Maldives Reef Fishery Management Plan

` ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތައް ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކޮށްދިނުމަށް އެދި • އަށެވެ. legalaffairs@po.gov.mv ފޮނުއްވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް ބޮޑުތަކުރުފާނުމަގު މާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ 3336211 ފޯނު: 7242885: މޯބައިލް www.gazette.gov.mvވެބްސައިޓް: 49ލިއުމް: ވޮ 274އަދަދު: 2020 ންބަރުޑިސެ 24 – 1442 ޖުމާދަލްއޫލާ 9ތާރީޚު: ބުރާސްފަތި ޕްލޭން ގެެމނޭޖްުކރުމު މަުހގެ މަްސވެިރކަންަފރުދިެވހިާރއްޭޖގެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 3 c ޕްލޭން ގެެމނޭޖްުކރުމު މަުހގެ މަްސވެިރކަންަފރުދިެވހިާރއްޭޖގެ 2020ަބރު ޑިސެން މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަސް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރ މާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 4 މިނިސްޓްރީ އޮްފ ފިޝަރީޒް، ެމރިން ިރސޯަސސް އެްންޑ އެގްރިކަލްަޗރ 2020 ©ކޮޕީރައިޓް އެހެްނގޮތަކަްށ ޕްލޭނާއި ޕްލޭްނގަިއވާ ަމޢުލޫމާތު ބޭުނންކުރުާމއި ނަކަލުކުުރާމއި ޢާންމުކޮށް ފޯރުކޮްށދިުނމަކީ މިިނސްޓްީރން ތަރުީޙުބދޭ ކަމެެކވެ. މި މެޭނޖްަމންޓް ނަން އޮްނނަ ގޮތަްށ، ޕްލޭންަގއިާވ ބަޔާންކޮށްފަިއނުާވހައި ހިނދަކު ައދި ިމނިސްޓްީރއަކީ ކޮޕީރައިްޓގެ މުަޞއްނިފު އަދި ަމްސދަރުކަން އެކަށީެގންާވގޮތަށް ެފން ށް، ޑައުންލޯޑްކޮށް އަިދ މަޢުލޫމާތު، ވިޔަފާީރގެ ބޭުނމަށް ފިޔަަވއި، ކިޔެުވމާިއ، ދިާރސާ ކުރުާމއި، ކިަޔވަިއދިުނމުގެ އިތުރުން އެހެނިހެން ބޭުނމަށް ނަކަލުކޮ ޕްރިންޓް ކުރެިވދާެނއެވެ. މިނަތު ލުބްނާ ބްރާިހމް، އާ ޒާުރ، މުންިޝދާ އި ްއވާ ަރއުފަތު ނިޙަލިޔުންތެރިން: ާޢއިޝަތު ސާާރ މުަޙއްަމދު ިޝމާލް،، މަދު ޝިފާޒް، ާއދަމް ޒިާޔދު އަޙް ،އިން ސިާނންސަ ޙު، ސަން މުޙައްަމދު އަޙު އެހީތެރިވެދެއްވި އެހެނިހެން ފަރާތްތައް: އާަދމް މަިނކު.އިން ޒަމީްލ، ޙުސަ ޝިމް،ހާ ޑރ ޗާލްސް ެއންޑަރސަން ައދި ދި އެްނވަަޔރަންެމންޓަލް މާކެޓްސް ސޮލިއުޝަން ލެބް (ެއމްލެބް)، ޔޫ.ސީ.އެސް.ބީ މުޠާލިޢާކުރެއްވީ: ޝުކުރުގެ ބަސް: ފަރާތްތަުކން ެދްއިވ ޖެހޭ ޕްލޭނަކަށް މި މެޭނޖްަމންޓް ޕްލޭން ހެދުމަށް ުކެރވުނު ަމސައްކަުތގެ ެތރެއިން ސަރުާކރުގެ އެކި އެކި ިއދާރާތަުކންނާއި ަކމާުގޅޭވަށައި ގެ ކަންބޮުޑވުންަތއް މަްޝވަރާ އާއި ލަފާ މިނިސްޓްީރން ފާހަގަ ކުރަެމވެ. މަސްެވރިންާނއި މަްސެވރިކަުމގެ ދާިއރާަގއި ހަރަކާތްތެިރވާ އެްނމެހައި ފަރާތްތަކު ށް ުމހިންމު ަދުއރެއް ައދާކޮށްެދްއވައިަފިއވާތީ، ރަުށ ކަމާުގޅޭ ސިޔާސަތުަތއް ކަނަޑއަޅާ ަފރާތްތަކަށް އިްއަވއިިދނުުމގަިއ، ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ވަރަ ކައުންސިލްތަކަށް ިމނިސްޓްީރން ޝުކުުރ ދަންނަަވެމވެ. ، ާއއެކު ހޭދަުކރެްއވި ވަގުާތއިމި ޕްލޭން ފުރިހަމަުކރުމަށްޓަަކއި ަމސްެވރިންާނއި، މަުހގެ އުފެްއދުންަތއް ތައްާޔުރކުރާ އަދި އެކްސްޕޯޓުކުރާ ަފރާތްަތއް މިިނސްޓްރީ އަދާ ކުަރެމވެ. އަުގނުކުެރވޭަހއި ުޝކުރު ށްޮކށް، މަްސވެިރންނަށް ަވރަށް ބޮޑަ ވެެދްއވި އެހީެތރިކަާމއި، ހިްއސާ ކޮށްެދއްވި މަޢުޫލމާތު މިިނސްޓްރީން ފާަހގަ ކުލަަވއިނުލެުވނީސްކަްނ ފުރިހަމަ މަޢުލޫމާާތއި ބިނާުކރަިނވި ޚިާޔލުތައް އެ ފަާރތްތަކުން ފޯރުކޮްށދެްއިވެއވެ. މަްސެވރިްނގެ ެއއްާބރުލުމާނުަލއި ިމ ޕްލޭން އެ ކަށަވަެރވެ. މޯލްޑިްވްސ މެރިން ިރސަރޗް އިންސްޓިިޓއުޓުން ފޯރުކޮށްެދއްވި ފަްނނީ އެހީެތރިކަްނ މި ޕްލޭންަގއިވާ ސިޔާސަތުތަާކއި ފިޔަަވޅުތައް ކަނަޑެއޅުމަށްޓަކައި މިނިސްްޓރީން ފާހަގަުކރަެމވެ. .ާއރް.ޑީ.ޕީ) އިން ވޯލްޑް ބޭންްކގެ މާލީ އެހީަގއި ކުިރއަށް ގެްނދާ މޯލްިޑވްސް ަސސްޓެއިެނބަލް ިފޝަރީޒް ިރޯސސަސް ިޑވެލޮޕްމަންޓް ްޕރޮޖެކްޓު (އެސް.އެފް އެ ަފރާތަށް ިއޚްލާޞްތެރި ޝުކުރު އަދާ ުކރަެމވެ. ،ޕްލޭން އެކުަލވާލުމަށްޓަކައި މާލީގޮުތްނނާއި ެއހެނިހެން ގޮްތގޮތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްެދއްަވއިަފއިވާތީ މި ނ.ޢ.ޢ.ވ ެގ ނަަރބަލް ޢައްާބސް ިއބްރާީހމްއޮ މި ޕްލޭންގެ ިއބާރާްތތައް ިދވެިހބަުހގެ ަހމަތަކުގެ ަމތިން ޮއމާން ކުރުުމަގއި މިިނސްޓްރީއަށް އެހީެތރިެވދެްއވި ނަންފުޅު ާޚއްޞަ ގޮތެްއަގއި ފާހަގަ ކޮްށލަމެވެ. ދޭނީ:މި ޕްލޭނަށް ހަވާލައި ދިވެހިާރއްޭޖގެ ފަރުަމހުގެ ަމސްެވރިކަން މެނޭޖްުކރުުމގެ ޕްލޭން.، )2020މެރިްނ ރިސޯސަސް ެއންޑް އެްގރިކަލްޗަރ ( ،މިނިސްްޓރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެމް.އޯ.އެފް.ެއމް.ާއރ.ޭއ، މާލެ، ިދވެހިާރއްޖެ. މިނިސްްޓރީ އޮފް ފިޝަީރޒް، ެމރިން ިރސޯަސސް އެންޑް އެްގރިކަލްޗަރ ައމީރު ައޙްަމދު ަމގު،، ވަނަ ފަންގިފިލާ، ވެލާާނގެ 7 ދިވެހިރާްއޖެ ، 20096މާލެ، www.fishagri.gov.mv http://www.fishagri.gov.mv/ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 5 ފިހުރިސްތު 7 ................................................................................................................................ އިސް ބަސް 8 .................................................................................................... ތަންތަނާއި އިބާރާތްތަކުގެ ކުރުގޮތް 9 ........................................................................................................................... : ފެށުނ1ްބާބު 9 ........................................................................................................ ނަންތަޢާރުފާއި 1.1 9 .................................................................................. ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު މަޤުޞަދުތައް 1.2 10 .................................................................................................. މި ޕްލޭންގެ ދާއިރާ 1.3 10 .......................................................................................... މަގުދައްކައިދޭ އުސޫލުތައް 1.4 11 ............................................................................................................ މާނަކުރުން 1.4 12 ................................................................................................. އަމަލުކުރަން ފެށުން 1.5 13 .......... : ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި އާއްމުކޮށް ހިފާ ބާވަތްތައް އަދި އެބާވަތްތަކުގެ މާޙައުލާއި ޙަޔަވިއްޔާތ2ުބު ބާ 13 ............................................................................................................... ތަޢާރުފު 2.1 13 .................................................. މަހުގެ އާއިލާ (ލުޓްޖަނިޑޭ) އަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތައް ރަތް 2.2 14 .................................................... (ހެމުލިޑޭ) އަށް ނިސްބަތްވާ ާބވަތްތައް ގުރުވައިގެ އާއިލާ 2.3 14 .................................................... (ކަރަންޖިޑޭ) އަށް ނިސްބަތްވާ ާބވަތްތައް ހަނދީގެ އާއިލާ 2.4 15 ................................. އާއިލާ (ސްފިރަނަޑޭ) އަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތައް ފަރުތޮޅި އަދި މާތޮޅީގެ 2.5 16 ...................................................................................... : ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމަށް ނަޒަރެއ3ްބާބު 16 ............................................................................................ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން 3.1 17 .......................................................................... މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ އާލާތްތައް 3.2 18 .................................................................. ފަރުމަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރި އާއި އެކްސްޕޯޓު 3.3 21 ................................. : ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް މެނޭޖްކުރުމުގެ ގޮތުން ކޮށްފައިވާ މުހިންމު މަސައްކަތްތައ4ްބާބު 21 ...................... ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި ވަސީލަތްތަކާގުޅޭގޮތުން ކޮށްފައިވާ މުހިންމު ދިރާސާތައް 4.1 ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 6 21 ..................................................................... މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ރިކޯޑު ބެލެހެއްޓުން 4.2 22 ................................................... ފަރުމަހުގެ މަސްވެރި އުޅަނދުތަކަށް ލައިސަންސް ދޫކުރުން 4.3 23 ........................ ހިފުމާއި، މެރުމާއި، ނެގުން އަދި އެކްސްޕޯޓުކުރުން މަނާ ބާވަތްތައް ކަނޑައެޅުން 4.4 24 .................................................................................... ޕްލޭންގެ އަމާޒުތަކާއި އިސްތިރާޖުތައް: 5ބާބު 34 ................................................................................................ : މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައ6ްބާބު 35 ................................................................... މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާދޭ ކޮމިޓީއެއް އުފެއްދުން 6.1 37 .............................................................................................. ލައިސަންސް ދޫކުރުން 6.2 38 .............................................................................. މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ބެލެހެއްޓުން 6.3 39 ........................................ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަްއ ރެގިއުލޭޓްކުރުން 6.4 40 ....................................................... އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކަށް ކެޗް ސެޓުފިކެޓު ދޫކުރުން 6.5 40 ......................................................................................... ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅުތައް 6.6 42 ...................................................................................................... : ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރުނ7ްބާބު 42 .................................................................................. : ޕްލޭން މުޠާލިޢާކުރުމާއި މުރާޖަޢާކުރުނ8ްބާބު 42 ........................................................................................................... ހަވާލާދީފައިވާ ކަރުދާސްތައް 46 ............................................................................................................... : ބަސްކޮށާރ1ުލު ޖަދުވަ 49 ........................................................ : ޕްލޭންގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައ2ްޖަދުވަލު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 7 އިސް ބަސް ކަނޑާއި ކަނޑުވެށީގެ އެންމެހައި ދިރުންތަކާއި އެހެނިހެން ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ޙަމްދާއި هللا މާތް ނިޢުމަތްތައް ލެއްވި ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ. އެ ނިޢުމަތްތަކުގެ ބޭނުން އެންމެ ފައިދާ ހުރި ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާނޭ ގޮތް ދަސްކޮށްދެއްވި ކީރިތި .ރަސޫލާއަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމްލެއްވުން އެދި ދުޢާ ދަންނަވަމެވެ ހާހަލާއި ،ގިރިތަކާއި ،ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކާއި ފަޅުތަކާއި ދިވެހިންގެ ސަގާފަތާއި އާދަކާދަ އާއި ދިވެހިންގެ ،ފަރުތަކަކީ ދިވެހީންގެ ތަރިކަތަކެވެ. ،އަމިއްލަވަންތަކަމާ ގުޅިލާމެހިފައިވާ ދިވެހީންގެ ލޭނާރުކަމުގައިވާ މަސްވެރިކަން ބަރޯސާވެފައި ވަނީ ތަރިކަތައް މި ،މި މުހިންމު ތަރިކަތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން މުސްތަޤުބަލުގެ ޖީލުތަކަށް އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަވާލުވެފައިވާ ނުހަނު ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. ނޫ އިޤްތިޞާދު ފުޅާކުރުމަށް ސަރުކާރުން ،މިކަން ހާސިލުކޮށް އެކަށައަޅައިފައިވާ ސިޔާސަތުތަކަށް ޢަމަލީ ސިފަ ގެނައުމަށް މި ވުޒާރާއިން އަންނަނީ ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. ،މި މަސައްކަތްތައް ކާމިޔާބު ކުރުމުގެ މިސްރާބަށް ދަތުރުކުރާ އިރު ކަނޑު ރޯދީގެ ނަފާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދިވެހިންނަށް ލިބިދިނުމުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތްތައް ހިންގާނެގޮތް މިހާރު މިވަނީ ވެ. އެކުލަވައިލައިފައެ ،ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމާއި ،މަސްވެރިކަމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ޤައުމުގެ ކެރިފޯރުންތެރިކަން ،އާމްދަނީ އާއި ،ކެއިންބުއިމާއި އެ މަސައްކަތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދިވެހި ޤައުމީ އިޤުތިޞާދުގެ މައިގަނޑު އެއް ތަނބުކަމުގައި ވާތީ ދެމެހެއްޓެނިވި ،ހިންގައި ،ރާވައި ،ރިކަން ތަރައްޤީކޮށްގޮތެއްގައި މަސްވެ ބަލަހައްޓާނެ މިންގަނޑުތަކެއް ވެސް މި މަސައްކަތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ޤާނޫނީ ،ހިމަނައިފައި ވާނެއެވެ. މިއީ މަސްވެރިކަން ،ވަށައިޖެހޭ ނިޒާމެއްގެ ދަށުން ،ބާރު ލިބިގެން އެކުލަވައިލި ބެލެހެއްޓުމުގެ ޕްލޭންތަކެއް ،ހިންގައި ،ރާވައި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތަކަކީ އެންމެހައި ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޢާންމު މުދަލެކެވެ. ކަނޑުވެށިން ލިބޭ ޤުދުރަތީ ،ހިއްސާ އޮތް މުއްސަނދިކަމަކީ ކުރިމަގުގެ ޖީލުތަކަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ނާވެފައި ވަނީ ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ އަމާނާތެކެވެ. މި ޕްލޭންތައް ބި މާޙައުލީ ނިޒާމުތަކަށް ލިބިދާނެ އިއާދަނުކުރެވޭ ފަދަ ގެއްލުންތައް ހުއްޓުވުމަށް އެ ވަގުތަކު އަޅަންޖެހޭ އަދި ޚަރަދުގެ ގޮތުން މާޙައުލީ ނިޒާމާ ގުޅިލާމެހިފައިވާ ،ދެކޮޅުޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމާއި ،އްޓުމާއިނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެ ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީ އާއި ހަމަހަމަކަމުގެ އުސޫލުތަކުގެ ،މައްޗަށެވެ. މި ރޭވުންތައް އެކަށައަޅައިފައި ވަނީ މަސްވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތުގެ އެކި ފަންތީގައި ،މަސްވެރިންނާއި ޙަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި ތިމާވެށި ރައްކައުތެރިކުރުމަށް ޖަމާޢަތްތަކުގެ ބިނާކުރަނިވި ،މްޢިއްޔާމަސައްކަތް ކުރާ މަދަނީ ޖަ .ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާގެ މަތިންނެވެ މަސްވެރިކަން މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭންތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ މަސްވެރިކަމުގެ އެންމެހައި ޙަރަކާތްތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ،މަގުދައްކައިދޭ މައިގަނޑު އަސާސެވެ. މި ގޮތުން މި ޕްލޭންތަކުގައި މަސްވެރިކަން ތަރައްޤީކުރުމުގެ އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށް އަޅާނެ ،ލަނޑުދަނޑިތަކާއި އެކި އެކި އިދާރާތަކުން މި ޕްލޭންތައް ،ފިޔަވަޅުތަކާއި ތަންފީޛުކުރުމުގައި އަދާކުރާނޭ ދައުރު އަދި މުއްދަތު ތާވަލުތައް ޕްލޭންތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެސް ހިމަނައިފައިވާނެއެވެ. މި މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ ތަޞައްވުރު ހާސިލުކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ކަމުގައިވާނެކަމަށް އުއްމީދުކުރަމެވެ. ޒަހާ ވަޙީދު މިނިސްޓަރ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަސް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 8 އިބާރާތްތަކުގެ ކުރުގޮތްތަންތަނާއި ފިޝަރީޒް އިންފޮރމޭޝަން ސިސްޓަމް އެފް.އައި.އެސް އިންޓަރގަވަންމަންޓަލް އޯގަނައިޭޒޝަން އައި.ޖީ.އޯ ލޯކަލް ގަވަންމަންޓް އޮތޯރިޓީ އެލް.ޖީ.އޭ މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓް އެމް.އީ އޮތޯރިޓީމޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެމް.އެފް.ޑީ.އޭ ތޯރިޓީލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮމޯ މީރާ މޯލްޑިވްސް މެރިން ރިސަރޗް އިންސްޓިޓިއުޓް އެމް.އެމް.އާރް.އައި ކޯސްޓް ގާޑް –މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ކޭޝަން ސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުމިނި އެމް.އޯ.އީ އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓްމިނިސްޓްރީ އޮފް އެމް.އޯ.އީ.ޑީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެމް.އޯ.ޓީ މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސަސް އެމް.ޕީ.އެސް ނޭޝަނަލް ބިއުރޯ އޮފް ސްޓެޓިްސޓިކްސް އެން.ބީ.އެސް ބޮޑީ ރީޖަނަލް ފިޝަރީ ބީއާރް.އެފް. އެސް.އެމް.އީ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން އެސް.ޑީ.އެފް.ސީ ސައުތުވެސްޓް އިންޑިއަން އޯޝަން ފިޝަރީޒް ކޮމިޝަން ސްވައިއޯއެފްސީ ސެންޓަ ބާބަރާ ކެލިފޯނިއާ، ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޔޫ.ސީ.އެސް.ބީ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 9 : ފެށުނ1ްބާބު ތަޢާރުފާއި ނަން 1.1 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު) (މީގެ ފަހުްނ 2019/14މި މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭނަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު ވަަނ 17ދަށުން ހަދައިފައިވާ، އެ ޤާނޫނުގެ ވަނަ މާއްދާގެ 18[މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު] ކަމަްށ ހަވާލާދީފައި) ގެ .ެބލެހެއްޓުމުގެ ޕްލޭނެވެ ،ވަަނ ނަްނަބރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަސްެވރިކަން ރާވައި، ިހންގައި 6މާއްދާގެ (ހ) ެގ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި މަގުދައްކައިދޭ މައިގަނޑު އަސާސަށެވެ. ،މި ޕްލޭން ވާނީ މި މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭނަށް ކިޔާނީ، [ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭން] އެވެ. ދުތައްޕްލޭންގެ މައިގަނޑު މަޤުޞަ 1.2 ދުތަކަކީ؛ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު މަޤުޞަމި ،ހިންގުމުގެ އިންތިޒާމެއް ޤާއިމުކޮށް ،ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ރާވައިދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ (ހ) ގެ ބާވަތްތަކަްށ ފަރުމަހު، މަސްވެރިކަން ބަލަހައްޓައިފަރުމަހުގެ ޒިންމާދާރު ގޮތެއްގައި މަސްވެރިކަމުގެ ފައިދާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދިވެހި މި މެނޭޖްކޮށް،އްއަސަރުކޮށްފާނެ ހަރަކާތްތަ އަދި ؛ރައްޔިތުންނަށް ލިއްބައިދިުނން މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ަތރައްޤީކުރުމުގައި ޝާމިލްވާ ފަރުމަހުގެ (ށ) މަގުދައްކައިދިނުން.ތުވެރިންނަށް މަޞްލަޙަދައުލަތުގެ އިދާރާތަކާއި އެންމެހައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 10 މި ޕްލޭންގެ ދާއިރާ 1.3 ންމެހައި އެފަރުމަހުގެ ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ 2ިމ ޕްލޭންގެ ޖަުދވަލު ،ބާވަތްތަކަކީ ނެ ކުރާދަށުްނ މެނޭޖްމި ޕްލޭންގެ ބޭނޭ ނުަވތަ ނެގޭ ކަނޑުގެ އެެހނިހެން ދިރުންތަކެވެ. ،ބާވަތްތަކަށް އަމާޒުކޮށް ކުރެވޭ މަސްވެރިކަމުގައި ހިފޭ ބާވަތްތަކާއި އެ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ، ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތަކަށް އަސަރުކޮށްފާނެ އެންމެހައި ހަރަކާތްތަކަށް މި ޕްލޭން ހިނގާނެއެވެ. އޭގެ މާއި، ޕްރޮސެސް ކުރުމާއި، ތެރޭގައި، ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ކުރުމާއި، މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ހަރަކާތްތައް ހިންގު ހިމެނެއެވެ. އަދި މި ޕްލޭންގެ ދާއިރާގައި ކުރުން އިން ފަރުމަހުގެ އުފެއްދުންތައް އެކްސްޕޯޓުިދެވިހާރްއޖެ ، ގަނެވިއްކުމާއި ފަހަރަށާއި، ޕްރޮސެސް އް ހިންގާ މީހުންނަށާއި، އުޅަނދުހިމެނޭ ހަރަކާތެއް ނުވަތަ އެފަދަ ހަރަކާތަކާ ގުޅުންހުރި ހަރަކާތެ ކުރާ އަދި އެކްސްޕޯޓު ކުރާ ތަންތަނަށްވެސް މި ޕްލޭން ހިނގާނެެއވެ. މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ގޮތުން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގެ އް އަދިނެތް ދިރުންތަ ފަރުތަކުގެ ވަސީލަތްތަކުގެ ތެރެއިން މައިކަށި އްޞަ މެނޭޖްކުރާނީ އެކަންކަމަށް ޚާ އްމަސްވެރިކަމުގެ ހަރަކާތްތަވަސީލަތްތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކުރާ ރުމަހުގެ ފަތެރެއިން މައިކަށި ނެތް ދިރުންތަކާއި މުނިފޫހި ިފލުވުމުގެ ގޮތުން ކުރާ ޕްލޭންތަކެއްގެ ދަުށން ކަމުގައިވާތީ، މެނޭޖްމަންޓް ނެއެވެ.ފައި ނުވާމަނައިހިގައި މި ޕްލޭން މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކެއްމަސްވެރިކަމުގެ ހަރަކާތްތައް މަގުދައްކައިދޭ އުސޫލުތައް 1.4 ސައިންޓިފިކް ގޮތުން ފުރިހަމަ ޔަޤީންކަން ލިބިފައިނެތްނަމަވެސް، މާޙައުލީ ޕްރިކޯޝަނަރީ އެޕްރޯޗް: 1.4.1 ނިޒާމުތައް ރައްކާކޮށް، މާޙައުލީ ނިޒާމުތަކަށް ލިބިދާނެ އިއާދަނުުކރެވޭ ފަދަ ގެއްލުންތައް ހުއްޓުވުމަްށ އެވަގުތަކު އަޅަންޖެހޭ އަދި ޚަރަދާ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން. ބޭސްޑް -މާޙައުލީ ނިޒާމާ ގުޅިލާމެހިފައިވާ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން ބެލެހެއްޓުން (އިކޯސިސްޓަމް 1.4.2 މާޙައުލީ ނިޒާުމގެ ޚިދުމަތްތަކަށް ވަކި ވަކިން ބެުލމުގެ ،ބާވަތްތަކަށާއި ،ވަކި ކަންކަމަށާއި މެނޭޖްމަންޓް): ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 11 އެކި ވައްތަރުގެ ގުޅުންތަކަށް ބެލުން. މާޙައުލީ ނިޒާމުތަކުގައި ހިމެނޭ އަދި ގުޅިލާމެހިފައިވާ ،ބަދަލުގައި މީގެ ތެރޭގައި އިންސާނުންގެ ހަރަކާތްތަކުން މާޙައުލީ ނިޒާމަށް ކުރާ އަސަރުތަކަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރުން. ވާމީ ފެންވަރުގައި ކުރާ މަސައްކަތްތަކާ އި އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް ބައިނަލްއަޤުފެންވަރުގަ ޤައުމީ 1.4.3 އްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން ކަނޑުގެ ތްކުރުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ މަސަޙިމާޔަންދަފާތު ސި ޙަޔަވީއެއްހަމަކުރުން: ތުން ގޮބައިނަލްއަޤުވާީމ ވި ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރުމަށް ެދެމެހްއެޓނި ، ރަތީ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްުޓމާއިޤުދު .ޑައެޅުންނފެންވަރުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަ ޤައުމީޔަތްކޮށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް ރިޢާ މަސްެވރިކަން ތަރައްޤީކުރުމުގައި މުސްތަޤްބަލުގެ ޖީްލތަކަށް ވަސީލަތްަތކުްނ ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީ: 1.4.4 މަންފާ ލިބިގަތުމަށް ހުރަސް ނޭޅޭނޭގޮތުގެމަތީން މިއަދުގެ ޖީލްތަކުގެ ބޭނުންތައް ފުއްދޭގޮތަށް ތަރައްީޤ ކުރުން. ދެފުށް ެފންނަޮގތަށް ޢަމަލުކުރުމާއި، ޤާނޫނާެއއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމާއި، އެްނމެްނ ހަމަހަމަކަން: 1.4.5 ބީޤުކޮްށގެން، ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުތައް ތަޠު ،ގުމާއިޝާމިލްވާގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމާއި، ކުރާ ކަމަކަށް ޒިންމާނެ ވަސީލަތްތަކުެގ ވަސީލަތްތަކަކީ އެންމެންގެ ހިއްސާ އެކުލެވޭ އާންމު މުދަލެއްކަމުގައި ދެކިގެން، ބޭނުންކޮށްެގން ލިބޭ މަންފާ އެްނމެންނަށް އިންސާފުވެރިކޮށް ލިބިިދނުން. ކަންަކްނ ނިންމުމުގައި ވީހާވެސް ބޮޑަށް އިއްތިފާޤުން ނަތީޖާ ނެރުމަށް ބާރު ޕާޓިސިޕޭޓަރީ އެޕްރޯޗް: 1.4.6 ، ކަންކަން ނިންމުމުގައި ކަމާގުޅޭ އެންމެންގެ ޝާމިލްވުން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ގޮތުން ،އެޅުމުގެގޮތުންނާއި ސިޔާސަތެއްގެ ނުވަތަ ފިޔަވަޅެއްގެ ސަބަބުން ސީދާ އަސަރުކުރާ ،ކަމާގުޅޭ އެންމެން، ޚާއްޞަ ކޮށް ތައް ބައިވެރިކުރުން.ފަރާތް މާނަކުރުން 1.4 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށެވެ. 1ަބސްބަހާއި އިބާރާތްތައް މާނަކުރާީނ ޖަދުވަލު މި ޕްލޭންގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 12 އަމަލުކުރަން ފެށުން 1.5 ކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެންެނވެ.ކާރުގެ ގެޒެޓްގައި ޝާއިޢުށް އަމަލުކުރަން ފަށާނީ ޕްލޭން ސަރުމި ޕްލޭނަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 13 އަދި އެބާވަތްތަކުގެ ބާވަތްތައްމަސްވެރިކަމުގައި އާއްމުކޮށް ހިފާ : ފަރުމަހުގެ 2ބާބު ޔަވިއްޔާތުޙައި އުލާމާޙަ ތަޢާރުފު 2.1 މިލިައން އަހަރު ކުރިން އުފެދިފައިވީ 240ހެދިބޮޑުވުމުގައި މައިަގނޑު ދައުރު އަދާކުރާ މުރަކައިގެ ބާވަތްތައް މީެގ އްފަރުތަ ގުޅިލާމެހިފައިވާ މަސްމަހާމެހީގެ ދިރުންތަކާއި، އެ ދިުރންތަކާ ފަރުތަކާ ހުރި ގުޅުންތަްއ އެއާ ،ނަމަވެސް، އެ މުރަކައިގެ ބާވަތްަތކާއި އުލުގައިވާ ދިރުންތަކާއި އެ ދިރުްނތަކުގެ މެދުގައިވާ ގުޅުންތަކުގެ ތަކުގެ މާޙައުލަކީ އެ މާޙަލު ވަުމންނެެވ. ފަރުދަނީ ބަދަ އަދިވެސް ށް ިލބިފައިާވ އުލެވެ. މިގޮތުން، ފަރުތަކަކީ ދިވެހިންނަމާޙަ ގޮތުން އެންމެ މުއްސަނދި އެއް ޙަޔަވީމުޅި ދުނިޔޭގައިވެސް ސަބަބުން ތް ކަމުގައިާވ ނާޢަޞިޞާދު އޭގެ މައްޗަށް ބަރޯސާވާ ަމއިގަނޑު ދެ ވެހިރާއްޖޭގެ އިޤުތި ވަސީލަތެވެ. އަދި ދިދުރަތީ ޤު މުހިންމުއެންމެ ތިރީގައި މިގޮތުން، ޗަށެވެ.އްމަސްވެރިކަމާއި ފަތުރުވެރިކަން ސީދާ ގުޅިފައިވަނީވެސް ފަރުތަކުގެ ދިރުންތަކުގެ މުއްސަނދިކަމުގެ މަ ބައެއް ބާވަތްތަކެވެ. މުހިންމުމިވަނީ ފަރުގެ ދިރުންތަކުގެ ތެރެއިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި އަމާޒުކުރެވޭ އަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތައް(ލުޓްޖަނިޑޭ) އާއިލާ ތްމަހުގެރަ 2.2 އި މެދުމިންވަރަކަށް ފުން ހިސާުބތަުކގައިވެސް އުޅޭ ބާވަތްތަކެކެވެ. ފަރުތަކުގައްޔާ ތިލަ ،ބާވަތްތަކަކީއާއިލާއަށް ނިސްބަތްވާ ރަތްމަހުގެ އުޅޭ ބާވަތްތަކެކެވެ އި އެހެނިހެން މާޙައުލުތަކުގައިކާރުތަފަޑުދޮށާއި ކައިރި ގޮނމުރުގެ ކުރީކޮޅު އުމީގެ ތެރެއިން ގިނަ ބާވަތްތަކަކީ ނިސްބަތުން ލަހުން ފުރާވަރަްށ އަރާ އަދި ،ގެ ބާވަތްަތކަކީ ލަހުން ބޮޑުވާ). ޖުމުލަގޮތެްއގައި ބަލާއިރު ރަތްމަހ2014ު(ކުއިޓަރ އްދަކަށް ބިސް ދޫުކރުމަށްޓަކައި އެއް ސަރަޙަބާވަތްތަކެކެވެ. ބައެއް ބާވަތުގެ ާފނައެކޭ އެއްފަދައިން، ރަތްމަހުގެ ބައެއް ބާވަތްތައްވެސް މައިކަށި ނުހުންަނ ފަރުތަކުގައި އުޅޭ ކޮށް ކައިއުޅެނީއާންމުްއ ). ރަތްމަހުގެ ބާަވތްތ2003ަ އެޓް އަލް.ޖަމާވެއެވެ (ކޮލިން ).2014އޮޔާއެކު ދަތުރުކުރާ ކުދި ސޫތްޕެވެ (ކުއިޓަރ މަސް އަދި ، ބާވަތްތަކާއި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 14 އަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތައްޑޭ) (ހެމުލި އާއިލާގުރުވައިގެ 2.3 .ތަކެކެވެބާވަތް ފެންނަވެސް ން އަދި އެޓްލާންޓިކް ކަނޑު ޕެސިފިކް ކަނޑުކަނޑާއި އިންޑިއާ ،ބާވަތްތަކަކީމި އާއިލާގެ ގިނަ (ކާރޑޯސޯ ޑެ މެލޯ އެޓް އަލް. ގޮނޑުދޮށާ ކައިރި ތިލަ ހިސާބުތަކުންނާއި ވަރަށް ފުން ހިސާބުތަކުންވެސް މި މަސް ފެނެއެވެ ރޭގަނޑު ނުކުމެ ޝިކާރަކޮށްގެން ދުވާލުގަޑީގައި ފަރުތަކުގެ ހިމާޔަތުގައި އައިން ހަދައިގެން އުޅެފައި، ކޮށް ގުރުވައަކީ އާންމު ).2020 އޮޔާއެކު ދަތުރުކުރާ ކުދި ސޫފީގެ ކަނީ ގޮތެއްގައި ންމު ބާވަތުގެ މަސް އާމި .)2008(ބަރކްޕައިލް އަދި ހޭ މަހެކެވެ އުޅޭ ކައި ޓަނެއިޑަސިއާ ގޮތެއްގައި ށި ނެތް ބާވަްތތަކެވެ. އަދި ޙާއްޞަކަކުންޏާއި ޑިނގާ ފަދަ މައިކަ، އިތުރުން (ޕްލޭންކްޓަންގެ އިތުުރން) މި ބާވަތުގެ ބޮޑެތި މަސް މީގެއިތުުރން، .ކެވެއާ ސަބްފައިލަމް އަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތަކްރަސްޓޭޝިއަދި ކޮޕެޕޮޑް ހިމެނޭގޮތުން، ނެއިގެލްކަރކެްނ ؛ 2003ކޮޝެރެ ޑެ ލަ މޮރިނިއެރ އެޓް އަލް. ( ކުރެއެވެވެސް ކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭުނން އެހެނިހެން ކުދި މަސް . )2008އެޓް އަލް. ރޯޝަރ ؛ 2000ލް. އައެޓް އަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތައްންޖިޑޭ) ރަ(ކަ އާއިލާހަނދީގެ 2.4 ދުނިޔޭގެ އަދި ކަނޑު އަދި އެޓްލާންޓިކް ކަނޑުންވެސް ފެންނަ ބާވަތްތަކެކެވެ. ޕެސިފިކް ، ކަނޑާއި އިންޑިއާ ،ހަނދީގެ ބާވަތްތަކަކީ މެދުމިންވަރަކަށް ހޫނު (ސަބްޓްރޮޕިކަލް) ހިސާބުތަކުގަިއ ،ދެބައިހަމަ (އިކުއޭޓަރ) ސަރަޙައްދުގެ ހޫނު (ޓްރޮޕިކަލް) ކަނޑުތަުކގައްޔާއި ކުގެ ދުތަސަރަޙައް ). އަދި މ1987ި(ބަްނނިކޮވް ބާަވތްތަްއ އުޅެއެވެހަނދީގެ ކަނޑުަތކުގައި ވެސް (ޓެމްޕަރޭޓް) އަދި ފިނި މީގެތެރޭގައި، މުރަކަ ވެ.އް އުޅޭކަމަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެބާވަތްތަކުގައި ހަނދީގެ އެކި ތަމާޙައުލު ވަރަށް ތަފާތުވެސް، ތެރޭގައި ކާ ފިއޮޔާއެކު ދަތުރުކުރާ ކުދި ސޫ ލާއިރު،ބަލައިނާއަށް ހަނދީގެ ބާވަތްަތކުގެ ކާފަރުތަކާއި މޫދުވިނަ އަދި މާކަނޑު ހިމެނެއެވެ. މަހުގެ އިތުރުން މައިކަިށ ، ކާ ބާވަތްތަކާއި މަހާމެހިމަސްފަރުތަކުގައި އުޅޭ ހަމައެކަނި އެހެން ، ވޯރސް)ޕްލޭންްކޓި( ބާވަތްތަކާއި .ފްލޮއެޓަރ އެޓް އަލް؛ 2002 .(ރީޑް އެޓް އަލްކަހަލަ ސޫފި ކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ ނުހުންނަ އެކި މާތޮޅީގެ އަދިފަރުތޮޅި ، ތެރޭގައި ކަނޑުމަހުގެ ބާަވތްތަކާއި ޝިކާރަ ކުރާ މަސްމަހުގެ ަކށް). ކާނާގެ ގޮތުގައި ހަނދީގެ ބާވަތްތ2018ަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 15 ހަނދީގެ ހުރިހާ ). 2000 އެންޑް ނެޗުރަލް ރިސޯސަސް ޓްމަންޓް އޮފް ލޭންޑް ހިމެނެއެވެ (ޑިޕާ ވެސްފިޔަލަ ބާވަތްތައް އަދި ޅަ މަސް ވިހާ ،ބިސްފީވެ، ތެރޭގައި ބިހާއި ފަނި ގުޅި ގަނޑަށް ދޫކޮށް، ެފންގަނޑުގެދަރިފަިނ ލޮނުބާވަތްތަކަކީވެސް ބިހާއި ).2000ބާވަތްތަކެކެވެ. (ޑިޕާޓްމަންޓް އޮްފ ލޭންޑް އެންޑް ނެޗުރަލް ރިސޯސަސް އަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތައްޑޭ) ނަރަސްފި( އާއިލާ މާތޮޅީގެފަރުތޮޅި އަދި 2.5 އައްސޭރިފަށާ ދުނިޔޭގެ ދެބައިހަމަ (އިކުއޭޓަރ) ސަރަޙައްދުގެ ހޫނު (ޓްރޮޕިކަލް) ކަނޑުތަކާއި ފިނި (ޓެމްޕަރޭްޓ) ކަނޑުތަކުގެ ނީއުޅޭ ބާވަތްތަކެކެވެ (ސަންޓީސް ނިޒާމުތަކުގައިވެ މާޙައުލީފަރުތަކުގައްޔާއި އެހެނިހެން ،ކައިރިން ފެންނަ ފަރުތޮޅީގެ ބާވަތްތަކަކީ ). ިމ ބާވަުތގެ ބޮޑެތި މަހުގެ މައިަގނޑު ާކނާއަކީ އެހެނިހެްނ މަސްމަހެވެ. އަދި ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް 2015 އެޓް އަލް. ން އުޅެނީ ގިނައިފަރުތޮޅީގެ ބާވަތްތަކުގެ ޅަ މަސް ސޮރުމެން ކައިއުޅެއެވެ. މިކަކުންޏާއި ބޯވަ އާއި ބޯވަދިލަަމސް ފަދަ ސޫފިވެސް ).2012ކަލޮގިރޫ އުޅޭ މަސްމަހެވެ ( އެކަހެރިކޮށްހަކީ ސް މަބޮޑެތި މަނެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް، މީގެ އައިން ހަދައިގެން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 16 ހުގެ މަސްވެރިކަމަށް ނަޒަރެއްފަރުމަ: 3ބާބު ސްވެރިކަންހުގެ މަފަރުމަ 3.1 ކަނޑުމަހުެގ ގެ އަަހރުތަކުގައި ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި 1980ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގެ އަޖުމަބެލުމުގެ ގޮުތން މަސްވެރިކަމާ ޚިލާފަށް ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމަކީ ދިވެހިން އެހާ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ކުރަމުން އައި މަސްވެރިކަމެއް ނޫނެވެ . އަދި ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތަކަކީ ދިވެހިންގެ ސުފުރާ މަތިން )1991ވެން ޑަރ ނާޕް އެޓް އަލް. ؛ 1992އެލް. (އެންޑަރސަން އެޓް ފަހުކޮޅުގައި ނަވާރަ ސަތޭކައިގެ އަހަރުތަކުގެ ،އެހެން ނަމަވެސްގިނައިން ފެނުނު ބާވަްތތަކެއް ނޫނެވެ. ވެސް ކުރީގައި އެހާ ށް މަްސ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކަ ،އެކުދިޔުމާޅާވެގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ ފު ދިވެހިންގެ ކެއުމުެގ މީގެއިތުރުން، ދިޔައެވެ. ކުރިއަރައިގެން ން އިތުރަށްއް ހުޅުވި، ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަވިއްކުމަށް އިތުރު ބާޒާރެ ގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ފަރުމަހުގެ 2014މިންވަރު އިުތރުވެގެން ދިޔައެވެ. ތެރޭގައިވެސް ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރާ އާ 5އާއި 1ކަށް ގާތްގަނޑަކަށް މަސްވެރިކަމުގެ ރިވިއު ތައްޔާރުކުރުމަށް ކޮށްފައިވާ ސާވޭއިން ދައްކާގޮތުގައި ހަފްތާއަކު ގޭބިސީއަ މާކެޓް އެކްސްޕޯޓުފަރުމަހުގެ ބާވަތްތަކަށް އޮތް މީގެ އިތުރުން، ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ފަރުމަސް ކެއުމުގެގޮތުގައި ބޭނުންކުރެއެވެ. އްޖޭގެ ލޯކަލް ރާިރސޯޓުތަކަށާއި މިބާވަްތތައް އަިދވެސް ބޮޑަށް ވިއްކަމުންދަނީ ނަމަވެސް، ފައެވެ. އެހެްނ ފުޅާވެވެސް ވަނީ .ށެވެމާރުކޭޓުތަކަ ފަރުމަހުގެ ބައެއް ފަހަރު ،އެންމެ ދުވަހެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސްހޭދަވަނީ އާންމު ގޮތެއްގައި ފަރުމަހުގެ މަސްދަތުރެއްގައި ތު ރިޕޯޓްކުރުމުގެ މަޢުލޫމާ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާ ބެހޭ ދެމިެގްނދެއެވެ. ވެސްދުވަހަށްދެތިން ކުރާ ދަތުރުތައް މަސްވެރިކަމަށް ރާއްޖޭގައި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ކުރެވޭ މިންވަރު ދިވެހި ،އިންތިޒާމު އެންމެ ފުރިހަމަގޮތުަގއި ހަމަޖެހިފައި ނެތުމުގެ ސަބަުބން ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު ކުރި 2018ވަނަ އަހަރާއި 2017މިނިސްޓްރީގެ ފަރާތުން އެހެން ނަމަވެސް، ކުރަން ދައްޗެވެ. އަންދާޒާ މަސްވެރިން 5000 އިޅަނދާއު 1400ގާތްގަނޑަކަށް ސާވޭތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ގެ މަސްވެރިކަމުގައި ފަރުމަހުމްދަނީ ހޯދުމަށް މައިގަނޑުގޮތެއްގައި ކުރާ މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި އާމީގެތެރެއިން .ވެރަކާތްތެރިވެއެޙަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 17 އުޅެނީ ނިސްބަތުން ކިހާ ގައި ވެރިކަމު މި މަސް އާމްދަނީ ހޯދަންކުރާ ދެވަނަ މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި ،ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި ގަންނަްނ ދައްޗެވެ.ކަން ދެނެމަސްވެރިންނެއް ވަަނ އަހަރު ކޮށްފައިވާ ފަރުމަހުގެ 2014ޗަށް ބާނާ މިންވަަރށް ބަލައިލާއިރު، މަސްވެރިކަމުގައި އަހަރެއްގެ މައް ފަރުމަހުގެ ޓަނާ ދެމެދުގެ ފަރުމަސް މި މަސްވެރިކަމުގައި 23,400ޓަނާއި 18,000މަސްވެރިކަމުގެ ރިވިއުއިން ދައްކާގޮތުގައި، ގާތްގަނޑަކަށް . ނަމަވެސް، މި ރިވިއު ތައްޔާރު ކުރިފަހުން ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން އިތުރަށް ފުޅާވެގެން )2014(ސައްތާރު އެޓް އަލް. ބާނައެވެ ގޮސްފައިވާކަން ފާހަގަކުރަންޖެހެއެވެ. އާލާތްތައްމަސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ 3.2 މި އާލާތްތައް މަސްެވރިކަމުގައި އަމާޒުކުރާ ބާވަތްތަކާ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ތަާފތު ގިނަ ބާވަތްތަކުގެ އާލާތް ބޭުނންކުރެއެވެ. މި ވަނީއެވެ.ގައި ބަޔާންކޮށްފައި 1ގުޅިގެން ތަފާތުވެއެވެ. މިގޮތުން، މި މަސްވެރިކަމުގައި އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ އާލާތްތައް ތާވަލު ތުމަޢުލޫމާފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ އާލާތްަތކާއި އޭގެ :1 ތާވަލު ތަފުސީލު އާލާތް .ބަރިއަކައިނުލައި ދޫކުރާ ނަނު ކާއެކު އެމެއް ލައި،ބުޅިއަކަންވާރެއްގައި / އޮއި ނަނު އަތުނަނު އި، ބަރިއަކާއެކު ދޫކުރާ ނަނު.ލައެމެއް ،ކަންވާރެއްގައި ބުޅިއެއް ލާފައި ފައްތާ ނަނު ނަނު ބޮއި އި، ބަރިއަކާއެކު ފައްތާނަނެއް. މިނަނުގެ ފެނުންމަތީ ލައެމެއް ،ކަންވާރެއްގައި ބުޅިއެއް ލާފައި ހުންނަ ކޮޅުގައި ބޮއެއް ހަރުކޮށްފައި ހުރޭ. މިއާލާތް ބޭނުންކުރާއިރު މީގެ ގިނަ ނަނުތަކެއް އެއްފަހަރާ އޮޔަށް ދޫކުރޭ. ނަނު ވަދު މިނަނު ނު.ދޯނީގެ ދެ އަރިމަތިން ދޫކޮށްފައި ހުންނަ ނަވާރެއްގައި ވަދަކާއެކު ބުޅިއެއްލައި، ކަން ބައެއްފަހަރު މިނަނު ދޫކުރުމުގައި ކަނދު ބޭނުންކުރޭ. ދާ ވަގުތު.ދޫކުރަނީ ދޯނި ދުއްވަމުން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 18 ފަރުމަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރި އާއި އެކްސްޕޯޓު 3.3 އެްއ މުހިންމުއެންމެ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމަށްނުވަތަ ރިސޯޓު މާކެޓަކީ ފަުތރުވެރިކަމުގެ މާކެޓުއިސްވެދެންނެވުނު ފަދައިްނ، އެވަރެޖްގޮތެއްގައި އަހަރަކު ދައްކާ ޮގތުަގއި) 2014 (ސައްތާރު އެޓް އަލް.ުކރެވުނު ދިރާސާއަކުން ވަނަ އަހަރު 2014މާކެޓެވެ. (ޕަރ ބެޑް ރެއަކަށްކޮންމެ ކޮޓަރިއަކަށް ގޮތުގައި، އެއީ ދިރާސާއިން ދައްކާ އެވެ. މިރިސޯޓުތަކުން ގަނެ ސްފަރުމަޓަނުގެ 5300 އެއް ހަމައެއްގައި ހިފެހެއްޓިފައިވާކަމަށް އަދަދު މި ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު 2018ވަނަ އަހަރާއި 2009ކިލޯއެވެ. 0.84 ނައިޓް) ). 1 ޗާޓުފައިވާނެއެވެ (ޓަނުގެ ފަރުަމސް ގަނެ 7962 ރިސޯޓުތަކުްނ މުޅިއެކުވަނަ އަހަރު 2018ބަލައިގެން ހިސާބުކުރަީނނަމަ، ޓުތަކުން ގަންނަ އަދަދުވެސް ރިސޯޓުތަކުގެ އަދަދު އިތުރުވެ، ކޮޓަރިތަކުގެ އަދަދު އިތުރުވަމުންދާ ވަރަކަށް ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް ިރސޯ ފާހަގަކުރެވެއެވެ.އިތުރުވަމުންދާކަން މިންވަރު ކަމަށް އަންދާޒާކުރެވޭ ދެމެދު ރިސޯޓުތަކުން ފަރުމަސް ގަނެފައިވާ ވަނަ އަހަރާ 2018ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2009: 1ޗާޓު ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް ގިނަ އަދަދަކަްށ މިހާރު ދިވެހިންެގ ކެއުމުގައިވެސް ،ރިސޯޓު ބާޒާރުގެ އިތުރުންއިސްވެދެންނެވުނު ފަދައިން ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގެ ބާޒާރަކީވެސް ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބާޒާރެކެވެ. ،އެހެންކަުމންބޭނުންކުރެއެވެ. ފަރުމަހުގެ އެކްސްޕޯޓަށް އެންެމ މުހިންމު ބާޒާރެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވެނީ އެކްސްފޯޓު ބާޒާރެވެ. މި ދެ ބާޒާރުގެ އިތުރުން 0 1000 2000 3000 4000 5000 6000 7000 8000 9000 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 19 ބާވަތްތަކުގެ ބަރުދަން އެކްސްޕޯޓުކުރެވުނު ހަމައަށް ވަަނ އަހަރާ 2019ފެށިގެން ވަނަ ައހަރުން 2012ބަލައިލާއިރު، ވަނަ އަހަރު ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް 2019 ،އިވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސްހިފެހެއްޓިފަ ެދމެދުގައިނާ ޓަ 559ޓަނާއި 267 ). މިހެން 2ޗާޓު އެކްސްޕޯޓުކުރެވިފައިވާ އަދަދު އަދި އެއަދަދަށް ލިބިފައިވާ އަގު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާކަން ފާަހގަކުރެވެއެވެ ( ޓްތަކަށާއި މަސްވެރިކަމަށް މާކެބައިނަލްއަޤުވާީމ ،ސާލަކަށްއެތައް ސަބަބުތަކެްއ މެދުވެރިވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. މިދިމާވުމަށް އެވެ. އައިސްފައިވާ ބަދަލުތައް މީގެތެރޭގައި ހިމެނެ ދެމެދު ދިވެހިރާއްޖެއިން ފަރުމަސް ބޭރުކޮްށފައިވާ މިންވަރާއި އަގުތައް ވަނަ އަހަރާ 2019 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2012: 2ޗާޓު ވޭ ދިވެހިރާއްޖެއިން ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް އެންމެ ގިނައިން އެކްސްޕޯޓުކޮށްފައިވަނީ ސްރީލަންކާއަށެވެ. އަދި އެންމެ ގިނައިން ބޭރުކުރެ ވަަނ 2012މާނިޔަމަހެވެ. ފަރުމަހުގެ އުފެއްދުމަކީ ލޮނުއަޅައި ހިއްކައިފައިވާ ފަރުމަހެވެ. މީގެ ތެރެއިން ވެސް އެންމެ ގިނައީ ހިއްސާކުރަނީ މިބާވަތެވެ. މި އަހަރުތަކުގަިއ %36ވަަނ އަހަރާ ދެމެދު ޖުމުލަ އެކްސްޕޯޓުގެ 2019 ފެށިގެންއަހަރުން ވަނީއެވެ. ) ތިރީގައި މ3ިިއދޭ ޗާޓެއް (ޗާޓު އެކްސްޕޯޓުކޮށްފައިވާ ފަރުމަހުގެ އުފެއްދުންތަކުގެ ނިސްބަތް ދައްކަ 0 1 2 3 4 5 6 7 0 100 200 300 400 500 600 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 .އޯ.އެފް (ބީ ރު ހި ދިވެ ން ލިއަ މި ން ޔާއި ފި ( ން ަރުދަ ބ ) ން ނު ޓަ ( )މިލިއަން ދިވެހި ރުފިޔާއިން(ބީ .އޯ.އެފް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 20 ބާވަތްތަކާއި އެބާވަތްތަކުގެ މިންވަރުމުހިންމު ބޭރުކޮްށފައިވާ ފަރުމަހުގެ ރާއްޖެއިންދެމެދު ދިވެހި ވަނަ އަހަރާ 2019ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2012 :3ޗާޓު ނޯޓް: ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ ބަރުދަން ޗާޓުގައި ހިމަނާފައި އެވަނީ ރޯމަހުގެ ބަރުދަނުގެ ގޮތުގައެވެ. ތު މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބަލަހައްޓަީނ މަޢުލޫމާ އެކްސްޕޯޓުކުރެވޭ ތަކެތީގެ އަގާއި ބަރުދަން ފަދަ އެކްސްޕޯޓާ ގުޅޭ ދިވެހިރާއްޖެއިން ތު ކަސްޓަމްސްގެ ފަރާތުން މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް، މަޢުލޫމާމޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ ފަރާތުންނެވެ. މިގޮތުން ނެގޭ މެރިން ރިސޯސަސް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރާ ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ހިއްސާކުރެއެވެ. 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 ން ަރުދަ ބ ހުގެ މަ ) ން ނު ޓަ ( ތާޒާ ފިނިކުރި ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް ލޮނުއަޅައި ހިއްކާފައިވާ ގިއުޅު ހެނިހެން ބާވަތްތައްލޮނުއަޅައި ހިއްކާފައިވާ ފަރުމަހުގެ އެ ލޮނުއަޅައި ހިއްކާފައިވާ މާނިޔަމަސް ލޮނުއަޅައި ހިއްކާފައިވާ ހަނދި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 21 އްކޮށްފައިވާ މުހިންމު މަސައްކަތްތަމެނޭޖްކުރުމުގެ ގޮތުން ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް: 4ބާބު މަސްވެރިކަމާއި ވަސީލަތްތަކާގުޅޭގޮތުން ކޮށްފައިވާ މުހިންމު ދިރާސާތައްފަރުމަހުގެ 4.1 ިއ ދިރާސާތައް ކުރުމަށާ ފަރުމަހުެގ ބާވަްތތަކާބެހޭ އި، ހިންގައި، ބެެލހެއްޓުމަށްޓަކައިރާވަދިވެހިރާއްޖޭގައި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ،މިގޮތުން .އިތުރުކުރުމަށްޓަަކއި ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައިވެއެވެވެރިންގެ މެދުގައި ހޭލުންތެރިކަން މަޞްލަޙަތު ދިރާސާތަކަށް ބިނާކޮށް ކުރެވުނު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގައިވާ މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތަކުގެ ހާލަތު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ން ޑަރ ނާޕް އެްޓ (ވެ ސަރވޭ އިން ދަ މޯލްޑިވްސް] އެވެމެ ފުރަތަަމ ރިޕޯޓަކީ [ރީފް ފިޝް ރިސޯސަސް ކޮށްފައިވާ އެންތައްޔާރު ފަރުގެ ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ގެ އަހަރުތަކުގައި 1990އަހަރުތަކުގައްޔާއި ގެ 1980އޭގެ ފަުހން، . އަދި )1991އަލް. ލަވައިލައިފައިވެއެވެ އެކު ]2ފޭސް – ީރފް ފިޝް ރިސޯސަސް ސަރވޭ އިން ދަ މޯލްޑިވްސް[ ،ރިޕޯޓެއް ވަސީލަތްތަކާބެހޭ ދެމެހެއްޓެނިވިގޮތެއްގައި ފަރުތަކުެގ މި ރިޕޯޓުގައި ވަނަ އަހަރު ާޝއިޢުކުރެވުނު 1992). 1992 އެންޑަރސަން އެޓް އެލް.( އިތުރުން،މީގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރެވޭނެ މިންވަރުތަކެއް (މެކްސިމަމް ޕޮޓެންޝިއަލް ޔީލްޑް) އަންދާޒާކޮށްފައިވެއެވެ. ފަރުމަހުގެ އަދިހާލަތު މަސްވެރިކަމުގެމަހުގެ ވެސް ފަރު ވަނަ އަހަރު 2014ރު އަދި ހަވަނަ އަ 2010ވަނަ އަހަރާއި، 2008 (ސައްތާރު މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތަކުގެ ހާލަތު ދެނެގަތުަމށް ކޮށްފައިވާ ދިާރސާތަކުގެ އަލީގައި ރިޕޯޓުތަކެއް ތައްޔާރުކޮށްފައިވެއެވެ .)2014ސައްތާރު އެޓް އަލް. ؛ 2010 ސައްތާރު؛ 2008 މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ރިކޯޑު ބެލެހެއްޓުން 4.2 ގައެވެ ގެ އަހަރުތަކު 1970ފައިވަނީ ކުރަން ފަށައިނިޒާމީގޮތެއްގައި މަސްވެރިކަމާގުޅޭ މަޢުލޫމާތުތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެއް އެއްކުރުމުގައި އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީފައިވަނީ ކަނޑުމަހުގެ މަސްވެރިކަމަށް). މިގޮުތން މަޢުލޫމާތު 1986(އެންޑަރސަން އަދި ކުޑަބޮޑުމިން އެނގޭނޭ ގޮތަްށ ރުމިޔަ ،ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ކަނޑުމަހުގެ ބާވަތްތައް ޫނން އެހެނިހެން ބާަވތްތައްވެސް (ހިބަރު ތު އެއްކުރުމުގައި ހިމެނިގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ބެލެހެއްޓުމުގެ މި އިންތިޒާމު މަޢުލޫމާ ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 22 މުވައްޒަފަކު އި ހުންނަ ވަކި ހަމަޖެހިފައި އޮތް ގޮތަކީ މަސްވެރިން ކޮންމެ ދުވަހަކު ާބނާ މަހުގެ ިމންވަރު ކޮންމެ ރަށެއްގެ ރަށު އޮީފހުގަ މިނިސްޓްރީގައި އޭރު ހުންނަ މަުޢލޫމާތާއި ތަފާސްހިސާުބ ބެލެހެއްޓުާމބެހޭ ސެކްޝަަންށ ،ތަްއޔާރުކޮށް ]މަސް ރިޕޯޓް[ރިކޯޑުކޮށް، މެދުވެރިކޮށް ކޮންމެ ] 2ރިޕޯޓު ދުވަހުގެ މަސްވެރިކަމުގެ[މަސް، ). މީގެ އިތުރުނ2003ްހުށަހަޅަނީއެވެ (އެންޑަރސަން އެޓް އަލް. ރިކަމުގެ އެހެނިހެން ހަރަކާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ފޮނުވިެއވެ. މީގެތެރޭގައި އެ ރަށެއްގައި ރަށަކުންވެސް އެ ރަށެއްގައި ހިންގައި މަސްވެ މަޢުލޫމާތާއި އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން ރަަށށް ކުރުވައިފައިވާ މަސް އަދި އުޅަނދުތަކުގެ މަސްވެރި ، ދަދާއިތިބި މަސްވެރިންގެ އަ ). އޭރުެގ 2003(ެއންޑަރސަން އެޓް އަލް. ކޮށްފައިވާ މިންވަރު ހިމެނެއެވެމަސްވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތައް އުފައްދައި، ރަށުން ބޭރު ދުވަސްވަރަށް އެންމެ އެކަީށގެންވާ ގޮތް ކަމުގައެވެ. އެެހީނ ހާލަތަށް ބަލާއިރު، މިޮގތަށް މަުޢލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ރިޕޯޓުކުރުންވީ އެ ވެރިންނާއި އޮޑިވެރިޔާގެ މެދުގައި ބެހުމަށްޓަކައި ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އޭރުގެ އާދަކާދަ ހުންނަ ގޮތުން އެދުވަހެއްގައި ބާނާ މަސް ފަޅު ). އަދި އެ ދުވަސްވަރު މަސްވެރިކަމަށް ކުރާ ދަތުރުތަކަކީ 1986ކުރަމުން ގެންިދޔައެވެ (އެންޑަރސަން ރިކޯޑުގުނައި، ކަމަށް ހު ލަފަނީ މަސްވެރިންގެ އަމިއްލަ ރަށަށްމަސް ދަތުރަށްފަ، މައިގަނޑުގޮތެއްގައި އެންމެ ދުވަހެއްގެ ދަތުރުތަކެއް ކަމަށްވެފައި ވުމާ ގުޅިގެން، ވަނަ އަހަރު ލޮްގފޮތް ތަޢާރަފުކުރެ 2010ކަމަކަށް ުނވެއެވެ. ރިކޯޑުޮކށް ފޮނުވުމަކީ މާ ަދތިގޮތަށް މަޢުލޫމާތުމި ވާތީ، އެވެ. ވަނަ އަހަރު 2018އްޓިފައިވަނީ ގެ ދަށުން ލިބެމުން އައި މަޢުލޫމާތުތައް މަދުވަމުންގޮސް ރަސްމީކޮށް ހުކުރީގެ އިންތިޒާމު ގޮތެއްގައި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބާނާ ބާވަތްތަާކއި، އެ ބާވަތްތައް ާބނައިފައިވާ މި ލޮގްފޮތްތައް ފަރުމާކޮށްފައިވަީނ މައިގަނޑު ށެވެ.ހޯދުމަ މިންވަރު (ކެޗް) އަދި އެ ބާވަތްަތއް ހިފުމަށް ކުރެވުނު ހޭދައިގެ (އެފަރޓް) މަޢުލޫމާތު މަސްވެރި އުޅަނދުތަކަށް ލައިސަންސް ދޫކުރުންފަރުމަހުގެ 4.3 ލުތަކެއް ތަޢާރުފުކޮށްފައިވެއެވެ. މި ނިޒާމަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ލައިސަންސް ދޫކުރުމުގެ އާންމު އުސޫވަނަ އަހަރު 2009 ކަނޑުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ކުރާ އުޅަނދުތައް ލައިސަންސް ކުރުމަށްޓަކައި ތަޢާރުފުކުރެވުނު ނިޒާމެއްނަމަވެސް، މީގެ ދަށުން ވިޔަފާރީގެ އިސަންސް ނެގެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ބޭނުމަށްޓަކައި ފަރުމަހުގެ މަސްެވރިކަންކުރާ އުޅަނދުތަކަށްވެސް ލަ ތަފާތު ބާަވތްތަކުގެ މަސްވެރިކަން ،އެއް ލައިސަންސެއްގެ ދަށުން ،ނުވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކޮށްފައެއްކުރާ އުޅަނދުތަކަށް އެކަން ލާޒިމު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 23 ން އާންމުކޮށް ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ކުރާ އުޅަނދުތަކަކީ ކުރުން ހުއްދަކޮށްފައިވާތީ، ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ އުޅަނދުތަކުގެ ތެރެއި އިތޯ ދެނެގަންަނށް ދައްޗެވެ.ކޮބަ އަދި އެކްސްޕޯޓުކުރުން މަނާ ބާވަތްތައް ކަނޑައެޅުން މެރުމާއި، ނެގުންހިފުމާއި، 4.4 ލިއްބައިދިނުމުގައި ވަރަްށ ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ތައް މާޙައުލީ ނިޒާމުގެ ޚިދުމަތްތައް މުރަކަ ފަރުތަކާއި ފަރުތަކުގައިވާ ދިރުން މީގެތެރޭގައި، ކަނޑުގެ އެކިއެކި ދިރުންތަކުގެ މެދުގައި ހަކަތަ ދަުއރުކުރާ ނިޒާމު (ފުޑް ޗެއިން) ަގއި ހަކަތަ ދައުރު ކޮށްދިނުމާއި އާދަކޮށްދިުނން ހިެމނެއެވެ. މިގޮތުން، ފަރުމަހުގެ އޯގެނިކް މާއްދާތަކުން އުފައްާދ ަހކަތައިން މަދުވާ މިނަރަލްެގ ނިްސބަތް އަލުްނ އި އްޙަތު ހިފެހެއްޓުމުގައި ގެ ފުރިހަމަ ޞިމާޙައުލީ ިނޒާމުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުުރކުރުމުގައި އަދި ފަރުތަކު ،ބައެއް ބާވަތްތަކަކީ ފަދަ ކީސްޓޯން ސްޕީޝީޒްއަކީ މާޙައުލަކުން ޚާއްޞަ ތަފާތު ދައުރުތަކެއް އަދާކުރާ ބާވަތްތަކެކެވެ (ކީސްޓޯން ސްޕީޝީޒްތަކެކެވެ). މި އެ މާޙައުލީ ނިޒާމުގެ ހަމަހަމަކަން (އީކޯސިސްޓަމް ،އެބާވަތްތައް ެނތިގެން ހިނގައްެޖަނމަ ނުވަތަ ވަކި މިންވަރަކަށް މަދު ވެއްޖެނަމަ ކެވެ.ކެންމު ބާވަތްތަބެލެންސް) ގެއްލި ނުވަތަ އެމާޙައުލެއް އެއްކޮށް ނެތިގެން ހިނގައިިދޔުމަށް މެދުވެރިވާ ފަދަ މުހި އް ކެ ފިޔަވަޅުތަކީސްޓޯން ސްޕީޝީޒް ޙިމާޔަތްކުރުމަށް މިފަދަ ވޭތުެވދިޔަ ތަނުގައި، މިނިސްޓްރީން ވަނީ މިކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ގެ ތަކުފަރުދަކީ މަޤުޞަ މި ފިޔަވަޅުތަކުގެފައިވަނީ އޭރު ކުރެވުނު އިޢުލާނުތަކަކުންނެވެ. ފިޔަވަޅުތައް އަޅައި ފައެވެ. މި ޅައިއަ ވަނަ 1995، ންށް ހިފުމެވެ. މިގޮތުކަބޭނުން ދިގު މުއްދަތަ ވަސީލަތްތަކުގެ އެ، ވި ގޮތެއްގައި ބަލަހައްޓައިވަސީލަތްތައް ދެމެހެއްޓެނި ވަނަ އަހަރު މަސްވެރިކަމުގެ 2006ވަނީ މިފިޔަވަޅު މަނާކޮށްފައެވެ. ނެގުމާއި މެރުން ވަނީ ،ހިފުާމއި އަހަރު މާހުޅުނބު ލަނޑާ (ދިވެހިރާއްޖޭގެ 2019/14ވަނަ އަހަރު ޢަމަލުކުރަން ފެށި، ޤާނޫނު ނަްނަބރު: 2019ފައެވެ. ހިމަނައިވެސް ގައި މު ގަވާއިދުއާން (ދިވެިހރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ އާންމު R-75/2020ނަންބަރު އެކުލަވައިލައިފައިވާ ގަވާއިދުމަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަުށން (ޕެރޮޓްފިޝް) ހިފުމާއި، ބާވަްތތައް އިތުުރން، ލަނޑާ ެގ އެންމެހައި ފައިވެއެވެ. މީގެފިޔަވަޅު ހިމަނައި މިގަވާއިދު) ގައި ވެސް .މަނާކޮށްފައިވެއެވެމި ގަވާއިދުގައި ވެސް އެކްސްޕޯޓުކުރުން ނެގުމާއި، މެރުން އަދި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 24 އިސްތިރާޖުތައް : ޕްލޭންގެ އަމާޒުތަކާއ5ިބާބު މި ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު މަޤުޞަދުތައް ހާސިލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ އަމާޒުތަކާއި ،ފަރުމާކޮށްފައިވަނީމި ޕްލޭން އެ އަމާޒުތަކަށް ވާސިލުވުމަށް އެކުލަވައިލައިފައިވާ އިސްތިރާޖުތަކާއި ފިޔަވަޅުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މިގޮތުން، މި ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު އަމާޒަކީ: 5 މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތްތަކަކީ ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި )1( ބޭސްޑް މެނޭޖްމަންޓާއި، ޕްރިކޯޝަނަރީ އެޕްރޯޗް އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި -އިކޯސިސްޓަމް ން؛ށަވަރުކުރުވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ އުޫސލުތަކާ އެއްގޮތަށް ހިންގާ ހަރަކާްތތަކެއްކަން ކަ މާޢީ އަދި އިޖުތި، ޙަޔަވީފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި އެ މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ވަސީލަތްތަކާ ގުޅޭ )2( ން؛ތައް އެކުލަވައިލުސިޔާސަތުަތށް ބިނާކޮްށ މަޢުލޫމާދީ އިޤުތިޞާ ސަރވޭލަންސްއާ ބެހޭ ،ކޮންޓްރޯލްކުރުމާއި ،ވިޔަފާރި މޮނިޓަރކުރުމާއި ،ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި )3( ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރީގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ރިޕޯޓުކުރުން ،ނިޒާމު ތަންފީޛުކޮށް ؛ހަރުދަނާކުރުން ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި ތަރައްޤީކުރުމުގައި ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުތަކަށް އިސްކަންދީ، )4( ދިވެހި ރައްޔިތުންނަްށ ހަމަހަމަކަމާއެކު ލިއްބައިދީ، އެންމެހައިމަސްވެރިކަމުގެ މަންފާ މި އަދި ؛ ތު ހޯދައިދިނުންރަނގަޅުކުރުމަށް ފުރުޞަ ހާލަތުދިރިއުޅުމުގެ އި ފަރުމަހުގެ ގެ މެދުގައި ަފރުގެ މާޙައުލާތުވެރިންނާއި އެންމެަހއި ފަރުދުންމަޞްލަޙަ )5( އިތުރުކުރުން.މަސްވެރިކަމާމެދު ހޭލުންތެރިކަން ކުރެވިފައި އެވަނީއެވެ.ގައި ޚުލާޞާ 1 ތިރާޖުތަކާއި ހަރަކާތްތައް ތާވަލުއަމާޒުތަކަށް ވާސިލްވުމަށް އެކުލަވާލައިފައިވާ އިސް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 25 އަދި އެކަންކަން ތަންފީޛުކުރާނެ އިދާރާތައް ހަރަާކތްަތާކއި ކަނޑައަޅާފައިވާ މުއްދަތު ލައިފައިވާ އިސްތިރާޖްތަކާއިމާޒުތަކަށް ވާސިލުވުމަށް އެކުަލވައިއަ: 2 ތާވަލު ްޕރިކޯޝަަނރީ ެއޕްރޯޗް އަދި ދެމެެހއްޓެިނވި ގޮެތއްަގއި ަވސީލަތްތައް ،ޭބސްޑް މެޭނޖްމަންާޓއި-މަްސެވރިކަމާ ުގޅުންުހރި ޙަރަކާތްތަކަކީ އިޯކސިސްަޓމް ،ިދވެިހރާްއޖޭަގއި ކުެރވޭ ފަުރމަހުގެ މަްސވެރިަކމާއި : 1އަމާޒު ގެ ުއސޫލުތަކާ ެއއްގޮތަށް ިހންގާ ހަރަކާތްތަެކއްކަން ކަށަަވރުކުުރން.ބެލެހެއްޓުމު ކުރާނެ އިދާރާތައްޛުތަންފީ މުއްދަތު ޙަރަކާތް އިސްތިރާޖު ފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަީލގައި ސައިންޓި 1.1 ަފިއވާ ފުރިހަމަ މަޢުލޫމާތު ނެތް ހޯދައި ޙާލަތުަގއި ުޤދުރަތީ ވަސީލަތްަތއް ހަމަތަުކގެ ތެރެިއން ދެމެެހއްޓެިނވި ފިަޔވަެޅއް ާނޅައި ، ބެލެހެއްޓުަމށްޓަކައި ދޫކޮށްލުުމގެ ސަަބބުން ލިިބދާނެ ަނީރ ްޕރިކޯޝަ، ގެއްުލމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ފަުރމަުހގެ އެޕްރޯްޗގެ ަމއްޗަށް ބިނާކޮށް ްއ ފިަޔވަޅުތަ މެނޭޖްުކރުމަށް މަްސވެރިކަން އެޅުން އް ައދާކުރާ ރެ އުނިޒާުމގައި ުމހިންުމ ދަ މާޙައުލީ 1.1.1 ކުރުން އެކްސްޯޕޓުފަރުމަުހގެ ާބވަތްަތއް ހިފުމާއި މަނާކުރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ެތރޭަގއި އަހަުރުދވަހުގެ 1 ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްސަރވިސް މޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސ ަފރުމަުހގެ ، ާމޙައުލީ ނިާޒމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ،މަސްވެރިަކމާއި 1.1.2 ާއބާދީ ީހނަރުވެަފިއވާ ނުވަތަ ،އުޅޭ މަްސވެރިަކމުަގއި ހިފައި ހިުފމާއި ާބވަތްތައް ކަުމގެ ބިުރހީވެަފއިވާ ަފރުމަުހގެ ނެވެދާ އެކްސްޕޯޓުކުރުން މަނާކުުރން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 - 3( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްސަރވިސް މޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސ ާބވަތްތަކަށް ވަކިފަރުމަުހގެ ނެދއްަގއިހި ޖެހިްއޖެ ބޭނުން 1.1.3 ކުެރވޭ ަމސްެވރިކަުމގެ ިމންވަާރއި އަމާޒުކޮްށގެން ނެ (އަުއޓްޕުޓް މަސްޭބނޭ(އިންޕުޓް ކޮންޓްރޯލް) މިންަވރު ނުވަތަ އެކްސްޕޯޓުުކރެވޭނެ ކޮންޓްރޯލް) ކަނޑަެއޅުން ާރސްތާ ދުރު އަހަރު) 10 - 5( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްމިނިސްްޓރީ އޮފް އިކޮޮނމިކް ޑިވެލޮްޕމަްނޓ o ްސަރވިސް މޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސ މަުހގެ ތްކުރާ ސަަރޙަްއދުަތއް ކަނޑަެއޅުުމގައި ަފރުޙިމާޔަ 1.1.4 ަޔީވގޮތުން މުިހންމު ބާވަތްތަުކގެ ާއބާީދއަށް ޙަ ބެލުަމށް ކަމާުގޅޭ ަސުރކާރުގެ ސަަރޙަްއދުތަކަށް އިާދރާތަކާއެކު ވިލަރެސްުކރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމިނިސްްޓރީ އޮފް އެްނވަޔަަރންމަންޓ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްތައް ލޯކަލް ކައުންސިލ ދިވެހިސަރުާކުރގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 26 ޓާ ރައްޓެހި އާލާތްތައް ަފރުމަުހގެ ތިމާވެށް 1.2 ބޭުނންކުުރމަށް މަްސވެރިަކމުަގއި ބާުރއެުޅން މަސްވެރިަކމުަގއި ބޭުނންކުރާ އާލާތްތަކާ ގުޭޅގޮތުން 1.2.1 މަްސވެރިަކމުގެ ޤާނޫާނއި ެއޤާނޫުނގެ ަދށުން ހަދާފަިއވާ ގަާވިއދުތަކުަގއި ކަނޑަައޅާަފއިވާ ކަންަކން ތަންފީޛުކުުރން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ o ެސީޖީ -މް.އެން.ޑީ.އެފް އ ފަރުމަހުގެ ަމްސވެރިކަުމަގއި ޭބނުންކުރާ އާލާތްަތއް 1.2.2 ބޭނުންުކރެވޭނެ އިންތަާކއި ހަމަަތއް ކަނޑައެުޅން ާރސްތާ މެދު އަހަރު) 5 - 3( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ ފަރުމަހުގެ މަްސވެރިކަން ބަލަހަްއޓައި އެ 1.3 ވަސީލަތްަތއް މަްސވެރިަކމުގެ ،ޙިމާޔަތްުކރުުމގައި މަްސވެރިކަން ރާަވއި ބެލެހެއްޓުާމުގޅޭ ސަަރޙަްއދީ އަދި ،ހިންަގއި ބައިނަްލައޤުާވމީ ޖަމްިޢއްޔާތަުކގައި (އާރް.އެފް.ބީތަކުަގއި) އިސް ދަުއރެއް އަދާުކރުން ހިންަގއި ،ސްވައިޯއއެފްސީ އަދި ަމްސެވރިކަން ާރވައި 1.3.1 ބެލެހެއްޓުާމުގޅޭ އެހެިނހެން ސަަރަޙއްދީ އަދި ބައިނަްލައޤުާވމީ ޖަމްިޢއްޔާ ަޖމާޢަތްތަުކން ކުރާ ސައިންޓިފިކް ައދި ަމސްެވރިކަން މެޭންޖކުރުމާ ުގޅޭ ވުން ޢަމަީލގޮތުން ަބއިެވރި ކަންކަމުަގއި ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ ތަށް ބިނާކޮށް ސިޔާަސތުތައް އެކުލަވާލުމަށް އިސްކަްނދިނުން މަޢުލޫމާދީ ިއޤުތިޞާ މާޢީ ައދި އިޖުތި ،ޙަަޔވީ: ފަުރމަހުގެ މަްސވެރިަކމާއި ެއ މަސްެވރިކަމާ ގުޅުްނހުރި ަވސީލަތްތަާކ ގުޅޭ 2އަމާޒު ތަންފީޛުކުރާނެ އިދާރާތައް މުއްދަތު ޙަރަކާތް އިސްތިރާޖު ވެރިަކމުގެ ސިާޔސަތުތައް ފަރުމަހުގެ މަސް 2.1 ިއޖުތިމާޢީ އަދި ، ލެވެނީ ޙަޔަވީ އެކުލަަވއި ުތގެ މައްޗަށް މަޢުޫލމާދީ އިޤުިތޞާ ބިނާކޮށްކަން ކަށަަވރުކުުރމަށްޓަކައި އެަފދަ ތު ެއއްކުުރމަށް ކުެރވޭ މަަސއްަކތް މަޢުލޫމާ ހަރުަދނާކުރުން ާއާބދީއަށް އަންނަ ަބދަލުތައް ފަރުަމހުގެ ދިވެހިާރއްޭޖގެ 2.1.1 ސަިއޒް ސާމްޕަލް ެނގުމަާށއި ާސވޭ ދެެނގަތުމަށްޓަކައި ޤަުއމީ ފެންަވރުަގއި މޮިނޓަރިންގކުރުމަށްޓަކައި ޕްރޮްގރާމްަތއް ހިްނގުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ސާރވޭތަކުން ލިބޭ ތު ައިދ ފީލްޑް މަޢުޫލމާމަސްވެރިަކމުގެ 2.1.2 މަޢުލޫމާުތގެ އަލީަގއި ަމސްެވރިކަންކުރާ ސަަރޙަްއދުތަކާއި މަްސވެރިަކމުގެ ޫމސުންަތއް ދެެނގަތުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ ދިވެހިސަރުާކުރގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 27 ފަރުމަހުގެ ބާަވތްތަކާއި ފަުރގެ މާަޙއުލު 2.1.3 ތްކޮށްަފއިވާ ޙިމާޔަރައްަކއުތެރިުކރުމަށްޓަކައި ސަަރޙަްއދުތަކާިއ، އެހެިނހެން ގޮްތގޮތުްނ މަްސވެރިކަންުކރުން މަނާ ުކރެވިަފއިވާ ސަަރޙަްއދުތައް ބޮުޑމިން ބެހިފަިއވާ ގޮތް އަދި އެ ސަަރޙަްއދުތަުކގެ ން ދެެނގަތު ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ޢުޫލމާތު އެއްުކރުާމއި ރިޕޯޓުކުުރން ހަރުދަނާުކރުންިވޔަފާރި މޮނިޓަރުކރުާމއި، ކޮންޓްރޯލްކުުރމާއި، ސަރވޭލަންްސއާ ބެހޭ ނިާޒމު ތަްނފީޛުކޮށް، ފަުރމަހުގެ މަްސވެރިަކމާއި ވިަޔފާރީގެ މަ ފަރުަމހުގެ ަމްސވެރިަކމާއި،: 3އަމާޒު ތަންފީޛުކުރާނެ އިދާރާތައް މުއްދަތު ޙަރަކާތް އިސްތިރާޖު ވިޔަާފރީގެ ފަރުމަހުގެ މަްސވެރިަކމާއި 3.1 ހަރަކާތްތައް ަހރުަދނާ ނިޒާެމްއގެ ތެރެިއން މޮނިޓަރކޮށް ބެލެެހއްޓުން ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް ފަުރމަުހގެ މަްސވެރިކަން ކުރާ 3.1.1 އުޅަނދުފަަހރު ލައިަސންސް ކުުރމުގެ ިނޒާމު ހަރުަދނާކޮށް ތަންފީޛުުކރުން ުދވަުހން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް ފަުރމަހުެގ މަސްެވރިކަން ކުރާ 3.1.2 އުޅަނދުފަަހރު ލައިަސންސްކުުރުމގައި ިގންތިތަކެއް ކަނޑަެއޅުމަށްޓަކައި މި މަްސވެރިަކުމގަިއ ހަރަކާތްތެިރވާ އުޅަނދުފަަހރުގެ އަަދދާިއ، ސަިއޒް (ފްލީޓް ސްޓްރަކްޗަރ) ެދނެގަުތން ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ީމިނިސްްޓރ ފަރުމަސް ޕްރޮސެސްުކރާ ފަރާތްތައް ލަިއސަްނސް 3.1.3 ކުރުުމގެ ނިޒާމު ަހރުަދނާކޮށް ތަންފީޛުުކރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ޭއެމް.އެފް.ޑީ.އ ދިވެހިސަރުާކުރގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 28 އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކަށާިއ ރިސޯޓުތަކަށް 3.1.4 މެުދވެިރއެްއގެ ޮގތުން ފަރުަމސް ިވއްކާ ފަރާތްތައް ލައިސަްނސް ކުރުުމގެ އިްނތިޒާމު ަހމަެޖއްސުން ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ o ީއެމް.އޯ.ޓ ކެޔޮޅު] ގައި -[ފިޝަރީޒް އިންފޮޭމޝަން ިސސްޓަމް 3.1.5 ފަރުމަުހގެ ަމސްެވރިކަާމއި މަްސެވރިކަާމ ގުޅުންުހރި ހަރަކާތް ހިންގާ ަފރާތްތައް ރަިޖސްޓަރީ ކުރެވޭނެ އިންތިާޒމު ހަަމޖެްއސުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް ކުރާ ފަުރމަހުގެ މަްސވެރިަކމުަގއި 3.1.6 މިހާރު ޭބނުންކުރާ އާލާތްތަކުގެ ިއތުރުްނ، އައު އާލާެތއް ސްްޓރީގެ ުހއްދަ ޯހދުމަށް މިނި ކުުރމުގެ ކުިރންތަޢާރުފު ކުރުން ލާޒިމު ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ީމިނިސްްޓރ ފަރުމަހުގެ މަްސވެރިަކމާއި ވިޔަާފރީގެ 3.2 މަޢުލޫމާތު ެއއްކުެރވޭނެ ހަުރދަނާ ިނޒާެމއް ޤާިއމުކުރުން ފަރުމަހުގެ މަްސވެރިަކން ކުރާ ފަރާތްތަކުން 3.2.1 އެ ާބވަތްތަކުގެ ،މަްސދަތުުރގައި ހިފި ބާވަތްތަާކއި މިންަވާރއި (ކެޗް) އަދި އެ ާބވަތްތައް ިހފުމަށް ކުރެުވނު ހޭދަިއގެ (އެަފރޓް) މަޢުލޫމާތު ހިމެޭނޮގތަށް ސްްޓރީއަށް ަމސް ރިޕޯޓް ހުށަހެުޅުމގެ ނިޒާމު މިނި ަމސްެވރިން ފޮުނވާ ނަގަަހއްޓައި، ޮލގްފޮތް މެުދެވރިކޮށް ކަން އިުތރުރުުކރުަމށް މަސްެވރިން މަޢުލޫމާުތގެ ޞަްއޙަ ހޭލުންތެރި ކުރުުމގެ ޕްޮރގްާރެމއް ހިންުގން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްކައުންސިލްތައް ލޯކަލ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 29 އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކަށާިއ ރިސޯޓުތަކަށް 3.2.2 މެުދވެިރއެްއގެ ޮގތުން ފަރުަމސް ިވއްކާ ފަރާތްތައް ަމސް ގަނެަފއިވާ ގޮތުގެ ތަުފސީލު (ޕާރޗޭސް ރިޕޯޓު) ލާޒިމުުކރުން މިނިސްްޓރީއަށް ހުށަެހޅުން ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ީމިނިސްްޓރ o ްކައުންސިލްތައް ލޯކަލ o ީއެމް.އޯ.ޓ o ީއެމް.އޯ.އީ.ޑ ޕްރޮެސސްކުރާ ފަާރތްތަކުން މަސް ަގނެފަިއވާ މަސް ފަރު 3.2.3 ގޮތުގެ ތަުފސީލު (ޕާރޗޭސް ރިޕޯޓު) ިމނިސްޓްީރއަށް ލާިޒމުކުރުން ހުށަހެޅުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ ފަރުަމުހގެ ާބވަތްތަކާއި ަމސް ަގންނަ ރިސޯޓުތަކަށް ގަންނަ 3.2.4 އަަދދާ ބެހޭ މަޢުޫލމާތު ދެެނގަެނވޭނެ ިނޒާމެއް ޤާިއމުކުރުން ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީއެމް.އޯ.ޓ އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކުްނ ފަރުމަުހގެ ބާަވތްތައް 3.2.5 ގަނެަފއިވާ ގޮތުގެ ތަުފސީލު (ޕާރޗޭސް ރިޕޯޓު) ކޮންމެ މިނިސްްޓރީއަށް ފޮުނވަިއ، އެކްސްޕޯޓުުކރާ ޝިޕްމަންޓަކަށް ކެޗް ސެޓުފިކެޓެއް އޮުތން ލާޒިމުކުރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ ފަރުމަހުގެ މަްސވެރިަކމާއި ަމްސވެރިަކމުގެ 3.3 ވިޔަފާރި ާރަވއި، ހިްނގަިއ، ބެލެހެއްުޓާމ ގުޅޭ ގަާވއިުދތަކަށް ޢަމަލުކުރަުމން ގެްނދާކަން ކަށަަވރުކުރުުމގެ ޮގތުން ޓު މޮނިޓަރ ކުުރމަށް މަހުގެ އުފެއްުދންތަކުގެ އެްކސްޕޯ 3.3.1 ސަރުކާުރގެ ިއދާާރތަކާ ގުިޅގެން ަމަސްއކަތް ކުރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ޭއެމް.އެފް.ޑީ.އ o ާމީރ ދިވެހިސަރުާކުރގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 30 މޮނިޓަރކޮށް ތަންފީޒުުކރެޭވނެ ހަުރދަނާ ނިޒާެމއް ާޤއިމުުކރުން މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ަސރިވސްގެ އޮފިޝަލުންާނއި 3.3.2 އޮިފސަުރންނަށް ާޚއްޞަކޮްށގެން އެހެނިހެން ތަންީފޛީ ފަރުމަުހގެ ާބވަތްަތއް ދެެނގަންނާނެ ގޮުތގެ ތަމްީރނުތައް ހިންގުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ރަށްރަށުގައި ާޤިއމުކުެރވޭ ފިޝަރީޒް ޭރންަޖރުން 3.3.3 މަްސެވރިކަާމއި މަްސވެރިަކމުގެ މެުދވެރިކޮށް ފަުރމަުހގެ ބެލެހެއްުޓާމ ގުޅޭ ވިޔަފާރި ާރަވއި، ހިްނގަިއ، ގަާވިއދުތަކަށް ޢަމަލުކުަރމުން ގެްނދާކަްނ ކަށަވަރު ކުރުން ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ީމިނިސްްޓރ o ްކައުންސިލްތައް ލޯކަލ ފަރުމަހުގެ މަްސވެރިަކމާއި ަމސްެވރިކަުމގެ ވިޔަާފރި 3.3.4 ބެލެހެއްޓުމާ ގުޅޭ ގަާވއިދުތަކަށް ،ހިްނަގއި ،ރާަވއި ޢަމަލުކުރަުމން ގެްނދާކަން ކަށަަވރު ކުުރމަށްޓަކައި ފަރުމަުހގެ ަމސްެވރިކަުމގައި ަހރަކާތްތެިރވާ ތަންތަނާއި އުޅަނދުފަަހރާއި ފަުރމަސް ްޕރޮެސސް ކުރާ މަސް ކިުރވާ ބަނދަރުތަުކަގއްޔާއި ައދި ވަިއެގބަނަދރުތަުކގައި ިއންސްޕެކްޓްކުެރޭވނެ އިންތިާޒމުތައް ަހމަެޖއްުސން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ދިވެހިސަރުާކުރގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 31 ޤާިއމުކޮށްފަިއވާ ެވސަލް މޮނިޓަރިްނގ މިނިސްޓްރީން 3.3.5 (ވީ.އެމް.އެސް) އިުތރަށް ފުާޅކޮށްސިސްޓަމް ަފރުމަުހގެ ަމސްެވރިކަން ކުރުމަށް ،މިިސސްޓަމް ލައިސަްނސް ދޫކޮށްަފއިވާ ުއޅަނދުފަަހުރގައި ޤާިއމުކުރުން. ދުރު ާރސްތާ އަހަރު) 10 - 5( o ީމިނިސްްޓރ o ްސީ.ޖީ –އެމް.އެން.ޑީ.އެފ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ ިދވެހި ަރއްިޔތުންނަށް ހަމަަހމަކަާމއެކު ލިްއބަިއދީ، ދިިރއުުޅމުގެ ހާލަތު : ަފރުމަުހގެ ަމްސވެރިކަާމއި ވިޔަފާރި ަތރަްއޤީކުުރުމގައި ލާަމރުކަޒީ އުސޫލުތަކަށް އިސްކަްނދީ، މި މަްސެވރިކަުމގެ މަންފާ އެްނމެހ4ާއަމާޒު ހޯަދއިދިުނން.ރަނަގޅުކުުރމަށް ފުުރޞަތު ޒިންމާ އަދާކުރާ ފަރާތްތައް ހޭދަވާނެ ވަގުތު ހަރަކާތް އިސްތިރާޖު ފަރުމަހުގެ މަްސެވރިކަންކުރާ ުމޖުަތމަޢުތަކަށް 4.1 ލިބޭ ނަފާ އިތުރުުކރުން. މަސްވެރިްނނަށް ާޚއްޞަކޮްށެގން ތަޢާރުފުކުެރވިފަިއވާ 4.1.1 ަމސްެވރިކަން ކުރާ ބެނެފިޓް ސްކީމްތަުކގައި ަފރުމަުހގެ ،ފަރާތްތައް ބަިއވެިރވުަމށް އެހީެތރިކަން ފޯރުކޮށްދީ ބާުރއެުޅން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ފަރުމަހުގެ މަްސެވރިކަާމއި އަދި ަމހުގެ 4.2 އުފެްއދުންަތއް ޕްރޮމޯޓުކޮށް، ބާާޒރަށް އެހީތެިރެވދީ، ނަފާ އިުތރުކުުރންނެރުމަށް ރަށްރަށުގައި ައގު ެއއްކުރި ފަރުމަުހގެ އުެފއްުދންތައް 4.2.1 ◌ަތުަތއް ާއ ިވަޔފީާރެގ ުފުރޞ، ފުޅާ ކުރުމަށް އެހީެވދީ އިތުރުކޮްށ، އިުޤތިޞާދީ މަންފާ އިުތރުުކރުމަށް އެހީތެރިަކން ފޯރުކޮށްިދނުން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 - 3( o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ފަރުމަހުގެ މަްސެވރިކަުމގެ މަޞްަލޙަތުެވރިން 4.3 ސިޔާސަތުަތއް ،ދެެނގަނެ ފަރުމަހުގެ ަމސްެވރިކަމަށް ަބޯރސާވާ ފަރާްތތައް 4.3.1 ަތރެއް މަްސވެިރންގެ ދަފު ދެެނގަތުމަށްޓަކައި އެކުލަަވއިލުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލ ދިވެހިސަރުާކުރގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 32 އެކުލަވާލުުމަގއްޔާއި ނިްނމުންަތއް ނިންުމމުަގއި އެަފރާތްތަކުގެ ބަިއވެިރވުްނ ޔަޤީންކުުރން ފަރުމަހުގެ ަމސްެވރިކަން މެޭނޖްކުރުުމގެ ފިޔަަވޅުަތއް 4.3.2 ކަނޑަެއޅުުމގައި މަޞްލަޙަުތެވރިންގެ ަބއިެވރިުވން އެަފރާތްތަކުގެ ޚިޔާލާއި ލަފާ ހޯދުން ،އިތުރުކޮށް ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލ ފަރުމަހުގެ ަމސްެވރިކަންކުރާ މުޖުަތމަޢުތަކާިއ، ގުުޅންހުރި 4.3.3 ޖަމްިޢއްޔާ ޖަމާޢަތްަތއް ައދި ފަތުުރވެރިަކމުގެ ފަރާތްތަާކއެކު ގާތުން ޞިނާޢަތުަގއި ހަރަކާތްެތިރވާ މަަސއްކަތްކުރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލ o ީއެމް.އޯ.ޓ ން.: މަޞްަލޙަުތވެރިްނނާއި ެއންެމހައި ފަުރދުންގެ މެުދގައި ަފރުގެ ާމަޙއުލާއި ފަރުމަުހގެ ަމސްެވރިކަާމމެދު ހޭލުންެތރިކަން އިުތރުކުރ5ުއަމާޒު ތަންފީޛުކުރާނެ އިދާރާތައް މުއްދަތު ހަރަކާތް އިސްތިރާޖު ދިވެހިރާްއޖޭގެ ިއޤުިތޞާުދގައި ަފރުމަުހގެ 5.1 މަްސވެރިކަން ިހއްާސވާ މިްނަވރާއި، މަްސވެރިަކމުގެ ގަާވއިުދތަކާއި، ަފރުމަުހގެ މަްސވެރިަކމާ ބެހޭ މަޢުޫލމާތު ފޯރުކޮށްީދ އާންުމން ހޭލުންތެރިުކރުވުން އަންނަނިވި ކަންކަން ިހމެޭނގޮުތން މަޢުލޫމާތު އެކުަލވާލައި 5.1.1 މުޖުަތމަޢަށް ފޯރުކޮށްިދނުން؛ ފަރު މަްސވެރިަކމާ ބެހޭ މަޢުޫލމާތު • ައދި ؛ ފަރުމަުހގެ ވިޔަާފރި ާއއި އެކްސްޕޯޓު • ފަރު މަްސވެރިަކމުން ިދވެިހރާްއޖެއަށް ިލބޭ މާލީ މަންފާ • ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 – 1( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ o ީއެމް.އޯ.އީ.ޑ o ާމީރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ްއެން.ބީ.އެސ ފަރުމަހުގެ ަމސްެވރިކަން ކުުރމުަގއި ޢަމަލުކުރަްނޖެހޭ 5.1.2 އެންމެ ރަނަގޅު ގޮްތތަކާ (ބެސްޓް ޕްެރކްޓިސް) ގުޭޅގޮތުން ހޭލުންެތރިކުުރވުމަށްޓަަކއި ަމޢުލޫމާތު ތައްޔާރުކޮށް ފޯރުކޮްށދިނުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ދިވެހިސަރުާކުރގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 33 މަސްވެރިްނނާިއ، ވިޔަފާިރެވިރންނާއި، ްޕރޮެސސްކުރާ 5.1.3 ފަރާތްތައް އަދި އެްކސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްަތއް ަގވާިއދުތަކަށް އަހުލުެވރިކުުރވުމަށް މަަސއްކަތު ަބއްދަުލވުންތަާކއި، ތަމްރީނުަތއް، އަދި ކެމްޭޕނުތައް ހިްނުގން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ކިޔަވާކުދިންނާއި ާއންމުްނނަްށ މާޙައުލީ ނިާޒުމގައި 5.1.4 ފަރުމަުހގެ ާބވަތްަތއް އަދާުކރާ މުހިްނމު ދަުއރާއި ފަރުމަުހގެ ަވސީލަތްތައް ދެމެެހއްޓެނިިވޮގތެއްގެ މަތީން ބޭނުންުކރުުމގެ މުހިްނމުކަމާ ެމދު ގުން ހޭލުންތެރިކުުރވުަމށްޓަކައި ކެމްޕޭެނއް ިހން ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 – 1( o ީމިނިސްްޓރ o ީއެމް.އޯ.އ ސިޓިޒަން ސައިްނސް ޕްރޮްގާރމްތައް 5.2 ރިކޮށް ކަނޑުަފުޅގެ ުޤދުރަތީ މެުދވެ އުލާއި ަވސީލަތްތަުކގެ މާޙަ އަުގވަަޒންކުރުަމށް ބާުރއެުޅން ފަރުގެ ވަސީލަތްތަުކގެ ފޮޓޯ އަދި އޮްބޒަޭވޝަނަލް ޑޭޓާ 5.2.1 ރިކޯޑުކޮށް ފޮނުޭވނެ ފަދަ ސިޓިޒަން ަސއިންސް ޕްރޮްގރާެމއް ާޤއިމުުކރުން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 – 3( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 34 : މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައ6ްބާބު އަދި ނިސްބަތުން ދަރިމައިވާ މިންވަރު މަދު ،ތަކަކީ ލަހުން ދަރިމައިވާޚިލާފަށް ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތްތަކާ ކަނޑުމަހުގެ ބާވަ ގައި އުމުރުގެ ސަރަޙައްދުތަކެއްއަދި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބާނާ ގިނަ ބާވަތްތަކަކީ އެއް (ފިކަންޑިޓީ ދަށް) ބާވަްތތަކެކެވެ. އަސަރު ވަރަށް ނޭދެވޭ ހެންކަމުން، ފަރުމަހުގެ ގިނަ ބާވަތްތަކަށް މަސްވެރިކަމުގެ ބޮޑުބައެއް ހޭދަކުރާ ބާވަތްތަކެކެވެ. އެ މީގެއިތުރުން، މިއަދު ދުނިޔެއަށް އަންނަ މޫސުމީ ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން ތިމާވެށްޓަްށ ).2008ފަސޭހައިން ކުރެއެވެ (ސައްތާރު، ކަނޑުގެ މިގޮތުން، ތީ ނިޒާމަށް ދަނީ ބުރުއަރަމުންނެވެ.ދުރަބަބުން ކަނޑުތަކާއި ފަރުތަކުގެ ޤުކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުގެ ސަ ގެ އާބާދީ ކުލޮނުގަނޑު ހޫނުވުމުގެ ސަބަބުްނ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކަށް ދިމާވާ ގައު ހުދުވުމުގެ މައްސަލައަކީ ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތަ ސް ގެ އާބާދީ އާއި ފަރުމަކު މަހުގެ ބާވަްތތަވެ. ިމފަދަ ޤުދުރަތީ ކާރިސާތައް ދިމާވަމުންދާ ހާލަތެއްގައި ފަރުހުރަހަކަށްވެއެއާލާވުމަށް ދިރިއުޅޭ މާޙައުލުތައް ރައްކައުތެރިކަމާއެކު ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ކުރެވެމުންދަނީ ދެމެހެއްެޓނިވި ވެ.މުހިންމެ ންގޮތެއްގައިކަން ކަށަވަރުކުރު ދުޅަހެޔޮކަމަށް ބަރޯސާވާ އެންމެހައި މަޞްލަޙަތުވެރިންނަށާއި ފަރުތަކުގެ މާޙައުލީ ނިޒާމުގެ އަދި ،ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މި އަވަްސ ،ފަރުތަކުގެ ވަސީލަތްަތއް ދެމެހެއްޓެނިވި ޮގތެއްގައި ބެެލހެއްޓުމަށްޓަކައި ،މުސްތަޤުބަލުގެ ޖީުލތަކުގެ މަންާފއަށްޓަކައި މިޕްލޭންގައި ަކނޑައަޅައިފައިވާ އަމާޒުތަކާއި ،މިގޮތުންފުކުރުމަކީ މުހިންމު ަކމެކެވެ. ފިޔަވަޅުތަކެއް އެކަށީގެންވާ ވަގުުތގައި ތަޢާރު އަޅައިފައިވަނީ ފިޔަވަޅުތައް ކަނޑަ މި ވަނީއެވެ.އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތައް ތިރީގައި މި އިސްތިރާޖުތައް ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި ބައިނަްލއަޤުވާމީ ފެންވަރުގައި އެކުލަަވއިލައިފައިވާ އުސޫލުތަކާ ޓަކައިމަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި، ބެލެހެްއޓުމަށް ޖަމްޢިއްޔާ ދުނިޔޭގެ ކާބޯތަކެތީގެ އެއްގޮތަވާގޮތުގެ މަތިންނެވެ. މިގޮުތން، މި ޕްލޭންގައި ހިމަނާފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި ސްކޭލް ފިޝަރީޒް -ސެކިޔޯރިންގ ސަސްޓެއިނަބްލް ސްމޯލް އިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ވޮލަންޓްރީ ގައިޑްލައިންސް ފޮރ (އެފް.އޭ.އޯ) ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓް ފޮރ ރެސްޕޮންސިބްލް ފިޝަރީޒް (އެފް.އޭ.ޯއ ،އާއި) 2014އެފް.އޭ.އޯ (އެސް.އެފް ގައިޑްލައިންސް) ސް.(އެ އޮފް ލޭންޑް، ފިޝަރީޒް ވޮލަންޓްރީ ގައިޑްލައިންސް އޮން ދަ ރެސްޕޮންސިބްލް ގަވަރނަންސް އޮފް ޓެނިއަރ އަދި ،)1995 ގައި ) 2012(އެފް.އޭ.އޯ ޖީ.ޓީ).ޖީ.(ވީ ަނލް ފުޑް ސެކިއުރިޓީ އިން ދަ ކޮންޓެކްސްޓް އޮފް ނެޝެއެންޑް ފޮރެސްޓްސް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 35 މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާދޭ ކޮމިޓީއެއް އުފެއްދުން 6.1 ކާއި، ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ބެލެހެއްޓުމާއި، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެްއގައި ތަރައްޤީ ކުރުމާ ގުޅޭ ސިޔާސަތުތަފަރުމަހުގެ ބާދީ ޙިމާޔަތްކުރުމާއި، މެނޭޖްކުރުމާއި، ފަރުމަހުގެ ދިރާސާތައް ކުރުމާއި، އޭގެ ވިޔަފާރި ކުރުމާގުޅޭ ސިޔާސަތުތަކާ ބާވަތްތަކުގެ އާ ާފ ދިނުމަށްޓަކައި ލަފާޭދ ކޮމިޓީެއއް އުފެއްދޭނެއެވެ. އަދި ކޮމިޓީެގ ޖަލްސާތައް މަދުވެގެން ގުޅޭގޮތުން، މިނިސްޓްރީއަށް ލަ އަހަރަކު ދެފަހަރު ބޭއްވޭނެއެވެ. ކޮމިޓީ އެކުލަވައިލާނީ ތިރީގައިވާ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ. ؛)ކުރާ މަންދޫބެއްތަމްސީލުފިޝަރީޒް ޑިޕާޓްމަންޓް މިނިސްޓްރީގެ މުޤައްރިރު ( (ހ) ތަމްސީލުކުރާ މަންދޫބެއް؛އެމް.އެމް.އާރް.އައި (ށ) ؛މަންދޫބުން 3ކުރާ ތަމްސީލުވެރިން ފަރުމަހުގެ މަސް (ނ) ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން ވިއްކާ ފަރާތްތައް އަދި އެކްސްޕޯޓުކުރާފަރުމަސް (ރ) ؛މަންދޫބުން 2ކުރާ ތަމްސީލު މަންދޫބެއް؛ކުރާ ތަމްސީލުމިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓް (ބ) މަންދޫެބއް؛މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ތަމްސީލުކުރާ (ޅ) މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް ތަމްސީލުކުރާ މަންދޫބެއް؛ (ކ) ލޯކަލް ގަވަރންމަންޓް އޮތޯރިޓީ ަތމްސީލުކުރާ މަންދޫބެއް؛ (އ) މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް ތަމްސީލުކުރާ މަންދޫބެއް؛ (ވ) މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް ތަމްސީލުކުރާ މަންދޫބެއް؛ (މ) އަދި ރީ ކޮށްފައިވާ ކަމާގުޅޭ ޖަމްޢިއްޔާއެއް؛ރަޖިސްޓަދިވެހިރާއްޖޭގައި (ފ) .ސައިންސްވެރިއެއްފަރުމަހުގެ ބާވަތްތަކާއި ފަރުމަހުެގ މަސްވެރިކަން ދިރާސާ ކުރާ (ދ) ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 36 ޝައުޤުވެރިކަން ފާޅުކުރުމަށް ހުޅުވައިލައި މިނިސްޓްރީން މީގެ ތެރެއިން އަންނަނިވި ފަރާތްތައް ކޮމިޓީއަށް ކުރިމަތިލުމުގެ އާންމުކޮށް އަންގައި އިޢުލާން ކުރެވޭނެއެވެ. ؛ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިން ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބުން (ހ) ކުރާ އަދި ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން ވިއްކާ ފަރާތްތަްއ އެކްސްޕޯޓުރުމަސް ފަ (ށ) އަދި ؛ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބުން ރީ ކޮށްފައިވާ ކަމާގުޅޭ ޖަމްޢިއްޔާ.ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަ (ނ) ލިއްޔަތު ތަކަކީ:ސްއޫކޮމިޓީގެ މަ ާމތު އެކުލެވޭ ރިޕޯޓުތަްއ އަދި އެހެިނހެން މަޢުލޫފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާގުޅޭ ފަންނީ (ހ) ކުރުން؛މުޠާލިޢާ ާވމީ ފެންވަރުގައި ފަރުމަހުގެ މަްސވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ ސަރަޙައްދީ ނުވަތަ ބައިނަލްއަޤު (ށ) އުމީ ފެންވަރުގައި ތަންފީޛުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ޅުތައް ޤަވިޔަފާރި މެނޭޖްކުރުމަށް އަޅާ ފިޔަވަ އަށް ލަފާ ދިނުން؛މިނިސްޓްރީ ޕްލޭން ތަންީފުޛ ކުރެވޭ ގޮތުގެ ތަފުސީުލ ،މި ޕްލޭން ތަންފީޛު ކުރެވޭ މިްނވަރު ބެލުމާއި (ނ) ؛އަހަރަކު އެއްފަހަރު މިނިސްޓަރަށް އެރުވުން ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާގުޅޭ ފަންނީ ރިޕޯޓުތަކުންނާއި ކަމާ ގުޅޭ ފަރާތްތަކާއެކު ބޭއްވޭ (ރ) މަސައްކަތު ބައްދަލުވުންތަކުން އަދި މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތަުކން ނެރެވޭ ނަތީޖާތަކާިއ އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތަކާބެހޭ ގޮތުން މިނިސްޓްރީއަށްމެނޭޖްުކރުމަށް ހުށަހެޅުންތަކާ ގުޅިގެން، ލަފާ ދިނުން؛ އަދި ކޮށް މުރާޖަޢާކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ިމނިސްޓްރީއަށް ލަފާދިނުން.ންފީޛުޮކށް، މުާޠލިޢާ މި ޕްލޭން ތަ (ބ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 37 ލައިސަންސް ދޫކުރުން 6.2 އެއް ބޭނުމަކީ މަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގައި ލައިސަންސްކުރުމުގެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ އެންމެ ބޮޑު މަސްވެރިކަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި އިޤުތިޞާދީޮގތުްނ މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތަކަށް ބަރޯސާވާ ފަރާތްތައް މަސްވެރިކަމުގެ ތަފާސްހިސާބު އެއްކޮށް، ބެލެހެއްުޓމެވެ. އަދި މަސްވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތް ތަރައްޤީކުރުމަށާިއ ،ދެނެގަތުމާއި ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ޯފރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ޭބނުންވާ ަމޢުލޫމާތު މިނިސްޓްރީއަށް މަސްވެރިންނަށް ލިއްބައިދިނުމުގައި ލައިސަންސްގެ ނިޒާމު އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ގެ ވިޔަފާރީގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތައް މީގެ އިތުރުން މިފަދަ ލައިސަންސް ނިޒާމެއް ޤާއިމުކޮށް، މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމު މަސްވެރިންނާއި މަހާއި މަހުގެ އުފެއްދުންތައް ތައްޔާރުކުރާ ،ގެ ތެރެއިން ރަސްމީކޮށް ރިކޯޑުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީނިޒާމު އެ ދީ ރައްކައުތެރިކަްނ އެފަރާތްތަކަށް ޙަްއޤުވެގެންވާ އިޖުތިމާޢީ އަިދ އިޤުތިޞާ ،ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް ރައްކައުތެރިކޮށްދީ ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އެޅޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ފިޔަވަޅެވެ. އަދި މިފަދަ ނިޒާމެއްގެ ެތރެއިން މަސްވެރިކަންކުރާ ދާ އުޅަނދުތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ކެޔޮޅުންނާއި ފަޅުވެރިންގެ މަޢުލޫމާތު އަދި މަހުގެ އުފެއްދުންތައް އުފައް އުޅަނދުފަހަރާއި، އެ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ މަސްވެރިކަމަކީ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ރާވައި، ހިންގައި، ،ތަންތަނުގެ ަމޢުލޫމާތު ބެލެހެްއުޓމަކީ ފެންވަރުގައި ބަލައިގަންނަ މަސްވެރިކަމަކަށްވުމަށް ވެސް ބައިނަލްއަޤުވާީމ ،ބަލަހައްޓަމުންެގންދާ މަސްވެރިކަމަކަށް ހެދުމަށާއި ތައް ރޭވުމުގައިވެސް މިފަދަ ސްވެރިކަމުގެ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުވަޅަކަށް ވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން މަ މުހިންމު ފިޔަ ނިޒާމަކުން އެއްކުރެވޭ މަޢުލޫމާތުގެ ބޭނުން ކުރެވޭނެއެވެ. އިން މޮނިޓަރކޮްށ މިގޮތުން، ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި ފަރުމަހުގެ ވިޔަފާރީގެ ހަރަކާތްތައް ހަރުދަނާ ނިޒާމެއްގެ ތެރެ ވިޔަފާރީގައި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައްޔާއި ފަރުމަހުގެ ،ދަށުން ގެބެލެހެއްޓުމަްށޓަކައި ލައިސަންސްކުރުމުގެ ނިޒާމު ހަރަކާތްތެރިވަމުންދާ އަންނަނިވި ފަރާތްތައް ލައިސަންސްކުރެވޭނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 38 އުޅަނދުފަހަރު؛މަސްވެރިކަންކުރާ ފަރުމަހުގެ ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް (ހ) އަދި ފެސިލިޓީތައް؛ ފަރުމަސް ޕްރޮސެސްކުރާ (ށ) އެކްސްޕޯޓު ކުރާ ފަރާތްތަކަށާއި ރިސޯޓުތަކަށް މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތަްއ (ށ) ވިއްކާ ފަރާތްތައް. ލައިސަންސްގެ މުއްދަތާއި ފީ ،އައުކުރުމާއި އަދި ބާޠިލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތާއި ،ދޫކުރުމާއި ،ލައިސަންސަށް އެދުމާއި ބެލެހެއްޓުމާެބހޭ ،ހިންގައި ،ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ރާވައި ،އަދި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެ ގޮތް ޅަނދުފަހަރާއި މަސްވެރިކަންކުރުމަށް ލައިސަންސް ދޫކުރެވޭ އެންމެހައި އު ރުމަހުގެއަދި ފަގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރެވޭނެއެވެ. ން އެކުލަވައިލައި ބެލެހެއްޓޭނެއެވެ. ހިމެނޭ ދަފުަތރެއް މިނިސްޓްރީގެ ކެޔޮޅުންނާއި ފަޅުވެރީންގެ މަޢުލޫމާތުއުޅަނދުފަހަރު މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ބެލެހެއްޓުން 6.3 މަސްވެިރކަން ބަރޯސާވާ އާބާދީއަށް ބާނާ ބާވަްތތަާކއި އެބާވަތްތަކުގެ ިމންވަރަކީ މަސްވެރިކަމުގެ ސަބަބުން އެމަސްވެރިކަމުގައި އަންނަމުންދާ ަބދަލުތައް އެނިގ، އާބާދީގެ މިންވަރު ހިސާބުކޮްށ، އެ މަސްވެރިކަމެއް ކުރެވެނީ އާބާދީއަށް ގެއްލުން ނުވާ، ވަރުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެޭވ މައިގަނޑު މަޢުލޫމާތެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ ތަފާސްހިސާބު ދެމެހެއްޓެނިވި މިންވަރެއްގައިކަްނ ކަށަ ފޮތް ނުވަތަ މަސްރިޕޯޓެވެ. މަސްރިޕޯޓަކީ މަސްވެރިކަމުގެ މަސްވެރިކަމުގެ ލޮގް ،އަދާ ކުރަނީ ނެގުމުގައި އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް ތަކާއި އެ ބާވަތްތައް ހިފުަމށް ކުރެވުނު ހޭދަިއގެ (އެފަރޓް) މަޢުލޫާމތު، ކޮންމެ ދަތުރެއް ނިންމުމަށްަފހު އެ ދަތުރުގައި ހިފި ބާވަތް އެންވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގައި ،މަސްވެރިކަން ރާވައި ހިންގައި ބަލަހައްޓާ ފަރާތްތަކަށް ފޯރުކޮްށދޭ ނިޒާމެވެ. މީގެ އިތުރުން ފޮތް މެދުވެރިކޮށް ނެގޭނެއެވެ. އިތުރު މަޢުލޫމާތުވެސް ލޮގްފަދަ ދުތައްސަރަޙައްހޭދަ ކުރެވުނު ތެލުގެ މިންވަރު އަދި މަސް ބޭނި މިފަދަ އުފެއްދުންތަކުގެ ވިޔަފާރިއާގުޅޭ ގޮތުން ވެސް ،މަހާއި މަހުގެ އުފެއްދުންތައް އުފައްދާ ފަރާތްތަކުްނނާއި ،މީގެ އިތުރުން ގޮތެއްގައި މަސްެވރިކަން ކުރުމަށްޓަކައި އަދި ތަފާތު މަޢުލޫާމތު އެއްކުރެވެއެވެ. މި ހުރިހައި މަޢުލޫމާތަކީވެސް ދެމެހެއްޓެނިވި ބެލެހެއްޓުމަށް ޭބނުންކުރެވޭ މަޢުލޫމާތެވެ. ވެރިކަން ރާވައި ހިންގައިމަސްވެރިކަމުގެ ނަފާ ދާއިމަށް ލިބިދިނުމަްށޓަކައި، މަސް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 39 ތު އެއްކުރެވޭނެ ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް މަޢުލޫމާމަސްވެރިކަމާއި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގެ ފަރުމަހުގެމިގޮތުން، ކުރެވޭނެއެވެ.ތު ޮފނުވުން ލާޒިމުމަޢުލޫމާކޮށް، އަންނަނިވި ފަރާްތތަުކން މިނިސްޓްރީއަށް ޤާއިމު ހަރުން މަސް މި ޕްލޭންގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލައިސަންސް ލިބިގެން މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދުފަ • ؛ފޮނުވުންތު މަޢުލޫމާ ފޮތުގެ ރިޕޯޓު ނުވަތަ ލޮގް ރޗޭސް ރިޕޯޓު) (ޕަ ތަފުސީލުގޮތުގެ ސެސްކުރާ ފަރާތްތަކުން މަސް ގަނެފައިވާފަރުމަސް ޕްރޮ • ؛ފޮނުވުން ގޮތުގެ ގަނެފައިވާ ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް މެދުވެރިއެްއގެ ގޮތުން ވިއްކާ ފަރާތްތަކުން މަސް • އަދި ؛ ރޗޭސް ރިޕޯޓު) ފޮނުވުން(ޕަ ތަފުސީލު ގަނެފައިވާ ގޮތުގެ ފެއްދުންަތއް އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކުން މަސްފަރުމަހާއި ފަރުމަހުގެ އު • ޗޭސް ރިޕޯޓު) ފޮނުވުން.ތަފުސީލު (ޕަރ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ އާލާތްތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުން 6.4 އަދި ،ލަހުން ދަރިމައިވާ ،އަޅައި ބަލާއިރު ބާވަތްތަކާއިސްވެދެންނެވުނު ފަދައިން، ފަުރމަހުގެ ބާވަތްތަކަކީ އެހެނިހެން ިގނަ ޙަޔަވިއްޔާތާއި އުޅުމުގައި ފަރުމަހުގެ ބާވަްތތަކުގެނިސްބަތުން ދަރިމައިވާ މިންވަުރ މަދު (ފިކަންޑިޓީ ދަްށ) ބާަވްތތަކެކެވެ. .އަސަރު ވަރަށް ފަސޭހައިން ކުރެއެވެހުންނަ މިފަދަ ޚާއްޞަ ސިފަތަކެއްގެ ސަބަބުން އެ ބާވަތްތަކަށް މަސްވެރިކަމުގެ ނޭދެވޭ ގޮތެއްގައިކަން ދެމެހެއްޓެނިވި ތިމާވެށްަޓށް ވީހާވެސް ގެއްލުން ކުޑަ، ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ކުރެވެމުންދަނީ އެހެންކަމުން، ތިމާވެށްޓާ ރައްޓެހި ކީ ފަރުމަހުގެ ަމސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ އާލާްތތަކަކީ ނުހަނު މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިގޮތުން، ކަށަވަރުކުރުމަ ވަރުކުރުމަށްަޓކައި ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް ކުރާ ަފރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި މިހާރު ބޭނުންކުރާ އާާލތްތަކުގެ އާލާތްތަކެއްކަން ކަށަ އައު އާލާތެއް ތަޢާރުފުކުރުމުގެ ކުރިން މިނިސްޓްރީގެ ހުއްދަ ހޯދުމަށް ލާޒިމުކުރެވިގެން ދާނެއެވެ. ،އިތުރުން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 40 ކެޓު ދޫކުރުންސެޓުފިއެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކަށް ކެޗް 6.5 އައި.ޔޫ.ޔޫ) -އަންރެގިއުލޭޓަޑް އެންޑް އަންރިޕޯޓެޑް ،އަދި ބެލެހެއްޓުމެއް ނެތި ކުރާ (އިލީގަލް ،ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ރިޕޯޓުކުރުމެއް ވިޔަފާރީގައި ބަދަލުކުރެވޭ މަހާއި މަހުގެ އެންމެހައި ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ދިވެހި ،މަސްވެރިކަން ހުއްޓުވުމަށާއި ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ،އުފެއްދުންތަކަކީ ހަރުދަާނ ިނޒާމެއްގެ ތެރެއިން ބެެލހެއްިޓފައިވާ މަސްވެރިކަމަކުން ާބނައި ފިޔަވަޅެކެވެ. ންމުމުހިކުރުމަކީ ޒާމެއް ޤާއިމުނި ސެޓުފިކެޓު ދޫކުރުމުގެއުފެއްދުންތަކެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ކެޗް ކުރެވޭ ކޮންމެ ފަރުމަހުގެ ކެޗް ސެޓުފިކެޓު ދޫކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެކްސްޕޯޓުކޮށްފައިވާ މިގޮތުން މިނިސްޓްރީން ޤާއިމު ކެޗް ސެޓުފިކެޓު ދޫކުރުމުގެ ން ލާޒިމުކުރެވޭނެއެވެ. އޮތުކެޓެއް ސެޓުފިޝިޕްމަންޓަކާ އެކު މިނިސްޓްރީން ދޫކޮށްފައިވާ ކެޗް މަސް ބޭނި ތާރީޚު އަިދ ،ތާއިމަޢުލޫމާާބނައިފައިވާ އުޅަނދުގެ ބާވަްތތައް ނިޒާމު މެދުވެރިކޮށް އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރުމަހުގެ އަދި މި މަޢުލޫމާތުގެ އަލީގަިއ މަސް ބޭނީއްސުރެ މަހާއި މަހުެގ ތު އެއްކުރެވޭނެއެވެ. މަޢުލޫމާމަސް ޕްރޮސެސްކުރި ފަރާތުގެ ދެނެގަތުމަށް ،ލާތައްއްތުކޮށްފައިވާ އެންމެހައި މަރުޙަރާތްތަަކށް ފޯރުކޮށްދެވެންދެން އެއުފެއްދުންަތއް ކަޑައުފެއްދުންތައް ގަންނަ ފަ (ޓްރޭސަބިލިޓީ ޔަޤީންކުރުމަށް) ަމގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ. ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅުތައް 6.6 މަޢުލޫމާތު ނެތް ހާލަތުގައި ނުަވތަ ވަކި ކަމެއް ޔަޤީންކުރެވިފައި ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ހޯދައިފައިވާ ފުރިހަމަ ފިޔަވަޅެއް ނާޅައި ދޫކޮށްލުމުގެ ސަބަބުްނ ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަްށ ރިޢާޔަތްކޮްށ އަދި މޫސުމީ ބަދަލުގެ ،ނެތް ހިނދުގައިވެސް ސީލަތްތައް ދެމެހެއްެޓނިވި ހަމަތަކުގެ ތެރެއިން ޤުދުރަތީ ވަ، ސަބަބުން މާޙައުލީ ނިޒާމަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދުރަތީ ވަސީލަތްތައް މެނޭޖްކުރާ ފަރާތްތަކުން ބާރުއަޅާ ޅުމަކީ ގިނަ ސައިންސްވެރިންނާއި ޤުބެލެހެއްޓުމަްށޓަކައި ފިޔަވަޅު އެ ).1992ކަމެކެވެ (ޔޫ.އެން.ސީ.އީ.ޑީ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 41 ކުރުމަށް މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިާވ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އިތުރުން މި ޕްލޭންގެ މުއްދަުތގައި ފަރުމަހުގެ ސްޓޮކް މެނޭޖް ،މިގޮތުން އެހެނިހެން ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ފެނިއްޖެ ހާލަތުގައި އެފަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ނިންމިދާނެއެވެ. ީމގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތައް ހިމެނެއެވެ. ރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ކުރުން މަނާކުރުން؛ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަކި ސަރަޙައްދުތަކުން ފަ (ހ) ކުރުން މަނާކުރުން؛ސްޕޯޓުފަރުމަހުގެ ވަކި ބާވަތެއް ނެގުން، ޕްރޮސެސްކުރުން ނުވަތަ އެކް (ށ) ؛ންސައިޒް ލިމިޓްތައް ކަނޑައެޅުކުރެވޭނެ ބާވަތެއް ބޭނޭނެ އަދި އެކްސްޕޯޓު ފަރުމަހުގެ ވަކި (ނ) ޭބނޭނެ ުނވަތަ އެކްސްޕޯޓު ކުރެވޭނެ ކޯޓާއެއް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޛުކުރުން؛ ފަރުމަހުގެ ބާވަްތތައް (ރ) އަދި ފަރުމަހުގެ ބާވަތެއްގެ އާބާދީއަްށ އަސަރުކޮށްފާނެ ހަރަކާތްތަކާގުޅޭގޮތުން އެހެނިހެން ފިޔަވަޅުތައް (ބ) އެޅުން. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 42 ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރުން: 7ބާބު އަމާޒުތަކަށް ވާސިލުވުމަށް އެކުލަވައިލައިފައިވާ އިސްތިރާޖުތަކާއި ހަރަކާތްތައް ޕްލޭންގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މި ޕްލޭންގެ ،އެ ކަންކަން ތަންފީޛުކުރުމަކީ މިނިސްޓްރީގެ ޒިންމާއެކެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ،މަތިން ކަމާގުޅޭ އިދާރާތަކާ އެކު ވިލަރެސްކޮށް ބެލެހެއްޓުމާ ގުޅޭ ފިޔަވަޅުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކަިއ ،ހިންގައި ،ފައިވާ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ރާވައިމި ޕްލޭންގައި ހިމަނައި ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގެ ގަވާއިދެއް އެކުލަވައިލެވޭނެއެވެ. އަދި ،މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ރާވައި މެރިން ރިސަރޗް އިންސްޓިޓިއުޓުން ކުރަންޖެހޭ ތަޙްލީލުކުރުމާ ގުޅޭ އެންމެހައި ހަރަކާތްތައް މި ޕްލޭންގެ ދަށުން މޯލްޑިވްސް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ގޮތް ބަޔާންކުރާ އެކްޝަން ޕްލޭނެއް އެ އިންސްޓިޓިއުޓްގެ ފަރާތުން އެކުލަވައިލަްނވާނެއެވެ. ޕްލޭން މުޠާލިޢާކުރުމާއި މުރާޖަޢާކުރުން: 8ބާބު (ތިނެއް) އަހަރަކުންނެވެ. ޕްލޭން މުޠާލިޢާކުރުމުަގއި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަން 3މުޠާލިޢާކޮށް މުރާޖަޢާކުރެވޭނީ ކޮންމެ މި ޕްލޭން އެކްސްޕޯޓަރުންނާއި ކަމާގުޅުންހުރި ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކާއި އަދި އެހެނިހެްނ ،ޕްރޮސެސްކުރާ ފަރާތްތަކާއި ،ކުރާ ފަރާތްތަކާއި ބައިވެރިވުން ކަށަވަރު ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ޕްލޭންގައިވާ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އަވަސް ގޮތަކަށް ބަދަލުކުރަން ވެރިންގެ މަޞްލަޙަތު ތަންފީޛުކުރެވޭނޭ އިންތިާޒމު ހަމަޖެއްސޭނެއެވެ. ،ކޮމިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު އެފިޔަވަޅެއް މުޠާލިޢާކޮށް ،ޖެހިއްޖެ ހާލަތެއްގައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 43 ކަރުދާސްތައްހަވާލާދީފައިވާ . ޕޭޖް 1983–1970. ރިޕަބްލިކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޓޫނާ ކެޗް އެންޑް އެފޯޓް ޑޭޓާ، 1986. ސީ. އާރއެންޑަރސަން، ).81/034ވެލޮޕްމަންޓް ޕްރޮގްރާމް (އައިއެންޓީ/މެނޭޖްމަންޓް އެންޑް ޑި ޕެސިފިކް ޓޫނާ–. އިންޑ14ޯޑަބްލިއުޕީ//86އައިޕީޓީޕީ/ . ރީފް ިފޝް ރިސޯސަސް ސަރވޭ އިން ދަ 1992ރިފް، އޭ. ރަޝީދު، އެމް. އެންޑް ޢާ ، ޒެޑް، ދުޙީވައެންޑަރސަން، އާރ. ސީ. ޑްރާސް، ބޭ އޮފް . ރީފް ފިޝް ރިސަރޗް އެންޑް ރިސޯސަސް ސަރވޭ. ބީ.އޯ.ބީ ޕްރޮގްރާމް. މ2ެފޭސް –މޯލްޑިވްސް ޕޕ54ބެންގޯލް ޕްރޮގްރާމް / އެފް.އޭ.އޯ . ކަންޓްރީ ރިޕޯޓް އޮން ފިޝަރީޒް އެންޑް 2003އެޗް. ،ރަޝީދުއެންޑް ،. އެސް.އެމް. ސީ.، އާދަމް، އާރއެންޑަރސަން، ސްޓެޓިސްޓިކްސް އިން ދަ މޯލްޑިވްސް. މިލީ ކަރަންގިޑައެ. ޖާނަލް އޮފް ޝަން އެންޑް އޮރިޖިން އޮފް ދަ ފެ. އޮން ދަ ޓެކްސަނޮމީ، ކޮންޕޮސި 1987ނިކޮވް، އޭ. އެފް. ންބަ .8-1):1(27އިޗްތިޔޮލޮޖީ . ލޭންޑްސްކޭޕް އިކޮލޮޖީ އޮފް ކޮރަލް ރީފްސް: ކަނެކްޝަންސް އޮފް ކޮރަލް 2008އެމް. އީ. ހޭ، ބަރކްޕައިލް، ޑީ. އީ. އެންޑް ނޫނެޒްއެންސައިކްލޮޕީޑިއާ އޮފް އިކޮލޮޖީ. އިން ރީފް ޓު މެގްރޫވް އެންޑް ސީގްރާސް ސިސްޓަމްސް. ހެމިންާގ، އެމް އޭ.، ުހއިކެޒް، އޭ. އެޗް. އެލް އެންޑް ލްކަރކެްނ، އައި.، ގެނެއި، .ކޮޝެރެ ޑެ ލަ މޮރިނިއެރ، އީ.، ޕޮލަކްސް، ބީ . އޮންޓޯޖެނެޓިކް ޑައިޓަރީ ޗޭންަޖސް އޮފް ކޮރަލް ރީފް ފިޝަސް އިން ދަ މެންގްރޫވ2003ްވެން ޑަރ ވެލްޑް، ޖީ. . މެރިން އިކޮލޮޖީ ޕްރޮގްރެސް ކޮންޓިނުއަމް: ސްޓޭބްލް އައިސޮޓޯޕްސް އެންޑް ގަޓް ކޮންޓެންޓް އެަނލިސިސްރީފް -ސީގްރާސް .289-279: 246ސީރީޒް. ސީ.، ޕެލާޖް، އެލް.، އެޑުއަރޑޯ، އެލް. އެން.، ފްރެދޯ، ޓީ.، ލިރާ، އޭ. އެސް.، ޕީ.މެލޯ، ސީ.، ސޯރެޒް، އޭ. ކަރޑޯސޯ ޑެ . ހެމުލިޑޭ ޑިސްޓްރިބިއުޝަން ޕެޓަރންސް 2020ފްރެދޯ، އެފް. -ފެރެއިރާ، ބީ. ޕީ.، ބަރޓްރަންޑް، އޭ އެންޑް ލުސީނާ ޓް ފަސްޓް މެޗޫރިޓީ އޮފް ދަ މޯސްޓް އަލޯންގް ދަ ނޯރޓުއީސްޓަރން ބްރެޒިލިއަން ކޮންޓިނެންޓަލް ޝެްލފް އެންޑް ސައިޒް އެ ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 44 .101226) 2020( 35ރީޖަނަލް ސްޓަޑީޒް އިން މެރިން ސައިންސް. އެބަންޑަންޓް ސްޕީޝީޒް. . މެނުއަލް ފޮ ދަ ސްޓަޑީ އެންޑް ކޮންޒަވޭޝަން 2003އެމް. އެލް. ،ޑޮމެއިއަރއެންޑް ވައި. ޖޭ. ކޮލިން، ޕީ. އެލް.، ސަޑޮވީ، އޭ..އެފް.އާރު.ސީ.. އެސް[ސްޕެސި –އެގްރެގޭޝަންސް އޮފް ރީފް ފިޝް ސްޕޯނިންގް . އަ ރިވިއު އޮފް ދަ ބަޔޮލޮޖީ އޮްފ ދަ ފެމިލީ ކަރަންގިޑައެ، ވިުތ 2000ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ލޭންޑް އެންޑް ނެޗުރަލް ރިސޯސަސް. އެންފެސިސް އޮން ސްޕީޝީސް ފައުންޑް އިން ހަވައިއަން ވޯޓަރސް. . ފައިލޮޖެނެޓިކް ޕާސްޕެކްޓިވްސް 2018އެފް. ،ކޯމަންއޭ. ސީ. އެންޑް ސިކުއެރާ، ،އެމް. ޖީ.ބެންަޑރ، ފްލޮއެޓަރ، އެސް. އާރު.، .151–131):1(93. ބަޔޮލޮޖިކަލް ރިވިއުސް 2 1އޮން ރީފް ފިޝް ފަންގްޝަނަލް ޓްރެއިޓްސް ޑިންގް އެކޮލޮޖީ އޮފް އިންޑިޖެނަސް އެންޑް . ފ2012ީއެޗް. ،ެވންަހގްއެލް. އެންޑް ޕިހްލް، ެއފް. މިއްޓާމާޔާ، ރޫ، އެސް.، ކަލޮގި –2528):7(80ނަން އިންޑިޖެނަސް ފިޝް ސްޕީޝީޒް ވިތިން ދަ ފެމިލީ ސްފިރައެނިޑައެ. ޖާނަލް އޮފް ފިޝް ަބޔޮލޮޖީ . ބްލެކްވެލް ޕަބްލިޝިންްގ ލިމިޓެޑް.2548 ލޫޝަން އޮފް ޓްރޮފިކް ޓައިޕްސް އިން އެންޕެރަރ . އިވ2002ޮޑީ. އެލް. ،ލޮ ގަލްބޯ، އޭ. އެމް.، ކާޕެންޓަރ، ކޭ. އީ. އެންޑް ރީޑް ލެތުރިނަަޑއެ، ޕަރކޮއިޑެއި) ބޭސްޑް އޮން ސައިޓޮކްރޯމް ބީ ޖީން ސީކުއެންސް ވޭރިއޭޝަން. ޖާނަލް ، ފިޝަޒް (ލެތުރިނަސް . ސްޕްރިންގަރ ނިއު ޔޯކް.762–754):6(54އޮފް މޮލެކިއުލަރ އިވޮލޫޝަން ވެން ޑަރ ވަރބެްކ، ޑަބްލިއު. ސީ. އީ. ޕީ.، ކޮޝެރެ ޑެ ލަ މޮރިނިއެރ، އެންޑް ، .ެއމް ، ޑޮރެންޯބޝް، އައި.، ނެއިގެލްކަރކެން ނައިޓް ޝިފްޓްސް ބިޓްވީން ޝެލޯ ވޯަޓރ ބަޔޯޓޯޕްސް އޮފް އަ ކެރިބިއަން ބޭ، ވިތު އެންފަސިސް -. ޑ2000ޭވެލްޑް، ޖީ. .64-55: 194އިކޮލޮޖީ ޕްރޮގްރެސް ސީރީޒް. އޮން ދަ ނޮކްޓަރނަލް ފީޑިންގ އޮފް ހެމުލިޑޭ އެންޑް ލުޓަޖަނިޑޭ. މެރިން . ފިޝަޒް އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް އިންޑިއަން އޯޝަން.2014އާރު. އެޗް. ކުއިޓަރ . މޮލެކިއުލަރ ސިސްޓަމެޓިކްސް އޮފް ދަ ޖެކްސް 2002އެމް. ޖޭ. ،ޑެގްރަވެލްކޭ. އީ. އެންޑް، ކާޕެންޓަރ، ރީޑް، ޑީ. އެލް.، (ޕާސިފޯމްސް: ކަރަންގިޑައެ) ބޭސްޑް އޮން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ސައިޓޮކްރޯމް ބީ ސީކުއެންސަސް ޔޫސިންގް ޕާސިމޮނީ، ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 45 . 524–513):3(23ލައިކްލީހުޑް، އެންޑް ބަޔޭޝިއަްނ އެޕްރޯޗަސް. މޮލެކިއުލަރ ފައިލޮޖެނެޓިކްސް އެންޑް އިވޮލޫަޝން އެކެޑެމިކް ޕްރެސް. . ހިސްޓޮރިކަލް 2008، އެޗް. އޭ. ސްޝަރ، އެލް. އޭ.، ލިންޑަރމޭން، ކޭ. ސީ.، ރޮޝަރ، ސީ. އާރް އެންޑް ލެސިއޮރޯ ބަޔޯޖިއޮގްރަފީ އެންޑް ސްޕީސިއޭޝަން އިން ދަ ރީފް ފިޝް ޖީނަސް ހެމުލޯން (ޓީލިއޮސްޓެއި: ހެމުލިޑޭ). މޮލެކިއުލަރ .928-918):3(48ފައިލޮޖެނެޓިކްސް އެންޑް އިވޮލިއުޝަން. . ފަސްޓް ޓައިމްޓްރީ ޮއފް ސްފިރައެނިޑައެ (ޕާކޮމޯފާ) 2015އެލް. ،ސޮރެންސަންީޖ. އެންޑް ކާންވޭލް، ސަންޓީނީ، އެފް.، ސް. އިޓަލިއަން މިއޮސީން ރޭޑިއޭޝަން އޮފް ބަރަކޫޑާ –ރިވީލްސް އަ މިޑްލް އިއޮސީން ކްރައުން އޭޖް އެންޑް އޮގްލިއޯ . ޓޭލާ އެންޑް ފްރާންސިސް ލިމިޓެޑް.142–133):1(82ޖާނަލް އޮފް ޒޫލޮޖީ ޕޕ62. މާލެމެރިން ރިސަރޗް ސެންޓަރ . އޮފް މޯލްޑިވްސް ރީފް ފިޝަރީރިވިއު އޮފް ދަ . 2008އެސް. އޭ. ، ސައްތާރު ޕްރޮވިންސް އޮފް މޯލްޑިވްސް. މެރިން ރިސަރޗް . ރިވިއު އޮފް ދަ ރީފް ފިޝަރީ އިްނ ދަ ނޮދަރން 2010އެސް. އޭ. ، ސައްތާރު ޕޕ45ސެންޓަރ/ ވަރލްޑް ބޭންކް މޯލްޑިވްސް އެންވަޔަރަންމަންޓް ޕްރޮޖެކްޓް. މާލެ. . ކަރަންޓް ސްޓެޓަސް އޮފް ދަ ރީފް ފިޝަރީޒް އޮފް 2014އެސް. އޭ.، އީ. ވުޑް، އެފް. އިސްލާމް، އެންޑް އޭ. ނަޖީބް. ، ސައްތާރު މާލެ.މެރިން ރިސަރޗް ސެންޓަރ. ޝަންސް ފޮރ މެނޭޖްމަންޓް. ރިކޮމެންޑޭ ދަ މޯލްޑިވްސް އެންޑް . ރީފް ފިޝް ރިސޯސަސް ސަރވޭ އިން ދަ 1991ޝަރީފު، އެޗް އެންޑް ރަޝީދު، އެމް. ، ދު، ޒެޑް.ވަޙީ، އެމް.، ން ޑަރ ނާޕްވެ މެޑްރާސް، ބޭ އޮފް ބެންގޯލް ޕްރޮގްރާްމ މޯލްޑިވްސް. ރީފް ފިޝް ރިސަރޗް އެންޑް ރިސޯސަސް ސަރވޭ. ބީ.އޯ.ބީ ޕްރޮގްރާމް. ޕޕ60އެފް.އޭ.އޯ / ، ރިއޯ ޑިކްލެރޭޝަން އޮން އެންވަޔަރަންމަންޓް އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް. 21. އެޖެންޑާ 1992ޔޫ.އެން.ސީ.އީ.ޑީ. A/CONF.151/26 (Vol. I)ަންޓް. ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް ކޮްނަފރަންސް އޮން އެންވަޔަރަންމަންްޓ އެންޑް ޑިވެލޮޕްމ ، ރިއޯ ޑި ޖެނޭރޯ، ބްރެޒިލް. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 46 ބަސްކޮށާރު: 1 ޖަދުވަލު ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް (ހ) މަސްވެރިކަންކުރުން މާލީ މަންފާއެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން މަސްވެރިކަންކުރުން. އެޤާނޫނުެގ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ ތަންފީޛީ އޮފިސަރު (ށ) ފައިވާ ކޮންމެ އޮފިސަރެއް.ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑައަޅައި 57 އައްޔަންކުރާ ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، މިނިސްޓްރީން 58މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ ފިޝަރީޒް ރޭންޖަރު (ނ) ފަރާތްތައް. ؛ހޯދުންމެރުމަށާއި ބޭނުމަށް މަސް ، ނެގުމަށާއި، މަށާއިހިފު )1( މަސްވެރިކަންކުރުން (ރ) ؛ނުވަތަ މެރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން، ނެގުމަށް، ހިފުމަށް، މަސް ހޯދުމަށް )2( މެރުން ނުވަަތ ، ނެުގން، ހިފުން، އެކަންކަމުގެ ނަތީޖާއަކީ މަސް ހޯދުން )3( ؛މަސް ބޭނުންކަމުގައި ހިމެނޭ އެޫނންވެސް އެހެން ޙަރަކާތްތައް ހިންގުން ޖަމާކުރުވުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާްތ މަސް ، ހިމެނޭގޮަތށް ]ރޭޑިއޯ ބީކަން[ )4( ހޯދުން ނުވަތަ ައނބުރާ ، ނުވަތަ އެގްރިގޭޓްކުރުމާގުޅޭ ސާމާނު ބެހެއްޓުން ؛ހޯދުން މި މާއްދާގެ ަވތަ ރަށެއްގެ އެއްގަމުގައިމޫދުގައި ނުވަތަ ކަނޑުގައި ނު )5( ވަނަ ނަްނބަރު ނުވަަތ ) 3( ،ވަނަ ނަންބަރާއި) 2(، ) ވަނަ ނަންބަރާއ1ި( ންބަރުގައި ބުނެަފއިވާ އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށް ) ވަނަ ނ4ަ( ތައްޔާރުވުމަށްޓަކައި އެއްވެސް ކަމެއް ހިންގުން. ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 47 މަސްވެރިކަމަށް ބޭނުންކުރާ ނުވަތަ މަސްވެރިކަންކުރުމަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ނުވަތަ އުޅަނދު (ބ) ޙަރަކާތެއް ޢާންމު ގޮތެއްގައި މަސްވެރިކަން ނުވަތަ މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ހިންގުމަށް ބޭނުންކުރާ ބާވަތެއްެގ އެއްވެސް އުޅަނދެއް، ކަނޑު ބޯޓެއް ނުވަަތ އެނޫންވެސް އުޅަނދު. ކުރުމަށް ރިކޯޑުތު މަޢުލޫމާ ތު ހިމެނޭ ގޮތުން، ަދތުރުގެ މަޢުލޫމާމަސްވެރިކަމުގެ ލޮގްފޮތް (ޅ) މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅައި ފޯރުކޮށްދޭ ވަސީލަތް. ހިންގައި ، ތިން ވަނަ ބާބާ ގުޅިގެން މަސްވެރިކަން ރާވައި މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭން (ކ) ބަލަހައްޓައި އަދި ތަރައްޤީކުރުމާުގޅޭ ޕްލޭން އެ ވަގުތަކު ހުރި އެންމެ އިސް ޒިންމާ ،މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދެއްގައި ކެޔޮޅު (އ) ވާލުވެފައިވާ ފަރާތް.ހަ އެންމެހައި ކަންކަމުގެ އެކުއަކަލްޗަރކުރުމުގެ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން މަސްވެރިކަމާގުޅޭ މިނިސްޓަރ (ވ) ވާލުވެފައިވާ ވަޒީރު.ޒިންމާ ހަ އެކުއަކަލްޗަރކުރުމުގެ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން މަސްވެރިކަމުގެ އެންމެހައި ކަންކަމުގެ މިނިސްޓްރީ (މ) ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާ.ވާލުކޮށްފައިވާ އްޔަތު ހަމަސްއޫލި ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ހޯދައިފައިވާ ފުރިހަމަ މަޢުލޫާމތު ނެތް ހާަލތުގަިއ ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅު (ފ) ޤުދުރަީތ ވަސީލަތްތައް ،ނުވަތަ ވަކި ކަމެއް ޔަޤީންކުރެވިފައިނުވާ ހިނދުގައި ިފޔަވަޅެއް ނާޅައި ،ދެމެހެއްޓެނިވި ހަމަތަކުގެ ތެރެއިން ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި ދޫކޮށްލުމުގެ ސަބަބުން ިލބިދާެނ ގެއްލުމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތަްއ ބެލެހެއްޓުމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅު. ޕްރޮސެސްކުރުން ނުވަތަ (ދ) ޕްރޮސެސްކުރުމުގެ ހަރަކާތެއް ހިންގުން ގިނަ ދުވަހަށް ބެހެއްޓުމަކަށްޓަަކއި ޕެކެޓްކުރުމަށް ނުވަތަ ބަންުދކުރުމަށް ނުވަަތ މަހަށް އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ބަދަެލއް ގެނައުމަށް ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް. ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 48 އަދި އެ ތަނެއްގައި: ،ޢިމާރާްތތަކާއި އެނޫްނވެސް ތަންތަން ،ބިންބިމާއި ޕްރޮސެސްކުރާ ތަންތަން (ތ) ،ރައްކާކޮށް، ސާފުކޮށް ،މަސް ނުވަތަ އެކުއަކަލްޗަރގެ އުފެއްދުންތައް )1( ވެސް އެނޫން ،ހިއްކައި ،ލޮނުއަޅައި ،ގަނޑުޮކށް ،ފިނިކޮށް ،ބަންދުކޮށް އާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ވިއްކުމަށް އެހެންގޮތަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ ނުވަތަ ؛ތައްޔާރުކުރާ ތަންތަން ،ސާފުކޮށް ،ހިއްކައި ،ަދޅުގައި ބަންދުކޮށް ،ދުކޮށް ނުަވތަ ޕެކެޓުކޮށްބަން )2( ވެސް އެހެްނގޮތަކަށް ގަނޑުޮކށް ނުވަތަ އެޫނން ،ފިނިކޮށް ،ލޮނުއަޅައި މަސް ،އާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ވިއްކުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައިދިވެހިރާއްޖެ އި ބަހައްޓާ ތަްނތަން.ނުވަތަ އެކުއަކަލްޗަރގެ އުފެއްދުންތައް ރައްކާކޮށްފަ މުނިފޫހިފިލުވުމަށް (ލ) މަސްވެރިކަން ކުރުން މުނިފޫހިފިލުވުމަށް މަސްވެރިކަން ިވަޔފިާރ ޭބުނަމްށ ިފަޔަވއި ، މަށާއިއަމިއްލަ ބޭނު ކުރުން މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން (ގ) ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތް އެހެންނަމަވެސް އެކްސްޕޯޓު ކުރާ އެކްސްޕޯޓު ކުރާ ،މަސްބޭނުމުގައި ހަރަކާތްތެރިނުވާ ފަރާތްތަކަށާއި ރިސޯޓުތަކަށް ެމދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް ވިއްާކ ފަރާތްތައް. ފިޝަރީޒް އިންފޮމޭޝަން (ޏ) ކެޔޮޅު –ސިސްޓަމް ،ރިކޯޑުކުރުމަށާއިމަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭނުންާވ ލައިސަންސާއި ހުއްދަ ދޫކުރުމަށް މިނިސްޓްރީން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ އޮންލައިން ނިޒާމެއް. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 49 ޕްލޭންގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފަރުމަހުގެ ބާވަތްތައް: 2ޖަދުވަލު ދިވެހި ނަން އިނގިރޭސި ނަން ސައިންޓިފިކް ނަން ލުޓްޖަނިޑޭ އާއިލާ Lutjanus bohar ޫރަްތަމސް ސްޕޮޓް ރެޑް ސްނެޕަރ-ޓ Aphareus rutilans ްރަންކަުރމަސް ރަސްޓީ ޮޖބްފިޝ Lutjanus gibbus ގިނި ަމސް ހަމްޕްބެކް ެރޑް ސްނެަޕރ Macolor niger ފޮނިޔަމަސް ބްލެކް އެންޑް ަވއިޓް ސްނެަޕރ Macolor macularis ކަޅު ފޮނިޔަމަސް މިޑްަނއިޓް ސްނެޕަރ Aprion virescens ްގިުއޅު ގްރީން ޖޮބްިފޝ Lutjanus monostigma ްފިލޮޅު ސްޕޮޓް ސްނެަޕރ-ވަނ Aphareus furca ްކެޔޮޅުޮރއްވި ޓޫތުޑް ޖޮބްިފޝް -ސްމޯލ Lutjanus biguttatus ޫބޮޑު ރީނދޫަމސް ސްޕޮޓް ބޭންޑަޑް ސްނެަޕރ-ޓ Lutjanus sebae މާ ގިިނމަސް އެމްެޕރަރ ެރޑް ރެޑް ސްނެަޕރ Pinjalo lewisi ޯކަނޑު ކިރުޅިަޔމަސް ސްލެންޑަރ ޕިްނޖާލ Lutjanus madras މަަދރަސީ ަމސް އިންިޑއަން ސްނެަޕރ Lutjanus kasmira ދޮން ރީނދޫަމސް ކޮމަން ބްލޫސްްޓރައިޕް ްސނެޕަރ Lutjanus bengalensis ރީނދޫ މަސް ބެްނގޯލް ސްނެޕަރ Lutjanus fulvus ދޮންަމސް ބްލެކްޓެއިލް ސްނެޕަރ Lutjanus argentimaculatus އޮޑިޮދށުަމސް މެންްގޫރވް ރެޑް ސްނެަޕރ Paracaesio sordida ނޫ މަސް ސޯރިޑޑް ސްނެޕަރ Paracaesio xanthura ނިޫގދޮން ނޫ މަސް ޔެލޯޓެއިލް ބްލޫ ސްނެޕަރ Lutjanus decussatus ޗެކަރޑް ސްނެަޕރ Lutjanus rufolineatus ޯރަތް ރީނދޫ މަސް ލައިންޑް ސްނެޕަރ-ޔެލ Lutjanus ehrenbergii ބްލެކްސްޕޮޓް ސްނެަޕރ ލެތްރިނިޑޭ އާއިލާ Lethrinus conchyliatus ތުން ރަތް ފިލޮޅު ރެޑްއެްކސިލް އެމްެޕރަރ Lethrinus olivaceus ކަށި ތުން ފިލޮޅު ލޯންގފޭސް އެމްެޕރަރ Gymocranius grandoculis ްއައި ބްީރމް -ބްލޫ ލައިންޑް ލާރޖ Lethrinus lentjan ޕިންކ އިައރ އެމްެޕރަރ Lethrinus erythracanthus ްބޮލިކެ ސްޕޮޓަޑް ެއމްޕެަރރ-އޮރެްނޖ Lethrinus obsoletus އޮރެްނޖް ސްޓްަރއިޕްޑް ެއމްޕެަރރ Gnathodentex aureolineatus ްައއި ްބރީމް -ސްޓްރައިްޕޑް ލާރޖ Lethrinus nebulosus ސްޕޭންގްްލޑް އެމްެޕރަރ Lethrinus harak ލަށް ފިލޮޅު / ވިލު ފިލޮޅު ތަންބްޕްިރންޓް އެމްެޕރަރ Lethrinus microdon ްތުން ދިގު ފިލޮޅު ޓޫތުޑް އެމްެޕރަރ-ސްމޯލ ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 50 Gymnocranius griseus ްކަނޑު އުނިޔަ ައއި ބްީރމް -ގްރޭ ލާރޖ Lethrinus rubrioperculatus ކަޅިހި ސްޕޮޓްޗީކް އެމްެޕރަރ Lethrinus xanthochilus ރީނދޫ ތުން ފިލޮޅު ޔެލޯލިޕް އެމްޕެރަރ Monotaxis grandoculis ްދޮނގު އައި ބްީރމް -ހަމްޕްނޯސް ބިގ Gymnocranius elongatus ްައއި ްބރީމް -ލާރޖްފޯރކްޓެއިލ Lethrinus ornatus އޯރނޭޓް ެއމްޕެަރރ Lethrinus mahsena ސްކައި ެއމްޕެަރރ ކެރެންޖިޑޭ އާއިލާ Elagatis bipinnulata މާނިޔާ މަސް ރެއިްނބޯ ރަަނރ Caranx lugubris ްކަޅަ ހަނދި ބްލެކް ޓްރެވަލީ / ބްލެކް ޖެކ Carangoides orthogrammus ީތުންބަ ހަނދި އައިލެްނޑް ޓްރެވަލ Carangoides gymnostethus ީމުށިަމސް ހަނދި ބްލަޖަރ ޓްެރވަލ Carangoides chrysophrys ީފަތި ހަނދި ލޯންގޯނސް ޓްރެވަލ Carangoides fulvoguttatus ޯދޮންތިކި ހަނދި ސްޕޮޓަޑް ޓްރެވަލީ -ޔެލ Alectis ciliaris ޯނަރުވާ ަހނދި އެފްރިކަން ޕޮމްާޕނ Carangoides caeruleopinnatus ީވަށްބޯ ހަނދި ކޯސްޓަލް ޓްރެވަލ Carangoides ferdau ީދަަބރު ހަނދި ބްލޫ ޓްރެވަލ Caranx melampygus ީފަނި ހަނދި ބްލޫފިން ޓްރެވަލ Caranx ignobilis ީމުޑަ ހަނދި ޖަޔަންޓް ޓްރެވަލ Caranx sexfasciatus ްހަލުވިަމސް ޓްެރވަލީ އައި -ބިގ Carangoides plagiotaenia ީތިމަރަ ހަނދި ބަރޗީކް ޓްެރވަލ Gnathodon speciosus ީލިބާސް ހަނދި ގޯލްޑަން ޓްެރވަލ Trachinotus baillonii ްގޮުރވާލި ސްމޯލްސްޕޮޓަޑް ާޑރޓ Trachimotus blochii ޯރިނަދވާލި ސްނަްބނޯސް ޕޮމްާޕނ Seriola rivoliana ްއަނުދން މަސް ލޯންގފިން ޔެލޯޓެއިލް / އަލްމަކޯ ޖެކ Scomberoides lysan ުކަށިވާލި ންފިޝް އީ ޑަބްލްސްޕޮޓަޑް ކ އާއިލާ އަދި ބެލޮނިޑޭ ސްފިރެނިޑޭ All species belonging to Families Sphyraenidae and Belonidae ނީޑްލްފިްޝގެ ހުރިހާ ފަރުތޮިޅއާއި މާތޮޅި ައދި ބާވަެތއް ތޮޅީގެ ބާވަތްަތއް ޭ ިރޑ ް ބ ް މ ޮ ކ ް ިއލާ ސ އާ Acanthocybium solandri ޫކުރުމަސް ވާހ Gymnusarda unicolor ާވޮށިަމސް ޑޯގްޓޫތު ޓޫނ ޭ ިރޑ ެ ކ ް ިއލާ ސ އާ All species belonging to the family Scaridae ލަނޑާ ލަނޑާ (ޕެރޮޓްފިޝް) ގެ ހުރިހާ ާބވަެތއް ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 274އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 51 ޑޭ އާއިލާހެމުލި Plectorhinchus chaetodonoides ްގަލުުގރުވަ ހަރލެކުއިން ްސވީޓްލިޕްސ Plectorhinchus albovittatus ްާމުގރުވަ ޖަޔަންޓް ސްވީޓްލިޕްސ Plectorhinchus gibbosus ްހެރީ ްސވީޓްލިޕްސ Plectorhinchus vittatus ްކަނޑުުގރުވަ އޮިރއެންޓަލް ސްވީޓްލިޕްސ Diagramma pictum ްކިލަނބު ގުުރވަ ޕެއިންޓަޑް ްސވީޓްލިޕްސ ލެބްރިޑޭ އާއިލާ Cheilinus undulatus / ްމާހުުޅނބު ލަނޑާ ހަމްޕްހެޑް ާރސް ނެޕޯލިއަން ާރސ