Order on the implementation of international standard on phytosanitary principles for plant protection and application of phytosanitary measures in international trade no. 1

МИНИСТЕРСТВО ЗА ЗЕМЈОДЕЛСТВО, ШУМАРСТВО И ВОДОСТОПАНСТВО Врз основа на член 69 алинеја 2 од Законот за здравјето на растенијата („Службен весник на Република Македонија“ број 29/05, 81/08, 20/09, 57/10,17/11 и 148/11), министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство, донесе НАРЕДБА ЗА СПРОВЕДУВАЊЕ НА МЕ УНАРОДНИОТ СТАНДАРД ЗА ФИТОСАНИТАРНИ ПРИНЦИПИ ЗА ЗАШТИТА НА РАСТЕНИЈАТА И ПРИМЕНА НА ФИТОСАНИТАРНИ МЕРКИ ВО МЕ УНАРОДНАТА ТРГОВИЈА БР. 1 Член 1 Со оваа наредба се пропишува начинот на спроведување на меѓународниот стандард за фитосанитарни принципи за заштита на растенијата и примена на фитосанитарни мерки во меѓународната трговија бр.1. Член 2 Во постапката за спроведување на фитосанитарни принципи за заштита на растенијата и примена на фитосанитарни мерки во меѓународната трговија, може да се примени меѓународниот стандард за фитосанитарни принципи за заштита на растенијата и примената на фитосанитарни мерки во меѓународната трговија бр.1 кој е даден во Прилоги е составен дел на оваа наредба. Член 5 Оваа наредба влегува во сила со денот на објавувањето во „Службен весник на Република Македонија“. Бр.17- 90/6 Министер за земјоделство, август 2012 година шумарство и водостопанство, Скопје ЈБупчо Димовски, ср. Прилог ФИТОСАНИТАРНИ ПРИНЦИПИ ЗА ЗАШТИТА НА РАСТЕНИЈАТА И ПРИМЕНА НА ФИТОСАНИТАРНИ МЕРКИ ВО МЕГУНАРОДНАТА ТРГОВИЈА Фитосанитарна мерка бр. 1 (2006) ОДОБРЕНО Овој стандард е усвоен на 27-та Седница на Конференцијата на ФАО во ноември 1993 година како: Принципи на растенијата во карантин поврзани со меѓународната трговија. Првата измена беше одобрена од страна на Комисијата за фитосанитарни мерки во април 2006 година, како што е сегашниот стандард !5РМ бр. 1 (2006). ВОВЕД ПРЕДМЕТ Овој стандард ги опишува фитосанитарните принципи за заштита на растенијата, кои се опфатени во Меѓународната конвенција за заштита на растенијата (РРС) и се објаснети во нејзините Меѓународни стандарди за фитосанитарни мерки. Стандардот ги опфаќа принципите за заштита на растенијата кај култивирани и некултивирани растенија, дива флора и водни растенија. Тие се однесуваат на примената на фитосанитарни мерки при меѓународно движење на луѓе, стоки и превозни средства, а се својствени за целите на |РРС. Стандардот не е алтернатива на |РРС, проширување на постојните обврски или толкување на некоја спогодба или законодавство. ЛИТЕРАТУРА Спогодба за примена на санитарните и фитосанитарните мерки 1994. Светска Трговска Организација, Женева. Поимник на фитосанитарни термини 2006. |5РМ Мо. 5. ФАО, Рим. Меѓународна конвенција за заштита на растенијата, 1997. ФАО, Рим. Сите меѓународни стандарди за фитосанитарни мерки. ДЕФИНИЦИИ Дефиниции на фитосанитарните термини употребени во овој стандард може да се најдат во |5РМ бр. 5 (Поимник на фитосанитарни термина). ПРЕГЛЕД НА УСЛОВИ Овој стандард ги опишува основните принципи во рамка на |РРС: суверенитет, потреба, управување со ризик, минимално влијание, транспарентност, усогласеност, недискриминација, "техничка оправданост, „соработка, „ еквивалентност на фитосанитарни мерки и измена. Овој стандард ги опишува оперативните принципи според !РРС, кои се однесуваат на воспоставување, спроведување и следење на фитосанитарните мерки, како и одржливост на официјалните фитосанитарни системи. Оперативните принципи се: анализа на ризик од штетни организми; набројување на штетни организми; препознавање на подрачја ослободени од штетни организми и подрачја со низок степен на распространетост на штетни организми; надзор на регулирани штетни организми; системски пристап; надзор; известување за штетни организми; фитосанитарна сертификација; фитосанитарен интегритет и безбедност на пратки; брзо дејствување; итни мерки; постоење на Национална организација за заштита на растенијата; решавање на спор; избегнување на непотребни одлагања; известување за неусогласеност; размена на информации и техничка помош. ПРЕГЛЕД Оригиналната верзија на !/5РМ бр. 1 (Принципи за растенијата во карантин поврзани со меѓународната трговија) била одобрена како референтен стандард на 27-та седница на Конференцијата на ФАО во 1993 година, која била разгледувана при водење на преговорите за Спогодбата за примена на санитарни и фитосанитарни мерки на Светската трговска организација - Спогодба за санитарни и фитосанитарни мерки (во понатамошниот текст: Спогодба за 5Р5). Спогодбата за оР5 помогна да се разјаснат некои од елементите кои биле предмет на дискусии во тоа време. Спогодбата за 5Р5 е донесена во април 1994 година и од тогаш е стекнато искуство за нејзина практична примена во однос на фитосанитарните мерки. Новиот ревидиран текст на |!РРС бил донесен на Конференцијата на ФАО во 1997 година. Има многу промени во однос на верзијата на Конвенцијата од 1979 година. Ревизијата на !РРС во 1997 година наметна потреба за да се ревидира (5РМ бр. 1. Освен Спогодбата за 5Р5 постојат и други меѓународни конвенции, кои директно или индиректно се засегнати со заштита на растенијата. Овој стандард има за цел да помогне во прифаќањето на !РРС и дава упатства за основните компоненти во фитосанитарните системи. Пропишаните принципи ги објаснуваат клучните компоненти на |РРС. Во некои ситуации, се предвидени и дополнителни упатства за овие компоненти. Толкувањето на овој стандард треба да биде во согласност со целосниот текст на |РРС. Цитатите од |!РРС се наведени во наводници и со закосени букви. ПРИНЦИПИ Овие принципи се однесуваат на правата и обврските на договорните страни на РРС. Тие треба да се разгледуваат колективно, во согласност со целосниот текст на РРС и да не се толкуваат поединечно. 1; Основни принципи 1.4. Суверенитет Договорните страни имаат суверена власт, во согласност со важечките меѓународни договори, да ги пропишат и усвојат фитосанитарните мерки за заштита на здравјето на растенијата во рамките на нивните територии и да го утврдат нивното соодветно ниво на заштита на здравјето на растенијата. Во однос на фитосанитарните мерки, |РРС предвидува: „Со цел да спречат внесување и/или ширење на регулирани штетни организми на нивните територии, договорните страни имаат суверена власт да го контролираат, во согласност со важечките меѓународни договори, увозот на растенија и растителни производи и други контролирани производи и за таа цел можат: а) да пропишат и да донесат фитосанитарни мерки во врска со увозот на растенија, растителни производи и други контролирани производи (преглед, забрана за увоз и третман); б) да забранат увоз, да ги задржат или да побараат третман, уништување или отстранување од територијата на „Договорната страна, на растенија, растителни производи и други контролирани производи или пратки со нив, кои не се во согласност со фитосанитарните мерки пропишани или донесени во одредбите од став (а); б) да го забранат ипи ограничат движењето на регулираните штетни организми на своите територии и а) да го забранат или ограничат движењето на агенсите за биолошка контрола и други организми за фитосанитарни потреби, за кои се смета дека се од корист на нивните територии" (Член М!1.1). При вршењето на оваа надлежност и "Со цел да се сведе на минимум попречувањето на меѓународната трговија, ..." (Член М!.2) секоја Договорна страна се обврзува да постапува во согласност со одредбите од член М!.2 на |РРС. 1.2 Потреба Договорните страни може да применат фитосанитарни мерки, само кога таквите мерки се неопходни за да се спречи внесувањето и/или ширењето на карантински штетни организми или да се намали економското влијание на регулираните некарантински штетни организми. Во однос на ова, !РРС предвидува: „ Договорните страни во рамките на нивното фитосанитарно законодавство не треба, да преземат ниту една од мерките утврдени во ... освен ако таквите мерки се сметаат за неопходни во фитосанитарните заклучоци ... " (Член М!.2а) Член Мм. Б наведува дека „ Договорните страни можат да побараат фитосанитарни мерки за карантински штетни организми и регулирани некарантински штетни организми, доколку тие мерки се ... ограничени на она што е потребно за да се заштити здравјето на растенијата ...“. Член М|.2 наведува дека „ Договорните страни не треба да бараат фитосанитарни мерки за нерегулирани штетни организми.“ 1.3 Управување со ризик Договорните страни треба да ги применуваат фитосанитарните мерки врз основа на политиката на управување со ризик, признавајќи дека ризикот од ширење и внесување на штетни организми секогаш постои при увозот на растенија, растителни производи и други регулирани производи. Договорните страни „...треба да воведат само фитосанитарни мерки кои се ... во согласност со опфатениот ризик од штетни организми ... “ (Член М!.2а) 1.4 Минимално влијание Договорните страни треба да применуваат фитосанитарни мерки со минимално влијание. Во однос на ова, !РРС предвидува дека тие „.. треба да воведат само фитосанитарни мерки кои ..ги претставуваат минималните достапни рестриктивни мерки, и резултираат со минимална пречка за меѓународното движење на луѓе, стоки и превозни средства.“ (Член М!1.2а4) 1.5 . Транспарентност Договорните страни треба да ги стават на располагање релевантните информации, како што е утврдено во !РРС. Во врска со ова, |РРС го наведува следново: „... договорните страни, веднаш по нивното донесување, ги објавуваати пренесуваат фитосанитарните услови, ограничувања и забрани на која било договорна страна или страни кои тие веруваат дека може да бидат директно засегнати од таквите мерки.“ (Член мМИ.2Б); „Цоговорните страни, по барање, го ставаат на располагање на која било договорна " страна "образложението "за " фитосанитарни услови, ограничувања и забрани.“ (Член мМ!1.2о); „ Договорните страни .. соработуваат во размена на информации за штетни организми на растенијата...“ (Членм!!.Ти 18); „ Договорните страни, на најдобар можен начин, ги утврдуваат и ажурираат листите на регулирани штетни организми .. и ги ставаат таквите листи на располагање ...“ (Член Мм!.20)и „ Договорните страни, на најдобар можен начин, .. ги развиваат и ажурираат соодветните информации за статусот на штетните организми ... . Овие информации се ставаат на располагање ...“ (Член м2). 16 Усогласување Договорните страни треба да соработуваат во развојот и усогласувањето на стандардите за фитосанитарни мерки. Во овој поглед, !РРС предвидува дека , Договорните страни се согласни да соработуваат во развојот на меѓународните стандарди ..." (Член Х.1). Договорните страни треба ,„ ... да ги земат во предвид меѓународните стандарди кога ги преземаат активностите поврзани со оваа конвенција.“ (Член Х.4). „ Договорните страни ја поттикнуваат која било држава или организација членка на ФАО, која не е членка на оваа конвенција ... да ги применува фитосанитарните мерки во согласност со одредбите на оваа конвенција и сите донесени меѓународни стандарди наведени подолу.“ (Член Хм!) 1.7 Недискриминација Договорните страни во согласност со |РРС, треба да применуваат фитосанитарни мерки без дискриминација помеѓу договорните страни, доколку истите го имаат истиот фитосанитарен статус и применуваат исти или еднакви фитосанитарни мерки. Договорните страни треба да применуваат фитосанитарни мерки без да вршат дискриминација како кај домашни така и кај меѓународни фитосанитарни ситуации. Во врска со ова, !РРС предвидува: фитосанитарните мерки „... не треба да се применуваат на таков начин што ќе претставуваат средства "за "субјективна " или неоправдана дискриминација или прикриено ограничување, особено на меѓународната трговија.“ (Преамбула) и договорните страни можат да побараат фитосанитарни мерки, доколку таквите мерки се „... Не построги од мерките кои се применуваат за истите штетни организми, ако се присутни на територијата на договорната страна- увозник.“ (Член М!.1а). 1.8 Техничка оправданост Договорните страни технички ги оправдуваат фитосанитарните мерки „...врз основа на постигнатите закпучоци со употреба на соодветна анализа на ризик од штетни организми или, каде што е применливо, други споредливи истражувања и оценувања на достапни научни информации.“ (Член 1.1). Во овој поглед, |РРС предвидува „ „Договорните страни не можат, во рамки на нивното фитосанитарно законодавство, да преземат ниту една од мерките утврдени во став 1 на овој член (1), освен ако таквите мерки ... се технички оправдани.“ (Член МИ2а). Член М!|ЈБ, исто така, се однесува на техничката оправданост. Фитосанитарните мерки кои се во согласност со (5РМ, се смета дека се технички оправдани. 19 Соработка Договорните страни треба да соработуваат една со друга, за да се постигнат целите од |РРС. Особено, тие „... соработуваат една со друга во најголема можна мера, при постигнувањето на целите од јтаај Конвенција ...“ (Член М!). Договорните страни треба активно да учествуваат во телата основани според |РРС. 1.10 Еквивалентност на фитосанитарните мерки Договорната страна увозник треба да ги признае алтернативните фитосанитарни мерки предложени од страна на договорната страна извозник како еднакви, кога тие мерки се потврдени како соодветни за постигнување на потребното ниво на заштита, пропишано од страна на договорната страна увозник. Соодветен Г5РМ: бр. 24. 1.41 Измена Измени на фитосанитарните мерки треба да се извршат врз основа на нова или ажурирана анализа на ризик од штетни организми или врз основа на релевантни научни информации. Договорните страни не треба субјективно да ги изменуваат фитосанитарните мерки. „ Договорните страни, со промена на условите и кога ќе станат достапни новите докази, гарантираат дека фитосанитарните мерки се веднаш изменети или избришани, ако е утврдено дека се непотребни.“ (Член Мми.2П) 2. Оперативни принципи Оперативните принципи на |!РРС се однесуваат на утврдувањето, спроведувањето и следењето на фитосанитарните мерки, како и на примената на официјалните фитосанитарни системи. 2.41 Анализа на ризик од штетни организми Националните организации за заштита на растенијата (МРРО5), при вршење на анализа на ризик од штетни организми, треба да се базира на биолошки или други научни и економски податоци, следејќи ги релевантните !5РМ стандарди. При тоа, треба да се земат во предвид заканите за биодиверзитетот, кои произлегуваат од влијанијата врз растенијата. Релевантни членови во /РРС: Преамбулата, членовите 1, Ги.2 и УИ.2д. Релевантни Г5РМ5: бр. 2, бр. 5 (вклучително и додаток бр. 2), бр. 11 и бр. 21. 22 Набројување на штетни организми Договорните страни „... на најдобар можен начин, ги утврдуваат и ажурираат листите на регулирани штетни организми ...“ (Член М!1.21). Релевантни членови во |/РРС: М.21. Релевантна Г/5РМ5: бр. 19. 2.3 Препознавање на подрачја во кои нема присуство на штетни организми и подрачја со ниска распространетост на штетни организми. Договорните страни треба да гарантираат дека нивните фитосанитарни мерки за пратките кои се движат на нивните територии, ќе го имаат во предвид статусот на подрачјата, кои се определени од страна на МРРО5 на земјите извозници. Во овие подрачја регулираните штетни организми не се појавуваат, се појавуваат со ниска распространетост или пак во нив нема присуство на штетни организми во производствените капацитети или местата на производство. Релевантен член во |РРС: //. Релевантни Г5РМ5: бр. 4, бр. 8, бр. 1Ои бр. 22. 24 Службена контрола за регулирани штетни организми Кога штетните организми кои се присутни во една земја, се контролирани како карантински штетни организми или регулирани некарантински штетни организми, договорната страна треба да гарантира дека истите биле предмет на службени контроли. Релевантна /5РМ: Г5РМ бр. 5 (вклучително и додаток бр. 1). 25 Системи за пристап Интегрираните мерки за управување со ризик од штетни организми, кои се применуваат на дефиниран начин, да обезбедат алтернатива на дадената мерка, за да се исполни соодветно ниво на фитосанитарна заштита на договорната страна увозник. Релевантна Г5РМ: бр. 14. 26 Надзор Договорните страни треба да собираат и евидентираат податоци за појавата и отсуството на штетни организми, за да ја поддржат фитосанитарната сертификација и техничката оправданост на нивните фитосанитарни мерки. Во овој поглед, |РРС предвидува „ Договорните страни, на најдобар можен начин, вршат надзор на штетни организми и ги развиваат и одржуваат соодветните информации за статусот на штетни организми со цел да се поддржи категоризацијата на штетни организми, а исто така вршат надзор и на развојот на соодветните фитосанитарни мерки“. (Член М!.2)). Релевантни членови во РРС: /и2р, Ги. 2е апа МИ.2Ј. Релевантни /5РМ5: бр. би бр. 8. 2.7 Известување за штетни организми Договорните страни „... треба да соработуваат ... во најголема можна мера при ... известување за појавата, епидемијата или ширењето на штетни организми кои можат да бидат непосредна или потенцијална опасност ... “ до другите договорни страни (Член МИ.Та). Во тој поглед, тие треба да ги следат прописите утврдени во |5РМ бр. 17 и другите соодветни прописи. Релевантен член во |РРС: М!И.Та. Релевантен Г5РМ: бр. 17. 28 Фитосанитарна сертификација Договорните страни треба да имаат координација при спроведувањето на системот за сертификација при извоз, при обезбедувањето на точни информации, како и за дополнителните декларации содржани во фитосанитарните сертификати. „Секоја договорна страна прави подготовки за фитосанитарна сертификација ...“ (Член УМ). Релевантни членови во РРС: иа и У. Релевантеп Г5РМ: бр. ѓи бр. 12. 29 Фитосанитарен интегритет и безбедност на пратки Со цел да се задржи интегритетот на пратките по сертификацијата, договорните страни преку нивните МРРО, „ гарантираат за фитосанитарната безбедност на пратките, во однос на составот, замената и повторното заразување, после извршената фитосанитарна сертификација, која преку одредени постапки се извршува пред извозот.“ (Член М.2е). Релевантни членови во ГРРС: /и2д и У. Релевантни Г5РМ: бр. 7 и бр. 12. 2.10 Брзо дејствување Договорните страни треба да обезбедат дека прегледот или другите фитосанитарни постапки кои се потребни при увоз „...да се одвиваат што е можно побрзо особено земјаќи ја во предвид... „расипливоста“ на регулираниот производ. (Член М!.2е). Релевантеп член во РРС: МИ2е. 2.11. Итни мерки Договорните страни може да донесат и/или да спроведат итни постапки, вклучително и итни мерки, кога е идентификуван нов или неочекуван фитосанитарен ризик". Итните мерки треба да бидат привремени во нивната примена. Продолжението на мерките треба да се оценува преку анализа на ризик од штетни организми или преку друго слично испитување што е можно поскоро, за да се обезбеди дека продолжувањето на мерката е технички оправдано. Релевантен член во |РРС: ЏМ!1.6. Релевантен Г5РМ: бр. 13. 2.12 Одредби на МРРО „ Секоја договорна страна донесува одредба, во најдобра можна мера, за официјалната национална организација за заштита на растенијата со утврдени главни одговорности во (Член М.11.“ (Член Џ.1). Релевантен член во |РРС: /У. 2.13 Надминување на спор Договорната страна треба да биде отворена за консултации во однос на нејзините фитосанитарни мерки по барање на другата договорна страна. Ако постои спор во врска со толкувањето или примената на !РРС или |(5РМ5, или ако една договорна страна смета дека некоја постапка на друга договорна страна е во судир со обврските на !|РРС или насоките дадени во нејзините |5РМ,... „предметните договорни страни се консултираат меѓу себе што е можно побрзо, со цел надминување на спорот.“ (Член Х11.1) Ако спорот не може да се надмине на овој ! Поимот итни мерки во член М!.6 од |!РРС се толкува дека ги вклучува итните мерки како што е дефинирано во |5РМ бр. 5. начин, тогаш треба да се применат одредбите од член Х!1 во врска со решавање на спорови, или се применуваат другите средства за решавање на спорови?. Релевантен член во |РРС: ХИ. 2.14 Избегнување на непотребни задоцнувања Ова барање треба да се разгледа без одлагање, кога договорната страна бара од другата договорна страна да ги утврди, измени или отстрани фитосанитарните мерки, кога условите се променети или кога е добиена информација за нови докази. Слични постапки кои вклучуваат, но не се ограничуваат на анализа на ризик од штетни организми е признавањето на подрачја слободни од штетни организми или признавањето на еквиваленција (мерки кои не се исти, но се со еднаков ефект), кои треба веднаш да бидат извршени. Релевантен член во |РРС: МИ.2Р. Релевантен Г5РМ: бр. 24 (дел 2.7 и Анекс 1, чекор 7). 2.15 Известување за неусогласеност Договорните страни увозници „..треба што е можно поскоро, да ја известат договорната страна извозник...за значајни случаи на неусогласеност со фитосанитарната сертификација.“ (Член М11.28. Релевантен член во |РРС: МИ2Е Релевантен Г5РМ: бр. 13. 2.16 Размена на информации Договорните страни ги обезбедуваат информациите наведени во |!РРС, како што се: Официјално лице за контакт (Член М!!1.2); Опис на МРРО и организациски постапки за заштита на растенијата (Член М.4); Фитосанитарни услови, ограничувања и забрани (Член У!.2Б) (вклучувајќи и места на влез - Член М!1.24) и нивно образложение (член М!1.2с); Листа на регулирани штетни организми (Член М!1.21); Известување за штетни организми, вклучувајќи и појава, епидемија и ширење на штетни организми (Членови М.2Б и МИ.1а); Итни постапки (Член М!.6) и неусогласеност (Член М1/.20;; Статус на штетни организми (Член МИ.2ј) и Технички и биолошки информации потребни за анализата на ризик од штетни организми (до одреден степен) (Член мМИ!.1о). 2.17 Техничка помош Договорните страни „..да се согласни да го поттикнат обезбедувањето на техничка помош на договорните страни, особено договорните страни во развој... со помош на целите за олеснување на спроведувањето на Конвенцијата.“ (Член ХХ). Релевантен член во /РРС: ХХ. 2 Необврзувачката постапка за решавање на спор е развиена преку !РРС за употреба од договорните страни