Agricultural Pesticide Control Act (Act No. 21/2019)

` 2019/21 ނަންބަރު: ޤާނޫނު 1160އަދަދު: 2019 ޑިސެންބަރު 8 – 1441 ރަބީޢުލްއާޚިރު 11ތާރީޚު: އާދީއްތަ 48ވޮލިއމުް: ޤނާނޫު ކނޮޓްރްޯލކްރުމުބާހެޭ ދނަޑވުރެކިމަގުއަި ބނޭނުކްރުާ ޕސެޓްސިއަޑިް  ިެގަވާއދިތުަކާއި އުސޫލތުައް ގެޒޓެުގައި ޝާއޢިުކށޮދްިނމުށަް އދ އށަެވެ. legalaffairs@po.gov.mv ފޮނުއވްނާީ ރައީސުލޖްމުްހރޫިއޔްގާެ އފޮސީް ބޮޑތުަކރުފުާނމުގަު މާލެ، ދިވެހރިާއޖްެ 33361023336211 ,ފޯނު: 0274 331ފެކްސް: www.gazette.gov.mvވެބސްއަޓިް: ދައރުުގެ ތިނވްަނަ ހު އޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ދުވަ ބުދަވި 27މހަުގެ ނވޮެންބަރު ވަނަ އަހަރުގެ 2019 "ބިލު،ދަނޑވުެރިކަމގުައި ބޭނުންކރުާ ޕެސްޓިސައިޑް ކޮންޓްރލޯްކުރުމާބހެޭ " ،ވަނަ ޖލަްސއާިން ފާސްކުރެއވްި 72 ވި (1441 ރަބީޢލުއްާޚިރު 11) 2019 ޑިސެންބރަު 8 ،މަތިންވަނަ މއާްދގާައިވާ ގޮތގުެ 92ގެ ޤާނޫނުއަސާސީ ދިވެހިސރަުކާރގުެ ގެޒެޓގުައި ،މި ބލިު ޤާނޫނަކަށވްެ ،ދވުހަު ރައީސލުްޖުމްހރޫިއްޔާ ތަޞްދީޤު ކުރެއވްުމުން އާދީއްތަ މއިަދު ޝއާިޢު ކުރވެއިްޖެއވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 3 2019/21 :ނަންބރަުޤާނޫނު ދނަޑވުރެކިމަގުއަި ބނޭނުކްރުާ ޕސެޓްސިއަޑިް ކނޮޓްރްޯލކްރުމުބާހެޭ ޤނާނޫު އއެވްނަަ ބބާު އިބތްިދާއީ މއާދްާތއަް ބޭނުންކުރާ ޕެސްޓިސއަިޑް ދވިެހިރއާްޖޭގައި މއިީ، ދަނޑވުރެިކަމުގައި )ހ( .1 ނނަް ތޢަރާފުއާި ބޭނުންކރުުމއާި، އުފއެްދުމއާި، ދވިެހިރއާްޖއެަށް އިމްޕޯޓުކރުުމއާި، އެކްސްޕޯޓުކރުުމއާި، ވިއްކުމއާި، ނައްތލާުމާބެހޭ އުސލޫުތައް ކަނޑއަަޅއަި، ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކރުުމުގައި ޢާންމު ޞިއްޙަތާއި ތިމވާއެްޓަށް ގެއްލުން ލިބޭ ލުތއަް ބަލައި ފިޔވަަޅއުެޅުމއާި، ޕެސްޓިސައިޑގާުޅޭ އެނޫންވެސް އުސލޫުތައް ޢަމަ ބަޔާންކރުުމގުެ ޤާނޫނެވެ. މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "ދަނޑވުރެިކަމގުައި ބޭނުންކުރާ ޕެސްޓިސއަިޑް )ށ( ކޮންޓރްލޯްކުރުމާބހެޭ ޤާނޫނު" އވެެ. ތިރީގއަި ބަޔާންކޮށްފައި އވެަނީއެވެ.މި ޤާނޫނގުެ މއަގިަނޑު މަޤްޞަދުތައް .2 ޤނާނޫގުެ މޤަޞްދަު ދަނޑވުރެިކަމގުއަި ބޭނުންކުރާ ޕެސްޓިސއަިޑް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓުކރުުމއާި، )ހ( އެ ތަކެތި ދވިެހިރއާްޖއެިން އެކްސްޕޯޓުކުރުމއާި، ދިވހެިރާއްޖޭގއަި ވއިްކުމއާި، އުސލޫުތައް އުފއެްދުމއާި، ބޭނުންކރުުމއާި، ބލެެހެއްޓުމއާި ނއަްތާލުމާގުޅޭ ބަޔާންކރުުން؛ ދވިހެރިއާްޖޭގެ ފަރާތުން ބއަިވެރވިެފއަިވާ ޕެސްޓިސައިޑާ ގުޅުނހްުރި އެންމހެައި )ށ( ބއަިނލަްއަޤވްާމީ މުޢހާަދާތަކާއި އެއްބަސްވުންތަކގުެ ދަށުން ދވިހެރިއާްޖެއިން އުފލުަންޖހެޭ ޒިންމާތއަް ތަންފީޛުކރުުމގާުޅޭ އުސލޫުތައް ބަޔާންކރުުން؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 4 ދަނޑވުރެިކަމގުއަި ބޭނުންކުރާ ޕެސްޓިސއަިޑް އިމްޕޯޓުކރުުމއާި، )ނ( އަލުން ބަންދުކރުުމާއި ،އެކްސްޕޯޓުކރުުމއާި، ޕެސްޓިސައިޑް އުފއެްދުމއާި ޕެސްޓިސއަިޑް ވއިްކުމުގެ ލައިސަންސް ދިނުމގާުޅޭ އުސލޫުތައް ބަޔާންކރުުން؛ ގެއްލުމަކުން ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކރުުމުގެ ސަބަބުން ލިބިދާނެ )ރ( ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި އޭގެ ބޭނުން ރަނގަޅގުޮތުގއަި ހިފުމާ ގުޅޭގޮތުން ޢާންމުންގެ ؛ހލޭުންތރެިކަން އިތުރުކރުުމާއި މިފަދަ ކަންކަމގާުޅޭ ތަމްރީނުތައް ރވޭުން ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ސަބަބުން ދިމވާެދާނެ ނުރައްކލަުން ރއަްކާތެރިކރުުމުގެ ގޮތުން )ބ( ޑް ގެނގްުޅުމގުައި އަޅަންޖހެޭ ސަލާމަތީ ފިޔވަަޅުތއަް ކަނޑއަަޅައި ޕެސްޓިސއަި ތަންފޛީުކރުުން؛ ޤާނޫނާ ޚލިާފަށް ޕެސްޓިސައިޑް އިމްޕޯޓުކުރުމއާި، އެކްސްޕޯޓުކރުުމއާި، )ޅ( ބޭނުންކުރުމއާި، ނައްތލާުމާ ގުޅޭގޮތުން މއަްސަލަތއަް ހުށހަެޅުމާއި ،ވއިްކުމއާި އަދި ؛ނިޒާމއެް ޤއާިމުކުރުންއެ މައްސލަަތައް ބލެޭނެ ދވިހެރިއާްޖޭގއަި ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކުރާ މިނވްަރު މަދުކރުުމަށއާި، )ކ( ޕެސްޓިސއަިޑގްެ އލޮްޓަނޭޓިވްސް )ބަޔޯޕެސްޓިސއަިޑް( ބޭނުންކުރުން ކރުިއަރވުަން ބރާއުެޅުން. ދވެނަަ ބބާު ޤާނނޫު ހނިގްނުް ޤާނޫނު ހިނގްުމގުެ މައިގަނޑު މަސއްޫލިއްޔަތު ޙަވާލވުގެެންވާ ފރަާތަކީ މިނިސްޓަރެވެ.މި .3 ހނިގްމުގުެ މސައްލޫއިޔްތަު އަދި މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތއަް ޙާޞލިވުާނެ ،މި ޤާނޫނގުެ ރޫޙާ އެއްގޮތްވާ ގޮތގުެމަތިން .4 ސޔިސާތަު ކނަޑއަޅެނުް ޕެސްޓިސއަިޑގާުޅޭ ސިޔާސަތު ކަނޑައެޅުމަކީ މިނިސްޓރަުގެ ،ގޮތގުެމަތިން މަސއްލޫިއްޔަތެކެވެ. ޕސެޓްސިއަޑިބާހެޭ މސައަކްތަތްކަގުެ އދިރާީ އނިތްޒިމާތްއަް ޕެސްޓިސއަިޑާބހެޭ އެންމެހައި ކަންތއަްތައް ބެލހެެއްޓުމަށް ބޭނުނވްާނެ އިދާރީ އިންތިޒާމް .5 މިނިސްޓރަު ހަމަޖައްސަނވްާނެއވެެ. މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޕެސްޓިސައިޑާބެހޭ އެންމހެައި ކަންތައްތއަް ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި .6 ޕސެޓްސިއަޑިބާހެޭ މސައަކްތަތްއަް އަދާކރުަންޖހެޭ މަސްއލޫިއްޔަތުތއަް ތރިީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނއީވެެ. ރައްކާތެރިކރުުމގުެ ގޮތުން ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ސަބަބުން ދިމވާެދާނެ ނރުއަްކަލަކުން )ހ( އަޅަންޖހެޭ ސލަާމަތީ ފިޔަވަޅުތއަް ކަނޑއަަޅއަި ތަންފީޛުކރުުން؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 5 ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކރުުމގުެ ސަބަބުން ތިމވާއެްޓަށް ލިބިދާނެ ގއެލްުން )ށ( ކުޑަކރުުމަށްޓަކައި ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކރުުން މަނާ ސރަަޙައްދުތަކއާި، ޚއާްޞަ ކި މިންވަރަކަށް ޕެސްޓިސައިޑް ބޭނުންކރުވެިދާނެ ޙލާަތްތަކއެގްައި ވަ ސރަަޙއަްދުތއަް ކަނޑއަަޅއަި ޢާންމުކރުުން؛ މި ޤާނޫނގުއަި ބަޔާންކޮށްފއަވިާ ގޮތުގެމަތިން، ހއުްދަ ދީފއަިވާ ޕެސްޓިސއަިޑްގެ )ނ( ރަޖިސްޓރްީ ބަލހައަްޓައި ޝާއިޢުކރުުން؛ މި ޤާނޫނގުެ ބޭނުމަށްޓަކއަި ޕެސްޓިސައިޑާ ގުޅޭގޮތުން ކުރަންޖހެޭ ތަޙލްލީުތައް )ރ( ސރަުކރާުން ޤަބލޫުކުރާ ފެންވރަަކަށް ހިންގާ ލެބރޯޓަރއީެއް މެދުވރެިކޮށް ކރުުން؛ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ވިޔަފާރި މޮނިޓަރކޮށް ކަމގާުޅޭ ތަފާސްހިސާބު އއެްކޮށް )ބ( އވިލެއުޭޓްކރުުން؛ ޤާނޫނގުެ ދަށުން ލައިސަންސް ލިބިގެން އުފައްދާ ޕެސްޓިސައިޑގްެ ލޭބލަްތަކާއި މި )ޅ( މަޢލުޫމާތު ކަރުދާސްތަކގުައި ހުންނަންޖެހޭ ޝަރޠުުތައް ތއަްޔާރުކޮށް މރުާޖަޢާކރުުން؛ ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކުރާ ފރަާތްތަކުން އެ ތަކެތި ބޭނުންކުރާގޮތް މޮނިޓރަކޮށް )ކ( ބލެހެެއްޓުން؛ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ މއަްޗަށް ބރަޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކރުުމުގެ ގޮތުން އިންޓަގްރޭޓެޑް )އ( ޕެސްޓް މެނޭޖްމަންޓް ކރުިއެރވުުން؛ ޕެސްޓިސއަިޑާ ގުޅުންހުރި ކަންތައްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޕެސްޓިސއަިޑް އެތެރެކުރާ )ވ( ޤއަުމުތަކގުެ ކަމާބހެޭ އިދާރާތަކއާި ރިސަރޗް ސެންޓަރުތަކާ ގުޅގިެން މަސއަްކަތްކރުުން؛ ދވިހެރިއާްޖޭގެ ފރަާތުން ބއަިވެރވިެފައިވާ ޕެސްޓިސައިޑާ ގުޅުނހްުރި )މ( ބއަިނލަްއަޤވްާމީ މުޢހާަދާތަކާއި އެއްބަސްވުންތަކއާި ޕެސްޓިސއަިޑާ ގުޅގިެން ދވިހެރިއާްޖއެިން އުފލުަންޖހެޭ އހެެނހިެން ޒިންމާތއަް ތަންފޛީުކރުުމގުައި ކަމާބެހޭ އިދރާާތަކާ ގުޅގިެން މަސައްކަތްކރުުން؛ދވިހެރިއާްޖޭގެ ނަހަމަގޮތގުައި ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކރުުމުގައި ހުރި ނުރއަްކާތރެިކަމާއި އއެިން )ފ( ލިބިދާނެ ގއެލްުމަކުން ރައްކާތރެވިުމަށްޓަކައި ޕެސްޓިސައިޑގްެ ބޭނުން ހލޭުންތެރިކަން އިތރުުކރުުމާއި ރަނގަޅުގޮތގުއަި ހިފުމާ ގުޅޭގޮތުން ޢާންމުނގްެ މިފަދަ ކަންކަމގާުޅޭ ތަމރްީނުތައް ރވޭުން؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 6 ޕެސްޓިސއަިޑް އުފއެްދުމއާި، އެފަދަ ތަކެތި ދިވެހރިއާްޖއެަށް އިމްޕޯޓުކރުުމއާި، )ދ( އެކްސްޕޯޓުކރުުމއާި، ވއިްކުމއާި، ބޭނުންކުރުމއާި ނއަްތާލުމާބހެޭ ގަވާއިދުތައް ހަދއަި ހިންގުން؛ ހއުްދަ ދީފއަިވާ ޕެސްޓިސއަިޑްގެ ރަޖިސްޓްރީއަށް ޕެސްޓިސއަިޑެއް އިތުރުކރުުމަށް )ތ( ނުވަތަ އުނިކރުުމަށް އެދި ހުށހަަޅާ ހުށހަެޅުންތަކގާުޅޭ ދރިާސާތައްކޮށް، އެ ޕެސްޓިސއަިޑަކގާުޅޭ އެންމހެައި މަޢލުޫމާތު ހޯދުން؛ ދވިހެރިއާްޖޭގއަި ޕެސްޓިސއަިޑް އުފއެްދުމއާި، އެފަދަ ތަކެތި ދވިެހިރއާްޖއެަށް )ލ( އިމްޕޯޓުކރުުމާއި ދވިެހިރއާްޖއެިން އެކްސްޕޯޓުކުރުމއާި، ބަންދުކރުުމއާި، ވއިްކުމާބހެޭ ލައިސަންސް ދޫކރުުމަށް ބޭނުނވްާނެ މަޢލުޫމާތު ހޯދުން؛ ށް އަދާކުރަންޖހެޭ އެހެނހިެން މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞލިުކުރުމަ )ގ( މަސއްލޫއިްޔަތުތައް އަދާކުރުން. މި ޤާނޫނގުއަި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސިޔާސަތުތއަް ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކއަި، އަދި )ހ( .7 ޕސެޓްސިއަޑިބާހެޭ ލފަދާޭ ކމޮޓިީ މި ޤާނޫނގުައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞލިުކރުުމަށްޓަކައި މިނިސްޓރަަށް ބޭނުނވްާ ލަފަޔއާި މަޝްވަރާ ދިނުމަށްޓަކައި ސަރުކރާުގެ ކަމގާުޅޭ އިދރާާތއަް ހިމެނޭގޮތުން މިނިސްޓަރު ކޮމިޓީއެއް އެކލުަވާލަނވްާނެއވެެ. މި ކޮމިޓީގެ ރިޔާސަތު ބަލހަައްޓާނީ މިނިސްޓރަވެެ. މި މއާްދގާެ )ހ( ގއަި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ކޮމިޓީގެ މެންބރަުނގްެ ގޮތގުައި )ށ( އަންނަނވިި އިދރާާތަކުގެ ތެރެއިން ކޮންމެ އިދާރާއަކުން އެންމެ މަދވުގެެން އެކަކު ހިމަނަނވްާނއެވެެ. ތިމވާއެްޓާބެހޭ ސިޔާސަތުތައް އެކަށއަަޅއަި، ތަންފީޛުކރުުމުގެ (1) ޙވަލާުކޮށްފައވިާ ސަރުކރާުގެ ވުޒރާާ؛މަސއްލޫއިްޔަތު އެނވްަޔރަަންމަންޓަލް ޕރްޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީ؛ (2) ޞިއްޙީ ސިޔާސަތުތައް އެކަށައަޅއަި، ތަންފޛީުކރުުމުގެ މަސްއޫލއިްޔަތު (3) ޙވަލާުކޮށްފއަިވާ ސަރުކރާުގެ ވުޒރާާ؛ މަސްއޫލއިްޔަތު ދިފާޢީ ސިޔާސަތުތއަް އެކަށއަަޅއަި ތަންފީޛުކުރުމގުެ (4) ޙވަލާުކޮށްފއަިވާ ސަރުކރާުގެ ވުޒރާާ؛ އަދި މލޯްޑވިްސް ކަސްޓަމްސް ސރަވިސް. (5) ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 7 މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ކޮމިޓއީަށް މި މއާްދާގެ )ށ( ގެ ދަށުން )ނ( ޢއަްޔަންކރުާ ފރަާތްތަކުގެ އިތރުުން އހެެން ފރަާތްތއަް އެ ކޮމިޓީއަށް މިނިސްޓަރު ޢއަްޔަންކރުުމަކަށް މި މއާްދާ ހރުަހެއް ނާޅއަވެެ. ތނިވްނަަ ބބާު ރީ ހުއްދަ ދީފއަވިާ ޕސެޓްސިއަިޑގްެ ރޖަސިޓްް ޕސެޓްސިއަޑިށަް ހއުދްަ ދނިނުް ދވިހެރިއާްޖޭގއަި ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ގޮތގުއަި އުފެއްދޭނެ، ބޭނުންކރުވެޭނެ، )ހ( .8 ވއިްކޭނެ، ދވިެހިރއާްޖެއަށް އިމްޕޯޓުކރުވެޭނެ އަދި ދވިހެިރާއްޖއެިން އެކްސްޕޯޓުކުރެވޭނެ ބާވަތުގެ ޕެސްޓިސއަިޑަށް ހުއްދަ ދޭނީ މި ޤާނޫނގުައި ބަޔާންކރުާ ގޮތގުެމަތިން މިނިސްޓަރެވެ. މއާްދގާެ )ހ( ގައިވާ ގޮތގުެމަތިން ޕެސްޓިސއަިޑަކަށް ހއުްދަ ދިނުމަށް އެދި، މި )ށ( ވަނަ މއާްދާގެ )ހ( ގއަި ބަޔާންކުރާ މަޢލުޫމާތއާެކު ދއަލުަތުގެ 9މި ޤާނޫނގުެ އިދރާއާަކުން ނުވަތަ މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ލައިސަންސް ލިބިފއަވިާ ފރަާތަކުން މިނިސްޓރްީއަށް ހުށަހެޅިދާނއެވެެ. މި މއާްދާގެ )ށ( ގެ ދަށުން ޕެސްޓިސއަިޑަކަށް ހުއްދަ ދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ()ނ ހުށހަެޅުންތަކގުައި ފރުހިަމަވާންޖެހޭ މަޢލުޫމާތު ފުރިހަމަނަމަ، އެ ޕެސްޓިސއަިޑަކަށް ހުއްދަ ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން އެ ހުށހަެޅުމއެް ލިބޭތާ )ހަތއެް( ދވުަހުގެ ތެރޭގައި މިނިސްޓރަު ގޮތއެް ނިންމައި، އެ ހުށަހެޅުން 7 ހުށހަަޅާ ފރަާތަށް އަނގްަނވްާނެއެވެ. ޕސެޓްސިއަޑިށަް ހއުދްަ ދނިމުގުއަި ބލަނާެ ކނަކްނަް ޕެސްޓިސއަިޑަކަށް ހއުްދަ ދިނުމަށް އެދި، ދައލުަތުގެ އިދާރއާަކުން ނުވަތަ )ހ( .9 ދަށުން ލައިސަންސް ލިބިފއަވިާ ފަރާތަކުން މިނިސްޓރްއީަށް މި ޤާނޫނގުެ އަންނަނވިި މަޢލުޫމާތު ހުށހަަޅަނވްާނއެވެެ. އެ ޕެސްޓިސއަިޑެއްގެ ސަބަބުން އިންސާނުންނަށް ނވުަތަ (1) ޖަނވަރާުންނަށް ކރުިމަތިވެދާނެ ޞއިްޙީ ގެއްލުންތއަް؛ ނއަްތާލުމަށް އަމާޒުކުރާ ޕެސްޓގްެ ،އެ ޕެސްޓިސައިޑއެްގެ ބޭނުންކޮށގްެން (2) ބވާަތްތއަް ފިޔވައަި، ފއަިދާކުރަނވިި ސޫފާސޫފިތަކަށއާި، މަސްމހަާމއެްސަށއާި ކަނޑުގެ ވެއްޓަށް ކުރާ ވހިައިގެ އަސަރު ހިމެނޭގޮތުން، ތިމވާއެްޓަށް ކރުިމަތިކޮށްފާނެ ނުރައްކާތއަް؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 8 ފެން ބިމގުެ ތެރޭގައި އެ ޕެސްޓިސައިޑއެް ފެތުރގިެނގްޮސް (3) ތަޣއަްޔރަުކރުުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް މިނވްރަު؛ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ބޭނުން ހިފުމުން ނަތީޖާ ޙާޞލިވުާނެ މިނވްރަު (4) )އެފިކެސީ(؛ ޕެސްޓް ކޮންޓްރޯލްކރުުމަށް ބޭނުނވްެފއަިވާ މިނވްރަު؛ (5) ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން ޝާއިޢުކުރާ ހއުްދަ ދީފއަވިާ 10މި ޤާނޫނގުެ (6) ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ރަޖިސްޓްރީގައވިާ އހެެން ބާވަތްތަކާ އަޅއަި ބލައާިރު ހުއްދައަށް އެދި ހުށަހަޅާފއަވިާ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ނުރއަްކާތެރިކަމުގެ މިނވްރަު؛ ދަނޑވުރެިކަމަށް ފއަިދާ ނުވަތަ ގެއލްުން ލިބިދާނެ ގޮތާއި މިންވރަު؛ (7) ފޮތް؛ހުށހަަޅާފއަވިާ ލޭބލަް ނުވަތަ އަތްމަތީ (8) ޕެސްޓިސއަިޑް ބަންދުކރުުމަށް ހުށހަަޅާފއަިވާ ކޮންޓއެިނަރުތަކުގެ (9) ތަފްޞލީު، ފޮޓޯ ނުވަތަ ނަމޫނާ؛ ޕރާމިޓެޑް މެކްސިމަމް ރެސިޑިއު ލެވލެްގެ އަސަރު މި ބާވަތގުެ (10) ޕެސްޓިސއަިޑގްއަި ދެމހިުންނަ މިންވަރއާި، އޭގެ ސަބަބުން ކއެުމަށް ގަސްގހަާގެއްސއާި މޭވާއއާި ތަރުކރާގީައި ބޭނުންކރުާ ބާވަތުގެ ޕެސްޓިސއަިޑް ރެސިޑއިގުެ އަސަރު މެކްސިމަމް ރެސިޑއިު ލވެލެއްަށްވުރެ މަތިން ހުރުމގުެ ނުރއަްކާ؛ ހުންނަންޖހެޭކަމަށް ބއަިނަލްއަޤވްާމީ މިނގްަނޑުތަކުން ޕެސްޓިސއަިޑގްއަި (11) މިންވަރާއި އަދި ކަނޑއަަޅާފއަވިާ މިނގްަނޑަށް އެ ޕެސްޓިސއަިޑެއް ފެތޭ އހެެން ޤއަުމުތަކުގއަި އެބާވަތެއް ރަޖިސްޓްރީކޮށްފއަިވާ މިނވްަރު. ވަނަ މއާްދގާެ )ށ( ގެ ދަށުން ޕެސްޓިސއަިޑަކަށް ހއުްދަ ދިނުމަށް 8މި ޤާނޫނގުެ )ށ( ، އެދި މިނިސްޓރްއީަށް ހުށހަަޅާ ހުށހަެޅުމގުެ މއަްޗަށް ބިނާކޮށް، މިނިސްޓރަު ޕެސްޓިސއަިޑަކަށް ހުއްދަ ދޭނީ މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން ހުށހަަޅާ އެ މަޢލުޫމާތުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފހައުވެެ. ހއުދްަ ދފީއަވިާ ޕސެޓްސިއަޑިގްެ ރޖަސިޓްރްީ ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން، ދވިެހިރއާްޖގޭައި ޕެސްޓިސައިޑް 8މި ޤާނޫނުގެ )ހ( .10 އުފއެްދޭނެ، ބޭނުންކުރެވޭނެ، ވިއްކޭނެ އަދި ދިވހެިރާއްޖއެަށް އިމްޕޯޓުކރުުމަށާއި ދވިހެރިއާްޖއެިން އެކްސްޕޯޓުކރުުމަށް މިނިސްޓަރު ހުއްދަ ދޭ ބވާަތްތަކުގެ ން ބަލަހައްޓައި ދވިހެިސރަުކާރުގެ ޕެސްޓިސއަިޑާބހެޭ ރަޖިސްޓްރީއެއް މިނިސްޓރްީ ގެޒެޓގުއަި ޝާޢިއުކރުަނވްާނެއވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 9 މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން ޝއާިޢުކުރވެޭ ހުއްދަ ދީފއަިވާ ޕެސްޓިސއަިޑްގެ )ށ( ރަޖިސްޓރްީގައި އަންނަނިވި މަޢލުޫމާތު ހިމަނަނވްާނއެވެެ. ؛ޢާންމުކޮށް ބޭނުންކރުާ ނަން (1) ނަން؛ސއަިންޓިފިކް (2) ؛ފޯމއިލުޭޝަން (3) ކޮންސެންޓރްޭޝަން؛ (4) ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކރުަން ހއުްދަ ދެވިފއަވިާ ކަންކަން )ގަހުގެ ބާވަތް (5) އަދި ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭ ބލަި، ޕެސްޓް ނުވަތަ އިންސާނުންނަށް ނވުަތަ ؛ޖަނވަރާުންނަށް ޖހެޭ ބަލި ފަތުރާ ތަކެތި( ޙރަަކާތްތެރި މއާްދއާާއި ވިހައއެް ހިމެނޭނަމަ ވހިއަިގެ ފޯމއިލުޭޝަނއާި (6) ؛މަޢލުޫމާތު ؛ތަކެތގީެ ރައްކާތރެިކަމުގެ މަޢލުޫމާތު ކރަުދާސް (7) ؛އެ ޕެސްޓިސއަިޑަކާ ގުޅގިެން ކުރވެިފައިވާ ތަޙްލީލުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު (8) ބޭނުންކރުުމުން ހުށހަަޅާފއަވިާ ފޯމއިލުޭޝަން ހުށަހަޅާފއަވިާ ރޭޓުގއަި (9) ؛ތިމވާއެްޓަށް ކުރާނެ އަސަރުތަކާބެހޭ ރިޕޯޓު ލޭބލަގްއަި ހިމަނަންޖހެޭ މަޢލުޫމާތު ނުވަތަ ބާޒރާަށް ނރެއޭިރު (10) ޢާންމުންނަށް ފރޯުކޮށްދޭންޖހެޭ މަޢލުޫމާތު ކރަުދާހުގއަި ހިމަނަންޖހެޭ ކަންކަން؛ ހިމެނޭގޮތުން، އަޅަންޖހެޭ ޚއާްޞަ ރައްކާތރެިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތއަް (11) ޕެސްޓިސއަިޑް އެކަށގީެންވާ ގޮތަކަށް ރައްކާކުރުމއާި، އެއްތަނުން ؛އަނެއްތަނަށް ގެންދއިުމއާި، ގެންގުޅުމއާި، ބޭނުންކރުުމގާުޅޭ މަޢލުޫމާތު އަދި ޕެސްޓިސއަިޑް ހުސްކުރާ ކޮންޓެއިނރަާއި ބާކވީެފައި ހުރި ޕެސްޓިސއަިޑް (12) ގޮތްތަކާބެހޭ މަޢލުޫމާތު.ރއަްކާކުރުމއާި ނއަްތާލވެިދާނެ ،މި ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ހއުްދަ ދީފއަިވާ ޕެސްޓިސއަިޑްތއަް )ނ( މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކރުުމަށްފހަު، ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 10 )ހައެއް( 6މިނިސްޓރަު އަލުން މރުާޖަޢާކޮށް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކރުަން ފަށާތާ މަސްދވުހަގުެ ތެރގޭައި ދވިހެިސަރުކާރގުެ ގެޒެޓގުައި ޝއާިޢުކުރަނވްާނއެވެެ. ހއުދްަ ދފީއަވިާ ޕސެޓްސިއަޑިގްެ ރޖަސިޓްރްއީށަް އނުއިތިރުު ގނެއަނުް ވަނަ މއާްދގާެ ދަށުން ޝާއިޢުކުރެވޭ ހއުްދަ ދީފައިވާ 10މި ޤާނޫނގުެ )ހ( .11 އުމުގެ ބާރު މިނިސްޓަރަށް ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ރަޖިސްޓްރީއަށް އުނިއިތުރު ގެނަ އެ އުނިއިތރުެއް ،ލިބގިެނވްެއެވެ. މިގޮތުން ރަޖިސްޓރްީއަށް ގެނވެޭ އުނއިިތުރު )ދހިއައެް( ދުވހަގުެ ތެރގޭއަި ދވިހެިސރަުކާރުގެ 10ގެނެވޭތާ ގިނވަގެެން ގެޒެޓގުއަި ޝާއިޢުކރުަނވްާނެއވެެ. ހއުްދަ ދީފައވިާ ޕެސްޓިސައިޑްގެ ރަޖިސްޓްރީއަށް ،މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން )ށ( މި ޤާނޫނުގެ ،އުނިއިތރުު ގެނައުމަށް ނިންމުމގުއަި މި ޤާނޫނގުެ މަޤްޞަދުތަކަށއާި ވަނަ މާއްދގާެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ކަންކަމަށއާި، އެ އުނިއިތުރެއް 9 ގެނއަުމގުެ ސަބަބުން އިންސާނުންނާއި ޖަނވަރާުންގެ ޢާންމު ޞއިްޙަތއާި، ތިމވާއެްޓަށް ކުރާނެ އަސަރުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަނވްާނއެވެެ. އަންނަނވިި ޙލާަތްތަކުގައި، ހއުްދަ ދީފައިވާ ޕެސްޓިސއަިޑްގެ ރަޖިސްޓރްއީަށް )ނ( އާ ބާވަތެއްގެ ޕެސްޓިސއަިޑެއް އިތުރުކުރެވިދާނއެވެެ. ،އލަަށް ފެންނަ ނުވަތަ މިހާރވުެސް އުޅޭ ޕެސްޓެއް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް (1) ހއުްދަ ދީފއަިވާ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ރަޖިސްޓްރީގއަިވާ ބާވަތްތއަް ނުކުޅެދުނ؛ް ހއުްދަ ދީފައިވާ ޕެސްޓިސައިޑގްެ ރަޖިސްޓްރީގައި ހިމެނޭ ބާވަތްތަކގުެ (2) ބަދލަގުައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެއަށްވުރެ ގެއްލުން ކުޑަ އަދި އެއް ލިބެންހުރުން؛މިނވްރަަކަށް ބޭނުނހްިފޭ ޕެސްޓިސއަިޑެއް ހއުްދަ ދީފައިވާ ޕެސްޓިސައިޑގްެ ރަޖިސްޓްރީގައި ހިމެނޭ ބާވަތްތަކގުެ (3) ބަދލަގުއަި ބޭނުންކުރވެިދާނެ، އއެް މިންވަރަކަށް ބޭނުނހްިފޭ އަދި އއެް މިނވްރަަކަށް ގެނލްުންދެނިވި އހެެންނަމވަެސް އގަުހެޔޮ ބާވަތްތއަް ލިބެނހްރުުން؛ ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޙލާަތްތަކުގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގެ މި މއާްދގާެ )ނ( )ރ( ވަނަ މއާްދގާެ ދަށުން ޝާއިޢުކުރެވޭ ރަޖިސްޓްރގީއަި ހިމެނޭ ބާވަތްތަކަށވްުރެ 10 ގއެލްުން ބޮޑު ނޫންނަމަ، ނުވަތަ ބޭނުނހްިފޭ މިންވރަު ކުޑަނޫންނަމަ، މިފަދަ ތިޔާރު މިނިސްޓރަަށް އހެެން ބވާަތްތައް ރަޖިސްޓްރީއަށް އިތުރުކރުުމުގެ އިޚް ލިބގިެނވްެއެވެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 11 ހއުްދަ ދީފައިވާ ޕެސްޓިސއަިޑްގެ ރަޖިސްޓްރގީައި ހިމެނޭ ޕެސްޓިސއަިޑަކާ )ބ( ގުޅގިެން އަންނަނވިި ޙލާަތްތަކުގެ ތރެއެިން ޙާލަތއެް މެދވުރެވިއެްޖެނަމަ، އެ ޕެސްޓިސއަިޑެއް ރަޖިސްޓްރީން އުނިކުރަނވްާނެއެވެ. ޕެސްޓިސއަިޑއެްގެ ބާވަތެއް ބޭނުން ކރުަމުންދގާޮތް މޮނިޓަރކރުުމުން (1) އެ ޕެސްޓިސއަިޑުން ،ނުވަތަ އަލަށް ހޯދޭ ސއަިންޓިފިކް މަޢލުޫމާތަކުން ކރުުމަށް ކަނޑއަަޅާފއަިވާ ބޭނުން ނުފުދޭކަމަށް ދއެްކުން؛ މޮނިޓަރކރުުމުން ޕެސްޓިސއަިޑއެްގެ ބާވަތއެްގެ ބޭނުން ކުރެވެމުންދާގޮތް (2) އެ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ،ނުވަތަ އަލަށް ހޯދޭ ސައިންޓިފިކް މަޢލުޫމާތަކުން ސަބަބުން ޞިއްޙަތަށް ނުވަތަ ތިމވާއެްޓަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާކަމަށް ނުވަތަ ކރުުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުކަމަށް ދެއްކުން؛ ތަކގުެ ހއުްދަ ދީފައިވާ ޕެސްޓިސައިޑގްެ ރަޖިސްޓްރީގައި ހިމެނޭ ބާވަތް (3) ބަދލަގުއަި ބޭނުންކުރވެިދާނެ، އއެަށްވުރެ ގެއްލުން ކުޑަ އަދި އެއާ އެއް މިނވްރަަކަށް ނުވަތަ އެއަށވްރުެބޮޑަށް ބޭނުނހްިފޭ ބާވަތއެްގެ ޕެސްޓިސއަިޑއެް ލިބެންހރުުން؛ ( ވަނަ ނަންބރަުގެ 3( ވަނަ ނަންބރަުން ފެށގިެން )1މި އަކރުުގެ ) (4) ބަޔާންކޮށްފއަވިާފަދަ ޙލާަތެއް މެދުވެރވިގެެން، ދިވެހރިއާްޖެ ނިޔލަަށް ބއަވިރެވިެފައވިާ ބއަިނަލްއަޤވްާމީ މުޢހާަދއާަކުން އެ ބާވަތް އުނިކރުުން، ނުވަތަ ދވިެހިރއާްޖެ ބއަިވެރވިެފއަިވާ ބއަިނަލްއަޤވްާމީ ޖަމްޢިއްޔއާަކުން ނުވަތަ ނުވަތަ އހެެން ޤައުމުތަކުން އެ ބާވަތް ކޮންޓްރލޯްކުރުމަށް މަދުކރުުމަށް ފިޔވަަޅއުެޅުން. ހއުްދަ ދީފއަިވާ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ރަޖިސްޓްރީ ދވިެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި .12 އނިތްޤިލާީ ކނަކްނަް ޝާއިޢުކރުުމއާެކު، އެ ރަޖިސްޓްރގީައި ނުހިމެނޭ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ބާވަތްތައް އެކްސްޕޯޓުކުރުމއާި، ދވިެހިރއާްޖގޭއަި ބޭނުންކރުުން، އަންނަނިވި ،އިމްޕޯޓުކރުުމއާި ގޮތގުެމަތިން މަނާކުރެވޭނއެވެެ. ރަޖިސްޓްރީގައި ނހުިމެނޭ ބާވަތެއް ، ރަޖިސްޓރްީ ޝއާިޢުކރުާ ތާރީޚުން ފެށގިެން )ހ( ؛ދވިހެރިއާްޖއެިން ބރޭުން ގެނއަުމަށް އޯޑރަު ނުދިނުން )ދޭއް( މަސްދވުަސް 2 ތރާީޚުން ފެށގިެން ރަޖިސްޓްރީ ޝއާިޢުކުރާ )ށ( ދވިހެިރާއްޖެއަށް އެ ތަކެތި އިމްޕޯޓުކުރުމއާި އެކްސްޕޯޓުކރުުން ، ހަމވަުމަށްފހަު މަނވާުން؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 12 )ތިނެއް( މަސްދވުަސް 3ރަޖިސްޓރްީ ޝއާިޢުކުރާ ތރާީޚުން ފެށިގެން )ނ( ހަމވަުމަށްފހަު، ދވިެހިރއާްޖޭގައި އެ ތަކެތި ވއިްކުން މަނާވުން؛ )ބާރަ( މަސް ހަމވަުމަށްފހަު، 12ރަޖިސްޓރްީ ޝާއިޢުކރުާ ތާރީޚުން ފެށގިެން )ރ( އެ ތަކެތި ބޭނުންކުރުން މަނވާުން. ހތަރަވުނަަ ބބާު ޕސެޓްިސއަިޑާ ގުޅޭ މޢުމާަލާތތްއަް ޕސެޓްސިއަޑިް ބނޭނުކްރުނުް ޕެސްޓިސއަިޑް ގަންނއަރިު، އެ ޕެސްޓިސއަިޑއާެކު ލިބޭ މަޢުލޫމާތު ކރަުދހާުގައި )ހ( .13 ބަޔާންކޮށްފއަވިާގޮތާ ޚިލާފަށް ނވުަތަ އޭގއަި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ބޭނުން ފިޔވަައި އހެެން ބޭނުމަކަށް އެ ޕެސްޓިސައިޑއެް އއެްވެސް ފރަާތަކުން ބޭނުންކޮށގްެންނވުާނއެވެެ. މަޢލުޫމާތު ކަރުދހާުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތާ ޚލިާފަށް ނވުަތަ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ )ށ( އގޭއަި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ބޭނުން ފިޔަވައި އހެެން ބޭނުމަކަށް އެ ޕެސްޓިސއަިޑެއް ބޭނުންކރުުމަށް އެއްވެސް ފރަާތަކުން އެ ފރަާތުގެ މވުއަްޒަފަކަށް އަނގްައިގެން ނވުާނއެވެެ. ބޭނުންކރުުމުގެ ސަބަބުން އިންސާނުންނަށއާި، ޖަނވަރާުންނަށއާި، ޕެސްޓިސއަިޑް )ނ( އއެގްަމއާި ކަނޑުގެ ތިމވާއެްޓަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކުން ސލަާމަތވްުމަށް ބޭނުނވްާނެ އެންމެހައި ސލަާމަތީ ފިޔވަަޅުތައް ޕެސްޓިސައިޑް ބޭނުންކުރާ އެންމހެއަި ފރަާތްތަކުން އަޅަނވްާނެއެވެ. މަށް ބޭނުންކރުާ ތަކެތި ބޭނުންކރުުމަކާ ނުލއަި އެއްވެސް ފރަާތަކުން ރައްކާތެރިވު )ރ( ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކޮށގްެންނވުާނެއެވެ. ޕެސްޓިސއަިޑއެް ބޭނުންކރުުމުގެ ސަބަބުން އއެވްެސް ނޭދެވޭ އަސރައެްކުރާކަން )ބ( ފހާގަަކުރެވއިްޖެނަމަ، އެކަން މިނިސްޓރްއީަށް ރިޕޯޓުކުރުމަކީ ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކރުާ އެންމެހައި ފރަާތްތަކގުެ ޒިންމއާެކެވެ. ވަނަ މއާްދާގެ 10އއެވްެސް ޕެސްޓިސައިޑަކީ ގަޑުބަޑުކޮށްފއަވިާ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނގުެ .14 މނިގްނަޑށަް ނފުތެޭ ބވާތަތްއަް ދަށުން ޝާއިޢުކރުާ ހއުްދަ ދީފައިވާ ޕެސްޓިސއަިޑާބހެޭ ރަޖިސްޓރްގީއަި ނހުިމެނޭ، ނވުަތަ ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން ފުރހިަމަނުވާ ޕެސްޓިސައިޑއެްކަމަށް އެކަށީގެންވާ އެ ރަޖިސްޓްރީ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 13 ސަބަބުތަކގުެ މއަްޗަށް ބިނާކޮށް ޤަބޫލުކުރވެޭނަމަ އެ ޕެސްޓިސއަިޑއެް އިމްޕޯޓުކޮށް، އެކްސްޕޯޓުކޮށް، ބޭނުންކޮށް ނވުަތަ ވިއްކއަގިެން ނވުާނއެވެެ. ޕސެޓްސިއަޑިސްް ނއަތްލާނުް އިންސާނުނގްެ ނވުަތަ ޖަނވަރާުންގެ ޞއިްޙަތަށް ނވުަތަ އެއގްަމއާި ކަނޑުގެ )ހ( .15 ތިމވާއެްޓަށް ގެއްލުމއެް ލިބިދާނެފަދަ ގޮތަކަށް ނުވަތަ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން ކަނޑއަަޅާފއަވިާގޮތާ ޚލިާފަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޕެސްޓިސއަިޑއެް ނވުަތަ ނއެވެެ.ޕެސްޓިސއަިޑއެގްެ ކުނި ނައްތާލައގިެން ނުވާ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހއުްދަ ދީފއަިވާ ޕެސްޓިސއަިޑްތަކާއި ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ކުނި )ށ( ނައްތލާުމާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމލަުކުރާނގެޮތް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވއާިދގުައި ބަޔާންކރުަނވްާނެއެވެ. ޕސެޓްސިއަޑިް ބނަދްކުރުމުއާި ލބޭލަކްރުނުް ފރުހިަމވަެފައވިާ ކޮންޓއެިނަރއެްގައި މެނވުީ އއެްވެސް އަންނަނވިި ކަންކަން )ހ( .16 ފރަާތަކުން ޕެސްޓިސައިޑް ބަންދުކޮށްގެންނވުާނއެވެެ. އަދި، އެފަދަ ކޮންޓއެިނރައެްގައި ބަންދުކުރވެިފައިވާ ޕެސްޓިސައިޑއެް މެނވުީ، އއެވްެސް ގެނގްޮސް އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ، ފރަާތަކުން އިމްޕޯޓުކޮށް، އެކްސްޕޯޓުކޮށް ނުވަތަ ވއިްކައގިެން ނުވާނއެވެެ. އެ ކޮންޓއެިނަރުގއަި ޕެސްޓިސއަިޑް ރއަްކާކޮށްފއަި ބަހައްޓާއިރު ނުވަތަ (1) އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދއާރިު، ކޮންޓއެިނަރުގައި ހުރި ޕެސްޓިސއަިޑގްެ އަސރަު އިންސާނުނގްެ ނުވަތަ ޖަނަވރާުންގެ ؛ތިމާވެއްޓަށް ނުފރޯާނެ ފަދަ ކޮންޓެއިނރަަކަށވްުންޞިއްޙަތަށް ނުވަތަ މި މއާްދާގެ )ނ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ މަޢލުޫމާތުތައް ފަސހޭއަިން (2) ކިޔަން އެނގޭގޮތަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ، އަދި ފަސޭހއަިން ނުނެއްޓގޭޮތަށް ހރަުކޮށްފއަިވާ ލޭބަލއެް ހުރި ކޮންޓއެިނަރަކަށވްުން؛ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރާ އހެެން ކަންކަން މި ޤާނޫނުގެ (3) ފރުހިަމވަެފއަިވާ ކޮންޓެއިނރަަކަށްވުން. ( ވަނަ ނަންބަރުގއަި ބަޔާންކޮށްފައވިާ ލޭބލަގްއަި ލިޔެފައި 2މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ) )ށ( ހުންނަނވްާނީ ދވިެހި ބހަުން ނުވަތަ އިނގރިޭސި ބހަުންނވެެ. ( ވަނަ ނަންބރަގުއަި ބަޔާންކޮށްފއަވިާ ލޭބަލްގައި 2ގެ ) މި މއާްދގާެ )ހ( )ނ( އަންނަނވިި މަޢލުޫމާތު ހިމަނަނވްާނއެވެެ. ވިޔަފރާީގައި ބޭނުންކުރާ ނަން؛، ޢާންމުކޮށް ބޭނުންކރުާ ނަމއާި (1) ޙރަަކާތްތެރި މއާްދާ އަދި ކޮންސެންޓްރޭޝަން؛، ފޯމއިލުޭޝަން (2) ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 14 ؛ބޭނުންކރުުމަށް ހއުްދަ ދީފައިވާ ގަސްގހަާއި ޕެސްޓްއެ ޕެސްޓިސއަިޑެއް (3) އެ ޕެސްޓިސއަިޑެއް ބޭނުންކރުުމަށް ލަފާދީފއަވިާ ގޮތއާި މިންވަރު؛ (4) އެ ޕެސްޓިސއަިޑއެް ބޭނުންކރުުމުގއަި ގެންގުޅެންޖހެޭނެ އލާަތްތަކއާި، (5) ބޭނުންކރުާ ފރަާތއާި، ތިމާވެށގީެ ރއަްކާތެރިކަމަށް އެޅިދާނެ ސލަާމަތީ ފިޔވަަޅުތއަް؛ ހވާެސްޓް އިންޓަރވަލް )ޕީ.އެޗް.އއަި(؛-ޕރްީ (6) ވހިވަުމުގެ ނިޝާންތަކއާި ޢަލާމާތްތއަް؛ (7) ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންކރުުމުގައި އަޅަންޖެހޭ ޞއިްޙީ އަދި ސލަާމަތީ (8) ފިޔވަަޅުތަކާބހެޭ މަޢލުޫމާތު؛ ކަންކަން؛ނރުައްކާތރެިކަމުގެ އިންޒާރއާި ސަމާލުކަން ދޭންވީ (9) ؛އުފއެްދި ތރާީޚާއި މއުްދަތު ހަމވަާ ތާރީޚް ،ބެޗް ނަންބރައާި (10) އުފއެްދި ފރަާތުގެ ނަމއާި އެޑރްެސް؛ (11) އލަުން ބަންދުކޮށްފައިވާނަމަ، އލަުން ބަންދުކުރި ފރަާތުގެ ނަމއާި (12) އެޑރްެސް. ބަޔާންކޮށްފއަވިީނަމވަެސް، މި ޤާނޫނގުެ އހެެން މއާްދއާެއްގއަި އެހެން ގޮތަކަށް )ރ( ދަނޑވުރެިކަމގުައި ބޭނުންކުރާ ޕެސްޓިސއަިޑެއް ދވިެހިރއާްޖޭގއަި ވިޔަފރާީގެ ގޮތގުއަި ނުވަތަ އެނޫނވްެސް ގޮތަކަށް ބޭނުންކރުާނަމަ، އެ ޕެސްޓިސއަިޑެއް ބަންދުކޮށްފއަވިާ ކޮންޓއެިނަރއެގްައި މި މއާްދާގެ )ނ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހި ބަހުންނއާި އިނގރިޭސި ބހަުން ހިމަނާފއަިވާނވްާނއެވެެ.މަޢލުޫމާތު ދވިެ ޕެސްޓިސއަިޑް ގަންނަ އިރު ހުރި، ނުވަތަ އިމްޕޯޓުކުރިއިރު ނުވަތަ އުފއެްދިއިރު )ހ( .17 އލަނުް ބނަދްކުރުނުް ، ފރުަތަމަ ބަންދުކރުުމަށް ބޭނުންކުރި ކޮންޓެއިނރަަށް ލިބޭ ގއެްލުމއެގްެ ސަބަބުން ވަނަ މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކރުާ ޝަރުޠެއް 16މި ޤާނޫނގުެ އެ ކޮންޓއެިނަރުގއަި އުނިވއެްޖެ ޙލާަތެއގްއަި އެ ކޮންޓެއިނރަގުއަި ހުރި ޕެސްޓިސއަިޑް އލަުން ބަންދުކރުވެިދާނެއވެެ. އލަުން މި މއާްދގާެ )ހ( ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމވަެސް، ޕެސްޓިސއަިޑއެް )ށ( ( ވަނަ ނަންބރަުގެ 4ވަނަ މއާްދާގެ )ހ( ގެ ) 21ބަންދުކރުވެޭނީ، މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން އލަުން ބަންދުކރުުމާ ގުޅޭ ޝަރޠުުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވާ، މިނިސްޓަރު ދޫކޮށްފއަވިާ ވަކި ލައިސަންސއެް ލިބިފއަިވާ ފރަާތްތަކަށެވެ. ޕެސްޓިސއަިޑެއް އަލުން ބަންދުކުރާއިރު މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން، )ނ( ވަނަ މއާްދގާެ )ހ( ގއަި ބަޔާންކުރާ 16ބަންދުކރުަނވްާނީ މި ޤާނޫނގުެ ޝރަޠުުތައް ފރުހިަމަވާ ކޮންޓއެިނަރއެްގައވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 15 ޕސެޓްސިއަޑިް ރއަކްކާށޮފްއަި ބހެއެޓްނުް މހީުން ދރިއިުޅޭ ތަނއެގްއަި، ނުވަތަ ޖަނަވާރު ގެނގްުޅޭ ތަނއެގްއަި، ނވުަތަ )ހ( .18 ކާބޯތަކެތގީެ އުފެއްދުންތއަް، ނވުަތަ ޖަނވަާރުގެ ކާނާ ގެންގުޅޭ ތަނއެގްައި އއެވްެސް ފރަާތަކުން ޕެސްޓިސއަިޑއެް ރައްކާކޮށްފއަި ބަހައްޓައިގެން ނވުާނއެވެެ. ނގުައި ހުންނަންޖހެޭ މިނގްަނޑު އަދި ޕެސްޓިސއަިޑް ރައްކާކުރާ ތަންތަ މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދގުައި ބަޔާންކރުަންވާނއެވެެ. ދަނޑގުއަި ބޭނުންކރުުމަށް ނވުަތަ ގޭގެ ގޯތި ތެރގޭައި ހައްދާފއަި ހުންނަ )ށ( ގަސގްަހަށް ބޭނުންކުރުމަށް މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދގުައި ވަނަ 21ވަރުގެ ޕެސްޓިސައިޑއެް ފިޔަވއަި، މި ޤާނޫނގުެ ކަނޑއަަޅާފއަވިާ މިން މއާްދގާއަި ބުނެފއަވިާ ލައިސަންސްތަކގުެ ތެރއެިން ލައިސަންސެއް ދޫކރުވެިފައިވާ ފރަާތަކުން މެނވުީ ޕެސްޓިސއަިޑއެް ރއަްކާކޮށްފައި ބަހައްޓއަިގެންނވުާނއެވެެ. ކަނޑއަަޅާފއަވިާ މިންވަރަށވްރުެ އިތރުަށް މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގަވއާިދގުައި )ނ( ، ޕެސްޓިސއަިޑް ރައކްާކރުާނަމަ، ހޮސްޕިޓލަްތައް، ސްކޫލުތައް، ފހިރާަތައް ނވުަތަ ، ޙިމާޔަތްކޮށްފއަިވާ ސަރަޙއަްދުތއަް، ބައިބޯ އާބާދީ ދރިއިުޅޭ ސަރަޙއަްދުތއަް އްޓައގިެން ގޮނޑުދޮށްތއަް ކައިރގީައި ޕެސްޓިސއަިޑް ރއަްކާކުރާ ގުދަންތައް ބހަަ ނވުާނއެވެެ. ބޭނުންކޮށްފއަި ހުންނަ ،މއުްދަތު ހަމވަެފައިވާ ޕެސްޓިސއަިޑއާި )ރ( ތަޣއަްޔރަވުެފއަިވާ ތަކެތި ނައްތލާވެެންދެން ރައްކާކރުަނވްާނީ ، ކޮންޓއެިނރަުތަކާއި މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދގުައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގޮތުގެމަތިންނވެެ. ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކުރަން ފަށާއިރު، މި މއާްދާގެ )ނ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ މި )ބ( ތަންތަނާ ކައިރގީައި ހުރި ޕެސްޓިސއަިޑް ރައްކާކުރާ ތަންތަން، މި ޤާނޫނަށް )އެކއެް( އހަރަުދުވހަުގެ ތެރޭގއަި އހެެން ތަނަކަށް 1ޢަމލަުކރުަން ފަށާތާ ބަދލަުކރުަނވްާނެއެވެ. ށް އއެތްނަނުް އނައެތްނަަ ގނެދްއިނުް އއެވްެސް އުޅަނދއެްގެ ޒރަީޢއާިން ޕެސްޓިސައިޑް އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދާއރިު، .19 އެ އުޅަނދއެގްއަި ޕެސްޓިސއަިޑގްެ އިތރުުން ކާބޯތަކެތި، ޖަނަވާރގުެ ކާނާ ނުވަތަ ޖަނަވާރު ތިން އުފލުާނަމަ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދގުައި ބަޔާންކޮށްފއަވިާ ގޮތގުެމަ އެ އުޅަނދގުއަި ހިމެނޭ ކާބޯތަކެތި، ޖަނވަާރުގެ ކާނާ ނވުަތަ ޖަނވަރާަށް ޕެސްޓިސއަިޑްގެ އަސރަު ނުފޯރާފަދަ ގޮތަކަށް ރއަްކާތެރިކަމއާެކު އެ އުޅަނދއެގްއަި ޕެސްޓިސައިޑް އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދެވިދާނއެވެެ. އަދި އެފަދަ ތަކެތި ހުންނަނވްާނީ ކަން އެނގޭގޮތަށް ލޭބަލްކުރެވިފއަވެެ. ޕެސްޓިސއަިޑް ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 16 ޕސެޓްސިއަޑިް އޝިތްހިރާކުރުނުް މނަވާނުް ދވިހެރިއާްޖޭގއަި ޕެސްޓިސއަިޑއެް އިޝްތހިާރުކރުުމގުެ ގޮތުން އއެވްެސް ފރަާތަކުން .20 އއެވްެސް ކަމއެް ކުރުމަކީ މަނާކަމެކެވެ. ފސަވްނަަ ބބާު ލއަިސނަްސއްއާި ހއުްދަ ދކޫރުނުް މި ޤާނޫނގުއަި އހެެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފއަިނވުހާާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނގުެ )ހ( .21 ދކޫރުނުް ލއަސިނަސްް ދަށުން ދޫކރުާ ލައިސަންސއެްގެ ދަށުން މެނވުީ އއެވްެސް ފަރާތަކުން ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފއަވިާ ކަންކަމުންކުރެ ކަމއެް ކޮށްގެންނވުާނއެވެެ. ؛ޕެސްޓިސއަިޑް އުފއެްދުން (1) ؛ޕެސްޓިސއަިޑް އިމްޕޯޓުކރުުން ނުވަތަ އެކްސްޕޯޓުކުރުން (2) ؛ޕެސްޓިސއަިޑް ވއިްކުން (3) އލަުން ބަންދުކުރުން. (4) މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ލައިސަންސަށް އެދި ހުށހަަޅާނެ ގޮތއާި، )ށ( ލައިސަންސްގެ ޝަރުޠުތަކާއި ލައިސަންސް ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާނެ ލައިސަންސް ދޫކުރާނެގޮތް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ،އިޖރުއާަތުތަކާއި ގވައާިދގުައި ބަޔާންކުރަނވްާނއެވެެ. އމިޕްޓޯކުރުމުއާި އކެސްޕްޓޯކުރުމުގުެ ޚއާޞްަ އސުލޫު އހެެން ޤާނޫނެއގްައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން .22 ވެސް ބާވަތއެގްެ ޕެސްޓިސައިޑެއް އިމްޕޯޓުކރުވެޭނީ އަދި ދވިހެރިއާްޖެއަށް އއެް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވއާިދުގައި ކަނޑއަަޅާ ޝަރޠުުތައް ، އެކްސްޕޯޓުކުރެވޭނީ ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން މިނިސްޓރަު ދޫކުރާ 21ފރުހިަމވަާ ފަރާތްތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ލައިސަންސެއް ލިބގިެންނވެެ. އތިރުު ހއުދްތައަް މި ޤާނޫނގުައި އހެެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފއަވިީނަމވަެސް، މެދވުރެިވާ ކުއްލި )ހ( .23 ޙލާަތަކާ ގުޅގިެން، ނުވަތަ އލަަށް ފެންނަ ބވާަތެއގްެ ޕެސްޓަކާ ގުޅގިެން ކރުަންޖހެޭ ކަންކަން ކރުުމަށްޓަކއަި، ނވުަތަ ވަކި ބާވަތެއްގެ ޕެސްޓަކާގުޅޭ ނެތުމގުެ ވގަުތީ މައްސލައަެއް ޕެސްޓިސއަިޑް ބާޒރާގުއަި ލިބެން ޙއަލްުކރުުމަށްޓަކައި، ކަމާބެހޭ ފރަާތްތަކުގެ މަޝްވަރއާާއެކު ހއުްދަ ދީފއަިވާ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ރަޖިސްޓްރީގއަި ނހުިމެނޭ ޕެސްޓިސައިޑއެް އިމްޕޯޓުކރުުމަށާއި ބޭނުންކރުުމަށް ވަގުތީ ހއުްދައެއް ދޫކރުުމުގެ ބާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބގިެންވެއވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 17 ވަނަ މއާްދާގައި 10ވަކި ކަމެއް ދިރާސާކރުުމަށްޓަކައި، މި ޤާނޫނުގެ )ށ( ބަޔާންކޮށްފއަވިާ ހއުްދަ ދީފައިވާ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ރަޖިސްޓްރގީއަި ނހުިމެނޭ ބާވަތއެް އިމްޕޯޓުކުރުމގުެ ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމގުެ ވަގުތީ ހުއްދއައެް ކަމާގުޅޭ ތަކަށް ދޫކުރުމުގެ ބާރު މިނިސްޓަރަށް ފރަާތްތަކުގެ ލަފަޔާއެކު ދރިާސާކުރާ ފރަާ ލިބގިެނވްެއެވެ. މި މއާްދގާެ )ހ( އަދި )ށ( ގެ ދަށުން ވަގުތީ ހއުްދައެއް ދޫކރުވެިފައިވާ )ނ( ފރަާތަކަށް ލިޔުމުން ދވެޭ ނޯޓިހަކުން ކޮންމެ ވަގުތަކވުެސް އަންނަނވިި ކަންކަން ކރުުމގުެ ބާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބިގެނވްެއެވެ. ؛ ހއުްދަ ބާޠިލުކުރުން (1) އެ ހއުްދައގިައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޝަރުޠުތަކަށް ބަދަލުގެނެސް، ނުވަތަ (2) އއެިން ޝަރުޠއެް ބާޠލިުކޮށް ނުވަތަ އިތުރު ޝަރޠުުތަކެއް ކަނޑައެޅުން. މި މއާްދގާެ )ހ( އަދި )ށ( ގއަި ބަޔާންކޮށްފއަވިާ ވގަުތީ ހުއްދައަށް އެދި )ރ( ހުއްދަ ދޫކރުެވޭ މއުްދަތާއި ، ހއުްދަ ދޫކުރވެޭނެ ޝަރުޠުތަކއާި، ހުށހަަޅާނެ ގޮތާއި ހއުްދަ ދޫކރުުމގާުޅޭ އިޖުރއާަތުތއަް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކރުަނވްާނެއެވެ. ލއަސިނަސްށަް އދެި ހށުހަޅަާ ފރަތާގުެ ކބިއަގިއަި ހނުންނަޖްހެޭ ޝރަޠުތުއަް މއާްދގާައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލައިސަންސަށް އެދި ހުށހަަޅާ ފަރާތުގެ ވަނަ 21މި ޤާނޫނގުެ .24 ޝަރުޠުތއަް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ލައިސަންސް ކިބއަގިއަި ފުރހިަމވަާންޖެހޭ ދޫކރުުމާބހެޭ ގވައާިދުގައި ހިމަނަނވްާނެއވެެ. ލއަސިނަސްށަް ބދަލަގުނެއަނުް ނވުތަަ ބޠާލިކުރުނުް މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ލައިސަންސް ދޫކރުވެުނުއރިު ހުރި ޙލާަތު ބަދލަވުއެްޖެނަމަ، )ހ( .25 ނުވަތަ ލައިސަންސް ދޫކޮށްފއަިވާ ފަރާތުން ލައިސަންސގްެ ޝަރޠުަކާ ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން ހއުްދަ ދީފައިވާ 10ޚލިާފވުއެްޖެނަމަ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނގުެ ތުރަކާ ގުޅިގެން މި ޤާނޫނުގެ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ރަޖިސްޓރްއީަށް ގެންނަ އުނއިި ދަށުން ދޫކޮށްފއަވިާ ލައިސަންސަކަށް ބަދލަު ގެނއަުމގުެ ނުވަތަ ލައިސަންސް ބޠާލިުކުރުމގުެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓރަަށް ލިބގިެންވެއވެެ. މި މއާްދގާެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙލާަތއެް މެދުވރެިވެގެން ލައިސަންސަށް )ށ( ގެނއަުމުގައި ނުވަތަ ލައިސަންސް ބާޠިލުކރުުމުގައި ޢަމލަުކރުަންޖެހޭ ބަދލަު އިޖރުާއަތު މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ލައިސަންސް ދޫކުރުމާބހެޭ ގވައާިދުގައި ހިމަނަނވްާނއެވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 18 ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން ލައިސަންސް ދޫކުރާ ފރަާތްތަކުން، 21މި ޤާނޫނގުެ )ހ( .26 ރކެޑޯު ބލެހެއެޓްނުް ފރަާތަށް ދޫކުރެވިފއަވިާ ލައިސަންސގްެ ދަށުން ކރުާ އެންމހެައި އެ މުޢާމލަާތްތަކގުެ ރެކޯޑު މިނިސްޓރްީން ބަލަހައްޓަނވްާނއެވެެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން ބލަަހައްޓަންޖެހޭ ރެކޯޑުގެ ތެރޭގައި އެ ފރަާތަކަށް )ށ( ޓުކރުާ ނވުަތަ ދޫކޮށްފއަވިާ ލައިސަންސްގެ ދަށުން އުފއަްދާ ނުވަތަ އިމްޕޯ އެކްސްޕޯޓުކރުާ، ނުވަތަ އަލުން ބަންދުކރުާ ނުވަތަ ވއިްކާ ޕެސްޓިސއަިޑްގެ ނަމއާި، )ޢާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ނަން، ޙަރަކާތްތެރި މއާްދާ އަދި ފޯމއިލުޭޝަން(، އެ ޕެސްޓިސައިޑް ބަންދުކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ތަކެތގީެ ބާވަތއާި، ފައިވާ ނުވަތަ ގަނެފައިވާ ޢަދަދގުެ އިތރުުން އުފއަްދާފއަވިާ ނުވަތަ ވއިްކާ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވއާިދުގައި ބަޔާންކުރާ އެހެނހިެން މަޢލުޫމާތު ހިމަނަނވްާނއެވެެ. ހވަނަަ ބބާު ބަލއަި ފާސކްުރނުތްއަް ގޮތގުެމަތިން ޢަމލަުކރުޭތޯ މި ޤާނޫނއާި މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުތަކާ އއެގްޮތްވާ .27 ބލައަި ފސާކްރުނުް އުފއަްދާ، ބަންދުކރުާ، ، ބލެުމގުެ ގޮތުން، ޕެސްޓިސއަިޑް އިމްޕޯޓުކުރާ، އެކްސްޕޯޓުކުރާ އަދި ނައްތލާާ ގޮތާއި ، ވއިްކާ، ބޭނުންކުރާ، އލަުން ބަންދުކރުާ، ލޭބަލްކރުާ، ރއަްކާކުރާ ވެ.އެ މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަން މިނިސްޓްރީން ބަލއަި ފާސްކުރަންވާނއެެ ބަޔާންކޮށްފއަވިާ މަސއަްކަތްތއަްކރުާ ގޮތއާި، ވަނަ މއާްދާގއަި 27މި ޤާނޫނގުެ .28 ޕސެޓްސިއަޑިް އނިސްޕްކެޓްރަނުް އެ މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކރުުމަށް ޕެސްޓިސއަިޑް އިންސްޕެކްޓރަުން މިނިސްޓރަު ކަނޑއަަޅަނވްާނއެވެެ. އނިސްޕްކެޓްރަނުގްެ ޕސެޓްސިއަޑިް ބރާތުކައާި ވޖާބިތުއަް ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން ޢއަްޔަންކުރާ ޕެސްޓިސައިޑް 28މި ޤާނޫނުގެ )ހ( .29 އިންސްޕެކްޓރަުންނަށް އަންނަނިވި ކަންކަން ކރުުމުގެ ބާރު ލިބިގެނވްއެވެެ. މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ލައިސަންސް ދޫކރުވެިފައިވާ ފަރާތްތަކުން (1) ޤާނޫނއާި މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ މި ގޮތގުެމަތިން ޢަމލަުކުރޭތޯ ބލެުމުގެ ގޮތުން، ޕެސްޓިސއަިޑް އިމްޕޯޓުކރުާ، އުފއަްދާ، ބަންދުކުރާ، އލަުން ބަންދުކރުާ، ލޭބަލްކރުާ، ، އެކްސްޕޯޓުކރުާ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 19 މަސައްކަތްކުރާ އަދި ނައްތާލާ ގޮތއާި އެ ވއިްކާ، ބޭނުންކުރާ، ރއަްކާކުރާ ؛ތަންތަން ބލައަި ފާސްކުރުން މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ބލަހަައްޓަންޖހެޭ ރެކޯޑުތަކއާި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން (2) ލައިސަންސް ލިބގިެން ހިންގާ މުޢާމލަާތްތަކގާުޅޭ ލިޔކެިޔުންތައް ހޯދއަި، އެ ތަކެތީގެ ކޮޕީ ހެދުން؛ ހުރި ޕެސްޓިސައިޑް ނވުަތަ އއެވްެސް ފަރާތއެްގެ ބލެުމުގެ ދަށގުައި (3) ، ޕެސްޓިސއަިޑްކަމަށް ބލެެވޭ ބވާަތުގެ ތަކެތީގެ ސާމްޕަލް ނގައަި އެ ތަކެތި ތަޙްލލީުކުރުން؛ މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް އެއްވެސް ޢަމލަެއް ހިނގްާފައވިާކަމަށް ނވުަތަ (4) ހިނގްަމުންދާކަމަށް އެކަށގީެންވާ ސަބަބުތަކެއގްެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އިންސްޕެކްޓރަަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ތހުުމަތުކރުެވޭ ފރަާތުން އެ ޢަމލައެް ލިޔެކިޔުން، ،ހިނގްުމަށް ބޭނުންކުރަމުންދާ އާލަތް، ޕެސްޓިސައިޑް ރެކޯޑު ނުވަތަ އހެެނހިެން ތަކެތި ހިފހެެއްޓުން؛ ނލުއަި، މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހޯދަންޖހެޭ ލައިސަންސް ހޯދުމަކާ (5) ޤާނޫނގުއަި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ އއެްވެސް ކަމެއް ކުރާކަމަށް އެކަށގީެނވްާ މި ސަބަބުތަކއެގްެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އިންސްޕެކްޓަރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ވަނަ މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން އެއވްެސް 44ނުވަތަ މި ޤާނޫނގުެ އް ފރަާތަކުން އެފަދަ މައްސލަައެއް ހުށހަަޅއަިފިނަމަ، އެ މައްސލައަެ ބލެުމގުެގޮތުން ޤާނޫނާ ޚލިާފުވިކަމަށް ތހުުމަތުކުރެވޭ ފރަާތުން ދރިއިުޅުމަށް ބޭނުންކުރާ ތަން ފިޔަވައި އެހެން ތަންތަން ބލަައި ފާސްކރުުން އަދި ބޭނުނވްާ ލިޔކެިޔުންތައް ހޯދުން. މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި އހެެން ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމވަެސް، ކޯޓު އަމރުއެްގެ ދަށުން )ށ( މެނވުީ، ޕެސްޓިސއަިޑް އިންސްޕެކްޓަރަކު މހީުން ދިރިއުޅޭ އެއވްެސް ތަނަކަށް، އެތާނގއަި ދިރއިުޅޭ މހީުންގެ ހއުްދަނެތި ވަދގެެން ނވުާނއެވެެ. ބާރުތަކުގެ ބޭނުން ހިފުމގުއައާި، މި މއާްދގާެ )ހ( ގއަި ބަޔާންކޮށްފއަވިާ )ނ( އެ މއާްދާގެ ދަށުން ޕެސްޓިސައިޑް އިންސްޕެކްޓރަުން ހޯދާ ލިޔކެިޔުންތަކާއި އހެެނހިެން ތަކއެްޗާމެދު ޢަމލަުކުރަންޖެހޭ ގޮތުގެ އިޖުރާއަތު ބަޔާންކުރާ )ތިނއެް( 3އޮޕރަޭޝަންސް މެނުއަލއްެއް މި ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކުރަން ފަށާތާ ހގުެ ތެރގޭައި އެކުލވަލާަންވާނއެވެެ.މަސްދވުަ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 20 މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން ޕެސްޓިސައިޑް އިންސްޕެކްޓރަުނގްެ ޒިންމާ )ރ( އަދާކރުުމގުެގޮތުން، ޤާނޫނާ އއެގްޮތަށް ކރުާ ޢަމަލެއގްެ ސަބަބުން އއެްވެސް ފރަާތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުމގުެ ޒިންމާ ސަރުކާރުން އުފުލާކަށް ނުޖެހޭނއެވެެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން ޕެސްޓިސއަިޑް އިންސްޕެކްޓރަަކު ކުރާ ކަމަކާމެދު )ބ( )ދިހައއެް( 10ހިތހްަމަނުޖެހޭ ފރަާތްތަކުން އެކަމެއް ހިނގާތާ ގިނަވެގެން ދވުހަުގެ ތރެޭގައި އެ މއަްސަލއަެއް ބަލައިދިނުމަށް އެދި މިނިސްޓރްއީަށް ހުށހަެޅިދާނއެވެެ. ދަށުން ޕެސްޓިސއަިޑް އިންސްޕެކްޓރަަކު ކުރާ ކަމަކާމެދު މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ )ޅ( ހިތހްަމަނުޖހެޭ ފރަާތްތަކުން މިނިސްޓރްއީަށް މައްސަލަ ހުށހަަޅާނެ ގޮތއާި، ހުށހަަޅާ މައްސލަަތައް ބަލއަި ފިޔަވަޅު އަޅާނެ ގޮތް މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދގުައި ބަޔާންކުރަނވްާނއެވެެ. ފޔިވަޅަު އޅެނުް ވަނަ މއާްދގާައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތގުެމަތިން، ޕެސްޓިސއަިޑް 29މި ޤާނޫނުގެ )ހ( .30 މި ޤާނޫނާ ޚލިާފަށް ،އިންސްޕެކްޓރަުން ކުރާ އިންސްޕެކްޝަނއްަކުން ޕެސްޓިސއަިޑއެް އިމްޕޯޓުކރުަން އުޅެފިނަމަ ނވުަތަ އެކްސްޕޯޓުކރުަން އުޅެފިނަމަ ވާކަމަށް ނވުަތަ ނުވަތަ މި ޤާނޫނާ ޚލިާފަށް އިމްޕޯޓުކޮށްފއަި ނވުަތަ އުފއަްދާފައިވާކަމަށް ނވުަތަ އެކްސްޕޯޓުކޮށްފއަވިާކަމަށް ބޭނުންކޮށްފއަވިާކަމަށް ނވުަތަ އަލުން ބަންދުކޮށްފައިވާކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ، ނވުަތަ އެފަދަ ޢަމލައެް އއެވްެސް ފަރާތަކުން ހިންގިކަމގުެ މަޢލުޫމާތު މިނިސްޓރްއީަށް ގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދގުއަި ބަޔާންކުރާ ގޮތގުެމަތިން، ލިބއިްޖެނަމަ، މި ޤާނޫނު އެ ޕެސްޓިސއަިޑަކާމެދު އަންނަނވިި ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތަކަށް ޢަމަލުކރުަނވްާނެއވެެ. އެ ބާވަތް އިމްޕޯޓުކރުި ޤައުމަށް އަނބުރާ ފޮނވުުމަށް ނުވަތަ (1) ނައްތލާުމަށް އެނގްުން؛ އެ ބާވަތް ހިފހެެއްޓުން؛ (2) ދވިހެރިއާްޖެ ގެނއަުން މަނާ ތަކެތި ނައްތލާުމާބެހޭ ޒިނމްާ (3) ޙވަލާުކޮށްފއަިވާ އިދާރާއަށް އެންގުން؛ ތިމާވެށި ރައްކާތރެިކުރުމުގެ ޒިންމާ ޙަވާލުކޮށްފއަިވާ ވުޒރާއާާއި (4) ދވިހެރިއާްޖެ ގެނއަުން މަނާ ތަކެތި ނައްތލާުމުގެ ޒިންމާ ޙވަާލުކޮށްފއަވިާ މަޝވްރަާތަކުގެ މއަްޗަށް ބިނާކޮށް، އެހެނހިެން ވުޒރާއާއާެކު ކރުެވޭ ނިންމުންތއަް ނިންމުން. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 21 މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެނގްުމެއް އަނގްަނވްާނީ )ށ( އެ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ވރެިފަރާތަށް ނުވަތަ ގެނގްުޅޭ ފރަާތަށް ނުވަތަ ބލަހައަްޓާ ފރަާތަށް ނުވަތަ ބާރުފޯރުވާ ފރަާތަށް ލިޔުމުން ފޮނވުޭ ނޯޓިހަކުންނވެެ. މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން ދޭ ނޯޓިހުގއަި، ވަކި މުއްދަތއެގްެ ތރެޭގައި )ނ( ލުމަށް ނވުަތަ ނއަްތާލުމަށް އަންގއަި، އެ ޕެސްޓިސއަިޑެއް އަނބުރާ ފޮނވުާ އެ ޕެސްޓިސއަިޑއެް ނއަްތާލުމގުއަި ޢަމަލުކރުަންޖހެޭނެ ގޮތާއި، ނައްތލާަންޖެހޭ މއުްދަތު ބަޔާންކރުަނވްާނެއވެެ. މި މއާްދގާެ )ށ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ނޯޓިސގްެ މުއްދަތގުެ ތެރޭގައި )ރ( އިވާ ގޮތގުެމަތިން ޕެސްޓިސއަިޑް އަނބުރާ އެ ނޯޓިސްގައި ބަޔާންކޮށްފަ ފޮނވުލާާފއަިނވުާނަމަ ނުވަތަ ނއަްތާލާފއަިނވުާނަމަ އެ އެއްޗެއް މިނިސްޓްރީގެ ވަނަ ނަންބރަުގައި (4)ބލެުމގުެ ދަށަށް ގެނެސް، މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ . ބަޔާންކޮށްފއަިވާ އިދރާާތަކުން އަނގްގާޮތަކަށް މިނިސްޓްރީން ޢަމަލުކރުަނވްާނެއވެެ މި މއާްދާގެ ދަށުން އިމްޕޯޓުކޮށްފައިވާ ޕެސްޓިސއަިޑެއް އަނބރުާ ފޮނވުުމަށް )ބ( ނުވަތަ އެ ބާވަތެއް ނައްތލާުމަށް ހިނގާ ޚރަަދު ދޭންޖެހޭނީ އެ ޕެސްޓިސއަިޑެއް އިމްޕޯޓުކރުި ނވުަތަ އެޕެސްޓިސައިޑް ގެނގްުޅުނު ފަރާތަކުންނެވެ. ހތަވްނަަ ބބާު ކުށއާި އދަބަު ލއަސިނަސްް ނތެި މސައަކްތަކްރުނުް މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ދޫކުރާ ލައިސަންސް ލިބިގެން މެނުވީ އަންނަނވިި ކަންކަން )ހ( .31 ކރުުމަކީ ކުށެކވެެ. ޕެސްޓިސއަިޑް އުފއެްދުން ނުވަތަ އަލުން ބަންދުކރުުން؛ (1) ޕެސްޓިސއަިޑް އިމްޕޯޓުކރުުން ނުވަތަ އެކްސްޕޯޓުކުރުން؛ (2) ޕެސްޓިސއަިޑް ވއިްކުން. (3) ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، މި މއާްދާގެ )ހ( )ށ( )އއެލްައްކަ( 100,000/-)ފަންސވަީސް ހާސް( ރުފިޔާއއާި 25,000/ ރުފިޔއާާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 22 ޤނާނޫާ ޚލިފާށަް ޕސެޓްސިއަޑިް ރއަކްކާރުނުް މހީުން ދރިއިުޅޭ ތަނއެގްއަި، ނުވަތަ ޖަނަވާރު ގެނގްުޅޭ ތަނއެގްއަި، ނވުަތަ )ހ( .32 ކާބޯތަކެތގީެ އުފެއްދުންތއަް، ނވުަތަ ޖަނވަާރުގެ ކާނާ ގެންގުޅޭ ތަނއެގްައި ޕެސްޓިސއަިޑް ރައްކާކޮށްފއަި ބެހއެްޓުމަކީ ކުށެކވެެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، )ށ( )ފަސްދޮޅަސް ހާސް( 00060,/-)ފަނރަަ ހާސް( ރުފިޔއާއާި 15,000/ ރުފިޔއާާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. ޤނާނޫާ ޚލިފާށަް ޕސެޓްސިއަޑިް ގނެގްޅުމުއާި، ރއަކްކާރުމުއާި، ބހެއެޓްމުއާި ބނޭނުކްރުނުް އތަގުއަި އއެވްެސް ފަރާތަކުން ޕެސްޓިސއަިޑް ، އަންނަނވިި ޙލާަތްތަކުގއަި މެނުވީ )ހ( .33 ރއަްކާކޮށްފައި ބހެެއްޓުމާއި، އަތުގައި ބެހެއްޓުމާއި، ބޭނުންކރުުމަކީ ، ގެނގްުޅުމއާި މަނާކަމެކވެެ. ހއުްދަ ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން ޝއާިޢުކޮށްފއަިވާ 10މި ޤާނޫނގުެ (1) ދީފއަވިާ ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ރަޖިސްޓްރީގއަި ހިމެނޭ ބާވަތަކަށވްުން؛ ނުވަތަ ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން ވަގުތީގޮތުން 23މި ޤާނޫނގުެ (2) އިސްތިސްނާކޮށްފއަވިާ ބާވަތއެްކަމުގައވިުން. ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، މި މއާްދާގެ )ހ( )ށ( )ފަސްދޮޅަސް ހާސް( 00060,/-)ފަނރަަ ހާސް( ރުފިޔއާއާި 00015,/ ރުފިޔއާާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. ވަނަ މާއްދގާެ )ނ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޢލުޫމާތުތައް 16މި ޤާނޫނގުެ )ހ( .34 ޤނާނޫާ ޚލިފާށަް ލބޭލަކްރުނުް ކރަުދާހަކާ ނުލައި ޕެސްޓިސައިޑއެް ވއިްކުމަކީ ހިމެނޭ ލޭބަލެއް ނުވަތަ މަޢލުޫމާތު ކުށެކވެެ. ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، މި މއާްދާގެ )ހ( )ށ( )ފަސްދޮޅަސް ހާސް( 00060,/-)ފަނރަަ ހާސް( ރުފިޔއާއާި 00015,/ ރުފިޔއާާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. ގއެލްނުލްބިޭ ފދަަ ގތޮކަށަް ޕސެޓްސިއަޑިް ގނެގްޅުނުް ޕެސްޓިސއަިޑް ރައްކާކރުުމުގައއާި ބެހެއްޓުމުގައއާި، ގެންގުޅުމގުއަި އިންސާނުންގެ )ހ( .35 ނުވަތަ ޖަނވަރާުންގެ ޞިއްޙަތައް ނވުަތަ ތިމވާެއްޓަށް ގެއލްުން ލިބޭފަދަ ކޮންޓއެިނރައެްގައި ބެހެއްޓުމަކީ ކުށެކވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 23 ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، މއާްދާގެ )ހ(މި )ށ( )ފަސްދޮޅަސް ހާސް( 00060,/-)ފަނރަަ ހާސް( ރުފިޔއާއާި 00015,/ ރުފިޔއާާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. ހއުދްަ ނތެް ބވާތަް އމިޕްޓޯކުރުނުް ނވުތަަ އކެސްޕްޓޯކުރުނުް ނވުތަަ ނވުތަަ ބނޭނުކްރުނުް ވއިކްނުް ގަޑުބަޑުކޮށްފއަވިާ، ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޢާންމުކުރާ ހއުްދަ ދީފއަިވާ )ހ( .36 ޕެސްޓިސއަިޑާބހެޭ ރަޖިސްޓްރީގައި ނހުިމެނޭ ނވުަތަ އެ ރަޖިސްޓްރގީައި ބަޔާންކރުާ ކަންކަން ފުރިހަމަނވުާ ޕެސްޓިސއަިޑއެް އިމްޕޯޓުކރުުމަކީ ނުވަތަ ނުވަތަ ބޭނުންކުރުމަކީ ނުވަތަ ވއިްކުމަކީ ނުވަތަ އއެިން އެކްސްޕޯޓުކރުުމަކީ ކަމއެް ކރުަން އުޅުމަކީ ކުށެކވެެ. ނުވަތަ އެފަދަ ޢަމލަެއް ، ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމަލެއް ކޮށްފި މި މއާްދާގެ )ހ( )ށ( ކރުަން އުޅެފި، ނވުަތަ އެފަދަ ޢަމލަެއް ކރުުމުގއަި ބައވިެރިވއެްޖެ ފރަާތެއްގެ )ފަސްދޮޅަސް 00060,/-)ފަނރަަ ހާސް( ރުފިޔާއއާި 00015,/-އަދަބަކީ، ހާސް( ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. ޤނާނޫާ ޚލިފާށަް ޕސެޓްސިއަޑިް ނއަތްލާނުް އިންސާނުނގްެ ނވުަތަ ޖަނވަރާުންގެ ޞއިްޙަތަށް ނވުަތަ އެއގްަމއާި ކަނޑުގެ )ހ( .37 ގެއްލުމއެް ލިބިދާނެފަދަ ގޮތަކަށް ނުވަތަ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން ތިމވާއެްޓަށް ކަނޑއަަޅާފއަވިާގޮތާ ޚލިާފަށް ޕެސްޓިސއަިޑެއް ނުވަތަ ޕެސްޓިސއަިޑއެގްެ ކުނި ނައްތލާުމަކީ ކުށެކެވެ. ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، މި މއާްދާގެ )ހ( )ށ( )ފަސްދޮޅަސް ހާސް( 00060,/-)ފަނރަަ ހާސް( ރުފިޔއާއާި 00015,/ ރުފިޔއާާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ޕެސްޓިސއަިޑް އިންސްޕެކްޓރަުން ކރުަންޖހެޭ މަސައްކަތެއް )ހ( .38 ޤނާނޫު ތނަފްޛީކުރުމުށަް ދތަކިރުނުް ދަށުން ލިބިދޭ ނވުަތަ ބޭނުންކރުަންޖެހޭ ކރުުމަށް ނވުަތަ އޭނއާަށް މި ޤާނޫނުގެ ބރާއެގްެ ބޭނުންކުރުމަށް ދަތިކޮށް ނުވަތަ ހރުަސްއަޅއަގިެންނުވާނއެވެެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، )ށ( )ތރިީސް ހާސް( ރުފިޔާއާ 00030,/-)ފަސް ހާސް( ރުފިޔއާާއި 0005,/ ދެމެދގުެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. ޕެސްޓިސއަިޑް ގެނގްުޅޭ ފރަާތްތަކުން ބަލަހައްޓަންޖެހޭ ރެކޯޑުތއަް މި ޤާނޫނގުައި )ހ( .39 ރކެޑޯު ނބުލެހެއެޓްނުް ބަޔާންކޮށްފއަވިާ ފަދއަިން ނުބލެެހެއްޓުމަކީ ކުށެކެވެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 24 މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، )ށ( )ތރިީސް ހާސް( ރުފިޔާއާ 00030,/-)ފަސް ހާސް( ރުފިޔއާާއި 0005,/ ދެމެދގުެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. ޤނާނޫާ ޚލިފާށަް ޕސެޓްސިއަޑިް އއެތްނަނުް އނައެތްނަށަް ގނެދްއިނުް އުޅަނދއެގްެ ޒރަީޢއާިން ޕެސްޓިސއަިޑް އެއްތަނުން އަނއެްތަނަށް ގެންދއާރިު، )ހ( .40 މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދގުައި ބަޔާންކުރާ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔވަަޅު ނާޅއަި ގެންދިއުމަކީ ކުށެކވެެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، )ށ( )ތރިީސް ހާސް( ރުފިޔާއާ 00030,/-)ފަސް ހާސް( ރުފިޔއާާއި 0005,/ ދެމެދގުެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. އެއްވެސް ފަރާތަކުން އެއްވެސް ޕެސްޓިސއަިޑއެް އިޝްތިހރާުކުރުމުގެ ގޮތުން )ހ( .41 ޕސެޓްސިއަޑިް އޝިތްހިރާކުރުނުް ކރުުމަކީ ކުށެކެވެ. ކަމއެް މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، )ށ( )ތރިީސް ހާސް( ރުފިޔާއާ 00030,/-)ފަސް ހާސް( ރުފިޔއާާއި 0005,/ ދެމެދގުެ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކުރުމވެެ. ކރަދުހާގުއަި މޢަލުމޫތާު ބޔަނާކްށޮފްއަވިާ ގތޮާ ޚލިފާށަް ޕސެޓްސިއަޑިް ބނޭނުކްރުނުް ޕެސްޓިސއަިޑގްެ މަޢލުޫމާތު ކަރުދހާުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތާ ޚލިާފަށް ނވުަތަ )ހ( .42 އގޭއަި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ބޭނުން ފިޔަވައި އހެެން ބޭނުމަކަށް އެ ޕެސްޓިސއަިޑެއް އެފަދއަިން ޕެސްޓިސައިޑއެް ބޭނުންކުރުމަށް އެނގްުމަކީ ބޭނުންކރުުމަކީ ނުވަތަ ކުށެކވެެ. ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމލަެއް ކޮށްފި މީހއެްގެ އަދަބަކީ، މި މއާްދާގެ )ހ( )ށ( )ދހިަ ހާސް( ރުފިޔއާާ ދެމެދުގެ 10,000/-)އއެް ހާސް( ރުފިޔާއއާި 0001,/ ޢަދަދަކުން ޖރޫިމަނާކރުުމވެެ. މި ޤާނޫނގުއަި އހެެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފއަިނވުހާާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނގުެ )ހ( .43 ހށުހަޅެނުް ޝކަވުާ ދަށުން އެޅޭ އެއވްެސް ފިޔވަަޅަކާމެދު އއެވްެސް ފަރާތަކުން ހިތހްަމަނުޖހެޭނަމަ، އެ މައްސަލައއެް ބަލއަިދިނުމަށް އެދި މިނިސްޓރަަށް ޝަކުވާ ހުށހަެޅިދާނއެވެެ. މި މއާްދގާެ ދަށުން މިނިސްޓރަަށް ޝަކވުާ ހުށަހަޅާނެ ގޮތއާި، މައްސލަަ ބލެުމުގެ )ށ( އިޖރުާއަތު މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގަވއާިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނއެވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 25 މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން މިނިސްޓރަަށް ހުށަހެޅޭ ޝަކވުއާަކާ ގުޅގިެން )ނ( ސަބަބުން، ގއެލްުން ލިބޭ ފަރާތަށް ލިބގިެންވާ މިނިސްޓރަު ނިންމާ ނިންމުމއެގްެ ކޯޓަށް ދއިުމގުެ ޙައްޤަށް އުނިކަމެއް ނާންނާނއެވެެ. ޤނާނޫާ ޚލިފާު ކނަކްނަް ރޕިޓޯކުރުނުް މި ޤާނޫނއާި މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުތަކާ ޚލިާފަށް އެއްވެސް ފރަާތަކުން )ހ( .44 ޢަމލަުކރުަމުންދާކަން އެނގިއްޖެނަމަ، އެކަން މިނިސްޓރްއީަށް ރިޕޯޓުކރުަނވްާނެއވެެ. މި މއާްދގާެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަވިާ ގޮތގުެމަތިން، މައްސލަަ ރިޕޯޓުކުރާނެ )ށ( އިޖރުއާަތު އަދި އެފަދަ ރިޕޯޓެއް ލިބިއްޖެނަމަ ޢަމަލުކރުާނެ ގޮތުގެ ގޮތުގެ އިޖރުއާަތު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މިނިސްޓރްީން ހަދާ ގަވާއިދގުައި ހިމަނަނވްާނއެވެެ. އށަވްނަަ ބބާު އެހެނހިނެް ކނަްތއަްތއަް ޚިދުމަތްތަކަށް ޚިދުމަތގުެ ފއީެއް ނގެުމުގެ މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން މިނިސްޓރްީން ފޯރުކޮށްދޭ .45 ޚދިމުތަގުެ ފީ ،އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓރަަށް ލިބގިެންވއެވެެ. އެގޮތުން ނަގާ ޚިދުމަތގުެ ފީ ނގެޭނެ މިންވރަާއި ފީ ނގެުމާބެހޭ އުސޫލު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މިނިސްޓްރީން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކރުަނވްާނެއެވެ. ދވިހެރިއާޖްއެނިް ބއަވިރެވިފެއަވިާ މޢުހާދަތާކަާ ގޅުގިނެް އދަކާރުނަޖްހެޭ މސައްލޫއިޔްތަތުއަް ދވިހެރިއާްޖއެިން ބއަިވެރވިެފައިވާ ބއަިނަލްއަޤވްާމީ މުޢހާަދާއެއް ނުވަތަ ދވިެހިރއާްޖއެިން .46 ވެފއަވިާ ބއަިނަލްއަޤވްާމީ އެއްބަސްވުމއެގްެ ދަށުން ދވިެހިރއާްޖއެިން އުފލުަންޖެހޭ ވަކި ވުޒރާއާަކާ ޙަވލާުވެފއަވިާ މަސްއޫލއިްޔަތެއް ޒިންމއާަކާ ގުޅގިެން ސަރުކރާުގެ އަދާކރުާނީ މި ޤާނޫނަށް އަމލަުކުރަން ފެށުމަށްފަހުގއަވިެސް އެ ވުޒރާއާަކުންނވެެ. މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ، މި ޤާނޫނގުއަި އހެެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފއަިނވުހާާ ހިނދަކު )ހ( .47 ގވައާދިު ހދެނުް ހަދއަި ހިނގްާނީ މިނިސްޓްރީންނވެެ. މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދަންޖހެޭ ގަވާއިދުތއަް )ހއައެް( 6ހަދަންޖހެޭ ގަވއާިދުތއަް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކުރަން ފަށާތާ މަސްދވުހަުގެ ތރެޭގައި ހަދއަި، ދވިހެިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކރުަނވްާނެއެވެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 26 ކގުެ އިތުރުން އަންނަނިވި މި މއާްދގާެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގވައާިދުތަ )ށ( ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ގވައާިދު ހެދުމގުެ ބާރު މިނިސްޓަރަށް ލިބގިެނވްއެވެެ. ނަހަމަގޮތގުއަި ޕެސްޓިސައިޑް ބޭނުންކރުުމގުައި ހރުި ނުރއަްކާތެރިކަމާއި (1) އއެިން ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކުން ރައްކާތރެވިުމަށްޓަކައި ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ރަނގަޅުގޮތުގައި ހިފުމާ ގުޅޭގޮތުން ޢާންމުންގެ ހޭލުންތރެިކަން ބޭނުން އިތރުުކރުުމާއި މިފަދަ ކަންކަމާގުޅޭ ތަމރްީނުތައް ރވޭުމާ ގުޅޭގޮތުން؛ ޕެސްޓިސއަިޑް ކޮންޓްރޯލްކރުުމާއި، މި ޤާނޫނުގއަި ބަޔާންކޮށްފއަވިާ (2) ގުޅުން ކަންކަން ތަންފީޛުކުރުމގުައި ދއަލުަތުގެ އިދރާާތަކުގެ މެދުގައި ބަދހަިކރުުމގާުޅޭ ގޮތުން؛ އިންޓގަރްޭޓެޑް ޕެސްޓް މެނޭޖްމަންޓް ކުރިއރެވުުމާ ގުޅޭގޮތުން. (3) މި ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކރުަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސވްެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، ދވިހެިސަރުކރާުގެ .48 ޢމަލަކުރުނަް ފށެނުް މަސްދވުަސް ހަމވަާ ތރާީޚުން )ހައއެް( 6ގެޒެޓގުއަި ޝއާިޢުކުރާ ތރާީޚުން ފެށގިެން ފެށގިެންނވެެ. މި ޤާނޫނގުއަި ޢިބރާާތއެް ނުވަތަ ލަފްޒއެް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ކަނޑއަެޅގިެން އހެެން .49 މނާކަރުނުް ،މާނއައެް ދހޭަނުވާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ޢިބރާާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކަށް ދވެިފއަވިަނީ ތިރީގައި ދީފއަިވާ މާނަކރުުމވެެ. ،ގުޅގިެންއެ ޢިބރާާތްތަކާއި ލަފްޒުތަކާ "ޙރަަކާތްތރެި މާއްދާ" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، ޕެސްޓިސައިޑގްއަި ހިމެނޭ )ހ( ޤުދރުަތީގޮތުން ޙަރަކާތްތރެި ބަޔަށވެެ. "ގަޑުބަޑުކޮށްފއަވިާ ޕެސްޓިސައިޑް" ކަމަށް ބުނެފއަި އެވަނީ، ތރިގީައިވާ )ށ( އއެާމެދު ޢަމަލުކރުވެިފައިވާ ޕެސްޓިސައިޑަށވެެ. ގޮތްތަކުންކރުެ ގޮތަކަށް އގޭައި ހިމެނޭ މއާްދާއއެް އެކުގައި ނވުަތަ މއާްދާއެއްގެ ބއަެއް (1) ؛އުނިކރުުން ؛އގޭއަި ހިމެނޭ ބާވަތެއް އެކުގއަި ނުވަތަ އެއިން ބއަެއް ބަދލަުކުރުން (2) އޭގެ ފެނވްރަު އގޭެ ބރަުދަން ނުވަތަ ބޮޑުމިން އިތުރުކރުުމަށް، ނުވަތަ (3) ދަށްކރުުމަށް ނުވަތަ ބާރު ކުޑަކރުުމަށް، ނުވަތަ އގޭެ އަސްލު ފެނވްރަަށވްރުެ ފެންވރަު މަތިކަމަށް ނުވަތަ އަސލްު އަގަށްވުރެ އގަހުުރި އއެްޗއެްކަމަށް ދެއްކުމގުެ ގޮތުން، އޭގެ ތެރެއަށް އހެެން ބާވަތއެް ން ބާވަތއެް އިތރުުކރުުން ނުވަތަ އެއްކރުުން ނވުަތަ އއެާއެކު އހެެ ؛ބަންދުކރުުން ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 27 އގޭެ ފެންވަރު ދަށްކަން ނުވަތަ ލިބިފައިވާ ގެއލްުން އއެވްެސް ގޮތަކުން (4) ؛ފރޮވުުން އގޭއަި ހިމެނޭ އެއްވެސް ބާވަތއެް، ލޭބަލގްއަި ބަޔާންކޮށްފއަވިާ (5) މިނވްރަަށވްުރެ ނވުަތަ ގަވާއިދގުައި ހއުްދަ ދީފއަިވާ މިންވަރަށވްުރެ ؛އިތރުުކރުުން އގޭެ އަސްލަށް، ބވާަތަށް، ނުވަތަ ފެންވަރަށް އަސަރުކޮށްފއަިވުން. (6) "އިޝްތހިރާުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، ލިޔުމއާި، އިލެކްޓރްޯނިކް )ނ( ވަސލީަތްތަކއާި، ނަންބޯޑއާި، ފެންނަގޮތަށް ބހައަްޓާ ތަކއެްޗާއި، ހަދިޔއާއާި، ދއަްކާލާ ދއަްކާލުމއާި، އެކަކު އަނެކަކު ގާތު ބުނާ ބުނުން މެދވުެރިކޮށް ވުމުގެ ގޮތުން ހިންގާ ޕެސްޓިސއަިޑް ވިއްކުމއާި ބޭނުންކުރުން ކރުިއެރު ޙރަަކާތްތަކަށވެެ. "ވިޔަފރާީގައި ބޭނުންކރުާ ނަން" ކަމަށް ބުނެފއަި އެވަނީ، ޓރްޭޑްމާކް )ރ( ހިމެނޭގޮތުން، ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ވިޔަފރާިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ނަމަށވެެ. ބުނާ "ފޯމއިލުޭޝަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕެސްޓިސައިޑުން ފުދޭނެކަމަށް )ބ( ބޭނުން ފުދގޭޮތަށް ޕެސްޓިސއަިޑް ތއަްޔާރުކރުުމަށްޓަކައި އެކި މއާްދާތައް އެ ޕެސްޓިސައިޑް ބަންދުކޮށްފއަި ހުންނަ ، އެއްކޮށގްެން ތއަްޔާރުކުރެވިފއަިވާ ގޮތަށވެެ. "މަޢލުޫމާތު ކރަުދާސް" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، ޕެސްޓިސައިޑގްެ ލޭބަލގްައި )ޅ( ތަފްޞީލު ހިމެނޭ ކރަުދާހަށވެެ. ހިމެނޭ މަޢލުޫމާތގުެ އިންސްޕެކްޓރަު" ކަމަށް ބުނެފއަި އެވަނީ، ޕެސްޓިސއަިޑް އިމްޕޯޓުކރުާ ގޮތާއި، " )ކ( އުފއަްދާ ގޮތއާި، ބަންދުކުރާ ގޮތއާި، އލަުން ބަންދުކުރާ ، އެކްސްޕޯޓުކުރާ ގޮތާއި ،ބޭނުންކރުާ ގޮތއާިވިއްކާ ގޮތއާި، ، ގޮތއާި، ލޭބލަްކުރާ ގޮތާއި، ރއަްކާކރުާ ގޮތާއި ނައްތލާާ ގޮތއާި، އެ މަސއަްކަތްކުރާ ތަންތަން ބަލއަި ފާސްކރުުމަށްޓަކައި .މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ޢއަްޔަންކރުެވޭ މވުއަްޒަފުންނަށވެެ "އިންޓގަރްޭޓަޑް ޕެސްޓް މެނޭޖްމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، ޕެސްޓް )އ( ކޮންޓރްލޯްކުރުމަށް ބޭނުންކުރވެިދާނެ އެންމެހައި ގޮތްތައް ފރަުވާތރެިކަމާއެކު ބލައަި އއެަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފހަު، ޕެސްޓގްެ އާބާދީ އިތރުވުުމަށް މިންވަރެއގްއަި ޕެސްޓްގެ ހރުަސއްެޅުމއާި، އިޤްތިޞާދީގޮތުން ބލަައިގަނވެޭފަދަ އާބާދއީއާި ޕެސްޓިސައިޑއާި އެފަދަ އެހެނހިެން ތަކެތި ދެމހެެއްޓުމއާި، ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 28 އިންސާނުންނއާި ޖަނަވާރުންގެ ޞއިްޙަތާއި ތިމވާެއްޓަށް ކުރިމަތވިާ ނުރއަްކާ ކުޑަކރުުމަށްޓަކއަި އެކަށގީެންވާ މިނގްަނޑުތަކގުެ ބޭނުންހިފުމަށވެެ. ބުނެފައި އވެަނީ، ޕެސްޓިސއަިޑްގައި ނުވަތަ ޕެސްޓިސއަިޑް "ލޭބލަް" ކަމަށް )ވ( ބަންދުކޮށްފއަި ހުންނަ ތަކެތީގައި، އަދި ރީޓެއިލްކޮށް ވއިްކާއިރު ބަންދުކރުުމަށް ބޭނުންކޮށްފއަވިާ ތަކެތގީއަި ހުންނަ ނުވަތަ ހަރުކރުވެިފައވިާ ލިޔުމއާި، ޕރްިންޓުކޮށްފއަވިާ ތަކއެްޗއާި، ކުރެހުމަށވެެ. އްދަ ދީފައިވާ ޕެސްޓިސައިޑގްެ ރަޖިސްޓރްީ" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، "ހު )މ( ދވިހެރިއާްޖޭގައި ޕެސްޓިސއަިޑްގެ ގޮތުގައި އުފއެްދޭނެ، ބޭނުންކރުވެޭނެ، ވއިްކޭނެ އަދި ދވިެހިރއާްޖެއަށް އިމްޕޯޓުކރުވެޭނެ އަދި ދވިހެިރާއްޖއެިން ތަކުގެ ޕެސްޓިސއަިޑާބެހޭ އެކްސްޕޯޓުކުރެވޭނެކަމަށް މިނިސްޓަރު ހުއްދަ ދޭ ބާވަތް ރަޖިސްޓރްއީަށެވެ. "ތަކެތގީެ ރއަްކާތެރިކަމުގެ މަޢލުޫމާތު ކަރުދާސް" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، )ފ( އުފއެްދުމއެގްެ ނުރައްކާތައް އއެެއްޗއެް ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކަށް އަނގްއަިދިނުމަށް މހުިންމު ސިފަތަކާބހެޭ މަޢލުޫމާތު )މައިގަނޑު ގޮތެއްގއަި އެ އުފއެްދުމގުައި ހަށވެެ. ހިމެނޭ ބވާަތްތއަް( ހިމެނޭ ކަރުދާ "މިނިސްޓރަު" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، ދިވެހރިއާްޖޭގައި ދަނޑވުރެިކަމާބެހޭ )ދ( ކަންކަން ހިނގްުމުގެ މަސްއޫލއިްޔަތު ޙވަާލުކޮށްފއަިވާ ސަރުކރާުގެ ވުޒރާާގެ ވަޒރީަށވެެ. "މިނިސްޓރްީ" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، ދިވެހރިއާްޖޭގައި ދަނޑވުރެިކަމާބެހޭ )ތ( ކަންކަން ހިނގްުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޙަވލާުކޮށްފައވިާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއަށވެެ. "ޕެސްޓް" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، ކެއުމގުެ ބވާަތްތަކާއި ދަނޑވުރެިކަމުގެ )ލ( ،އުފއެްދުންތއަް ހެދިބޮޑވުުމަށް ހުރަސއްަޅާ ނުވަތަ އެ މރަުޙަލާތަކުގއަި ގއެލްުންދޭ އިންސާނުންނަށް ނވުަތަ ޖަނވަރާުންނަށް ޖެހޭ ބަލި ފަތރުާ ތަކެއްޗއާި، ވހިަ ބާވަތްތަކއާި ގަސގްަހާގެއްސާއި ޖަނވަާރު ހިމެނޭ ގޮތުންނވެެ. "ޕެސްޓިސއަިޑް" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، ދަނޑވުރެިކަމުގެ ބޭނުމަށް ޕެސްޓް )ގ( ނުންކުރުމަށް ކަނޑއަަޅާފައިވާ ނައްތލާުމަށއާި ކޮންޓްރޯލްކރުުމަށްޓަކައި ބޭ ނުވަތަ ގިނަ ބާވަތްތަކއެް އއެްކޮށްގެން ހަދާފއަިވާ ،އއެވްެސް ބާވަތއެް ބާވަތްތަކަށވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 29 ހވާެސްޓް އިންޓަވަލް" ކަމަށް ބުނެފއަި އެވަނީ، ދަނޑވުރެިކަމުގެ -"ޕރްީ )ޏ( ހެދުމުގެ އުފއެްދުންތަކގުއަި ޕެސްޓިސައިޑް ރެސިޑއިު ހަރލުާފައި ނހުުންނގަޮތަށް ގޮތުން، އެ ބވާަތްތައް ކެނޑުމާ ހަމއަަށް ޕެސްޓިސއަިޑް ބޭނުންނުކރުުމަށް ކަނޑއަަޅާ މއުްދަތަށވެެ. "ރައްކާތެރިވުމަށް ބޭނުންކުރާ ތަކެތި" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، ޕެސްޓިސއަިޑް )ސ( ގެނގްުޅުމއާި އގޭެ ބޭނުން ހިފުމުގއަި ޕެސްޓިސއަިޑްގެ އަސަރުން އެކަށގީެންވާ މިނވްރަަކަށް ރއަްކާތެރވިުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ޚއާްޞަ ހެދުމއާި، ތަކއެްޗާއި އލާަތަށވެެ. "އލަުން ބަންދުކރުުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަލުން ވއިްކުމަށްޓަކއަި، )ޑ( ޕެސްޓިސއަިޑް ގަތްއިރު ބަންދުކޮށްފއަިވާ އެއްޗަކުން އެހެން ކޮންޓޭނރަަކަށް، އއެަށްވުރެ ކުޑަ ކޮންޓޭނރަަކަށް( ހއުްދަ ދވެިފައވިާ ގޮތގުެމަތިން )ޢާންމުކޮށް ބަދލަުކރުުމަށވެެ. "މެކްސިމަމް ރެސިޑިއު ލެވެލް" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، ދަނޑވުރެިކަމުން )ޒ( އުފއަްދާ ތަކެތގީއަި ޕެސްޓިސއަިޑްގެ އަސރަު ހުންނަންޖހެޭ އެންމެ މަތީ މިނވްރަަށވެެ. "ޕެސްޓިސއަިޑގްެ ކުނި" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، ޕެސްޓިސައިޑގްެ އއެވްެސް )ޓ( މިނވްރައެް އެކުލެވޭ، ކުނީގެ ގޮތގުައި އުކާލާ އއެވްެސް ބވާަތްތަކަށވެެ. "ދަނޑވުރެިކަން" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، ކެއުމަށްޓަކައި ބޭނުންކރުާ ގޮވާމާއި )ޔ( ލިބޭ އހެެނހިެން ތަކެތި ހެއްދުމއާި، ތރަުކރާީއާއި މވޭއާާއި ގަސގްހަުން ދަނޑުބިންތަކއާި، މހީުން ދިރއިުޅޭ ގޯތިތަކއާި، ދަނޑވުރެިކަމުގެ މަސައްކަތަށް ، ތރަުކރާީއާއި ، ޚާއްޞަކޮށގްެން ހަދާފައިވާ ހިޔވާަހިތަކުގއަި ގވޮާމއާި، މވޭާއާއި މަހާއި ،މަޝރްޫމް އަދި ގަސްފަދަ ބާވަތްތއަް އިންދާ ހއެްދުމއާި، ފަތްޕލިވާއެްޔާއި އުފައްދާ ދަނޑވުރެިކަމުގެ ، ބހިގުެ ބޭނުމަށް ޖަނަވާރު ގެނގްުޅެ ބޮޑު ކރުުމއާި ބވާަތްތަކގުެ އަގު އިތރުުކުރުމގުެ ގޮތުން ޕރްޮސެސްކޮށް ޕެކޭޖްކުރުމއާި، އުފއަްދާ ދަނޑވުރެިކަމގުެ ބާވަތްތއަް ވއިްކުމއާި، ދަނޑވުރެިކަމުގެ މަސއަްކަތަށް ށްޖަހާ ބހޭއާި އލާަތްތއަް ގަނެ ވއިްކުމއާި، ބޭނުނވްާނެ ގަސްކާނއާއާި ގހަަ ޖަނވަރާއާި ގަސގްަހާގހެީގެ ޞއިްޙަތައް ދިމވާާ ބަޔޮލޮޖިކަލް ނރުައްކާތައް ލައިވް ސްޓޮކް ސެނިޓރަީއާއި ފައިޓޯސެނިޓރަީ މިނގްަނޑު ، ކޮންޓރްލޯްކުރުމއާި ހިފހެެއްޓުމަށް ކުރެވޭ މަސއަްކަތްތަކއާި، އެކުއަކަލްޗރަކުރުން ފަދަ ފެނުގެ ދިރުވއަި، އާލާކރުުން ހިމެނޭގޮތުންނވެެ.، ދރިުނހްުރި ވަސލީަތްތައް ވިއްސއަި ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 1160 އަދަދު: 48 ލއިމުް: ވޮ 30 "އެކއުަކަލްޗރަކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، ދވިެހިރއާްޖޭގެ ސރަަޙައްދގުައި )ޕ( އަދި ދވިެހިރއާްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސރަަޙއަްދުތަކުގެ ތެރގޭއަި، ފެނގުެ ދރިުންހުރި ދރިުވައި، އާލާކޮށް، ގެނގްުޅެ ބޮޑުކުރުމަށވެެ.ވަސލީަތްތއަް ވިއްސއަި، "ދަނޑވުރެިކަމގުެ އުފއެްދުން" ކަމަށް ބުނެފއަި އެވަނީ، ދަނޑވުރެިކަން ކޮށްގެން )ޖ( ނވުަތަ ދވިެހިރއާްޖޭގެ އުފއަްދާ ތަކެއްޗއާި، އެކުއަކލަްޗަރކުރާ ތަނެއްގައި އާލާކޮށްފއަިވާ ދިރޭ ނުވަތަ އލާާކުރަމުނގްެންދާ ނވުަތަ ކަނޑގުެ ސަރަޙއަްދގުައި މރަވުެފއަިވާ މަސް ނވުަތަ މހަާއި ގުޅިފއަވިާ ބަޔަށވެެ.