Maldives Lobster Fishery Management Plan

` އުސޫލުތައް ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކޮށްދިނުމަށް އެދި ގަވާއިދުތަކާއި • އަށެވެ. legalaffairs@po.gov.mv ފޮނުއްވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް ބޮޑުތަކުރުފާނުމަގު މާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ 3336211 ފޯނު: 7242885: މޯބައިލް www.gazette.gov.mvވެބްސައިޓް: 49ލިއުމް: ވޮ 262އަދަދު: 2020 ންބަރުޑިސެ 17 – 1442 ޖުމާދަލްއޫލާ 2ތާރީޚު: ރާސްފަތިބު ޕްލޭން ގެ މެނޭޖްކުރުމު މަްސވެިރކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިހީގެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 3 c ޕްލޭން ގެ މެނޭޖްކުރުމު މަްސވެިރކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިހީގެ 2020 ަބރުންޑިސެ ން ރިސޯސަސް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރމިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރި މާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 4 މިނިސްޓްރީ އޮްފ ފިޝަރީޒް، ެމރިން ިރސޯަސސް އެްންޑ އެގްރިކަލްަޗރ 2020 ©ކޮޕީރައިޓް ބުޭދ ކަމެެކވެ. ޙީ ޕްލޭނާއި ޕްލޭްނަގއިާވ މަޢުލޫމާތު ބޭނުންުކރުާމއި ނަކަލުކުުރމާއި ޢާްނމުކޮށް ޯފރުކޮށްދިުނމަކީ ިމިނސްޓްރީން ަތރުމި މެޭނޖްަމންޓް ނަން އޮްނަނ ިހނދަކު އަދި ިމނިސްޓްީރއަކީ ކޮޕީރައިްޓގެ މުަޞއްނިފު އަދި ަމްސދަރުކަން އެަކށީގެްނވާގޮަތށް ފެން ްނގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްަފއިުނވާހައިއެހެ ކިަޔަވއިދިުނުމގެ އިތުުރން އެހެނިހެން ބޭނުމަށް ނަކަލުކޮްށ، ، ދިާރސާ ކުރުާމއި، ގޮތަށް، ޕްލޭންަގިއވާ މަޢުލޫމާުތ، ވިޔަާފރީގެ ޭބނުމަށް ފިޔަަވއި، ކިޔެުވާމއި ޑައުންލޯޑްކޮށް ައދި ޕްރިންޓް ކުެރިވދާެނއެވެ. މިނަތު ލުްބނާ އާ ތު ނިާޒރު، އްވާ ަރއުފަޙަ ުމންިޝދާ އިްބރާިހމް، ލިޔުންތެރިން: އާަދމް މަނިކު ، ަމދު ޝިފާޒް، ާއަދމް ޒިޔާދު ޙު އަ އިން ސިާނން،ުޙސަން، ޙުސަ ްއަމދު އަޙަމުއެހީތެރިވެދެއްވި އެހެނިހެން ފަރާތްތައް: ޑރ ޗާލްސް ެއންޑަރސަން ައދި ދި އެްނވަަޔރަންެމންޓަލް މާކެޓްސް ސޮލިއުޝަން ލެބް (ެއމްލެބް)، ޔޫ.ސީ.އެސް.ބީ މުޠާލިޢާކުރެއްވީ: ޝުކުރުގެ ބަސް: ތްތަކުްނ މެނޭްޖމަންޓް ޕްލޭން ހެދުމަށް ުކރެވުނު މަަސއްކަުތގެ ތެރެއިން ސަރުާކރުގެ އެކި އެކި ިއާދރާަތކުންނާއި ކަާމުގޅޭ ފަރާ ޖެހޭ ޕްލޭނަކަށް މިވަށައި ދެްއވި މަްޝަވރާ އާއި ލަފާ މިިނސްޓްީރން ފާހަގަ ކުރަެމވެ. ން ޯފރުކޮށްެދއްވި ފަންނީ ެއހީތެރިަކްނ ޓުޕްލޭންގަިއވާ ސިާޔސަތުތަކާއި ފިޔަަވޅުތައް ކަނަޑއެުޅމަށްޓަކައި މޯލްިޑްވސް މެރިން ިރސަރޗް ިއންސްޓިޓިއު މި މިނިސްްޓރީން ފާހަގަުކރަެމވެ. ްޕމަންޓް ޕްޮރޖެކްުޓ ޒް ިރސޯަސސް ޑިވެލޮމާލީ އެީހަގއި ކުރިއަށް ގެްނދާ މޯލްިޑވްްސ ަސސްޓެއިެނބަލް ފިޝަރީ ގެ ވޯލްޑް ޭބންކު ފަރާަތްށ ަފިއވާތީ އެއެހީތެރިކަން ފޯުރކޮށްދެްއވައި ލުމަށްޓަަކއި މާލީގޮތުްނނާއި އެހެނިހެން ޮގތްގޮުތން.ޑީ.ޕީ) އިން މި ޕްލޭން އެކުލަވައި(އެސް.އެފް.އާރް އިޚްލާޞްެތރި ޝުކުރު އަދާ ކުަރމެވެ. އޮނަަރބަލް ޢައްާބސް ިއބްރާީހްމ ެދްއވި ށް އެީހތެިރވެމިނިސްްޓރީއަބަުހެގ ހަމަތަކުގެ މަތިން ޮއމާން ކުރުުމަގއި ޕްލޭންގެ އިާބރާތްަތއް ދިެވހި މި ނ.ޢ.ޢ.ވ ގެ ނަންުފޅު ޚާްއޞަ ގޮެތްއގައި ފާަހގަ ކޮށްލަމެވެ. ދޭނީ:ހަވާލައިށް މި ޕްލޭނަ ޕްލޭްނ. ގެަމސްެވރިކަން މެޭނޖްކުުރމު ގެއިހީ )، ދިވެހިރާްއޭޖގެ 2020މިނިސްްޓރީ އޮފް ފިަޝރީޒް، މެރިން ރިޯސސަސް ެއންޑް ެއްގރިކަލްޗަރ ( އެމް.އޯ.އެފް.ެއމް.ާއރ.ޭއ، މާލެ، ިދވެހިާރއްޖެ. މިނިސްްޓރީ އޮފް ފިޝަީރޒް، ެމރިން ިރސޯަސސް އެންޑް އެްގރިކަލްޗަރ ައމީރު ައޙްަމދު ަމގު، ، ވަނަ ފަންގިފިލާ، ވެލާާނގެ 7 ދިވެހިާރއްޖެ ، 20096މާލެ، www.fishagri.gov.mv http://www.fishagri.gov.mv/ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 5 ފިހުރިސްތު 7 ..................................................................................................................... އިސް ބަސް 8 ...........................................................................................ތަންތަނާއި އިބާރާތްތަކުގެ ކުރުގޮތް 9 ................................................................................................................: ފެށުން 1ބާބު 9 ތަޢާރުފާއި ނަން ......................................................................................... 1.1 9 ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު މަޤުޞަދުތައް ................................................................... 1.2 10 ޕްލޭންގެ ދާއިރާ ......................................................................................... 1.3 10 .............................................................................މަގުދައްކައިދޭ އުސޫލުތައް 1.4 11 މާނަކުރުން ............................................................................................... 1.5 11 ....................................................................................ޢަމަލުކުރަން ފެށުން 1.6 12 .....................................................: އިހީގެ ޙަޔަވިއްޔާތާއި ޠަބީޢަތް އަދި ދިރިއުޅޭ މާޙައުލު 2ބާބު 14 .................................................................................: އިހީގެ މަސްވެރިކަމަށް ނަޒަރެއް 3ބާބު 14 ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރިކޯޑުކުރެވިފައިވާ އިހީގެ ބާވަތްތައް ............................................. 3.1 16 ....................................................................އިހީގެ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި 3.2 18 ................................................: އިހި މެނޭޖްކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރިން އަޅައިފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް 4ބާބު 20 ............................................................................: ޕްލޭންގެ އަމާޒުތަކާއި އިސްތިރާޖުތައް 5ބާބު 27 .........................................................................................: މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް 6ބާބު 27 އުފެއްދުން ........................................................މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާދޭ ކޮމިޓީއެއް 6.1 29 ލައިސަންސް ކުރުން ..................................................................................... 6.2 30 .................................................................މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ބެލެހެއްުޓން 6.3 31 ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅުތައް ............................................................................ 6.4 ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 6 .............................................................................................: ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރުން 7ބާބު 32 32 ........................................................................: ޕްލޭން މުޠާލިޢާކުރުމާއި މުރާޖަޢާކުރުން 8ބާބު 33 .................................................................................................ހަވާލާދީފައިވާ ކަރުދާސްތައް 36 ......................................................................................................: ބަސްކޮށާރު 1ޖަދުވަލު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 7 އިސް ބަސް ހެން ނިޢުމަތްތައް ކަނޑާއި ކަނޑުވެށީގެ އެންމެހައި ދިރުންތަކާއި އެހެނި ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ޙަމްދާއި ޝުކުރު هللاލެއްވި މާތް ހުރި ގޮތުގައި ނިޢުމަތްތަކުގެ ބޭނުން އެންމެ ފައިދާ ދަންނަވަމެވެ. އެ ބޭނުންކުރާނޭ ގޮތް ދަސްކޮށްދެއްވި ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ޞަލަވާތާއި ލެއްވުން އެދި ދުޢާ ދަންނަވަމެވެ. ސަލާމް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކާއި ފަޅުތަކާއި، ގިރިތަކާއި، ހާހަލާއި ފަރުތަކަކީ، ދިވެހިންގެ ސަގާފަތާއި އާދަކާދަ އާއި ދިވެހިންގެ ލާމެހިފައިވާ، ދިވެހީންގެ ތަރިކަތަކެވެ. ގުޅިއަމިއްލަވަންތަކަމާ ދިވެހީންގެ ލޭނާރުކަމުގައިވާ މަސްވެރިކަން ބަރޯސާވެފައި ވަނީ މި މުހިންމު ތަރިކަތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން، މި ތަރިކަތައް މުސްތަޤުބަލުގެ ޖީލުތަކަށް އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ލުވެފައިވާ ނުހަނު ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. ވާހައަޅުގަނޑުމެންނާ ލުކޮށް، ނޫ އިޤްތިޞާދު ފުޅާކުރުމަށް ސަރުކާރުން ހާސިމިކަން އެކަށައަޅައިފައިވާ ސިޔާސަތުތަކަށް ޢަމަލީ ސިފަ ގެނައުމަށް މި ވުޒާރާއިން އަންނަނީ ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. ކުރުމުގެ މިސްރާބަށް ދަތުރުކުރާއިރު، މި މަސައްކަތްތައް ކާމިޔާބު ރޯދީގެ ނަފާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދިވެހިންނަށް ލިބިދިނުމުގެ ޢަމަލީ ކަނޑު މަސައްކަތްތައް ހިންގާނެ ގޮތް މިހާރު މި ވަނީ އެކުލަވައިލައިފައެވެ. މަސްވެރިކަމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ، ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމާއި، ޤައުމުގެ ކެރިފޯރުންތެރިކަން ،އާމްދަނީ އާއި، ކެއިންބުއިމާއި އެ މަސައްކަތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދިވެހި ޤައުމީ އިޤުތިޞާދުގެ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ،މައިގަނޑު އެއް ތަނބުކަމުގައި ވާތީ މަސްވެރިކަން ތަރައްޤީކޮށް، ރާވައި، ހިންގައި، ބަލަހައްޓާނެ ގައި ހިމަނައިފައި ވާނެއެވެ. މިންގަނޑުތަކެއް ވެސް މި މަސައްކަތު ޖެހޭ ން، ވަށައިދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ޤާނޫނީ ބާރު ލިބިގެ ،މިއީ ނިޒާމެއްގެ ދަށުން، މަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި، ބެލެހެއްޓުމުގެ ޕްލޭންތަކެއް އެކުލަވައިލި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. ޔިތުންގެ ލަތްތަކަކީ އެންމެހައި ދިވެހި ރައްސީމަސްވެރިކަމުގެ ވަ ޢާންމު މުދަލެކެވެ. ކަނޑުވެށިން ލިބޭ ޤުދުރަތީ ، އޮތް ހިއްސާ މުއްސަނދިކަމަކީ ކުރިމަގުގެ ޖީލުތަކަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހޭ އަމާނާތެކެވެ. މި ޕްލޭންތައް ބިނާވެފައި ވަނީ މާޙައުލީ ނިޒާމުތަކަށް ލިބިދާނެ އިއާދަނުކުރެވޭ ފަދަ ގެއްލުންތައް ޖެހޭ ޚަރަދުގެ ގޮތުން ދެކޮޅު ޖެހޭ އަދި އަޅާންވުމަށް އެ ވަގުތަކު ހުއްޓު ލާމެހިފައިވާ ނިޒާމެއްގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމާއި، މާޙައުލީ ނިޒާމާ ގުޅި ތެރެއިން މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުމާއި، ދެމެހެއްޓެނިވި ވުންތައް ތަރައްޤީ އާއި ހަމަހަމަކަމުގެ އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މި ރޭ ނާޢަތުގެ ޞިއެކަށައަޅައިފައި ވަނީ މަސްވެރިންނާއި، މަސްވެރިކަމުގެ ތިމާވެށި ،އެކި ފަންތީގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި ރައްކައުތެރިކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރާ މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކުގެ ބިނާކުރަނިވި ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާގެ މަތިންނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭންތަކަކީ މަސްވެރިކަން މަސްވެރިކަމުގެ އެންމެހައި ޙަރަކާތްތައް ބެލެހެއްޓުމަށް މަގުދައްކައިދޭ މައިގަނޑު އަސާސެވެ. މި ގޮތުން، މި ޕްލޭންތަކުގައި މަސްވެރިކަން ލުކުރުމަށް ހާސިތަރައްޤީކުރުމުގެ ލަނޑުދަނޑިތަކާއި، އަމާޒުތައް ވަޅުތަކާއި، އެކި އެކި އިދާރާތަކުން މި ޕްލޭންތައް އަޅާނެ ފިޔަ ތަންފީޛުކުރުމުގައި އަދާކުރާނޭ ދައުރު އަދި މުއްދަތު ތާވަލުތައް ވެސް ހިމަނައިފައިވާނެއެވެ. މި ޕްލޭންތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ލުކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ހާސިޤާނޫނުގެ ތަޞައްވުރު ކަމަށް އުއްމީދުކުރަމެވެ. ކަމުގައިވާނެ ޒަހާ ވަޙީދު މިނިސްޓަރ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަސް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 8 ތަންތަނާއި އިބާރާތްތަކުގެ ކުރުގޮތް ފިޝަރީޒް އިންފޮރމޭޝަން ސިސްޓަމް އެފް.އައި.އެސް އިންޓަރގަވަންމަންޓަލް އޯގަނައިޭޒޝަން އައި.ޖީ.އޯ ލޯކަލް ގަވަންމަންޓް އޮތޯރިޓީ އެލް.ޖީ.އޭ މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް އެމް.ސީ.އެސް މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ އެމް.އެފް.ޑީ.އޭ ތޯރިޓީލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮމޯ މީރާ މޯލްޑިވްސް މެރިން ރިސަރޗް އިންސްޓިޓިއުޓް އެމް.އެމް.އާރް.އައި ކޯސްޓް ގާޑް – ޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްމޯލްޑިވްސް ނޭ އެމް.އެން.ޑީ.އެފް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން އެމް.އޯ.އީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެމް.އޯ.އީ.ޑީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެމް.އޯ.ޓީ ސް މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވި އެމް.ޕީ.އެސް ޝަނަލް ބިއުރޯ އޮފް ސްޓެޓިްސޓިކްސްނޭ އެން.ބީ.އެސް ބޮޑީރީޖަނަލް ފިޝަރީޒް ބީއާރް.އެފް. އެސް.އެމް.އީ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން އެސް.ޑީ.އެފް.ސީ ސައުތުވެސްޓް އިންޑިއަން އޯޝަން ފިޝަރީޒް ކޮމިޝަން ސްވައިއޯއެފްސީ ސެންޓަ ބާބަރާ ، ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ކެލިފޯނިއާ ޔޫ.ސީ.އެސް.ބީ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 9 : ފެށުނ1ްބާބު ތަޢާރުފާއި ނަން 1.1 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން 18(ދިވެިހރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2019/14ޤާޫނނު ނަންބަރު ،މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭނަކީ މި ،މަސްވެރިކަން ރާވައިއިހީގެ ަވނަ ނަްނބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިާވ 12ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 17ޤާނޫނުގެ އެ ،ހަދައިފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިހީގެ މަސްވެރިކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި މަގުދައްކައިދޭ މައިގަނޑު ،ބެލެހެއްޓުމުގެ ޕްލޭނެވެ. މި ޕްލޭން ވާނީ ،ހިންގައި [ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިހީގެ މަސްވެރިކަން މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭން] އެވެ. ،ށް ކިޔާނީލޭނަޕް މި މެނޭޖްމަންޓް އަސާސަށެވެ. ދުތައްޞަޤުޕްލޭންގެ މައިގަނޑު މަ 1.2 ދުތަކަކީ؛ޤުޞަމި ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު މަ ަމސްވެރިކަން ގެ އިހީޒިންމާދާރު ގޮތެއްގައި ، އިހީގެ މަސްވެރިކަން ރާވައި، ިހންގުމުގެ އިންތިޒާމެއް ޤާއިމުކޮށް (ހ) މަސްވެރިކަމުގެ ފައިދާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ލިއްބައިދިުނން؛ ައދި ބަލަހައްޓައި މި ދައުލަތުެގ މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރި ދެމެހެއްޓެނިވި ޮގތެއްގައި ކުރިއެރުވުމުގައި ޝާމިލްވާ ،މަސްވެރިކަމާއިއިހީގެ (ށ) ނުން.ތުވެރިންނަށް މަގުދައްކައިދިޙަލަޞްއިދާރާތަކާއި އެންމެހައި މަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 10 އިރާޕްލޭންގެ ދާ 1.3 ) އިްނފްރައޯޑަރ ގައި ހިމެނޭ އިހީގެ Achelata) ައދި އަކެލާޓާ (Astacideaއެސްޓަސިޑިއާ ( މި ޕްލޭންގެ ދަށުން މެނޭޖްކުރާނީ އިހީގެ އާބާދީއަށް ައސަރުކޮށްފާނެ އެންމެހައި ހަރަކާތްތަކަށް މި ޕްލޭން ހިނގާނެއެވެ. ދިވެހިރާްއޖޭގައި ހިންގާއަދި ކެވެ.ހުރިހާ ބާވަތެ ން އިހި އަދި އިހީގެ ދިވެހިރާއްޖެއި ،، ގަނެވިއްކުމާއިޕްރޮސެސް ކުރުމާއި، ރައްކައުކުރުމާއި، އޭގެ ތެރޭގައި، އިހި ނެގުމާއި ންގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ހަރަކާތެއް ނުވަތަ އެފަދަ ހަރަކާތަކާ ގުޅުންހުރި އުފެއްދުންތައް އެކްސްޕޯޓު ކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި މި ޕްލޭ ހަރަކާތެއް ހިންގާ މީުހންނަށާިއ، އުޅަނދު ފަހަރަށާއި، ޕްރޮސެސް ކުރާ ތަންތަނަށް އަދި އެކްސްޕޯޓު ކުރާ ތަންތަނަށްވެސް މި ޕްލޭން ހިނގާނެއެވެ. މަގުދައްކައިދޭ އުސޫލުތައް 1.4 ސައިންޓިފިކް ގޮތުން ފުރިހަމަ ޔަީޤންކަން ލިބިފައި ެނތްނަމަވެސް، މާޙައުލީ ނިޒާމުތައް ޕްރިކޯޝަނަރީ އެޕްރޯޗް: 1.4.1 ރައްކައުކޮށް، މާޙައުލީ ނިޒާމުތަކަށް ލިބިދާނެ އިއާދަނުކުރެވޭ ފަަދ ގެއްލުންތައް ހުއްޓުވުމަށް އެވަުގތަކު އަޅަންޖެހޭ އަދި ޚަރަދާ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން. ވަކި ބޭސްޑް މެނޭޖްމަންޓް): -ލާމެހިފައިވާ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން ބެލެހެއްޓުން (އިކޯސިސްޓަމް މާ ގުޅިމާޙައުލީ ނިޒާ 1.4.2 މާަޙއުލީ ނިޒާމުގެ ޚިދުމަތްތަކަށް ވަިކ ވަކިން ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، ާމޙައުލީ ނިޒާމުތަކުގައި ،ބާވަތްތަކަށާއި، ކަންކަމަށާއި ރުގެ ގުޅުންތަކަށް ބެލުން. މީގެ ތެރޭގައި އިންސާނުންގެ ހަރަކާތްތަކުން މާޙައުލީ ލާމެހިފައިވާ އެކި ވައްތަ ހިމެނޭ އަދި ގުޅި ނިޒާމަށް ކުރާ އަސަރުތަކަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރުން. ޔަވީ ޙަވާމީ ފެންވަރުގައި ކުރާ މަސައްކަތްތަކާ އެއްހަމަކުރުން: ޤުއުމީ ފެންވަރުގައި އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް ބައިނަލްއަޤަ 1.4.3 ދްރަތީ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެްއޓުމާއި ޤުސިންދަފާތު ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކަިއ ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން ކަނޑުގެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 11 އުމީ ފެންވަރުގެ ޤަ ،ވާމީ ގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށްޤުދެމެހެއްޓެނެވި ގޮތެއްގައި ބޭނުންުކރުމަށް ބައިނަލްއަ .ޅުން ޑައެނސިޔާސަތުތައް ކަ މަސްވެރިކަން ތަރައްޤީކުރުމުގައި މުސްތަޤުބަލުގެ ޖީލުތަކަށް ވަސީލަްތތަކުން މަންފާ ލިބިގަތުަމްށ ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީ: 1.4.4 ހުރަސް ނޭޅޭނޭގޮތުގެމަތީން މިއަދުގެ ޖީލުތަކުގެ ބޭނުންތައް ފުއްދޭޮގތަށް ތަރައްޤީ ކުރުން. އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމާއި، އެންމެން ޝާމިލްވާގޮތަށް މާއި، ޤާނޫނާދެފުށް ފެްނނަގޮަތށް ޢަމަލުކުރު ހަމަހަމަކަން: 1.4.5 ބީޤުކޮށްެގން، ވަސީލަތްތަކަކީ އެންމެންެގ ޠުލާމަރުކަޒީ އުސޫލުތައް ތަ ،ނެގުމާއި ޢަމަލުކުރުމާއި، ކުރާ ކަމަކަށް ޒިންމާ ބޭުނންކޮށްގެން ިލބޭ މަންފާ އެންމެންަނށް ހިއްސާ އެކުލެވޭ އާންމު މުދަލެއްކަމުގައި ދެކިގެން، ވަސީަލތްތަކުގެ އިންސާފުވެރިކޮށް ލިބިދިނުން. ،ކަންކަްނ ނިންމުމުގައި ވީހާވެސް ބޮޑަށް އިއްތިފާޤުން ނަތީޖާ ނެރުަމށް ާބރު އެޅުމުގެގޮތުންނާއިޕާޓިސިޕޭޓަރީ އެޕްރޯޗް: 1.4.6 ،ކޮށްތުން، ކަމާގުޅޭ އެްނމެން، ޚާއްޞަކަންކަން ނިންމުމުގައި ކަމާގުޅޭ އެންމެންގެ ޝާމިލްވުްނ ކަށަވަުރކުރުމުގެ ގޮ ސިޔާސަތެއްގެ ނުވަތަ ފިޔަވަޅެއްގެ ސަބަބުން ސީދާ އަސަރުކުރާ ފަރާތްތައް ބައިވެރިކުރުން. މާނަކުރުން 1.5 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށެވެ. 1މި ޕްލޭންގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ަބސްބަހާއި ޢިބާރާތްތައް މާނަކުރާީނ ޖަދުވަލު ފެށުން ޢަމަލުކުރަން 1.6 ކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެންެނވެ.އިޢުސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާދިވެހި ،ށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީމި ޕްލޭނަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 12 މާޙައުލުޠަބީޢަތް އަދި ދިރިއުޅޭ ޙަޔަވިއްޔާތާއިހީގެ އި: 2ބާބު އިރު، އޭގެ ތޮށިގަނޑަކީ ބޮޑުވަމުން އަންނަ އިހިއަރާ ބާވަތްތަކެކެވެ. ލަހުން ފުރާވަރަށްފުދޭވަރަކަށް މުރު ދިގު، ޢުއިހީގެ ބާވަތްތަކަކީ އޭގެ ހަށިގަނޑާ އެއްކޮށް ބޮޑުވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން، އިހީގެ ހަށިގަނޑު އޭގެ ތޮށިގަނޑަށް ވުރެ ނިސްބަތުން މާބޮޑުވުމުން، އަންހެން ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން ވެސް ދަރިމައިވުމަށް ،ތޮށިގަނޑު ދޫކޮށްލައި، އައު ތޮށިގަނޑެއް އޭގައި އުފެދެއެވެ. މިގޮތުން އެ ފިރިހެން ނެއްގައި ގުނަވަޞައްޚާގައި ހުންނަ ށުބަނޑުދައެއިގެ ،ދޫކޮށްލައެވެ. އަދި މިގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުންއިހި ތޮށިގަނޑު ދޫކުރުމަށް ތައްޔާރުވަންދެން ). މިގޮަތށް ަހރުލައްވާ ފަނި، އަންެހން އިހި ިބސ2006ް ،ފޮގާޓީ އަދި ފަނި ހަރުލައްވައެވެ (ވާލް އިހީގެ ފަނިތައް ރައްކައުކޮށްފައި ބަހައްޓައެވެ. މިގޮތުން ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި އެތަކެއް މަހެއް ވަންދެންވެސް އެކޮށްފައި ބަހައްޓައެވެ. އުރައްކަ އަންހެން އިހީގެ ނިޫގފަތުގެ ، ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައެވެ. އެއަށްަފހުގުޅެނީ (ފަރޓިލައިޒްވަީނ) އަދި ވަގުތު ޖެހުމުން ފަންޏާއި ބިސް ބިސްތައް ދަށުގައިވާ ކުދި ފައިތަކެއްގެ ބޭނުންކޮށްގެން ެފންގަނޑުތެރެއަށް އެ ބަނޑު ދެން،ދަށުގައި ބަހައްޓައި ބިސް ފީކުރެއެވެ. އެވެ. މި މުއްދަތުގައި އެތައް މަހެއް ވަންދެން އޮޔާއެކު ދަތުރުކުރެ (ލާވާ) ދޫކޮށްލައެވެ. މިގޮތަށް ދޫކޮށްލާ ިބސްތަކުން ވިހާ ޅަ ފަނި ބަދަލުވެ، ކަނޑުގެ ށްޅަ އިއްސަ ،). އަދި އެއަށްފަހ2011ު ،ލާއެއް ކަޑައްތުކުރެއެވެ (ޖައިނިޙަޅަ ފަނި ހެދިބޮޑުވުމުގެ ތިން މަރު ރުމެން ޅަ އިއްސަކަށް ބަދަލުވުމަށްފަހު، ޢުމުރުގެ ކުރީކޮޅު އެސޮ ވަޒަންވެރިވެއެވެ.އަޑީގެ ފަސްގަނޑުގައި ނުވަތަ ފަރުމަތީގައި ޙަޔާތުގެ އިހީގެ ޝިކާރަކުރާ ސޫފާ ސޫތްޕަށް ފިލުމަށްޓަކައި މުރަކަ ގަލާއި މޫދުވިނަ ފަދަ ތަންަތނުެގ ނިވަލުގައެވެ. ،ހޭދަކުރަނީ ގައި ދައްކައިދީފައި އެވަނީ އެވެ. 1ކުރެހުން އްލާތަ ޙަބުރުގައި ހިމެނޭ ތަފާތު މަރު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 13 ލާތައްޙައިހީގެ ޙަޔާތުގެ ބުރުގައި ހިމެނޭ މަރު: 1ކުރެހުން ، ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުންޕާއި، މޫދުެފހިތްއިހީގެ ކާނާގެ ގޮތުގައި ގޮޅާ، ރިނދަލި، ކަކުނި ފާޑުގެ މައިކަށި ނުހުންނަ ސޫ ކުރެއެވެ (ލޫ އެޓް އަލް.ހި ބޭނުންގަނޑުގެ ތެރޭގައި އޮޔާއެކު ދަތުރުކުރާ ކުދި ސޫފި ވެސް ކާނާގެ ގޮތުގައި ޅަފުރައިގެ އިލޮނު ކާނާ ލިބޭ ،ތެރޭގައި ވެ. މީގެ ސަބަބުތަކުގެތަފާތެ ގޮތް ވަރަށްހެދިބޮޑުވާޙަޔަވިއްޔާތާއި ބާވަތްތަކުގެ ވަކިވަކި ). އިހީގެ 1993 ؛ 1974؛ ފާރމަރ، 1967މިންވަރާއި، ލޮނުގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިނާއި އޮއިދެމޭ މިންވަރު ބަދަލުވުން ހިމެނެއެވެ (ކެންސްލަރ، ). 1998 އެޓް އަލް.ބިއަންޗިނި ؛1997 ،ގްރޮނަވެލްޑް ) އޭގެ ޠަބީޢަތުގައި އެކުގައި ބައިަހދައިގެން އުޅުމުގެ ސިފަ ހުންނަ ކީކަތަތްގެ ބާވައިހީގެ ބައެއް ބާވަތްތަކަކީ (ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ އުޅެނީ އެހެން ސޫފީގެ އްދެއްގައި ޖަމާވެރަޙަސަ ). މިގޮތަށް ގިނަ އަދަެދއްގެ އިހި އެއ2006ް .ކެވެ (ބަޓްލަރ އެޓް އަލް ކެތަތްބާވަ ޙަޔާތުގެ ). އިހީގެ ބާވަތްތަކަކީ އެއިގެ 2006ޖޫރީ، ޗިްލޑްރަސް އަދިރައްކާ ކުޑަ ކުރުމަށް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ (ނުފަރާތުން ކުރިމަތިވާ މަޑި އަދި ، ރު، ރޮނޑުޔަ. މިގޮތުން ާފނަ، މިމަސްމަހުގެ ކާނާގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭ ބާވަތްތަކެކެވެ ތަފާތުލާތަކުގައި، ޙަބުރުގެ އެކި މަރު ).2011 ،(ބުސިއާނޯ އެޓް އަލް. ބާަވތްތަކެވެއުޅޭ ކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް، އިހި ޝިކާރަކޮށް އަކީ ބޯވަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 14 މަސްވެރިކަމަށް ނަޒަރެއް ގެއިހީ: 3ބާބު ކުރެވިފައިވާ އިހީގެ ބާވަތްތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރިކޯޑު 3.1 ސްކިލަރިޑޭ (ސްލިޕަރ ، ރިޭޑ (ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރގެ ބާވަްތތައް)ނުރިކޯޑުކުރެވިފައިވާ އިހީގެ ބާވަތްތަކަކީ، ޕެލިދިވެހިރާއްޖޭގައި މިގޮުތން، އަދި އެނޮޕްލޮމެޓޮޕިޑޭ (ރީފް ލޮބްސްޓަރގެ ބާވަތްތައް) ގެ އާއިލާއަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތަކެވެ. ، ލޮބްސްޓަރގެ ބާވަތްތައް) ކޮށްފަިއ އެވަނީއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ާއންމުކޮށް ކެއުމަށް ޭބނުންކުރަނީ ގައި ލިސްޓު 1ާތވަލު ،ތައްބާވަތް ރިކޯޑުކުރެވިފައިވާ ޕެލިނުރިޑޭ އާއިލާއަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަތްތަކެވެ. : ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރިކޯޑްކުރެވިފައިާވ އިހީގެ ބާވަތްތައ1ްތާވަލު ޓްކޮށްފައިވާ ފަރާތްރިޕޯ މާޙައުލު އާންމު ނަން ސައިންޓިފިކް ނަން )Palinuridaeސްޕައިނީ ލޮބްސްޓާސް ( Panulirus femoristriga ލެގް ސްޕައިނީ -ސްޓްރައިޕް ލޮބްސްޓަރ މީޓަރާއި 15 އުޅެނީ އާންމުކޮށް ދެމެދުގެ މީޓަރާ 25 ހޫނު ކަނޑުތަކުގެ ، ފުންމިނުގައި ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައެވެ. 1996އަދި ޝޫ، ޗޭން Panulirus japonicus ޖަޕަނީސް ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ މީޓަރާއި 1އާންމުކޮށް އުޅެނީ މީޓަރާ ދެމެދުގެ 15 މެދު މިންވަރަކަށް ، ފުންމިނުގައި ފިނި ކަނޑުތަކުގެ އަޑީގެ ބިމާ ކައިރީގައެވެ. 1967، ޖޮންކްލާސް Panulirus longipes ލެގްޑް ސްޕައިނީ -ލޯންގް ލޮބްސްޓަރ މީޓަރާއި 1އާންމުކޮށް އުޅެނީ މީޓަރާ ދެމެދުގެ 122 1997މަދު އެޓް އަލް. ޙުއަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 15 ހޫނު ކަނޑުތަކުގެ ، ފުންމިނުގައި ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައެވެ. Panulirus ornatus ، ޓްރޮޕިކަލް ރޮކް ލޮބްސްޓަރ ، އޯނޭޓް ރޮކް ލޮބްސްޓަރ އޯނޭޓް ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ، އޯނޭޓް ޓްރޮޕިކަލް ރޮކް ލޮބްސްޓަރ މީޓަރާއި 1އާންމުކޮށް އުޅެނީ މީޓަރާ ދެމެދުގެ 50 ފުންމިނުގައި، ހޫނު ކަނޑުތަކުގެ ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައެވެ. 1997މަދު އެޓް އަލް. ޙުއަ Panulirus penicillatus ޕްރޮގްހޯން ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ އުޅެނީ ފުންވެގެން އާންމުކޮށް މީޓަރު ހުންނަ، ހޫނު 200 ކަނޑުތަކުގެ ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައެވެ. 1904ބޮރަޑެއިލް، Panulirus polyphagus މަޑް ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ މީޓަރާއި 3އާންމުކޮށް އުޅެނީ މީޓަރާ ދެމެދުގެ 90 ފުންމިނުގައި، ހޫނު ކަނޑުތަކުގެ ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައެވެ. 1904ބޮރަޑެއިލް، Panulirus versicolor ޕެއިންޓެޑް ރޮކް ލޮބްސްޓަރ، ކޮމަން ރޮކް ލޮބްސްޓަރ، ބޭމްބޫ ލޮބްސްޓަރ، ބްލޫ ލޮބްސްޓަރ އަދި ބްލޫ ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ އާންމުކޮށް އުޅެނީ ފުނުގައި މީޓަރު ހުންނަ، ހޫނު 900 ކަނޑުތަކުގެ ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައެވެ. 1967، ޖޮންކްލާސް (Scyllaridae)ސްލިޕަރ ލޮބްސްޓާސް Eduarctus martensii ސްޓްރިއޭޓެޑް ލޮކަސްޓް ލޮބްސްޓަރ އާންމުކޮށް އުޅެނީ ފުނުގައި މީޓަރު ހުންނަ، ހޫނު 1399 ކަނޑުތަކުގެ ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައެވެ. 1904ބޮރަޑެއިލް، Parribacus antarcticus ސްކަލްޕްޗަރޑް ލޮބްސްޓަރ އުޅެނީ ސަޠުޙުން އާންމުކޮށް މީޓަރާ ދެމެދުގެ 20ފެށިގެން ފުންމިނުގައި، ހޫނު ކަނޑުތަކުގެ ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައެވެ. 2013ކޯލްމަން، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 16 Scyllarides squammosus ބްލަންޓް ސްލިޕަރ ލޮބްސްޓަރ މީޓަރާއި 20އާންމުކޮށް އުޅެނީ މީޓަރާ ދެމެދުގެ 80 ފުންމިނުގައި، ހޫނު ކަނޑުތަކުގެ ކައިރީގައެވެ.ފަރުފަރުގެ 2013ކޯލްމަން، (Enoplometopidae)ރީފް ލޮބްސްޓާސް Enoplometopus voigtmanni ވޮއިގްމަންސް ރީފް ލޮބްސްޓަރ މީޓަރާއި 6އާންމުކޮށް އުޅެނީ މީޓަރާ ދެމެދުގެ 35 ފުންމިނުގައި، ހޫނު ކަނޑުތަކުގެ ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައެވެ. 2019ޗޭން، ވިޔަފާރި އިހީގެ މަސްވެރިކަމާއި 3.2 އްސަކީ އިއެކޭ އެއްފަދައިން . ހުއިފިލަނޑާމަސްވެރިކަމުގައި ނުކުމެ އުޅޭއިރުއެވެ ހުއިފިލަނޑާ އުޅެނީ ހިފައިއިހި އާންމުގޮތެއްގައި މިގޮތަށް އިހި ނެގުމުގައި ގިނައިން ނަގާ ބާވަތެކެވެ.އަތުން ާލފައި ގޮސްވެސް ފީނައިގެން، ނުވަތަ ތިލަ ތަންތަނުގައި ހިނގާ ދިއްލައިގެންނެވެ. ބައްތި ހަރަކާތްތެރިވަނީ ރޭގަނޑު ގަޑީގައި ސްވެރިކަން ކުރެވޭ އަދަދު ެދނެގަނެވޭނެ އެކަީށގެންވާ ނިޒާމެއް ނެތުމުގެ ސަބަުބން އިހީގެ މަ ހިފާދިވެހިރާއްޖޭގައި އިހީގެ ބާވަްތތައް އިހީގެއިމުކުރެވުނު ޤާގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި 1970 ،ގަނެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެން ަނމަވެސްފުރިހަމައަށް ދެނެ މިންވަރު އެހައި މި އިްނތިޒާމު ކޮންމެވެސް ވަރަކަްށ ލިބިފައިވެއެވެ. މަޢުލޫމާތުރިޕޯޓު ފޮނުވުމުގެ ނިޒާމުގެ ެތރެއިން އިހީގެ މަސްވެރިކަމުގެ މިންވަރު ކޮންމެ ރަށެއްގެ ރަށު އޮފީހުގައި ހުންނަ ކަނޑައެޅޭ ނަގާ އިީހގެހަމަޖެހިފައި އޮތް ގޮތަކީ މަސްެވރިން ކޮންމެ ދުވަހަކު ޭހ ތައްޔާރުކޮށް މިނިސްޓްރީގައި އޭރު ހުންނަ މަޢުލޫމާތާއި ތަފާސްހިސާބު ބެލެހެއްޓުާމބެ ރިޕޯޓެއްވަކި ފަރާތަކަށް އެންގުމުން އޭނާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ނަގާ އިހީގެ ޖުމުލަ އަދަދު ،ނަމަވެސް ).2003 ،ސެކްޝަނަށް ހުށަހަޅަނީއެވެ (އެންޑަރސަން އެޓް އަލް. ރަށުްނ އިފައިވާ ކަމަށް ރަށްމި ރިޕޯޓުތަކުން ފުރިހަމައަށް ރަމްޒުކޮށްނުދޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މި ރިޕޯޓުތަކުގެ އަލީގައި އިހި ނަގަ އިން ދައްކައިދީފައި އެވަނީއެވެ. 1ކޮށްފައިވާ މިންވަރު ޗާޓު ރިޕޯޓު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 17 ނަގާފައިވާކަމަށް ރަށްރަށުން ރިޕޯްޓކޮށްފައިވާ މިންވަރު ދެމެދު އިހި ވަނަ އަހަރާ 2011އާ 1996: 1ޗާޓު ފުކުރެވުާމ ގުޅިގެން، ރަށު އޮފީސްތައް މެދުވެރިކޮށް ރިޕޯޓު ފޮނުވުމުގެ ވަނަ އަހަރު މަސްވެރިކަމުގެ ލޮގްފޮތް ތަޢާރު 2010 ވަނަ އަހަާރ 2017އިންތިޒާމުގެ ދަށުން ިލބެމުން ައއި މަޢުލޫމާތުތައް މަދުވަމުންގޮްސ ރަސްމީކޮށް ހުއްޓިފައިވަނީ ގާްތގަނޑަކަށް އި ކަނޑުމަހާއި، ފަރުމަސް އަދި ފާނައިގެ މަސްވެރިކަމުގެ މައިގަނޑުގޮެތއްގަ ،ހިސާބުގައެވެ. މި ލޮގްފޮތްތައް ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ ން މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމުގެ މައްޗަށެެވ. އެހެންކަމުން، ިއހި ފަދަ މައިަކށި ނުހުްނނަ ބާަވތްތަކުގެ މަުޢލޫާމތު މަސްވެރިކަމުގެ ލޮގްފޮތު ރިކޯޑުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. ދެމެދު ވަނަ އަހަރާ 2018 އި ވަނަ އަހަރާ 2017އިހީގެ މަސްވެރިކަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ މަސްވެރިންގެ އަދަދަށް ބަލާއިރު، ނާއި މަސްވެރިން އެއްހައި 1100 ގާތްގަނޑަކަށް މިނިސްޓްރީގެ ފަރާތުން ކުރި ސާވޭތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އިހީގެ މަސްވެރިކަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ. އުޅަނދު އެއްހައި 200 މު ދެން ހުރި މުހިން ރިސޯޓުތަކާއި ގެސްޓުހައުސް ތަކެވެ. ،ވިޔަފާރީގެ ގޮތުގައި ކުރެވޭ އިހީގެ މަސްވެރިކަމުގެ މައިގަނޑު މާކެޓަކީ ތައް ހިމެނެއެވެ.ޓުކޭ ރުމާ ލޯކަލްމާކެޓުތަކުގެ ތެރޭގައި ރެސްޓޯރަންޓްތަކާއި އެހެނިހެން 0 10 20 30 40 50 60 70 އަ އިވާ ޮށްފަ ޓުކ ރިޕޯ ަށް ާކަމ އިވ އިފަ ނަގަ ހި އި ދު ދަ ) ން ހާހު ( ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 18 ގޮތުން ކުރިން އަޅައިފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް އިހި މެނޭޖްކުރުމުގެ: 4ބާބު އިހީގެ ގިނަ ބާވަތްތަކަކީ ަލހުްނ ބޮޑުވާ އަދި ލަހުން ފުރާވަރަްށ އަރާ ބާވަތްތަކެއް ކަމުން، ެބލެހެއްޓުމެއް ނެތި އަދި މެނޭްޖ ވެ. އެހެންކަމުން، މިފަދަ ން ކުރެއެށް ވަރަށް ފަސޭހައިކުރުމެއްނެތި ކުރާ މަސްވެރިކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު އިހީގެ ބާވަތްތަކުގެ އާބާދީއަ ތު ިދނުަމށްޓަކައި އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޞައަސަރުތައް ކުޑަކޮށް، ޅަ އިހި ނެގޭ މިންވަރު މަދުކޮށް، އިހީގެ އާބާދީ އާލާވުމަށް ފުރު އިދޭ މަސްވެރިކަމަކަށް ކުރާ އިހީގެ މަސްވެރިކަމަކީ ދިގު މުއްދަތަކަށް އެ މަސްވެރިކަމުގެ ފައިދާ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ލިއްބަ ކެއްމަސްވެރިކަން މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައިހީގެ ހެދުމަށްޓަކައި ބެލެހެްއޓުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިގޮތުން، ކުރެވުނު އިޢުލާނުތަކަކުންނެވެ. ގެ އަހަރުތަކުގައި 1990ފައިވަނީ އިފިޔަވަޅުތައް އަޅަގެ ގިނަ އަޅާފައެވެ. މީމިނިސްޓްރީން ވަނީ ސެންޓިމީޓަރު ހަމަނުވާ އިހި ނެގުންވަނީ 25ހުރި އިއްސާއި ދިގުމިނުގައި ވަނަ އަހަރު، ބަނޑުދަށުގައި ބިސް 1993މިގޮތުން ވަނީ އްފިޔަވަޅުތަ މި އެކްސްޕޯޓުކުރުން މަނާކޮށްފައިވެއެވެ. އިއްސާއި އިހީގެ މަސް، ވަނަ އަހަރު 1996މަނާކޮށްފައެވެ. އަދި ގަވާއިދުގެ ދަށުްނ އަދި މި މަސްވެރިކަމުގެ އާންމު ގަވާއިދުގައި ހިމަނާފަެއވެ. ގެޢަމަލުކުރަން ފެށި ދިވެހިރާއްޖޭ ވަނަ އަހަރު 2006 ވައިފުޅި އަޅައިގެން ފީނައިގެން އިހި ނެގުންވެސް ވަނީ މަނާކޮށްފަެއވެ. (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ަދށުްނ 2019/14ވަނަ އަހަރު ޢަމަލުކުަރން ފެށި، ޤާނޫުނ ނަްނބަރު: 2019 ،މިގޮތުން، ބަނޑުދަުށގައި ބިސްހުރި އިހި ނެގުމާއި ހިމަނާފައިވެއެވެ.، މުރާޖަޢާކޮށްފިޔަވަޅުތައް އެކުލަވައިލާ ގަވާއިދުތަކުގައި މި ދިވެހިާރއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ އާންމު ( R-75/2020ގަވާއިދު ނަންބަރު ،އެކްސްޕޯޓުކުރުން ވަނީ އިއްސާއި އިހީގެ މަސް އާންމުކޮށް ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ އިހީެގ ، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގެ ދަށުން މަނާކުރެވިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން،ގަވާއިދު) ނާކޮށްފައެވެ. އަދި މި ސައިޒް ސެންޓިމީޓަރު ހަމަ ނުވާ އިހި ނެގުން ވަނީ މަ 7.6ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޮތށިގަނޑުެގ ދިގުމިނުގައި އެފަދަ ބާވަތެއް ޕްރޮސެސްކުރުންވެސް ވަނީ މަނާކޮށްފައެވެ. އަދިލިމިޓާ ޚިލާފަށް އިހީގެ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ވިޔަފާރިއެއްކުރުން (ޖަޕަނީޒް ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ)؛ Panulirus japonicus (ހ) ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ)؛(ލޯންގް ލެގްޑް Panulirus longipes (ށ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 19 (އޯރނޭޓް ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ / އޯރނޭޓް ޓްރޮޕިކަލް ރޮކް ލޮބްސްޓަރ)؛ Panulirus ornatus (ނ) (ޕްރޮންގްހޯރން ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ)؛ Panulirus penicillatus (ރ) (މަޑް ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ)؛ Panulirus polyphagus (ބ) އިންޓަޑް ރޮކް ލޮބްސްޓަރ / ކޮމަން ރޮކް ލޮބްސްޓަރ / ބްލޫ ސްޕައިނީ (ޕެ Panulirus versicolor (ޅ) ލޮބްސްޓަރ) ގައި ދައްކައިދީފައި އެވަނީއެވެ. 2އިހީގެ ތޮށިގަނޑުގެ ދިގުމިން ބަާލނެގޮތް ކުރެހުން : އިހީގެ ތޮށިގަނޑުގެ ދިގުމިން ބަލާނެގޮތ2ްކުރެހުން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 20 އިސްތިރާޖުތައް އަމާޒުތަކާއި ޕްލޭންގެ: 5ބާބު އަމާޒުތަކަށް ދުތައް ހާސިލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ އަމާޒުތަކާއި އެޤުޞަމި ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު މަ ،މި ޕްލޭން ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ އަމާޒަކީ: 4ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު ވާސިލުވުމަށް އެކުލަވައިލައިފައިވާ އިސްތިރާޖުތަކާއި ފިޔަވަޅުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މިގޮތުން، މި ބޭސްޑް -މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތްތަކަކީ އިކޯސިސްޓަމް، މަސްވެރިކަމާއި އިހީގެދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ )1( މެނޭޖްމަންޓާއި، ޕްރިކޯޝަނަރީ އެޕްރޯޗް އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެްއގައި ވަސީލަތްތައް ެބލެހެއްޓުމުގެ އުސޫލުތަކާ ؛ހިންގާ ހަރަކާތްތަކެއްަކން ކަށަވަރުކުރުން އެއްގޮތަށް ދީ ޞާއިޤުތިޔަވީ، އިޖްތިމާޢީ އަދި ޙަ އިހީގެ މަސްވެރިކަމާއި އެ މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ވަސީލަތްތަކާ ގުޅޭ )2( ން؛ލުސިޔާސަތުތައް އެކުލަވައިލޫމާތަށް ިބނާކޮށް ޢުމަ ސަރވޭލަންސްއާ ބެހޭ ނިޒާމު ،ކުރުމާއިއިހީގެ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި މޮނިޓަރކުރުމާއި، ކޮންޓްރޯްލ )3( އަދި ؛ން ހަރުދަނާކުރުންރިޕޯޓްކުރު ،މަސްވެރިކަމުގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި މި ،ތަންފީޛުކޮށް ންގެ މެދުގައި އިހީގެ ބާވަތްތަކާއި އިހީގެ މަސްވެރިކަމާމެދު ހޭލުންތެރިކަްނ ންމުތުވެރިންނާއި އާޙަލަޞްމަ )4( އިތުރުކުރުން. ކުރެވިފައި ޞާގައި ޚުލާ 2 ވުމަށް އެކުލަވާލައިފައިވާ ތަދުބީރުތަކާއި އިސްތިރާޖުތައް، އަދި ހަރަކާތްތައް ާތވަލުވާސިލުއަމާޒުތަކަށް އެވަނީއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 21 ކުރާނެ އިދާރާތައް ޛުއެކަންކަން ތަންފީފައިވާ މުއްދަތު އަދި އިކަނޑައަޅަ ،ހަރަާކތްަތކާއި އިސްތިރާޖުތަކާއިވުމަށް އެކުަލވާލައިފައިވާ އަމާޒުތަކަށް ވާސިލު: 2ތާވަލު ޕްރިކޯަޝނަރީ އެްޕޯރޗް އަދި ެދމެހެއްޓެިނވި ޮގތެްއގައި ވަީސލަތްތައް ،ޭބްސޑް މެނޭްޖމަންޓާއި -ަމސްެވރިކަމާ ގުުޅްނހުރި ޙަރަކާްތތަކަކީ އިކޯިސސްޓަމް ،މަްސެވރިކަާމއި އިީހގެިދވެިހރާްއޖޭަގއި ކުެރވޭ : 1އަމާޒު ބެލެހެއްޓުުމގެ ުއސޫލުތަކާ ެއއްގޮތަށް ިހންގާ ހަރަކާތްތަެކއްކަން ކަށަަވރުކުުރން ކުރާނެ އިދާރާތައްޛުތަންފީ މުއްދަތު ޙަރަކާތް އިސްތިރާޖު ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަީލގައި 1.1 ފުރިަހމަ މަޢުލޫމާތު ނެތް ހޯދާފަިއވާ ޙާލަތުަގއި ުޤދުރަތީ ވަސީލަތްަތއް ދެމެެހއްޓެިނވި ހަމަތަުކގެ ތެރެިއން ފިަޔވަެޅއް ާނޅައި ، ބެލެހެއްޓުަމށްޓަކައި ދޫކޮށްލުުމގެ ސަަބބުން ލިިބދާނެ ްޕރިކޯޝަަނީރ ، ގެއްުލމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އިީހގެ ،އެޕްރޯްޗގެ ަމއްޗަށް ބިނާކޮށް ނޭޖްުކރުމަށް ފިަޔވަޅުަތްއ މަްސވެރިކަން މެ އެޅުން ގޮުތން ކޮށްދިނުުމގެއާާލވުމަށް ަމގުަފހި އިހީގެ އާާބދީ 1.1.1 އެކްސްޕޯޓްުކރުން މަނާުކރުން ހި އި ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްސަރވިސް މޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސ ަސިއޒް ލިމިޓްތައް ކަނޑަެއޅުން ެނގޭނެއިހީގެ ބާވަްތތައް 1.1.2 ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ިއހީގެ ޓާ ރައްޓެހި އާލާތްތައް ށްތިމާވެ 1.2 މަްސވެރިަކމުަގއި ބޭުނންކުުރމަށް ބާުރއެުޅން މަސްވެރިަކމުަގއި ބޭުނންކުރާ އާލާތްތަކާ ގުޭޅގޮތުން 1.2.1 ޤާނޫުނގެ ދަށުން އެ ،މަްސވެރިަކމުގެ ޤާނޫާނއި ފައިވާ ކަންކަން އި ަފިއވާ ަގވާިއދުތަކުަގއި ކަނަޑއަޅަ އިހަދަ ތަންފީޛުކުުރން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ o ްސީޖީ -އެމް.އެން.ޑީ.އެފ ވައިފުޅި ނުަވތަ ނޭވާލުަމށްޓަކައި ޕްރެަޝރަިއޒްކޮށްފައި 1.2.2 ހުންނަ ަވއި ބޭނުންކޮްށގެން ފެުނގެ އަީޑގައި އުުޅމަށް ބޭނުންުކރާ އެްއެވސް އާލާތެއް ބޭނުންކޮްށގެން އިހި ެނގުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ެތރޭަގއި ހުގެުދވައަހަރު 1 ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 22 މަސްެވރިކަން ބަލަަހއްޓަިއ އިހީގެ 1.3 އެ މަްސވެރިަކުމގެ ވަސީލަތްަތއް ،ޙިމާޔަތްުކރުުމގައި މަްސވެރިކަން ރާަވއި ބެލެހެއްޓުާމުގޅޭ ސަަރޙަްއދީ ،ހިންަގއި އަދި ަބއިނަްލއަުޤާވމީ ޖަމްިޢއްޔާތަކުަގއި އިސް ދަުއރެއް (އާރް.އެފް.ބީތަކުަގއި) އަދާުކރުން ،ހިްނގައި ، ސްވައިޯއއެފްސީ އަދި ަމްސެވރިކަން ާރވައި 1.3.1 ވާމީ ޤު ބެލެހެއްޓުާމުގޅޭ ސަަރަޙއްދީ ައދި ަބއިަނލްއަ ޖަމްިޢއްޔާ ޖަމާޢަތްތަުކގެ ަސއިންޓިފިކް އަދި މަްސވެރިކަން މެނޭޖްުކރުމާ ގުޅޭ ކަންކަުމގައި ޢަމަލީގޮތުން ބަިއވެިރވުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ ން ލުއެުކލަވައިލޫމާތަށް ިބނާކޮށް ސިޔާސަތުަތއް ޢުދީ މަޞާއިޤުތި ިއޖްތިމާޢީ އަދި ،ަޔވީޙަ: އިީހގެ ަމސްެވރިކަާމއި އެ ަމސްެވރިކަމާ ުގޅުންުހރި ަވސީލަތްތަކާ ުގޅޭ 2އަމާޒު އިދާރާތައްކުރާނެ ޛުތަންފީ މުއްދަތު ހަރަކާތް އިސްތިރާޖު ތައް އިހީގެ މަްސވެރިަކުމގެ ސިޔާަސތު 2.1 ޔަީވ، އިޖުިތމާޢީ ޙަލެވެނީ އެކުލަަވއި ގެ މައްޗަށް މަޢުޫލމާތުދީ ޞާިއޤުތި އަދި ބިނާކޮށްކަން ކަށަަވރުކުުރމަށްޓަކައި އެއްުކރުމަށް ކުެރވޭ މަޢުލޫމާތު އެފަދަ މަަސއްކަތް ހަުރދަނާކުރުން ައދި ފީލްޑް ސާރޭވތަކުން ލިބޭ މަޢުލޫމާތުމަސްެވރިކަުމގެ 2.1.1 ްއދުތަކާއި ޙަމަޢުލޫމާުތގެ އަލީަގއި ަމސްެވރިކަންކުރާ ސަރަ މަްސވެރިަކމުގެ ޫމސުންަތއް ދެެނގަތުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ ިއޖްތިމާޢީުމގެ މަސްެވރިކަކުެރވޭ އިީހެގ ދިވެހިާރއްޭޖގައި 2.1.2 ކުުރން ސާވޭމަޢުޫލމާތު ހޯުދމަށް ދީ ޞާިއޤުތި އަދި ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްއެން.ބީ.އެސ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ުތވެރިން ޙަލަޞްއިހީގެ މަްސވެރިަކމުގެ މަ 2.2 އް ސިޔާސަތުތަ ،ދެެނގަނެ ލުުމގައްާޔއި ނިންުމންތައް އެކުލަަވއި ފަރާތްތަުކގެ ަބއިެވިރުވން ނިންުމމުަގއި އެ ޔަޤީންކުުރން އިހީގެ މަސްެވރިކަމަށް ބަޯރސާވާ ފަރާްތތައް 2.2.1 ަތރެއް މަްސވެިރންގެ ދަފު ދެެނގަތުމަށްޓަކައި އެކުލަަވއިލުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ެތރޭަގއި ހުގެުދވައަހަރު 1 ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 23 އިހީގެ މަްސވެރިކަން މެނޭޖްުކރުުމގެ ފިޔަަވޅުތައް 2.2.2 ތުެވރިްނގެ ޙަލަ ޞްމަ މަްސވެރިަކމުގެ ކަނޑަެއޅުުމގައި ފަރާތްތަުކެގ ޚިޔާލާއި ލަފާ އެ ،ބަިއވެިރވުން އިތުރުކޮށް ހޯދުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލ ފަާރތްތަކާއި، ކަމާ ުގޅޭ އިހީގެ މަްސވެރިކަންުކރާ 2.2.3 ޖަމްިޢއްޔާ ޖަމާޢަތްަތއް ައދި ފަތުުރވެރިަކމުގެ ޞިނާޢަތުަގއި ހަރަކާތްެތިރވާ ފަރާތްތަާކއެކު ގާތުން މަަސއްކަތްކުރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލ o ީއެމް.އޯ.ޓ މަްސވެރިަކމުގެ މަޢުލޫމާތު ެއއްކުުރމާއި ރިޕޯޓްކުުރން ހަުރދަނާކުުރން މި ،ަސރވޭލަންްސއާ ބެހޭ ނިާޒމު ތަންީފޛުކޮށް ،ކޮންޓްރޯލް ކުުރާމއި ،އިީހގެ ަމސްެވރިކަާމއި ވިޔަާފރި މޮނިޓަރުކރުާމއި: 3އަމާޒު ކުރާނެ އިދާރާތައްޛުތަންފީ މުއްދަތު ޙަރަކާތް އިސްތިރާޖު ގޮތެްއގައި އިހީގެ މަްސވެރިަކމާއި ހަރުދަނާ 3.1 މަްސވެރިަކމުގެ ވިޔަފާީރގެ ހަރަކާތްަތއް މޮނިޓަރކޮށް ބެލެެހއްޓޭނެ އިންިތޒާމު ހަމަެޖއްުސން ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް އިީހގެ ަމސްެވރިކަން ކުރާ 3.1.1 އުޅަނދުފަަހރު ލައިަސންސް ކުުރމުގެ ިއންތިޒާމު ހަަމެޖއްުސން ުދވަުހން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ެތރޭަގއި ހުގެުދވައަހަރު 1 ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ފަތުރުވެރިކަުމގެ މާކެޓްތަކަށް މެދުެވިރއެްއގެ ގޮތުން 3.1.2 ިވއްކާ ފަރާތްަތއް ލަިއސަންސް އިހީގެ ބާވަްތތައް ކުރުުމގެ އިންިތޒާމު ހަަމޖެްއސުން ާރސްތާ ދިގު އަހަރު) 10 - 5( o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ o ީއެމް.އޯ.ޓ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 24 ކެޔޮޅު] ގައި - ފިޝަރީޒް އިންފޮޭމޝަން ިސސްޓަމް[ 3.1.3 ަމސްެވރިކަމާ ުގޅުންުހރި ،މަްސވެރިަކމާއި އިހީގެ ރީ ކުރެވޭނެ ކާތް ހިންގާ ަފރާތްތައް ރަިޖސްޓަހަރަ އިންތިާޒމު ހަަމޖެްއސުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ެތރޭަގއި އަހަުރުދވަހުގެ 1ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ މަސްެވރިކަާމއި ވިޔަާފރީެގ އިހީގެ 3.2 ެރވޭނެ ހަުރދަނާ ިނޒާެމއް ެއއްކު މަޢުލޫމާތު ކުރުން ޤާިއމު ލޮގްފޮތް މެދުވެރިކޮށް ަމސްަދތުރުަގއި އިހި ހިފި 3.2.1 މިންަވާރއި (ކެޗް) އަދި އެ ާބވަތްތައް ިހފުމަށް ކުރެުވނު ހޭދަިއގެ (އެަފރޓް) މަޢުލޫމާތު ހޯދުން ަހރުދަނާކޮްށ، ލޮގްފޮތް މެުދެވރިކޮށް މަްސވެިރން ފޮނުާވ މަޢުލޫމާތުގެ ްއޙަކަން އިުތރުރުކުުރމަށް ަމސްެވިރން ހޭލުންތެރިޞަ ކުރުުމގެ ޕްރޮްގރާެމއް ހިްނގުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ެތރޭަގއި އަހަުރުދވަހުގެ 1ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ިވއްކުމަށް މެުދވެިރއެްއގެ ޮގތުން އިހީގެ ބާވަތްަތއް 3.2.2 ަމސް ގަނެަފިއވާ ގޮުތގެ ހަރަކާތްތެިރވާ ފަރާތްަތއް (ޕާރޗޭސް ރިޕޯޓު) މިިނސްޓްރީއަށް ހުށަެހޅުން ތަފުސީލު ލާޒިމުކުރުން ދިގު ާރސްތާ އަހަރު) 10 - 5( o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ o ީއެމް.އޯ.ޓ o ީއެމް.އޯ.އީ.ޑ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 25 އިހީގެ މަސްެވރިކަާމއި މަްސެވިރކަމުގެ 3.3 ބެލެހެއްުޓާމ ާރަވއި، ހިްނގަިއ، ވިޔަފާރި ޢަމަލުކުރަުމން ގުޅޭ ގަާވއިުދތަކަށް ގެްނދާކަން ކަށަަވރުކުރުުމގެ ޮގތުން ކުެރވޭނެ ހަުރދަނާ ޛުމޮނިޓަރކޮށް ތަންފީ ނިޒާެމއް ާޤއިމްުކރުން ާރަވއި، މަްސވެރިަކމުގެ ވިޔަފާރި ،ގެ މަސްެވރިކަާމއި އިހީ .13.3 ބެލެެހއްޓުމާ ުގޅޭ ަގާވއިދުތަަކށް ހިންަގއި، ކުުރމަށްޓަކައި އަމަލުކުަރމުން ެގންދާކަން ކަަށވަރު ަމސް ކިރުވާ ބަނަދުރތަކުގައްާޔއި ައދި ،އުޅަނދުފަަހރާއި ވަިއެގބަނަދުރގައި ިއންސްޕެކްޓްކުެރވޭެނ އިންތިޒާުމތައް ހަމަެޖއްުސން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ފިޝަރީޒް ޭރންަޖރުން ކުެރވޭ އި ާޤިއމުރަށްރަށުގަ 3.3.2 ަމސްެވރިކަުމގެ ،ގެ މަްސވެރިަކމާއި މެުދވެރިކޮށް އިހީ ބެލެހެއްޓުމާ ރާަވއި، ހިްނަގިއ، ،ވިޔަފާރި ޮމނިޓަރކޮށް ގުޅޭ ގަާވއިުދތަކަށް އަމަލުުކރަމުން ގެްނދާކަން ކަށަަވރު ކުރުން ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ މަސްެވރިކަާމމެދު ހޭލުންެތރިކަން އިުތުރކުރުން.އިީހެގ ތްތަާކއި ާބވަގެ އިހީ ެމދުަގއި ންުމންގެުތވެރިްނނާއި އާ ޙަލަ ޞްމަ :4އަމާޒު ކުރާނެ އިދާރާތައްޛުތަންފީ މުއްދަތު ހަރަކާތް އިސްތިރާޖު ުދގައި ިއހީގެ ޞާިއޤުތި ދިވެހިރާްއޖޭގެ 4.1 މަްސވެރިކަން ިހއްާސވާ މިްނަވރާއި، މަްސވެރިަކމުގެ ގަާވއިުދތަކާއި، އިހީގެ ފޯރުކޮށްީދ މަޢުޫލމާތުމަްސވެރިަކމާ ބެހޭ އާންުމން ހޭލުންތެރިުކރުވުން އެކުަލވާލައި މަޢުލޫމާތުއަންނަނިވި ކަންކަން ިހމެޭނގޮުތން 4.1.1 މުޖުަތމަޢަށް ފޯރުކޮށްިދނުން؛ މަޢުޫލމާތު ްސވެރިަކމާ ބެހޭ މަ އިހީގެ • ައދި ؛ ވިޔަފާރި އިހީގެ • މަްސވެރިަކމުން ިދވެިހރާްއޖެއަށް ލިބޭ މާލީ އިހީގެ • މަންފާ ރާސްތާ ކުރު އަހަރު) 3 - 1( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ o ީއެމް.އޯ.އީ.ޑ o ާމީރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ްއެން.ބީ.އެސ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 26 އަދި ތަންީފޛީ މަސްވެރިްނނާިއ، ވިޔަފާިރެވިރން 4.1.2 އޮފިަސރުން ަގވާިއދުތަކަށް ައހުލުެވރިކުުރވުމަށް ަމަސއްކަތު ބަްއދަލުުވންތަކާއި، ަތމްރީުނތައް، އަދި ކެމްޕޭނުތައް ހިންގުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ާމޙައުލީކިޔަވާކުދިންނާއި ާއންމުްނނަްށ އަމާޒުކޮްށގެން 4.1.3 ގެ ބާވަްތތައް ައދާކުރާ ުމހިންމު ަދއުރާ އިހީނިޒާުމގައި ރުން މެދު ހޭލުންެތރިކު ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 – 1( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީއެމް.އޯ.އ ސިޓިޒަން ސައިްނސް ޕްރޮްގާރމްތައް 4.2 ކަނޑުަފުޅގެ ުޤދުރަތީ މެުދވެރިކޮށް އުލާއި ަވސީލަތްތަުކގެ ޙަ މާ އަުގވަަޒންކުރުަމށް ބާުރއެުޅން ފަރުގެ ވަސީލަތްތަުކގެ ފޮޓޯ އިހީގެ ބާވަްތތައް ހިެމނޭހެން 4.2.1 އަދި ޮއބްަޒވޭަޝނަލް ޑޭޓާ ރެކޯޑުކޮށް ފޮނުވޭނެ ފަދަ ސިޓިޒަން ަސއިންސް ްޕރޮްގރާެމއް ާޤިއމްކުރުން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 – 3( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 27 : މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައ6ްބާބު ލަޙަތަށް ބަލައި، ކަމާުގޅޭ އެންމެހައި ފަރާތްތަކާއި މުސްަތޤުބަލުގެ ޖީުލތަކުގެ މަންފާައށް، ޞްނާަޢތުގެ މަޞިމަސްވެރި މުޖުތަމަޢުތަކާއި ވާމީ ފެންވަރުގައި ބަލައިގަނެފައިވާ އުސޫލުތަކާއި ޤުވަސީލަތް ދެމެހެއްޓެނިވިގޮތެއްގައި ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކަިއ، ބައިނަލްއަމި މުހިންމު ޕްލޭންގައި ބެލެހެއްޓުމުގެ އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެކަށީގެންވާ ވަގުތުގައި ތަޢާރުފުކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިގޮތުން، މި ވަނީއެވެ.މި މާޒުތަކާއި އިސްތިރާޖުތައް ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތައް ތިރީގައި ކަނޑައަޅައިފައިވާ އަ މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާދޭ ކޮމިޓީއެއް އުފެއްދުން 6.1 ފިޔަވަޅުތަކާ ރުމަށް އަޅާނެ ބާދީ ެމނޭޖްކުއާ ގޮތުންނާއި، އިހީގެމުގެ ވިޔަފާރި ބެލެހެއްޓުމާ ގުޅޭއިހީގެ މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަ ގޮތުންނާއި، އިހީެގ މަސްވެރިކަން ދެމެހެއްޓެނިވިގޮެތއްގައި ތަރައްޤީކުރުމަށް އަޅާނެ ދިރާސާަތއް ކުރުމާ ގުޅޭ ގޮތުންނާއި، އިހީގެގުޅޭ ތައް ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާ ދިނުމަށްޓަކައި ލަފާދޭ ކޮމިޓީއެއް ޤާއިމުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ކޮމިޓީގެ ޖަލްސާ މަދުވެގެން އަހަރަކު އެއް ފަހަރު ބޭއްވޭނެއެވެ. ކޮމިޓީ އެކުލަވައިލާނީ ތިރީގައިވާ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ. މުޤައްރިރު (މިނިސްޓްރީގެ ފިޝަރީޒް ޑިޕާޓްމަންޓް ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް)؛ (ހ) އެމް.އެމް.އާރް.އައި ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް؛ (ށ) ؛ންދޫބުންމަ 2އިހީގެ މަސްވެރިކަންކުރާ ފަރާތްތައް ތަމްސީލު ކުރާ (ނ) މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް؛ (ރ) މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓް ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް؛ (ބ) ؛މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް (ޅ) ލޯކަލް ގަވަރންމަންޓް އޮތޯރިޓީ ަތމްސީލު ކުރާ މަންދޫބެއް؛ އަދި (ކ) ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކަމާގުޅޭ ޖަމްޢިއްޔާއެއް. (އ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 28 މުކޮްށ ޝައުޤުވެރިކަން ފާޅުކުރުމަށް ހުޅުވައިލައި މިނިސްޓްރީން އާން މީގެ ތެރެއިން އަންނަނިވި ފަރާްތތައް ކޮމިޓީއަށް ކުރިމަތިލުމުގެ އަންގައި އިޢުލާން ކުރެވޭނެއެވެ. (ހ) އިހީގެ މަސްވެރިކަންކުރާ ފަރާތްތައް ތަމްސީލު ކުރާ މަންދޫބުން؛ ) ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކަމާގުޅޭ ޖަމްޢިއްޔާ.ށ( ކޮމިޓީގެ މަސްޢޫލިއްޔަތުތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިެމނޭނެއެވެ. ؛ތަންފީޛުކުރެވޭ ގޮތުގެ ތަފުސީލު އަހަރަކު އެއް ފަހަރު މިނިސްޓަރަށް އެރުވުން މި ޕްލޭން (ހ) އިހީގެ މަސްވެރިކަމާގުޅޭ ފަންނީ އަދި އެހެނިހެން ރިޕޯޓުތައް މުޠާިލޢާކުރުން؛ (ށ) ބައްދަލުވުންތަކުްނ އިހީގެ މަސްވެރިކަމާގުޅޭ ފަންނީ ރިޕޯޓުތަކުންނާއި ކަމާ ގުޅޭ ފަރާތްތަކާއެކު ބޭއްވޭ މަސައްކަތު (ނ) އަދި މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތަުކން ނެރެވޭ ނަތީޖާތަކާއި ހުށަހެުޅންތަކާ ގުޅިގެން، އަޅަންޖެހޭ މެނޭޖްކުރުމުގެ ގޮތުން މިނިސްޓްީރއަށް ލަފާ ދިނުން؛ތަކާބެހޭފިޔަވަޅު ކަމުގެ ވިޔަފާރި މަސްވެރި ،ވާމީ ފެންވަރުގައި އިހީގެ މަސްވެރިކަމާއިޤުސަރަޙައްދީ ނުވަތަ ބައިނަލްއަ (ރ) އުމީ ފެންވަރުގައި ތަންފީޛުކުުރމާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓްރީއަށް ަލފާ ދިނުން؛ ޤަމެނޭޖްކުރުމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް އަދި މި ޕްލޭން ތަންފީޛުކޮށް، މުާޠލިާޢކޮށް މުރާޖަޢާކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާ ދިނުން. (ބ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 29 ލައިސަންސް ކުރުން 6.2 ބެލެހެއްޓުމުގައި ލައިސަންސްކުރުމުގެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބޭނުމަީކ ،މަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި ، އިޤުތިޞާދީގޮތުން މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތަކަށް ބަރޯސާވާ ފަރާތްތައް ދެނެގަތުމާއި ،މަސްވެރިކަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި މަސްވެރިންނަށް ،ގެ ތަފާސްހިސާބު އެއްކޮށް، ބެލެހެއްޓުމެވެ. އަދި މަސްވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތް ތަރައްޤީކުރުމަށާއިމަސްވެރިކަމު ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށްދިނުމަްށޓަކައި ބޭނުންވާ މަޢުލޫާމތު މިިނސްޓްރީއަށް ލިއްބައިދިނުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ލައިސަންސްގެ ނިޒާމު އިސް އިމުކޮށް، މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަްއ ޤާމީގެ އިތުރުން މިފަދަ ލައިސަންސް ނިޒާމެއް ރުކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ރަސްމީކޮށް ރިކޯޑުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ މަސްެވރިންނާއި މަހާއި މަހުގެ އުފެއްދުްނތައް ތައްޔާ އެ އަދި އިޤުތިޞާދީ ރައްކައުތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށްޓަކަިއ ޢީފަރާތްތަކަށް ޙައްޤުވެގެންވާ އިޖުތިމާ އެ ،ޙައްޤުތައް ރައްކައުތެރިކޮށްދީ އުޅަނދުތަކުގަިއ އެ އެޅޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ފިޔަވަޅެވެ. އަދި މިފަދަ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދުފަހަރާއި، ހަރަކާތްތެރިވާ ކެޔޮޅުންނާއި ފަޅުވެރިންގެ މަޢުލޫމާތު އަިދ މަހުެގ އުފެއްދުންތައް އުފައްާދ ތަންަތނުގެ މަޢުލޫމާުތ ބެލެހެްއޓުމަީކ ،މަކަށް ހެދުމަށާއިދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ މަސްވެރިކަމަކީ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ރާވައި، ހިންގައި، ބަލަހަްއޓަމުންގެްނދާ މަސްވެރިކަ ވާމީ ފެންވަރުގައި ބަަލއިގަންނަ މަސްވެރިކަމަކަށްވުމަށް ވެސް މުހިންމު ފިޔަވަޅަކަށް ވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ޤުބައިނަލްއަ ނެއެވެ.ތައް ރޭވުމުގައިވެސް މިފަދަ ނިޒާމަކުން އެއްކުރެވޭ މަޢުލޫމާތުގެ ބޭނުން ކުރެވޭޢުމަސްވެރިކަމުގެ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫ އިހީގެ މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގެ ހަރަކާތްތައް ހަރުދަނާ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން މޮނިޓަރކޮށް ،މިގޮތުން، އިހީގެ މަސްވެރިކަމާއި ލައިސަންސަށް އެދުމާއި، ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް އިހީގެ މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދުފަހަރު ލައިސަންސްކުރެވޭނެއެވެ. ބެލެހެއްޓުމަްށޓަކައި ދޫކުރުމާއި، އައުކުރުމާއި އަދި ާބޠިލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮާތއި، ލައިސަންސްގެ މުއްދަތާއި ީފ އަދި ލައިސަންސް ލިބިފައިާވ ގޮތް އިހީގެ މަސްވެރިކަން ރާވަިއ، ހިންގައި، ބެެލހެއްޓުމާެބހޭ ަގވާއިދުގައި ބަޔާންކުރެވޭނެއެވެ. ހޭނެފަރާތްތަކުން ޢަަމލުކުރަންޖެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 30 ތުރުން، އިހީގެ މަސްވެރިކަންކުރުމަށް ލައިސަންސް ދޫކުރެވޭ އެންމެހައި އުޅަނދުފަހަރާއި އުޅަނދުފަހަރުތަކުގެ ކެޔޮޅުންނާއި މީގެ އި ން އެކުލަވައިލައި ބެލެހެއްޓޭނެއެވެ.ތަރެއް މިނިސްޓްރީފަޅުވެރީންގެ މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭ ަދފު މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ބެލެހެއްޓުން 6.3 އެ މަސްވެރިކަމެއް ،އާބާދީގެ މިންވަރު ހިސާބުކޮށް ،މަސްވެރިކަމުގައި ހިފާ މަހުގެ އާބާދީއަށް އަންނަމުންދާ ބަދަުލތައް ދެނެގަނެ ،ދެމެހެއްޓެނިވި މިންވަރެއްގައިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި މަސްވެރިކަމުގައި ބާނާ ބާވަތްތަކާއި ،ކުރެވެނީ އާބާދީއަށް ގެއްލުން ނުވާ ތައް ހިފުމަށް ކުރެވުނު ހޭދަ (އެފަރޓް) އާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށް ބެލެހެއްޓުމަީކ ބާވަތް އެ ،ތްތައް ބާނާ މިންވަރާއިބާވަ އެ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ ތަފާސްހިސާބު ނެގުމުގައި އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރަނީ މަސްވެރިކަމުގެ ލޮގްފޮތް ނުވަތަ އެ ބާވަތްތައް ހިފުމަްށ ،ސްރިޕޯޓަކީ މަސްވެރިކަމުގެ ކޮންމެ ދަތުރެއް ނިންމުމަށްފަހު އެ ދަތުރުގައި ހިފި ބާވަތްތަކާއިމަސްރިޕޯޓެވެ. މަ ،ހިްނގައި ބަލަހައްޓާ ފަރާތްތަކަށް ފޯރުޮކށްދޭ ނިޒާމެވެ. މީގެ ިއތުރުން ،ކުރެވުނު ހޭދައިގެ (އެފަރްޓ) މަުޢލޫމާތު މަސްވެރިކަން ރާވައި އި ހޭދަ ކުރެވުނު ތެލުގެ މިންވަރު އަދި މަސް ބޭނި ސަރަޙައްދުތައް ފަދަ އިތުރު މަޢުލޫމާތުވެސް ލޮގްފޮތް މެދުވެރިކޮށް މަސްވެރިކަމުގަ މިފަދަ ުއފެއްުދންތަކުގެ ވިޔަފާރިއާ ގުޅޭގޮތުން ،މަހާިއ މަހުގެ އުފެއްދުންތައް އުފައްދާ ފަރާތްތަކުންނާއި ،ނެގެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ލޫމާތަކީވެސް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި މަސްވެރިކަން ކުރުމަށްޓަކައި އަދި ޢުމާތު އެއްކުރެވެއެވެ. މި އެންމެހައި މަވެސް ތަފާތު މަޢުލޫ ލޫމާތެވެ.ޢުބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ މަ ،ހިންގައި، މަސްވެރިކަމުގެ ނަފާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ލިބިދިނުމަށްޓަކަިއ، މަސްވެރިކަން ރާވައި އިހީގެ މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކުރެވޭނެ ،އިހީގެ މަސްވެރިކަމާއި ،ވުނު ކަންކަމަްށ ރިޢާޔަތްކޮށްއިސްވެ ދެންނެ މި ޕްލޭންގައި ބަޔާންކޮށްފަިއވާ ލައިސަންސް ލިބިގެން ަމސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދުފަހަރުން ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކޮށް، ލާޒިމުކުރެވޭެނއެވެ. ފޮތުގެ މަޢުލޫމާތު ފޮނުވުންމަސްރިޕޯޓު ނުވަތަ ލޮގް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 31 ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅުތައް 6.4 ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ހޯދައިފައިވާ ފުރިހަމަ މަޢުލޫމާތު ނެތް ހާލަތުގައި ނުވަތަ ވަކި ކަމެއް ޔަޤީންކުރެވިފައި ނެތް ސަބަބުްނ ލިިބދާނެ ގެއްލުމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ައދި މޫސުމީ ބަދަލުގެ ސަަބބުްނ ފިޔަވަޅެއް ާނޅައި ދޫކޮށްލުމުގެ ،ހިނދުގައި ވެސް މާޙައުލީ ނިޒާމަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ދެމެހެްއޓެނިވި ހަމަތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެކެވެ ނޭޖްކުރާ ފަރާތްތަކުން ބާރުއަޅާތީ ވަސީލަތްތައް މެބެލެހެއްޓުމަްށޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ގިނަ ސައިންސްވެރިންނާއި ޤުދުރަ ގެ ސްޓޮކް މެނޭޖްކުުރމަށް މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ިފޔަވަޅުތަކުގެ އިތުރުން އެހެނިހެން އިހީމިގޮތުން ). 1982(ޔޫ.އެން.ސީ.އީ.ޑީ.، ށް ނިންމިދާނެއެވެ. މީގެ ެތރޭގައި އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށް ފެނިއްޖެ ހާލަތުގައި އެފަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަފިޔަވަޅުތަކެއް .ހިމެނެއެވެ ަމާނކުރުން؛ ނެގުން ބާވަތްތައް ގެއިހީދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަކި ސަރަޙައްދަކުން (ހ) ޕްރޮސެސްކުރުން މަނާކުރުން؛ނުަވތަ ވަކި ބާވަތެއް ނެގުން ގެއިހީ (ށ) ބަދަލު ގެނައުްނ؛ށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ސައިޒް ލިމިޓަ (ނ) ބާވަތްތަކުގެ ކޯޓާއެއް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޛުކުރުން؛ އަދި އިހީގެ ނެގޭނެ މަސްވެރިކަމުގައި (ރ) ގޮތުން އެހެނިހެން ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން.ައސަރުކޮށްފާނެ ހަރަކާތްތަކާގުޅޭސްޓޮކަށް އިހީގެ ބާވަތްތަކުގެ (ބ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 32 ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރުން :7ބާބު ތުގެ މަތިްނ ތަކަށް ވާސިލުުވމަށް އެކުލަވައިލައިފައިވާ އިސްތިާރޖުތަކާއި ހަރަކާތްތައް ޕްލޭންގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮޕްލޭންގެ އަމާޒުމި އެކު ވިލަރެސްކޮށް، އެ ކަންަކން ތަްނފީޛުކުރުމަކީ މިނިސްޓްރީގެ ޒިންމާއެކެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން، މި ޕްލޭންގަިއ ކަމާގުޅޭ އިދާރާތަކާ ހިންގައި، ބެލެހެއްޓުމާ ގުޅޭ ފިޔަވަޅުތައް ތަންފީޛުކުރުމަްށޓަކައި މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ ، ގެ މަސްވެރިކަން ރާވައިއިހީހިމަނައިފައިވާ ބެލެހެއްޓުމުގެ ގަާވއިދެއް އެކުލަވައިލެވޭނެއެވެ. އަދި މި ޕްލޭންގެ ދަށުން މޯލްޑިވްސް ،ސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައިގެ މައިހީދަށުން ގޮތް ބަޔާންކުރާ ހަރަކާތްތައް ކުރިއަށް ގެންދާނެ މެރިން ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޓުން ކުރަންޖެހޭ ތަޙްލީލުކުރުމާގުޅޭ އެންމެހައި ސްޓިޓިއުޓްގެ ފަރާތުން އެކުލަވައިލަންާވނެއެވެ.އެކްޝަން ޕްލޭނެއް އެ އިން ޕްލޭން މުޠާލިޢާކުރުމާއި މުރާޖަޢާކުރުން :8ބާބު އް) އަހަރަކުންނެވެ. ޕްލޭން މުޠާލިޢާކުރުމުގައި އިހީގެ މަސްވެރިކަން ކުރާ ހައެ( 6މި ޕްލޭން މުޠާލިޢާކޮށް މުރާޖަޢާކުރެވޭނީ ކޮންމެ ކަމާގުޅުންހުރި ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކާއި އިހީގެ ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކާއި، ،ލައިންސަންސް ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކާއި ،ފަރާތްތަކާއި ތުވެރިންގެ ބައިވެރިވުން ކަށަވަރު ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ޕްލޭންގައިވާ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އަވަސް ގޮތަކަށް ޙަލަޞްއަދި އެހެނިހެން މަ ފިޔަވަޅެއް މުޠާލިޢާކޮށް، ތަންފީޛުކުރެވޭނޭ އިްނތިޒާމު ހިއްޖެ ހާަލތެްއގައި، ކޮމިޓީގެ މަޝްވަރާއާއެކު އެބަދަލުކުރަން ޖެ ހަމަޖެއްސޭނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 33 ހަވާލާދީފައިވާ ކަރުދާސްތައް ބެޗް –ރިސޯސަސް . އެކްސްޕްލޮއިޓޭޝަން އޮފް ރީފް 1997އަޙްމަދު، އެޗް.، މުޙައްމަދު، އެސް. އެންޑް ސަލީމް، އެމް. އާރު. އިން ޑީ.ޖޭ. 167–137މަރ، ރީފް ޝަރކްސް، ޖަޔަންޓް ކްލޭމްސް، ލޮބްސްޓަރސް އެންޑް އަދާސް. ޕޭޖްސް -ޑެ ސަސް މެނޭޖްމެންޓް އިން ދަ ނިކަރސަން އެންޑް އެމް. އެޗް. މަނިކު (އެޑްސް). ވޯކްޝޮޕް އޮން އިންޓެގްރޭޓެޑް ރީފް ރިސޯ ޕްރޮގްރާމް. ބޭ އޮފް ބެންގާލް ޕްރޮގްރާމް، މެޑްރާސް، އިންޑިއާ.ވްސް. ބޭ އޮފް ބެންގާލް މޯލްޑި . ކަންޓްރީ ރިޕޯޓު އޮން ފިޝަރީޒް 2003އެންޑަސަން، އެސް. ސީ.، އެޑަމް، އެމް. އެސް. އެންޑް ރަޝީދު. އެޗް. ސްޓެޓިސްޓިކްސް އިން ދަ މޯލްޑިވްސް. . ސައިޒް އެންޑް އޭޖް އެޓް އޮންސެޓް އޮފް 1998ރަންގޮނީީސ، އެސް. ބިއަންޗިނީ، އެމް. އެލް.، ޑި ސްޓެފާނޯ، އެލް. އެންޑް ސެކްޝުއަލް މެޗުއަރިޓީ އޮފް ފީމޭލް ނޯވޭ ލޮބްސްޓަރ ނެފްރޮޕްސް ނޯވެޖިކަސް އެލް. (ކްރަސްޓޭޝިއާ ނެފްރޮޕިޑޭ) އިން .159–151): 2–1( 62ދަ ސްޓްރެއިޓް އޮފް ސިސިލީ (ސެންޓްރަލް މެޑިޓަރޭނިއަން ސީ). ސިއެންޝިއާ މެރިނާ . ދަ ހިޕިޑޭ، ތަލަސިނިޑިއާ އެންޑް ސްކިލަރިޑޭ. ވިތު ޕްލޭޓް XIII. މެރިން ކްރަސްޓޭޝިއަންސް. 1904ބޮރަޑެއިލް، އެލް. އޭ. LVIII ްއިން ޖޭ. އެސް. ގާޑިނަރ، އެޑިޓަރ. ދަ ފޯނާ އެން ޖޯގްރަފީ އޮފް ދަ މޯލްޑިވް އެންޑް 754–750. ޕޭޖަސ އެކައުންޓް އޮފް ދަ ވޯކް ކެރީޑް އޮން އެންޑް އޮފް ދަ ކަލެކްޝަންސް މޭޑް ބައި އެން ލަކަޑިވް އާކިޕެލެގޯސް: ބީންގް ދަ ސިޓީ ޕްރެސް، ކެމްބްރިޖް.. ކެމްބްރިޖް ޔުނިވަރ1900އެންޑް 1899އެކްސްޕެޑިޝަން ޑިއުރިންގް ދަ އިޔާސް .، މެކަޯރނީ، ވީ.، ޕަޓީ، ބީ. އެންޑް ބުސްސައިނޯ، ޖީ.، ފިލިސިއޮޓޯ، އެފް.، ގްރިސްޓީނާ، އެމް.، ބުްއފާ، ޖީ.، ބެަލންޓޭ، އޭ . ޑިފެންސިވް ސްޓްރެޓޭޖީސް އޮފް ޔޫރަޕިއަން ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ ޕެލިނުރަސް އެލެފަސް 2011މަޒޯލާ، އެސް. .154–143(ފެބްރުއަރީ): 423ޑިއުރިންގް ޕްރިޑޭޓަރ އެޓޭކް. މެރިން އިކޮލޮޖީ ޕްރޮގްރެސް ސީރީޒް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 34 . އޮން ދަ ޑިފަރެންޓް ފޯމްސް އޮފް ޕެނުލިރަސް ލޮންގައިޕްސް ފެމޮރިސްޓްރިގާ 1996. އެޗް. ޗޭން. ޓީ. ވައި.، އެންޑް ޗޫ، ކޭ ) (ކްަރސްޓޭޝިއާ: ޑެކަޕޮޑާ: ޕެލިނުރިޑޭ)، ވިތު ޑިސްކްރިޕްޝަން އޮފް ނިއު ސްޕީޝީޒް. ޖާނަލް 1872(ވޮން މާޓެންސް، . 387–367): 3(30އޮފް ނެޗުރަލް ހިސްޓްރީ އިން އީ. 64–35ޑޭޓެޑް ޗެކްލިސްޓް އޮފް ދަ ވޯލްޑްސް މެރިން ލޮބްސްޓަރސް. ޕޭޖަސް . އަޕ2019ްޗޭން. ޓީ. ވައި. ބަޔޮލޮޖީ، ފިޝަރީޒް އެންޑް ރާދަކްރިޝްނަން، ބީ. އެފް. ފިިލޕްސް، އެންޑް ޖީ. އަޗަމްވީޓިލް، އެޑިޓަރސް. ލޮބްސްޓަރސް: ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް. ރކަލްޗަރ. ސްޕްރިންގަރ ނޭޗަރ ސިންގަޕޯއެކުއަ އިން ބީ. އެފް. ފިލިޕްސް، އެޑިޓަރ. 112–78. ބިހޭވިއަރ. ޕޭޖަސް 2006ރެސް، އެމް. ޖޭ. އެންޑް ޖުރީ، އެސް. އެޗް. ޗިލް ލޮބްސްޓަރސް: ބަޔޮލޮޖީ، މެނޭޖްމަންޓް، އެކުއަކަލްޗަރ އެންޑް ފިޝަރީޒް. ބްލެކްވެލް ޕަބްލިޝިންގ ލިމިޓެޑް، އޮކްސްފޯޑް، ޔޫކޭ. އިފް އޮފް މޯލްޑިވްސް: އަ ކޮންޕްރިހެންސިވް މެރިން ލައިފް އައިޑެންޓިފިކޭޝަން ގައިޑް. . މެރިން ލ2013ަކޯލްމަން، އެން. އެޓޯލް އެޑިޝަންސް، ކޭންސް، އޮސްޓްރޭލިއާ. . ރިޕްރޮޑަކްޝަން އޮފް ނެފްރޮޕްސް ނޯވެޖިކަސް (ޑެކަޕޮޑާ: ނެފްރޮޕިޑޭ). ޖާނަލް އޮފް ޒޫލޮޖީ 1974ފާމަރ، އޭ. އެސް. ޑީ. 174)2 :(161–183. . ގްރޯތު އޮފް ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ ޕެލިނުރުސް ގިލްކްރިސްޓީ (ޑެކަޕޮޑާ: ޕެލިނުރިޑޭ) އޮފް 1997ރޮނަވެލްޑް، ޖޭ. ސީ. ގް . 29–19): 18(7615ސައުތު އެފްރިކާ. ސައުތު އެފްރިކަން ޖާނަލް އޮފް މެރިން ސްޕީޝީޒް ލޮބްސްޓަރ ސެޓްލްމަންޓް: ކޯރިލޭޝަންސް ވިތު ސީ އެނުއަލް ވޭރިއަބިލިޓީ އިން އެމެރިކަން -. އިންޓަރ2011ޖައިނީ، އެމް. ސިޓީ އޮފް މެއިން.ސް އެންޑް ޑިސްޗާޖް. ދަ ޔުނިވަރސަރފަސް ޓެމްޕަރޭޗަރ، ވިންޑް ސްޓްރެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 35 . އަ ޕްރިލިމިނަރީ އިންވެސްޓިގޭޝަން ފޮ ދަ ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ ރިސޯސަސް އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް. 1967ޖޮންކްލާސް، އާރު. ސިންޕް. ކްރަސްޓް. (މެރިން ބަޔޮލޮޖިކަލް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް އިންޑިއާ).ޕޭޖް ޕްރޮކް. . ސައިޒް އެޓް ފަސްޓް މެޗުއަރިޓީ އިން ފީމޭލްސް އޮފް ދަ ސްޕައިނީ ލޮބްސްޓަރ ޖަސުސް 1967ކެންސްލާ، ސީ. ބީ. ފްރެޝްވޯޓަރ ރިސާޗް ވެއްރައުޒީ (ކްރަސްޓެޝިއާ: ޑެކަޕޮޑާ: ޕެލިނުރިޑޭ). ނިއުޒީލެންޑް ޖާނަލް އޮފް މެރިން އެންޑް 1)3 :(327–340 . . ސަސްޕެންޝަން ފީޑިންގ އިން އެޑަލްޓް 1993ލޫ، އެލް. އޯ.، ޕިލް ބޭޑަން، ެއސް. އެންޑް އުލްމެސްޓްރޭންޑް، އެމް. ނެފްރޮޕްސް ނޯވެޖިކަސް (އެލް) އެންޑް ހޮމަރަސް ގެމަރަސް (އެލް) (ޑެކަޕޮޑާ). ނެދަލޭންޑްސް ޖާނަލް އޮފް ސީ ރިސާޗް 31)3( :291–297 . . ގްރޯތު އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް: އަންޑަސްޓޭންޑިންގ އެންޑް މޮޑެލިންގ ގްރޯތު 2006ވާލް، އާރު. އޭ. އެންޑް ފޮގާޓީ، އެމް. ޖޭ. ވޭރިއަބިލިޓީ އިން ލޮބްސްޓާސް. ޕޭޖް އިން ބީ. އެފް. ފިލިޕްސް، އެޑިޓަރ. ލޮބްސްޓާސް: ބަޔޮލޮޖީ، މެނޭޖްމަންޓް، ފިޝަރީޒް. ބްލެކްވެލް ޕަބްލިޝިންގް ލިިމެޓޑް، އޮކްސްފޯޑް، ޔޫކޭ. ކަލްޗަރ އެންޑްއެކުއަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 36 ބަސްކޮށާރު: 1 –ޖަދުވަލު އިހީގެ ލޮލުގެ ފަހަތުން ފެށިގެން ތޮށިގަނޑުގެ މެދަށް ބަލައި ތޮށިގަނޑުެގ އިހީގެ ތޮށިގަނޑުގެ ދިގުމިން (ހ) .އެންމެ ފަހަތަށް ދަމާލެވޭ ރޮނގުެގ ދިގުމިން ބޭނުމަށް ވިޔަފާރި (ށ) މަސްވެރިކަންކުރުން މާލީ މަންފާއެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން މަސްވެރިކަންކުރުން. ެގ )މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު(ދިވެހިރާއްޖޭގެ 2019/14ޤާނޫނު ނަންބަރު: ތަންފީޛީ އޮފިސަރު (ނ) ވަނަ 57ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތައް ަތންީފޛުކުރުމަށްޓަކައި އެ ކަނޑައަޅާފައިވާ ކޮންމެ އޮފިސަރެއް.މާއްދާގެ ދަށުން (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު)ގެ 2019/14ޤާނޫނު ނަންބަރު: ފިޝަރީޒް ރޭންޖަރު (ރ) އައްޔަންކުރާ ފަރާތްތައް. ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، މިިނސްޓްރީން 58 ؛ބޭނުމަށް މަސް ހޯދުން ،މެރުމަށާއި، ނެގުމަށާއި، ހިފުމަށާއި )1( މަސްވެރިކަންކުރުން (ބ) ނުވަތަ މެރުމަްށ ، ނެގުމަށް، ހިފުމަށް، މަސް ހޯދުމަށް )2( ؛މަސައްކަތްކުރުން މެރުްނ ، ނެގުން، ހިފުން، އެކަންކަމުގެ ނަތީޖާއަކީ މަސް ހޯދުން )3( ނުވަތަ މަސް ބޭނުންކަމުގަިއ ހިމެނޭ އެނޫންވެސް އެހެްނ ؛ޙަރަކާތްތައް ހިންގުން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 37 މަސް ޖަމާކުރުވުމަށް ބޭނުންކުާރ ، ހިމެނޭގޮތަށް ]ރޭޑިއޯ ބީކަން[ )4( ހޯދުން ، އާލާތް ނުވަތަ އެގްރިގޭޓްކުރުމާގުޅޭ ސާމާނު ބެހެއްޓުން ؛ނުވަތަ އަނބުރާ ހޯދުން މޫދުގައި ނުވަތަ ކަނޑުގައި ނުވަތަ ރަށެއްގެ އެއްގަމުގައި )5( ، ވަނަ ނަންބަރާއި) 2(، ) ވަނަ ނަންބަރާއ1ިމި މާއްދާގެ ( ) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބުނެފައިާވ 4ނުަވތަ (ވަނަ ނަންބަރު ) 3( އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށް ތައްޔާރުވުމަށްޓަކައި އެއްވެސް ކަމެއް ހިންގުން. މަސްވެރިކަމަށް ބޭނުންކުރާ ނުަވތަ މަސްވެރިކަންކުރުމަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އުޅަނދު (ޅ) ނުވަތަ ޢާންމު ގޮތެއްގައި މަސްވެރިކަން ނުވަތަ މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށް ބޭުނންކުރާ ބާވަތެއްގެ އެއްވެސް އުޅަނދެއް، .އުޅަނދެއްކަނޑު ބޯޓެއް ނުވަތަ އެނޫންވެްސ މަޢުލޫމާތުހިމެނޭ ގޮތުން، މަސްވެރިކަމުގެ ދަތުރުގެ މަޢުލޫމާތުމަސްވެރިކަމުގެ ލޮގްފޮތް (ކ) ރެކޯޑުކުރުމަށް މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅައި ފޯރުކޮށްދޭ ވަސީލަތް. (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު)ެގ 2019/14ޤާނޫނު ނަންބަރު: މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭން (އ) ބަލަހަްއޓައި އަދި ،ހިންގައި، ގުޅިގެން މަސްވެރިކަން ރާވައިތިން ވަނަ ާބބާ ތަރައްޤީކުރުމާގުޅޭ ޕްލޭން އެކުއަކަލްޗަރކުރުމުގެ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން މަސްވެރިކަމާގުޅޭ އެންމެހައި މިނިސްޓަރ (ވ) ވާލުވެފައިވާ ވަޒީރު.ހަކަންކަމުގެ ޒިންމާ އެކުއަކަލްޗަރކުރުމުގެ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން މަސްވެރިކަމުގެ އެންމެހައި މިނިސްޓްރީ (މ) ވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާ.ހަކަންކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 262އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 38 ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ހޯދައިފައިވާ ފުރިހަމަ މަޢުޫލމާތު ެންތ ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅު (ފ) ކަމެއް ޔަޤީންކުރެވިފައިނުވާ ހިނދުގައި، ޤުދުރަތީ ހާލަތުގައި ނުވަތަ ވަކި ވަސީލަތްތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ހަމަތަކުގެ ތެރެއިން ބެލެހެއްޓުަމށްޓަކައި، ފިޔަވަޅެއް ނާޅައި ދޫކޮށްލުމުގެ ސަބަބުން ިލބިދާނެ ގެއްލުމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްުޓމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅު. ގިނަ ދުވަހަށް ބެހެއްޓުމަކަްށޓަކައި ޕެކެޓްކުރުމަށް ނުވަތަ ބަްނދުކުރުމަްށ ޕްރޮސެސްކުރުން (ދ) ނުވަތަ މަހަށް އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ބަދަލެއް ގެނައުމަށް ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް. :އަދި އެ ތަނެއްގައި ،ޢިމާރާްތތަކާއި އެނޫްނވެސް ތަންތަން ،ބިންބިމާއި ޕްރޮސެސްކުރާ ތަންތަން (ތ) ،ސާފުކޮށް ،މަސް ނުވަތަ އެކުއަކަލްޗަރގެ އުފެއްދުންތައް )1( ،ހިއްކައި ،ލޮނުއަޅައި ،ގަނޑުކޮށް ،ފިނިޮކށް ،ބަންދުކޮށް ން ދިވެހިރާއްޖެއިއެނޫންވެސް އެހެންގޮތަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ އާއި ނުަވތަ ؛ބޭރުގައި ވިއްކުމަށް ތައްޔާރުކުރާ ތަންތަން ،ހިއްކައި ،ދަޅުގައި ބަންދުކޮށް ،ބަންދުކޮށް ނުަވތަ ޕެކެޓުކޮށް )2( ގަނޑުކޮށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ،ފިނިކޮށް ،ލޮނުއަޅައި ،ސާފުކޮށް ން ބޭރުގައި ދިވެހިރާއްޖެއިއެހެންގޮތަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ އާއި މަސް ނުވަތަ އެކުއަކަލްޗަރގެ ،ވިއްކުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި އުފެއްދުންތައް ރައްކާކޮށްފައި ބަަހއްޓާ ތަންތަން. މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން (ލ) ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތް މަސްބޭނުމުގައި ހަރަކާތްތެރިނުވާ، އެހެންނަމަވެސް ޓޫރިޒަމް މާކެޓްތަކަްށ .މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން އިހީގެ ބާވަތްތައް ވިއްކާ ފަރާތްތައް ފިޝަރީޒް އިންފޮމޭޝަން (ގ) ކެޔޮޅު -ސިސްޓަމް ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމާ މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތްތައް ،މަސްވެރިކަމާއި ،ރިކޯޑުކުރުމަށާއި ހިންގުމަށް ޭބނުންވާ ލައިސަްނސާއި ހުއްދަ ދޫކުރުމަށް މިނިސްޓްރީން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ އޮންލައިން ނިާޒމެއް.