Order for the implementation of the international standard for micropropagation of potato material that is free from harmful organisms and minitubers intended for international trade No. 33

МИНИСТЕРСТВО ЗА ЗЕМЈОДЕЛСТВО, ШУМАРСТВО И ВОДОСТОПАНСТВО Врз основа на член 69 алинеја 2 од Законот за здравјето на растенијата („Службен весник на Република Македонија“ број 29/05, 81/08, 20/09, 57/10,17/11 и 148/11), министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство, донесе НАРЕДБА ЗА СПРОВЕДУВАЊЕ НА МЕ УНАРОДНИОТ СТАНДАРД ЗА МИКРОПРОПАГАЦИЈА НА МАТЕРИЈАЛОТ ОД КОМПИР КОЈ Е СЛОБОДЕН ОД ШТЕТНИ ОРГАНИЗМИ И МИНИКРТОЛИ НАМЕНЕТИ ЗА МЕ УНАРОДНА ТРГОВИЈА БР.53 Член 1 Со оваа наредба се пропишува начинот на спроведување на меѓународниот стандард за микропропагација на материјалот од компир кој е слободен од штетни организми (5оГапит 5рр.) и миникртоли наменети за меѓународна трговија бр. 34. Член 2 Во постапката за спроведување на микропропагација на материјалот од компир слободен од штетни организми (5оГапит 5рр.) и миникртолите за меѓународна трговија, може да се примени меѓународниот стандард за микропропагација на материјалот од компир кој е слободен од штетни организми (5оГапит зрр.) и миникртоли наменети за меѓународна трговија бр. 53 кој е даден во Прилог и е составен дел на оваа наредба. Член 5 Оваа наредба влегува во сила наредниот ден од денот на објавувањето во „Службен весник на Република Македонија“. Бр.17-90/1 Министер за земјоделство, 5 февруари 20153 година шумарство и водостопанство, Скопје ЈБупчо Димовски, ср. Прилог МИКРОПРОПАГАЦИЈА НА МАТЕРИЈАЛОТ ОД КОМПИР КОЈ Е СЛОБОДЕН ОД ШТЕТНИ ОРГАНИЗМИ И МИНИКРТОЛИ НАМЕНЕТИ ЗА МЕГУНАРОДНА ТРГОВИЈА Фитосанитарна мерка бр. 33 (2010) ОДОБРЕНО Овај стандард беше усвоен од Комисијата за Фитосанитарни мерки во март 2010 година. ВОВЕД ПРЕДМЕТ Овој стандард ги пропишува насоките за производство. одржување и фитосанитарна сертификација на компирот кој е слободен од штетни организми (5оѓанит ѓубетозит и еродните видови на кртопи), шматеријапот за микропропагација и миникртолите наменети за меѓународна трговија. Овој стандард не се применува кај материјалот за пропагација на компирот одгледуван на атворено или за компирот наменет за консумирање или преработка. ЛИТЕРАТУРА Рамка за анализа на ризик од штетни ораанизми, 2007. |5РМ бр. 2, Фао. Рим. Поимник на фитосанитарни термини, 2010. (5РМ бр. 5, Фао. Рим. успови за утврдување на подрачја за производстео слободни од штетни организми и произвадни капацитети слободни од штетни организми, 1999. ГРМ бр.10, Фао, Рим. Анапиза на ризик за карантински штетни организми екпучувајќи анапиза на ризик на животна средина и живи модифицирани организми, 2004. |5РМ бр.11, Фао. Рим. Насоки за фитосанитарна сертификација, 2001. ГБРМ бр.12. Фао. Рим. Примена на интегрирани мерки во системскиот пристап за управување со ризикот од штетни организми, 2002. |5РМ бр. 14, Фао. Рим. Регулирани некарантински штетни организми: концепт и примена. 2002. |5РМ ор.16, Фао, Рим. Упатства за листите на регулирани штетни организми. 2003. |ГБРМ бр.19, Фао.Рим. Анализа на ризик од штетни организми за регулирани некарантински штетни организми, 2004. |БРМ бр. 21, Фао. Рим. ДЕФИНИЦИИ Дефинициите на фитосанитарни термини употребени во овој стандард можат да се најдат во Меѓународниот стандард - |5РМ бр. 5 (Поимник за фитосанитарни термини). Врз основа на дефинициите во |5РМ бр. 5, во овај стандард се применуваат следните дефиниции: материјал за микропропага "Растенија „ 7" иќо“ кои формираат кртопи од ција на компир 5оГапит 5рр. миникртоли Кртоли произведени од материјал за микропропагација на компирот во простор за одгледување без присуство на штетни организми и во објект со посебни успови на заштита. семенски компир Кртоли, вклучувајќи миникртоли и материјал за микропропагација на компир добиени . преку куптивација на оформени кртоли Фоѓапит з5рр. со намера за одгледување. ПРЕГЛЕД НА УСЛОВИ Објектите кои се користат за производство на материјал за микрапропагација на компирот и миникртолите за извоз треба да бидат овластени или директно управувани од Националната организација за заштита на растенијата (во натамошниот текст МРРОЈ на земјата-извозник. Анапизата на ризик од штетен организам (во натамошниот текст РКА) извршена од страна на МРРО на земјата увозник, треба да биде оправдана со воспоставувањето на фитосанитарни успови за увоз, за регулираните штетни организми при трговијата со материјал за микропропагација на компирот и миникртолите. Фитосанитарните мерки за управување со ризик поврзани со материјалот за микропропагација на компир, вклучуваат тестирање за регулирани штетни организми од земјата увозник и управувачки систем за одгледување и размножување на материјалот за микропропагација на компир произведен од растенија-родители, за кои е утврдено дека се спободни од штетни организми во затворени. стерилни услови. За производство на миникртоли, мерките вклучуваат производетво од материјал за микропропагација на компир без штетни организми и производство во подрачја каде нема присуство на штетни организми. За создавање на материјал за микропропагација на компир без штетни организми. растенијата-родители треба да се тестираат во овластена лабораторија ипи лабораторија управувана од МРРО. Оваа лабораторија треба да ги исполни општите услови, да гарантира Дека донесените материјали ВО објектите за одржување и пропагација се слободни од регулирани штетни организми од страна на земјата - увозник. за да се спречи загадување или заразување на материјалот за микропропагација на компир, капацитетите во кои се добива и тестира присуството на штетни организми подлежат на строги услови. Објектите за одржување и размножување на материјалот за микрапропагација на компир слободен од штетни организми и производство на миникртоли подлежат на строги услови, за да се спречи присуството на штетни организми. Вработените треба да бидат обучени и компетентни за управување со техничката опрема за производство и одржување на материјал за микропропагација на компир без штетни организми. производство на миникртоли без штетни организми, дијагностичко тестирање. како и за постапките за управување и водење евиденција. Системот на управување, процедурите на капацитетот на секој објект и лабораториите за тестирање треба да се дефинирани во прирачник(ци). Идентитетот на целокупниот материјал за пропагација треба да биде зачуван во текот на сите фази на производство и тестирања. а следливоста треба да се зачува преку соодветна документација. Сите објекти спужбено треба да бидат ревидирани за да се обезбеди дека истите и понатаму ги исполнуваат поставените услови. Прегледите треба да обезбедат дека материјалот за микропропагација на компир и миникртоли ги исполнува фитосанитарните услови за увоз на аземјата-увозник. Материјалот за микропропагација на компир без штетни организми и миникртолите кои се транспортираат во меѓународната трговија треба да бидат придружени со фитосанитарен сертификат. ИСТОРИЈАТ Насекаде во светот. многу штетни организми се поврзани со производството на компир (Џоѓапит ѓибегозит и сродни кртопести видови). Компирот главно се размножува на вегетативен начин, поради што постои значителен ризик од внесување и ширење на штетни организми преку меѓународната трговија со семенски компир. Материјал за микропропагација на компир без присуство на регулирани штетни организми се смета оној кој е добиен од сордеетно тестиран материјал, употребувајќи ги соодветните фитосанитарни мерки. Употребата на таквиот почетен материјал за понатамошно производство на компир го намалува ризикот од внесувањето и ширењето на регулирани штетни организми. Материјалот за микрапропагација на кампир кој се користи за производства на миникртоли треба да се размножува под одредени услови на заштита. Трговијата со миникртоли ќе се одвива со минимален ризик. доколку нивното производство се врши во услови без присуство на штетни организми. а притоа да се користи материјал за производство слободен од штетни организми. Конгвенционалната микропропагација не треба да резултира со материјап кој е слободен од штетни организми. Присуството или отсуството на штетни организми се потврдува со соодветно тестирање на материјалот. Според !БРМ бр. 16 од 2002 година, програмите за сертификација на растенија за садење на семенски компир ѓ(шеми за сертификација на семенски компир), најчесто вкпучуваат специфични услови за штетните организми, како и не фитосанитарните услови (сортна чистота, големина на производот и сл.). Голем број на шеми за сертификација на семенскиот компир бараат материјалот за микропропагација на компир да биде добиан од тестирани растенија кај кои е потврдено дека нема присуство на штетни организми. опфатени во шемата. Целта на таквите шеми г да го контролираат присуството на штетни организми во земјата на производство. што е од особена важност за националната економија. Штетните организми опфатени во одредени шеми или пак сериозноста на поставените мерки понекогаш е можно да не ги исполнуваат фитосанитарните услови за увоз на земјата-увозник. Во такви ситуации. може да се бараат дополнителни фитосанитарни мерки. Според овој стандард. материјалот за микропропагација на компир без штетни организми е оној материјал кој бил тестиран и за кој е утврдено дека нема присуство на регулирани штетни организми од страна на земјата-увозник или е добиен од тестиран материјал кој е одржуван во соодветни услови кои спречуваат загадување или заразување. УСЛОВИ 1. Одговорности МРРО на земјата-увозник е одговорна за РВА и по барање треба да и биде дозволен пристап до објектите и документацијата за да може да потврди дали во објектите се извршуваат фитосанитарните процедури кои ги исполнуваат фитосанитарните услови за увоз. Како што е опишано во овој стандард, само објектите кои се овластени или директно управувани од МРРО треба да се користат за производство и одржување на материјал за микропропагација на компир и миникртоли за извоз. МРРО на земјата-извозник е одговорна да ги обезбеди фитосанитарните услови на објектите и семенскиот компир кои се поврзани со системот на пропагација за увоз. кај земјата-увозник МРРО на нземјата-извозник е одговорна и за фитосанитарната сертификација. 2. Анапиза на ризик од штетен организам (РКА -Ре5Е пек апа!уе!5 Анализата на ризик од штетен организам (РКА) обезбедува техничка оправданост за идентификување на регулираните штетни организми и за одредување на фитосанитарните услови за увоз на материјалот за микропрепагација на компир и миникртоли. РЕА треба да се управува од МРРО на земјата-увозник во согласност со |БРМ бр. 2 од 2007 год. и |5ФРМ бр. 41 од 2004 год., за движењата на „материјалот за микропрепагација на компир“ и „миникртоли“ од определено потекло. РКА може да ги идентификува карантинските штетни организми. асоцирајќи на начинот на нивните зарази. Исто така. РКА треба да се врши во согласност со ГоРМ бр. 21 од 2004 год. со цел да се идентификуваат регулираните некарантински штетни организми. Земјите-увозници треба да ја известат МРРО на земјите-извозници за резултатите од направената РВА. 2.41 Посебни листи за начинот на зараза на регулирани штетни организми кај компир за целите на овој стандард. МРРО на земјата-увозник треба да изработи посебна листа за начинот на зараза со регулирани штетни организми за материјал за микропропагација на компир и миникртоли и по барање на МРРО на земјите извозници овие листи треба да ги достави. Упатство за листи со регулирани штетни организми е предвидено во !ФРМ бр. 19 од 2003 год. 2.2 Начини за управување со ризик од штетни организми Мерките за управување со ризик од штетни организми се определуваат врз основа на РВА. Тоа е неопходно за мерките да бидат интегрирани во начинот на производството на материјал од компир ќопишано во ГСРМ бр.14 од 2002 год.). Во табела од Додаток 3 е прикажан релативниот редослед на создавање. одржување и производство на материјал за микропропагација на компир и миникртоли без штетни организми. 2.2.1 Материјал за микропропагација на компир Фитосанитарните мерки за управување со ризик од штетни организми во однос на материјалот за микрапропагација на компир вклучуваат: тестирање на поединечни растенија (растенија-родители) од страна на земјата-увозник за присуството на регулирани штетни организми и создавање на материјал за микропропагација на компир во специјализирани очјекти. Отсуството на штетни организми се потврдува врз основа на негативни добиени резултати од сите потребни анализи (се променува статусот на материјапот за микропропагација на компир добиен од тестираните растенија-родители, кој станува материјал за микропропагација на компир спободен од штетни органиами) и одржување на средина без штетни организми. користејќи управувачки системи за одржување и пропагација на материјал за микропропагација на компир спободен од штетни органиами, во затворена и стерилна средина. 2.2.2 Миникртоли Фитосанитарните мерки за управување со ризик од штетни организми поврзани со производството на миникртоли треба да се базираат на информации добиени од РВА. а да се поврзани со местото на производство, кои вклучуваат: . добигање на миникртоли од материјал за микропропагација на компир слободен од штетни организми и производство на миникртоли ва супстрат слободен од штетни организми. во изолирани заштитени услови. на производни места слабодни од штетни организми и нивни вектори, регулирани од земјата-увозник. 3.2 забрана на влез за неовластени вработени и контрола на влез за овластени вработени лица: одредба за употреба на посебна заштитна облека (носење на заштитни обувки или дезинфекција на обувки) и миење на рацете при влез (посебно кај вработените со работно место со висок фитосанитарен ризик, како што Е тестирањето на објектот): хронолошка евиденција на активностите при ракување со материјалот, што ќе овозможи таквото производство песна да се провери од загадување и заразување. доколку се идентификуваат штетни организми и строги постапки на стерилизација, што подразбира дезинфемција на работните површини и стерилизација на инструментите (со автоклавирање)ј при ракување со материјали со различен фитосанитарен статус. Објекти за одржување и пропагација на материјал за микропропагација на компир слободен од штетни организми Објектите во кои се одржува и пропагира материјал за микропропагација на компир спофоден од штетни организми. треба да се управуваат одвоено од објектите во кои се произведуваат растенија од компир „ П Ко“ и се вршат тестирања за регулирани штетни срганизми ѓискпучоцита се опишани во оддел 2.3). За микропропагација на материјал од компир. објектот треба да се управува како место за производство слободно од штетни организми регулирани од земјата-увозник (опишано во Г5РМ бр.10 од 1999 год.). Објектот треба: да одржува и пропагира само официјално сертифициран материјап за микропропагација на компир без штетни организми и да одобрува влез ко објектот само на материјал слободен од штетни организми и да одгледува други видови растенија, само доколку тоа е службено ДОЗВОЛЕНО, доколку: . е направена РВА на материјал за пропагација на компир. а растенијата да бипе тестирани и притоа да било утврдено дека се слободни од регулирани штетни организми. пред влезот во објектот и , се преземени соодветни мерки за просторно или временско одвојување на останатите растенија од компирот. да спроведува официјална одобрени оперативни постапки со цел да се спречи влегувањето на регулирани штетни организми; да врши контрола при влез на вработените за: користење посебна заштитна облека. дезинфекција на обувки и миење на рацете пред влегување (доколку еработените работат во подрачја со висок фитосанитарен ризик - тестирање на објект): да користи постапки за стерилизација; да спроведува редовни контроли на системот за управување од управителот. односно одговорниот кој е назначен од вработените. како и водење на евиденцијаи да забрани влез за неовластени пица. 3.34 Комбиниран тип на објекти и нивно одржување Во исклучителни околности, во комбинираниат тип на објекти може да се одржува материјал за микропропагација на компир без штетни организми, под услов да се донесат и спроведуваат посебни процедури за заштита на одржуваниот материјал од зараза од друг материјал со понизок фитосанитарен статус. Строгите процедури вклучуваат: процедури во одделите 3.4 и 3.2 за спречување од зараза на материјал за микропропагација на компир и за раздвоено чување на материјалот со различен фитосанитарен статус: употреба на различни простории и инструменти за одржувканиот материјал и за материјалот са понизок фитосанитарен статус или спроведување на строги процедури за да се оддели процесот на одржување од процесите на производство и редовна контропа на одржуваниот материјал. 3.4 Дополнителни спецификации на објектите за микропропагација на компир Дополнителни спецификации на објектите за микропропагација на компир се дадени во Анекс 2 и истите може да се побараат во зависност ад присуството на штетни организми ва подрачјето и резуптатите од РКА. Материјалот за микропропагација на компир без штетни организми кој се произведува и одржува во овие објекти, дополнително може да се размножува за произведување на миникртоли или директно да се користи во меѓународната трговија. 4. Производство на миникртоли без штетни организми Спедните упатства за производство на миникртоли се сднесуваат на делови од миникртоли кои се предмет на меѓународната трговија, како што се "ркулците. 4.1 Материјал кој ги исполнува условите за влез во објектот Само материјал за микропропагација на компир без штетни организми може да биде дозволен за влез во објектот за производство на миникртопи. Растенија од други растителни видови може да се одгледуваат во објектот, под услов: „да е проценет фитосанитарниот ризик на миникртолите. Доколку се идентификува ризик, да се тестираат останатите растителни видови за потврдување на отсуства на штетни организми пред влегувањето во објектот и да се преземат соодветни мерки за изолација на компирот во простор и/или време за да се спречи заразата. 42 Објекти за миникртоли Во однос на штетните организми регулирани од земјата-увозник. објектот за производство на миникртоли треба да биде користен како место без присуство на штетни организми П5РМ бр. 10 од 1999 год.). Штетни организми кои може да претставуваат ризик за материјалот за микропропагација на компир се- вируси, еироиди. фитоплазми и бактерии (Додаток 1), како и габи, нематоди. членконоги и др. (Додаток 2). Производството треба да се одвива во заштитени услови (просторија за одгледување, стакпеник. пластичен тунел или стаклена куќичка покриена со мрежа, конструирана и одржувана за да се спречи влегувањето на штетни организми). Доколку објектот паседува соодветни физички и оперативни заштитни мерки против внесувањето на регулирани штетни организми. тогаш не се потребни дополнителни услови. Во случаи кога овие заштитни мерки не може да се исполнат, треба да се земат во предвид дополнителните услови. Во зависност од условите на подрачјето на прдизводства, вклучуваат: локација на објектот на подрачје слободно од штетни организми или подрачја кои се добра изолирани од жариштата на регулирани штетни организми: тампон зона околу објектот за регулирани штетни организми: . локација на објектот во подрачје каде има мала распространетост на штетни организми и нивните вектори и навремено производство во текот на годината, кога распространетоста на штетните организми и нивните вектори е мала. Влегувањето на овластените вработени во објектот треба да се кантропира и да се употребува: заштитна облека, дезинфекција на обувките и миење на рацете пред влегување, со кое се спречува загадувањето. Треба да постојат услови за деконтаминација на објектот. Супстратот. водата и ѓубривата или растителните адитиви кои се користат во објектот треба да бидат спободни од штетни организми. Во објектот треба да се врши мониторинг на регулираните штетни организми и нивните вектори, за време на производството и па потреба да се преземат декументирано мерки за контрола на штетните организми или други корективни активности. Објектот треба добро да се одржува и да се чисти после секој производен цикпус. Миникртоплите треба да се чуваат, складираат, пакуваат и транспортираат според усповите за спречување на зараза и загадување од регулирани штетни организми. Допопнителните услови за објектите за производство на миникртоли се предвидени во Анекс 3 и треба да се бараат во зависност од присуството на штетните организми во подрачјето и резултатите од РКА. 5. Компетентност на вработените Вработените треба да бидат соодветно сбучени и компетентни за: техники за производство и одржување на материјал за микрепропагација на компир без штетни организми, производството на миникртоли без штетни организми и по потреба дијагностички тестови и постапки за документирање. управување и водење на евиденција. Спроведување на постојани обуки за вработените. како би се одржала нивната стручност, особено при измените на фитосанитарните услови за увоз. б. Документација и водење евиденција Системот за управување, оперативните постапки и инструкциите на секој објект и пабораториите за тестирање, траба да се документираат во прирачникци). При изработка на таквите прирачници. треба да се земаат Бо предвид следните параметри: производството. одржувањето и пропагацијата на материјалот за микропропагација на компир без штетни организми, со посебно внимание на контролните мерки за спречување на зараза и загадување помеѓу материјалот за микропропагација на компир без штетни организми и друг материјал со различен фитосанитарен статус; производството на миникртоли без штетни организми. што опфаќа управување, технички и оперативни постапки со посебно внимание на контролните мерки. Тие се користат за да се спречи нападот од штетни организми, заразувањето или загадувањето на миникртолите за време на нивното производство. бербата, складирањето и за време на транспортот до крајната дестинација и сите постапки за пабораториски тестирања или процеси за потврдување на отсуството на штетни организми. Во текот на сите фази на производство и тестирање, идентитетот на целиот материјал за пропагација треба да биде заштитен и треба да се одржува негово следење преку соодветна евиденција. Цепокупната евиденција од направените тестирања на материјалот, како и резултатите. потеклото и евиденцијата за негова дистрибуција, треба да се чуваат на начин кој обезбедува следливост на земјите увозници или земјите-извозници најмалку пет години. Евиденциите на материјалот кои го одредуваат статусот без присуство на штетни организми треба да се спроведуваат за цело време на одржувањето на материјалот за микропропагација. Евиденциите за обуките и компетентноста на вработените треба да се изведуваат според условите на МРРО. по потреба во соработка со МРРО на земјата-увозник. 7. Ревизија Сите објекти. системи и евиденции треба службено да се ревидираат за да се обезбеди усогласеност на постапките за исполнување на фитосанитарните услови за увоз на земјата-увозник. МРРО на земјата-увозник може да побара учество во таква ревизија. врз основа на билатерален договор. 8. Фитосанитарна сертификација Објектот за микропропагација на компир. потребната документација и растенијата треба да подлежат на соодветни фитосанитарни постапки за да се потврди дека материјалот за микропоропагација ги исполнува фитосанитарните услови за увоз на земјата-увозник. Објектот за производство на . миникртоли, патребната "документација. одгледуваната култура и миникртолите треба да подлежат на соодветни фитосанитарни постапки за да се потврди дека миникртолите ги исполнуваат фитосанитарните услови за увоз на земјата-увозник. Материјалот за микропропагација на компир и миникртоли без штетни организми, кои се движат во меѓународната трговија. треба да бидат придружени со фитосанитарен сертификат издаден од МРРО на земјата-извозник во согласност со (РМ бр. 12 од 2001 год.. како и во согласност со фитосанитарните услови за увоз на земјата-увозник. Употребата на етикети кај сертифицираниот семенски компир ја олеснува идентификацијата на серијата, посебно кога е наведен референтниот број на серијата, како и идентификацискиот број на производителот. АНЕКС 1: Општи услови за официјални пабораториски тестирања на материјал за микропропагација на компир и миникртоли Овој анекс е донесен во март 2010 година од Комисијата за фитосанитарни мерки и претставува нормативен дел на овој стандард. Условите за лабораториско тестирање на материјалот за микропропагација на компир и миникртоли кои се овластени или управувани од МРРО, го вклучуваат следното: компетентни вработени со соодветно знаење и искуство за примена на соодветни методи за тестирање и толкување на резултатите: соодветна и погодна опрема за спроведување на микробиолашки. серолешки, молекуларни тестовии био-анализа; валидност на релевантните податоци за извршените тестирања или потребните докази за соодветноста на применуваниот тест: постапки за спречување на загадување на примероците; соодветна изолација на производните објекти; прирачник(ци) во кој се опишува политиката, организационата структура. работните инструкции, стандардите за тестирања и останатите постапки за квалитетот на управувањето и соодветна евиденција и следење на резултатите од тестирањата. АНЕКС 2: Дополнителни услови за објектите за микропропагација на компир Овој анекс е донесен во март 2010 година од Комисијата за фитосанитарни мерки и претставува нормативен дел од свој стандард. Покрај приложените услови од оддел 3, значајни се и усповите за физичка структура. опрема и оперативни постапки за објектите за микропропагација, во зависност од присутните штетни организми во подрачјето и резултатите од РКА. Физичка структура дополнителна влезна брата со воздушна завеса и со соблекувална меѓу двете вратии соодветни простории за миење. подготовка. пресадување и одгледување на растенијата. Опрема одржување на над-притисок преку систем за фиптрирање на воздухот со високо ефикасен филтер за просторот (НЕРА). како и за просториите за пресадување и одгледување; простории за одгледување со кантролирана светлина, температурата и влажност; соодветна опрема или постапки во просториите за пресадување за да се спречи загадувањето од штетни организми (ултравиолетови УВ - ламби): изолиран распоред на простории за пресадување, кои редовно ќе се сервисираат и изолиран распоред на простории опремани со антибактериски УВ -- ламби. Оперативни постапки програма за периодична дезинфекција/дезинсекција на објектот; користење на обувки за еднократна употреба од страна на вработените или дезинфекција на обувките; соодветни хигиенски практики за управување со растителниот материјал (сечење со стерилен скалпел на растенија кои се одгледуваат „ гл ко“ на стерилна површина за еднократна употреба): маниторинг програма за контрола на нивотс на загадениот воздух Во просториите за пресадување. за одгледување. како и останатите простории и постапка за контрола и отстранување на заразениот материјал за микропропагација на компир. АНЕКС 3: Дополнителни услови на објектите за производство на миникртоли Овај анекс е донесен во март 2010 година од Комисијата за фитосанитарни мерки и претставува нормативен дел од овој стандард. Следните допалнителни услови за објектите за производство на миникртоли треба да се земат во предвид, и по потреба да се применат. во зависност од присуството на штетни организми и вектори во подрачјето, како и добиените резултати од РКА: Физичка структура дополнителна влезна врата со посебен дел за пресоблекување и облекување на заштитни мантили и ракавици. Соблекувалната да биде опремена со сад за дезинфекција на обувките и простар за миење и дезинфекција на рацете; елезните врати и сите празнини и отвори треба да се покриени со мрежа за заштита од инсекти, локални штетни организми и нивните вектори; празнините помеѓу надворешниот простор и внатрешната средина да бидат затворени; производството да биде изолирано од земја (бетонски под или под покриен со заштитна покривка). одреден простор за миење и дезинфекција на контејнерите. како и простор за чистење. сортирање. пакување и складирање на миникртолите: филтрирање на воздухот и/или систем за стерилизација и на места каде што снабдувањето со електрична енергија и вода а несигурно, објектите треба да имаат резервно снабдување. Управување со животна средина контрола на температура, светлина, циркулација на воздух и влажноста и замаглувачки систем за акпиматизација при внесување на растенијата. Управување со растенијата редевно следење на штетните организми и нивните вектори (со користење на пепливи стапици за инсекти ) вО одредени периоди, хигиенски практики за управување со растителниот материјал: правилни постапки на отстранување; идентификација на потови на производство: соодветна поделба меѓу потовите и употреба на маси за одгледување. Супстрат, вештачко ѓубре и вода користење на супстрат без присуство на почваи без штетни организми; ДОДАТОК 1: Примери на штетни организми кои треба да се земат предвид во однос на материјалот за микропропагација на компир Овој додаток е донесен во март 2010 година од Комисијата за фитосанитарни мерки. кој служи за референтни цели и не претставува нормативен деп на овој стандард. Значајно е да се забележи дека дадената листа не претставува основа за регулирање на овие штетни организми. ВИРУСИ Ааа тозакс ии5 Апрдеап роѓако ѓаѓотЕ иги5 Араеап роѓато тоНМје ии5 Атасасна мги5 В-оса 5иат Вееѓ сипу кор иги5 | Вејадоппа тое иги5 Сиситрег т о5а!С МЕ и доршитл тошео диат об прика (траќел5 пестонс зроѓ итИ5 Роѓеѓо аисира то5аќс ини5 Роѓеѓо рѓаск ппа5ро? ити5 Роѓаѓа ѓаѓенЕ ин Роѓак ѓеаќои ики5 СКРАТЕНИЦИ РОД АМУ АРЦ/ АРМОЧ АУВ-О ВСТМ ВеМму СММ ЕМУ Мм (М5М РАММ РВБОМ Ром АТКатоити5 Тутошти5 Сотоики5 Спегаини (привремено) СиГрмит5 Тутошги5 Сиситочги5 Мисјеотарао КИ Тозроији5 оо Ројехиги5 Ммероми5 Сапаии5 роегоиги5 Роќеко гоцан ама МРи5 Роко УНИ А Роѓеѓо ити5 М Роѓеѓо ипи5 Р Роѓеко мки5 5 РО о О ики5 Т РОЌКНО уитџ5 Џ РОЌНО утџ5 У РО аѓо ипи5К РОѓаѓо ии У (а! окгајпо) Роѓоѓо уевои Чиатлини5 РУОМ Сапачи5 (привремено) Роѓумии5 Саначити5 Санаити5 (привремено) Сапаии5 ТнонОмги5 Мероиги5 Роѓуиги5 Ројехити5 Роѓуми5 Мисеотардриги5 Рокно уелои тозас УИ5 Рокно уекошто Уки5 боѓапит арка! еаѓ сита ии зоишфале то5ас м5 Торассо то5ак ин5 Торасса песло5Г5 иии5 А ог Торассо песго5Њ иии5 ПО Товассо гаМе иии5 Тобассо зиеак ии5 Тотаќо Бѓаск ппа уз Тотаќ си/Оговс 5роќ ити5 Тотаќ каси! Меи Беј ини5 Тотаќк то5ас иРиИ5 Тотаќјо зронеа ми илЧ5 Тотаќ уеќои еа? сии уки5 Тотаѓо уеќош тоа иии5 Тотаќ уеќои џет 5ѓеак иги5 ИС роѓа ѓо тозаќс ути5 ВИРОИДИ Мехкап рарќа иош Роќеѓо 5ртае нег мтока БАКТЕРИИ Сјауфастег тендапето5 5ирор. зередопси5 Гускеуа 5рр. РУМУ Роѓајо уеќои чет Уи5 Ба РУџ ОД СУ 5ОММ ТМУ ТММ-А или ШАЕ ТВ Том ТВВУ Це То СМОру Томми Тотаво г тоше Тато ии . О Томоту Ведото! Ули5 Сппмити5 привремено) дјатоили5 Ведотоикни5 (привремено) бобеточти5 Торатоџги5 цестоити5 Торгаикиз Патит5 Меромги5 То5роити5 Недотоуки5 Гораточти5 Ведотол ми То5ромиии5 Ведотоики5 Ведотоини5 (привремено) Сети (привремено) РОѓуити5 Ро5руитота Ро5рутота Рескора свет акозерксит Р сагофотит зир5р. саговоуотит какѓота зојапасеатит ФИТОППАЗМИ е 4. ригрѓе ќор, 5гоБие ДОДАТОК 2- Примери на штетни организми кои може да се земат во предвид при производство на миникртоли од компир Овој додатак е донесен во март 2010 година од Комисијата за фитосанитарни мерки, кој служи за референтни цели и не претставува нормативен дел на овој стандард. Значајно е да се забележи дека следната писта на штетни организми не претста вува оснава за регулирање на овие штетни организми. Ва припог на штетните организми наведени ва Додаток 1, многу договорни страни бараат истите да бидат искпучени од производство на миникртоли кај сертифици ран компир како карантински или регулирани некарантински штетни организми, во согласност со статусот на штетните организми на засегнатата земја. Примери: Бактерија знерѓотусе5 5рр. Хромати Рнуѓоритока егуттозерњса РејпуБг. чаг. елуѓигозернса Р. течкано (МопЕ) де Вагу Габи 1 Апаобоги5 (Тнесарнога) 5оѓан! Таитајаснаг 8. М.Ј. О"Внепј Магчие Еизанит 5рр. Роѓосујашт ризјиќапо (М.М. Омеп 8. Муакеѓ.) М.В. Е!ПЊ Еиигоскота 5ојапт Ј.О. Канп 5упснуншит епадобнонсит (5ениБ.) Регсња! метсииит даркае Кер. и ата-акит Вепке 8: Векноа Инсекти Еринх бено Септпег геркпогања аесетипеаја (5ау) Ритоптаеа орегсиеја (7е|ег) Ртетпоќкуре5 зрр. Теска 5оѓапѓиога (Ромотпу) Нематоди Бќуѓепори5 ае5ѓискот (Тногпе) (7. арас! (Кипп) Етрјем СЈобоаега рашсѓа (опе) ВеНгеп5 С. гочѓостепоњ (ЛоПепмерег) 5кагриомен Меѓоходупте чрр. Одиа! Масорбри5 абетап5 (Тпоте) Тноте 6. АЛеп Протозои 5ропдозрога 5ибѓенапеа САѓаг.) (адегн. ДОДАТОК 3: Во табелата е прикажан нормалниот редослед на создавање, одржување и производство на материјал за микропропагација на компир и миникртоли без штетни организми Овој додаток е донесен во март 2010 година од Комисијата за фитосанитарни мерки, односно служи за референтни цели и не претставува нормативен дел на овој стандард. Растнисе-ролитот пан Госгањување ни обја! ѓодџ ледуватње и микропронигација Њ ил растенија“ миравауваање са тестиран и нстестиран материјал со за хоодестна заштита за ла се прсти заразување или загадување ол нег ГНИ ор! чинии Сустранхиитње па пети органичми и пошта гестиритње бистата Доставување како рахтенис редите) 2 . Птримерокѓии) , ,. Иаборч рија. ЕВ ча официјална Ет тестирате ед, (тестирање га регулирани Штетни оречннчми) Прнеуство НА НЕЕЕЕН аркчанисчи Бен Прикрачено Матернјат за микроронш шаија без штетни организми Извоз деколку материјалот ги неполнчва фитосанитарните хелови за хмтсни лемјатисувоник Објект за одржување и пропагаиија Гмикропропагчнија ЦЕВТЕ НС ПТЕНЕССО петти орхтанилчи ко черични уалони1 Мигеријал зи микјинрониакиција перштетни оргсанисми Те. Извоз деколку материјалот ги исполнува фитосанитарнитсе услови мувот ич земја асунанк Објект за миникртетн (производство спора условите за ЗМИЕТИ БЕ ЕЕ ЗВРрЖ НА НОН АГА ДНА БД штетни организми Миникрголи без игегни органиечи 1 Извоз доколку ти ги ИННИТНЕЧАА фитисанитарнити ушни га воз на змјата-увозник