Maldives Grouper Fishery Management Plan

` ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތައް ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކޮށްދިނުމަށް އެދި • އަށެވެ. legalaffairs@po.gov.mv ފޮނުއްވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް ބޮޑުތަކުރުފާނުމަގު މާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ 3336211 ފޯނު: 7242885: މޯބައިލް www.gazette.gov.mvވެބްސައިޓް: 49ލިއުމް: ވޮ 260އަދަދު: 2020 ންބަރުޑިސެ 16 – 1442 ޖުމާދަލްއޫލާ 1ތާރީޚު: ދަ ބު މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފާނަ މަސްވެރިކަން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 3 c މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފާނަ މަސްވެރިކަން 2020ންަބރު ޑިސެ މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަސް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރ ދިވެހިރާއްޖެ ،މާލެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 4 މިނިސްޓްރީ އޮްފ ފިޝަރީޒް، ެމރިން ިރސޯަސސް އެްންޑ އެގްރިކަލްަޗރ 2020 ©ކޮޕީރައިޓް ޢާންމުކޮށް ޯފރުކޮށްިދނުމަކީ ިމިނސްޓްރީން ަތރުީޙބުދޭ ަކމެކެވެ. އެހެްނޮގތަކަށް ،ނަކަލުކުުރމާއި ،ޕްލޭްނަގއިާވ މަޢުލޫމާތު ޭބނުންކުުރމާއި ،މި މެޭނޖްމަންޓް ޕްލޭާނއި ޫލމާތު، ކު ައދި މިިނސްޓްރީއަކީ ކޮޕީަރއިޓްގެ މުަޞއްނިފު ައދި މަްސދަރުކަން އެކަީށގެްނވާޮގތަށް ފެންނަން އޮންނަ ގޮތަްށ، ޕްލޭންގަިއވާ މަޢުބަޔާންކޮށްފަިއނުާވހައި ހިނދަ ލޯޑްކޮށް ައދި ޕްރިންޓް ކުެރިވދާެނއެވެ. ކިަޔވަިއދިުނމުގެ ިއުތރުން އެހެިނހެން ބޭުނމަށް ނަކަލުކޮށް، ޑައުން، ދިރާސާ ުކރުާމއި، ކިެޔވުާމއި ، ވިޔަފާީރގެ ބޭުނމަށް ފިޔަަވއި އަުޙމަދު ަނޖީބް.، ޙަްއވާ ަރއުފަތު ނިޒާުރ، މުންިޝދާ ިއބްރާިހމް، ާއމިނަތު ލުބްނާ ލިޔުންތެރިން: ސިާނން، ުމޙަްއމަދު ޝިމާލް، ާޢިއޝަތު ުޙސަިއން ޒަމީލް، ޙުަސއިން ، މުޙަްއމަދު އަުޙސަން، އަުޙމަދު ޝިފާްޒ، އާަދމް ޒިޔާދު އެހީތެރިވެދެއްވި އެހެނިހެން ފަރާތްތައް: ސާރާ ހާިޝމް. ޑރ ޗާލްސް ެއންޑަރސަން ައދި ދި އެްނވަަޔރަންެމންޓަލް މާކެޓްސް ސޮލިއުޝަން ލެބް (ެއމްލެބް)، ޔޫ.ސީ.އެސް.ބީ މުޠާލިޢާކުރެއްވީ: ޝުކުރުގެ ބަސް: މަަސއްކަުތގެ ތެރެއިން ަސރުކާުރގެ އެކި އެކި ިއދާރާތަުކންނާއި ކަާމގުޅޭ ފަރާްތތަކުން ދެްއވި ަމޝްަވރާ ވަށަިއޖެހޭ ޕްލޭނަކަށް މި މެޭނޖްމަންޓް ްޕލޭން ހެދުމަށް ކުެރވުނު ުޑވުންަތއް ކަމާުގޅޭ ސިާޔސަތުތައްއާއި ލަފާ މިނިސްޓްީރން ފާހަގަ ކުރަެމެވ. މަސްވެިރންާނއި މަްސވެރިަކމުގެ ާދިއރާަގއި ހަރަކާތްތެިރވާ އެްނމެަހއި ފަރާްތތަކުގެ ކަންބޮ ރަށު ކައުންސިލްތަކަށް ިމނިސްޓްީރން ޝުކުރު ކަނޑަައޅާ ފަރާތްތަކަށް ިއއްަވއިިދނުުމަގއި، ރަށު ކައުްނސިލްތަކުން ަވރަށް މުިހންމު ދަުއެރއް އަދާކޮްށދެްއަވއިފަިއވާތީ، ދަންަނވަެމވެ. ެވދެްއވި ،ިމނިސްޓްީރއާއެކު ޭހދަކުެރްއވި ަވގުާތއި ަތއްޔާުރކުރާ ައދި އެްކސްޕޯޓުކުރާ ފަާރތްތައްާނއި، މަހުގެ އުެފއްދުްނތައް މި ޕްލޭން ފުރިަހމަކުުރމަށްޓަކައި މަްސެވރިން ށް ވަރަށް ބޮޑު ޝުކުރެއް ައދާ ކުރަެމވެ. އަގުނުުކރެޭވހައި ފުރިހަމަ މަޢުޫލމާތާއި އެ ފަާރތްތަކަ ،ހިއްސާ ކޮށްެދއްވި މަޢުޫލމާތު މިނިސްޓްީރން ފާހަގަކޮށް ،އެހީތެރިަކމާއި ެއއްާބރުލުމާނުަލއި މި ޕްލޭން އެކުލަަވއިުނލެވުނީސްކަން ކަަށވަެރވެ. ގެއެ ަފރާތްތަކުނާކުަރނިވި ޚިޔާލުަތއް އެ ފަރާްތތަކުްނ ފޯރުކޮށްދެްއިވއެވެ. ބި ެދއްވި ަފންނީ އެހީތެރިަކން މިިނސްޓްރީން މި ޕްލޭންަގިއވާ ސިާޔސަތުތަކާއި ފިަޔަވޅުތައް ަކނޑަެއޅުަމށްޓަކައި މޯލްިޑްވސް މެރިން ރިަސރޗް އިންސްޓިޓިއުޓުްނ ޯފރުކޮށް ފާހަގަކުަރމެވެ. ެމރިްނ ފައުންޑޭޝަްނގެ ފަރާތުން ކޮށްފަިއވާ ދިާރސާތަކުގެ ަސބަުބން މި ޕްލޭން އިތުރަށް ފުރިހަަމވެަފއިވާކަން ފާަހގަކޮށް ޝުކުުރ މި މަްސވެރިަކމާ ގުިޅގެން ބްލޫ އަދާުކރަެމވެ. ކުިރއަށް ގެްނދާ މޯލްިޑވްސް ަސސްޓެއިެނބަލް ިފޝަރީޒް ިރސޯަސސް ިޑވެލޮޕްމަންޓް ޕްޮރޖެކްޓު (އެސް.އެފް.އާރް.ޑީ.ޕީ) އިން މި ޕްލޭން ވޯލްޑް ބޭންުކގެ މާލީ ެއހީަގއި ދާ ކުރަެމވެ.ކުރު އަ އެކުލަަވއިލުމަށްޓަކައި މާީލގޮތުްނނާއި ެއހެނިހެން ގޮްތގޮތުން އެހީތެރިކަން ޯފރުޮކށްދެްއަވއިފަިއވާތީ އެ ފަރާތަށް އިޚްލާްޞތެރި ޝު ަނންފުޅު ިއބްރާީހމް ނ.ޢ.ޢ.ވ ގެ މި ޕްލޭންގެ އިާބރާތްތައް ދިެވހިބަުހގެ ަހމަތަކުގެ މަތިން ޮއމާން ކުުރމުަގއި ިމިނސްޓްރީއަށް އެހީެތރިެވދެްއވި އޮނަަރބަލް ޢައްާބސް ޚާްއޞަ ގޮެތއްަގއި ފާހަގަ ކޮށްލަެމވެ. ދޭނީ:ހަވާލައި ޕްލޭނަށްމި ޕްލޭން. ގެދިވެހިރާްއޖޭގެ ފާނަ ަމސްެވރިކަން މެނޭޖްުކރުމު ، )2020ފިޝަރީޒް، ެމރިްނ ރިސޯސަސް ެއންޑް އެްގރިކަލްޗަރ (މިނިސްްޓރީ އޮފް އެމް.އޯ.އެފް.ެއމް.ާއރ.ޭއ، މާލެ، ިދވެހިާރއްޖެ. މިނިސްްޓރީ އޮފް ފިޝަީރޒް، ެމރިން ިރސޯަސސް އެންޑް އެްގރިކަލްޗަރ އަްޙމަދު ަމގު، ވަނަ ފަންގިފިލާ، ވެލާާނގެ، އަީމރު 7 ދިވެިހރާްއޖެ ، 20096މާލެ، www.fishagri.gov.mv http://www.fishagri.gov.mv/ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 5 ފިހުރިސްތު 8 ................................................................................................................................ އިސް ބަސް 9 .................................................................................................... ތަންތަނާއި އިބާރާތްތަކުގެ ކުރުގޮތް 10 ......................................................................................................................... : ފެށުނ1ްބާބު 10 ...................................................................................................... ތަޢާރުފާއި ނަން 1.1 10 ................................................................................ ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު މަޤުޞަދުތައް 1.2 11 .................................................................................................. މި ޕްލޭންގެ ދާއިރާ 1.3 11 .......................................................................................... މަގުދައްކައިދޭ އުސޫލުތައް 1.4 12 ............................................................................................................ މާނަކުރުން 1.5 12 ................................................................................................. ޢަމަލުކުރަން ފެށުން 1.6 13 .............................................................. : ފާނައިގެ ޙަޔަވިއްޔާތު، ޠަބީޢަތް އަދި ދިރިއުޅޭ މާޙައުލ2ުބާބު 13 ............................................................................................................... ތަޢާރުފު 2.1 13 ............................................................................................................... މާޙައުލު 2.2 14 ......................................................... ފާނައިގެ ޙަޔާތުގެ ބުރާއި ފާނައިގެ ޚާއްޞަ ސިފަތައް 2.3 15 .............................................................................. މާޙައުލީ ނިޒާމުގައި ފާނައިގެ ދައުރު 2.4 18 ............................................................................................ : ފާނަ މަސްވެރިކަމަށް ނަޒަރެއ3ްބާބު 18 .......................................................... ދިވެހިރާއްޖޭގައި އާންމުކޮށް ބާނާ ފާނައިގެ ބާވަތްަތއް 3.1 18 .................................................................................................. ފާނަ މަސްވެރިކަން 3.2 22 ................................................................................................. ފާނައިގެ އެކްސްޕޯޓު 3.3 24 ........................................................ : ފާނަ މެނޭޖްކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރިން އަޅައިފައިވާ ފިޔަވަޅުތައ4ްބާބު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 6 24 ..................................... އެންމެ ފުރަތަ އެކުލަވައިލެވުނު ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭން 4.1 25 .............................. ކުރުމާއި ރާއްޖެއިން ފާނަ އެކްސްޕޯޓު ކުރުމުގެ ގަވާއިދު ފާނައިގެ މަސްވެރިކަން 4.2 25 ......................................................................... މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ރިކޯޑު ބެލެހެއްޓުން 4.3 26 ...... ޓަކައި ކޮށްފައިވާ ދިރާސާތައް ފާނައިގެ ބާވަތްަތއް ފުރާވަރަށް އަރާ އެންމެ ކުޑަ ސައިޒް ދެނެގަތުމަށް 4.4 27 .................................................................................... : ޕްލޭންގެ އަމާޒުތަކާއި އިސްތިރާޖުތައ5ްބާބު 37 ................................................................................................ : މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައ6ްބާބު 37 ................................................................... ކޮމިޓީއެއް އުފެއްދުން މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާދޭ 6.1 39 ............................................................................................... ލައިސަންސް ކުރުން 6.2 40 .............................................................................. ން މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ބެލެހެއްޓު 6.3 41 ................................................................................................... ސައިޒް ލިމިޓްތައް 6.3 44 ................................................ ފާނަ ބިސް ދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ ސަރަޙައްދުތައް ހިމާޔަތްކުރުން 6.4 50 ......................................... އާލާްތތައް ކަނޑައެޅުންފާނަ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރުން މަނާ 6.5 52 .......................................................................................... ކެޗް ސެޓުފިކެޓު ދޫކުރުން 6.6 52 ......................................................................................... ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅުތައް 6.7 54 ...................................................................................................... : ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރުނ7ްބާބު 54 .................................................................................. : ޕްލޭން މުޠާލިޢާކުރުމާއި މުރާޖަޢާކުރުނ8ްބާބު 55 ........................................................................................................... ހަވާލާދީފައިވާ ކަރުދާސްތައް 59 .......................................................................................................... : ބަސްކޮށާރ1ު –ޖަދުވަލު 62 .................................................... ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވާ ފާނައިގެ ބާވަތްތައް: 2 –ޖަދުވަލު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 7 ކުރެހުންތަކާިއ، ތާވަލުތަްއ އަދި ޗާޓުތަކުެގ ލިސްޓު 15 .................................................................................................................... ގެ ބުރު ޙަޔާތު ފާނައިގެ :1ކުރެހުން 44 ............................................................................................. އެކިބާވަތުގެ ފާނައިގެ ސައިޒް ބަލާނެ ގޮތް :2ކުރެހުން ވުމަށް އެކުލަވާލައިފައިވާ އިސްތިރާޖްތަކާއި (ސްޓްރެޓެޖީ) ހަރަކާތްތަކާއި ކަނޑައަޅައިފައިވާ މުއްދަތު އަދި ވާސިލުއަމާޒުތަކަށް :1ތާވަލު 28 .................................................................................................... ތަންފީޛުކުރާނެ އިދާރާތައް އެކަންކަން 43 ............................................................................ ފާނަ ބޭނޭނެ އަދި އެކްސްޕޯޓު ކުރެވޭނެ ސައިޒް ލިމިޓްތައް :2ތާވަލު 23 .................................................... އަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ފާނަ އެކްސްޕޯޓުކޮށްފައިވާ މިންވަރު 2019އިން 1997 :1ޗާޓު 45 .......... ފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ ސަރަޙައްދު ،ކ. ދިއްފުށި ކަނޑުއޮޅި ސަރަޙައްދުން ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ :2ޗާޓު 46 ................... ފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ ސަރަޙައްދު ،ބޯމަސް ކަނޑުން (ވ. އަތޮޅު) ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ :3ޗާޓު 47 ........ އްދު ފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ ސަރަޙަ ،ދ. ކުޑަހުވަދޫ ކަނޑުއޮޅި ސަރަޙައްދުން ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ :4ޗާޓު 48 ............ ފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ ސަރަޙައްދު ،ޅ.އަލިގައު ކަނޑުއޮޅި ސަރަޙައްދުން ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ :5ޗާޓު ޖަމާވާ ފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ،ބޮޑު އަދި ކުޑަ ކަނޑުއޮޅި (މ. އަތޮޅު) ސަރަޙައްދުން ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ :6ޗާޓު 49 ..................................................................................................................................... ސަރަޙައްދު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 8 އިސް ބަސް ކަނޑާއި ކަނޑުވެށީގެ އެންމެހައި ދިރުންތަކާއި އެހެނިހެން ދާއި ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ޙަމްهللا ނިޢުމަތްތައް ލެއްވި މާތް އިދާ ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ. އެ ނިޢުމަތްތަކުގެ ބޭނުން އެންމެ ފަ ހުރި ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާނޭ ގޮތް ދަސްކޮށްދެއްވި ކީރިތި މެވެ. މްލެއްވުން އެދި ދުޢާ ދަންނަވަރަސޫލާއަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާ ލާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކާއި ފަޅުތަކާއި، ގިރިތަކާއި، ހާހަ ގެ ފަރުތަކަކީ، ދިވެހިންގެ ސަގާފަތާއި އާދަކާދަ އާއި ދިވެހިން ކެވެ. އަމިއްލަވަންތަކަމާ ގުޅިލާމެހިފައިވާ، ދިވެހީންގެ ތަރިކަތަ ނީ ބަރޯސާވެފައި ވަދިވެހީންގެ ލޭނާރުކަމުގައިވާ މަސްވެރިކަން ރިކަތައް މި މުހިންމު ތަރިކަތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން، މި ތަ ދިނުމަކީ މުސްތަޤުބަލުގެ ޖީލުތަކަށް އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ފޯރުކޮށް ތެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަވާލުވެފައިވާ ނުހަނު ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަ ށް ސަރުކާރުންމިކަން ހާސިލުކޮށް، ނޫ އިޤްތިޞާދު ފުޅާކުރުމަ އެކަށައަޅައިފައިވާ ސިޔާސަތުތަކަށް ޢަމަލީ ސިފަ ގެނައުމަށް ންނެވެ. މި ވުޒާރާއިން އަންނަނީ ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމު ރާ އިރު، މި މަސައްކަތްތައް ކާމިޔާބު ކުރުމުގެ މިސްރާބަށް ދަތުރުކު މުގެ ދިނުކަނޑު ރޯދީގެ ނަފާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދިވެހިންނަށް ލިބި ޢަމަލީ މަސައްކަތްތައް ހިންގާނެގޮތް މިހާރު މިވަނީ އެކުލަވައިލައިފައެވެ. މަސްވެރިކަމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ، ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމާއި، ން ޤައުމުގެ ކެރިފޯރުންތެރިކަ ،އާމްދަނީ އާއި، ކެއިންބުއިމާއި އެ މަސައްކަތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދިވެހި ޤައުމީ ޓެނިވި ތިޞާދުގެ މައިގަނޑު އެއް ތަނބުކަމުގައި ވާތީ ދެމެހެއްއިޤު ގޮތެއްގައި މަސްވެރިކަން ތަރައްޤީކޮށް، ރާވައި، ހިންގައި، ބަލަހައްޓާނެ މިންގަނޑުތަކެއް ވެސް މި މަސައްކަތުގައި ނޫނީ ޤާދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ،ހިމަނައިފައި ވާނެއެވެ. މިއީ ން ޒާމެއްގެ ދަށުން، މަސްވެރިކަ ބާރު ލިބިގެން، ވަށައިޖެހޭ ނި ލި ރާވައި، ހިންގައި، ބެލެހެއްޓުމުގެ ޕްލޭންތަކެއް އެކުލަވައި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. ންގެ މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތަކަކީ އެންމެހައި ދިވެހި ރައްޔިތު ތީ ޢާންމު މުދަލެކެވެ. ކަނޑުވެށިން ލިބޭ ޤުދުރަ ، ހިއްސާ އޮތް ލުތަކަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކުމުއްސަނދިކަމަކީ ކުރިމަގުގެ ޖީ ވަނީ ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ އަމާނާތެކެވެ. މި ޕްލޭންތައް ބިނާވެފައި ލުންތައް މާޙައުލީ ނިޒާމުތަކަށް ލިބިދާނެ އިއާދަނުކުރެވޭ ފަދަ ގެއް ހުއްޓުވުމަށް އެ ވަގުތަކު އަޅަންޖެހޭ އަދި ޚަރަދުގެ ގޮތުން މެހިފައިވާ ޒާމާ ގުޅިލާދެކޮޅުޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމާއި، މާޙައުލީ ނި ޓުމާއި، ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއް ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީ އާއި ހަމަހަމަކަމުގެ އުސޫލުތަކުގެ ،މައްޗަށެވެ. މި ރޭވުންތައް އެކަށައަޅައިފައި ވަނީ އި މަސްވެރިންނާއި، މަސްވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތުގެ އެކި ފަންތީގަ ށް ތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި ތިމާވެށި ރައްކައުތެރިކުރުމަ ޙަރަކާ ރަނިވި ޖަމާޢަތްތަކުގެ ބިނާކު ،މަސައްކަތް ކުރާ މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާގެ މަތިންނެވެ. އި ކުރެވޭ ދިވެހިރާއްޖޭގަމަސްވެރިކަން މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭންތަކަކީ މަސްވެރިކަމުގެ އެންމެހައި ޙަރަކާތްތައް ބެލެހެއްޓުމަށް މަގުދައްކައިދޭ މައިގަނޑު އަސާސެވެ. މި ގޮތުން، މި ޕްލޭންތަކުގައި މަސްވެރިކަން ތަރައްޤީކުރުމުގެ ލަނޑުދަނޑިތަކާއި، އަމާޒުތައް ހާސިލުކުރުމަށް އަޅާެނ އެކި އިދާރާތަކުން މި ޕްލޭންތައް ފިޔަވަޅުތަކާއި، އެކި ލުތައް ތަންފީޛުކުރުމުގައި އަދާކުރާނޭ ދައުރު އަދި މުއްދަތު ތާވަ ގެ ވެސް ހިމަނައިފައިވާނެއެވެ. މި ޕްލޭންތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ ތަޞައްވުރު ހާސިލުކުރުމަށް އެޭޅ ރަމެވެ.މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ކަމުގައިވާނެކަމަށް އުއްމީދުކު ޒަހާ ވަޙީދު މިނިސްޓަރ އޮފް ފިޝަރީޒް، މެރިން ރިސޯސަސް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49 ވޮލިއުމް: 9 ތަންތަނާއި އިބާރާތްތަކުގެ ކުރުގޮތް ފިޝަރީޒް އިންފޮރމޭޝަން ސިސްޓަމް އެފް.އައި.އެސް އިންޓަރގަވަންމަންޓަލް އޯގަނައިޭޒޝަން އައި.ޖީ.އޯ ަނލް ޔޫނިއަން ފޮރ ކޮންސަރވޭޝަން އޮފް ނޭޗަރއިންޓަނޭޝަ އައި.ޔޫ.ސީ.އެން ލޯކަލް ގަވަންމަންޓް އޮތޯރިޓީ އެލް.ޖީ.އޭ މޮނިޓަރިންގ، ކޮންޓްރޯލް އެންޑް ސަވައިލެންސް އެމް.ސީ.އެސް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓް އެމް.އީ މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ އެމް.އެފް.ޑީ.އޭ ތޯރިޓީލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮމޯ މީރާ މޯލްޑިވްސް މެރިން ރިސަރޗް އިންސްޓިޓިއުޓް އެމް.އެމް.އާރް.އައި ކޯސްޓް ގާޑް –ޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް މޯލްޑިވްސް ނޭ ސީ.ޖީ -އެމް.އެން.ޑީ.އެފް މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން އެމް.އޯ.އީ އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓްމިނިސްޓްރީ އޮފް އެމް.އޯ.އީ.ޑީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެމް.އޯ.ޓީ ސް މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވި އެމް.ޕީ.އެސް ޝަނަލް ބިއުރޯ އޮފް ސްޓެޓިްސޓިކްސްނޭ އެން.ބީ.އެސް ރީޖަނަލް ފިޝަރީޒް ބޮޑީ އާރް.އެފް.ބީ އެސް.އެމް.އީ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން އެސް.ޑީ.އެފް.ސީ ސައުތުވެސްޓް އިންޑިއަން އޯޝަން ފިޝަރީޒް ކޮމިޝަން ސްވައިއޯއެފްސީ ސެންޓަ ބާބަރާ ކެލިފޯނިއާ، ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ޔޫ.ސީ.އެސް.ބީ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 10 : ފެށުނ1ްބާބު ތަޢާރުފާއި ނަން 1.1 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު) 2019/14 ޤާނޫނު ނަންބަރު ،ފައިވަނީމެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭން އެކުލަވައިލައިމި ޤާނޫނުެގ ފައިވާ، އެހަދައި ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން 18ހަވާލާދީފައި) ގެ ކަމަށް (މީގެ ފަހުން [މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނު] .ވެމުގެ ޕްލޭނެބެލެހެއްޓު ،ހިންގައި، ށްފައިވާ މަސްވެރިކަން ރާވައިަވނަ ނަްނބަރުގައި ބަޔާންކޮ 6ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 17 މި މެނޭޖްމަންޓް މި ޕްލޭން ވާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފާނަ މަސްވެރިކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި މަގުދައްކައިދޭ މައިގަނޑު އަސާސަށެވެ. .މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭން] އެވެ ޕްލޭނަށް ކިޔާނީ، [ދިވެހިރާއްޖޭެގ ފާނަ މަސްވެރިކަން ދުތައްމަޤުޞަމައިގަނޑު ޕްލޭންގެ 1.2 ދުތަކަކީ؛މަޤުޞަމި ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު ،ކޮށްޤާއިމުހިންގުމުގެ އިންތިޒާމެއް ،މަސްވެރިކަން ރާވައިފާނަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ (ހ) ާފނައިގެ ާބވަތްތަކަށް އަސަރުކޮށްފާެނ ، މަސްވެރިކަން ބަލަހައްޓައި ފާނަޒިންމާދާރު ގޮތެއްގައި މިމަސްވެރިކަމުގެ ފައިދާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދިވެހި ރައްޔިތުންަންށ މެނޭޖްކޮްށ،ށް ހަރަކާތްތަ އަދި ؛ލިއްބައިދިނުން ފާނަ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ަތރައްޤީކުރުމުގައި ޝާމިލްވާ (ށ) މަގުދައްކައިދިނުން.ތުވެރިންނަށް މަޞްލަޙަދައުލަތުގެ އިދާރާތަކާއި އެންމެހައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 11 ދާއިރާޕްލޭންގެ މި 1.3 ) ސަބްެފމިލީ (ޕަރސިފޮމެސް Epinephelinaeބާވަތްތަކަކީ އެޕިނެފެލިޭނ ( ނެމި ޕްލޭންގެ ދަށުން މެނޭޖްުކރާ )Perciformes) ޭއޯޑަރގެ ސެރަނިޑ (Serranidaeީގައި 2މި ޕްލޭންގެ ޖަދުވަލު އަށް ނިސްބަތްވާ، )) ފެމިލ ބޭނޭ ނުވަަތ ،އެބާވަތްތަަކށް އަމާޒުކޮށް ކުރެވޭ މަސްވެރިކަމުގައި ހިފޭ ބާވަތްތަކާއި ޔާންކޮށްފައިވާ ފާނައިގެ އެންެމހައިބަ ވެ.ކެނެގޭ ކަނޑުގެ އެހެނިހެން ދިރުްނތަ ހަރަކާތްތަކަށް މި ޕްލޭން ހިނގާނެއެވެ. އޭގެ އެންމެހައިދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ، ފާނައިގެ ބާވަތްތަކަށް އަސަރުކޮށްފާނެ ތެރޭގައި، ފާަނ މަސްވެރިކަން ކުރުމާއި، މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ހަރަކާތްތައް ހިންގުމާިއ، ެއކުއަކަލްޗަރ ކުރުމާއި، އަދި ވެ. ކުރުން ހިމެނެއެ އެކްސްޕޯޓުއިން ފާނައިގެ އުފެއްދުންތައް އި، ގަނެވިއްކުމާއި ދިވެހިރާއްޖެޕްރޮސެސް ކުރުމާ މި ޕްލޭންގެ ދާއިރާގައި ހިމެޭނ ހަރަކާތެއް ނުވަތަ އެފަަދ ަހރަކާތަކާ ގުޅުންހުރި ހަރަކާތެއް ހިންގާ މީހުްނނަށާއި، ކުރާ ތަންތަނަށްވެސް މި ޕްލޭން ހިނގާނެއެވެ. އެކްސްޕޯޓުއުޅަނދުފަހަރަށާއި، ޕްރޮސެސް ކުރާ އަދި މަގުދައްކައިދޭ އުސޫލުތައް 1.4 މާޙައުލީސައިންޓިފިކް ގޮތުން ފުރިހަމަ ޔަޤީންކަން ލިބިފައިނެތްނަމަވެސް، ޕްރިކޯޝަނަރީ އެޕްރޯޗް: 1.4.1 ނިޒާމުތަކަށް ލިބިދާނެ އިއާދަނުުކރެވޭ ފަދަ ގެއްލުންތައް ހުއްޓުވުމަްށ މާޙައުލީ ނިޒާމުތައް ރައްކާކޮށް، އެވަގުތަކު އަޅަންޖެހޭ އަދި ޚަރަދާ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން. ބޭސްޑް -(އިކޯސިސްޓަމް ނިޒާމާ ގުޅިލާމެހިފައިވާ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން ބެލެހެއްޓުން މާޙައުލީ 1.4.2 ނިޒާމުގެ ޚިދުމަތްތަކަށް ވަކި ވަކިން ބެުލމުގެ މާޙައުލީބާވަތްތަކަށާއި ،ކަންކަަމާށއިވަކި މެނޭޖްމަންޓް): ނިޒާމުތަކުގައި ހިމެނޭ އަދި ގުޅިލާމެހިފައިވާ އެކި ވައްތަރުގެ ގުޅުންތަކަށް ބެލުން. މާޙައުލީ ،ބަދަލުގައި ނިޒާމަށް ކުރާ އަސަރުތަކަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރުން. މާޙައުލީމީގެ ތެރޭގައި އިންސާނުންގެ ހަރަކާތްތަކުން ފެންވަރުގައި ކުރާ މަސައްކަތްތަކާ ބައިމަލްއަޤުވާމީއަޅާ ފިޔަވަޅުތައް ފެންވަރުގައި ޤައުމީ 1.4.3 ޑުގެ ސިންދަފާތު ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން ކަނ ޙަޔަވީ: އެއްހަމަކުރުން ގޮތުން ބައިމަލްއަޤުވާމީވި ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރުމަށް ތައް ބެލެހެއްުޓމާއި ދެމެހެއްޓެނިވަސީލަތްދްރަތީ ޤު .ޑައެޅުންނފެންވަރުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަ ޤައުމީކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 12 ޖީްލތަކަށް ވަސީލަތްަތކުްނ މަސްެވރިކަން ތަރައްޤީކުރުމުގައި މުސްތަޤްބަލުގެ ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީ: 1.4.4 މަންފާ ލިބިގަތުމަށް ހުރަސް ނޭޅޭނޭގޮތުގެމަތީން މިއަދުގެ ޖީލްތަކުގެ ބޭނުންތައް ފުއްދޭގޮތަށް ތަރައްީޤ ކުރުން. ކުރުމާއި، އެްނމެްނ ޢަމަލުކުރުމާއި، ޤާނޫނާެއއްގޮތަށް ޢަމަލުދެފުށް ެފންނަޮގތަށް ހަމަހަމަކަން: 1.4.5 މާއި، ކުރާ ކަމަކަށް ޒިންމާނެގުމާއި ާލމަރުކަޒީ އުސޫލުތައް ތަތުބީޤުކޮްށގެން، ކުރުޢަަމލުޝާމިލްވާގޮތަށް ވަސީލަތްތަކަކީ އެންމެންގެ ހިއްސާ އެކުލެވޭ އާންމު މުދަލެއްކަމުގައި ދެކިގެން، ވަސީލަތްތަކުެގ ބޭނުންކޮށްެގން ލިބޭ މަންފާ އެްނމެންނަށް އިންސާފުވެރިކޮށް ލިބިިދނުން. ކަންަކްނ ނިންމުމުގައި ވީހާވެސް ބޮޑަށް އިއްތިފާޤުން ނަތީޖާ ނެރުމަށް ބާރު އެޕްރޯޗް: ޕާޓިސިޕޭޓަރީ 1.4.6 ، އެޅުމުގެގޮތުންނާއި ކަންކަން ިނންމުމުގައި ކަމާގުޅޭ އެންމެންގެ ޝާމިލްވުން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ޮގތުން އަސަރުކުރާ ކަމާގުޅޭ އެންމެން، ޚާއްޞަ ކޮށް ސިޔާސަތެއްގެ ނުވަތަ ފިޔަވަޅެއްގެ ސަބަބުން ސީދާ ތައް ބައިވެރިކުރުން.ފަރާތް މާނަކުރުން 1.5 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށެވެ. 1މި ޕްލޭންގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ަބސްބަހާއި އިބާރާތްތައް މާނަކުރާީނ ޖަދުވަލު މަލުކުރަން ފެށުންޢަ 1.6 ކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.ޢުއިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓްގައި ޝާދިވެހިޕްލޭން ،ކުރަން ފަށާނީޢަމަލު ޕްލޭނަށްމި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 13 މާޙައުލުދިރިއުޅޭ އަދި ތްޔަވިއްޔާތު، ޠަބީޢައިގެ ޙަ: ފާނ2ަބާބު ތަޢާރުފު 2.1 އާއިލާއެކެވެ. ޗަށް އެކުލެވޭ އެކި ބާވަތްތަކެއްގެ މައް ދީ ގޮތުން މުިހންމު ަތފާތުއިޤުތިޞާގޮތުންނާއި ޙަޔަވީ އިގެ އާއިލާއަކީފާނަ ) Epinephelinaeއެޕިނެފެލިނޭ () އާއިލާެގ Serranidaeސެރަނިޑޭ ( ،ފާނައިގެ ބާވަްތތައް ނިސްަބްތވަނީ ފާނައިގެ ބާަވތްތައް ނިްސބަތްވަނީ އެޕިނެފެލަސް ުމހިންމުދީގޮުތން އެންމެ އިޤުތިޞާ. އަދި މީގެތެރެިއން ސަބްފެމިލީއަށެވެ )Epinephelus () ްއަދި ސެފަޮލފޯލިސCephalopholis( ، ިސް އަކަށް ޖީނަ 16މި ދެ ޖީނަސްއަށެވެ. މުޅި ދުނިޔޭގައ މީގެތެރެއިން .)2013 .(ޒުއާންގް އެޓް އަލް ވަތް ރިކޯޑުކުރެވިފައިވެއެވެފާނައިގެ ބާ އަށްވުރެ ގިނަ 160 ނިސްބަތްވާ .ވެބާވަތެ 41ކުރެވިފައިވަނީ ރިކޯޑު ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭކަމަށް މާޙައުލު 2.2 ). 2013 .ފާނައިގެ ބާަވތްތަކަކީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި އުޅޭ ބާވަތްތަކެކެވެ (ސަޑޮވީ ޑި މިޗެސަން އެޓް އަލް ކި ބާވަތްތައް ލާތަކަށާއި އެހެނިހެން ކަންކަމަށް ބިނާކޮްށ، ފާނަިއގެ ވަކިވަގެ ބުރުގެ އެކި މަރުޙަޙަޔާތުނަމަވެސް، ފާނައިގެ އާިއ، ތަފާތުވެއެވެ. މިގޮތުން، ކުދި ފާނަ އާންމުޮގތެއްގައި އުޅެނީ ގޮނޑުދޮށާ ކައިރީގައި ހުންނަ މޫދުވިނަ އުޅޭ މާޙައުލު ތެރޭގައްޔާއި، މިނޫންވެސް މިފަދަ ޅަ ފާނަ އާލާުވމަށް މަގުފަހި ކޮށްދޭ މާޙައުލުަތކުގައެވެ. ބޮޑެތި ފާަނ އަކިރިތަކުގެ (ޓްރޮޕިކަލް) ދުނިޔޭގެ ދެަބއިހަމަ (އިކުއޭޓަރ) ސަރަޙައްދުގެ ހޫނު ،ަހގަކުރެވިފައިވަނީއާންމުގޮތެއްގައި އުޅޭކަމަށް ފާ ،ކައިރީގައެވެ. އަދި ކަނޑުގެ ބިންގަނޑާ ،މެދުމިންވަރަކަށް ހޫނު (ސަބްޓްރޮޕިކަލް) ހިާސބުތަކުގައި ،އިކަނޑުތަކުގައްޔާ ). ފާނަިއގެ ބާވަތްތައް ާއންމުކޮްށ 2016 .(ފްިރޝް އެޓް އަލް ފާނައަކީ އާންމުކޮށް މުރަކަ ފަރުަތކުންވެސް ފެންނަ މަހެކެވެ ގައިވެސް އުޅޭ ީމޓަރު ފުނު 500 ބައެއް ބާވަްތތަކަކީ ރެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ާފނައިގެީމޓަ 200 އުޅޭ އެންމެ ފުންމިނަކީ ).1993 .ބާވަތްތަކެކެވެ (ޝަޕީރޯ އެޓް އަލް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 14 ސިފަތައް ޚާއްޞަފާނައިގެ ބުރާއި ގެ ޙަޔާތުފާނައިގެ 2.3 ގޮތުން ގިނަ ތަފާތުތަކެއް އެކުލެވޭ، ދަރިމައިވެ އާލާވާ ގޮތްވެސް އެއްބާވަތާއި އަނެއް ބާވަތާ ޙަޔަވީފާނައިގެ ބާވަތްތަކަކީ ގައި، ފާނައިގެ ގިނަ ބާވަްތތަކުގެ މެދުގައި އެއްގޮތް ކަންތައްތަކެއް މަރުޙަލާކެވެ. ނަމަވެސް، ދަރިމައިވުމުގެ ހެމަދެމެދު ތަފާތު ރާ، އުމުރުގެ އެވެ. ފާނައިގެ ގިނަ ބާވަތްތަކަީކ އަންހެންމަހުގެ ގޮތުގައި ފުާރވަރަށް އަހުރިކަންވެސް ފާހަގަކޮށްލެވެ ނަމަވެސް ހެން މަހަކަށް ޖިންސު ބަދަލުވާ (މޮަނންޑްރިކް ޕްރޮޓޮޖީނަސް ހަރމަފްރޮޑައިޓް) ާބވަތްތަކެކެވެ.ވަކިހިސާބަކުން ފިރި ޖިންސު ބަދަލުވުމަށް ފާނަ މިފަަދއިން ޖިންސު ބަދަލުކުރާ ބާވަތްތަެކއް ނޫނެވެ (ގޮނޮކޮރިސްޓިކް).ފާނައިގެ ބައެއް ބާވަތްތަކަކީ ސް ނިސްބަތުން ން މަހެ ފާނައިގެ ޖަމާވުންތަކުގައި ފިރިބިސްދޫކުރަން ޖަމާވާ ،އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމަކީ އަސަރު ކުރުވާ ). ފާނައިގެ ގިނަ ބާވަތްތަކަކީ އުމުރު ދިގު، 2016 އެޓް އަލް.ފްރިޝް ؛1993 (ޝަޕީރޯ އެޓް އަލް. ތިބި މިންވަރެވެ ). 2000 ސިލެކްޓެޑް) ބާވަތެއްގެ މަހެކެވެ (މޮރިްސ އެޓް އަލް.-ލަހުން ބޮޑުވާ އަދި ަލހުން ުފރާވަރަށް އަރާ (ކޭ އެހެން ބާވަތްތަކާ އަށް ނިސްބަތްވާ ބާވަްތތަކަކީ ފާަނއިގެ ޖީނަސް) Plectropomus(އެހެންނަމަވެސް ޕްލެކްޓްރޮޕޯމަސް އިރު، ނިސްބަތުން އަވަހަށް ބޮޑުވެ، އަވަހަށް ފުރާވަރަށް އަރާ ބާވަތްތަކެކެވެ. ފާނައިގެ ސައިޒާއި ފުރާވަރަށް އަރާ ބަލާއި އަޅަ ސައިޒް ފާނައިގެ ބާވަތްތަކުގެ މެދުގައްޔާއި، އެއްބާވަތުގެ ވަކިވަކި ފާނައިގެ މެދުގައިވެސް ތަފާތުވެއެވެ (މޮރިސް އެޓް އަލް. ).2016ފްރިޝް އެޓް އަލް. ؛ 2000 ބިސްދޫކުރުމަްށ ވެސް، ފާނައިގެ ގިނަ ބާވަތްތައްފާނައަކީ އައިން ހަދައިގެން އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަ ވެ. ބާވަތްތަކުގެ މެދުގައި ތަފާތެ ވެ. މިގޮތަށް ޖަމާވާ ޖަމާވުންތަކުގެ ސައިޒް ފާނައިގެ އެކި އެއް ސަރަޙައްދަކަށް ޖަމާވެ އުޅެއެ ލެމިލްޓަްނ ؛ 2008(ރޮބިންސަން އެޓް އަލް. ދަކަށެވެސަރަޙައް އެއް ދި ފާނައިގެ ބައެއް ބާވަތްތައް އަބަދުވެސް ޖަމާވަނީއަ ރުމަށް ހަނދުގެ ދައުރުވުމާ ގުިޅފައިވެއެވެ. އަދި އާންމު ގޮތެއްގައި ފާނަ ބިސްދޫކުމިފަދަ ޖަާމވުންތައް ).2012އެޓް އަލް. ؛ 2012؛ ލެމިލްޓަްނ އެޓް އަލް. 1997ދުވަސްވަރުގައެވެ (ޑޮމިއަރ އަދި ކޮލިން ޖަމާވަނީ ހަނދުފޮއި އަިދ ކަޅުފޮއި ށް ވެސް ދިގުދެމިގެންދެއެވެ ކަހަފްތާއަ ދު ދުވަސްކޮޅަކަށް ނުވަތަ އެތައް). މިފަދަ ޖަމާވުންތައް މ2016ަފްރިޝް އެޓް އަލް. .)2012ސަޑޮވީ ޑި މިޗެސަން އަދި ކޮލިން ؛ 1999(ކޯލްމަން އެޓް އަލް. ފާަނ ފިރިހެންމިގޮތަށް ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ އަންހެން ފާނަ ބިސްތައް ލޮނުގަނޑުގެ ތެރެއަށް ދޫކޮށްލައެވެ. އަދި ބިހާއި، ޅަ ފަިނ ފާނައިގެ އޮޔާއެކު ދަތުރުކުރެއެވެ. ބިސްފީވެ، އުފަްނވާ ކަނޑުގެ ،ގެ ެތރޭގައި ގުޅިފަނި ލޮނުަގނޑުދަރިދޫކުރާ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 15 މުރަކަ ފަރުތަކާއި ،ފަނި ޅަ ފާނައަށް ބަދަލުުވމުންފާނައިގެ ޅަ ފާނައަށް ަބދަލުަވންދެން އޮޔާއެކު ދަތުރުކުރެއެވެ. (ލާވާ) ވެސް ޗަސްބިން އަދި މޫދުވިނަ ފަދަ ޅަ ފާނަ އާލާވުމަށް މަގުފަހި ކޮށްދޭ މާޙައުލުތަކުގައި ވަޒަންވެރިވެއެވެ. ފާނަ ބޮޑުވުމުްނ ތަކުގެ ފުން ހިސާބުތަކަށް ދަތުރުކުރެއެވެ. ބޮޑެތި ފާނަ އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ (ކްރެއިގެ އެޓް އަލް. ފަރު ). 2012ހީމްސްޓްރާ އެޓް އަލް. ؛ 1993 ގެ ބުރުޙަޔާތު: ފާނައިގެ 1ކުރެހުން ނިޒާމުގައި ފާނައިގެ ދައުރު މާޙައުލީ 2.4 މާޙައުލީ ނިޒާމުގައި ، ކަކީ މާޙައުލީ ނިޒާމުގައި އުޅޭ އެހެނިހެން ބާވަތްތަކާ ގިނަ ގޮތްގޮތުން ގުޅިފައިވާފާނައިގެ ބާވަތްތަ ންތަކެއް މިގޮތުން، ާފނައަކީ އެކަތި އަނެކައްޗަށް ފައިދާކުރުވަނިވި ގުޅުމުހިންމު އެކި ދައުރުތައް އަދާކުރާ ބާވަތްތަކެކެވެ. އެެހްނ ެވނާއި ބޯވަ ަފދަ ،ފާނައިގެ ބައެއް ބާވަތްތަކަކީ(ސިމްބަޔޯޓިކް ރިލޭޝަންޝިޕް) އުފައްދާ މަހެކެވެ. މިސާލަކަށް، އަދި ާފނައިގެ ަހށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި އުޭޅ ).2006 ޝަރީ އެޓް އަލް.(ބިތްތަކެކެވެ ބާވަ ބާވަތްތަކާ ގުޅިގެން ޝިކާރަކޮށްއުޅޭ އް ނަގައި ތަރަސައިޓްޓްެރމަޓޯޑް އަދި ސެސްޓޯޑް ފަދަ ޕެ، ނެމަޓޯޑް އާއި، ޓޭޕްވަރމް ގެ ޅަ ފަންޏާއި، އައިސޮޕޮޑް އާއި ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 16 ). އަދި މީގެ 2016 (ފްރިޝް އެޓް އަލް.އެހީތެރިކަން ހޯދައެވެ ދޮން ތެޔޮފުޅިމަސް ކަހަލަ މަސްމަހުގެ ސާފުކުރުމަށް ފާނަ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ.ފުޑް ޗެއިން ގައި ހަކަތަ ދައުރު ކުރުމުގައިވެސް ، އިތުރުން (ޓޮޕް ޕްރިޑޭޓަރ)ފާނައަކީ މުރަކަ ފަރުތަކުގެ މާޙައުލުގެ ކާނާގެ ހަރުފަތްތަކުގެ (ފުޑް ޕިރަމިޑްގެ) އެންމެ މަތީގައިވާ ގެ އިންތިޒާރުގައި ކާރަކުރުމަށް މާ ބޮޑަށް ހެލިެފލިވާ މަހެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޝިކާރައިޝި ބާވަތެކެވެ. ނަމަވެސް، ފާނައަކީ ރައާ އެކު ލޮނުގަނޑު މަޑުކުރާ މަހެކެވެ. ޝިކާރަ ކުރިމައްޗަށް އެރުމުން ކުއްލިއަކަށް އަނގަ އޫކޮށް، އަނގަ ފުޅާކޮށް، ިޝކާ ފަށް ހުންނަ ކުދި އަދި ކަރުތެރެއަށް ވާގޮތަށް ސަފުސަ). 1993 (ކްރެއިގް އެޓް އަލް.އަނގައިގެތެރެއަށް ދަމައިގަނެއެވެ އާއި އަދި ބޯވަ ސްއި އުޅެނީ އެހެނިހެން މަދަތްތަކުން ކަނާ ޗަސްކޮށް، ކުދިކުރެއެވެ. ބޮޑެތި ފާނަ އާންމުގޮތެއްގައި ކަ އި ޑިނގާފަދަ ތަކެއްޗެވެ ކުދި ކަކުންޏާ ފާނަ ކައި އުޅެނީ ވެ. އަދި ޅަދިރުންތަކެ ނަނުހުން މައިކަށި ބާވަތްތައް ފަދަކަކުނީގެ ).2016ފްރިޝް އެޓް އަލް. ؛1989 ޖޯރީ އަދި އިވަރސަން ؛2009 (ޑިއަރކިންގް އެޓް އަލް. ). 1989 ވަރސަންރީ އަިދ އި(ޖޯ ހިމެނެއެވެ ތޮޅި އަދި ވެންފަރު، މިޔަރާއިފާނައަށް ޝިކާރަކުރާ ބާަވތްތަކުެގ ތެރޭގައި ފާނައިގެ ބިސް އްމަހުގެ ބާަވތްތައެންމަޑި ފަދަ ބޮޑެތި ދުތަކުގައި ސަރަޙައްމީގެ އިތުރުން، ފާަނ ބިސްދޫކުރަން ޖަމާވާ ).2012ސަޑޮވީ ޑި މިޗެސަން އަދި ކޮލިން ؛ 2001(ހާރލީ އެޓް އަލް. ކެއުމަށް ޖަމާވެއެވެ ުއރެއް އަދާކުރާ މަހެކެވެ. ދަ މުހިންމުޙައުލީ ނިޒާމު ވިލުމަށް ތަށާއި، ދިމާވާ ކަންކަމުން މާފާނައަކީ މާޙައުލީ ނިޒާމުގެ ޞިއްޙަ ދެއްގައި ސަރަޙައްމަ، އެދަކުން މަދުވެ، ފާނަ ޖަމާވުން ހުއްޓިއްޖެނަ ސަރަޙައްފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ ޖަމާވުންތައް ވަކި މުޅި މާޙައުލީ ނިޒާމަށް ޒަރިއްޔާއިން ގުޅިފައިވާ އެހެނިހެން ދިރުންތަކަށާއި ގެ)ފުޑް ވެބްކާނާގެ ވިއުގައިގެ (އުޅޭ ފާނައާއި ވުންތަކަށް މިފަދަ ޖަމާ ).2005އެކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރުން އެކަށީގެންވެއެވެ (ސަޑޮވީ އަދި ޑޮމެއިއަރ، ވެސް ދުތަކަށް ސަރަޙައްށް ޖަމާވާ ތަށް ބިސްދޫކުރުމަމިގޮ މަސްވެރިކަމަކީ މިކަމަށް މަގުފަހިކުރުވާ ކަމެެކވެ. އަދި އަމާޒުކޮށްގެން ކުރާ ގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ދުނިޔޭ ވުމަށް ދިމާވާ ސަބަބެއް ކަމަށްއަމާޒުކޮށްގެން މަސްވެރިކަން ކުރުމަކީ ފާނައިގެ އާބާދީ ހީނަރު ށް އަމާޒުކޮށްގެްނ ނަ އަކުލަ ފާނަ އާއި އޮޅުފާ ކޮށްފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ. މިސާލަކަށް، ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ އިގެފާނަ، ހީނަރުވެ ތުގެ ފާނައިގެ އާބާދީ ވަރަށް ބޮަޑށްޕަލާއު ގައި ކުރެވުނު ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ ސަބަބުން މި ދެ ބާވަ ). 2013ން. އެޓް އަލް. މުޅިން ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފައި ވެއެވެ (ސަޑޮވީ ޑި މިޗެސަ ސްޕޯޓުއެކް ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 17 ވެރިކަމުގެ ނޭދެވޭ ޖީ) އުޅުމުގައި ހުންނަ ޚާއްޞަ ސިފަތަކެއްގެ ސަބަބުން ފާނައަށް މަސްފާނައިގެ ޙަޔަވިއްޔާތާއި (ބަޔޮލޮ ). 2014އަލް. ބެޖެރާނޯ ޗަވައްރޯ އެޓް؛ 2013އަސަރު ވަރަށް ފަސޭހައިން ކުރެއެވެ (ސަޑޮވީ ޑި މިޗެސަން. އެޓް އަލް. ން އޮފް ނޭޗަރ ޭނޝަނަލް ޔޫނިއަން ފޮރ ކޮންސަރވޭޝަރދިރުންތަކުގެ އާބާދީގެ ހާލަތު ގިްނތިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އިންޓަ ތުގައި ފާނައިގެ ގޮ ފައިވާކޮށްފައިވާ ދިރާސާއަކުން ދައްކައި، ގެ ކްރައިޓީރިޔާތަކަށް ބަލައިގެ ރެޑް ލިސްޓު )އައި.ޔޫ.ސީ.އެން( ޑި މިޗެސަން. އެޓް ސަޑޮވީއަކީ ނެތި ިހނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު ހީވެފައިވާ (ތްރެޓްންޑް) ބާވަްތތަކެކެވެ ( 13ބާވަތްތަކުގެ % ތަކުގެ ސަބަބުންއަސަރުނޭދެވޭ ކުރާތިމާވެށްޓަށް ދުނިޔެއަށް އަންނަ މޫސުމީ ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން ). މިއަދު 2013އަލް. ފަރުތަކަށް ދިމާވާ ރާްއޖޭގެ މުގެ ސަަބބުންކަނޑުގެ ޮލުނގަނޑު ހޫނުވު އަރަމުންނެވެ.ޑުގެ ޤުދުރަތީ ނިޒާމަށް ަދީނ ބުރޫކަނ މިފަަދ އަންނަމުންދާ މާޙައުލީ ނިޒާމަށް މުގެ މައްސަލައަކީ ވެސް ފާނައިގެ އާބާދީ އާލާވުމަށް އޮތް ހުރަހެކެވެ.ހުދުވުގައު އަންނަމުންނެެވ (ރެޖީމް ޝިފްޓް) ކަށް ދަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ދިރިއުޅޭ ބާވަތްތަ އެވެށީގައިބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން ގައި ފާނައިެގ ކާރިސާތައް ދިމާވަމުންދާ ހާލަތެއްދުރަތީޤު). މިފަަދ 2020؛ ރޮޖަރސް އެޓް އަލް. 2019(އައި.ޕީ.ސީ.ސީ ން ކުރެވެމުންދަނީ ފާނަ މަސްވެރިކަ ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައިއާބާދީ އާއި ފާނަ ދިރިއުޅޭ މާޙައުލުތައް ކަމެކެވެ. މުހިންމުގައިކަން ކަށަަވރު ކުރުމަކީ ވަރަށް ދެމެހެއްޓެނިވިގޮތެއް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 18 : ފާނަ މަސްވެރިކަމަށް ނަޒަރެއ3ްބާބު ދިވެހިރާއްޖޭގައި އާންމުކޮށް ބާނާ ފާނައިގެ ބާވަތްތައް 3.1 ންގ ސާމްޕްލިގެންގޮސްފައިވާ ކުރިއަށް އަށް 2020އިން 2018ން ސް މެރިން ރިސަރޗް އިންސްޓިޓިއުޓުމޯލްޑިވް މިހާތަަނށް ރާއްޖެއިންޮކށް ނާބި ެއއްކުރެވިފައިވާ މަޢުލޫމާތަށްއެހެނިެހން ގޮތްގޮުތން ދަތުރުތަކުގައި ނަގައިފައިވާ މަޢުޫލމާތަށާއި ދިރާސާގެ މި ވެ. ފައިވާނެއެގައި ހިމަނައި 2ޕްލޭންގެ ޖަދުވަލު ލިސްޓެއް މި ކުގެފައިވާ ފާނައިގެ ބާވަތްތަރިކޯޑުކުރެވި ބާވަތްތަކުެގ ބާވަތަކަށެވެ. މި 10ފާނައިގެ ތްވަނީ ނިސްބަ 90ފައިވާ ފާނައިގެ %ބާނާ، ންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައިހޯދު ، )10%( ޯބޅަޖެހި ފާނަ ، )20ގިނިމަސް ފާނަ (%، )22ނީ މަސް ފާނަ (%ފައިވައިންވެސް އެންމެ ގިނައިން ބާނާރެތެ ރިން އިސްކަންދިން) އެވެ. މަސްވެރިކަން ކުރުމުގައި ބޮޑު އަގު ލިބޭ ވަކި ޚާއްޞަ ބާވަތްތަކަށް ަމސްވ9ެއަދި ކަނޑުހާ (% ތްތަކުގެ އާބާދީައްށ ފާނައިގެ އެކި ާބވަ، ނަމަވެސް، ބާާނ މަހުގެ ބާވަތްަތކަށް ބަދަުލ އައިސްފައިވާތީ އެކަމުން ދޭހަވަނީ ތަކުގެ އިތުރުން،). އާންމުކޮށް ބާނާ ފާނައިގެ ބާވަތ2011ްވެ (މެރިން ރިސަރޗް ސެންޓަރ، ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައިވާކަމެ ވެސް ފަހަކަށް އައިސް ޖިގު ބޭނުންކޮށްގެން ުފނުގައި އުޅޭ ފާނައިގެ ބާވަތްތައް މުނިފޫހިފިލުވުމަްށ ކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ބާނަމުންދާ ކަން ފާހަގަކުރެވިފައިެވއެވެ. ސްވެރިކަންފާނަ މަ 3.2 ގޮތް ވެފައިވާތަރައްޤީ ފާނަ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި 3.2.1 ގެ އަހަރަތަކުގެ ކުރީކޮޅުގައި އެކްސްޕޯޓަށް ބަރޯސާވާ ފާނައިގެ މަސްވެރިކަމެއް ތަޢާރުފުވުމުގެ ކުރިން، އަމާޒުކޮށްގެން 1990 ށް ބޭނުންކުރި ފާނަ ގިނައިން ނުވެއެވެ. އަދި ރާއްޖޭގައި ކެއުމަކުރާ ފާނައިގެ މަސްވެރިކަމެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކޮށްފައެއް ފާނައަށް އޮތް ޑިމާންޑް ދެކުނު އޭޝިއާގެ ބާޒާރުތަކުގައި-އިރު ފައިވަނީ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައެވެ. އެހެންނަމަވެސް،ބާނައި . މިވަގުތު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފުޅާވެގެން ދިޔައެވެ އިގެ ަމސްވެރިކަން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހަލުއިކަމާއެކުބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން، ފާނަ ށް ޚާއްޞަވެފައިވާ މަސްވެރިކަމެކެވެ. ޑިމާންޑް ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުންނާއި ވެރިކަމަކީ، ބޮޑަށް އެކްސްޕޯޓަފާނައިގެ މަސް ކުރާ އުޤުވެރިކަން އިތުރުވިއެވެ. ބާޒާރުގައި ފާނައިގެ ބާވަތްތަކަށް ނިސްބަތުން ލިބޭ އަގު މަތިވުމުގެ ސަބަބުން މި މަސްވެރިކަމަށް ޝަ ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 19 ކުރުމާއެކު، ޤާއިމުން ތުން ާފނަ ގަތުމުެގ އިންތިޒާމު އެކްސްޕޯޓު ކުރާ ފަރާްތތަކުއަދި އެކި އަތޮޅުތަކުގައި މަސްވެރިންގެ އަ . ށް އަމާޒުކޮށްގެން މަސްވެރިކަންކުރުން އާންމުވިއެވެއަގު ބޮޑެތި ފާނައަދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ފާނަ ބޭރުކުރުމަށްދިރޭ އިގެ މަގުން ސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރި އެންމެ ފުރަތަމަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފެށިގެން އައި އިރު، ވަފާނަ މަ ބޭރުެގ ރާއްޖެއިންއި، ތެރިވި ކުންފުްނޏާހުރި ދަތިތަކުގެ ސަަބބުން ރާއްޭޖގައި އޭރު އެންމެ ބޮޑަށް ިމ ވިޔަފާރީގައި ހަރަކާތް ފައި ވެއެވެ. ސްޕޯޓުކޮށްއެކް މަސް ގަނެފާނަ ަމސްވެރި ރަށްރަށުން ތަކެއްގައި ލައިވް ިފޝް ކެރިއަރުން ގުޅިގެން އިމްޕޯޓަރު އަށެވެ. މި މުއްދަތުގަިއ 2009އިން 2002އަދި މިގޮތަށް ލައިވް ފިްޝ ކެރިއަރުތަކުގައި ދިރޭ ފާނަ ބޭރުކޮްށފައިވަނީ މި ގޮތަށް އެންމެ ާއންމު ގޮތެްއގައި ބޭރު ކޮށްފައި ަވީނ ވެއެވެ.ޝިޕްމަންޓް ބޭރުކޮށްފައި 4 އެވަރެޖްގޮތެއްގައި އަހަރަކު އޮޅު ފާނައެވެ.ކަސް ފާނަ އާއި ލައިވް ފިޝް ކެރިއަރުތަކުގައި ،ފާނަ އެކްސްޕޯޓުކުރުން އިތުރުވެދިރޭ އެކު އައި ތަރައްޤީއާ ވައިގެ މަގުން އެކްސްޕޯޓުކުރުމަށް ދިވެހި އެކްސްޕޯޓުކުރާ ކުންފުނިތަކުން މަސް ގަތުން އިތުރުވެގެން އަދި ދިރޭ ފާނަ އެކްސްޕޯޓުކުރުން ވަނީ ހުއްޓާލާފައެވެ. ގެ އުޅަނދުތަކުގައި، އާންމު ގޮތެއްގައި ހަފްތާއަކު ދެފަހަރު، މަސްވެރިން ކްސްޕޯޓަރުންގެ ޕްރޮސެސްކުރާއެ ދިޔައެވެ. މިހާރު ކޮށިއަޅައިގެންވެސް ފާނަ ގަތުމަށް ބައެއް އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކުން އަތުން ފާނަ ގަތުމަށް ދަތުރު ކުރެއެވެ. ރާ ބައެއް ކުދި ދޯނި ފަހަރުގައި ނުވަތަ ޑިންގީތަކުގައި މަސްވެރިކަންކުއެހެންނަމަވެސް ދުތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ. ސަރަޙައް އުޅަނދުފަހަރު އަންަނންދެން ފާނަ ބެެހއްޓުމަށްޓަކައި އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ކުދި ކޮށި ގެންގުޅެއެވެ. މަސްވެރިން، ޕްރޮސެސްކުރާ ހަމައެކަނި ފާނައިގެ މަސްވެރިކަމުން އާމްދަނީ ހޯދައިގެން އުޅޭ މީހުންނެއް ނޫނެވެ. މަސްވެރިންނަކީމީގެ ތެރެއިން ގިނަ ޅެއެވެ. އެކްސްޕޯޓުކުރުމަށް ނުވަތަ އެކްސްޕޯޓަރުންނަށް ވިއްކުމަށް ކުރާ ޓުތަކަށްވެސް ފާނަ ވިއްކާ އުސޯފާނަ މަސްވެރިން ރި ބެހޭ މަޢުލޫމާތު އެކަށީގެންވާގޮތެއްގައި ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިން ވިއްކާ ފާނަ އާ ޓުތަކަށް ސޯފާނަ މަސްވެރިކަމާ ޚިލާފަށް ރި ލިބިފައި ނުވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެެވ. މަސްވެރިކަން ކުރާ ގޮތް 3.2.2 ފާނަ މަސްވެރިކަން . ސްފައިވެއެވެށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބަދަލުތަކެއް އައިމަސްވެރިކަން ކުރާ ގޮތަ ފާނަ އަހަރުތަކުގައި، ވޭތުވެދިޔަ ވެ. ޭބނުންކޮށްގެްނނެ ޑް ހޭންޑްލަިއން)ވެއިޓެނަނު ( ަފއްތާމަސްވެރިކަން ކުރަނީ އުޅަނދުގައި ތިބެގެްނ އިރުފެށިގެން އައި ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 20 ސީދާ މޫދަށް ވެ ފީނުމަށް ބޭުނންކުރާ އާލާތްތައް (ސްނޯކްލިންގ ގިއަރ) އާންމު ވުމާއެކު، ތަރައްޤީމަސްވެރިކަން ފާނަ މަސްވެރިކަން ކުރެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި، ފަރުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ސްނޯކްލްކުރާ އަތުަނނު ބޭުނންކޮްށގެން ފައިބައިގެން ގޮތަށް ބާނާ ފާނަ، ފައްތައިގެން ފާނަ ހިފައެވެ. މިފައިވާ ނަނެއްލައިނިއްޖަނަމަ، އެމެއް ، ފާނައެއް ފެމަސްވެރިން ތިބެގެން އެވެ.ވަށިގަނޑެއްގަފައި އޮންނަ ދޫކޮށްލައިމޫދަށް ، ގެ ގައިގައި އައްސައިމަސްވެރިޔާ ދޯންޏާ ހަމައަށް ދެވެންދެން ހުންނަނީ އި އޮޅު ފާނަ ފަދަ އެއްަތނަކަށް ޖަމާވާ ބޮޑެތި ބާވަތުެގ ފާނަ ޭބނުމަށްޓަކައި، ކަސް ފާނަ އާ ،މިހާރަކަށް އައިސް ފަަދ ފައި ހުންނަ ދާވަންޏެއްހަރުކޮށްމަހުގައި އެޅުވުމުން ނެއްޓޭ ގޮތަށް ދަނޑިއެއްގައި ޖަހައިބޮޑު ބުޅިޔެއްގައި ވާގަނޑެއް ބިސްދޫކުރުމަށް ރުވެފައެވެ. މި އާލާތް ގިނައިން ބޭނުންކުރަނީ، ފާނަ ބޭނުންކޮށްގެން މަސްވެރިކަންކުރުން ވަނީ އިތު އާލާތެއް ޮކށްގެންނެވެ. އަދި ފާނަ ފެނުމުްނ، އަލި ދަނީ ފީނައިގެންފާނަ ހޯ އެ ސަރަޙައްދުތަކުގައި، ރޭގަނޑެވެ. ދުވަސްވަރު،ޖަމާވާ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ ޖަމާވުންތަކަްށ ފާނަ އެވެ. މީގެއިތުރުން،ދޯންޏަށް އަރުވަބޭނުންކޮށްގެން ހިފުަމށްފަހު މި އާލާތް ).2008ށް އައިސް ވަނީ އާންމު ވެފައެވެ (ޓޭމްލޭންޑަރ އެްޓ އަލް. ފަހަކަ ވެސްށްގެން މަސްވެރިކަން ކުރުންއަމާޒުކޮ ނިސްބަތްވާ އަތޮޅުގައެވެ. ނަމަވެސް، ރިކަން ކުރަމުންއައީ އެ މަސްވެރިއެއް މީގެ ކުރިން މަސްވެރިން ފާނައިގެ މަސްވެ މަސްވެރިކަމުގެ ދަތުރުތައް ދިގުވެ، ތަަރއްޤީވުމުގެ ސަބަބުްނ، އުޅަނދުތަކުގައި އިންޖީނު އަޅައި ،މި މަސްވެރިކަން ފުޅާވެ ރަނގަޅު މިހެންވުމުގެ ސަބަބުްނ، މަސްވެރިކަން ކަން ކުރަނީ އެކި އަތޮޅުތަކުގައެވެ.މިހާރު ގިނައިން މި މަސްވެރި ތު މަސްވެރިންނަށް އިތުރުވެގެން ދެއެވެ.ގެ ފުރުޞަސަރަޙައްދުތަކަށް ދިއުމު ދީ ހާލަތް އިޤުތިޞާއަދި އިޖުތިމާޢީ 3.2.3 އުޅަނދާއި 146ވަނަ އަހަރު، ޖުމްލަ 2018، ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތުން ދައްކާގޮތުގައި މަސްވެރިން ރަށެއްގައި ފާނަ 31ތޮޅެއްގެ އަ 13 އަދިރިކަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވިއެވެ. ސްވެރިން ފާނަ މަސްވެމަ 730 ެއމް.އެމް.އާރް.އައި އިން . އަދި ރަށު ކައުންސިލްތަކުން ލިބިފައިވާ މަުޢލޫމާތާއި ކަން ވެސް މަޢުލޫމާތުތަކުން ދައްކައެވެއުޅޭ ށެވެ. ރަށަކަ 6 ނިސްބަތްވަނީ މަސްވެރިން ފާނަ ގިނަ ފައިވާ މަޢުލޫމާތުން ދައްކާގޮތުގައި ސާމްޕްލިންގ ދަތުރުތަކުގައި ނަގައި ފުޅަދޫއެވެ.އަދި ބ. ދިއްަގރުފ.ނިލަންދޫ، ރ.ދުވާފަރު، މ.ފީއަލި، ދޫ، ފ.ފ.ބިލެތް، އެއީ ދިވެހިސަރުާކރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 21 ކަމާއި ވިޔަފާރި އިރު، މި ަމސްވެރިއިޖުތިމާޢީ ހާލަތަށް ބަލައިލާ ފާނަ މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގެ ކަްނ ހައްލުކުރަންޖެހޭ ކަންގުޅިގެން ތުވެރިން މަޞްލަޙަ އެންމެހައި ޮކށް ބެލެހެއްޓުަމށްޓަކައިތަރައްޤީދެމެހެއްޓެނިވިގޮތެއްގައި ދައުރެއް ނާޢަތުގައިވެސް ަފރުތައް މުހިންމު ނާޢަތާއި ފަތުުރވެރިކަމުގެ ޞިޞިމަސްވެރިކަމުގެ ވެއެވެ. ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވިފައި ގައި މެދުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތްތަކުޞިނާއަކުން ނަފާ ލިބިަގތުމުގައި މި އަދާކުރެއެވެ. ފަރުތަކުގެ ވަސީލަތްތަ ގެން ޓޫރިސްޓް ރިސޯޓުތަކުގެ ފަޅުގެ ސަރަޙައްދުތައް ކަނޑައެޅިގެން އެނ ވެ.ހޯދަންޖެހެއެ ހައްލު ށްއުފެދިފައިވާ ޚިލާފުވުންތަކަ މިކަމަށް އެޅިފައިވާ ހުރަހެކެވެ. ސަރަޙައްދުތައް އެއްހަމައަކުން ކަނޑައަޅާފައި ނެތުމަކީ ގެ ފަޅުގެޓުތަކުސޯނެތުމާއި، ރި މަސްވެރިންނަްށ އް މެދުވެރިކޮށް މަސްވެރިކަން ކުރެވޭނެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ މަޢުލޫމާތުޗާޓުތަމިކަން ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި މީގެއިތުރުން، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދެއެވެ.ކުރެވެމުން އެބަ ސައްކަތް ފަސޭހައިން ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައިދިނުމުގެ މަ ކުރުމުގެ ސަބަބުން ޒަމާނުއްސުރެ މަސްވެރިކަން ޚާއްޞަޞިނާޢަތް ފުޅާވެ، ގިނަ ރަްށަތކާއި ފަޅުތައް ފަތުރުވެރިކަމަށް ފައެވެ.ގެއްލިރުފަޅުތަކާއި ހާހަލާއި ގިރިތައް ވަނީ މަސްވެރިންނަށް ކުރަމުން އައި ފަ މަސްވެރިކަންކުރާ ދިމާވާ ޤުދުރަތީ ކާރިސާތަކުގެ ސަބަބުން ބަބުންނާއި ސަކަށް ބިްނ ހިއްކުމުގެ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަ ފަރުތަކަށް ރަކަމިގޮތުން މު ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. ވަރަށް ބޮޑު ރިންގެސްވެދިއުމަކީވެސް މަ އްލިގެންމުހިންމު ސަރަޙައްދުތަކެއް ގެ މަސްވެރިން ފާހަގަކުރެއެވެ. މައްސަލަ ވެސް ދިމާވާ ގައު ހުދުވުމުގެ ވެއެވެ. ވުން ފާޅުކޮށްފައިހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުތައް ކަނޑައެޅުމާ ގުޅޭގޮތުންވެސް މަސްވެރިން ކަންބޮޑު އޭގެ ފައިދާ އުލީ ނިޒާމަށާއި މަސްމަހާމެހީގެ އާބާދީއަށް ހިމާޔަތްކުރުމަކީ މާޙަ ދުތައް ސަރަޙައްރަނގަޅަށް ރޭވިގެން ކަނޑުގެ ) 2008ޓް އަލް. ؛ ގޯންޔީ އ2007ެކުރާ ކަމެއްކަން ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ކުރެވިފައިވާ ދިރާސާތަކުން (ޓަޕަރ ދުތައް ހިމާޔަތްކުރުމުގައި ސަރަޙައްމިފަދަ މުގަިއވީނަމަވެސް، މިއީ ގިނަ ބަޔަކު ބަލައިގަންނަ ކަމެއް ކަ ދައްކައެވެ. އަދި ކަން މަސްވެރިން ކަމެއް ުމހިންމު އާއި ލަފާ ހޯދުމަކީ ވީހާވެސް ގިނަ މަސްވެރިން ބަިއވެރިކޮށް، މަސްވެރިންގެ މަޝްަވރާ ވެއެވެ.ފާހަގަކޮށްފައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 22 އެކްސްޕޯޓުފާނައިގެ 3.3 ، އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި 5ފާއިތުވި ، ސަރވިސްގެ ފަރާތުން ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތުން އެނގޭގޮތުގައިމޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް އެކްސްޕޯޓަރުން ހަރަކާތްތެރިވިއެވެ. މީގެތެރެއިން އާންމުގޮތެއްގައި ފާނަ 12ފާނަ އެކްސްޕޯޓުކުރުމުގައި ޖުމްލަ ރާ ކުންފުނިތަކުން ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި، ފާނަ އެކްސްޕޯޓުކުކުންފުންޏަކުންނެވެ. 7އެކްސްޕޯޓުކުރަނީ ދަކީ ސަރަޙައްމި ކޮށިތަކުގެ ޖުމުލަ ދެއްގައި ކޮށި އަޅާފައިވެއެވެ.ސަރަޙައް 8ން އިރިއާއި ކަމާލެ ގޮތެއްގައި ޚާއްޞައަދި ފާނަ އެކްސްޕޯޓުކޮށްގެން ލިބުނު ޖުމްަލ އާމްދަނީ (އެފް.އޯ.ބީ) ، ފާއިތުވި އަހަރުތަކަށް ބަލައިލާއިރުއަކަފޫޓެވެ. 10،000 އެކި އަހަރުތަކުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ތަފާތުވެފައި ވެއެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި ފާނަ އެކްސްޕޯޓުކުރަނީ ފިނިކޮށް ގަނޑުކޮށްގެންާނއި، ތާޒާ ފިނިކުރި ފާނައިގެ ގޮުތގައްޔާއި ދިރޭ ފާނައިގެ ވެސް، ވަަރށް މަދުމަދުން ޮލނުއަޅައި ހިއްކާފައިވާ ފާނަ ވެސް ބޭރުކުރެއެވެ. ާތޒާ ފިނިކުރި ފާނަ އާިއ ގޮތުގައެވެ. އެހެންނަމަ އި ތައިލޭންޑް ޓައިވާނާވާއިުރ، ދެކުނު އޭޝިއާއަށް -ފިނިކޮށް ގަނޑުކޮށްފައިވާ ފާނައިގެ އެކްސްޕޯޓުގެ އެންމެ ބޮޑު ބާޒާަރކީ އިރު އެކްސްޕޯޓުތަކުގެދިރޭ ފާނައިގެ އަދި ށްލެވެއެވެ. ގެ ބާޒާރުތައް ވަކިން ޙާއްޞަގޮތެއްގައި ފާހަގަކޮ ކޮންގް އަދި ހޮންގް ގެ ބާޒާރުތަކެވެ. ކޮންގް ހިއްސާ ކުރަނީ ހޮންގް %97 ޓަނުގެ ފާނަ ވަނީ ެއކްސްޕޯޓު ކުރެވިފައެވެ. 869ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި 2018ވަނަ އަހަރާއި 2011 އާދެމެދުގެ އަދަދެްއ 17%އާ 10މި މުއްދަތުގައި، ދިރޭ ާފނައިގެ އެކްސްޕޯޓުތައް ވަނީ ޖުމްލަ އެކްސްޕޯޓުގެ % ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ދިރޭ ފާނައަށްވުރެ ފިނިކޮށްފައިވާ ފާނަ އާއި ގަނޑުކޮށްފައިވާ ފާނަ 2003ހިއްސާކޮށްފައެވެ. ވަނަ އަހަރުގެ އެކްސްޕޯޓުތަކުން ފެންނަނީ ތަފާުތ 2019އެކްސްޕޯޓު ކުރެވޭ މިންވަރު ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ނީ ދިރޭ ހިއްސާ ކުރަ 44ޓަނު އެކްސްޕޯޓު ކުރެވުނުއިރު، އޭގެ ތެރެއިން، % 1538ވެ. އެ އަހަރު ޖުމްލަ މަންޒަރެކެ ވެ.ފާނައެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 23 އަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ފާނަ އެކްސްޕޯޓުކޮށްފައިވާ މިންވަރު 2019އިން 1997: 1ޗާޓު ބަލަހައްޓަނީ ހަމައެކަިނ މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް އިންނެވެ. މިގޮތުން، އެކްސްޕޯޓާ ބެހޭ މަޢުލޫމާތު ރަސްމީކޮށް ޕޯޓުކުރުމަށް ގަސްތުކުރާ މަހުގެ އެކްސްޕޯޓުކުރާ ވަގުތު މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްއަށް އެކްސްޕޯޓަރުން ހުށަހަޅާ އެކްސް ސް ސަރވިސް އިން މިނިސްޓްރީއާ ހިއްސާ ކުރެއެވެ. ދަދާއި އަގު ރިކޯޑްކުރެވެއެވެ. މި މަޢޫލޫމާތު މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްއަ މީގެ އިތުރުން، މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްއިން މަހުގެ ބާވަތާއި ބަރުދަން އެކުލެވޭ ޕްރޮފޯމާ ޑޭޓާ ވެސް މިނިސްޓްރީއާ ،ތުގައި، އަގު ބޮޑުހިސާބުތައް ދައްކާގޮއެކްސްޕޯޓުގެ ތަފާސް، ހިއްސާކުރެއެވެ. މީގެ ކުރިން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ފަދައިން ދިރޭ ފާނައިގެ އެކްސްޕޯޓު ދަށްވެ، ފިނިކޮށް ގަނޑުކުރި ފާނަ އާއި ތާޒާ ފިނިކުރި ފާނައިގެ އެކްސްޕޯޓު ވަނީ އިތުރުވެފައެެވ ). އެކްސްޕޯޓަށް އައިސްފައިވާ މިބަދަލުން އަގު ބޮޑު ފާނައިގެ ބާވަތްތަކުގެ އާބާދީ ދަށަށް ގޮސްފައިާވ 2011(އެމް.އާރް.ސީ، ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. 0 10000 20000 30000 40000 50000 60000 70000 80000 0 500 1000 1500 2000 19 97 19 98 19 99 20 00 20 01 20 02 20 03 20 04 20 05 20 06 20 07 20 08 20 09 20 10 20 11 20 12 20 13 20 14 20 15 20 16 20 17 20 18 20 19 .އޯ.އެފް (ބީ ރުފި ހި ދިވެ ޔާ / ން ހާހު ން ) ަރުދަ ބ ) ން ނު ޓަ ( ނޑުކޮށްފައިވާ ފާނަ/ފިނިކޮށްފައި ގަ ދިރޭ ފާނަ އޯބީ.އެފް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 24 ފިޔަވަޅުތައްފައިވާ ކުރިން އަޅައިފާނަ މެނޭޖްކުރުމުގެ ގޮތުން : 4ބާބު ލެވުނު ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭންއެންމެ ފުރަތަ އެކުލަވައި 4.1 ތުވެރިންގެ މެދުގައި މަޞްލަޙަދިވެހިރާއްޖޭގައި ފާނަ މަސްވެރިކަން މެނޭޖްކުރުމަށްޓަކައި ާފނައިގެ ދިރާސާތަކާއި .އެވެމަސައްކަތްތަެކއް ކުރެވިފައިވެ ގިނަގުނަ ގެ އަހަރުތަކުން ެފށިގެން 1990ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަްށޓަކައި ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ ހާލަތު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުގެ މިގޮތުން ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން [ރިވިއު އޮފް ގްރޫޕަރ ފިޝަރީ އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް ވިތު ،އަހަރު ފާނަ މަސްވެރިކަމާބެހޭ ރިޕޯޓެއްވަނަ 2005 އަލީގައި ). 2005 ފައިވެއެވެ (އާދަމް އަދި ސައްތާރު،އެކުލަވައިލައި އެޑިޝަނަލް ނޯޓްސް އޮން ދަ ފާފު އެޓޯލް ފިޝަރީ] ފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ތަކެއް ހުށަހަޅައިމެނޭޖްކުރުމަށް އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅުއަތޮޅުގައި ފާނަ މަސްވެރިކަން .މި ރިޕޯޓުގައި ފ އަތޮޅުގައި ދެމެހެއްޓެނިވިގޮތެއްގެ ަމތިން ކަނޑުފަޅުތަކުގެ .ފ ސަރަޙައްދެއް ހިމަޔާތްކުރުމާއި 2އަތޮޅުގައި .ފ އެވެ.އް ބޭނުންކުުރމަށް ބާރު އެޅުން ހިމެނެޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތަ މަސްވެރިކަން ފާނަ ފާނަ މަސްވެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ކުރެވުނު އެކި އެކި ދިރާސާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، މީގެ އިތުރުން، ޔަވީގޮތުން ދެމެހެއްޓެނިިވ ޙަ ފާނަ މަސްވެރިކަމަކީ ވަނަ އަހަރު އެކުލަވައިލެވުނެވެ. 2011މުގެ ޕްލޭނެއް މެނޭޖްކުރު އާމްދަނީ ހޯދުމަށްޓަކައި ފާނައިގެ މަސްވެރިކަމަށް ބަރޯސާވާ ފަރާތްތަކަށް އެވަސީލަތުގެ މަންފާ ،މަސްވެރިކަމަކަށް ހެދުމަށާއި ެމދުގައި އެއްބަސްވެވުނު ސްޕޯޓަރުންނާއި ފާނަ މަސްވެރިންގެއެކްއެ ޕްލޭންގެ ދަށުން ،ށްދިގުމުއްދަތަކަށް ލިއްބައިިދނުމަ ކަން ކުރުމުގައި ދިމާވާ ތަފާތު މައްސަލަތަކަށް އެ ޕްލޭންގައި ކުރެވުނެވެ. ފާނައިގެ މަސްވެރިޤާއިމުފިޔަވަޅުތަކެއް ބާވަތެއް ބޭނޭނެ އެންމެ ކުޑަ އަދި ބޮޑު 24އަލިއަޅުވާލެވުނެވެ. އަދި ޕްރިކޯޝަނަރީ އެޕްރޯޗް އުސޫލުގެ ދަށުން، ފާނައިގެ ތާރީޚުގައިވެސް މުޅިން އަލަށް ސައިޒްތަކެއް ހުށަހެޅުނެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަން މެނޭޖްކުރުމުގެ ދެއް ހިމާޔަތްކުރުމަށް އެ ޕްލޭންގެ ދަށުން ސަރަޙައްކުރެވުނުކަމެއްގެ ގޮތުގައި، ފާަނ ބިސް ދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ ފަސް ވާ އެ ޕްލޭންގައި ލީލު ކުރުމަށްފަހުގައެވެ.ށް ތަޙުލެވުނީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޝްވަރާކޮހުށަހެޅިއެވެ. އެ ޕްލޭން އެކުލަވައި (ފާނައިގެ މަސްވެރިކަން ކުރުމާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން R-41/2013ފިޔަވަޅުތައް ތަންފީޛު ކުރުމަށްޓަކައި، ގަވާއިދު ނަންބަރު ލެވުނެވެ.ކުރުމުގެ ގަވާއިދު) އެކުލަވައި އެކްސްޕޯޓުފާނަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 25 ކުރުމުގެ ގަވާއިދު އެކްސްޕޯޓުފާނައިގެ މަސްވެރިކަން ކުރުމާއި ރާއްޖެއިން ފާނަ 4.2 ކުރުމުގެ އެކްސްޕޯޓު(ފާނައިގެ މަސްވެރިކަން ކުރުމާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ފާނަ R-41/2013ގަވާއިދު ނަންބަރު ވެރިކަން ކުރާ ފަރާތްތަކަށް ފާނަ ވިއްކުމަށް ފާނައިގެ މަސްއެކްސްޕޯޓުގަވާއިދު) ގެ ދަށުން އެޅުނު ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރޭގައި، ކުރެވުނެވެ. އަދި ފާނަ ޕްރޮސެސްކުރާ ލާޒިމުން މަސްވެރިކަން ކުރުމުގެ ލައިސަންސެއް ނަގަން ފަހަރުކުރާ އުޅަނދު ލާޒިމު ކުރެވުނެވެ. ލައިސަންސް ނަަގން ހިެމނޭޮގތުން، ާފނަ ޕްރޮސެސްކުރާ ފަރާތްތަކުންވެސް އުޅަނދުތަކާއި ކޮށިތައް ފާނައިެގ އް އޮންނަން ެޖހޭނެކަމަށާއިކެޓެސެޓުފިކެޗް އެކު ކާ ކޮންމެ ޝިޕްމަންޓަނައިގެކުރާ ފާއެކްސްޕޯޓު ރާއްޖެއިން ގަވާއިުދ ކުށާއި އަދަބު އަދި، ގަވާއިދުގައި ކަނޑައެޅުނެވެ. މީގެ އިތުރުންކޮލިޓީ ހިފެހެއްޓުމާ ގުޅޭ ޝަރުޠުތަކެއް މަސްވެރިކަން އެ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައެޅުނެވެ. ފާނަކުރާނެ އެމް.ސީ.އެސް ނިޒާމެއްވެސް ޤާއިމު ތަންފީޛުކުރުމަށް އްވެސް ގަވާއިދުގެ ދަށުން އުފެއްދުނެވެ. އެފާދޭ ކޮމިޓީމެނޭޖްކުރުމަށް ލަ ކީ، ފާނަ އެންމެ މުިހންމު ދެ ކަމަ މުގެ ތެރެއިން، ަގވާއިދުގައި ހިމެނުނުންގެ ދަުށން ުހށަހެޅުނު ކަންކަޕްލޭ ނޭޖްމަންޓްމެ ކުރެވޭނޭ ސައިޒް ލިމިޓްތަކެއް އެކްސްޕޯޓުސަރަޙައްދެއް ހިމާޔަތް ކުރުމާއި، ފާނަ ބޭނޭނެ އަދި 5ދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ ސްބި ކަނޑައެޅުމެވެ. ފާނާ ބޭނޭނެ އެންމެ ކުޑަ، އަދި ބައެއް ބާވަތުގެ ފާނައަށް އެންމެ ބޮޑު، ސައިޒްތަކެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ތު ދިނުެމވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައިރުޞަދުކޮށް، އެސޮރުމެން ބިސްއަޅާ އާލާވުމަށް ފުދަކީ، ކުދިފާނަ ނެގޭ މިްނވަރު މަމަޤުޞަ ނެތުމުން އެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ސައިޒްތައް ތު ލިބެންމަޢުލޫމާގެ އަރާ ސައިޒުފާނައިގެ އެކި ބާވަތްތައް ފުރާވަރަށް (އާދަމް އަިދ ވެ އަލީގައެ ދިރާސާތަކުގެކޮށްފައިވާމިކަމާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ސައިޒް ކާމެދު މަސްވެރިންގެ ފަރާތުން ފާޅުކުރި ކަންބޮޑުވުންތަކާ ގުޅިގެން). އެ ސައިޒް ލިމިޓްތ2005ަސައްތާރު، ގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުގެ R-376/2014ކުރެވިފައިވާ ގަވާއިދު، ަގވައިދު ނަންބަރު: ތަކަށް ބަދަލު ެގނެސް، ިއޞްލާޙުލިމިޓް ޝާއިޢު ކުރެވުނެވެ.އަލުން ގެޒެޓްގައި މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ރިކޯޑު ބެލެހެއްޓުން 4.3 އިގެ ފާނަ އެކި ދުވަސްވަރު ޤާއިމުކުރެވުނު ތަފާސްހިސާބު އެއްކުރުމުގެ އެކިއެކި ނިޒާމުތަކުގެ ދަށުން މަސްވެރިކަމުގައި އިމުކުރެވުނު ފާަނ ވަނަ ައހަރު ޤާ 2001 އިވެއެވެ. މިގޮތުން،ރިކޯޑުކޮށްފަެބހޭ މަޢުލޫމާތު މިންވަރާފައިާވ ބާވަތްތައް ބާނާ އި ހަރަކާތްތެރިވާ ފާނަ މަސްވެރިކަމުގަ އޮފީްސތައް މެދުވެރިކޮށް ށުއިން، ރަގެ ރިޕޯޓު ފޮނުވުމުގެ ނިޒާމުގެތެރެމަސްވެރިކަމު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 26 ރުާމ ފޮތް ތަޢާރުފުކުފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ ލޮގް .ޕޯޓު ފޮނުވައިފައިވެއެވެދޯނިތަކުން މަހަކު އެއްފަހަރު މަސްވެރިކަމުގެ ރި މި ޮލގްފޮތް މެދުވެރިކޮށެވެ. ޮފނުވަމުން އައީވަަނ އަހަރުން ފެށިގެން 2010 ގުޅިގެން ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ ަމޢުލޫމާތު މަސްވެރިކަމުގައި ބާނާ ބާވަތްތަކާިއ، އެ ާބވަތްތައް ބާނައިފައިވާ ގޮތެއްގައި ފާނަފަރުމާކޮށްފައިވަނީ ަމއިގަނޑު މި ލޮގްފޮތް މިގޮތުން ިލބޭ މިންވަރު (ކެޗް) އަދި އެ ބާަވތްތައް ހިފުމަށް ކުރެވުނު ހޭދަިއގެ (އެފަރޓް) މަޢުލޫާމތު ހޯދުަމށެވެ. ތަފާސްހިސާބު ބެލެހެއްޓުމާބެޭހ މަޢުލޫމާތާއި މިނިސްޓްރީގެ ބަލަހައްޓަނީނަގައި، ރިކޯޑުކޮށް މަޢުލޫމާތު މަސްވެރިކަމުގެ ).2003ވެ (އެންޑަރސަން އެޓް އަލް. ންނެސެކްޝަނު ކެޔޮޅު] ވެސް ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ -[ފިޝަރީޒް އިންފޮޭމޝަން ސިސްޓަމް ން ފަރުމާކޮށްފައިވާ މިނިސްޓްރީ މީގެ އިތުރުން، ޓަމް މެދުވެރިކޮށް، ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެމަޢުލޫމާތު ެބލެހެއްޓުމުގައި މުިހންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. މި ސިސް ލައިސަންސް ދޫކުރުމާއި، ފާނައިެގ ތަކަށްއުޅަނދު ންކުރާމަސްވެރިކަ ފާނަ ،ތަފާސްހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުމުެގ އިތުރުން ލައިސަންސް ދޫކުރުމާިއ، ކުންފުިނތަކުން މަސް ގަްނނަ މިންވަރު ރިޕޯޓުކުރުން އުފެއްދުންތައް ތައްޔާރުކުރާ ފެސިލިޓީތަކަށް އެވެ.ވެމުންދެދޫކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް ކުރެއުފެއްދުންތައް އެކްސްޕޯޓުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ކެޗް ސެޓުފިކެޓު ފާނައިގެއަދި ޒް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ކޮށްފައިވާ ދިރާސާތައްއިގެ ބާވަތްތައް ފުރާވަރަށް އަރާ އެންމެ ކުޑަ ސައިފާނަ 4.4 ކުރުމުގެ އެކްސްޕޯޓު (ފާނައިގެ މަސްވެރިކަން ކުރުމާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ފާނަ R-376/2014ގަވާއިދު ނަންބަރު މުރާޖަޢާ ކުރުމަްށ ދިވެހިާރއްޖޭގައި ކުރެވޭ ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ސައިޒް ލިމިޓްތައް ގެ ދަުށން ތަްނފީޛުކުރެވުނު ގަވާއިދު) ސަސްޓެއިަނބްލް ފިޝަރީޒް ރިސޯސަސް ޑިވަލޮޕްމަންޓް ޕްރޮޖެކްޓް [ހިންގާ ދަށުން ގެ މާލީ އެހީގެ ވަރލްޑް ބޭންކް ފާނަ އަދި އޮޅު ، މް.އާރް.އައި އިން ވަނީ ކަސްފާނަ އާއި ކުލަ ފާނަ އާއިގެ ދަށުން އެމް.އެ ]ޕީ).ޑީ.އާރް.އެފް.(އެސް ކައި ގިނަުގނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައެވެ. ) ދެނެަގތުމަށްޓ50Lަފުރާވަރަށް އަރާ ސައިޒް (ދޮން އޮޅު ފާނަ ގައި ބްލޫ މެރިން މަށް ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުދޫކުރާ އުމުރަށް އަރާ ސައިޒް ދެނެގަތުމި މަސައްކަތުގައި ދެބާވަތެއް ބިސް ނުންކޮްށފައިވެއެވެ.ބޭ ވެސްން އެއްކޮށްފައިވާ ަމޢޫލޫމާތުފައުންޑޭޝަނު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 އަދަދު: 49ވޮލިުއމް: 27 އިސްތިރާޖުތައް ކާއި: ޕްލޭންގެ އަމާޒުތ5ަބާބު ރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ އަމާޒުތަކާއި ލުކުދުތައް ހާސިމަޤުޞަމި ޕްލޭން ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ މި ޕްލޭންގެ މައިގަނޑު ގަނޑު ޗަށެވެ. މިގޮތުން، މި ޕްލޭންގެ މައިތިރާޖުތަކާއި ފިޔަވަޅުތަކުގެ މައްވުމަށް އެކުލަވައިލައިފައިވާ އިސްވާސިލުއެ އަމާޒުތަކަށް އަމާޒަކީ: 5 މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތްތަކަކީ ، މަސްވެރިކަމާއި ނަދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ފާ )1( އްގައި ބޭސްޑް މެނޭޖްމަންޓާއި، ޕްރިކޯޝަނަރީ އެޕްރޯޗް އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެ-އިކޯސިސްޓަމް ން؛ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ އުޫސލުތަކާ އެއްގޮތަށް ހިންގާ ހަރަކާްތތަކެއްކަން ކަށަވަރުކުރު އަދި އިޖުތިމާޢީ، ޙަޔަވީގުޅޭ ފާނަ މަސްވެރިކަމާއި އެ މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ވަސީލަތްތަކާ )2( ން؛ސިޔާސަތުތައް އެކުލަވައިލުލޫމާަތށް ބިނާކޮްށ ދީ މަޢުއިޤުތިޞާ ސަރވޭލަންސްއާ ބެހޭ ނިޒާމު ކުރުމާއިކޮންޓްރޯލް މޮނިޓަރކުރުމާއި ވިޔަފާރިފާނަ މަސްވެރިކަމާއި )3( ކުރުން ރިޕޯޓުތު އެއްކުރުމާއި މަޢުލޫމާތަންފީޛުކޮްށ، ފާނަ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރީގެ ؛ހަރުދަނާކުރުން ،ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުތަކަށް އިސްކަންދީ ތަރައްޤީކުރުމުގައި މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި ނަފާ )4( ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ހަމަހަމަކަމާއެކު ލިއްބައިދީ، އެންމެހައިމި މަސްވެރިކަމުގެ މަންފާ ތު ހޯދައިދިނުްނ؛ އަދި ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށް ފުރުޞަދިރިއުޅުމުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ނައިގެތުވެރިންނާއި އެންމެަހއި ފަރުދުންގެ މެދުގައި ފާމަޞްލަޙަ )5( މަސްވެރިކަމާމެދު ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުން.ފާނަ ކުރެވިފައި އެވަނީއެވެ.އި ޚުލާޞާގަ 1ލައިފައިވާ އިސްތިރާޖުތަކާއި ހަރަކާތްތައް ތާވަލް ވުމަށް އެކުލަވައިވާސިލުއަމާޒުތަކަށް ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260 ދަދު:އަ 49ވޮލިއުމް: 28 ވާ މުއްދަތު އަދި އެކަންކަން ތަންފީޛުކުރާނެ އިދާރާތައް އަޅައިފައިކާއި ހަރަާކތްަތާކއި ކަނޑަތައިސްތިރާޖު ލައިފައިވާވުމަށް އެކުަލވައިވާސިލު: އަމާޒުތަކަށް 1ތާވަލު ޕްރިޯކޝަނަރީ އެްޕރޯޗް އަދި ދެމެެހއްޓެިނވި ގޮެތްއގައި ވަސީލަްތތައް ބެލެެހއްޓުުމގެ ުއސޫލުތަާކ ،ބޭސްޑް މެނޭްޖމަންޓާއި -ަމސްެވރިކަމާ ުގޅުންުހރި ަޙރަކާތްތަކަކީ އިޯކސިސްޓަމް ،ދިެވހިާރއްޭޖަގއި ކުެރވޭ ފާނަ މަްސވެރިަކމާއި : 1އަމާޒު ން ކަަށވަރުުކރުން އެްއގޮތަށް ހިްނގާ ހަރަކާތްތަެކއްކަ ކުރާ ަފރާތްތައް ތަންފީޛު މުްއދަތު ހަރަކާތް އިސްިތރާޖު ތު ދިުނމަށްޓަކައި ުފރުޞަފާނައިގެ އާާބދީ އާާލވުމަށް 1.1 ދަިރމަިއވާ ައދި މުސްަތްޤބަލުަގއި ަދރިަމއިވާ ިހމާޔަތް ކުރުން އުުމރުފުަރއަށް ައރާނޭ މަސް ފާނަ ބިސްދޫކުަރން ޖަާމވާ ަޖާމވުންަތއް ހިމާޔަތްކޮށް، ފާަނިއގެ އާާބދީ 1.1.1 ތު ދިނުމަށްޓަަކއި ފާނަ ބިްސދޫކުުރމަށް ޖަާމވާ ފުރުޞައާލާުވމަށް ހިމާޔަތްކޮްށ ބެލެހެއްޓުން ، ސަަރޙަްއދުތައް ކަނޑަައޅައި ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ 1 ފެށިގެން ތެރޭަގއި o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ޖަާމވާ ހިމާޔަތްކުރާ ސަަރޙަްއދުަތއް ކަނޑަެއޅުުމގައި ފާނަ ބިްސދޫކުުރމަށް 1.1.2 ޮގތުން މުހިްނމު ޙަަޔވީސަަރޙަްއދުތައް ިހމެނޭހެްނ، ފާނަިއގެ ާއބާީދއަށް ިއދާާރތަކާއެކު ސަަރޙަްއދުތަކަށް ބެލުަމށް ކަމާުގޅޭ ަސުރކާރުގެ ވިލަެރސްކުރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމިނިސްްޓރީ އޮފް އެްނވަޔަަރންމަންޓ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ކުދި ފާނަ ބޭނޭ މިންަވރު ަމދުުކރުމަށް ފާަނއިގެ ބާވަތްތަުކގެ ތެެރއިން 1.1.3 ޭބނޭނެ ައދި އެކްްސޕޯޓުކުރެވޭނެ ަސއިޒް ލިމިޓްތަެކއް މުހިންމު ބާވަްތތައް ކަނޑަައޅައި ތަންީފޛުކުުރން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ 1 ފެށިގެން ތެރޭަގއި o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ާފނައަށް ައމާޒުކޮްށގެން ކުެރވޭ ،ބޭނުންޖެިހއްޖެ ހިނދެްއަގއި 1.1.4 މަްސވެރިަކމުގެ ިމންަވރާއި (ިއންޕުޓް ކޮންޓްރޯލް) މަސްޭބނޭނެ (އައުޓްޕުޓް ކޮންޓްރޯލް) ނުވަތަ އެކްސްޯޕޓުކުރެވޭނެ ިމންަވރު ކަނޑަެއޅުން ދުރު ާރސްތާ އަހަރު) 10 - 5( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 29 މަސްވެރިަކމާިއ، މާަޙއުލީ ނިާޒމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ފާނަިއގެ ާބވަތްތަުކގެ 1.1.5 ނެތި ހިނަގއިާދނެ ކަމުގެ ބިރު އާާބދީ ހީނަުރވެަފއިވާ ުނވަތަތެރެއިން އޮތް ާބވަތްތައް ބޭނުާމއި، އެާބވަތްަތއް އެކްސްޕޯޓުކުރުން މަނާކުުރން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 - 3( o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ މަސްވެރިަކމުން ފާނަިއގެ ާއާބދީއަށް ކުރާ ޭނެދވޭ އަަސރު (ފިޝިންގ 1.1.6 ޕްރެޝަރ) ކުޑަކުުރމަށްޓަކައި ފާނަ ަމސްެވރިކަން ކުރުުމގެ ލައިސަްނސް ދޫކުާރނެ ވަކި ައދަެދއް ކަނޑަެއޅުން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 - 3( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ އާލާތްތައް ާފނަ މަްސވެރިަކމުަގއި ޓާ ރައްޓެހިތިމާވެށް 1.2 ބޭނުންުކރުމަށް ާބރުުއޅުން މަސްވެރިަކމުަގއި ބޭުނންކުރާ އާލާތްތަކާ ގުޭޅގޮތުން މަްސވެރިަކމުގެ 1.2.1 ަފިއާވ ގަާވއިދުތަުކގައި ޤާނޫާނއި ެއޤާނޫުނގެ ދަށުން ަހދައި ވާ ކަންކަން ތަންީފޛުުކުރންައޅައިަފއިކަނޑަ ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ o ްސީޖީ –އެމް.އެން.ޑީ.އެފ ވައިފުޅި ނުވަތަ އެަފދަ ޭނާވލުމަށްޓަކައި ޕްރެަޝރަިއޒްކޮށްފައި ހުްނނަ 1.2.2 ޭބނުންކުރާ އެްއވެސް ވައި ބޭނުންކޮްށގެން ފެުނގެ އަީޑގައި ުއޅުމަށް އާލާތެއް ޭބނުންކޮްށގެންާނއި ދިއްަލިއގެްނ ބުިޅގަނޑު ައުޅވަިއގެން ފާނަ ހިފުން މަނާކޮށް، އެަކން ތަންފީޛުުކރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ 1 ފެށިގެން ތެރޭަގއި o ީމިނިސްްޓރ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ o ްސީޖީ –އެމް.އެން.ޑީ.އެފ ބިސްދޫކުުރމަށް ޖަާމވެަފއިވާ ާފނައަށް ަދގަނޑު ޖެހުން ައދި ުބޅިަގނުޑ 1.2.3 އަުޅވަިއގެން ފާނަ ހިފުން މަނާކޮށް، އެަކން ތަންފީޛުކުުރން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ 1 ފެށިގެން ތެރޭަގއި o ީމިނިސްްޓރ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ o ްސީޖީ –އެމް.އެން.ޑީ.އެފ ގެ މަސްެވރިކަން ބަލަަހއްޓައި އެ މަްސވެރިަކމު ފާނަ 1.3 ގުޭޅގޮތުން މަްސވެރިކަން ވަސީލަތްަތއް ިޙމާޔަތްކުުރމާ ގުޅޭ ސަަރޙަްއދީ ައދި ބެލެެހއްޓުމާ ،ރާަވއި، ހިްނގައި ުކގައި އިްސ ދައުެރއް ތަަޖމްޢިއްޔާ ބަިއމަލްައޤުާވމީ އަދާުކރުން ޭޅ ހިްނގައި ބެލެެހއްޓުާމގު ، ސްވައިޯއއެފްސީ އަދި ަމްސެވރިކަން ާރވައި 1.3.1 ަޖމްިޢއްޔާ ޖަމާޢަތްތަުކގެ ބަިއމަލްައުޤވާމީސަަރޙަްއދީ ައދި މާ ުގޅޭ ކަންކަުމގައި ސައިންޓިފިކް ައދި ަމސްެވރިކަން މެޭންޖކުރު ިރވުން މަލީގޮތުން ބަިއވެޢަ ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 30 ފާނައިގެ އާބާީދއަށް ަމސްެވރިކަުމން ކުރާ 1.4 އަަސރުކުޑަކުުރމަށް އެުކއަކަލްޗަރ ކޮށްެގން ފާނަ އާލާ ކުރުން ޕްރޮމޯޓްުކރުން އެކުއަކަލްޗަރ ހަރަކާތްތައް ހިންުގމަށް ަމގުފަހިކޮށްިދނުުމގެ ގޮތުން 1.4.1 ން ެފސިލިޓީއެއް ޒް ހެޗަީރއަާކއި، ޑިޮމްނސްޓްރޭޝަސްޕީޝީ-މަލްޓި ކޮށް ހިްނގުން ޤާިއމު ދުރު ާރސްތާ އަހަރު) 10 - 5( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ އާްމަދނީ ހޯދާނެ އެެހން ގޮތްަތއް ފާނަ މަސްވެރިންނަށް 1.4.2 ައއުޓް ފާމްތަކެއް -ގްރޯފާނަ ހޯދަިއދިުނމަށްޓަކައި ރަްށރަުށގެ ފަޅުަގިއ ފޯރުކޮްށދިުނންކުުރމަށް އެހީެތރިކަން ޤާިއމު މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 - 3( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ލުަމށް އިސްކަްނދިުނން ިބނާކޮށް ސިޔާސަތުަތއް އެުކލަވައިލޫމާތަށްދީ މަޢުއިޤުިތޞާއަދި ިއޖުތިމާޢީ ،ޙަަޔވީފާނަ ަމސްެވރިކަާމއި އެ ަމސްެވރިކަމާ ުގޅުންުހރި ަވސީލަތްތަކާ ުގޅޭ : 2އަމާޒު ތަންފީޛުކުރާ ަފރާތްތައް މުްއދަތު ހަރަކާތް އިސްިތރާޖު ލެވެނީ ަކމާ ުގޅޭ ސިާޔސަތުތައް އެކުލަަވއިފާނަ މަސްވެރި 2.1 ތުގެ ަމޢުލޫމާދީ ިއޤުތިޞާ ައދި ިއޖުތިމާޢީ ،ޙަޔަވީ ތުގެ ަމއްޗަށް މަޢުޫލމާ ނިޒާމާ ގުޅޭ މާަޙއުލީއިތުރުން ތު މަޢުލޫމާރުކުުރމަށްޓަކައި އެަފދަ ބިނާކޮށްކަން ކަށަވަ އެއްުކރުމަށް ކުެރވޭ ަމސައްކަތް ަހރުދަާނކުރުން ކައި ދުަތއް ދެެނގަތުަމށްޓަސަަރޙައް ފާނަ ބިސްދޫކުުރމަށް ޖަާމވާ ިއތުރު 2.1.1 ލީލުތައް ކުިރއަށް ގެްނިދއުން ތަޙު މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 - 3( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ފާަނއިގެ ާއާބދީައށް އަންނަ ަބދަލުތައް ެދނެގަުތމަށްޓަކަިއ ދިވެހިާރއްޭޖގެ 2.1.2 ަޤއުމީސައިޒް ސާމްޕަލް ެނގުމަާށއި ައދި ސާޭވ ކުރުމަށްޓަކައި ޕްޮރްގރާމްަތްއ ހިންގުން ފެންވަުރަގއި މޮނިޓަިރންގ ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ މަސްެވރިކަުމގެ މަޢުލޫމާާތއި ފީލްޑް ސާވޭ ތަކުން ލިބޭ މަޢުޫލމާތުގެ 2.1.3 ދުަތކާއި މަްސވެރިަކމުގެ ަސރަަޙއް އަލީަގއި މަްސެވރިކަންކުރާ މޫސުންަތއް ދެެނގަތުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 31 ުދގެ ަސަރޙައް ެހދިޮބޑުވާ ގޮާތއި، ދިުރޅޭ ދަތުރުކުރާ ގޮާތއި، ފާނަ 2.1.4 އަޮތޅުތަކުގެ ެމުދގައި ުއޅޭ އަތޮޅުތަުކގެ ތެޭރގައްާޔއި ކުޑަބޮޑު މިާނއި، މަށް ލީލުކުރުަތޙުގުޭޅގޮތުން ފާނަިއގެ އާާބދީަތއް ުގޅިލާމެހިަފއިވާ ިމްނވަރާ ފާނަ ޓެގްކުރުން ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ދުތައް ިހމާޔަތްކުުރމުގެ ސަަބުބން ަސަރޙައް ފާނަ ބިސްދޫކުުރމަށް ޖަާމވާ 2.1.5 ހިމާަޔތްކޮށްފައިވާ ސަަރޙަްއދުތައް ،ކުރާ ފައިދާ ވަޒަންުކރުމަށްޓަކައި ގަާވިއދުން މޮނިޓަރ ުކރުން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 - 3( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ އަދި އިޖުިތމާޢީދިވެހިާރއްޭޖގައި ކުެރވޭ ފާނަ މަްސވެރިަކމުގެ 2.1.6 ދީ މަޢުޫލމާތު ހޯުދމަށް ާސވޭ ކުރުން.އިޤުިތޞާ ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްއެން.ބީ.އެސ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ކުރުން ަހުރދަނާކުުރން ރިޕޯޓުފާނަ މަްސވެރިަކމާއި ވިޔަފާީރގެ ަމޢުލޫމާތު އެއްުކރުާމއި ،ކޮންޓްރޯލްުކރުާމއި ސަރވޭލަންްސއާ ބެހޭ ިނޒާމު ތަންީފޛުޮކށްފާނަ ަމސްެވރިކަާމއި ވިޔަާފިރ މޮނިޓަރކުުރމާއި : 3އަމާޒު ކުރާ ަފރާތްތައް ތަންފީޛު މުްއދަތު ހަރަކާތް އިސްިތރާޖު ަހރުަދނާ ވިޔަފާީރގެ ހަރަކާތްތައް މަސްެވރިކަާމއި ފާނަ 3.1 ޓުންމޮނިޓަރކޮށް ބެލެހެއް ނިޒާެމއްގެެތެރއިން ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް ފާނަ ަމްސވެރިކަން ކުރާ އުަޅނދުފަަހރު ލައިަސްނސް 3.1.1 ކުރުން ތަންީފޛު ،ަހރުަދނާކޮށް ކުރުުމގެ ނިޒާމު ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ޕްރޮސެސްކުރާ ފަރާތްަތްއ ލައިސަންސް ކުުރުމގެ ނިޒާމު ފާނަ 3.1.2 ކުރުން ތަންީފޛު ،ހަރުަދނާކޮށް ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްޑީއޭ .އެފް.އެމ ިރސޯޓުތަކަށް ކުރާ ފަރާތްތަކަށާއި އެްކސްޕޯޓު ފާނައިގެ ބާަވތްތައް 3.1.3 ިވއްކާ ފަރާތްަތއް ލައިސަްނސް ކުރުުމގެ މެުދވެިރއެްއގެ ޮގތުން ުކރުން ާޤއިމުނިޒާެމއް ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ 1 ފެށިގެން ތެރޭަގއި o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 32 ކެޔޮޅު] ގައި ފާނަ - ފިޝަރީޒް އިންފޮޭމޝަން ިސސްޓަމް[ 3.1.4 ގާ ަތއް ހިންތްހުރި ހަރަކާމަްސވެރިަކމާއި ަމްސވެރިކަމާ ގުުޅން ވޭނެ އިްނތިޒާުމ ހަމަޖެްއސުން ރީ ވެ ަރޖިސްޓަ ފަރާތްތައް ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ 1 ފެށިގެން ތެރޭަގއި o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ތު މަޢުލޫމާފާނަ މަސްވެރިކަާމއި ވިޔަާފިރއާ ުގޅޭ 3.2 ުކރުން ާޤއިމުއެއްުކރެޭވނެ ހަރުަދނާ ނިޒާެމއް މަްސދަތުުރގައި ހިފި ފާނަ މަސްވެރިކަން ކުރާ ަފާރތްތަކުން 3.2.1 އެ ާބވަތްތަކުގެ މިްނވަާރިއ (ކެޗް) އަދި އެ ބާވަތްަތއް ،ބާވަތްތަާކއި ހިފުމަށް ކުެރވުނު ހޭަދއިގެ (އެަފރޓް) މަޢުލޫމާތު ހިެމނޭގޮތަށް ަނގަަހއްޓައި، ުމގެ ނިޒާމުޅު ހުށަހެރިޕޯޓްަމސް މިނިސްްޓރީއަށް އްޙަަކން މަްސވެިރން ފޮނުާވ މަޢުލޫމާތުގެ ޞަ ފޮތް މެުދެވރިކޮށް ލޮގް އިތުުރރުކުުރމަށް މަްސެވރިން ހޭލުންތެިރ ކުރުމުގެ ޕްޮރްގރާެމއް ހިންގުން ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްކައުންސިލްތައް ލޯކަލ ލުން މަސް ަގނެފަިއވާ ގޮުތގެ ތަފުސީފާނަ ޕްރޮސެސްކުރާ ފަރާތްތަކު 3.2.2 ުމގެ ނިާޒމު ހަުރދަނާކޮށް، ހުަށހެޅު(ޕާރޗޭސް ރިޕޯޓު) މިނިސްްޓރީއަށް ތަންފީޛު ކުރުން ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ ހަރަކާތްެތރިވާ ފަާރތްތައް ަމްސ ގޮތުން މެުދެވރިެއއްގެ ފާނަ ވިއްކުމަށް 3.2.3 (ޕާރޗޭސް ރިޕޯޓު) މިނިސްޓްީރއަށް ތަުފސީލުގަނެަފއިވާ ގޮތުގެ ކުރުން ލާިޒމުހުށަހެޅުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން އަހަުރުދވަހުގެ 1 ފެށިގެން ތެރޭަގއި o ީމިނިސްްޓރ o ީއެމް.އޯ.ޓ o ީއެމް.އޯ.އީ.ޑ ކުރާ ފަރާތްތަކުން ފާނަިއގެ ބާަވތްތައް ގަނެފަިއވާ ގޮުތގެ އެކްސްޕޯޓު 4.2.3 ހުށަެހޅުުމގެ ނިާޒމު(ޕާރޗޭސް ރިޕޯޓު) މިިނސްޓްރީއަށް ތަފުސީލު ހަރުަދނާކޮށް، ތަންީފޛު ކުރުން ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ ކުރާ އެްކސްޕޯޓު އި،ނަަގހައްޓަ ދޫކުރުމުގެ ިނޒާމު ކެޗް ސެޓުފިކެޓު 3.2.5 ށްފަިއވާ ކެޗް ފާނަިއގެ ކޮންމެ ޝިޕްަމންޓަކާ އެކު ިމނިސްޓްރީން ދޫކޮ ކަން ޔަީޤންކުރުން ކެޓެއް އޮތްސެޓުފި ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 33 މަސްވެރިކަާމއި ަމސްެވރިކަުމގެ ވިޔަފާރި ފާނަ 3.3 ބެލެހެއްޓުމާ ގުޅޭ ގަާވިއދުތަކަށް ޢަމަލުުކރަމުން ގެްނދާކަން ކަށަަވރުކުރުުމގެ ޮގތުން މޮިނޓަރކޮށް ކުރުން ާޤިއމުކުެރވޭނެ ަހރުަދނާ ނިޒާެމއް ތަންފީޛު ކުރުމަށް ަސރުކާުރގެ މޮނިޓަރ އެްކސްޯޕޓުމަހުގެ އުެފއްދުންތަުކގެ 3.3.1 އިާދރާތަކާ ުގޅިެގން މަަސއްކަތް ކުރުން ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ޭއެމް.އެފް.ޑީ.އ o ާމީރ ިވސްގެ އޮިފޝަލުންާނއި އެހެިނހެން މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަްމސް ަސރ 3.3.2 ކޮްށެގން ފާނައިގެ ބާވަްތތައް ާޚއްޞަ އޮިފސަުރންނަށް ޛީތަންފީ ަތއް ހިްނުގންނެ ގޮތުގެ ަތމްރީނުދެެނގަންނާ ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ފާނަ ުކރެވޭ ފިަޝރީޒް ރޭްނޖަުރން މެުދވެރިކޮށްާޤއިމުރަށްރަށުަގއި 3.3.3 ލެހެއްުޓމާ ބެ ރާވަިއ، ހިްނގައި،މަްސވެރިަކމާއި ަމްސވެރިކަުމގެ ވިޔަާފިރ މަލުކުރަުމން ގެްނދާކަން ކަށަަވރު ކުރުން ގުޅޭ ގަާވއިުދތަކަށް ޢަ ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ާރވަިއ، ހިްނގައި، ފާނަ މަސްވެރިަކމާއި މަްސވެރިަކމުގެ ވިޔަފާރި 3.43. މަލުުކރަމުން ގެންދާަކން ކަށަވަރު ޢަގުޅޭ ގަާވިއދުތަކަށް ބެލެހެއްޓުމާ އި ަމްސވެރިކަުމަގއި ަހރަކާތްތެިރވާ ުއޅަނދުަފހަރާ ފާނަކުރުމަށްޓަކައި އަދި ކުަގއްާޔއިަބނަދރުތަކިރުވާ މަސްއި ފާނަ ޕްރޮސެސް ުކރާ ތަންތަނާ ތައް ަހމަެޖއްުސން ެރޭވނެ އިންތިާޒމުވަިއެގބަނަދރުތަުކގައި ިއންސްޕެކްޓްކު ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ލް މޮނިަޓރިންގ ސިސްޓަމް (ވީ.އެމް.އެސް) ކޮށްަފއިވާ ވެސަޤާއިމު 3.3.5 ފަިއވާ ުފޅާކޮށް، ފާނަ މަްސެވރިކަން ކުރުމަށް ލަިއސަންސް ދޫކޮށްއިތުރަށް ހުރިހާ ުއޅަނދެްއގައި ވީ.ެއމް.ެއސް ޤާިއމު ކުރުން ދުރު ާރސްތާ އަހަރު) 10 - 5( o ީމިނިސްްޓރ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ o ްސީޖީ –އެމް.އެން.ޑީ.އެފ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 34 ިދރިުއޅުުމގެ ފެްނވަރު ރަނގަޅުުކރުަމްށ ،ދިވެިހ ަރއްޔިތުްނނަށް ހަމަަހމަކަާމއެކު ލިްއބަިއދީ ެއންމެަހއިމި މަްސވެރިަކުމގެ ަމންފާ ،އުޫސލުތަކަށް އިސްކަްނދީފާނަ ަމްސވެރިަކމާއި ވިޔަާފރި ތަަރއްޤީުކރުުމަގއި ލާަމރުކަޒީ : 4އަމާުޒ ތު ހޯަދިއދިނުން ފުރުޞަ ކުރާ ަފރާތްތައް ތަންފީޛު މުްއދަތު ހަރަކާތް އިސްިތރާޖު ފާނަ މަސްވެިރން އާްމދަނީ ޯހާދނެ އެހެނިހެން ގޮތްތައް 4.1.1 ިލބޭ މަންފާ އިުތރުކުުރން ށްުމޖްތަމަޢުތަކަފާނަ މަސްވެރި 4.1 މަށް ހޯދަިއދިުނމަށްޓަކައި އެުކއަކަލްޗަރ ކޮށްެގން ފާނަ އާލާ ކުރު އެހީތެިރެވދިނުން ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ކުެރވިފަިއވާ ބެނެފިޓް ކޮްށެގން ތަޢާރުފުާޚއްޞަމަސްވެރިްނނަށް 4.1.2 ސްކީމްތަުކގައި ފާނަ ަމސްެވރިކަން ކުާރ ފަރާތްތައް ަބއިެވިރވުމަށް ާބރުެއޅުން ،އެހީތެރިަކން ފޯރުކޮށްދީ ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ ގެ ުއފެއްދުްނތައް ފާނައި ފާނަ މަސްެވރިކަާމއި 4.2 ެއއުެފއްދުންަތއް ާބޒާރަށް ނެރުމަށް ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ނަފާ އިތުރުުކރުން އެހީެވދީ، ފާނަ މަސްވެރި ރަްށރަުށގައި އަގު އެއްުކރި މަުހގެ އުފެްއދުންަތއް ފުާޅ 4.2.1 ތުަތއް ހޯަދއިދިުނުމގެ ގޮތުންުފރުޞަކޮށް އައު ވިޔަާފރީގެ ކަަމށް ބޭނުްނވާ ލުމުަގއްޔާއި މިރިަކމުގެ ކޯޕަރޭިޓވްތައް އެކުލަަވއި މަްސވެ ލޯނު ހޯދުުމގައި އެހީތެިރެވދިނުން މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 - 3( o ީމިނިސްްޓރ o ީއެސް.ޑީ.އެފް.ސ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ ދީ ަމންފާ އިޤުިތޞާ މާރކެޓްތައް މެުދވެރިކޮށްފާނައިގެ އިތުރު 4.2.2 ކުރާ މަްސެވރިން އިނާ ންވިޔަާފރިެވރިއެްކސްޕޯޓަރުްނނާއި އިތުރުުކރުމަށް ްށދިުނންމަަސއްކަތަށް އެހީެތރިކަން ފޯރުކޮ ދުރު ާރސްތާ އަހަރު) 10 - 5( o ީމިނިސްްޓރ o ީއެމް.އޯ.އީ.ޑ ުތވެރިން ދެެނގަނެ، މަޞްަލޙަފާނަ މަސްެވރިކަުމގެ 4.3 ލުުމަގއްޔާއި ިނންމުންަތއް އެކުލަަވއިސިޔާސަތުަތއް ނިންުމމުަގއި އެ ފަރާތްތަުކގެ ަބއިެވިރުވން ޔަޤީންކުުރން ފާނަ މަސްވެރިަކމަށް ަބރޯާސވާ ފަރާތްތައް ދެނެަގތުމަށްޓަކައި 4.3.1 ން އެކުލަަވއިލަިއ، އަދާަހމަކޮށް ބެލެހެއްޓުަތެރއް މަްސވެރިްނގެ ދަފު ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ މަސްެވރިކަން މެޭނޖްކުުރމުގެ ިފޔަވަޅުަތއް ކަނަޑއަުޅމުަގއި ފާނަ 4.3.2 ވުން އިުތރުކޮށް ުތވެިރންގެ ބަިއވެރި ަމޞްލަޙަމަްސވެރިަކމުގެ ޔާާލއި ލަފާ ހޯދުން އެފަރާތްތަުކގެ ޚި ކުރާ ުދވަުހން ތަންފީޛުޕްލޭން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްކައުންސިލްތައް ލޯކަލ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 35 ޖަމްޢިއްޔާ ަޖމާޢަތްަތއް ައދި ،މުޖުަތމަޢުތަކާއި ފާނަ މަސްވެރި 4.3.3 ނާޢަުތގައި ަހރަކާްތތެރިވާ ފަާރތްތަކާއެކު ގާުތން ޞިފަތުރުެވރިކަުމގެ މަަސއްކަތްކުރުން ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރާ ުދވަުހން ފެށިގެން o ީމިނިސްްޓރ o ްލޯކަލް ކައުންސިލްތައ o ީއެމް.އޯ.ޓ ުތވެރިްނނާއި ެއންެމހައި ފަުރދުންގެ މެުދގައި ފާަނިއގެ ވަީސލަތްތަކާއި ފާނަ މަްސވެރިަކމާެމދު ހޭލުްނތެރިކަން އިުތރުކުރުން މަޞްަލޙަ: 5އަމާޒު ކުރާ ަފރާތްތައް ތަންފީޛު މުްއދަތު ހަރަކާތް އިސްިތރާޖު ުދގައި ާފނަ މަްސވެރިކަން ިއޤުިތޞާދިވެހިރާްއޖޭގެ 5.1 ހިއްާސވާ މިްނަވރާއި، ފާނަ މަްސވެރިަކމާއި ެބހޭ ތު ފޯރުކޮްށދީ އާްނމުން ހޭލުންެތރިކުުރވުން.މަޢުލޫމާ ަލވައިަލއި ތު އެކުމަޢުލޫމާއަންނަނިވި ކަންކަން ހިެމނޭޮގތުން 5.1.1 މުޖުަތމަޢަށް ފޯރުކޮށްިދނުން: ؛ފާނަިއގެ ވަސީލަތްތަުކގެ ހާލަތު • ؛ތުމަޢުލޫމާ ފާނަ މަްސވެރިަކމާ ބެހޭ • އަިދ ؛ އެްކސްޕޯޓުފާނަިއގެ ވިޔަފާރި އާއި • ފާނަ މަްސވެރިަކމުން ިދވެހިާރއްެޖއަށް ިލބޭ މާލީ މަންފާ • ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 - 1( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީމިނިސްްޓރ o ީއެމް.އޯ.އީ.ޑ o ާމީރ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ްއެން.ބީ.އެސ ފާނައިގެ ވަސީލަތްަތއް ައދި ފާނަ މަްސވެރިކަން ކުުރުމގައި 5.1.2 ކުރަްނޖެހޭ އެްނމެ ރަނގަޅު މިންަގނޑުތަކާ (ބެސްޓް ޕްރެކްޓިސް) ޢަމަލު ުތތައް ތައްާޔރުކޮށް މަޢުލޫމާގުޭޅގޮތުން ހޭލުންެތރިކުުރމުގެ ފޯރުކޮށްދިުނން ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 – 1( o ީމިނިސްްޓރ o ައި އެމް.އެމް.ާއރް.އ ، މަސްވެރިްނނާިއ، ވިޔަފާިރެވިރންނާއި، ްޕރޮެސސްކުރާ ފަރާތްަތއް 5.1.3 އޮފިސަުރން ަގވާިއދުތަކަށް ީޛ ކުރާ ފަރާްތތައް ައދި ތަންފީ އެކްސްޕޯޓު ަތއް، ައދި އަހުލުެވރިކުުރވުމަށް މަަސއްކަތު ަބއްދަުލވުންތަާކއި، ތަްމރީނު ކެމްޕޭނުތައް ހިްނގުން ކުރު ރާސްތާ އަހަރު) 3 – 1( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ްމޯލްޑިްވސް ކަސްޓަްމސް ސަރވިސ o ްއެމް.ޕީ.ެއސ o ްސީޖީ –އެމް.އެން.ޑީ.އެފ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 36 ނިޒާުމަގއި މާަޙއުލީކިޔަވާކުދިންާނއި އާްނމުންނަށް އަމާޒުކޮްށގެން 5.1.4 ފާނަިއގެ ބާަވތްތައް ައދާކުރާ މުހިްނމު ަދއުރާ ެމދު ހޭލުންތެރިުކރުން ރާސްތާ ކުރު އަހަރު) 3 – 1( o ީމިނިސްްޓރ o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ o ީއެމް.އޯ.އ ސިޓިޒަން ސައިންސް ޕްޮރްގރާމްަތއް މެުދެވރިކޮށް 5.2 އުލާއި ަވސީަލތްތަކުގެ ތީ ާމޙަ ުޤދުރަކަނޑުފަުޅގެ އަުގވަަޒންކުރުަމށް ބާުރއެުޅން ކޮށް ފޮނުވޭނެ ރިކޯޑުގެ ފޮޓޯ އަދި އޮބްޒަޭވޝަނަލް ޑޭޓާ ބާވަތްތަކު ފާނައިގެ 5.2.1 ކުރުން ޤާިއމުފަދަ ސިޓިޒަން ަސއިްނސް ޕްރޮްގރާެމއް މެދު ާރސްތާ އަހަރު) 5 – 3( o ިއެމް.އެމް.ާއރް.ައއ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49 ވޮލިއުމް: 37 : މެނޭޖްކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައ6ްބާބު ކެވެ. މިގޮތުން، ފާއިތުވި ީދ ހަރަކާތެއިޤުތިޞާބޮޑު އިދާ ފާނައިގެ މަސްވެރިކަމާއި ވިޔަފާރިއަކީ ދިވެހިންނަށް އޭގެ ފަ ކަނޑުމަހުގެ ށް ަބލާއިރު، އަކޮށްގެން ލިބުނު އާމްދަނީ އެކްސްޕޯޓުތައް އުފެއްދުން މަހާއި މަހުގެއަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ވަނަ ބާބުގައި 2ނީ ފާނައިގެ ބާވަތްތަކުންނެވެ. މި ޕްލޭންގެ އާމްދަނީއެއް ލިބިފައިވައެންމެ ބޮޑު ބާވަތްތައް ފިޔަވައި، އަސާސީ ދައުރެއް ން ދެމެހެްއޓުުމގައިތަާށއި އުފެއްދުންތެރިކަޞިއްޙަނިޒާމުގެ މާޙައުލީފާހަގަކޮށްފައިވާ ފަދަިއން، ާފނަައކީ މުހިންމު ތަކުގެ މަންފާއަށް، މި މުސްތަޤުބަލުގެ ޖީލު ތުވެރިންނާއި،މަޞްލަޙަވެރިކަމުގެ ަމސްމި އަދާކުރާ ބާވަތެކެވެ. ވީމާ، ގައި ބަލައިގަނެަފއިވާ އުސޫލުތަކާއި، ފެންވަރު ބައިމަލްައޤުވާމީމަްށޓަކައި، ބެލެހެއްޓުވަސީލަތް ދެމެހެއްޓެނިވިގޮތެއްގަިއ މިގޮތުން، މި ޕްލޭންަގިއ ވެ.ކަމެކެމުހިންމުމަކީ ތަާޢރުފުކުރުބެލެއްޓުމުގެ އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެކަށީގެންވާ ވަގުތުގައި ފިޔަވަޅުތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ. ނެކުރުމަށްޓަކައި އަޅާސިލުތައް ހާ އިސްތިރާޖުވާ އަމާޒުތަކާއިއަޅައިފައިކަނޑަ ލަފާދޭ ކޮމިޓީއެއް އުފެއްދުންމިނިސްޓްރީއަށް 6.1 ބާދީ މެނޭޖްކުރުމަށް އަޅާެނ ާފނައިގެ އާ ،ފާނަ މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރި ބެލެހެއްޓުމާ ގުޭޅ ގޮތުންނާއި ފާނަ މަސްވެރިކަން ދެމެހެއްޓެނިވިގޮތެއްގައި ،ދިރާސާތައް ކުރުމާ ގުޅޭ ގޮތުންނާއިއިގެ ފާނަ ،ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅޭ ގޮތުންނާއި ކުރެވޭނެއެވެ. ޤާއިމުތަރައްޤީކުރުމަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާ ދިނުމަށްޓަކައި ލަފާދޭ ކޮމިޓީެއއް ބޭއްވޭނެއެވެ.އަދި ކޮމިޓީގެ ޖަލްސާތައް މަދުވެގެން އަހަރަކު އެއް ފަހަރު ކޮމިޓީ އެކުލަވައިލާނީ ތިރީގައިވާ މެންބަރުންގެ މައްޗަށެވެ. ؛)ކުރާ މަންދޫބެއް ފިޝަރީޒް ޑިޕާޓްމަންޓް ތަމްސީލުމިނިސްޓްރީގެ މުޤައްރިރު ( (ހ) ؛އްކުރާ މަންދޫބެ ތަމްސީލުއެމް.އެމް.އާރް.އައި (ށ) ؛މަންދޫބުން 3ކުރާ ތަމްސީލު ފާނަ މަސްވެރިން (ނ) ؛މަންދޫބުން 2ކުރާ ކުރާ ފަރާތްތައް ތަމްސީލު އެކްސްޕޯޓު ފާނަ (ރ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49 ވޮލިއުމް: 38 މަންދޫެބއް؛ 1ކުރާ މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓް ތަމްސީލު (ބ) މަންދޫބެއް؛ 1ކުރާ އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ތަމްސީލުމިނިސްޓްރީ އޮފް (ޅ) މަންދޫބެއް؛ 1ކުރާ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް ތަމްސީލު (ކ) މަންދޫބެއް؛ 1ކުރާ ލޯކަލް ގަވަރންމަންޓް އޮތޯރިޓީ ަތމްސީލު (އ) މަންދޫބެއް؛ 1ކުރާ މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް ތަމްސީލު (ވ) މަންދޫބެއް؛ 1ކުރާ މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް ތަމްސީލު (މ) ކުރާ ޖަމްޢިއްޔާއެއް ތަމްސީލުރީ ކޮށްފައިވާ ކަމާގުޅޭ ރަޖިސްޓަދިވެހިރާއްޖޭގައި (ފ) އަދި މަންދޫބެއް؛ 1 .ފާނައިގެ ބާވަތްތަކާއި ފާނަ މަްސވެރިކަން ދިރާސާ ކުރާ ސައިންސްވެރިއެއް (ދ) ޝައުޤުވެރިކަން ފާޅުކުރުމަށް ހުޅުވައިލައި މިނިސްޓްރީން އަންނަނިވި ފަރާްތތައް ކޮމިޓީއަށް ކުރިމަތިލުމުގެމީގެ ތެރެއިން އާންމުކޮށް އަންގައި އިޢުލާން ކުރެވޭނެއެވެ. ؛ންކުރާ މަންދޫބު ވެރިން ތަމްސީލުފާނަ މަސް (ހ) އަދި ؛މަންދޫބުން 2ކުރާ ފަރާތްތައް ތަމްސީލު ކުރާ އެކްސްޕޯޓުފާނަ (ށ) .ރީ ކޮށްފައިވާ ކަމާގުޅޭ ޖަމްޢިއްޔާރަޖިސްޓަދިވެހިރާއްޖޭގައި )ނ( ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިެމނޭނެއެވެ. ގެތަކުލިއްޔަތުކޮމިޓީގެ މަސްއޫ މާުތ އެކުލެވޭ ރިޕޯޓުތައް ފާނަ މަސްވެރިކަމާގުޅޭ ފަންނީ އަދި އެހެނިހެން މަޢުލޫ (ހ) ކުރުން؛މުޠާލިޢާ ފެންވަރުގައި ފާނަ މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ ބައިމަލްއަޤުވާމީސަރަޙައްދީ ނުވަތަ (ށ) ފެންވަރުގައި ތަންފީޛުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ޤައުމީވިޔަފާރި މެނޭޖްކުރުމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާ ދިނުން؛ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49 ވޮލިއުމް: 39 ގެ ތަފުސީލު މި ޕްލޭން ތަންފީޛު ކުރެވޭ މިންވަރު ބެލުމާއި ޕްލޭން ތަންފީޛު ކުރެވޭ ގޮތު (ނ) ؛އަހަރަކު އެއްފަހަރު މިނިސްޓަރަށް އެރުވުން ފާނަ މަސްވެރިކަމާގުޅޭ ފަންނީ ރިޕޯޓުތަކުންނާއި ކަމާ ގުޅޭ ފަރާތްތަކާއެކު ބޭއްވޭ (ރ) މަސައްކަތު ބައްދަލުވުންތަކުން އަދި މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތަކުްނ ނެރެވޭ ނަތީޖާތަކާއި މުގެ ފިޔަވަޅުތަކާބެހޭ ގޮތުްނ ހުށަހެޅުންތަކާ ގުޅިގެން، ައޅަންޖެހޭ މެނޭޖްކުރު މިނިސްޓްރީއަށް ލަފާ ދިނުން؛ ައދި ކޮށް މުރާޖަޢާކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓްރީއަްށ މި ޕްލޭން ތަންފީޛުޮކށް، މުާޠލިޢާ (ބ) ލަފާދިނުން. ލައިސަންސް ކުރުން 6.2 ކުރުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބޭނުަމީކ ޤާއިމުމަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގައި ލައިސަންސްކުރުމުގެ ނިޒާމެއް މަސްވެރިކަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި އިޤުތިޞާދީގޮތުްނ މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތަކަށް ބަރޯސާވާ ފަރާތްތައް ބެލެހެއްޓުމެވެ. އަދި މަސްވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތް ތަރައްޤީކުރުމަށާއި އެއްކޮށް، މަސްވެރިކަމުގެ ތަފާސްހިސާބު ،ދެނެގަތުމާއި މަސްވެރިންނަށް ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ބޭުނންވާ މަޢުލޫމާތު މިނިސްޓްރީއަްށ ނިޒާމު އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ލިއްބައިދިނުމުގައި ލައިސަންސްގެ ކޮށް، މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ޤާއިމުމީގެ އިތުރުން މިފަދަ ލައިސަންސް ނިޒާމެއް އް ފަރާތްތައް އެނިޒާމްގެ ތެރެއިން ރަސްމީކޮށް ރިކޯޑުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ މަސްވެރިންނާއި މަހާއި މަހުގެ އުފެއްދުންތަ ތައްޔާރުކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް ރައްކައުތެރިކޮށްދީ އެފަރާތްތަކަށް ޙައްޤުވެގެންވާ އިޖުތިމާޢީ އަދި އިޤުތިޞާދީ ވެ. އަދި މިފަދަ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިްނ ފިޔަވަޅެއެއް ރައްކައުތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދިުނމަށްޓަކައި އެޅޭ އެންމެ މުހިންުމ ހަރާއި، އެއުޅަނދުތަކުގައި ހަރަކާތްތެިރވާ ކެޔޮޅުންނާއި ފަޅުވެރިންގެ މަޢުލޫމާތު އަދި މަހުގެ މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދުފަ އުފެއްދުންތައް އުފައްދާ ތަންަތނުގެ މަޢުލޫމާތު ބެލެހެއްޓުމަކީ ދިވެހިާރއްޖޭގައި ކުރެވޭ މަސްވެރިކަމަކީ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ފެްނވަރުގައި ބަލައިގަންަނ ބައިމަލްއަޤުވާމީސްވެރިކަމަކަށް ެހދުމަށާއި ރާވައި، ހިންގައި، ބަލަހައްޓަުމންގެންދާ މަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49 ވޮލިއުމް: 40 ގެ ތަރައްޤީމަސްވެރިކަމަކަށްވުމަށް ވެސް މުހިންމު ފިޔަވަޅަކަށް ވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން މަސްވެރިކަމުގެ ކުރެވޭނެއެވެ. ތައް ރޭވުމުގައިވެސް މިފަދަ ނިޒާމަކުން އެއްކުރެވޭ މަޢުލޫމާތުގެ ބޭނުންމަޝްރޫޢު މިގޮތުން، ފާނަ މަސްވެރިކަމާއި ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގެ ހަރަކާތްތައް ހަރުދަނާ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން މޮނިޓަރކޮށް ފާނަ މަސްވެރިކަމުގައްޔާއި ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގައި ،ބެލެހެއްޓުމަްށޓަކައި ލައިސަންސްކުރުމުގެ ނިޒާމު ދަށުން ވަމުންދާ އަންނަނިވި ފަރާތްތައް ލައިސަންސްކުރެވޭނެއެވެ. ހަރަކާތްތެރި ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް ފާނަ މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދުފަހަރު؛ (ހ) އަދި ފާނަ ޕްރޮސެސް ކުރާ އުޅަނދުފަހަރާއި ފެސިލިޓީތައް؛ (ށ) ފާނައިގެ ބާވަތްތައް ތަކަށް މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން ސޯޓުއެކްސްޕޯޓު ކުރާ ފަރާތްތަކަށާއި ރި (ނ) ވިއްކާ ފަރާތްތައް. ލައިސަންސްގެ މުއްދަތާއި ،އައުކުރުމާއި އަދި ބާޠިލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތާއި ،ދޫކުރުމާއި ،ލައިސަންސަށް އެދުމާއި ބެލެހެއްޓުާމބެޭހ ،ހިްނގައި ،ފީ އަދި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ަފރާތްތަކުން ޢަމަލުކުރަންޖެޭހނެ ގޮތް ފާނަ މަސްވެރިކަން ރާވައި މީގެ އިތުރުން، ފާނަ މަސްވެރިކަންކުރުމަށް ލައިސަންސް ދޫކުރެވޭ އެންމެހައި ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރެވޭނެއެވެ. ، ން އެކުލަވައިލައި ހިމެނޭ ަދފުތަރެއް މިނިްސޓްރީއުޅަނދުފަހަރާއި އުޅަނދުފަހަރުތަުކގެ ކެޔޮޅުންނާއި ފަޅުވެރީންގެ މަޢުލޫމާތު ބެލެހެއްޭޓނެއެވެ. އަދާހަމަކޮށް މަޢުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ބެލެހެއްޓުން 6.3 އެ މަސްވެރިކަމެއް ، އާބާދީގެ މިންވަރު ހިސާުބކޮށް، މަސްވެރިކަމުގައި ހިފާ މަހުގެ އާބާދީއަށް އަންނަމުންދާ ބަދަުލތައް ދެނެގަނެ މިންވަރެްއގައިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި މަސްވެރިކަމުގައި ބާނާ ކުރެވެނީ އާބާދީއަށް ގެއްުލން ނުވާ، ދެމެހެއްެޓނިވި ތައް ހިފުމަށް ކުރެވުނު ހޭދަ (އެފަރޓް) އާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށް ބާވަތް ބާވަތްތަކާއި އެބާވަތްތައް ާބނާ މިންވަރާއި، އެ ންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާ ކުރަނީ ބެލެހެއްޓުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ ތަފާސްހިސާބު ނެގުމުގައި އެ ފޮތް ނުވަަތ މަސް ރިޕޯޓެވެ. މަސް ރިޕޯޓަކީ މަސްވެރިކަމުގެ ކޮންމެ ދަތުރެއް ނިންމުމަށްފަުހ ލޮގްމަސްވެރިކަމުގެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49 ވޮލިއުމް: 41 ،ން ރާވައިއެ ދަތުރުގައި ހިފި ބާވަްތތަކާއި އެ ބާވަތްތައް ހިފުަމށް ކުރެވުނު ހޭދައިގެ (އެފަރޓް) މަުޢލޫމާތު، މަސްވެރިކަ ބަލަހައްޓާ ފަރާތްތަކަްށ ފޯރުކޮށްދޭ ނިޒާމެވެ. މީގެ އިުތރުން މަސްވެރިކަމުގައި ހޭދަ ކުރެވުނު ތެލުގެ މިންވަުރ ،ހިންގައި އެވެ. މީގެ އިތުރުން މަހާއި މަހުގެ ލޮގްފޮތް މެދުވެރިކޮށް ނެގެދުތައް ފަދަ އިތުރު މަޢުލޫމާތުވެސް ސަރަޙައްއަދި މަސް ބޭނި ގުޅޭ ގޮތުން ވެސް ތަފާތު މަޢުލޫމާުތ މިފަދަ އުފެއްދުންތަކުގެ ވިޔަފާރިއާ ،އް އުފައްދާ ފަރާތްތަކުންނާއިއުފެއްދުންތަ އެއްކުރެވެއެވެ. މި ހުރިހައި މަޢުލޫމާތަކީވެސް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެްއގައި މަސްވެރިކަން ކުރުމަށްޓަކައި އަދި މަސްވެރިކަމުގެ ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންކުެރވޭ މަޢުލޫމާތެވެ. ،ހިންގައި ،ލިިބދިނުމަްށޓަކައި، މަސްވެރިކަން ރާވައިނަފާ ދިގުމުއްދަތަކަށް ކޮށް، ޤާއިމުމިގޮތުން، ފާނަ މަސްވެރިކަމާއި ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކުރެވޭނެ ހަރުދަާނ ނިޒާމެއް ތު މިނިސްޓްރީއަށް ފޮނުވުން ލާޒިމުކުރެވޭނެއެވެ.އަންނަނިވި ފަރާތްތަކުން މަސްވެިރކަމުގެ މަޢުލޫމާ ހަރުން މި ޕްލޭންގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލައިސަންސް ލިބިގެން މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދުފަ • ؛ފޮތުގެ މަޢުލޫމާތު ފޮނުވުންމަސް ރިޕޯޓު ނުވަތަ ލޮގް ؛) ފޮނުވުންފާނަ ޕްރޮސެސްކުރާ ފަރާތްތަކުން މަސް ގަތް ގޮތުގެ ތަފުސީލު (ޕަރޗޭސް ރިޕޯޓު • ތަކަށް މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން ފާނައިގެ ބާވަތްތައް ރިސޯޓުއެކްސްޕޯޓު ކުރާ ފަރާތްތަކަށާއި • އަދި ؛ ވިއްކާ ފަރާތްތައް މަސް ގަތް ގޮތުގެ ތަފުސީލު (ޕަރޗޭސް ރިޕޯޓު) ފޮނުވުން ގޮތުގެ ފާނައާއި ފާނައިގެ އުފެއްދުންތައް އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކުން މަސް ގަނެފައިވާ • ތަފުސީލު (ޕަރޗޭސް ރިޕޯޓު) ފޮނުވުން. ސައިޒް ލިމިޓްތައް 6.3 ފާނައަކީ އޭގެ ޙަޔަވިއްޔާތުގައި ޚާއްޞަ ސިފަތަކެއް އެކުލެވޭ ބާަވެތއްގެ މަހެކެވެ. ފާނައިގެ ގިނަ ބާަވތްތަކަކީ އުމުރުގެ ވަކި ލަހުން ބޮޑުވާ އަދި ލަހުން ފުރާވަރަށް އަރާ ،ދިގު މަހަކަށް ބަދަލުވާ، އުމުރު ފިރިހެންހިސާބަކުން އަންހެން މަހަކުން ބާވަތްތަކެކެވެ. ފާނައިގެ ިކބައިަގއި ހުންނަ މިފަދަ ސިފަތަކުގެ ސަބަބުން ެބލެހެއްޓުމެއް ނެތި ައދި މެނޭޖް ކުރުމެއްނެތި ށް ކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، މިފަދަ އަސަރުތައް ކުރާ މަސްވެރިކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފާނައިގެ އާބާދީއަށް ވަރަށް އަވަހަ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49 ވޮލިއުމް: 42 ތު ދިނުމަށްޓަކައި ފާަނ ފުރުޞަފާނައިގެ އާބާދީ އާލާވުމަށް ، ކުޑަކޮށް، ކުދި ފާނަ ބޭނޭ މިންވަރު ނިސްބަތުން މަދުކޮށް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ އެމް.އެމް.އާރް.އައިގެ ފަހުގެ ބޭނޭނެ ވަިކ ސައިޒް ލިމިޓްތަކެްއ ކަނޑައެޅުމަކީ މުހިންމު ކަމެެކވެ. އަކީ ފުރާވަރަްށ ނާރާ ކުދި ފާނައެވެ. އަދި ެއންމެ އާންމުކޮށް ބާާނ 70ގޮތުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ާބނާ ފާނައިގެ % ައކީ ފުރާވަރަށް ނާރާ ސައިޒުގެ ކުދި ފާނައެވެ. ފާނަ 90ފާނައިގެ ބާވަްތތަކަށް ަބލައިލާިއރު، ބާނާ ާފނައިގެ % ސްވެރިންގެ ކުރިމަގު ބިނާވެފައިވަނީ ުދޅަހެޔޮ ފާނައިގެ އާބާދީއެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން، ފާނަ މަ ،މަސްވެރިކަމާއި ތުދިނުމަށާއި ފާނަ މަސްވެރިކަމުގެ ވަސީލަތްތަކުގެ ފައިދާ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ދިގު ފުރުޞަފާނައިގެ އާބާދީ އާލާވުމަށް ންމެ ކުޑަ ސައިޒްތަކެއް ޤާއިމުކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމަކެވެ. މުއްދަތަކަށް ލިއްބައިދިނުަމށްޓަކަިއ ފާނަ ބޭނޭނެ އެ މިގޮތުން، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފަިއވާ ގޮތުގެ މަތިން ފާނައިގެ ވަިކ ބާވަތްތައް ބޭނޭެނ އަދި އެކްސްޕޯޓުކުރެވޭނެ ސައިޒް ބާވަތެއް އެއްވެސް އިގެ އެއްެވސް ފާނަ ،ލިމިޓްތަކެއް ކަނޑައެޅިގެން ދާނެެއވެ. އަދި ކަނޑައެޅޭ ސައިޒް ލިމިޓްތަކާ ޚިލާފަށް ގޮތަކަށް އުޅަނދުގައި ބެހެއްޓުމާއި، ރައްކައުކުރުމާއި، ކަނޑުގައި ދުއްވާ އެހެން އުޅަނދަކަށް ގެންދިއުމާއި ލޭންޑިންްގ ފެސިލިޓީއަކަށް ނުވަތަ އެއްގަމަށް ގެންދިއުމާއި، ވިޔަފާރި ކުރުމާއި، ޕްރޮސެސްކުރާ ،(ޓްރާންޝިޕްކުރުން) ހެއްޓުން އަދި ޕްރޮސެސްކުރުން ވެސް މަނާކުރެވޭނެއެވެ.ތަނެއްގައި ބެ : ފާނަ ބޭނޭނެ އަދި އެކްސްޕޯޓު ކުރެވޭނެ ސައިޒް ލިމިޓްތައް 1ތާވަލު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49 ވޮލިއުމް: 43 އިނގިރޭސި ނަން ސައިންޓިފިކް ނަން ދިވެހި ނަން ކުރުން އެކްސްޕޯޓު/ ބޭނުން ހުއްދަ ދިގުމިން ން)(ސެންޓިމީޓަރު ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ރެޑް މައުތު ގްރޫޕަރ Aethaloperca rogaa ގިނިމަސް ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 25 ސްލެންޑަރ ގްރޫޕަރ Anyperodon leucogrammicus ބޯޅަޖެހި ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ޕީކޮކް ހައިންޑް Cephalopholis argus މަސް ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ގޯލްޑަން ހައިންޑް Cephalopholis aurantia ފާނަ ރަން ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ލެޕަރޑް ހައިންޑް Cephalopholis leopardus ރަތް ތިކި ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ކޮރަލް ހައިންޑް Cephalopholis miniata ކޮވެލި ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ސިކްސްބްލޮޗް ހައިންޑް Cephalopholis sexmaculata ލަނޑާ ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ޓޮމާޓޯ ހައިންޑް Cephalopholis sonnerati ވެލި ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ސްޓްރޯބެރީ ހައިންޑް Cephalopholis spiloparaea ނާރިނގު ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ޑާރކްފިން ހައިންޑް Cephalopholis urodeta ކަޅު ފާނަ ކަންފަތް ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 25 ވައިޓް ސްޕޮޓަޑް ގްރޫޕަރ Epinephelus coeruleopunctatus ހުދުލަށް ފާނަ ބޮޑު ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ 25 ބްލެކްޓިޕް ގްރޫޕަރ Epinephelus fasciatus ރަތްގަޅި ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 30 ބްލޫ އެންޑް ޔެލޯ ގްރޫޕަރ Epinephelus flavocaeruleus ދޮންނޫ ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 60 ބްރައުން މަރބްލްޑް ގްރޫޕަރ Epinephelus fuscoguttatus ކަސް ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 25 ސްނަބްނޯސް ގްރޫޕަރ Epinephelus macrospilos ފިތްޖެހި ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ވައިޓް ސްޓްރީކް ގްރޫޕަރ Epinephelus ongus ކިރުޅި ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 40 ކެމޮފްލާޖް ގްރޫޕަރ Epinephelus polyphekadion ކުލަ ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 20 ފޯރ ސެޑްލް ގްރޫޕަރ Epinephelus spilotoceps އަސްދާނު ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 40 ސްކޮޔަރޓެއިލް ކޮރަލް ގްރޫޕަރ Plectropomus areolatus އޮޅު ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 25 ސެޑްލް ކޮރަލް ގްރޫޕަރ-ބްލެކް Plectropomus laevis ކުލަ އޮޅު ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 42 ރޯވިންގް ކޮރަލް ގްރޫޕަރ Plectropomus pessuliferus ދޮން އޮޅު ފާނަ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 22 ޔެލޯ އެޖްޑް ލަޔަރޓެއިލް Variola louti ކަނޑުހާ ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 22 ވައިޓް އެޖްޑް ލަޔަރޓެއިލް Variola albimarginata ކަނޑުރަތްހާ ދައްކައިދީފައި އެވަނީއެވެ.ގައި 2ން ކުރެހު ގޮތްބަލާނެފާނައިގެ ސައިޒް އެކި ބާވަތުގެ 6.3.4 ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49 ވޮލިއުމް: 44 : އެކިާބވަުތގެ ފާނަިއގެ ސަިއޒް ބަލާނެ ގޮތް 1ކުރެހުން ފާނަ ބިސް ދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ ސަރަޙައްދުތައް ހިމާޔަތްކުރުން 6.4 ފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ މިފަދަ ދަކަށް ޖަމާވާ ބާވަތްތަކެކެވެ. ސަރަޙައްފާނައިގެ ގިނަ ބާވަތްތަކަކީ ބިސްދޫކުރުމަށް ވަކި ދުތަކަށް އަމާޒުކޮށް ކުރާ މަސްވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ފާނައިގެ އާބާދީއަށް ވަރަށް ފަސޭހައިން ޭނދެވޭ އަސަރު ކުރާކަން ސަރަޙައް ފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ތު ދިނުަމށްޓަަކއިފުރުޞައާލާވުމަށް ފާނައިގެ ާއބާދީ ،ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި އެނގެއެވެ. އެހެން ކަމުން އެހެންކަމުން، ފިޔަވަޅަކަށް ވެގެން ާދނެއެވެ. މުހިންމުއެޅޭ ބެލެހެއްޓުމަކީ ،ދުތައް ހިމާޔަތްކޮށްސަރަޙައްޖަމާވާ ބައެއް ކްސްޕޯޓު ކުރުމުގެ (ފާނައިގެ މަސްވެރިކަން ކުރުމާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ފާނަ އެ R-376/2014ގަވާއިދު ނަންބަރު ދުތައް ވާނީ ސަރަޙައް މި ހިމާޔަތްކުރެވޭނެއެވެ.އިތުރު ދިހަ އަހަރަށް ދު ސަރަޙައް 5 ގެ ދަށުން ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ގަވާއިދު) 4ދުތަކުގެ ގިންތިތަކުގެތެރެއިން ކެޓަގަރީ ސަރަޙައްހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ އައި.ޔޫ.ސީ.އެން އިން ކަނޑައަޅައިފައިވާ ވެ.ދުތަކަކަށެސަރަޙައް ގެ(ހެބިެޓޓް/ސްޕީޝީޒް މެނޭޖްމަންޓް އޭރިއާ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 4ވޮލިއުމް: 45 ކ. އަތޮޅު –ދިއްފުށި ކަނޑުއޮޅި (ހ) ތަޅުދަނޑި ދު ަސަރޙައް ަޖމާވާ ިބސްދޫުކރުމަށް ފާނަ ،ަފއިވާ ކަނޑަައޅައި ހިމާޔަތްުކރުމަށް ދުންަސަރޙައް ކަނޑުޮއޅި ދިއްފުށި. : ކ1 ޗާޓު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 4ވޮލިއުމް: 46 ވ. އަތޮޅު –ބޯމަސް ކަނޑު (ށ) ތަޅުދަނޑި ާފނަ ބިްސދޫކުުރމަށް ޖަާމވާ ަސރަަޙއްދު ،: ބޯމަސް ކަނޑުން (ވ. އަޮތޅު) ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކަނޑަައޅައިަފިއވ2ާޗާޓު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 4ވޮލިއުމް: 47 ދ. އަތޮޅު –ކުޑަހުވަދޫ ކަނޑުއޮޅި (ނ) ތަޅުދަނޑި ފާނަ ިބސްދޫުކރުމަށް ަޖމާވާ ަސރަަޙއްދު ،: ދ. ކުޑަހުވަދޫ ކަނޑުޮއޅި ަސރަަޙއްުދން ހިމާޔަތްކުުރމަށް ކަނަޑއަަޅިއފައިވާ 3ޗާޓު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 4ވޮލިއުމް: 48 . އަތޮޅުޅ – އޮޅިކަނޑު އަލިގައު) ރ( ތަޅުދަނޑި ފާނަ ިބްސދޫކުރުަމށް ޖަާމވާ ަސރަަޙއްދު ،އަލިގައު ކަނުޑއޮޅި ސަަރަޙއްދުން ިހމާޔަތްކުުރމަށް ކަނަޑއަަޅއިފަިއވާ: ޅ.4ޗާޓު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 4ވޮލިއުމް: 49 މ. އަތޮޅު –ބޮޑު އަދި ކުޑަ ކަނޑުއޮޅި (ބ) ތަޅުދަނޑި ފާނަ ބިްސދޫކުުރަމށް ޖަމާވާ ސަަރޙަްއދު ،އަތޮޅު) ސަަރަޙއްދުން ިހމާޔަތްކުުރމަްށ ކަނޑައަަޅއިފަިއވާ : ބޮޑު އަދި ކުޑަ ކަނޑުޮއޅި (މ. 5ޗާޓު ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 50 ދުތަކުގައި ހުރިހާ ވަގުތެއްގައިވެސް އަންނަިނވި ކަންތައްތައް ކުރުން ސަރަޙައްިހމާޔަތްކުރެވޭ ފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ، މަނާ ކުރެވޭނެއެވެ. ؛ކުރުން މެއްވަދާދުއްވުން ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ މަސްވެރިކަ (ހ) ؛ލުންނަގިލި (ށ) ؛މުރަކަ، އަކިރި ނެގުން ވެލި، (ނ) ؛ފުކުރުންވެސް ބާވަތެއްގެ ދިރުމެއް ތަޢާރުއެއް (ރ) އަދި ؛ މަހަށް ކާން ދިނުން (ބ) އެކުއަކަލްޗަރ ކުރުން. (ޅ) ދުތަކުގައި ފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާާވ މުއްދަތުގައި (ކޮންމެ ސަރަޙައްހިމާޔަތްކުރެވޭ ފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާާވ، އަދި ) އަންަނނިވި ކަންތައްތައް ކުރުްނ ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް 3ައންނަ މަހުެގ ވަަނ ދުވަުހން ފެށިގެން 23ހަނދުމަހެއްގެ މަނާ ކުރެވޭނެއެވެ. ؛ޑައިވް ކުރުމާއި ސްނޯކްލް ކުރުން (ހ) އަދި ؛ ފަހަރު ބޭުނންކުރާ މޫދު ކުޅިވަރުތައްއިންޖީނުލީ އުޅަނދު (ށ) ތިލަކުރުމަށް ދިއްލުން. މަސް (ނ) ކަނޑައެޅުން އާލާތްތައް ކުރުން މަނާފާނަ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނުން 6.5 މަހަކަްށ ފިރިހެންާފަނއިގެ ގިނަ ބާވަތްތަކަކީ އުމުރުގެ ވަކި ހިސާބަކުން އަންހެން މަހަުކން އިސްވެދެންނެވުނު ފަދައިން، ަމސްވެރިކަމުގެ އަސަރު ،ހެންކަމުންވެ. އެލަހުން ޮބޑުވާ އަދި ލަހުން ފުރާވަރަށް އަރާ ބާވަތްތަކެކެ ،ދިގު ބަދަލުވާ، އުމުރު ބޭުނންކޮށްގެން ފަދަ އާާލތްތައް ގޮެތއްގައި މަސް މަރާ ބަޑި ޚާއްޞަވަކިން މިބާވަތުގެ މަހަްށ ވަރަށް ފަސޭހަިއން ކުރެއެވެ. ، މިގޮތުން ވެއެވެ.ވެފައިއި ފަވާ ކަމެއްކަން އެނގިމަސްވެރިކަން ކުރުމަކީ ފާަނއިގެ އާބާދީއަށް ނޭދެވޭ އަސަރުަތކެއް ކުރު ފާނަ ބޭނުންކުރުމާ ބެހޭގޮތުްނ ކޮށްފައިވާ ދިރާސާއަކުން މަށް މަސް މަާރ ބަޑިފާނަ ހިފު ،ބާވަްތތަކަށް ދަގަނޑުޖެުހމާއިފާނައިގެ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 51 އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޮއޅު ފާނައިގެ ބާވަތްތަކުގެ އެބާވަތުގެ އާލާތް ޭބނުންކޮށްގެން ) ަދއްކާގޮތުގައި 2012، އެޓް އަލް(ފްރިޝް ބާނާ ފާނައިެގ ދުން ސަރަޙައްއެވެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން، ދަށްވެފައި 54 %ދުންސަރަޙައް(ޕްލެކްޓްރޮޕޯމަސް) އާބާދީ އެ ބޭނުންކޮށްެގން ދަގަނޑުޖެހުމާއި މަސް މަރާ ބަޑިއެވެ. އިން ދައްކަވާކަން މިދިރާސާދަށަށް ގޮސްފައި 27ސައިޒް ވެސް % އާއި މަހުގެ ުކޑަބޮޑުމިނުގެ އިތުރުން، ފަރުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މަހުގެ ާބވަތްތަކުގެ އާބާދީމަސްވެރިކަންކުރުމުގެ ސަބަބުން ) އަށްދައުރުކުރާ ނިޒާމަށް (ފުޑް ޗެއިން ތަށާއި، ކަނޑުގެ އެކިއެކި ދިރުންތަކުގެ މެދުގައި ހަކަތަޞިއްޙަނިޒާމުގެ މާޙައުލީ އާންމުގޮތެއްގައި މޫދުގައި ،އާއި ބޮޑެތި ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރުވައެވެ. އަދި މިގޮތުން އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ކުރަނީ ފާނަ ފަދަ ބާވަތްތައް ލަހުން ބޮޑުވާ، އަދި ލަހުން ފުރާވަރަށް އަރާ ބާވަތްތަކަށެވެ. އަދި މި ،ޖަހާ ފެހި ކައިއުޅޭ (ހަރބިވޮރަސް) ކަމެކެވެ (ޖިލެޓް ކުރުވާތަށް އަސަރު ޞިއްޙަންތެރިކަމަށާއި އުފެއްދުނިޒާމުގެ މާޙައުލީނިޒާމުން މަދުވުމަކީ، މުޅި މާޙައުލީ ). 2006އަދި މޯއީ، މަސްވެރިކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު މަހުގެ ކުރުުމގެ ސަބަބުން ވެސް މަސްވެރިކަންފީނައިގެން ވައިފުޅި އަޅައިެގންމީގެ އިތުރުން، ނޭވާލާން ވައިފުޅި އަޅައިގެން ފީނައިގެން މަސްވެރިކަން ކުރުމުގައި އާބާދީތަކަށް ކުރާކަން ފާހަގަ ުކރެވިފައިވެއެވެ. އަދި ކުްނ ގުނައަ އްބޭނޭ އަަދދު އެތަ ގިނަ އިރު ފެނުގެ އަޑީގައި މަސްވެރިންނަށް އުޅެވޭތީ، މަސް އަރަން ނުޖެހި ޗަށްއްމަ އެވެ. މިގޮތުން، އެެމރިކަން ސަމޯއާގައި ކުރާ ދިރާސާތަކުން ދައްކައިފައިވެގޮސްފައިވާކަން އާބާދީ ަމދުވެެގން އިތުރުވެ، މަހުގެ ވައިފުޅި ވަނަ އަހަރު ކުރެވުނު ދިރާސާ އަކުން ދައްކާގޮތުގައ 1994މަސްވެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުން (ޕެރޮޓްފިޝް) ލަނޑާ އަދި އަށް މަށްޗަށް ގޮސްފައިވެއެވެ. ގުނަ 15 ސަބަބުން ލަނޑާ ހިފޭ މިންވަރު ވެރިކަންކުރުމުގެމަސްއަޅައިގެން ފީނައިގެން ތު ޞިއްޙަނިޒާމުގެ މާޙައުލީމަސްވެރިކަންކުރުން މަނާކުރުމުގެ ސަބަބުން އާބާދީ އާލާެވ، ވައިފުޅި އަޅައިގެން ފީނައިގެން ).2014 .އެޓް އަލްޅުވަމުން އަންނަކަމުގެ އަސަރުތައްވެސް ވަނީ ފެނިފައެވެ (ލިންޑްފީލްޑް ގަރަނ އަންނަނިވި ކަންކަްނ ތު ދިނުމަްށޓަކައިފުރުޞަފާނައިގެ އާބާދީ ާއލާވުމަށް އިސްވެދެންނެވުނު ކަންތައްތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، .ކުރެވިގެންދާނެއެވެ ކުރުން މަނާ ނުވަތަ އެފަދަ ނޭވާލުމަށްޓަކައި ޕްރެޝަރައިޒްކޮށްފައި ހުންނަ ވައި ބޭނުންކޮށްެގން ފެުނގެ ވައިފުޅި (ހ) ؛ކޮށްގެން ާފނަ ހިފުންއަޑީގައި އުޅުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްވެސް އާލާތެއް ބޭނުން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 52 އަދި ؛ދިއްލައިގެން ބުޅިގަނޑު އަޅުވައިގެން ފާނަ ހިފުން (ށ) ފާނައަށް ދަގަނޑު ޖެހުން ނުވަތަ ބުިޅގަނޑު އަޅުވައިގެން ހިފުން.ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވެފައިވާ )ނ( ކެޓު ދޫކުރުންސެޓުފިކެޗް 6.6 އައި.ޔޫ.ޔޫ) -އަންރެގިއުލޭޓަޑް އެންޑް އަންރިޕޯޓެޑް ،އަދި ބެލެހެއްޓުމެއް ނެތި ކުރާ (އިީލގަލް ،ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ރިޕޯޓުކުރުމެއް ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގައި ބަދަލުކުރެވޭ މަހާއި މަހުގެ އެންމެހައި ދިވެހި ،މަސްވެރިކަން ހުއްޓުވުމަށާއި ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ،އުފެއްދުންތަކަކީ ހަރުދަނާ ިނޒާމެއްގެ ތެރެއިން ބެލެހެއްޓިފައިވާ މަސްވެރިކަމަކުން ބާނައި ފިޔަވަޅެކެވެ. މުހިންމުކުރުމަކީ ޤާއިމުނިޒާމެއް ގެ ކެޓު ދޫކުރުމުސެޓުފިކެޗް އުފެއްދުންތަކެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި އެކްސްޕޯޓުނިޒާމުގެ ތެރެއިން މިހާރެކޭވެސް އެއްފަދައިން ކެޓު ދޫކުރުމުގެ ސެޓުފިކެޗް ކޮްށފައިވާ ޤާއިމުމިގޮތުން މިނިސްޓްރީން ލާޒިމުކުރެވޭނެއެވެ. ތުންއޮ ކެޓެއްސެޓުފިމިނިސްޓްރީން ދޫކޮްށފައިވާ ކެޗް ކަށްކުރެވޭ ކޮންމެ ފާނައިގެ ޝިޕްމަންޓަ މަސް ބޭިނ ،ތާއިަމޢުލޫމާނިޒާމު މެދުވެރިކޮށް އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފާނަ ބާނައިފައިވާ އުޅަނދުގެ ކެޓު ދޫކުރުމުގެ ސެޓުފިކެޗް ބޭނީއްސުރެ ތުގެ އަލީގައި މަސް މަޢުލޫމާތު އެއްކުރެވޭނެއެވެ. އަދި މި މަޢުލޫމާތާރީޚު އަދި މަސް ޕްރޮސެސްކުރި ފަރާތުގެ މަހާއި މަހުގެ އުފެއްދުންތައް ގަންނަ ފަރާތްތަކަށް ފޯރުކޮށްެދވެންދެން އެއުފެއްދުންތައް ކަަޑއްތުކޮށްފައިވާ އެންމެހައި މަގުފަހިވެެގންދާނެއެވެ. (ޓްޭރސަބިލިޓީ ޔަޤީންކޮށް) ދެނެގަތުމަށް ،ތައްމަރުޙަލާ ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅުތައް 6.7 ތުގައި ނުވަތަ ވަކި ކަމެއް ޔަޤީންކުރެވިފައި ހާލަސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ހޯދައިފައިވާ ފުރިހަމަ މަޢުލޫމާތު ނެތް މޫސުމީ ބަދަލުގެ އަދި ފިޔަވަޅެއް ނާޅައި ދޫކޮށްލުމުގެ ސަބަބުން ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަށް ރިޢާޔަތްޮކށް ،ވެސްނެތް ހިނދުގައި ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ެދމެހެއްޓެނިވި ހަމަތަކުގެ ، ރިޢާޔަތްކޮށްޒާމަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަށްނި މާޙައުލީސަބަބުން ތީ ވަސީލަތްތައް މެނޭޖްކުރާ ފަރާތްތަކުން ޤުދުރަތެރެއިން ބެލެހެއްޓުަމށްޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ގިނަ ސައިންސްވެރިންނާއި .)1992(ޔޫ.އެން.ސީ.އީ.ޑީ، ކަމެކެވެ ބާރުއަޅާ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 53 ފާނައިގެ ސްޓޮކް މެނޭޖްކުރުމަށް މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އިތުރުން މި ޕްލޭންގެ މުއްދަތުގައި މިގޮތުން ނިންމިދާނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފެނިއްޖެ ހާލަތުގައި އެފަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް އެހެނިހެން ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް މެނެެއވެ.އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތައް ހި ކުރުން؛އް ޙިމާޔަތްސަރަޙައްދުތަފާނަ ބިސްދޫކުރުމަށް ޖަމާވާ އިތުރު (ހ) ކުރުން މަނާކުރުން؛އެކްސްޕޯޓުނެގުން، ޕްރޮސެސްކުރުން ނުވަތަ ،ހިފުންފާނައިގެ ވަކި ބާވަތެއް (ށ) ކުރެވޭނެ ސައިޒް ލިމިޓްތައް ކަނޑައެޅުމާއި އެކްސްޕޯޓުފާނަ ބޭޭނނެ އަދި އިތުރު ބާވަތްތަކުގެ (ނ) ؛ކަނޑައަޅައިފައިވާ ސައިޒް ލިމިޓްތަކަށް ބަދަލު ގެނައުން ކުރެވޭނެ ކޯޓާއެއް ކަނޑައަޅައި ތަންފީޛުކުރުން؛ އަދި އެކްސްޕޯޓުފާނައިގެ ބާވަތްތައް ބޭނޭނެ ނުަވަތ (ރ) ހަރަކާތްތަކާގުޅޭގޮތުން އެހެނިެހން ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން.ފާނައިގެ އާބާދީއަށް އަސަރުކޮށްފާނެ (ބ) ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 54 : ޕްލޭން ތަންފީޛުކުރުނ7ްބާބު ލައިފައިވާ އިސްތިރާޖުތަކާއި ހަރަކާތްތައް ޕްލޭންގައި ބަޔާންކޮށްފައިާވ ވުމަށް އެކުލަވައިވާސިލު މި ޕްލޭންގެ އަމާޒުތަކަށް . އަދި މަކީ މިނިސްޓްރީގެ ޒިންމާއެކެވެކުރުތަންފީޛުކަމާގުޅޭ އިދާރާތަކާ އެކު ވިލަރެސްކޮށް، އެ ކަންކަން ގޮތުގެ މަތިން މީގެ އިތުރުން، މި ޕްލޭންގައި ހިމަނައިފައިވާ ފާނަ މަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި، ބެލެހެއްުޓމާ ގުޅޭ ފިޔަވަޅުތައް ދަށުން ފާނަ މަސްވެރިކަން ރާވައި، ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގެ ގަވާއިދެއް މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ން ކުރަންޖެހޭ ތަޙްލީލުކުރުމާގުޅޭ މޯލްޑިވްސް މެރިން ރިސަރޗް އިންސްޓިޓިއުޓުއެކުލަވައިލެވޭނެއެވެ. އަދި މި ޕްލޭންގެ ދަށުން ޕްލޭނެއް އެ އިްނސްޓިޓިއުޓްގެ ފަރާތުްނ އެންމެހައި ހަރަކާތްތައް ކުރިއަްށ ގެންދާނެ ގޮްތ ބަޔާންކުރާ އެކްޝަން ނެއެވެ.ންވާއެކުލަވައިލަ މުރާޖަޢާކުރުންމުޠާލިޢާކުރުމާއި ޕްލޭން : 8ބާބު އް) އަހަރަކުންނެވެ. ޕްލޭން ުމާޠލިޢާކުރުމުގައި ފާނަ ަހތަރެ( 4މި ޕްލޭން މުޠާލިޢާކޮށް މުރާަޖޢާކުރެވޭނީ ކޮންމެ ތަކާއި މާގުޅުންހުރި ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްއެކްސްޕޯޓަރުންނާއި ކަ ،ޕްރޮސެސްކުރާ ފަރާތްތަކާއި ،މަސްވެރިކަން ކުރާ ފަރާތްތަކާއި ތުވެރިންގެ ބައިވެރިވުން ކަށަވަރު ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ޕްލޭންގައިވާ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އަވަސް މަޞްލަޙައަދި އެހެނިހެން ތަންފީޛުކުރެވޭނޭ ، މަޝްވަރާއާއެކު އެފިޔަވަޅެއް މުޠާލިޢާކޮށްކޮމިޓީގެ ،ގޮތަކަށް ބަދަލުކުރަން ޖެހިއްޖެ ހާލަތެއްގައި އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސޭނެއެވެ. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 55 ދީފައިވާ ކަރުދާސްތައްވާލާހަ ). ރިވިއު އޮފް ގްރޫޕާ ފިޝަރީ އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް ވިތް 2005. (. އޭސްއެއަދި ސައްތާރު، ، ސްއެ. މްއެއާދަމް، ފާފު އެޓޯލް ފިޝަރީ.އެޑިޝަނަލް ނޯޓަސް އޮން ދަ ). ޗޭންޖަސް އިން ދަ ސްޕިއަރ ފިށަރީ އޮފް 2014އެސް.، މަމްބީ، ޕީ.ޖޭ. އަދި ގޮލްބޫ، ވައި. ( ބެޖަނާރޯ ޗަވައްރޯ، ހަރބިވޯރސް އެސޯސިއޭޓަޑް ވިތު ކްލޯސްޑް ގްރޫޕަރ ސީސަން އިން ޕަލާއު، މައިކްރޯނީޝިޔާ. އެނިމަލް .143-133: 17)2ކޮންސަރވޭޝަން. ( ). އިންޓަރސްޕެސިފިކް ކޮމިއުނިކޭޓިވް 2006. (އަދި ފްރިކް، އެޗް، .ކޭ، ޖައުޑީ-އެލް-ރ.، ހޮހްނަރ، އޭ.، އައިޓްއާ ޝަރީ،ބި ޕްލޮސް އީލްސް އިން ދަ ރެޑް ސީ. ޓިންގް ިބޓްވީން ގްރޫޕަރސް އެންޑް ޖަޔަންޓް މޯރޭއެންޑް ކޯޑިނޭޓެޑް ހަން https://doi.org/10.1371/journal.pbio.0040431 ންސް.ބްިލކް ލައިބްރަރީ އޮފް ސައިޕަ .431އީ:4)12ލޮޖީ، (ބަޔޮ ޝަން ). މެނޭޖްމަންޓް އެންޑް ކޮންވަރޒ1999ޭ. (އަދި ގްރައިމްސް، ސީ. ންޑް، އޭ، ކޯނިްގ، ސީ.، އެކްލަފްއެކޯލްމޭން، ސްނެޕަރ ކޮމްޕްލެކްސް އޮފް ދަ ސައުތްއީސްޓަރން ޔުނައިޓެޑް -އިން ދަ ގްރޫޕަރ އޮފް ޓެމްޕަރޭޓް ރީފް ފިޝަޒް ލިވްޑް -ރވޭޝަން އޮފް ލޯންގް. ލައިފް އިން ދަ ސްލޯ ލޭން: އިކޮލޮޖީ އެންޑް ކޮންޒ242ަ-233ސް. ޕޭޖަސް ސްޓޭޓް މެރިން އެނިމަލްސް، އެމެރިކަން ފިޝަރީޒް ސޮސައިޓީ ސިމްޕޯސިއަމް، https://www.sciencebase.gov/catalog/item/5053e40ee4b097cd4fcf5330 ). ގްރޫޕަރ އޮފް ދަ ވޯރލްޑް: 1993. (. ސީހީމްސްޓްރަ، ޕީ އަދި. ޖ.، .، ސަޑޮވީ ޑި މިޝެސަން ވައި. ޓީމްއެއިގް، ކްރެ ގްރަހަމްސްޓައުން.، ސީ (ޕީޓީވައި) ލޓޑ.އެސް.އައި.އެޑިޝަން. އެންސްޓް ފަ -އަ ފިލްޑް އެންޑް މަރކެޓް ގައިޑް ) ޑައިޓް ކޮމްޕޮޒިޝަން އެންޑް ޕްރޭ 2009. (. ޖޭބަލިއުލްޝް، ޑަވޮ އަދި. . ޑީއިވިލިއަމްސް، އަ ، .ޑިއަރކިންގް ޖޭ ޕީކޮކް ހިންޑް (ސެފަލޮފޮލިސް އަރގަސް) އިން ހަވާއީ. ޒްޕަރ ސްޕީޝީލެކްޝަން އޮފް ދަ އިންޓްރޮޑިއުސްޑް ގްރޫ ސި /http://aquaticcommons.org/8777 .476-464: 107)4ފިޝަރީ ބުލެޓިްނ، ( ގޭޝަންސް: ޑިފައިން ). ޓްރޮޕިކަލް ރީފް ފިޝް ސްޕޯނިންގ އެގްރ1997ެ. (ލްއެ. ކޮލިން، ޕީއަދި .ލްއެ. މްއެޑޮމިއަރ، .726-698,(3)60އެންޑް ރިވިއުޑް. ބުލެޓިންގ އޮފް މެރިން ސައިންސް، https://www.researchgate.net/publication/233709283 Tropical Reef Fish Spawning Aggregations Defi ned and Reviewed ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 56 ). އަ ފައިލޮޖެނެޓިކް ޓެސްޓް އޮފް ދ2009ަ. (. އޭސް، ޕީހެސްޓިންގް އަދި، .. ޓީމްއެއިގް، .، ކްރެ. އީއެރިސްމަން، ބީ ލިއުޝަނަރީ ޗޭންޖެސް އިން މޭޓިންގ ބިހޭވިއަރ އިންފްލުއެންސް ދަ ލޮސް އޮފް ވޮ އެޑްވަންޓޭޖް މޮޑެލް: އި-ސައިޒް 99–83: 174)3(، ސެކްސް ޗޭންޖް އިން އަ ފިޝް ލައިންއޭޖް. އެމެރިކަން ނޭޗަރަލިސްޓް https://doi.org/10.1086/603611 ، .. ޖޭވިލިއަމްސް، އޭ، .ޑީ. އެޗްވިލިއަމްސަން، ، .ސްއެ. މްއެޕްރެޝެޓް، ، ސްއެ. ކެމަރޮން، ޑީ، . ޖޭއޭ، ފްރިޝް ވެލްޗް، ، .މުލްޑޫން، ޖީ، .ކެރިގަން، ބީ، .ލްއެއީވަންސް، ، .ރްއާ. ޖޭ، ރިޒާރީ، .ސްއެ. އޭ، ހޯއީ، .. ޑީރޭނޯލްޑްސް، އޭ ޓް އޮފް މެނޭޖްމަންއެންޑް ޖީ، ފިޝަރީޒް ). ކީ އެސްޕެކްޓް އޮފް ދަ ބަޔޮލ2016ޮ. (އޭ .ޕީ .ހޮބްސް، ޖޭ &، .. ޖީޑީ .325-303: 26)3(، ން ފިޝް ބައިލޮޖީ އެންޑް ފިޝަރީޒްސް އިގްރޫޕާ. ރިވިއު ކޯރަލް https://doi.org/10.1007/s11160-016-9427-0 ބެރަސްޓެގުއި، ފޯރކާޑާ، އޭ.، ރިނޯންޔެޒް، އޯ.، ކްރިކުއެޓް، ޖީ.، ޕޮލްޓީ، -އަލްވަރެޒް، އެޑްލަރސްޓެއިން، ޑީ.، އާރް.، ގޯންޔީ ލިޒާސޯ، ޖޭ، -ރުޒުފާ، އޭ، ސަންޗޭޒް-ސީ.، ލެންފަްނޓް، ޕީ.، ބޮްނހޮމް، ޕީ.، ޕެރެޒް އެސް.، ކަޑިއޮއު، ޖީ.، ވަލް، ). ސްޕިލްއޯވަރ 2008ސްޓެލްޒެންމިއުލަރ އަދި ޕްލޭންސް، އެސް. (، ޗާރޓަން، ޖޭ.، ބަރނަރޑް، ޖީ.-ގާރސިޔާ ރޮމް އާރޓިޒަނަލް : އެވިޑެންސް ފްފްރޮމް ސިކްސް ވެސްޓަރން މެޑިޓެރިނިއަން މެރިން ޕްރޮޓެކްޓަޑް އޭރިއާޒް . 174-159: 366ފިޝަރީޒް. މެރިން އިކޮލޮޖީ ޕްރޮގްރެސް ސީރީޒް، ). ފިޝިންގް އިން ދަ 2012ހެމިލްޓަން، އާރް. ޖޭ.، ގިިނންެގލެ، އެމް.، އަސްވާނީ، އެސް.، އީކޮޗާރްޑް، ޖޭ. އެލް. ( ޝަންސް އިން ދަ ވެސްޓަރން ލޯކަލް ނޮލެޖް، ނައިޓް ސްޕިއަރ ފިޝިންގް އެންޑް ސްޕޯނިންގް އެގްރެގޭ –ޑާރްކް .257-246: 145)1ލޮޖިކަލް ކޮންސަރވޭޝަން، (ޔޮސޮލޮމަން އައިލެންޑްސް. ބަ ). އިސް ކެޗް ޕަރ ޔުނިޓް އެފަރޓް ޕްރޮޕޯޝަނަލް ޓު 2001މަޔަރސް، އާރް. އޭ.، ޑަން، އޭ. (، .ހާރލީ، އެސް. ޖޭ . 1772-1760: 58)9ކް ސައިންސަސް، (އެބަންޑަންސް؟ ކެނޭޑިއަން ޖަރަނލް އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެކުއަޓި ބްލިޝިންގް.ކެނޭޑިއަން ސައިންސް ޕަ ) އައިޕީސީސީ ސްޕެޝަލް ރިޕޯރޓް އޮން ދަ އޯޝަން އެންޑް ކްރައިސޮސްފިއަރ އިން އަ ޗޭންޖިންގް 2019އައި.ޕީ.ސީ.ސީ ( ކްލައިމެޓް. ޖެނީވާ. ޕްރޮފައިލްސް: ލައިފް ހިސްޓަރީޒް އެންޑް ). ސްޕެޝަލް 1998ޖޯރީ، ޑީ. އީ އަދި އިވަރސަން، އީ. އެސް. ( ލެކް، ރެޑް އެންޑް ރިކުއަޔަރމަންޓްސް އޮފް ކޯސްޓަލް ފިޝަޒް އެންޑް އިންވަރޓިބްރޭޓްސް (ސައުތު ފްލޮރިޑާ): ބް ނަސާއު ގްރޫޕަރޒް. ). މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭން ފޮރ ދަ މޯލްޑިވްސް ގްރޫޕަރ ފިޝަރީ. މާލެ.2011މެރިން ރިސަރޗް ސެންޓަރ ( ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 57 ). ދަ ތްރެޓްންޑް ސްޓޭޓަސް އޮފް 2000، އޭ. ވީ.، ރޮބަރޓްސް، އެމް. ސީ. އަދި ހޯވކިންސް، ޖޭ. ޕީ. (މޮރިސް .942-919: 9)7ގްރޫޕަރޒް (އެޕިނެފެލިނޭ). ބަޔޯޑައިވަރސިޓީ އެންޑް ކޮންސަރވޭޝަން، ( ޕަރސް (ސީބޭސަސް، ). ގްރ2003ޫހީމްސްޓްރާ، ޕީ. ސީ، އެންޑަރސަން، ޑަބަލިއު، ޑީ. ޖޭ އަދި ލޮބެލް، ޕީ. އެސް. ( ކްރިއޯލްފިޝް ކޯނީ، ހައިންޑްސް، ހެމްލެޓްސް، އެންތައިންސް އެްނޑް ސޯޕްފިޝަޒް). އިން: ދަ ލިވިންގް މެރިން (އެކިޕެންސެރިޑޭ 1: ބޯނީ ފިޝަޒް ޕާރޓް 2ޓިކް. ވޮލިުއމް ރިސޯސަސް އޮފް ދަ ވެސްޓަރން ސެންޓަރލް އެޓްލާން ޝަން އޮފަ ދަ ޔުނައިޓެޑް އެގްރިކަލްޗަރ އޯރގަނައިޒޭ ޑިޓަރ. ފުޑް އެންޑްރ، ކޭ. އީ، އެޓު ގްރެމެޓިޑޭ). ކާރޕެންޓަ ނޭޝަންސް، ރޯމް. ). ޑައިނަމިކްސް އޮފް 2008ރޮބިންސަން، ޖޭ.، އޯމީރަޑީ، އާރް، ޖޯރގެންސަން، ޓީ. އެލް އަދި އޯމަން، އެމް. ސީ. ( ގްރޫޕަރ (އެފިނެފެލަސް ފުސްކޮގުޓާޓަސް) ކެމޮފްލާޖް (އެފިނެފެލަސް ޕޮލިފެާކޑިއޮން) އެންޑް ބްރައުން މާރބްްލޑް ސްޕޯނިންގް އެގްރެގޭޝަންސް އެޓް އަ ރިމޯޓް ރީފް ސައިޓް، ސީޝެލްސް. ބުލެޓިން އޮފް މެރިން ސައިންސް )17(83 :415-431. ، ޕީ. ،އޮރޮޕެޒާ، އޯ.، އެޕެލްޓަންސް، ޑަބަލިއު.، އެސިސް، ޖޭ.، ބަލަންސް، އެލް. ޓީ.، ކިއުރީ-ރޮޖަރޒް، އޭ. ޑީ.، އަބަރޓޯ ، އޮބުރާ، ބީ.، ނިއަމިރް، ޑީ.، މިލޮސަވިޗް، ޕީ.، ލަވްލޮކް، ސީ.، ކުމަގައި، ޖޭ.، ޑުއަރޓޭ، ސީ، ފަވޮރެޓޯ، އެފް. އޯ'ލިއަރރީ، ބީ. ސީ، ރޭގޮންޑިއު، ޖީ.، ރޮބަރޓްސް، ސީ.، ސަޑޮވީ، ވައި، ސަޓަން، ޓީ.، ޓިޓެްނސަރ، ޑީ އަދި ވެންޓަރީ، ތްރެޝޯްލޑްސް އެންޑް އެންޑް ބަޔޯޑައިވަރސިޓީ: އިން). ކްރިޓިކަލް ހެބިޓެޓްސް 2020ވެލަރޑޭ، އީ. ( ގަވަރނަންސް. ވޮޝިންގްޓަން، ީޑސީ. ). ރީފް ފިޝް ސްޕޯނިންގް އެގްރެގޭޝަންސް: 2012. (ސަޑޮވީ ޑި މިޗެސަން، ވައި އަދި ކޮލިން، ޕީ. އެލް، އެޑިޓަރސް ޑްސް، ޑޯރޑްރެޗް.ބަޔޮލޮޖީ، ރިސަރޗް އެންޑް މެނޭޖްމަންޓް. ސްޕްރިންގަރ ނެދަރލޭން ޖެއަންގ، ޗޯޓް. ޖޭ. އޭ. އޭ.، ކަރޕެނޓަރ، ކޭ. އީ.، ، ނީކްރެއިގް، އެމް. ޓީ.، ބަރޓޮންޗި، .ސަޑޮވީ ޑި މިޗެސަން، ވައި އެހް.، ކޯރނިޝް، އޭ. އެސް.، ފެނެއްސީ، އެސް. ޓީ.، ފެރެއިރާ، ބީ. ޕީ.، ހީމްސްޓްރާ، ޕީ. ސީ.، ލިއޯ، އެމް.، މަޔަރސް، އާރް. އެފް.، ޕޮލާރޑް، ޑީ. އޭ.، ރޯޑްސް، އެލް. ކޭ.، ރޮޗާ، އެލް. އޭ.، ރަސްލް، ބީ. ސީ.، ). ފިޝިްނގް ގްރޫޕަރސް ޓުވަރޑްސް އެކްސްޓިންކްޝަން: 2013ސަމޮއިލިސް، އެމް. އޭ. އަދި ސަނޗިއާގޯ، ޖޭ. ( އަ ގްލޯބަލް އެސެސްމަންޓް އޮފް ތްރެޓްސް އެންޑް އެކްސްޓިންކްޝަން: އަ ގްލޯބަލް އެސެސްމަންޓް އޮފް ތްރެޓްސް 119: 14)2އެންޑް އެކްސްޓިންކްޝަން ރިސްކްސް އިން އަ ބިލިއަން ޑޮލަރ ފިޝަރީ. ފިޝް އެންޑް ފިޝަރީޒް. ( 136. ޕެރޭރާ، އޭ.، -ސަޑޮވީ ޑި މިޗެސަން، ވައި.، ލިނަރޑިޗް، ޖޭ. ސީ.، ބަރެއިރޯސް، ޖޭ. ޕީ.، ރަލްފް، ޖީ. އެމް.، އަގުއިލަރ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 58 ބަރޓޮންޗިނީ، އޭ. އޭ.، ނައިރް، ފެނެއްސީ، އެސް. ޓީ.، އަފޮންސޯ، ޕީ.، އެރިސްމަން، ބީ. އީ.، ޕޮލާރޑް، ޑީ. އޭ.، ސަމޮއިލިސް، އެމް. އޭ. ފެރެއިރާ، ބީ. ޕީ.، އަދި ، ބްރުލޭ، ޓީ.، ޕީ.، ރޯޑްސް، އެލް. ކޭ.، ފްރާކޯރ، އާރް، ޖޭ. ). ވެލިއުބަލް ބަޓް ވަްލނަރަބްލް: ޯއވަރ ފިޝިންގް އެންޑް އަންޑަރ މެނޭޖްމަންޓް 2020ކްރެއިގް، އެމް. ޓީ. ( . އެލްސެވިއަރ ލޓޑ.116ކޮންޓިނިއު ޓު ތްރެޓްން ގްރޫޕަރަސް ސޯ ވަޓް ނައު؟ މެރިން ޕޮލިސީ ). އަރ އެގްރެގޭޝަން ފިޝަރީޒް ސަސްޓެއިނަބްލް؟ ރީފް ފިޝް ފިޝަރީޒް 2005ސަޑޮވީ، ވައި އަދި ޑޮމިއަރ، އެމް. ( .262-254: 24)2އެސް އަ ކޭސް ސްޓަޑީ. ކޮރަލް ރީފްސް ( ). ޕީރޮއޮޑިސިޓީ އޮފް ސެކްސް ޗޭންޖް އެންޑް 1993ޝަޕީރޯ، ޑީ ވައި، ސަޑޮވީ، ވައި އަދި މެކްގެހީ، އެމް އޭ. ( 53)3ގުޓާޓަސް އަ ޕްރޮޓޮޖިނަސް ގްރޫޕަރ. ޗޭންޖް، ( ރިޕްރޮޑަކްޝަން އިން ދަ ރެޑް ހައިންޑް، އެޕިނެފެލަސް 1151-1162. ޓޭމްލޭންޑަރ، ޖޭ. އެސް.، ސައްތާރު، އެސް.، ކޭމްޕްބެލް، އެސް.، ހޫން، ވީ.، އަރތަރ،އާރް.، ްޕޓަރސަން، އީ. ޖޭ. ކޭ.، ). ރީފް ފިޝް ސްޕޯނިންގް 2008ރިޔާ، އޭ. އަދި ސަމޮއިލްސް، އެމް. (ރާޖަސޫ، ޗަންޑި، އެމް.، ޔޫ.، ސަތަޕޫމިން އިނޓަރނޭޝަނަލް 11. 22އެގްރެގޭޝަންސް އިން ދަ ބޭ އޮފް ބެންގަލް: އެވެއަރނަސް އެންޑް އޮކަރަނަސް. ޕޭޖް ކޮރަލް ރީފް ސިމްޕޯސިއަމް. ފިޝަޒް ފްރޮމް މެރިން ޕްރޮޓެކްޓަޑް ). ސްޕިލްއޯވަރ އޮފް ކޮމަރޝަލީ ވެލިއުބަލް ރީފ2007ްޓަޕަރ، އެމް. އެހް. ( .537-527: 105އޭރިއާސް އިން ގުއާމް، މައިކްރޮނީޝިޔާ. ފިޝް ބުލް ، ރިއޯ ޑިކްލެރޭޝަން އޮން އެންވަޔަރަންމަންޓް އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް. 21. އެޖެންޑާ 1992ޔޫ.އެން.ސީ.އީ.ޑީ. A/CONF.151/26 (Vol. I)ްއޮން އެންވަޔަރަންމަންޓް އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް . ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް ކޮންފަރަްނސ ، ރިއޯ ޑި ޖެނޭރޯ، ބްރެޒިލް. ). އަ ކޮމްޕްރިހެންޝަން ޑިސްކްރިޕްޝަން 2013ޒަންގް، އެކްސް. އަދި ޑިންގް، އެސް. (، އެމް.، ޒުއަންގް، އެކްސް.، ޗޫ ކޮންޑްރިއަލް ލިޑޭ) މައިޓްރޮގްރޫޕަރސް (ޕަރސިފޯރމެސް، އެޕިނެފެ 22އެންޑް އިވޮލިއުޝަނަރީ އެނަލިސިސް އޮފް 73561): އ8ީ(8ޓޫ ނޮވެލް ޖިނޯމް އޯރގަނައިޒޭޝަންސް. ޕްލޮސް ވަން، ފަސިސް އޮން ޖިނޯމްސް ވިތު އެން ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 59 ބަސްކޮށާރު: 1 –ޖަދުވަލު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގައި އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ އެކުއަކަލްޗަރ ކުރުން (ހ) ،ފެނުގެ ދިރުންހުރި ވަސީލަތްތައް ވިއްސައި، ތެރޭގައިސަރަޙައްދުތަކުގެ ގެންގުޅެ ބޮޑުކުރުން.، އާލާކޮށް ،ދިރުވައި ވިޔަފާރި ބޭނުމަށް (ށ) މަސްވެރިކަންކުރުން މާލީ މަންފާއެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން މަސްވެރިކަންކުރުން. ގަވާއިދުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ދަށުން ހަދާ މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ ތަންފީޛީ އޮފިސަރު (ނ) ވާ ކޮންމެ އަޅައިފައިވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑަ 57އެޤާނޫނުގެ އޮފިސަރެއް. ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، މިނިްސޓްރީން 58މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ ފިޝަރީޒް ރޭންޖަރު (ރ) އައްޔަންކުރާ ފަރާތްތައް. ؛މެރުމަށާއި ބޭނުމަށް މަސް ހޯދުން، ނެގުމަށާއި، ހިފުމަށާއި )1( މަސްވެރިކަންކުރުން (ބ) ނުވަތަ މެރުމަްށ ، ނެގުމަށް، ހިފުމަށް، މަސް ހޯދުމަށް )2( ؛މަސައްކަތްކުރުން މެރުން ، ނެގުން، ހިފުން، އެކަންކަމުގެ ނަތީޖާއަކީ މަސް ޯހދުން )3( ނުވަތަ މަސް ބޭނުންކަމުގައި ހިމެނޭ އެނޫންވެސް އެހެން ؛ޙަރަކާތްތައް ހިންގުން މަސް ޖަމާކުރުވުމަށް ، ހިމެނޭޮގަތށް ]ބީކަން ރޭޑިއޯ[ )4( ބޭނުންކުރާ އާލާތް ނުަވތަ ެއގްރިގޭޓްކުރުމާގުޅޭ ސާމާނު ؛ހޯުދން ނުވަތަ އަނުބރާ ހޯދުން، ބެހެއްޓުން ުނވަތަ ރަށެއްގެ އެއްގަމުގައި މޫދުގައި ނުވަތަ ކަނޑުގައި )5( ،ވަނަ ނަްނބަރާއި) 2(، ) ވަަނ ނަްނބަރާއ1ިމި މާއްދާގެ ( ) ަވނަ ނަްނބަރުގައި ބުެނފައިާވ 4ވަނަ ނަްނބަރު ނުވަތަ () 3( އެއްވެސް ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށް ތައްޔާރުވުމަށްޓަކައި އެއްވެސް ކަމެއް ހިންގުން. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 60 މަސްވެރިކަމަށް ބޭނުންކުރާ ނުވަތަ މަސްވެރިކަންކުރުމަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އުޅަނދު (ޅ) ނުވަތަ މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ނުވަތަ ޢާންމު ގޮތެއްގައި މަސްވެރިކަން ޙަރަކާތެއް ހިންގުމަށް ބޭނުންކުރާ ބާވަތެއްގެ އެއްވެސް އުޅަނދެއް، ކަނޑު ބޯޓެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އުޅަނދު. ތު ަމޢުލޫމާތު ިހމެނޭ ގޮތުްނ، ދަތުރުގެ މަޢުލޫމާމަސްވެރިކަމުގެ ލޮގްފޮތް (ކ) ށްދޭ ވަސީލަތް.ކުރުމަށް މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅައި ފޯރުކޮރިކޯޑު ، ތިން ަވނަ ބާބާ ގުޅިގެން މަސްވެރިކަން ރާވައި މަސްވެރިކަމުގެ ޤާނޫނުގެ މެނޭޖްމަންޓް ޕްލޭން (އ) .ހިންގައި ބަލަހައްޓައި އަދި ތަރަްއޤީކުރުމާގުޅޭ ޕްލޭން އެ ވަގުތަކު ހުރި އެންމެ އިސް ޒިންމާ ،މަސްވެރިކަންކުރާ އުޅަނދެއްގައި ކެޔޮޅު (ވ) ޙަވާލުވެފައިވާ ފަރާތް. އެންމެހައި އެކުއަކަލްޗަރކުރުމުގެ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން މަސްވެރިކަމާގުޅޭ މިނިސްޓަރ (މ) ވާލުވެފައިވާ ވަޒީރު.ކަންކަމުގެ ޒިންމާ ހަ ހައި މަސްވެރިކަމުގެ އެންމެއެކުއަކަލްޗަރކުރުމުގެ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން މިނިސްޓްރީ (ފ) ވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާ.ކަންކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަ ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުގެ އަލީަގއި ހޯދައިފައިވާ ފުރިހަމަ މަުޢލޫާމތު ނެތް ޕްރިކޯޝަނަރީ ފިޔަވަޅު (ދ) ތީ ހާލަތުގައި ނުވަތަ ވަކި ކަމެއް ޔަޤީންކުރެވިފައިނުވާ ހިނދުގައި، ުޤދުރަ ވަސީލަތްތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ަހމަތަކުގެ ތެރެއިން ބެލެހެއްޓުމަްށޓަކައި، ފިޔަވަޅެއް ނާޅައި ދޫކޮށްލުމުގެ ސަބަބުން ލިބިދާނެ ގެްއލުމަކަށް ރިާޢޔަތްކޮށް ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްުޓމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅު. ޕްރޮސެސްކުރުން ނުވަތަ (ތ) ޕްރޮސެސްކުރުމުގެ ހަރަކާތެއް ހިންގުން ގިނަ ދުވަހަށް ބެހެއްޓުމަަކށްޓަަކއި ޕެކެޓްކުރުމަށް ނުވަތަ ބަންުދކުރުމަށް ނުވަތަ މަހަށް އެއްވެސް ބާަވތެއްގެ ބަދަލެއް ގެނައުމަށް ހިންގާ ޙަރަކާތްތައް. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 61 އަދި އެ ތަނެއްގައި: ،ޢިމާރާްތތަކާއި އެނޫްނވެސް ތަންތަން ،ބިންބިމާއި ޕްރޮސެސްކުރާ ތަންތަން (ލ) ރައްކާކޮށް، ،މަސް ނުވަތަ އެކުއަކަލްޗަރގެ އުފެއްދުންތައް )1( ،ލޮނުއަޅައި ،ގަނޑުކޮށް ،ފިނިކޮށް ،ބަންދުކޮށް ،ސާފުކޮށް އެނޫންވެސް އެހެންގޮތަކަށް ދިވެހިރާއްޖެއާއި ،ހިއްކައި ؛ބޭރުގައި ވިއްކުމަށް ތައްޔާރުކުރާ ތަންތަން ރާއްޖެއިންދިވެހި ނުވަތަ ،ހިއްކައި ،ދަުޅގައި ބަންދުކޮށް ،ށްބަންދުކޮށް ނުވަތަ ޕެކެޓުކޮ )2( ގަނޑުކޮށް ނުވަަތ ،ފިނިކޮށް ،ލޮނުއަޅައި ،ސާފުކޮށް އާއި ވެސް އެހެންގޮތަކަްށ ދިވެހިރާއްޖެއެނޫން މަސް ،ބޭރުގައި ވިއްކުމުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ރާއްޖެއިންދިވެހި ނުވަތަ އެކުއަކަލްޗަރގެ އުފެއްދުންތައް ރައްކާކޮށްފައި .ބަހައްޓާ ތަްނތަން މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން (ގ) ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތް މަސްބޭނުމުގައި ހަރަކާތްތެރިނުާވ، އެހެންނަމަވެސް އެކްސްޕޯޓު ކުރާ އެކްސްޕޯޓު ކުރާ ފަރާތްތަކަށާއި ރިސޯޓުތަކަށް މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުން ފާނައިގެ ބާވަތްތައް ވިއްކާ ފަރާްތތައް. ރަބަރު ސާޅަނގަ، ވައި، ،ނުވަތަ މަހަކަށް ހަމަލާ ދިނުމަށްމަސް މެރުމަށް މަސް މަރާ ބަޑި (ޏ) ކޮޅު ތޫނުކޮށްފައިވާ އާލާތެއް ފޮނުވާލެވޭ ، ނުވަތަ ކެމިކަލެއް ބޭނުންކޮށްގެން .ގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ވަދާދުއްވުން/ (ސ) ވަދުނަނުގެ މަސްވެރިކަން ދޯނީގެ ދެ އަރިމަތިން ދޫޮކށްފައި ކަންވާރެއްގައި ވަދަކާއެކު ބުޅިއެއްލައި، ހުންނަ ނަނު. މިަނނު ދޫކުރަނީ ދޯނި ދުއްވަމުންދާ ވަގުތު. ބައެްއފަހަރު މިނަނު ދޫކުރުމުގައި ކަނދު ބޭުނންކުރޭ. ފިޝަރީޒް އިންފޮމޭޝަން )ޑ( ކެޔޮޅު -ސިސްޓަމް މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ރިކޯޑުކުރުމަށާއި މަސްވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ޙަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ބޭުނންވާ ލައިސަންސާއި ހުއްދަ ދޫކުރުމަށް މިނިސްޓްރީން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ އޮންލައިން ނިާޒމެއް. ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 62 ބާވަތްތައް ޑް ކުރެވިފައިވާ ފާނައިގެ: ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރިކ2ޯ –ޖަދުވަލު ނަން އިނގިރޭސި ސައިންޓިފިކް ނަން އައިޔޫސީއެން ރެޑްލިސްޓް ސްޓޭޓަސް ދިވެހި ނަން ގިނިމަސް ފާނަ ރެޑް މައުތު ގްރޫޕަރ Aethaloperca rogaa ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު ފާނަ ބޯޅަޖެހި ސްލެންޑަރ ގްރޫޕަރ Anyperodon leucogrammicus ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު މަސް ފާނަ ޕީކޮކް ހައިންޑް Cephalopholis argus ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު ރަން ފާނަ ހައިންޑް ގޯލްޑަން Cephalopholis aurantia ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު ހައިންޑް ޗޮކްލެޓް Cephalopholis boenak ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު ރަތް ތިކި ފާނަ ލެޕަރޑް ހައިންޑް Cephalopholis leopardus ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Cephalopholis miniata ްކޮވެލި ފާނަ ކޮރަލް ހައިންޑ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Cephalopholis nigripinnis ްގްރޫޕަރބްލެކްފިނ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Cephalopholis polleni ްހައިންޑް ހަރލެކުއިނ ކޮންސަރން)ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Cephalopholis sexmaculata ްލަނޑާ ފާނަ ސިކްސްބްލޮޗް ހައިންޑ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Cephalopholis sonnerati ްވެލި ފާނަ ޓޮމާޓޯ ހައިންޑ ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން) ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށްއާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Cephalopholis spiloparaea ްނާރިނގު ފާނަ ސްޓްރޯބެރީ ހައިންޑ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Cephalopholis urodeta ްކަންފަތް ކަޅު ފާނަ ޑާރކްފިން ހައިންޑ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus areolatus ްތިއްޖެހި ފާނަ ގްރޫޕަރއެރިއޮލޭޓ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus chlorostigma ްކުޅަނދުރު ފާނަ ސްޕޮޓަޑް ގްރޫޕަރބްރައުނ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus coeruleopunctatus ހުދުލަށް ފާނަ ވައިޓް ސްޕޮޓަޑް ގްރޫޕަރ ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus fasciatus ރަތްގަޅި ފާނަ ބްލެކްޓިޕް ގްރޫޕަރ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus flavocaeruleus ދޮން ނޫ ފާނަ ބްލޫ އެންޑް ޔެލޯ ގްރޫޕަރ ބިރު އޮތް (ވަލްނަރަބްލް)ނެތި ހިނގައިދާނެކަމުގެ Epinephelus fuscoguttatus ކަސް ފާނަ ބްރައުން މަރބްލްޑް ގްރޫޕަރ ތު ލިބިފައި ނެތް (ޑޭޓާ ޑެފިޝަންޓް)މަޢުލޫމާތު ދެނެގަތުމަށް ފުދޭވަރަށް ހާލައާބާދީގެ Epinephelus lanceolatus ްމުޑު ފާނަ ގްރޫޕަރޖަޔަންޓ ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓް 260އަދަދު: 49ވޮލިއުމް: 63 ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus longispinis ްކޫރު ފާނަ ގްރޫޕަރލޯންގްސްޕައިނ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus macrospilos ފާނަ ފިއްޖެހި ސްނަބްނޯސް ގްރޫޕަރ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus melanostigma ްގްރޫޕަރބްލެކްސްޕޮޓ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus merra ްލައް ފާނަ ގްރޫޕަރހަނީކޯމްބ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus miliaris ްކުރެހި ފާނަ ގްރޫޕަރނެޓްފިނ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus morrhua ްދުންތަރި ފާނަ ގްރޫޕަރކޮމެޓ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus multinotatus ްބާފޮތި ފާނަ ގްރޫޕަރވައިޓް ބްލޮޗްޑ ކޮންސަރން) ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓްއާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus ongus ކިރުޅިފާނަ ވައިޓް ސްޓްރީކް ގްރޫޕަރ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus poecilonotus ްގްރޫޕަރޑޮޓްޑޭޝ ކުލަ ފާނަ ކެމޮފްލާޖް ގްރޫޕަރ Epinephelus polyphekadion ނެތި ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތް (ވަލްނަރަބްލް) ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus retouti ްދޮން ފާނަ ގްރޫޕަރޓިޕްޑް -ރެޑ ކޮންސަރން)ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus spilotoceps އަސްދާނު ފާނަ ފޯރ ސެޑްލް ގްރޫޕަރ ތު ލިބިފައި ނެތް (ޑޭޓާ ޑެފިޝަންޓް)މަޢުލޫމާތު ދެނެގަތުމަށް ފުދޭވަރަށް ހާލައާބާދީގެ Epinephelus tauvina ީލޮނދި ފާނަ ގްރޫޕަރގްރީސ ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Epinephelus undulosus ީގްރޫޕަރލައިންޑް -ވޭވ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Gracila albomarginata ްބޯކުޑަ ފާނަ ގްރޫޕަރމާސްކްޑ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Hyporthodus octofasciatus ކަޅު ފާނަ ގްރޫޕަރއެއިޓްބަރ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Plectropomus areolatus އޮޅު ފާނަ ސްކޮޔަރޓެއިލް ކޮރަލް ގްރޫޕަރ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Plectropomus laevis ްކުލަ އޮޅު ފާނަ ސެޑްލް ކޮރަލް ގްރޫޕަރ-ބްލެކ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Plectropomus pessuliferus ދޮން އޮޅު ފާނަ ރޯވިންގް ކޮރަލް ގްރޫޕަރ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Variola albimarginata ްކަނޑުރަތްހާ ޔެލޯ އެޖްޑް ލަޔަރޓެއިލ ނުވޭ (ލީސްޓް ކޮންސަރން)ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައި އާބާދީގެ ހާލަތާ މެދު Variola louti ްކަނޑުހާ ވައިޓް އެޖްޑް ލަޔަރޓެއިލ