ ިދހަ ނަމަވެސް ބާވަތްތަކަށެވެ. ގޭ މިންވަރު ނިސްބަތުން ވަރަްށ ނެ ]ހޮޅި[އަދި މިގޮތުން އަގު ދަށް ބާވަތެއްކަމަށްވާ ވެގެންދިޔައެވެ. ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރު ންއެހާބޮޑަށް ބަރޯސާވު އެބާވަތަށްމަސްވެރިން ކަށްވެފައި،އަގުދަށް ބާވަތަބޮޑުތަން އިތުރު ވެގެން ދިޔައެވެ. ހޮޅިއަކީ .ފައިވާ މިންވަރެވެހީނަރުވެ ސްޓޮކްހުއިފިލަނޑާގެ އެދުވަސްވަރު ދެނީ ވައިދައްކު ނުހުްނަނ މީޓަރު 1ފުންމިުނގައި ފަރުމަތިްނނާއި ހުއިފިަލނޑާ ނަގަނީ ށިގެން އައި އިރު،އެންމެ ފުރަތަމަ މިމަސްވެރިކަން ފެ އް ތިރިކޮށްގެން އޭގައި ހަރުކޮށްފައިވާ ކަންވާރެބަރެއް ހަރުކޮށްފައިވާ ). މިގޮތުން، 1997އެޓް އަލް. މަދުއަޙް( ނެވެފަޅުތަކުންތިލަ މޫދަށް އެރި ތިބެގެންނާއި ކޮށްފައިވަނީ މިކަންމިގޮތަށް އާންމުވެގެން ދިޔައެވެ.ނެގުން ގައި އަޅުވައިގެން ހުއިފިލަނޑާބުޅިއެއް ކުރިކަމަށްވެސްބޭނުންަދގަނޑު ހުއިިފލަނޑާ ނެގުމުގައި ކޮޅު ތޫނުކޮށްފައިވާ އަދި ނެވެ.ީފނައިގެންދެތިން މީޓަރު ފެުނގެ އަޑިއަށް ފެށުުމން، ފަދަ އަގުބޮޑެތި ބާވަތްތައް ލިބުން ަދތިވާން ]ފަޅު ބަޓު[ "އަލަނާސި" އާއިތިލަ ހިާސބުތަކުން ރިޕޯޓްކޮށްފައި ވެއެވެ. މީޓަރާ ދެމެދުގެ ފުން ސަރަޙައްދުތަކުން ހުއިފިލަނޑާ ނަގަން ފެށިެއވެ 25އި މީޓަރާ 15ފީނައިގެން ވައިފުޅި އަޅައިގެން ގައި ރަސްމީކޮށް 1993ހުއިފިލަނޑާ ނެގުން ވައިފުޅި އަޅައިގެން ފީނައިގެން). 1997ލް. (އަޙްމަދު އެޓް އަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 18 ހުއިފިލަނޑާ ެނގުމަށް މިހާރުވެސް ވައިފުޅި ،އި ނުވާތީމަނާކުރެވިފައިވީނަމަވެސް، އެކަން އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ތަްނފީޛު ުކރެވިފަ ވެ.އެއަޅައިގެން ފީނަ ކުރިއަށް ޛަރީޢާއިން ފޯނުގެ ވަނަ އަހަރު 2017ން މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަސް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރު މީގެ ތެރެއިން. މަސްވެރިން ޝާމިލްވެއެވެ 1200ގޮތުގައި، މި މަސްވެރިކަމުގައި ގާތްގަނޑަކަށް ދައްކާ ސާރވޭއަކުންގެންދިޔަ މީހުން އިތުރު މިކަން ކުަރނީ އާމްދަނީ ހޯާދ މައިގަނޑު މަސައްކަތުގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަެވސް ބައެއްބައެއް މަސްވެރިން ހިސާބުން ފެށިގެްނ ލަނާޑ ނަގާހުއިފިވެއެވެ. ހަރަކާތްތެރިމަސްވެރިކަމުގައި ގެ ހުއިފިލަނޑާވެސްއާމްދަނީއެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން ކަޑައްތުކުރެއެވެ. ތަކެއްމަރުހަލާކުމާ ހިސާބަށް ދިޔުމުގައި ގިނަ ކޮށް ވިއްނުވަތަ ރީޓެއިލް ންކުރުއެކްސްޕޯޓު އަދަދު ދެނެގަނެޭވނެ އެކަށީގެންވާ ނިޒާމެއް ނެތުުމގެ ސަބަބުން ހުިއފިލަނޑާެގ ނަގާހުއިފިލަނޑާގެ ާބވަތްތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ގައި ގާއިމުކުރެވުނު 2002މަސްވެރިކަން ކުރެވޭ މިންވަރު އެހާ ފުރިހަމައަށް ދެނެގަނެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް މަޢުލޫމާތުސްވެރިކަމުގެ ހުއިފިލަނޑާގެ ރިޕޯޓު ފޮނުވުމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ހުއިފިލަނޑާގެ މަ ލިބިފައިވެއެވެ. މި އިންތިޒާމު ަހމަޖެހިފައި އޮތް ގޮތަކީ މަސްވެރިން ކޮންމެ ދުވަހަކު ނަގާ ހުއިިފލަނޑާގެ މިންވަރު ކޮންމެ ތާއި ތަފާސްހިސާުބ ލޫމާޢުމަކޯޑުކޮށް، މިނިސްޓްރީގައި އޭރު ހުންނަ ރަށެއްގެ ރަށު އޮފީހުގައި ހުންނަ ކަނޑައެޅޭ ވަކި ފަރާތެއް ރި ގެ ). މިގޮތަށް ރިޕޯޓު ފޮނުވުމުގެ އިންތިޒާމ2003ު(އެންޑަރސަން އެޓް އަލް. ހިއްސާކުރަނީއެވެބެލެހެއްޓުާމބެހޭ ސެކްޝަނާ ހިސާބުގައެވެ. 2017 ތައް މަދުވަމުންގޮސް ރަސްމީކޮށް ހުއްޓިފައިވަީނ ގާތްގަނޑަަކށްަމޢުލޫާމތު އައި ދަށުން ިލބެމުން އިން ދައްކައިދީފައި 1ރަށުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ މިންވަރު ޗާޓު ލަނޑާ ނަގައިފައިވާ ކަމަށް ރަށްމި ރިޕޯޓުތަކުގެ އަލީގައި ހުއިފި އެވަނީއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 19 ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ މިންވަރުވަނަ އަހަރާ ދެމެދު ހުއިފިލަނޑާ ނަގައިފައިވާކަމަށް ރަށްރަުށން 2012އާ 2002: 1ޗާޓު މަސްވެރިކަމުގައި ހުއިފިލަނޑާގެ ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަން ކުރެވޭ މިންވަރު ފުރިހަމައަށް ދެނެގަނެވިފައި ނުވިނަމަވެސް، އަދަދަކީ ލަ ޖުމުހުިއފިލަނޑާގެ ނެޭގ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެކްސްޕޯޓަށް ކަމަްށވާތީ، ދަނީގޮެތއްގައި މައިގަނޑު ނަގާ ބާވަްތތައް އެެހްނނަމަވެސް، ހުއިފިލަނޑާގެ ވިޔަާފރިކުރާ ފަރާތްތަކުން ރިކޯޑު ބެލެވިދާނެއެވެ.ކަމުގައި އަދަދު ލަ ކުރެވޭ ޖުމު އެކްސްޕޯޓު ހުއިފިލަނޑާގެ ވަކި ވަކި އެކްސްޕޯޓުކުރެވޭފައި ނުވާތީ، ކަނޑައެޅި ރަސްމީ ގޮތަކަށް އި ރިޕޯޓުކުރެވޭނެ ނިާޒމެއް ބަލަހައްޓަ ަގނެވިފައެއް ނުވެއެވެ.މިންވަރު ދެނެ އޭގެ ބާވަތްތަކާއި ކުރުން އެކްސްޕޯޓުޕްރޮސެސްކުރުމާއި 3.3 ފަށައެވެ. ހުއިފިލަނޑާ ސާފުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދަތުރު ިނންމާފައި އެއްގަމަށް އައުމުގެ މަގުމަތީގައިބައެއް ފަރާތްތަކުން، ހުއިފިލަނޑާ ފުރަތަމަ ،ށްޓަކައިއެވެ. ޕްރޮސެސްކުރުމަގައަނެއްބައި މަސްވެރިން އެކަން ކުރަނީ ރަށަށް ލެފުމަށްފަހު ގަޑިއިރާ ދެމެދުގެ 18ގަޑިއިރާއި 12މިނެޓް ވަންދެން ފެނުގައި ހުއިފިލަނޑާ ކަްއކައެވެ. އޭގެ ފަހުން، 30ސާފުކުރުމަށްފަހު، ބައިތައް ނެގުމަށްޓަކައި އޭގެ ތިރިން ގޮހޮރާއި އެހެނިހެންހުއިފިލަނޑާގެ ، ދެންފައި ބާއްވައެވެ. އިވަޅު ލަ ގައިވަގުތުވަންދެން ވެލީ ފަހަރަށް ކައްކައެވެ. މިނެޓް ވަންދެން ދެަވނަ 30ވެސް ދެން އަނެއްކާ ސާފުކުރެއެވެ. ލުމަށްފަހުއިތަންކޮޅެއް ކަފަ 0 50 100 150 200 250 300 350 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 ުކޮށް ޕޯޓ ރި ަށް ާކަމ އިވ އިފަ ނަގަ ޑާ ނ ިފިލަ ހުއ ދު އަދަ ވާ ފައި ) ން ހާހު ( ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 20 ކުރާ ތެރިވާ ފަރާތްތަކުން ކިޔައިޭދގޮތުގައި، ހުއިފިލަނޑާ ޕްރޮސެސް ކުރުމުގައި މިހާރު ހަރަކާތްމިހާރު މި މަސްވެރިކަމުގައި ތައްލޮނުރުމެވެ. ދެން އޭގައިވާ ފުރަތަމަ ހުއިފިލަނޑާ ކެއްކުމަށްފަހު ހިއްކުމުގެ ޕްރޮސެސް އަވަސް ކުރުމަށްޓަކައި ސީރާކު ކަމަކީ އަސްލު ގެ އަދި އޭގެ ފަހުން ހުއިފިލަނޑާ ލައި ހިއްކަނީއެވެ.އަވީ އަށްފަހުއްކައި، އަދި އެބޭރުކުރުމަށްޓަކައި ދެވަނަ ފަހަރަށް ކަ ިމގޮތަށް ކައްކައި ހިއްކައި ނިމޭއިރު ހުއިފިލަނޑާގެ އަސްުލ .އްކަނީއެވެތިންވަނަ ފަހަރަށް ކަކުރުމަށްޓަކައި އަށް ރުޖޫޢަސިފަ ބަލާއިރު އޭގެ ބަރުދަން އެތައް ގުނައެއް ލުއިވެއެވެ.އަޅައި ބަރުދަނާ އެްކސްޕޯޓު މާކެޓަށް ވިއްކާ ނޫނީ ވެ.ގެންދަނީ މާލެއަށެއާންމުކޮްށ ލަނޑާ ހުއިފިހިއްކާ ޕްރޮސެސްކޮށްފައި ރަށްރަށުގައި ފަރާތްތަކުގެ މަންދޫބުްނ ބައެއްކުރާ އެކްސްޕޯޓުމިގޮތުން ވެ. ނީއެވިއްކާލައެއްގެ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތަކަށް މެދުވެރި ދިވެހިރާއްޖެއިންފަރާތެއް ހުއިފިލަނޑާގެ ބާވަތްތައް 19ވަނަ އަހަރު ޖުމުލަ 2019 ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ.ރަށްރަށުގައި އެކްސްޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ. ކުރާ އެކްސްޕޯޓުމިގޮތުން، ނެވެ.ރަސްމީކޮށް ބަލަހައްަޓނީ މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް އިން މަޢުލޫމާތުގެ އެކްސްޕޯޓު ކުރެވެއެވެ. އަގުތައް ރިކޯޑު ތަށް ބިނާޮކށް އެކްސްޕޯޓުކުރެވޭ ބަރުދަނާއިލޫމާ ޢުމަޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކުން ދޭ އެކްސްވަގުތުގައި، މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ ކޯޑުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ.ރި މަޢުލޫާމތުބާވަތްތަކުގެ ވަކި ވަކި މީގެތެރޭގައި ހިމެނޭ މުޅި ،ވެ. އެއީއެވަނަ އަހަރު 1990ކުރެވިފައިވަނީ އެކްސްޕޯޓުދައްކާގޮތުގައި، އެންމެ ގިނައިން ރިކޯޑުތަކުން އެކްސްޕޯޓު ވަރު ކުރެވޭ މިންއެކްސްޕޯޓުގޮތެއްގައި އެވްރެޖް . އެއަށްފަހު)2(ޗާޓު ޓަނެވެ 745 ގެ އަދަދަށްވާމިލިއަން ރުފިޔާ 31.5ޖުމުލަ ކޮށްގެން ލިބުނު އާމްދަނީ އިތުރުާވްނ އެކްސްޕޯޓުވަނަ އަހަރުން ފެށިގެްނ، ހުއިފިލަނޑާ 2000ވަނީ ދަށްވެފައެވެ. ނަމަވެސް، ބަލާއިރު، އި ވަނަ އަހަރާ އަޅަ 1990މިލިއަން ރުފިޔާއަށް އެރިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، 43.1 ަވނަ އަހަރު 2003ފަށައި، ކަމުން ދޭހަވަނީ،މިވެ. ދަށްވެފައިެވއެއިންސައްތަ 67.7ލަ ބަރުަދން، ފައިވާ ޖުމުކޮށްއެކްސްޕޯޓު ވަނަ އަހަރު 2003 އަގުބޮޑު ބާވަތްތަްއ ކަމެވެ. އީގިނަ ޝިޕްމަންޓްަތކުގައިއަހަރުތަކުގެ ކުރީކޮޅުގައި، ހުއިފިލަނޑާގެ ގެ 2000 ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 21 ހުއިފިލަނޑާ އެކްސްޕޯޓުކޮށްފައިވާ މިންވަރު ދިވެހިރާއްޖެއިންއާ ދެމެދު 2018އިން 1985: 2ޗާޓު އޭޝިއާ ބައްރުގައި އަދި މުޅި ދުނިޔޭގައިވެސް، ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަން ކުރާ މިންވަރު އިތުރުވެ، ކަނޑު ބަޓު އަދި ). 2008ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ (ޗޫ އަލަނާސި ފަދަ އަގުބޮޑެތި ހުއިފިލަނޑާގެ ބާވަތްތަކުގެ އާބާދީ ަދށްވަމުންދާ ކަމަށް މިކަން ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި ތިާމވެށި ރައްކަރުތެރިކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތަކުގެ ންޓަރނޭޝަަނލް ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިަފދަ ބައެްއ ބާވަތްތަކުގެ ވިޔަފާރި ކޮްނޓްރޯްލ ކުރުމަށްޓަކައި [ކޮންވެންަޝން އޮން އި ޓްރޭޑް އިން އެންޑޭންޖަރޑް ސްޕީޝީޒް އޮފް ވައިލްޑް ފައުނާ އެންޑް ފްލޮރާ] (ސައިޓީސް) މުޢާހަދާއިން ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައިވާކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ސައިޓީސްއަކީ ދިރުންހުރި ބާވަތްތަކާއި އެބާވަްތތަކުގެ އުފެްއދުންތަކުގެ ބައިަނލްއަޤުވާމީ ވަކި މިންގަނޑުތަކަކާއި ހަމަތަކެއްގެ ،ރެވެނީ އެބާވަތްތަކުގެ އާބާދީތަކުގެ ދެމިއޮތުމަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ނުފޯރާނޭހެންވިޔަފާރި ކު ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓު 2019މަތިންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި އެކުލަވައިލައިފައިވާ ބައިނަލްއަޤުާވމީ މުޢާހަދާއެކެވެ. މިގޮތުން، ދެ ބާވަތެއް ކަމަށްވާ ހުއިފިލަނޑާގެ ،) ގައ18ިވަނަ [ކޮންފަރެންސް އޮފް ދަ ޕާރޓީސް] (ކޮޕް 18މަހުގެ ތެރޭގައި ބޭއްވުނު ގަިއ 2ަސއިޓީސްގެ ޖަދުވަލު ގަިއ ހިމެނުމަށް ފާސްކޮށްފައެވެ. 2ފަޅު ބަޓު އަދި ކަނޑު ބަޓު ވަީނ އެ މުޢާހަދާގެ ޖަދުވަލު އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ދިރޭ އެއްޗެއް ހިމަނައިފިނަމަ، އެ ބާވަތެއް ވިޔަފާރި އުސޫލުން އެއްގައުމުން އަނެއްގައުމަށް ގެންދެވޭނީ، އެކްސްޕޯޓުކުރާ ޤައުމުގެ ،އެ ވިޔަފާރީގެ ސަބަބުން އެބާވަތުގެ އާބާދީގެ ދެމިއޮތުމަށް ނޭދެވޭ ައސަރެއް ނުފޯރާނޭކަން ކަށަވަރުކޮށް 0 100 200 300 400 500 600 700 800 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 ަރު ންވ ސްޕޯޓުކޮށްފައިވާ މި އެކް ) ްރިކް ޓަ މެޓ ން ( ގު އަ .އޯ.އެފް (ބީ ުފިޔާ ރ ން ިލިއަ މ ( )ރުފިޔާ(ބީ .އޯ.އެފް ޤުދުރަތީ މާހައުލުން ނަގާފައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 22 މި މެނޭޖްމަންޓް އޮތޯރިޓީއަީކ ދިވެހިރާއްޖޭގައި .ޕާމިޓަކާ އެކުގައެވެ ސައިޓީސް ސައިޓީސް މެނޭޖްމަންޓް އޮތޯރިޓީން ދޫކުރާ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ޒިންމާ އެއިރަކު ހަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއެވެ. ތިމާވެށްޓާެބހޭ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސައިޓީސް ،ގައި ހިމެނުމަށް ސައިޓީސް މުޢާހަދާއިން ފާސްކުރުމާ ގުޅިގެން 2ކަނޑު ބަޓާއި ފަޅު ބަޓު ޖަދުވަލު ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޓް (އެމް.އެމް.އާރް.އައި) އިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ސައިންޓިފިކް އޮތޯރިޓީއެއް ކަމަށްވާ މޯލްޑިވްސް މެރިން ރިޕޯޓަށް ރިޢާޔަތްޮކށް ސައިޓީސް މެނޭޖްމަންްޓ ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަންކުރެވޭ މިންވަރާއި ހުއިފިލަނޑާގެ ާއބާީދގެ ހާލަތާެބހޭ ވަތުގެ ހުއިފިލަނޑާ އެކްސްޕޯޓު ކުރުމަށް ދޫކުރަންޖެހޭ ވަނަ ދުވަހުގެ ފަހުން ނަގާ މި ދެބާ 28އޮގަސްޓު 2020އޮތޯރިޓީން ވަނީ ސައިޓީސް ޕާމިޓް ދޫނުކުރުމަށް ނިންމާފައެވެ. އަދި މި ދެ ބާވަތަށް ސައިޓީސް އެކްސްޕޯޓު ޕާމިޓް ދޫކުރަން ފަށައި، ދެބާވަތުެގ އަޅައި، ގޮުތން ފިޔަވަޅުތަކެއް ވައި، ހިންގައި، ބެލެހެްއޓުމުގެއެކްސްޕޯޓު ހުޅުވައިލެވޭނީ ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަން ރާ އެ ދެބާވަތުގެ މަސްވެރިކަންކުރެވޭ މިންވަރަކީ އޭގެ އާބާދީ ދެމެހެއްޓުމަށް ގެއްލުން ނުވާ މިންވަރެއް ކަމަށް ސައިޓީސް ންޮކށްފައެވެ.ސައިންޓިފިކް އޮތޯރިޓީން ކަށަވަުރކޮށްދިނުމަށް ފަހުގައި ކަަމށްވެސް ސައިޓީސް މެނޭޖްމަންޓް އޮތޯރިީޓން ވަނީ އިޢުލާ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 23 ތައްއިސްތިރާޖު ކާއި: ޕްލޭންގެ އަމާޒުތ4ަބާބު ތައް ހާސިލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ އަމާޒުތަކާއި މަޤުޞަދު މި ޕްލޭން ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ މި ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު ފިޔަވަޅުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މިގޮތުން، މި ޕްލޭންެގ ލުވުމަށް ެއކުލަވައިލައިފައިވާ އިސްތިރާޖުތަކާއި ސިއަމާޒުތަކަށް ވާ އެ އަމާޒަކީ: 5މައިގަނޑު ޙަރަކާތްތަކަކީ ންހުރިމަސްވެރިކަމާ ގުޅު، ގެ މަސްވެރިކަމާއިހުއިފިލަނޑާދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ )1( އި ބޭސްޑް މެނޭޖްމަންޓާއި، ޕްރިކޯޝަނަރީ އެޕްރޯޗް އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގަ-އިކޯސިސްޓަމް ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ އުޫސލުތަކާ އެއްގޮތަށް ހިންގާ ހަރަކާްތތަކެއްކަން ކަށަވަރުކުރުން. އިޖުތިމާޢީ ، ޙަޔަވީމަސްވެރިކަމާއި އެ މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ވަސީލަތްތަކާ ގުޅޭ ހުއިފިލަނޑާގެ )2( އިލުން؛ސިޔާސަތުތައް އެކުލަވަލޫމާތަށް ިބނާކޮށް ޢުއަދި އިޤުތިޞާދީ މަ ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި މޮނިޓަރކުރުމާއި، ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި ސަރވޭލަންސްއާ )3( ؛ން ހަރުދަނާކުރުންއެއްކުރުމާއި ރިޕޯޓްކުރު މަޢުލޫމާތުމަސްވެރިކަމުގެ އެ ،ތަންީފޛުކޮށް ބެހޭ ނިޒާމު ،ތަރައްޤީކުރުމުގައި ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުތަކަށް އިސްކަންދީހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި )4( ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ހަމަހަމަކަމާއެކު ލިއްބައިދީ، އިމަސްވެރިކަމުގެ މަންފާ އެންމެހަ އެ ހޯދައިދިނުން. ފުރުޞަތުދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށް ވަސީލަތްތަކާއި ުހއިފިލަނޑާގެވެރިންނާއި އެންމެަހއި ފަރުދުންގެ މެދުގައި މަޞްލަޙަތު )5( މަސްވެރިކަމާމެދު ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުން. ކުރެވިފައި އެވަނީއެވެ.ޞާގައި ޚުލާ 2 ތާވަލުހަރަކާތްތައް އިސްތިރާޖުތަކާއިލައިފައިވާ އިމަށް އެކުލަވަވުކަށް ވާސިލުއަމާޒުތަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 24 ކުރާނެ އިދާރާތައް ޛުހަރަާކތްަތކާއި ކަނޑައަޅާފައިވާ މުއްދަތު އަދި އެކަންކަން ތަންފީ އިސްތިރާޖުތަކާއިއެކުަލވާލައިފައިވާ ވުމަށް ވާސިލު ކަށް: އަމާޒުތ2ަތާވަލު ޭބސްޑް މެނޭްޖމަންޓާިއ، ޕްރިކޯޝަަނރީ އެޕްރޯޗް އަދި ދެެމހެއްޓެިނވި ގޮެތއްަގއި ަވސީލަތްތައް ބެލެެހއްޓުުމެގ -ަމސްެވރިކަާމ ގުޅޭ ޙަރަކާތްތަކަކީ އިކޯިސސްޓަމް، ގެ މަްސެވރިކަާމއިހުިއފިލަނޑާ: ދިވެިހރާްއޭޖގައި ކުެރވޭ 1އަމާޒު ަހރަކާތްަތކެއްކަން ކަށަަވރުކުރުން އުސޫލުތަކާ ެއއްޮގތަށް ހިންގާ ކުާރނެ ިއދާރާަތއް ތަންފީޛު މުްއދަތު ޙަރަކާތް އިސްިތރާޖު ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަީލގައި ޯހދާފަިއވާ 1.1 ލަތުަގއި ުޤުދރަތީ ހާނެތް މަޢުޫލމާތުފުރިހަމަ ވަސީލަތްަތއް ެދމެހެއްޓެިނވި ހަމަތަުކގެ ފިަޔަވޅެްއ ނާޅައި ، ތެރެއިން ބެލެހެއްުޓމަށްޓަކައި ދޫކޮށްލުުމގެ ސަަބބުން ލިިބދާނެ ެގއްލުަމކަށް ްޕރިކޯޝަަނރީ އެޕްރޯްޗގެ މައްޗަށް ، ރިޢާޔަތްކޮށް ގެ ަމްސވެރިކަން އިފިލަނޑާހުބިނާކޮށް އް ެއޅުން ފިަޔވަޅުތަ މެނޭޖްުކރުމަށް ފުރުަޞތު ާއބާދީ އާާލވުަމށްހުއިފިލަނާޑގެ 1.1.1 މުހިންމުދިނުމަށްޓަަކއި، ހުއިފިަލނޑާ ހެިދބޮުޑވުަމށް ތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ުހއިފިލަނާޑ ނެގުން މަނާ މާަޙއުލު ސަަރޙަްއދުތަކެއް ކަނަޑެއޅުން ދުރު ާރސްތާ އަހަރު) 10 - 5( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލ o ޭއެލް.ޖީ.އ ބާަވތްތައް މުހިްނމުބާވަްތތަކުގެ ތެރެއިން ހުއިފިލަނޑާގެ 1.1.2 އެންެމ ކުޑަ ސައިޒު ކުރެވޭނޭ އެްކސްޕޯޓުނެގޭނެ ައދި (ސައިޒް ލިމިޓް) ކަނޑަެއޅުން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 – 3( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ ހުއިފިލަނޑާގެ މަްސވެރިކަން ،ހިނެދއްަގއި ޖެހިްއޖެ ބޭނުން 1.1.3 އައުޓްޕުޓް( ނެގޭނެ) ކޮންޓްރޯލް ިއންޕުޓް( ިމންަވރާއި ކުރެވޭ މިންަވރު ކުެރވޭނެ އެކްސްޕޯޓު ނުވަތަ) ކޮންޓްރޯލް ކަނޑަެއޅުން ދުރު ާރސްތާ އަހަރު) 10 - 5( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ o ްސަރވިސް ކަސްޓަްމސް މޯލްޑިްވސ ަހދާއަކަްށ އަންނަ ަބދަލަކާ ގުިޅގެން ޢާމު ބައިނަލްައޤުާވމީ 1.1.4 ވިޔަފާރިުކރުުމގެ ަބއިނަްލއަުޤާވމީހުއިފިލަނާޑގެ ާބވަތެްއގެ ފެންަވުރގައި ޤަުއމީއުސޫެލއް ކަނޑަައޅައިިފނަމަ، އެކަެމއް ތަންފީޛުކުުރން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ o ީއެމް.އ o ްސަރވިސް ކަސްޓަްމސް މޯލްޑިްވސ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 25 ގެ ުހއިފިލަނޑާ ޓާ ރައްޓެހި އާލާތްތައް ށްތިމާވެ 1.2 މަްސވެރިަކމުަގއި ބޭުނންކުުރމަށް ބާުރެއުޅން މަސްވެރިަކމުަގއި ބޭުނންކުރާ އާލާތްތަކާ ގުޭޅގޮތުން 1.2.1 ާޤނޫނުގެ ދަށުން ހަދާަފިއވާ މަްސވެރިަކމުގެ ޤާނޫާނއި އެ ކަންަކން ތަންފީޛުކުުރން ގަާވިއދުތަކުަގއި ކަނޑަައޅާަފއިވާ ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ ވައިފުޅި ުނވަތަ އެަފދަ ނޭވާުލަމށްޓަކައި 1.2.2 ޕްރެޝަަރއިޒްކޮށްަފއި ހުންނަ ވައި ޭބުނންކޮށްގެން ފެުނގެ އަީޑގައި ުއޅުަމށް ބޭނުންުކރާ ެއއްެވސް އާލާތެއް މަާނކޮށް، އެކަން ހުއިފިަލނޑާ ނެުގންބޭނުންކޮްށގެން ތަންފީޛުކުުރން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ވަހުގެ ެތރޭަގއި އަހަުރދު 1ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ o ްސީޖީ –އެމް.އެން.ޑީ.އެފ ގެ ަމސްެވރިކަން ަބލަހައްޓައި ހުއިފިލަނޑާ 1.3 އެ މަްސވެރިަކުމގެ ވަސީލަތްަތއް ،ޙިމާޔަތްުކރުުމގައި މަްސވެރިކަން ރާަވއި ހިންަގއި ބެލެެހއްޓުމާުގޅޭ ަސރަަޙއްދީ ައދި (ާއްރ.އެފް.ބީ ބައިނަްލައޤުާވމީ ޖަމްިޢއްޔާތަުކގައި ިއސް ަދއުެރއް ައދާކުރުން ތަކުގައި) ހިންަގއި ،ސްވަޔޯއެފްސީ ައދި މަްސެވރިކަން ާރވައި 1.3.1 ބެލެހެއްޓުާމުގޅޭ އެހެިނހެން ސަަރަޙއްދީ އަދި ބައިނަްލައޤުާވމީ ޖަމްިޢއްޔާ ަޖމާޢަތްތަުކން ކުރާ ސައިންޓިފިކް ައދި ަމސްެވރިކަން މެޭންޖކުރުމާ ުގޅޭ ޢަމަީލގޮތުން ަބއިެވިރވުން ކަންކަމުަގއި ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ އެކުލަަވއިލުން ސިާޔސަތުަތއް ބިނާކޮށް މަޢުލޫާމތަށް ިއޤުިތޞާދީ ައދި އިޖުިތމާޢީ ،ޙަަޔވީ ގުޅޭ ވަސީލަްތތަކާ ގުުޅންހުރި މަްސވެރިަކމާ އެ މަްސވެރިަކމާއި ހުއިފިލަނޑާގެ: 2 އަމާޒު ކުާރނެ ިއދާރާަތއް ތަންފީޛު މުްއދަތު ހަރަކާތް އިސްިތރާޖު މަްސވެރިަކމުގެ ސިޔާސަތުަތއް ހުއިފިލަނޑާ 2.1 ިއޖުތިމާޢީ އަދި ، ޙަޔަވީ ލެވެނީ އިއެކުލަވަ ގެ މައްޗަށް ބިނާޮކށްކަންމަޢުޫލމާތު ދީ އިޤުިތޞާ ާއާބދީއަށް އަންނަ ުހއިފިލަނޑާގެދިވެހިާރއްޭޖގައި ހިފާ 2.1.1 ަސއިޒް ސާމްޕަލް ނެުގމަާށއި ބަދަލުަތއް ދެެނގަތުަމށްޓަކައި ފެްނަވރުަގއި ޕްޮރގްާރމެއް ަޤއުމީއަދި ާސވޭ ކުުރމަށްޓަކައި ހިންގުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 26 މަޢުޫލމާތުކަށަވަރުުކރުމަށްޓަކައި އެފަދަ ީފލްޑް ސާރޭވތަކުން ލިބޭ އިތާމަޢުޫލމާމަސްވެރިަކމުގެ 2.1.2 އެއްުކރުމަށް ކުެރވޭ ަމސައްކަތް ަހރުދަާނކުރުން ގެ އަލީަގއި ަމސްެވރިކަުމގައި ބޭނުންުކރާ މަޢުލޫމާތު ްއދުތަކާއި މަްސވެރިަކމުގެ ޫމސުްނތައް ދެެނގަތުން ޙަސަރަ ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 – 1( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ ކަނޑު ބަޓު އަދި ފަޅު ބަޓު ެގ އާބާީދގެ ހާލަތު 2.1.3 މާަޙއުލީައދި ޙަަޔވީދެެނގަތުމަށްޓަކައި މިެދބާަވތުގެ ދިާރސާކުރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ުމގެ ަމސްެވރިކަ ގެއިިފލަނޑާކުެރވޭ ހުދިވެހިާރއްޭޖގައި 2.1.4 ސާވޭ ހޯދުމަށް މަޢުލޫމާތުދީ އިުޤތިޞާައދި އިޖުިތމާޢީ ކުރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލ o ްއެން.ބީ.އެސ ހަރުަދާނކުރުން ރިޕޯޓްކުުރން އެއްުކރުާމއި މަޢުޫލމާތު ަމސްެވރިކަުމގެ އެ ،ތަންފީޛުކޮށް ިނޒާމު ބެހޭ ސަރވޭލަންްސއާ ކުރުާމއި ކޮންޓްރޯލް ،މޮނިަޓރކުރުާމއި ވިޔަފާރި މަްސވެރިަކމާއި ހުއިފިލަނޑާގެ: 3އަމާޒު ކުާރނެ ިއދާރާަތއް ތަންފީޛު މުްއދަތު ހަރަކާތް އިސްިތރާޖު ަމސްެވރިކަުމގެ މަްސވެރިަކމާއި ހުއިފިލަނޑާގެ 3.1 ހަުރދަނާ ނިާޒެމއްގެ ވިޔަފާީރގެ ހަރަކާތްަތއް ން މޮނިޓަރކޮށް ބެލެެހއްޓުތެރެއިން ގެ ަމސްެވރިކަން ކުރާ ހުއިފިލަނޑާބޭުނމަށް ގެވިޔަފާރީ 3.1.1 އުޅަނދުފަަހރު ލައިަސންސް ކުުރމުގެ ިއންތިޒާމު ހަމަެޖއްުސން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ ެތރޭަގއި 1ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ޕްރޮސެސްކުރާ ފަރާތްތައް ލަިއސަްނސް އިފިލަނޑާހު 3.1.2 ކުރުުމގެ އިންިތޒާމު ހަަމޖެްއސުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ ެތރޭަގއި 1ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްއޭ .ޑީ.އެފް.އެމ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 27 ކެޔޮޅު] ގައި - ފިޝަރީޒް އިންފޮޭމޝަން ިސސްޓަމް[ 3.1.3 މަްސވެިރކަމާ ގުުޅންހުރި ގެ މަްސެވރިކަާމއި ހުއިފިލަނޑާ ރީ ކުރެވޭނެ ހަރަކާތް ހިންގާ ަފރާތްތައް ރަިޖސްޓަ އިންތިާޒމު ހަަމޖެްއސުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ ެތރޭަގއި 1ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ަމސްެވރިކަުމގެ ގެ މަްސވެރިަކމާއި ހުއިފިލަނޑާ 3.2 އެއްުކރެޭވނެ ހަުރދަނާ މަޢުލޫމާތުވިޔަފާީރގެ ުކރުން ާޤއިމުނިޒާެމއް ފޮތް މެުދވެރިކޮށް ގެ މަްސވެރިަކމާެބހޭ ލޮގްހުއިފިލަނޑާ 3.2.1 މަްސދަތުުރގައި ހިފި ިމންަވރާއި (ކެޗް) އަދި އެ ާބވަތްތައް ހިުފމަށް ކުރެުވނު ހޭަދއިެގ (އެފަރޓް) ފޮްތ މެދުެވރިކޮށް ހަުރދަނާކޮށް، ލޮގްހޯުދން މަޢުލޫމާތު އްަޙކަން ޞަ މަްސވެރިން ފޮުނވާ މަޢުޫލމާތުގެ އިތުުރރުކުުރމަށް މަްސެވރިން ހޭލުންތެިރ ކުރުމުގެ ޕްރޮްގރާެމއް ހިްނގުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ ެތރޭަގއި 1ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ޕްރޮެސސްކުާރ ފަރާތްތަކުން މަސް ހުއިފިލަނޑާ 3.2.2 (ޕާރޗޭސް ރިޕޯޓު) ސީލުގަނެަފއިވާ ގޮތުގެ ތަފު ުކރުން ލާޒިމުމިނިސްްޓރީއަށް ހުށަެހޅުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ ެތރޭަގއި 1ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ ބާވަްތތައްގެ ހުއިފިލަނޑާކުރާ ފަރާތްތަކުްނ އެކްސްޕޯޓު 3.2.3 (ޕާރޗޭސް ރިޕޯޓު) ސީލުގަނެަފއިވާ ގޮތުގެ ތަފު ުކރުން ލާޒިމު ންމިނިސްްޓރީއަށް ފޮުނވު ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ ެތރޭަގއި 1ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ކުރެވޭ ކޮންމެ ޝިޕްމަންޓަކާ އެކު އެކްސްޕޯޓު 3.2.4 އޮތުން ސެޓުިފކެޓެއްމިނިސްްޓރީން ދޫކޮށްަފއިވާ ކެޗް ކުރުން ލާޒިމު ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ ެތރޭަގއި 1ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 28 ހުއިފިލަނޑާގެ ަމސްެވރިކަާމއި މަްސވެރިަކމުގެ 3.3 ބެލެެހއްޓުމާ ގުޅޭ ގަާވއިދުތަކަްށ ވިޔަފާރި ޢަމަލުކުރަުމން ގެްނދާކަން ކަށަަވރުކުުރުމގެ ުކރެޭވނެ ަހރުދަނާ ތަންފީޛުގޮތުން މޮނިަޓރކޮށް ުކރުން ާޤއިމުނިޒާެމއް ކުރެވޭ ތަކެތި މޮިނޓަރ ކުރުމަށް ަސރުކާުރގެ އެކްސްޕޯޓު 3.3.1 އިާދރާތަކާ ުގޅިެގން މަަސއްކަތް ކުރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ޭއެމް.އެފް.ޑީ.އ o ާމީރ އި މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ަސރިވސްގެ އޮފިޝަލުންނާ 3.3.2 ކޮްށގެން ާޚއްޞައެހެނިހެން ތަންީފޛީ އޮިފސަުރންނަށް ނެ ގޮތުގެ ަތމްރީނުދެެނގަންނާހުއިފިލަނާޑގެ ާބވަތްތައް ހިންގުން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 - 3( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްސަރވިސް ކަސްޓަްމސް މޯލްޑިްވސ ކުެރވޭ ިފޝަރީޒް ޭރންަޖރުން ޤާިއމުރަށްރަށުގައި 3.3.3 ުހއިފިލަނާޑގެ މަްސެވރިކަާމއި މެުދވެރިކޮށް ބެލެެހއްޓުމާ ާރަވއި، ހިްނަގއި،ވިޔަފާރި މަްސވެރިަކމުގެ ކުރަުމން ގެްނދާކަން ކަށަަވރު ޢަމަލު ގުޅޭ ގަާވއިުދތަކަށް ކުރުން ރާސްތާ ކުރު އަހަރު) 3 - 1( o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ހުއިފިލަނޑާގެ މަްސެވރިކަާމއި މަްސވެރިަކމުގެ ވިޔަފާރި 4.3.3 ުކރަމުން ގެންދާަކން ޢަމަލުބެލެހެއްޓުމާ ގުޅޭ ގަާވިއދުތަކަށް ޓަކައި ުއޅަނދުފަހަާރިއ ހުއިފިލަނޑާ ކުުރމަށްކަށަވަރު ޕްރޮެސސްކުރާ ތަންތަާނއި ަމސް ކިރުވާ ބަނަދރުތަުކގައްާޔއި ައދި ަވއިެގބަނދަުރގައި ތައް ަހަމޖެްއސުން އިންސްޕެކްޓްކުެރވޭނެ އިންތިާޒމު މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 - 3( o ީމިނިސްްޓރ o ެމް.ާއރް.ައއި އެމް.އ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 29 ފެްނވަރު ިދރިުއުޅމުގެ ،ލިއްަބިއދީ ހަމަަހމަކަާމއެކު ރައްޔިތުްނނަށް ިދވެހި ެއންމެަހއި މަންފާ ަމސްެވރިކަުމގެ އެ ،ިއސްކަންދީ އުސޫލުތަކަށް ލާަމުރކަޒީ ތަަރއްޤީުކރުުމގައި ވިޔަާފރި މަްސެވރިަކމާއި ހުއިފިލަނާޑގެ : 4މާޒު އަ ހޯަދއިދިުނން ފުުރޞަތު ރަނަގޅުކުުރމަށް ކުާރނެ ިއދާރާަތއް ތަންފީޛު މުްއދަތު ހަރަކާތް އިސްިތރާޖު ގޮތްތައް އިތުރު އާމްދަނީ ހޯދާނެ 4.1 ހޯދަިއދިުނމަށްޓަކައި އެުކއަކަލްޗަރކޮްށެގން ހުއިފިލަނޑާ އާލާުކރުން ކުިރއެުރވުން ފެށުމަށް އެކުއަކަލްޗަރކޮށްގެން ހުއިިފލަނޑާ އާލާކުރުން 4.1.1 ުހއިފިލަނާޑގެ މަްސެވރިކަުމގައި ދީ، ތަރުހީބު ިއސްކަން ދިނުން އެކަުމގައި ށްހަރަކާތްތެިރވާ ފަރާތްތަކަ މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 – 3( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ފެށުމަށް ޭބނުްނވާ އެކުއަރކަލްޗަރ މަްޝރޫޢުަތއް އަލަށް 4.1.2 ހަިއން ލިބޭނޭ އިންިތޒާމުބްޫރޑް ސްޓޮކް ފަސޭ ފަރާތްތަކަށް ހަމަަޖއްަސއިިދނުން ދުރު ާރސްތާ އަހަރު) 10 - 5( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ އެކުއަރކަލްޗަރ ހަރަކާތްަތްއ ހިންގުމަށް 4.1.3 ސްޕީޝީޒް-މަލްޓިގޮތުން، މަގުފަހިކޮްށދިުނމުގެ ކޮށްާޤއިމު އެއްސިިލޓީޑިޮމންސްޓްޭރޝަން ފެ ހެޗަރީއަާކއި ހިންގުން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 – 3( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.ެއމް.ާއރް.ައއ ކުރިެއރުުވމަށްޓަކައި ައދި ތް ޢަނާޞިއެކުއަކަލްޗަރ 4.1.4 އާްމދަނީ ހޯާދނެ އެހެން ގޮތްތައް ޯހދަިއދިނުމަށްޓަަކއި ކުުރމަށް ާޤއިމުއައުޓް ފާމްތަެކއް -ގެ ފަުޅގައި ގްރޯރަށު ރަށް އެހީތެރިަކން ފޯރުކޮށްިދނުން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 – 3( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްލޯކަލް ކައުންސިލ ފާ ގެ މަސްެވރި މުޖުަތމަުޢތަކަށް ލިބޭ ނަހުއިފިލަނޑާ 4.2 އިތުރުުކރުން. ުކރެވިަފިއވާ ފުރުޢާކޮްށގެން ތަޚާްއޞަމަސްވެރިންނަށް 4.2.1 ބެނެފިޓް ސްކީމްތަުކގައި ުހއިފިލަނާޑގެ މަްސވެރިކަން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 30 ކުރާ ފަރާތްތައް ބަިއވެިރުވމަށް އެހީެތރިަކން ފޯރުކޮށްދީ، ބާުރއެުޅން ގެ މަްސވެރިކަާމއި ައދި ހުރިފިލަނޑާ 4.3 އުެފއްދުްނތައް ޕްޮރމޯޓުކޮށް، ހުއިފިލަނާޑގެ ބާޒާރަށް ެނރުމަށް އެީހވެީދ، އެއުެފއްުދންތައް ނަފާ އިތުރުުކރުން ުފޅާ ކުރުމަށް ންތައްެގ އުފެއްދު ުހއިފިލަނޑާ އަގު އެއްކުރި 4.3.1 ަތއް ިއތުރުކޮށް، ފުރުޞަތުއެހީެވދީ އާ ވިޔަފާީރގެ ދީ ަމންފާ އިުތރުކުރުަމށް އެހީެތރިކަން އިޤުިތޞާ ފޯރުކޮށްދިުނން ާރސްތާ ދިގު އަހަރު) 10 - 5( o ީމިނިސްްޓރ ވެރިން ަމޞްލަޙަތު މަްސވެރިަކުމގެ ގެހުއިފިލަނޑާ 4.4 އް އެކުލަވާުލމުަގާއއި ސިޔާސަތުތަ ،ދެެނގަނެ ނިްނމުުމގައި އެފަރާތްތަުކެގ ނިންމުންަތއް ބަިއވެިރވުން ަޔޤީންކުުރން އް ގެ މަްސެވރިކަމަށް ބަޯރސާވާ ފަާރތްތަހުއިފިލަނޑާ 4.4.1 ަތރެއް އެކުަލވާލުން މަްސވެިރންގެ ދަފު ޓަކައިދެެނގަތުމަށް ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްކައުންސިލްތައް ލޯކަލ ފިަޔވަޅުަތއް ަމސްެވރިކަން ެމނޭޖްކުުރމުގެ ގެހުއިފިލަނޑާ 4.4.2 ަބއިެވރިުވން އިުތރުކޮށް ެވރިންގެ މަޞްލަޙަތު ކަނޑަެއޅުުމގައި ހޯދުން އި ލަފާއެފަރާތްތަުކގެ ޚިޔާލާ ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ ަޖމްޢިއްޔާ އް ައދިުމޖުަތމަޢުތަގެ ަމސްެވރި ހުއިފިލަނޑާ 4.4.3 ން ަމަސއްކަތްކުރުން ގާތުާކއެކު ޖަމާޢަތްތަ ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ އިުތރުކުުރން ެގ ވަސީލަތްތަކާއި މަްސވެރިަކމާެމދު ހޭލުންތެރިކަން ުހއިފިލަނޑާ ވެރިްނނާއި ެއންެމހައި ފަުރދުންގެ މެުދގައި މަޞްަލޙަތު : 5އަމާޒު ކުާރނެ ިއދާރާަތއް ތަންފީޛު މުްއދަތު ހަރަކާތް އިސްިތރާޖު ގެ އިފިލަނޑާ ުދގައި ހު ިއޤުިތޞާދިވެހިރާްއޖޭގެ 5.1 މަްސވެރިކަން ިހއްާސވާ މިްނަވރާއި، ގެ މަްސވެރިަކމުގެ ގަާވއިުދތަކާއި، ުހއިފިަލނޑާ ލައި އެކުަލވާ މަޢުލޫމާތު ކަންކަން ހިެމނޭޮގތުންއަންނަނިވި 5.1.1 މުޖުަތމަޢަށް ފޯރުކޮށްިދނުން؛ ؛ލަތްތަކުގެ ހާލަތު ސީވަ ގެހުއިފިލަނޑާ • ކުރު މުްއދަތު އަހަރު) 3 - 1( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 31 ފޯރުކޮށްީދ މަޢުޫލމާތުމަްސވެރިަކމާ ބެހޭ ހޭލުންތެރިުކރުވުން އާންުމން ؛މަޢުލޫމާތުނާޑގެ މަްސެވރިކަމާ ބެހޭ ހުއިފިލަ • ައދި ؛ އެކްސްޕޯޓު ވިޔަާފރި އާއި ނާޑގެ ހުއިފިލަ • ޖެއަށް ލިބޭ އް ދިވެިހރާެވރިކަމުން ހުއިފިލަނާޑގެ މަސް • މާލީ މަންފާ o ީއެމް.އޯ.އީ.ޑ o ާމީރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ްއެން.ބީ.އެސ މަސްވެރިންާނއި، ވިޔަފާިރެވރިންާނއި، ޕްޮރސެސްުކރާ 5.1.2 އަދި ތަންީފޛީ ަފރާތްތައް ކުރާ އެކްސްޕޯޓުފަރާތްތަކާިއ، އޮފިަސރުން ަގވާިއދުތަކަށް ައހުލުެވރިކުުރވުމަށް ަމަސއްކަތު ތައް، އަދި ކެމްޕޭނުތައް ބަްއދަލުުވންތަކާއި، ަތމްރީނު ހިންގުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ެމް.ާއރް.ައއި އެމް.އ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ o ްސީޖީ -އެމް.އެން.ޑީ.އެފ ކިޔަވާކުދިންނާއި އާްނމުންަނށް އަމާޒުކޮްށގެން 5.1.3 ގެ ބާވަްތތައް ައދާކުރާ ހުއިފިލަނޑާނިާޒމުަގއި މާަޙއުލީ ން ެމދު ހޭލުންތެރިކުރު މުހިންމު ދަުއރާ ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 – 1( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީއެމް.އޯ.އ ސައިންސް ޕްޮރްގރާމްަތއް މެުދެވރިކޮށް ސިޓިޒަން 5.2 ކަނޑުފަުޅގެ ުޤދުރަތީ ާމހައުާލއި ވަސީަލތްތަކުގެ އަުގވަަޒންކުރުަމށް ބާުރއެުޅން ހުއިފިލަނޑާގެ ފޮޓޯ އަދި ޮއބްަޒވޭޝަނަލް ޑޭޓާ ރެކޯޑުކޮށް 5.2.1 ފޮނުވޭނެ ފަދަ ސިޓިޒަން ަސއިންސް ްޕރޮްގރާެމއް ކުރުން ޤާިއމު މެދު ާރސްތާ ހަރު)އަ 5 – 3( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 32 : މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައ5ްބާބު ހުއިފިލަނޑާގެ ސަބަބުން ެނތުމުގެ ނިޒާމެއް އެކަށީގެންވާ ބެެލހެއްޓުމުގެ ހިންގައި ،ރާވައި މަސްވެރިކަން ހުއިފިލަނޑާގެ . ނުވެއެވެ ދެނެގަނެވިފައެއް ބަދަުލތައް އައިސްފައިވާ ާއބާދިއަށް ސައިޒްތަކާއި ބާވަތްތަކުގެ އެ ،ބާވަތްތަކާއި ނަގާ މަސްވެރިކަމުގައި ދައުރަށާއި އަސާސީ އަދާކުރާ ހުއިފިލަނޑާ އުފެއްދުންތެރިކަމުގައި ޖުމުލަ ނިޒާމުގެ މާޙައުލީ ،ކުރުމަށާއި ހައްލު މިކަންކަން ޖީލުތަކުގެ މުސްތަޤުބަލުގެ ފަރާތްތަކާއި އެންމެހައި ަކމާގުޅޭ ،ބަލައި މަޞްލަޙަތަށް ޞިނާޢަތުގެ މުޖުތަމަޢުތަކާއި މަސްވެރި ބަލައިގަނެފަިއވާ ެފންވަރުގައި ބަިއނަލްއަޤުވާމީ ،ބެލެހެްއޓުމަށްޓަކައި އްޓެނިވިގޮތެއްގައި ދެމެހެ ވަސީލަތް މުިހންމު މި ،މަންފާއަށް ،މިގޮތުން. ކަމެކެވެ މުހިންމު ތަޢާރުފުކުރުމަކީ ވަގުތުގައި އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަވަސް ބެލެހެއްޓުމުގެ އުސޫލުތަކާއި .މިވަނީއެވެ ތިރީގައި ފިޔަވަޅުތައް އަޅާނެ ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި އިސްތިރާޖުތައް އަމާޒުތަކާއި ކަނޑައަޅައިފައިވާ ޕްލޭންގައި މި މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާދޭ ކޮމިޓީއެއް އުފެއްދުން 5.1 ބާދީ މެނޭޖްކުރުމަށް ގެ އާހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރި ބެލެހެއްޓުމާ ގުޅޭ ގޮތުންނާއި، ހުއިފިލަނޑާ ގެ މަސްވެރިކަން ހުއިފިލަނޑާގެ ދިރާސާތައް ކުރުމާ ގުޅޭ ގޮތުންނާއި، ހުއިފިލަނޑާއަޅާނެ ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅޭ ގޮތުންނާއި، ތަރައްޤީުކރުމަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާ ދިނުަމށްޓަކައި ލަފާދޭ ކޮމިޓީއެްއ ދެމެހެއްޓެނިވިގޮތެއްގައި ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ކޮމިޓީގެ ޖަލްސާތައް މަދުވެގެން އަހަރަކު އެއް ފަހަރު ބޭއްވޭނެއެވެ.ޤާއިމު ކޮމިޓީ އެކުލަވައިލާނީ ތިރީގައިވާ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ. މުޤައްރިރު (މިނިސްޓްރީގެ ފިޝަރީޒް ޑިޕާޓްމަންޓް ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް)؛ (ހ) އެމް.އެމް.އާރް.އައި ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް؛ (ށ) (ތިނެއް) މަންދޫުބން؛ 3ހުއިފިލަނޑާ ނަގާ ފަރާތްތައް ތަްމސީލު ކުރާ (ނ) (ދޭއް) މަންދޫބުްނ؛ 2 ކުރާ ފަރާތްތައް ތަމްސީލު ކުރާ އެކްސްޕޯޓުހުއިފިލަނޑާ (ރ) މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓް ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް؛ (ބ) މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް؛ (ޅ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 33 ލޯކަލް ގަވަރންމަންޓް އޮތޯރިޓީ ަތމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް؛ އަދި (ކ) .ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކަމާގުޅޭ ޖަމްޢިއްޔާއެއްދިވެހިރާއްޖޭގައި (އ) ޝައުޤުވެރިކަން ފާޅުކުރުމަށް ހުޅުވައިލައި މިނިސްޓްރީން ކުރިމަތިލުމުގެ މީގެ ތެރެއިން އަންނަނިވި ފަރާތްތައް ކޮމިޓީއަށް އާންމުކޮށް އަންގައި އިޢުލާން ކުރެވޭނެއެވެ. ސީލު ކުރާ މަންދޫބުްނ؛(ހ) ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަްނކުރާ ފަރާތްތައް ތަމް (ށ) ހުއިފިަލނޑާގެ ބާވަތްތައް ެއކްސްޕޯޓު ކުރާ ފަރާތްތައް ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބުން؛ (ނ) ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކަމާގުޅޭ ޖަމްޢިއްޔާ. ލިއްޔަތުތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިެމނޭނެއެވެ.އޫކޮމިޓީގެ މަސް ތަންފީޛުކުރެވޭ ގޮތުގެ ތަފުސީލު އަހަރަކު އެއް ފަހަރު މިނިސްޓަރަށް އެރުވުން؛މި ޕްލޭން (ހ) ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމާގުޅޭ ފަންނީ އަދި އެހެނިހެން ރިޕޯޓުަތއް މުޠާލިޢާކުރުން؛ (ށ) މަސައްކަުތ ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމާގުޅޭ ފަންނީ ރިޕޯޓުތަކުންނާއި ކަމާ ގުޅޭ ފަރާތްތަކާއެކު ބޭއްވޭ (ނ) ބައްދަލުވުންތަުކން އަދި މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތަކުން ނެރެވޭ ނަތީޖާތަކާއި ހުށަހެޅުންތަކާ ގުިޅގެން، ބެހޭގޮތުން މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާ ދިނުން؛ އަޅަންޖެހޭ މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާ ވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރި ފެންވަރުގައި ހުއިފިލަނޑާގެ މަސް ބައިނަލްއަޤުވާމީސަރަޙައްދީ ނުވަތަ (ރ) ފެންވަރުގައި ތަންފީޛުުކރުމާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާ ޤައުމީމެނޭޖްކުރުމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް ދިނުން؛ އަދި މި ޕްލޭން ތަންފީޛުކޮށް، މުާޠލިާޢކޮށް މުރާޖަޢާކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާ ދިނުން. (ބ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 34 ކުރުންލައިސަންސް 5.2 ކުރުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ޭބނުމަކީ ޤާއިމުމަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގައި ލައިސަންސްކުުރމުގެ ނިޒާމެއް ތިޞާދީގޮތުން މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތަކަށް ބަރޯސާވާ ފަރާތްތައް ޤުމަސްވެރިކަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި އި ނާޢަތް ތަރައްޤީކުރުމަށާއި މަސްވެރިންނަށް ޞިމާއި، މަސްވެރިކަމުގެ ތަފާސްހިސާބު ބެލެހެއްޓުމެވެ. އަދި މަސްވެރިކަމުގެ ދެނެގަތު މިނިސްޓްރީއަށް ލިއްބައިދިނުމުގައި މަޢުލޫމާތުފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ.ލައިސަންސްގެ ނިޒާމު މީގެ އިތުރުން މިފަދަ ލައިސަންސް ނިޒާމެއް ގާއިމުކޮށް، މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަްއ ތައްޔާރުކުރާ ގެ ތެރެއިން ރަސްމީކޮށް ރިކޯޑުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ މަސްވެރިންނާއި މަހާއި މަހުގެ އުފެއްދުންތައް ނިޒާމު އެ ފަރާތްތަަކށް ޙައްޤުވެގެންވާ އިޖުތިމާޢީ އަިދ އިުޤތިޞާދީ ރައްކައުތެރިކަްނ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް ރައްކައުތެރިކޮށްދީ އެ އެއް ފިޔަވަޅެވެ. އަދި މިފަދަ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން މަސްވެރިކަންކުރާ މުހިންމުކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އެޅޭ އެންމެ އަދި މަުހގެ އުފެއްދުންތައް އުފައްާދ މަޢުލޫމާތުއުޅަނދުތަުކގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ކެޔޮޅުންނާއި ފަޅުވެރިންގެ ރާއި، އެއުޅަނދުފަހަ ވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ މަސްވެރިކަމަކީ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ރާވައި، ހިންގައި، ބެލެހެއްުޓމަކީ ދި މަޢުލޫާމތުތަންތަނުގެ ފެންވަރުގައި ބަލައިގަްނނަ ަމސްވެރިކަމަކަށްވުމަށް ވެސް ަނލްއަޤުވާމީ ބައި ،ވެރިކަމަކަށް ހެދުމަށާއިބަލަހައްޓަމުންެގންދާ މަސް މިފަދަ ވެސްގެ މަޝްރޫއުތައް ރޭވުމުގައިޤީމަސްވެރިކަމުގެ ތަރައް ފިޔަވަޅަކަށް ވެގެންދާެނ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން މުހިންމު ކުރެވޭނެއެވެ.ގެ ބޭނުން މަޢުލޫމާތުނިޒާމަކުން އެއްކުރެވޭ ތެރެއިން ނިޒާމެއްގެ ހަރުދަނާ ހަރަކާތްތައް ވިޔަފާރީގެމަސްވެރިކަމުގެ ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމާއި ގެހުއިފިަލނޑާމިގޮތުން، މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގައި ހުއިފިލަނޑާގެމަސްވެރިކަމުގައްޔާއި ހުއިފިލަނޑާގެަމށްޓަކަިއ ބެލެހެއްޓު މޮނިޓަރކޮށް ހަރަކާތްތެރިވަމުންދާ އަންނަނިވި ފަރާތްތައް ލައިސަންސްކުރެވޭނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 35 މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދުފަހަރު؛ ހުއިފިލަނޑާގެވިޔަފާރި ބޭނުމަށް (ހ) (މީގެ ތެޭރގައި ޕްރޮސެސްކުރުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތައް ހުއިފިލަނޑާ ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް (ށ) ސީރާކުރުމާއި، ކެއްކުމާއި ހިއްކުން ހިމެނޭހެން). އި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތާއި، ލަިއސަންސްގެ މުއްދަތާއި ފީ އެދުމާއި، ދޫކުރުމާއި، އައުކުރުމާއި އަދި ބާޠިލުކުުރމުގަލައިސަންސަށް މަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި، ހުއިފިލަނޑާގެެނ ގޮތް އަދި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ މަސްވެރިކަންކުރުމަށް ލައިސަންސް ދޫކުރެވޭ މީގެ އިތުރުން، ހުއިފިލަނޑާގެ ބެލެހެއްޓުާމބެހޭ ގަވާއިދުގައި ބަާޔންކުރެވޭނެއެވެ. ދަފުތަރެއް މިނިސްޓްރީްނ ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތުއެންމެހައި އުޅަނދުފަހަރާއި އުޅަނދުފަހަރުތަކުގެ ކެޔޮޅުންނާއި ަފޅުވެރީންގެ އެކުލަވައިލައި ބެލެހެއްޓޭނެއެވެ. އެއްކުރުމާއި ބެލެހެއްޓުން މަޢުލޫމާތު 5.3 އެ މަސްވެރިކަމެއް ،އާބާދީގެ މިންވަރު ހިސާުބކޮށް ،މަސްވެރިކަމުގައި ހިފާ މަހުގެ އާބާދީއަށް އަންނަމުންދާ ބަދަުލތައް ދެނެގަނެ ދެމެހެއްޓެނިވި މިންވަރެއްގައިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި މަސްވެރިކަމުގައި ބާނާ ބާވަތްތަކާއި ،ކުރެވެނީ އާބާދީއަށް ގެއްލުން ނުވާ އެއްކޮށް ބެލެހެއްޓުމަީކ މަޢުލޫމާތުބާވްތައް ހިފުމަށް ކުރެވުނު ހޭދަ (އެފަރޓް) އާ ގުޅޭ އެ ،ބާވަތްތައް ބާނާ މިންވަރާއި އެ ކުރަނީ މަސްވެރިކަމުގެ ލޮގްފޮތް އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާބު ނެގުމުގައިމަސްވެރިކަމުގެ ތަފާސްހިސާ ކަމެކެވެ. މުހިންމު ނިންމުމަށްފަހު އެ ަދުތރުގައި ހިފި ބާވަތްތަކާއި ދަތުރެއް ނުވަތަ މަސްރިޕޯޓެވެ. މަސްރިޕޯޓަކީ މަސްވެރިކަމުގެ ކޮންމެ މަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި ބަލަހައްޓާ ފަރާްތތަކަްށ މަުޢލޫމާތު އެ ބާވަތްތައް ހިފުަމށް ކުރެވުުނ ހޭދައިގެ (އެފަރޓް) އްދުތައް ފަދަ ޙަފޯރުކޮށްދޭ ނިޒާމެވެ. މީގެ އިތުރުން މަސްވެރިކަމުގައި ހޭދަ ކުރެވުނު ތެލުގެ މިންވަރު އަދި މަސް ބޭނި ސަރަ ފެއްދުންތައް އުފައްދާ ފަރާތްތަކުންނާއި ވެސް ލޮގްފޮތް މެދުވެރިކޮށް ނެގެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މަހާއި މަހުގެ އުމަޢުލޫމާތުއިތުރު ތަކީވެސް މަޢުލޫމާއެއްކުރެވެއެވެ. މި އެންމެހައި ަމޢުލޫމާތުގޮތުން ވެސް ތަފާތު ފެއްދުންތަކުގެ ވިޔަފާިރއާ ގުޅޭމިފަދަ އު ްށޓަކަިއ، ދިނުމަދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި މަސްވެރިކަން ކުރުމަށްޓަކައި އަދި މަސްވެރިކަމުގެ ނަފާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ލިބި ތެވެ.މަޢުލޫމާ ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމަށް ޭބނުންކުރެވޭ ، މަސްވެރިކަން ރާވައި ނިޒާމެއް ހަރުދަނާ އެއްކުރެވޭނެ މަޢުލޫމާތު މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގެ ހުއިފިލަނޑާގެ މަސްވެރިކަމާއި ހުއިިފލަނޑާގެމިގޮތުން، ކުރެވޭނެއެވެ.މިނިސްޓްރީއަށް ފޮނުވުން ލާޒިމު މަޢުލޫމާތުމަސްވެރިކަމުގެ ކޮށް، އަންނަނިވި ފަރާްތތަުކން ޤާއިމު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 36 ނުވަަތ މަސް ރިޕޯޓުމި ޕްލޭންގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލައިސަންސް ލިބިގެން މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދުފަހަރުން • ؛ފޮނުުވން މަޢުލޫމާތުލޮގް ފޮތުގެ ؛ފޮނުވުން ރޗޭސް ރިޕޯޓު)ލު (ޕަސީގޮތުގެ ތަފު ނެފަިއވާގަހުއިިފލަނޑާ ކުންގަނެ ޕްރޮސެސްކުރާ ފަރާތްތަ ހުއިފިލަނޑާ • އަދި ޗޭސް ރ(ޕަގަނެފައިވާ ގޮތުގެ ތަފުސީލު ހުއިފިލަނޑާއުފެއްދުންތައް އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކުން ހުއިފިލަނޑާގެ • ފޮނުވުން. ރިޕޯޓު) ފީނުން މަނާކުރުންވައިފުޅި އަޅައިގެން މަސްވެރިކަމުގައި ހުއިފިލަނޑާގެ 5.4 ގެ އަސަރު ވަރަށް ފަސޭހައިން ކުރާ ބާވަތެކެވެ. ދިރުމެއް ކަމުން، އެއީ މަސްވެރިކަމު ހެލިފެލިވެނޫޅޭހުއިފިލަނޑާއަކީ އާންމުކޮށް އިރު ފެނުގެ ނުޖެހި، ިގނަމައްޗަށް އަަރްނ މަށްނޭވާލު ވައިފުޅި އަޅައިގެން ފީނައިގެން މަސްވެރިކަން ކުރުުމގައިޚާއްޞަކޮށް، ނޭދެވޭ އަށްއާބާދީ ހުއިފިލަނޑާގެއަދަދު އެތައް ގުނައަކުން އިތުރުވެ، ހުއިފިލަނޑާ ނެގޭ އުޅެވޭތީ،މަސްވެރިންނަށް އަޑީގައި ށްޓަކަިއ،ހުއިފިލަނޑާގެ އާބާދީ އާލާވުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުމައަދި ސަބަބަށްޓަކައި، އަސަރުކުރުމަށް މަގު ފަހިވެގެން ދެއެވެ. މި ހުއިފިލަނޑާ ނެގުން ވައިފުޅި އަޅައިގެން ފީނައިގެންދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަނަ އަހަރު 1993ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން ހުއިފިލަނޑާ އި ނުވާތީއެކަން އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް ތަންފީޛު ކުރެވިފަ ފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް،ރަސްމީކޮށް މަނާކުރެވި ވަނީ އަޅައިގެން ފީނައެވެ. މިގޮތަށް ފީނާއިރު، ފީނުމުގެ މިންގަނޑުަތކާ ޚިލާފަށް ވަރަށް ފުން ވައިފުޅިނެގުމަށް މިހާރުވެސް ) މަސްވެރިން ފީނައެވެ. ިމކަމުގެ ސަބަބުން ވަރަށް ނުރައްާކތެރި ހާދިސާތައް ހިނގައި، ފުނަށްީމޓަރަށްވުރެ 30ހިސާބުތަކަށް ( ގޮްސފައިވާކަމީ ކަންބޮޑުވާންޖެޭހ މަސްވެރިންބައެއް ނުކުޅެދޭ ާހލަތަށް އަދިވެ، ނުރައްކާ ފުރާނައަްށ މަސްވެރިންގެބައެއް ކަމެކެވެ. ،ނޭދެވޭ އަސަރު ކުޑަ ކުރުމަށާއި ހުއިފިލަނޑާގެ އާބާދީއަށް ކުރާ ބެލެހެއްޓުމެއް ނެތި ކުރާ މަސްވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ހިރާސްތައް ވާދިމާގެ މަސްވެރިކަމުގައި އަިދ ހުއިފިލަނޑާ ހުއިފިލަނޑާގެ ބާވަތްތައް އާލާުވމަށް ފުރުޞަތު ދިނުމަށް އެފަދަ ނުވަތައަޅައިގެން ވައިފުޅި ،މިގޮތުން ކަމެކެވެ. މުހިންމުކެއް އެޅުމަކީ ފިޔަވަޅުތަހަރުދަނާ ރުމަށްޓަކައި މަދުކު އާލާތެއް އެއްވެސް ބޭުނންކުރާ އުޅުމަށް އަޑީގައި ފެނުގެ ޭބނުންކޮށްގެން ވައި ހުންނަ ޕްރެޝަރައިޒްކޮްށފައި ނޭވާލުމަށްޓަކައި ށް، އެކަން ތަްނފީޛުކުރެވޭނެއެވެ. މަނާކޮނެުގން ހުއިފިލަނޑާ ބޭނުންކޮށްެގން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 37 މަސްވެރިކަމުގެ ޙަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން ތިމާވެށްޓަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުޑަކުރުމުގެ ގޮތުން އަޅާ ފިޔަވަޅު 5.5 ނިމުމަށްފަހު، ހުއިފިލަނޑާ ކެއްކި ފެންގަނޑު އާންމުކޮށް އުކައިލަނީ ފަޅުތެރެއަށް ނުވަތަ ހުއިފިލަނޑާ ކައްކައި، ޕްރޮސެސްކޮށް ފެންގަނޑުގައި ހުންނަ ހުއިފިލަނޑާގެ ވިހަ މާއްދާތަކުން ފަރުގައި އުޅޭ ދިރުންތަކަށް ފަރުމައްޗަށެވެ. މިގޮތަށް މިކަން ކުރުމުން، އެ ސާފުކޮށް ހުއިފިަލނޑާ ). މިކަން ހައްލުކުރުމުގެ ގޮުތން،2015(ބަރސް ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރާކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ މީޓަރުގެ 300 އޮންނަ ބޭރަށް ފެށިެގން އުރަފަށުން ނުަވތަ ފަޅުތެރެއަށް ރަށެއްގެ ފެންަގނޑު ބާކީވާ ކައްކައިފައި އަދި މަނާކުރެވިގެްނދާނެއެވެ. އުކައިލުން ނުވަތަ ،އެޅުން ތެރެއަށް ސަރަޙައްދުގެ ންދޫކުރު ސެޓުފިކެޓުކެޗް 5.6 އައި.ޔޫ.ޔޫ) -ތި ކުރާ (އިލީގަލް، އަންރެގިއުލޭޓަޑް ެއންޑް އަންރިޕޯޓެޑް ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ރިޕޯޓުކުރުމެއް، އަދި ބެލެހެއްޓުމެއް ނެ އެންމެހައި އުފެއްދުންތަކަކީ މަހުގެ މަސްވެރިކަން ހުއްޓުވުމަށާއި، ދިެވހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގައި ބަދަލުކުރެވޭ މަހާއި ހަރުދަނާ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން ބެލެހެއްޓިފައިވާ މަސްވެރިކަމަކުން ބާނައި، ތައްޔާރުކޮށްަފއިވާ އުފެއްދުންތަކެއްކަްނ ފިޔަވަޅެކެވެ. މުހިންމުކުރުމަކީ ޤާއިމު އްނިޒާމެ ދޫކުރުމުގެ ސެޓުފިކެޓު ޗްކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ކެ ހުއިފިލަނޑާެގ ކޮންމެ ކުރެވޭ އެކްސްޕޯޓުނިޒާމު ފުޅާކޮށް، ދޫކުރުމުގެ ސެޓުފިކެޓު ޗްޮކްށފައިވާ ކެޤާއިމުމިގޮތުން މިނިސްޓްރީން ސެޓުފިކެޓު ޗްލާޒިމުކުރެވޭނެއެވެ. ކެ އޮތުން ސެޓުފިކެޓެއް ކެޗް ދޫކޮށްފައިވާ މިނިސްޓްރީން ެއކު ކުގެ ޝިޕްމަންޓަކާއުފެއްދުންތަ ތާއި، ހުއިފިލަނޑާ ނެގި ތާރީޚު މަޢުލޫމާނިޒާމު މެދުވެރިކޮށް އެކްސްޕޯޓުކުރާ ހުއިފިލަނޑާ ނަގައިފައިވާ އުޅަނދުގެ ދޫކުރުމުގެ ގެ އަލީގައި ހުއިފިލަނޑާ ނެގީއްސުރެ މަޢުލޫމާތުއެއްކުރެވޭނެއެވެ. އަދި މި މަޢުލޫމާތުއަދި ހުއިފިލަނޑާ ޕްރޮސެސްކުރި ފަރާތުގެ އުފެއްދުންތައް ކަޑައްތުކޮށްފައިވާ އެންމެހައި މަރުހަލާތައް ފަރާތްތަކަށް ފޯރުކޮށްދެވެންދެން އެއޭގެ އުފެއްދުންތައް ގަންނަ ދެނެގަތުމަށް (ޓްރޭސަިބލިޓީ ޔަޤީންކުރުމަށް) މަގުފަހިވެގެންާދނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 38 ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅުތައް 5.7 ނެތް ހާލަތުގައި ނުވަތަ ވަކި ކަމެއް ޔަޤީންކުރެވިފައި މަޢުލޫމާތުސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ހޯދައިފައިވާ ފުރިހަމަ ފިޔަވަޅެއް ނާޅައި ދޫކޮށްލުމުގެ ސަބަބުްނ ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އަދި މޫސުމީ ބަދަލުގެ ،ނެތް ހިނދުގައި ވެސް ސަބަބުން މާޙައުލީ ނިޒާމަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ދެމެހެއްެޓނިވި ހަމަތަކުގެ ތެރެއިްނ މެނޭޖްުކރާ ފަރާތްތަކުން ބާރުއަޅާ ގިނަ ސައިންސްވެރިންނާއި ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުމަްށޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ މިގޮތުން ހުއިފިލަނޑާގެ ސްޓޮކް މެނޭޖްކުރުމަށް މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ). 1982ކަމެކެވެ (ޔޫ.އެން.ސީ.އީ.ޑީ.، ހާލަތުގަިއ އެފަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ނިްނމިދާނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގަިއ އެޅުމަށް ފެނިއްޖެ އިތުރުން އެހެނިހެްނ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތައް ހިމެނެެއވެ. މަނާކުުރން؛ހުއިފިލަނޑާ ނެގުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަކި ސަރަޙައްދަކުން (ހ) ން މަނާކުރުން؛ކުރުއެކްސްޕޯޓުވަކި ބާވަތެއް ނެުގން، ޕްރޮސެސްކުރުން ނުވަތަ ހުއިފިލަނޑާގެ (ށ) ކުރެވޭނެ ހުއިފިލަނޑާގެ ސައިޒް ލިމިޓްތަކެއް ކަނޑައެޅުން؛ އެކްސްޕޯޓުނެގޭނެ ނުވަތަ )ނ( ކުރެވޭނެ ނުވަތަ ނެގޭނެ ހުއިފިލަނޑާގެ ބާވަްތތަކުގެ ކޯޓާއެއް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޛުކުރުން؛ އެކްސްޕޯޓު (ރ) ހަރަކާތްތަކާގުޅޭ ގޮތުން ެއހެނިހެން ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން.ހުއިފިލަނޑާގެ ސްޓޮކަށް އަސަރުކޮށްފާނެ (ބ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 39 : ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރުނ6ްބާބު ލައިފައިވާ އިސްތިރާޖުތަކާއި ހަރަކާތްތައް ޕްލޭންގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ އިވުމަށް އެކުލަވަމި ޕްލޭންގެ އަމާޒުތަކަށް ވާސިލު ށް، އެ ކަންކަން ތަންފީޛު ކުރުމަކީ މިނިސްޓްރީގެ ޒިންމާއެކެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން، މަތިން ކަމާގުޅޭ އިދާރާތަކާ އެކު ވިލަރެސްކޮ މަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި، ބެލެހެްއޓުމާ ގުޅޭ ފިޔަވަޅުތައް ހުއިފިލަނޑާގެމި ޕްލޭންގައި ހިމަނައިފައިާވ މަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގެ ގަވާއިދެްއ ހުއިފިލަނާޑގެތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި މަސްވެރިަކމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަުށން އެކުލަވައިލެވޭނެއެވެ. އަދި މި ްޕލޭންގެ ދަށުްނ މޯލްޑިވްސް މެރިން ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޓުން ުކރަންޖެހޭ ތަޙްލީލުކުރުމާގުޅޭ ންސްޓިޓިއުޓްގެ ފަރާތުން އެންމެހައި ހަރަކާތްތައް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ގޮތް ބަޔާންކުރާ އެކްޝަން ޕްލޭނެއް އެ އި އެކުލަވައިލަންވާނެއެވެ. މުރާޖަޢާކުރުން ޕްލޭން މުޠާލިޢާކުރުމާއި :7ބާބު ހުއިފިލަނޑާގެ ރުމުގައިކުުމޠާިލޢާޕްލޭން ނެވެ. އަހަރަކުން )ހަތަރެއް( 4މެ ކޮންވޭނީ ޮކށް މުރާޖަާޢކުރެމުޠާލިޢާ މި ޕްލޭން އެކްސްޕޯޓަރުންނާއި ،އިޕްރޮސެސްކުރާ ފަރާތްތަކާ ،ލައިންސަންސް ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކާއި ،މަސްވެރިކަން ކުރާ ފަރާތްތަކާއި ރެވޭނެއެވެ. އަދި ޕްލޭންގައިވާ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އަވަސް ބައިވެރިވުން ކަށަވަރު ކު ވެރިންގެމަޞްލަޙަތުއެހެނިހެން އަދި މަޝްވަރާާއއެކު އެފިޔަވަޅެއް މުޠާލިޢާކޮށް، ަތންފީޛުކުރެވޭނޭ އިންތިޒާުމ ގޮތަކަށް ބަދަލުކުރަްނ ޖެހިއްޖެ ާހލަތެއްގައި، ކޮމިޓީގެ ހަމަޖެއްސޭނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 40 ކަރުދާސްތައް ފައިވާހަވާލާދީ –. އެކްސްޕްލޮއިޓޭޝަން އޮފް ރީފް ރިސޯސަސް 1997އަޙްމަދު، އެޗް.، މުޙައްމަދު، އެސް. އެންޑް ސަލީމް، އެމް. އާރު. އިން ޑީ.ޖޭ. 167–137މަރ، ރީފް ޝަރކްސް، ޖަޔަންޓް ކްލޭމްސް، ލޮބްސްޓަރސް އެންޑް އަދާސް. ޕޭޖްސް -ޑެ-ބެޗް ނިކަރސަން އެންޑް އެމް. އެޗް. މަނިކު (އެޑްސް). ވޯކްޝޮޕް އޮން އިންޓެގްރޭޓެޑް ރީފް ރިސޯސަސް މެނޭޖްމެންޓް އިން ފް ބެންގާލް ޕްރޮގްރާމް، މެޑްރާސް، އިންޑިޔާ.ދަ މޯލްޑީވްސް. ބޭ އޮފް ބެންގާލް ޕްރޮގްރާމް. ބޭ އޮ . ކަންޓްރީ ރިޕޯޓު އޮން ފިޝަރީޒް 2003އެޑަމް، އެމް. އެސް. އެންޑް ރަޝީދު. އެޗް. އެންޑަސަން، އެސް. ސީ.، ސްޓެޓިސްޓިކްސް އިން ދަ މޯލްޑިވްސް. . ސީރިއަލް 2011އެޗް. ކޭ. ،ލޮޓްޒްެއމް. އާރު. އެންޑް ،ވޮޓްސަން ،ޖޭ.ފުލެމިންގް، އެންޑަސަން، އެސް. ސީ.، .339–317): 3(12އެކްސްޕްލޮރޭޝަން އޮފް ގްލޯބަލް ސީކިއުކަންބާ ފިޝަރީޒް. ފިޝް އެންޑް ފިޝަރީޒް. . ބަޔޯޑައިވާސިޓީ، ރިސޯސަސް އެންޑް ކޮންޒަވޭޝަން އޮފް ބ. އެޓޯލް (ރިޕަބްލިކް އޮްފ 2012އަންޑްރެފޮއުއޭ، އެސް. ).590( 590އެންޑް ބަޔޯސްފިޔަރ ރިޒާވް. އެޓޯލް ރިސާޗް ބުލެޓިން މޯލްޑިވްސް): އަ ޔުނެސްކޯ މޭން ސިޓީ އެސެސްމަންޓް ފޮރ މޯލްޑިވްސް ބ އެޓޯލް. މާލެ، ރިޕަބްލިކް އޮފް މޯލްޑިވްސް.ރ. ބަޔޯޑައިވ2005ަބަރސް، އޭ. ވީ. ނޮޑަރމް ސްޓަޑީޒް ކިސް. އެރީފް ކޮމިއުނިޓީ-ނޮޑަރމްސް އޮން ކޮރަލްކި. ދަ އިންފްލުއެންސް އޮފް އ1989ެބަރކްލަންޑް، ސީ. .79–1(ފެބްރުއަރީ): .http://www.coralreefcpr.org/sea-cucumbers.htmlބާސް މް. ސީ ކިއުކ2016ަކޮރަލް ރީފް ސީޕީއާރު. އެޓޯލް، މޯލްޑިވްސް. ބެކް .ބާސް އިން ދަ ނޯތު އޮފް ބމް. ފީލްޑް އޮބްޒަވޭޝަންސް އޮފް ސީ ކިއުކަ 2015ޑުކަރމް، އެފް. .37–33ބުލެޓިން (މާޗް): މެއަރ-ޑެ މްބާސް އިން އަރި އެޓޯލް، ެއންޑް ކޮންޕެރިސަން ވިތު ޓޫ މް. ފީލްޑް އޮބްސަވޭޝަންސް އޮފް ސީ ކިއުކ2016ަޑުކާމް، އެފް. .14–19(މޭ):36އަރ އިންފޮމޭޝަން ބުލެިޓން މި-ޑެ-ޝްބެ .ސީ.ޕީ.ނިއާބައި އެޓޯލްސް އިން މޯލްޑިވްސް. އެސް ޓިނޮއިޑިްސ ކިސް ލަޑް ސީ ކިއުކަންބާ ސޮރމްސް އޮފް ދަ އާމަޒަނިފީޑިންގް މެކެ-. ސަސްޕެންޝަނ1978ްފެންކްބޮނަރ، ޕީ. ވީ. .25–11):1(31ކްލާކް. ޖާނަލް އޮފް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މެރިން ބަޔޮލޮޖީ އެންޑް އިކޮލޮޖީ .52):1(116ބްރޭޓް ބަޔޮލޮޖީ . ޕްރެޑޭޝަން އޮން ހޮލޮތުރިއަންސް: އަ ލިޓަރެޗަރ ރިވިއު. އިންވާޓ1997ަފްރަންކޮރ، ޕީ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 41 (ސީ ކިއުކަމްބާ) ފިޝަރީ އިްނ ދަ މޯްލޑިވްސް. ބޭ އޮފް ބެންާގްލ އަރ މި-ޑެ-ޝް ބެ. ރިވިއު އޮފް ދަ 1992ޖޮސެފް. އެލް. .ެމްޑާރްސ، ިއްނިޑއާ ، ޕްރޮގްރާމް އެންޑް ޕުގެޓް ސައުންޑް. ބިއާ، ސައުތް އީސްޓް އެލެސްކާ މް. ސީ ިކއުކަމްބާސް އޮފް ބްރިޓިޝް ކޮލަ 1997ލެމްބަރޓް. ޕީ، ރޮޔަލް ބްރިޓިޝް ކޮލަމްބިއާ މިއުޒިއަމް. . 2004އޭ. ،ސިއަރރމައެފް. ެއންޑް -.ޖޭހަމެލް، އެސް. ،އުތިކް ،އެސް.ޕަރސެލް، ސީ. ކޮނަންޑް.، ، .އޭ ، ލޮވަޓެއްލީ ްޒ ޓެކްނިކަލް ޕޭޕަރ، އެޑްވާންސަސް އިން ސީ ކިއުކަމްބާ އެކުއަކަލްޗަރ އެންޑް މެނޭްޖމަންޓް. ޕޭޖް އެފްއޭއޯ ފިޝަރީ . ރޯމް.463ނަމްބަރ. . ޑެއިލީ ބަރޮއިންގް ސައިކްލް އެންޑް ފީޑިންގް 1999އެފް. -ޖޭ.ހަމެލް. އެސް. ސީ. އެންޑް ބެއްޓަލްގްލެްނ، ސިއަރ. އޭ،. ރމަ . ޖާނަލް އެކްޓިވިޓީ އޮފް ސީ ކިއުކަމްބާސް ހޮލުތުރިއާ ސްކަބްރާ އިން ެރސްޕޮންސް ޓު އެންވަޔަރަމަންޓަލް ފެކްޓަރސް .156–125):1(239އޮފް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މެރިން ބަޔޮލޮޖީ އެންޑް އެކޮލޮޖީ . ޕިރިއޮޑިކް މޫވްމަންޓް، ރެކްރޫޓްމަންޓް އެންޑް 2000އެފް. -ޖޭ. ،ހަމެލްއެސް. ސީ. އެންޑް ބެއްޓަލްގްލެން، ސިއަރ. އޭ،. ރމަ ހޮލުތުރިއާ ސްކަބްރާ އިން ސޮލޮމޮން އައިލެންޑްސް. ލޭޓަޑް ޑިސްޓްރިބިއުޝަން އޮފް ދަ ސީ ކިއުކަންބާ ރި-ސައިޒް .100–81:440ހައިޑްރޯ ބަޔޮލޮޖިއާ ޖެނެސިސް ޓޯމީކޮންޓްރޯލް އޮފް ގެ ސްނަނަސް އެންޑް އެކްސޯޖި. އެންޑޮޖ2009ިއެފް. -.ޖޭ ،ހަމެލްސިއަރ. އޭ،. އެންޑް ރމަ 6-1):09(55ބަޔޮލޮޖީ ންސަސް އިން މެރިން ނޮޑަރމްސް. އެޑްވާކިއެންޑް ސްޕޯނިންގް އިން އެ ޝްބެ. ފީލްޑް އޮބްސަވޭޝަންސް އޮފް ސީ ކިއުކަންބާސް އެޓް ނޯތު މާލެ އެޓޯލް ިއން ދަ މޯލްޑިވްސް. 2008މުތިގާ، އެން. .37-33ބުލެޓިން (މާޗް):އަރ މި-ޑެ އެންޑް މޫވްމަންްޓ . ފީޑިންގް 2013އެފް. ،ޓޫޔާޖޭ. އެމް. އެންޑް ބައްރިއޯ، ،އެސް.ގާސިއަރ ސަންޒް.، ނަވަރޯ، ޕީ.ޖީ.، .2966–2957):11(160ރިއާ ސަންކްޓޮރީ. މެރިން ބަޔޮލޮޖީ ޕެޓާންސް އޮފް ދަ ސީ ކިއުކަންބާ ހޮލޮތޫ . ކޮންޓްރާސްޓިން 2014އެފް. ،ޓޫޔާޖޭ. އެމް. އެންޑް ބައްރިއޯ، ،އެސް.ގާސިއަރ ސަންޒް.، ނަވަރޯ، ޕީ.ޖީ.، ނެންސިސް ބިޓުވީން އެޖަސަންޓް ނިއަރޝޯ ހެބިޓެޓްސް. އާގި ރިއާޑިސްޕްލޭސްމަންޓް އޮފް ދަ ސީ ކިއުކަންބާ ހޮލޮތޫ . އެލްސެވިއަރ ބީ.ވީ.130-123:453ލޮޖީ ކޮޖާނަލް އޮފް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މެރިން ބަޔޮލޮޖީ އެންޑް އި ރސް. އެޑިޓަ ޓާ. ޕޭޖް އިން ޒެޑް. ކިއު. ޒަންގް އެންޑް ޑަބްލިއު. ޝިއަރ،ނޮޑަރމެކިފައިލަމް އެ. 2007އެލް. ޕޯސަން، ޑީ. . މެގްނޯލިއާ ޕްރެސް، އޯކްލެންޑް، 166ލިނިއަސް ޓާސެންޓެނަރީ: ޕްރޮގްރެސް އިން އިންވާޓަބްރޭޓް ޓެކްސޮޮނމީ ވޮލިއުމް ނިއުޒީލެންޑް. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 42 ކޮލޮޖިކަލް ރޯލް އޮފް އެކްސްޕްލޮއިޓެޑް . އ2016ިއެމް. ،ބާންއެސް. އެންޑް އުތިކެ، ،ސީ.ކޮންރެޑް، ޕަރސެލް، އެސް.، ބާސް.މްސީ ކިއުކަ ޝަލީ އިންޕޯޓަންްޓ ސީ ކިއުކަންބާސް އޮފް ރ. ކޮމ2012ަސީ. ކޮންރެޑް. ޑަބްލިއު. ވައި. އެންޑް ، ސަމީންޕަރސެލް، އެސް. ދަ ވޯލްޑް. ރޯމް. ޕްރޮސީޑިންގްސް އޮފް 124–109ސް ނޮޑަރމް ފިޝަރީޒް އޮފް ދަ ވޯލްޑް: އަ ރިވިއު. ޕޭޖަ ކި . އ1984ެސްލޯން، އެން. އޭ. ނޮޑަރމް ކޮންފަރެންސް. ގަލްވޭ.ކިނަލް އެނޭޝަ ރދަ ފިފްތު އިންޓަ . ރިއޯ ޑިކްލެރޭޝަން އޮން އެންވަޔަރަންެމްނޓް އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް. 21. އެޖެންޑާ 1982ޔޫ.އެން.ސީ.އީ.ޑީ. A/CONF.151/26 (Vol. I) ެންސް އޮން އެންވަޔަރަންމެންޓް އެންޑް . ޔުނައިޓެޑް ނޭަޝްނސް ކޮންފަރ ނޭރޯ، ބްރެޒިލް.ޑިވެލޮޕްމަންޓް. ރިއޯ ޑި ޖެ ރިއަންސް ފިޝްޑް ހޮލޮތޫރ . ސްލޯ ގްރޯތު އެންޑް އޯވ2004ަޖޭ. އޭ. އެޗް. ،ބެންޒީޑީ. އެންޑް ވެލްޗް.، އުތިކެ، އެސް.، ސްކޭލް ސަރވޭސް. -އޮން ދަ ގްރޭޓް ބެރިއަރ ރީފް: އެވިޑެންސް ޑީއެންއޭ ފިންގާޕްރިންޓްސް އެންޑް ރިޕީޓެޑް ލާޖް .1404-1395):5(18ކޮންޒަވޭޝަން ބަޔޮލޮޖީ ޝަލް ޑިސްޓްރިބިއުޝަން އޮފް ސީ . ފެކްޓަރސް ކޮންޓްރޯލިންގް ސްޕ1982ެއެފް. އެސް. ،ޗިއާ ޔަންގް، ސީ. އެމް. އެންޑް ސް: ސެޓްލިންގް އެންޑް ޕޯސްޓް ސެޓްލިންގް ިބހޭވިއަރ. މެރިން ބަޔޮލޮޖީ ޓޮނޮއިޑި ކިލަސް ކިއުކަންބާ ސޯ 69)2:(195-205. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 43 ބަސްކޮށާރު :1 –ޖަދުވަލު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގައި އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ކުރުން އެކުއަކަލްޗަރ (ހ) ، އާލާކޮށް ،ދިރުވައި ،ފެނުގެ ދިރުންހުރި ަވސީލަތްތައް ވިއްސައި، ތެރޭގައި ގެންގުޅެ ބޮޑުކުރުން. ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް (ށ) މަސްވެރިކަންކުރުން މަންފާއެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން މަސްވެރިކަންކުރުން.މާލީ (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު)ގެ ދަށުްނ 2019/14ޤާނޫނު ނަްނބަރު: ތަންފީޛީ އޮފިސަރު (ނ) ވަނަ މާްއދާގެ ދަށުްނ 57ޤާނޫނުގެ ހަދާ ގަވާއިދުތައް ތަންފީޛުކުރުމަްށޓަކައި އެ ކަނޑައަޅާފައިވާ ކޮންމެ އޮފިސަރެއް. ވަނަ 58ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ 2019/14ޤާނޫނު ނަންބަރު ފިޝަރީޒް ރޭންޖަރު (ރ) އައްޔަންކުރާ ފަރާތްތައް. މާއްދާގެ ދަށުން، މިނިސްޓްރީން ؛މެރުމަށާއި ބޭނުމަށް މަސް ހޯދުން، ނެގުމަށާއި، ހިފުމަށާއި )1( މަސްވެރިކަންކުރުން (ބ) ނުވަތަ މެރުމަށް ، ނެގުމަށް، ހިފުމަށް، މަސް ހޯދުމަށް )2( ؛މަސައްކަތްކުރުން މެރުން ނުވަަތ ، ނެގުން، ހިފުން، އެކަންކަމުގެ ނަތީޖާއަކީ މަސް ހޯދުން )3( މަސް ބޭނުންކަމުގައި ހިމެޭނ އެނޫންވެސް އެހެން ޙަރަކާތްތައް ؛ހިންގުން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 44 މަސް ޖަމާކުރުވުމަށް ބޭނުންކުރާ ، ހިމެނޭގޮތަށް ]ރޭޑިއޯ ބީކަން[ )4( ހޯދުްނ ، އެގްރިގޭޓްކުރުމާގުޅޭ ސާމާނު ބެހެއްޓުންއާލާތް ނުވަތަ ؛ނުވަތަ އަނބުރާ ހޯދުން މޫދުގައި ނުވަތަ ކަނޑުގައި ނުވަތަ ރަށެއްގެ އެއްގަމުގައި މި މާއްދާގެ )5( ަވނަ ނަްނބަުރ ) 3( ،ވަނަ ނަންބަރާއި) 2(، ) ވަނަ ަނންބަރާއ1ި( ) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބުނެފައިވާ އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް 4ނުވަތަ ( ހިންގުމަށް ތައްޔާރުވުމަށްޓަކައި އެއްވެސް ކަމެއް ހިންގުން. މަސްވެރިކަމަށް ބޭނުންކުރާ ނުވަތަ މަސްވެރިކަންކުރުމަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިާވ އުޅަނދު ޅ)( ނުވަތަ ޢާންމު ގޮތެއްގައި މަސްވެރިކަން ނުވަތަ މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ބާވަތެއްގެ އެއްވެސް އުޅަނދެއް، ކަނޑު ބޯޓެްއ ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށް ބޭނުންކުރާ ނުވަތަ އެނޫންވެސް އުޅަނދު. މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭ ގޮތުން، މަސްވެރިކަމުގެ ދަތުރުގެ މަޢުލޫމާތުމަސްވެރިކަމުގެ ލޮގްފޮތް (ކ) ރެކޯޑުކުރުމަށް މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅައި ފޯރުކޮށްދޭ ވަސީލަތް. ގެ (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު) 2019/14ނަންބަރު: ޤާނޫނު މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭން (އ) ހިންގައި ބަލަހައްޓައި އަދި ، ތިން ވަނަ ބާބާ ގުޅިގެން މަސްވެރިކަން ރާވައި .ތަރައްޤީކުރުމާގުޅޭ ޕްލޭން އެ ވަގުތަކު ހުރި އެންެމ ިއސް ޒިންމާ ، މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދެއްގައި ކެޔޮޅު (ވ) ވާލުވެފައިވާ ފަރާތް.ހަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 45 އެކުއަކަލްޗަރކުރުމުގެ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން މަސްވެރިކަމާގުޅޭ އެންމެހައި މިނިސްޓަރ (މ) ވާލުވެފައިވާ ވަޒީރު.ހަކަންކަމުގެ ޒިންމާ އެކުއަކަލްޗަރކުރުމުގެ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން މަސްވެރިކަމުގެ އެންމެހައި މިނިސްޓްރީ (ފ) ވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާ.ހަކަންކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ނެތް މަޢުލޫމާތުސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ހޯދައިފައިވާ ފުރިހަމަ ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅު (ދ) ހާލަތުގައި ނުވަތަ ވަކި ކަމެއް ޔަޤީންކުރެވިފައިނުވާ ހިނދުގައި، ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ހަމަަތކުގެ ތެރެއިން ބެލެހެްއޓުމަށްޓަކައި، ފިޔަވަޅެއް ނާޅައި ދޫކޮށްލުމުގެ ސަބަުބން ލިބިދާނެ ގެއްލުމަަކށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޤުދުރަީތ ށް އަޅާ ފިޔަވަޅު.ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުމަ ޕްރޮސެސްކުރުން ނުވަތަ (ތ) ޕްރޮސެސްކުރުމުގެ ހަރަކާތެއް ހިންގުން ގިނަ ދުވަހަށް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ޕެކެޓްކުރުމަށް ނުވަތަ ބަންދުކުރުމަށް ނުވަތަ މަހަށް އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ބަދަެލއް ގެނައުމަށް ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް. އަދި އެ ތަނެއްގައި: ،ޢިމާރާްތތަކާއި އެނޫްނވެސް ތަންތަން ،ބިންބިމާއި ޕްރޮސެސްކުރާ ތަންތަން (ލ) ،ސާފުކޮށް ،މަސް ނުވަތަ އެކުއަކަލްޗަރގެ އުފެއްދުންތައް )1( ،ހިއްކައި ،ލޮނުއަޅައި ،ގަނޑުކޮށް ،ފިނިޮކށް ،ބަންދުކޮށް ދިވެހިރާއްޖެއިންއާއި އެނޫންވެސް އެހެންގޮތަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ ނުަވތަ ؛ބޭރުގައި ވިއްކުމަށް ތައްޔާރުކުރާ ތަންތަން ،ހިއްކައި ،ދަޅުގައި ބަންދުކޮށް ،ބަންދުކޮށް ނުވަތަ ޕެކެޓުކޮށް )2( ގަނޑުކޮށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ،ފިނިކޮށް ،ލޮނުއަޅައި ،ސާފުކޮށް ބޭރުގަިއ ދިވެހިރާއްޖެއިންއާިއ އެހެންގޮތަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 46 މަސް ނުވަތަ އެކުއަކަލްޗަރގެ ،ވިއްކުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި އުފެއްދުންތައް ރައްކާކޮށްފައި ބަަހއްޓާ ތަންތަން. ފިޝަރީޒް އިންފޮމޭޝަން (ގ) ކެޔޮޅު -ސިސްޓަމް މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ހަރަކާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ރިކޯޑުކުރުމަށާއި މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ހަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭުނންވާ ލައިސަންސާއި ހުއްދަ ދޫކުރުމަށް މިނިސްޓްރީްނ ޤާއިމުކޮށްފައިވާ އޮންލައިން ނިާޒމު. އެއް ދިރުމުން އަނެއް ދިރުމަށް ހަކަތަ ދަތުރުކުރާ މަގު. ފުޑް ޗެއިން (ޏ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 47 ބާވަތްތައް: އާންމުކޮށް ރާއްޖޭގައި ނަގާ ހުއިފިލަނޑާގެ 2ޖަދުވަލު ނަން ތަސްވީރު Actinopyga echinites ސައިންޓިފިކް ނަން: ބްރައުންފިޝް އާންމު ނަން: ދިވެހި ނަން: ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް:އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް )ނެތި ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތްވަލްނަރަބަލް ( Actinopyga lecanora ސައިންޓިފިކް ނަން: ސްޓޯންފިޝް އާންމު ނަން: ފުޅި އްފިލި މުށި / ބު ދިވެހި ނަން: ޑޭޓާ އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: ލަތު ދެނެގަތުމަށް ފުދޭވަރަށް ހާ އާބާދީގެ ޑެފިޝަންޓް ( ލިބިފައި ނެތް) މަޢުލޫމާތު Actinopyga mauritiana ސައިންޓިފިކް ނަން: ސަރފް ރެޑްފިޝް އާންމު ނަން: ރަތް މުށި ދިވެހި ނަން: އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: )ވަލްނަރަބަލް (ނެތި ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތް Actinopyga miliaris ސައިންޓިފިކް ނަން: ލެކްފިޝް ބް އާންމު ނަން: ކަޅު މުށި ދިވެހި ނަން: އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: )ވަލްނަރަބަލް (ނެތި ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 48 Bohadschia argus ސައިންޓިފިކް ނަން: ފިޝް ލެޕަޑް އާންމު ނަން: ސަމިޓް ކިރު / ލައްޖެހި ކިރު ދިވެހި ނަން: ލީސްޓް އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކޮންސަރން ( ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ) Bohadschia vitiensis ސައިންޓިފިކް ނަން: ފިޝް ސޭންޑް ބްރައުން އާންމު ނަން: ގާބުޅާ ދިވެހި ނަން: ޑޭޓާ އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: ލަތު ދެނެގަތުމަށް ފުދޭވަރަށް ހާ ޑެފިޝަންޓް (އާބާދީގެ ލިބިފައި ނެތް) މަޢުލޫމާތު Holothuria atra ސައިންޓިފިކް ނަން: ލޮލީފިޝް އާންމު ނަން: ހޮޅި ދިވެހި ނަން: ލީސްޓް އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު ކޮންސަރން ( ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ) Holothuria fuscogilva ސައިންޓިފިކް ނަން: ވައިޓް ޓީޓްފިޝް އާންމު ނަން: ކަނޑު ބަޓު / މަސް ބަޓު / ހުދު ބަޓު ދިވެހި ނަން: އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: ނެތި ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތް) ވަލްނަރަބަލް ( ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 49 Holothuria fuscopunctata ސައިންޓިފިކް ނަން: އެލެފަންޓް ޓްރަންކްފިޝް އާންމު ނަން: އެލެފަންޓް / ވަނދުކެޔޮ ދިވެހި ނަން: ލީސްޓް އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ހާލަތާ މެދު އާބާދީގެ ކޮންސަރން ( ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ) Holothuria nobilis ސައިންޓިފިކް ނަން: ބްލެކް ޓީޓްފިޝް އާންމު ނަން: ފަޅު ބަޓު ދިވެހި ނަން: އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: ވަރަށް ބޮޑަށް ނެތި ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު އެންޑޭންޖަރޑް ( އޮތް) Bohadschia marmorata ސައިންޓިފިކް ނަން: ޗޯކްފިޝް / ބްރައުން ސޭންޑްފިޝް އާންމު ނަން: ހުދު ކިރު ދިވެހި ނަން: ޑޭޓާ އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: ލަތު ދެނެގަތުމަށް ފުދޭވަރަށް ހާ އާބާދީގެ ޑެފިޝަންޓް ( ލިބިފައި ނެތް) މަޢުލޫމާތު Stichopus herrmanni ސައިންޓިފިކް ނަން: ކަރީފިޝް އާންމު ނަން: ކަރީ ދިވެހި ނަން: ނެތި ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތް)ވަލްނަރަބަލް ( ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 252އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 50 Stichopus chloronotus ސައިންޓިފިކް ނަން: ގްރީންފިޝް އާންމު ނަން: ކަށި / ފީރު ދިވެހި ނަން: ލީސްޓް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް:އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ހާލަތާ މެދު އާބާދީގެ ކޮންސަރން ( ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ) Thelenota ananas ސައިންޓިފިކް ނަން: ޕްރިކްލީ ރެޑްފިޝް އާންމު ނަން: އަލަނާސި ދިވެހި ނަން: އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: ވަރަށް ބޮޑަށް ނެތި ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު އެންޑޭންޖަރޑް ( އޮތް) Thelenota anax ސައިންޓިފިކް ނަން: އެމްބަރފިޝް އާންމު ނަން: ކައްޗަލަ ދިވެހި ނަން: ޑޭޓާ އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ރެޑް ލިސްޓްގައިވާ ސްޓޭަޓސް: ލަތު ދެނެގަތުމަށް ފުދޭވަރަށް ހާ އާބާދީގެ ޑެފިޝަންޓް ( ލިބިފައި ނެތް) މަޢުލޫމާތު