Law on plant health

ЗАКОН ЗА ЗДРАВЈЕТО НА РАСТЕНИЈАТА („Службен весник на Република Македонија“ бр. 29/05, 81/08, 20/09, 57/10, 17/11, 148/11, 69/15, 45/14, 158/14, 149/15, 59/16 и 83/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 150/21) . ОПШТИ ОДРЕДБИ Содржина Член 1 Со овој закон се уредува здравјето на растенијата, мерките и обврските во врска со појавата на штетните организми кај растенијата, растителните производи и други објекти и предмети, превенција од нивно внесување и ширење, мерки за сузбивање, биолошки мерки за заштита на растенијата, пристапот и размена на информации и информатичкиот систем, трошоци и надоместоци, надлежност на органите, овластените служби, органи и тела во областа на здравјето на растенијата и се уредуваат и други прашања од областа на здравјето на растенијата. Цели Член 2 Цели на законот се: заштита на растенијата и растителните производи од штетни организми; спречување на внесувањето и ширењето на штетните организми и обезбедување на нивно сузбивање со примена на мерки за заштита на растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети; откривање и одредување на штетните организми; овозможување на оптимално производство на одгледуваните растенија И трговија со истите; заштита на животната средина преку следење на штетните организми, воведување на биолошки мерки за заштита на растенијата, интегрална заштита и спроведување на мониторинг и прогноза; насочување и следење на развојот на здравјето на растенијата и обезбедување на соодветна едукација и информираност на граѓаните за подигнување на јавната свест за здравјето на растенијата. Дефиниции Член 5 Одделни поими што се употребуваат во овој закон го имаат следново значење: 1. Здравје на растенијата е заштита на растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети од штетни организми наведени во листите од овој закон, откривање, одредување, следење и спречување на појавата и ширењето, како и нивно сузбивање со примена на фитосанитарни мерки; 2. Растенија се живи растенија и живи делови од растенија, вклучувајќи го и семето. Живи делови од растенија се: овошје, во ботаничка смисла, кое не е зачувано со длабоко замрзнување, зеленчук, во ботаничка смисла, кој не е зачуван со длабоко замрзнување, клубени, луковици, ризоми и други подземни делови за репродукција; режано цвеќе, гранки и листови, папки, калем гранки, подници и резници, исечени дрвја со листови, растенија во култура на ткиво и семе во ботаничка смисла кое е наменето за сеење. 5... Растителни производи се производи од растително потекло, необработени или на кои им била извршена едноставна обработка, доколку не се растенија во смисла на точката 2 од овој член. Растителен производ е и дрвен материјал, доколку ја има задржано целата или дел од својата природна цилиндрична форма, со или без кора, или доколку истиот е во форма на резанки, честици, струготини, парченца или отпадок и доколку се користи во форма на дрво за зацврстување на товар, дрво кое се става меѓу товарот како раздвојувач, платформи за товар или амбалажа која се користи при транспорт на објекти од секаков вид, под услов истиот да претставува ризик по здравјето на растенијата; 4... Други објекти и предмети се поле, шуми, заштитени простории, простории за складирање, пакување, превозни средства, контејнери, кутии, почва или кој било друг организам, предмет или материјал кој е во допир со растенијата и растителните производи, а кој може да содржи или шири штетни организми и за кој се смета дека има потреба од примена на фитосанитарни мерки; 5. Садење е операција за поставување на растенијата на постојано место со цел да се обезбеди нивно одгледување, репродукција или размножување; 6. Растенија наменети за садење се: растенија кои се уште не се насадени, но се наменети за подоцнежно садење и растенија кои се садат, веќе се насадени или ќе бидат пресадени; 7. Штетни организми се организми кои припаѓаат на животинскиот или растителниот свет, вируси, микоплазми или други патогени организми, кои се штетни за растенијата или растителните производи; 8. Пратка е количество на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои се транспортираат; 9. Фитосанитарна мерка е секој акт или постапка која се спроведува согласно со овој закон со цел за спречување на внесување и/или ширење на штетни организми; 10. Земја на потекло е земја во која биле одгледувани растенијата и од кои се добиени растителни производи; 1. Движење е секое движење на растенија, растителни производи или други објекти и предмети на територијата на Република Северна Македонија, освен движењето во рамките на местото на производство; 12. Место на производство е целиот имот, дел од имотот или групирани имоти кои претставуваат производна единица со сите помошни објекти, машини и опрема; 13. Увоз е внесување на пратки во царинското подрачје на Република Северна Македонија, независно од тоа за каков вид на употреба е дозволено внесувањето на растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети во согласност со царинските прописи, освен при транзит; 14. Внесување на штетни организми е секој влез на штетен организам во област во која истиот се уште не е присутен или е присутен, но во ограничен степен; 15. Извоз е транспорт на. пратки надвор од царинското подрачје на Република Северна Македонија, вклучувајќи го и реекспортот и привремениот извоз; 16. Транзит е трансфер. на. пратки. преку . царинското подрачје на Република Северна Македонија под царинска контрола; 17. Фитосанитарен сертификат е документ кој ја потврдува здравствената состојба на пратката издаден од фитосанитарната служба за здравје на растенијата од земјата на потекло; 18. Фитосанитарен сертификат за реекспорт е документ кој ја потврдува здравствената состојба на пратката издаден од фитосанитарната служба за здравје на растенијата од земјата во која се увезува пратката и/или била претоварена, складирана, препакувана или поделена и истиот ќе ја придружува пратката која се реекспортира; 19. Пасош за растенија е документ со кој се потврдува дека растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети кои се движат на територијата на Република Северна Македонија ги исполнуваат условите за здравствената состојба на растенијата утврдени со овој закон; 20. Носител на правото на сопственост за растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети (во натамошниот текст: сопственик) е физичко или правно лице кое е сопственик на истите, и/или кое се занимава со производство, преработка, управување, продажба или друга употреба на истите; 21. Надлежен орган е орган на државната управа надлежен за обезбедување на здравјето на растенијата согласно со овој закон (во натамошниот текст: Фитосанитарна управа); 22. Јавна услуга е активност за извршување на работи од областа на следењето, прогнозирањето на штетни организми и други активности од областа на здравјето на растенијата наведени во член 59 став 2 од овој закон; 25. Даватели на јавни услуги се јавни установи или други правни и физички лица кои се овластени за давање јавни услуги во областа на здравјето на растенијата; 24. Јавно овластување е овластување доделено на правни и физички лица од страна на Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство кои ги исполнуваат условите за вршење јавна услуга од областа на здравјето на растенијата пропишани со овој закон; 25. Следење на штетни организми е официјален процес при кој се собираат и евидентираат податоци за присуство или отсуство на штетни организми врз основа на фитосанитарна инспекција, мониторинг на здравствената состојба, систематски прегледи или други процедури и врз основа на други расположливи извори; 26. Фитосанитарна инспекција е преглед на растенијата, растителните производи или други објекти и предмети при увоз, извоз, транзит, реекспорт, местото на производство и сите други внатрешни фитосанитарни прегледи, со цел да се утврди присуство или отсуство на штетни организми и инспекциски надзор над спроведувањето и примената на одредбите од овој закон; 27. Фитосанитарен мониторинг на здравјето на растенијата е редовно следење на штетните организми заради обезбедување на здравјето на растенијата и растителните производи и 28. Официјална мостра е примерок земен од страна на фитосанитарен инспектор и/или од овластено лице според овој закон. 29. Внесување од други земји е внесување на пратки на царинското подрачје на Република Северна Македонија со исклучок на транзит. Обезбедување на здравјето на растенијата Член 4 Растенијата како добра од општ интерес за Републиката имаат посебна заштита утврдена со овој закон. Здравјето на растенијата е право и одговорност на Република Северна Македонија, Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство, Фитосанитарната управа, Државната фитосанитарна лабораторија, давателите на јавни услуги, органи и тела и на сопствениците. Обврски на Фитосанитарната управа, давателите на јавни услуги и Државната фитосанитарна лабораторија Член 5 Фитосанитарната управа има обврска да организира, контролира и спроведува превенција од внесување и ширење на штетни организми и нивно сузбивање, биолошки мерки за заштита на растенијата, интегрална заштита, следи и прогнозира штетни организми, прибира, користи и разменува податоци и информации од областа на здравјето на растенијата. Фитосанитарната управа и давателите на јавни услуги соработуваат при спроведувањето на следењето на здравјето на растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети, заради откривање и известување за појава или ширење на штетни организми и нивно сузбивање. Давателите на јавни услуги го известуваат фитосанитарниот инспектор и/или Фитосанитарната управа без одложување, за сите нови или неочекувани појави на штетни организми вклучени во Листата | дел А секцијаТ и 2 и Листата | дел А секција Ти 2 од членот 7 став 2 точка 1 на овој закон. Фитосанитарната управа и давателите на јавни услуги во соработка ги извршуваат мерките и задачите од областа на следењето и прогнозирањето на штетни организми и други технички работи од областа на здравјето на растенијата. Државната фитосанитарна лабораторија соработува со Фитосанитарната управа и давателите на јавни услуги за дијагностицирање и детерминирање на штетни организми и други испитувања и предлагање на мерки. Работите од ставовите 1, 2, 5, 4 и 5 на овој член се утврдуваат и спроведуваат со годишна програма за следење, прогнозирање, дијагностицирање, детерминирање, сузбивање на штетни организми и за преземање на мерки за сузбивање и искоренување на особено опасни штетни организми која на предлог на министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство ја донесува Владата на Република Северна Македонија. Обврски на сопственикот и на други лица Член 6 Сопственикот мора да ги контролира растенијата кои ги одгледува, растителните производи и другите објекти и предмети кои ги поседува или на друг начин ги користи или третира, со цел за откривање на појава или ширење на штетни организми. Сопственикот треба веднаш да го извести фитосанитарниот инспектор и/или давателите на јавни услуги, кои ја известуваат Фитосанитарната управа за сите нови или неочекувани појави на штетни организми вклучени во Листата | дел А секција и 2 и Листата !| дел А секција1и 2. Сопственикот мора да преземе мерки пропишани од министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство за спречување на ширењето на штетните организми и нивно сузбивање. Доколку сопственикот не ги спроведе мерките од ставот 2 на овој член фитосанитарниот инспектор наредува нивно спроведување на трошок на сопственикот. Сите други лица кои заради карактерот на својата работа се сомневаат или забележале нова или неочекувана појава на штетни организми, се должни според овој закон да го информираат фитосанитарниот инспектор и/или Фитосанитарната управа. Сопствениците од областа на шумарството се должни да постапуваат во согласност со одредбите од овој закон и прописите донесени врз основа на овој закон, како и со Законот за шумите и прописите донесени врз основа на тој закон. П ПРЕВЕНЦИЈА ОД ВНЕСУВАЊЕ И ШИРЕЊЕ НА ШТЕТНИ ОРГАНИЗМИ И НИВНО СУЗБИВАЊЕ ЗАРАДИ ЗДРАВЈЕ НА РАСТЕНИЈАТА 1. ОПШТИ ОДРЕДБИ А) Штетни организми, растенија, растителни производи и други објекти и предмети Листи на штетни организми Член 7 Штетните организми се наведени во листи според ризикот по здравјето на растенијата и опстанокот на одделни видови растенија и во врска со ризикот на економската штета која би можеле да ја предизвикаат. За да се спречи внесувањето и ширењето на штетни организми, треба да се спроведува постојано следење и примена на мерките според овој закон. Штетните организми кои се сметаат за особено опасни и чие внесување и ширење во Република Северна Македонија е забрането се класифицирани во следниве листи: 1 Листа | дел А секција 1 и 2 и Листа !| дел А секција Ти 2 кои се однесуваат на целата територија на Република Северна Македонија и 2) Листа | дел Б и Листа || дел Б кои се однесуваат на одредени заштитени зони во Република Северна Македонија. Листите од ставот 2 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство и ги објавува во “Службен весник на Република Северна Македонија. Листи на растенија, растителни производи и други објекти и предмети Член 8 Видовите растенија, растителните производи и другите објекти и предмети кои може во себе да содржат или со кои може да се пренесат штетни организми од членот 7 став 2 на овој закон и претставуваат ризик по здравјето на растенијата се класифицирани во следниве листи: Листа !И дел А - која се однесува на забрана за внесување на растенија, растителни производи и други предмети и објекти во Република Северна Македонија; Листа !И дел Б - која се однесува на забрана за внесување на растенија, растителни производи и други предмети и објекти забранети во одредени заштитени зони на Република Северна Македонија; Листа М дел А - која се однесува на посебни фитосанитарни барања кои мора да се исполнат како услов за увоз или движење на растенија, растителни производи и други предмети и објекти на целата теритирија на Република Северна Македонија и секција 1 и 2 растенија, растителни производи и други предмети и објекти со потекло од други земји; Листа М дел Б - која се однесува на посебни фитосанитарни барања кои мора да се исполнат како услов за увоз или движење на растенија, растителни производи и други објекти и предмети на територијата на заштитените зони во Република Северна Македонија, во врска со кои е дефинирана заштитената зона; Листа М - која се однесува на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои мора да бидат предмет на фитосанитарна инспекција за здравјето на растенијата на местото на производство и потекло пред нивното движење во Република Северна Македонија, која содржи: а) Листа М дел А - која се однесува на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои мораат да бидат прегледани на местото на производство пред да почнат да се движат во Република Северна Македонија, која содржи: Листа М дел А секција 1 - која се однесува на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои се потенцијални носители на штетни организми од значење за Република Северна Македонија и кои мора да бидат придружени со пасош за растенија; Листа МУ дел А секција 2 - која се однесува на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои се потенцијални носители на штетни организми од важност за одредена заштитена зона и кои мораат да бидат придружени со пасош за растенија кој се однесува за одредената заштитена зона во која се внесува или се пренесува низ заштитена зона; б) Листа У дел Б - која се однесува на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои мораат да бидат прегледани при внесување од други земји, која содржи: Листа МУ дел Б секција 1 - која се однесува на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои се потенцијални носители на штетни организми при внесување во Република Северна Македонија; Листа МУ дел Б секција 2 - која се однесува на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои се потенцијални носители на штетни организми со важност за определени заштитени зони и Листа М! - која се однесува на растенија и растителни производи за кои можат да се пропишат посебни аранжмани. Листите од ставот 1 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство и ги објавува во “Службен весник на Република Северна Македонија. Појава на штетни организми Член 9 Доколку штетните организми наведени во Листата | дел А и Листата || дел А се појават на територијата на Република Северна Македонија или штетните организми наведени во Листата | дел Б и Листата || дел Б се појават во одредени заштитени зони или се појават симптоми на растенија, растителни производи и други предмети и објекти и/или постои сомневање за присуство на штетни организми наведени во Листата | дел А , Листата || дел А, Листата | дел Б или Листата | дел Б, сопственикот треба веднаш да ја извести Фитосанитарната управа. Сопственикот мора да ги заштити растенијата, растителните производи или другите објекти и предмети и да спречи контакт со други растенија, растителни производи или други објекти и предмети според упатството издадено од Фитосанитарната управа, а одобрено од Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство. Начинот на известување од ставот 1 на овој член го пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Стратегија за фитосанитарна политика Член 9-а Стратегијата за фитосанитарна политика е стратешки документ во кој се утврдуваат приоритетните активности од фитосанитарната политика и опфаќа анализа на состојбите во областа на фитосанитарната политика, среднорочните насоки за развој и активностите за нивна реализација, очекуваните ефекти и потребните финансиски средства за спроведување на фитосанитарните активности. Стратегијата за фитосанитарна политика ја донесува Владата на Република Северна Македонија на предлог на министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство за период од пет години. Фитосанитарен мониторинг на здравјето на растенијата Член 9-6 Фитосанитарниот мониторинг на здравјето на растенијата опфаќа систематско прибирање и чување на податоци за присуството на штетни организми, кое вклучува здравствен преглед, земање на примероци, следење на здравствената состојба на растенијата и систематска контрола на заразените, загрозените и незаразените подрачја. Начинот на спроведување на здравствен преглед и начинот на земање на примероци, како и растителните видови над кои се врши фитосанитарен мониторинг ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Откривање на штетни организми Член 10 Во случај на сомневање за појава на штетни организми од членот 9 став 1 на овој закон, треба да се земе официјална мостра од фитосанитарниот инспектор и истата да се испрати во Државната фитосанитарна лабораторија (во натамошниот текст: Лабораторија) на дијагностички тестирања. Лабораторијата го потврдува или го негира сомневањето за присуството на штетни организми и ја утврдува причината. Лабораторијата обезбедува метод за ракување со официјалните мостри за да се избегне ризикот од ширење на штетните организми и го осигурува (обезбедува) идентитетот на мострата. Дијагностички тестирања од ставот 1 на овој член можат да вршат и овластени лаборатории согласно со членот 60 или 67 од Законот за здравјето на растенијата (“Службен весник на Република Македонија“ број 29/2005) овој закон и/или акредитирани лаборатории. Кога ќе се утврди присуство на штетни организми од Листата | дел А и Листата || дел А или во заштитена зона со штетни организми од Листата | дел Б или Листата | дел Б, фитосанитарниот инспектор ќе нареди уништување или отстранување на друг начин, ќе предложи третман и/или други пропишани мерки. Во објектите за сместување, преработка и чување на растенија и превозни средства со кои се превезуваат растенија во кои е утврдено присуство на штетни организми наведени во ставот 1 на овој член треба да се изврши дезинфекција, дезинсекција или дератизација заради нивно сотрување од овластени правни лица од членот 60 на овој закон. Фитосанитарната управа веднаш ги информира сопствениците за појавата и ризикот од штетните организми и обезбедува информации за спречување на присуството на штетни организми. Мерките и начинот на спроведување на мерките од ставовите Зи 4 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Објавување податоци за штетни организми Член 1 Фитосанитарната управа води евиденција за појави и откривања на штетни организми и други неопходни податоци за следење со цел за обезбедување информации на национално и меѓународно ниво. Содржината, формата и начинот на водење на евиденцијата од ставот 1 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Податоците за појава на новооткриени штетни организми од Листата | дел А и Листата |! дел А во Република Северна Македонија не смеат да се даваат и објавуваат без одобрение на Фитосанитарната управа. Начинот на давањетои објавувањето на податоците од ставот 5 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Посебно регулирано подрачје Член 12 Посебно регулирано подрачје е подрачје со присуство на штетни организми или подрачје на кое му се заканува присуство на штетни организми или подрачје без присуство на штетни организми во кое здравјето на растенијата се обезбедува на пропишан начин. При откривањето на присуство на некој штетен организам или при постоење на ризик од неговото присуство, фитосанитарниот инспектор го обележува местото на присуството на штетниот организам, наредува преземање на мерки и ги информира сопствениците. Границите на посебно регулираното подрачје од ставот 1 на овој член, мерките за откривање, превенција на ширењето и сузбивање на штетните организми, престанување за преземање на мерки и начинот на информирање ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Заштитена зона Член 15 Зона во која не се населени еден или повеќе штетни организми и покрај условите кои се погодни за истите да се населат таму или зона во која постои опасност одредени штетни организми да нападнат одредени растенија под поволни еколошки услови и покрај фактот дека тие организми не се населени таму, може да се определи како заштитена зона. Штетен организам се смета за населен во заштитена зона, доколку е познато дека истиот се појавил таму и дека не биле преземени фитосанитарни мерки за негово истребување или кога таквите мерки се покажале како неефикасни за период од најмалку две последователни години. Во зона во која не се населени еден или повеќе штетни организми и покрај поволните услови за нивно населување и истата на претходно предвиден начин е дефинирана како заштитена зона, Фитосанитарната управа е должна да изврши или обезбеди извршување на редовни и систематски прегледи за присуство на штетни организми во врска со кои заштитената зона била дефинирана како таква. Во заштитена зона во која постои опасност од населување на одредени штетни организми на некои растенија под поволни еколошки услови и кога таквите организми не се населени во Република Северна Македонија, систематските прегледи се вршат по слободен избор/незадолжителни. Начинот на утврдување на заштитена зона, условите за извршување на систематски прегледи и листите на заштитени зони ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Б) Забрани и ограничувања Забрана за внесување и ширење на штетни организми Член 14 Внесување и ширење на штетни организми наведени во Листата | дел А и Листата | дел А, се забранува. Внесување и ширење на штетни организми наведени во Листата | дел Б и Листата |! дел Б во рамките на заштитената зона, во поглед на кои заштитената зона била дефинирана како таква, се забранува. Сите намерни или ненамерни внесувања на штетни организми на територијата на Република Северна Македонија или во некоја заштитена зона се сметаат за внесување согласно со ставовите Ти 2 од овој член. Внесување и ширење на штетни организми кои не се вклучени во листите од ставовите Ти 2 на овој член се забранува, доколку постои ризик по здравјето на растенијата на територијата на Република Северна Македонија. Забрана за увоз или движење на растенија, растителни производи и други објекти и предмети Член 15 Увозот на растенија, растителни производи и други објекти и предмети наведени во Листата |! дел А, се забранува. Увозот на растенија, растителни производи и други објекти и предмети наведени во Листата |! дел Б во рамките на заштитената зона, во поглед на кои заштитената зона била дефинирана како таква, се забранува. Доколку пропишаните фитосанитарни услови не се исполнети, увозот или движењето на растенија, растителни производи и други објекти и предмети наведени во Листата !У дел А, се забранува. Доколку пропишаните фитосанитарни услови не се исполнети, увозот или движењето на растенија, растителни производи и други објекти и предмети наведени во Листата У дел Б во рамките на заштитена зона, во поглед на кои заштитената зона била дефинирана како таква, се забранува. Увозот и движењето на други видови растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои не се наведени во листите од ставовите 1, 2, ѓи 4 на овој член се забранува, доколку. постои. ризик. по здравјето на растенијата на територијата на Република Северна Македонија. Исклучоци заради експериментални, научно-истражувачки, селекциони или развојни работи Член 16 По исклучок на одредбите од членовите 14 и 15 на овој закон, научните и истражувачките установи овластени од Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство, можат да увезуваат штетни организми наведени во Листата | дел А, Листата || дел А, Листата | делБи Листата !! дел Б и растенија, растителни производи и други предмети и објекти од Листата Ш дел А, Листата |! дел Б, Листата И дел А и Листата !У дел Б, доколку: истите се користат за експериментални, научно-истражувачки, селекциони или развојни работи; тие ги исполнуваат условите во врска со научните и техничките капацитети; имаат вработено лице со најмалку завршен М!-2 степен образование од областа на заштита на растенијата и имаат одобрение за увоз. Одобрението за увоз од ставот 1 на овој член, го издава Фитосанитарната управа врз основа на барање од установите наведени во ставот 1 од овој член. Барањето особено содржи: податоци за барателот (назив, седиште, број на регистрација); податоци за штетните организми или растенија, растителни производи и други објекти и предметии податоци за начинот и целта на користење и мерки за спречување на ширењето. Фитосанитарната управа, води евиденција за увозот од ставот 1 на овој член. Научните и техничките капацитети од овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Посебни случаи Член 17 По исклучок на одредбите од членовите 14 и 15 на овој закон, Фитосанитарната управа согласно со пропишаните услови и доколку не постои ризик од ширење на штетни организми, во одделни случаи може да одобри: увоз на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои се одгледувани или се користат во најблиската погранична зона, доколку истите се наменети за употреба во најблиската погранична зона во Република Северна Македонија и увоз на растенија, растителни производи и други објекти и предмети во случаи кога постои слаба контаминација со штетни организми, освен на растенија наменети за садење. Фитосанитарната управа, води евиденција за исклучителниот увоз од овој член. Условите за вршење на исклучителен увоз на растенија, растителни производи и други објекти и предмети од ставот 1 на овој член поблиску ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Исклучоци Член 18 Одредбите од членовите 14 и 15 на овој закон не се однесуваат за: пратки во транзит преку територијата на Република Северна Македонија и мали количества на растенија, растителни производи и други објекти и предмети, вклучувајќи и прехранбени производи, кога истите се користат од страна на сопственикот или примателот за неиндустриски или некомерцијални цели или за консумација при транспортот. Под мали количества од ставот 1 алинеја 2 на овој член се подразбира: овошје и свеж зеленчук, освен компири, орнаментални луковици, божиќни дрва без корен наменети исклучиво за сопствена употреба на крајниот потрошувач во количества пропишани од страна на министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство со посебен правилник ги пропишува дозволените мали количества на растенија, растителни производи и други објекти и предмети, вклучувајќи и прехранбени производи. В) Регистар на производители, преработувачи, увозници и дистрибутери на растенија, растителни производи и други објекти и предмети Регистар Член 19 Само физичките и правните лица кои ги исполнуваат пропишаните услови за извршување на активностите за кои се регистрирани во суд и кои се внесени во регистарот на производители, преработувачи, увозници и дистрибутери на растенија, растителни производи и други објекти и предмети (во натамошниот текст: регистар) според овој закон можат да се занимаваат со производство, преработка, увоз или дистрибуција на растенија, растителни производи и други објекти и предмети од Листата МУ дел А и Листата У дел Б. Внесувањето во регистарот е задолжително за: производители, преработувачи и дистрибутери на растенија, растителни производи и други објекти и предмети од Листата У дел А; увозници на растенија, растителни производи и други објекти и предмети назначени во Листата У делБи производители на одредени растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои не се назначени во Листата У дел Аи релевантните центри за собирање и испорака во областа на производството. Регистарот ќе биде воспоставен и воден од Фитосанитарната управа. Регистрирањето се врши со поднесување на барање за упис во регистарот. За барањето од ставот 4 на овој член, овластеното службено лице од Управата кое ја води постапката за упис во регистарот одлучува врз основа на следниве докази: решение за упис на правното лице и тековна состојба издадени од Централен регистар на Република Северна Македонија, имотен лист за земјоделско земјиште и/или магацински простор, договор за користење под закуп на земјоделско земјиште и/или магацински простор (склучен пред Нотар) наменети за производство, преработка, складирање и дистрибуција на растенија и растителни производи, доказ за вработено лице на неопределено време (М1/М2) образец, договор за деловно-техничка соработка за давање на услуги од областа на здравјето на растенијата (склучен пред Нотар) со лицето одговорно за здравјето на растенијата и диплома или уверение (копија заверена на Нотар) за завршено висока стручна спрема од областа на земјоделските науки (растително производство) или од областа на шумарските науки. Овластеното службено лице од Управата кое ја води постапката за упис во регистарот по службена должност ги прибавува доказите од ставот 5 алинеи 1, 2 и 4 на овој член во рок од три работни дена од поднесувањето на барањето. Овластено службено лице од надлежниот јавен орган е должно бараните докази од ставот 6 на овој член да ги достави во рок од три дена од денот на приемот на барањето. Барањето особено содржи: податоци за барателот: назив, односно име, седиште, односно адреса, одговорно лице и даночен број и единствен матичен број на граѓаните; број од соодветниот регистар што се води во Централниот регистар на Република Северна Македонија; правна и организациска форма; . вид на дејност; податоци за земјоделско земјиште кое се користи - катастарски број КП- парцела и број на катастарска општина и податоци за лицето одговорно за здравјето на растенијата: име и презиме, даночен број (ЕМБГ), односно даночен број за правното лице, регистрирано седиште и адреса. Лицето одговорно за здравјето на растенијата во правното или физичкото лице треба да има најмалку високо образование од областа на земјоделските науки (растително производство) или од областа на шумарските науки. Фитосанитарната управа донесува решение за внесување во регистарот не подоцна од три месеци по приемот на барањето со комплетната документација. Доколку лицето одговорно за здравјето на растенијата престане да ги исполнува обврските пропишани во членот 21 од овој закон, Фитосанитарната управа по службена должност донесува решение за негово бришење од регистарот. Содржина на регистарот Член 20 Регистарот особено ги содржи следниве податоци: број на соодветен регистар што се води во Централниот регистар на Република Северна Македонија, даночен број; назив на правно лице или име и презиме на физичко лице и регистрирано седиште или адреса; одговорно лице на правниот субјект; правна и организациска форма; вид на дејност; земјоделско земјиште кое се користи по парцели и вид на користење; број на катастарска општина и број на КП парцелаи лице одговорно за здравјето на растенијата. Регистарот се води во пишана и во електронска форма. Формата, содржината и начинот на водење на регистарот ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Обврски на лицето одговорно за здравјето на растенијата според регистарот Член 21 Лицето одговорно за здравјето на растенијата од членот 19 став б на овој закон е должно да: води точна и прецизна евиденција за производството, преработката и прометот со растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои ги купува за складирање или садење во простории, кои ги произведува или нуди за продажба и документите за нив да ги чува најмалку една година; води и ажурира план на местата каде што ги одгледува, произведува, складира, чува или користи растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети; врши редовни визуелни проверки за здравјето на растенијата; му овозможи пристап на фитосанитарниот инспектор за вршење на фитосанитарна инспекција на растенијата, просториите и документите и при земањето на официјални мостри; ја извести веднаш Фитосанитарната управа и фитосанитарниот инспектор за сите невообичаени и ненадејни појави на штетни организми, симптоми или други особени појави за растенијата, како и за производството и појавата на забранети растителни видови; ја извести веднаш Фитосанитарната управа за сите промени на податоците во регистарот; го известува фитосанитарниот инспектор секоја година за опсегот и местото на производство или обработка на растенија, растителни производи и други објекти и предмети и соработува со Фитосанитарната управа и/или фитосанитарниот инспектор за обезбедувањето добро здравје на растенијата. Начинот на водење на евиденција, начинот на спроведување на проверките на здравјето на растенијата, содржината и начинот на известување за податоците од ставот 1 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Исклучоци Член 22 По исклучок на членот 19 ставови Ти 2 од овој закон, внесувањето во регистарот не е задолжително за мали производители или преработувачи, доколку нивното вкупно производство или преработка и продажба на растенија, растителни производи и други објекти и предмети се наменети за нивна сопствена употреба или за крајна потрошувачка од страна на физичкото лице на локален пазар кое не е професионално вклучено во производство и преработка на растенија и во отсуство на ризик од ширење на штетни организми. Поблиските критериуми за утврдување на малите производители или преработувачи И локалните пазари ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. 2. УВОЗ, ИЗВОЗ И ТРАНЗИТ НА ПРАТКИ А) Увоз Место на влез Член 25 Пратките за кои е задолжителна фитосанитарна инспекција можат да бидат увезени преку одредени места на влез во Република Северна Македонија кои ги исполнуваат условите за извршување на фитосанитарна инспекција во однос на просториите и соодветна опрема. Пратките кои содржат растенија, растителни производи и други предмети од Листата У дел Б можат да се внесуваат од други земји само преку одредени места на влез на кои се воспоставени царински служби и фитосанитарна инспекција. По исклучок од ставот 2 на овој член, пратките на дрвниот материјал за пакување можат да се внесуваат од други земји и преку места на кои е воспоставена само царинска служба. Фитосанитарен преглед на растенијата растителните производи и преглед на дрвниот материјал за пакување кој во моментот на внесување користи превоз на оние видови на стока кои не се растенија и растителни производи од Листата У дел Б, ја извршува надлежната царинска контрола на местото на влез. Начинот и постапката за вршење на фитосанитарна инспекција на растенија, растителни производи и други објекти и предмети на местата на влез во Република Северна Македонија поблиску ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Местата на влез во Република Северна Македонија на кои ќе се врши фитосанитарна инспекција ги определува Владата на Република Северна Македонија. Увоз Член 24 Пратките од Листата У дел Б секција 1 кои се увезени во земјата, нивното пакување, и доколку е потребно и возилото во кои биле транспортирани, мораат да бидат подложени на фитосанитарна инспекција. Со фитосанитарната инспекција треба да се утврди дали пратките: се придружени со фитосанитарен сертификат; не се нападнати од штетни организми од Листите | дел А и Листата ! дел А; не содржат растенија, растителни производи или други објекти и предмети од Листата |! делдАи ги исполнуваат посебните фитосанитарни услови наведени во Листата / дел А. Пратките од ставот 1 на овој член мораат да имаат оригинален фитосанитарен сертификат издаден од земјата на потекло, освен кога посебните фитосанитарни услови наведени во Листата дел А или Листата У дел Б за одделни видови пратки кои ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство можат да бидат исполнети и во земја која не е земја на потекло. Пратките од ставот 1 на овој член кои по издавањето на фитосанитарен сертификат во земјата на потекло биле испратени, складирани, препакувани или поделени во друга земја која не е земја на потекло покрај оригиналниот сертификат или заверена копија на истиот мораат да имаат и фитосанитарен сертификат за реекспорт издаден во втората земја. Доколку таквите пратки претходно биле последователно увезувани во неколку различни земји и биле издадени повеќе од еден фитосанитарен сертификат за реекспорт, покрај оригиналниот фитосанитарен сертификат или негова заверена копија тие мораат да ги поседуваат и сите претходни фитосанитарни сертификати или нивни заверени копии. Фитосанитарната инспекција може да биде извршена и за други пратки, доколку фитосанитарниот инспектор се сомнева дека истите претставуваат ризик по здравјето на растенијата на територијата на Република Северна Македонија. Начинот на вршење на фитосанитарната инспекција од ставот 1 на овој член го пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Увоз во заштитена зона Член 25 Пратките од Листата МУ дел Б кои се увезени во заштитена зона, покрај условите пропишани со членот 24 од овој закон, мораат да ги исполнуваат и следниве услови: да не се нападнати од штетни организми од Листата | дел Б и Листата | дел Б; да не содржат растенија, растителни производи и други објекти и предмети од Листата !! делБи да ги исполнуваат фитосанитарните услови од Листата ГМ дел Б. Експериментална, научно-истражувачка, селекциона или развојна работа Член 26 Пратките од Листата У дел Б, кои се наменети за користење во експериментална, научноистражувачка, селекциона или развојна работа мораат да бидат подложени на фитосанитарна инспекција, да поседуваат одобрение за увоз дефинирано во членот 16 од овој закон и фитосанитарен сертификат од земјата на потекло. Посебни случаи Член 27 Доколку не постои никаков ризик од ширење на штетни организми, Фитосанитарната управа во согласност со условите пропишани во членот 17 од овој закон може да дозволи увоз на растенија, растителни производи и други објекти и предмети од Листата У дел Б, кои се одгледувани или користени во најблиската погранична зона без фитосанитарен сертификат и без фитосанитарна инспекција, доколку истите се наменети за употреба во најблиската погранична зона. Исклучоци Член 28 Мали количества растенија, растителни производи и други објекти и предмети од Листата У дел Б во согласност со одредбите од членот 18 на овој закон можат да бидат увезени без фитосанитарен сертификат. Фитосанитарната инспекција на пратките од ставот 1 на овој член се врши само по оцена на фитосанитарниот инспектор. Обврски на увозниците и царинските службеници Член 29 Увозникот, транспортерот или граѓаните, кои внесуваат пратки наведени во членот 24 став 1 од овој закон во Република Северна Македонија, мораат да го известат фитосанитарниот инспектор за пристигнувањето на пратките кои се увезени или претоварени за време на транспортот. Царинските службеници, не можат да започнат со процедурите за царинење, освен при транзит, се додека фитосанитарниот инспектор не изврши фитосанитарна инспекција на пратките наведени во ставот 1 од овој член и не дозволи увоз. Увозникот е должен да ги изврши мерките наложени од страна на фитосанитарниот инспектор за пратките што се увезуваат. Царинските службеници го забрануваат увозот и му ги предаваат на фитосанитарниот инспектор растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети кои граѓанинот ги внел во Република Северна Македонија без фитосанитарен сертификат или кои се наведени во Листата 1! дел А или Листата |! дел Б, со исклучок на мали количества од членот 18 на овој закон, кој пак наредува спроведување на мерките од членот 10 став 5 на овој закон. Процедури при увоз Член 50 Фитосанитарна инспекција на пратките од членот 24 на овој закон се врши на местата на влез определени согласно со членот 23 став 3 од овој закон во Република Северна Македонија, каде што се вршат и другите административни процедури за увоз, вклучувајќи го и царинењето. Доколку не постои ризик од ширење на штетни организми, фитосанитарниот инспектор може да одобри проверките на здравјето на растенијата од пратките да се спроведуваат и на локации определени од министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство во внатрешноста на Република Северна Македонија под царински надзор. Одобрување или одбивање на увоз Член 51 Доколку се исполнети условите пропишани во членот 24 или членот 25 од овој закон, фитосанитарниот инспектор по извршувањето на фитосанитарната инспекција одобрува увоз на пратката и става штембил на фитосанитарниот сертификат или фитосанитарниот сертификат за реекспорт со датата на влез и печат од фитосанитарниот инспектор. Доколку условите од членот 24 или членот 25 на овој закон не се исполнети, фитосанитарниот инспектор, нема да дозволи увоз на пратката и наложува преземање на една или повеќе мерки дефинирани во членот 10 став 5 од овој закон. Во тој случај, фитосанитарниот инспектор става распознатлива ознака на фитосанитарниот сертификат или фитосанитарниот сертификат за реекспорт, црвен триаголен штембил, со што сертификатот станува неважечки. Доколку при фитосанитарната инспекција се утврди дека дел од пратката е нападнат од штетни организми наведени во Листата | дел А, Листата | дел Б, Листата !!| дел А или Листата |! дел Б, увозот на остатокот од пратката може да биде одобрен доколку не постои сомневање за присуство на штетните организми на тој дел од пратката и доколку не постои ризик од ширење на истите. Формата и содржината на штембилот и печатот наведен во ставовите Ји 2 од овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Други пратки при увоз Член 52 Во случај на увоз на пратки, кои, според придружните документи, не содржат растенија, растителни производи и други објекти и предмети наведени во Листата У дел Б, фитосанитарниот инспектор може да изврши фитосанитарна инспекција доколку постои основано сомневање во врска со идентитетот на пратката или постои ризик од ширење на штетни организми. Доколку по извршување на фитосанитарната инспекција, фитосанитарниот инспектор се уште се сомнева во идентитетот на пратката, особено во врска со родот, видот или потеклото, пратката се смета дека содржи растенија, растителни производи и други објекти и предмети наведени во Листата У дел Б. Слободни економски зони Член 55 За пратки кои се увезени во слободни економски зони или во царински складови во Република Северна Македонија, се применуваат одредбите од членот 25 до членот 32 на овој закон, кои се однесуваат на увоз на пратки. Б) Извоз Процедури при извоз Член 54 Доколку земјата во која се извезуваат пратки со потекло од Република Северна Македонија бара фитосанитарен сертификат, фитосанитарниот инспектор врши фитосанитарна инспекција на пратката пред да издаде фитосанитарен сертификат за да се гарантира дека се исполнети пропишаните фитосанитарни услови на земјата во која се извезува пратката. Доколку земјаа во коа се извезува . пратката, која не потекнува од Република Северна Македонија, но била складирана, препакувана или поделена во Република Северна Македонија, бара фитосанитарен сертификат, фитосанитарниот инспектор врши фитосанитарна инспекција на пратката пред да издаде фитосанитарен сертификат за реекспорт за да се гарантира дека се исполнети пропишаните фитосанитарни услови на земјата увозник. Со издавањето фитосанитарен сертификат од страна на фитосанитарниот инспектор се потврдува дека се исполнети условите од ставовите | и 2 на овој член. Формата и содржината на фитосанитарниот сертификат или фитосанитарниот сертификат за реекспорт од ставовите Ти 2 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство според пропишаните обрасци од Меѓународната конвенција за заштита на растенијата ЏРРО). Одговорности на извозниците Член 55 Извозниците треба да поднесат пријава за издавање фитосанитарен сертификат кај фитосанитарниот инспектор во временски рок од 24 часа од планираниот извоз. Пријавата за издавање фитосанитарен сертификат особено содржи: податоци за подносителот на барањето, назив на правното лице, односно име и презиме на физичкото лице и регистрирано седиште или адреса и податоци за пратката. Извозниците се должни да ги спроведат мерките кои ги наложил фитосанитарниот инспектор во текот на фитосанитарната инспекција на пратката наменета за извоз. Формата и содржината на пријавата од ставовите Ј и 2 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. В) Транзит Транзит на пратка Член 26 Фитосанитарната инспекција согласно со членот 24 од овој закон не е задолжителна во случај на пратки во транзит. Пратката од ставот 1 на овој член мора да биде пакувана на начин кој обезбедува непостоење на ризик од ширење на штетни организми и истата не смее да се разделува, комбинира со други пратки или да се препакува на царинското подрачје во Република Северна Македонија. Доколку некоја пратка не е пакувана согласно со ставот 2 од овој член, или е извршен претовар на истата, фитосанитарната инспекција е задолжителна, согласно со членот 24 од овој закон. Без повреда на одредбите од ставот 1 на овој член во случај на основано сомнение за постоење на ризик од внесување или ширење на штетни организми, министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство за одредени пратки во транзит може да пропише начин на третман на пратката, задолжителна фитосанитарна инспекција, начин на фитосанитарна инспекција и може да ги одреди неопходните мерки. 5. ДВИЖЕЊЕ НА РАСТЕНИЈА, РАСТИТЕЛНИ ПРОИЗВОДИ И ДРУГИ ОБЈЕКТИИ ПРЕДМЕТИ Движење Член 57 Растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети наведени во Листата У дел А секција 1 можат да бидат пуштени во движење само доколку пасошот за растенија е прикачен на истите или на нивното пакување или е прикачен на средството за транспорт како придружен документ. Пратките наведени на Листата У дел А кои се пуштени во движење и се наменети за експериментални, научно-истражувачки, селекциони или развојни работи мораат да бидат подложени на фитосанитарна инспекција и мораат да бидат придружени со пасош за растенија. Движење во заштитена зона Член 58 Растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети наведени во Листата У дел А секција 2 можат да бидат пуштени во движење во или во рамки на заштитена зона само доколку пасошот за растенија, кој е валиден за таа заштитена зона, е прикачен на истите или на нивното пакување или е прикачен на средството за транспорт како придружен документ и доколку ги исполнуваат условите за движење. Одредбите од ставот 1 на овој член не се применуваат за движење на растенија, растителни производи и други објекти и предмети низ заштитена зона или од заштитена зона. Условите за движење на пратките од ставовите Ти 2 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Исклучоци Член 59 По исклучок на членот 537 став 1 од овој закон, количествата на растенија, растителни производи и други објекти и предмети наведени во Листата М дел А кои се во движење од страна на мали производители или мали пребработувачи кои не мораат да бидат внесени во регистарот согласно со одредбите од членот 22 на овој закон, можат да бидат пуштени во движење без пасош за растенија. Производство, преработка, употреба Член 40 Растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети наведени во Листата М дел А секција 1 произведени, преработени или користени од страна на правни или физички лица внесени во регистарот и кои се наменети за движење, мораат да бидат подложени на фитосанитарна инспекција за да се гарантира дека: истите не се нападнати од штетни организми наведени во Листата | дел А и Листата || дел Аи ги исполнуваат посебните фитосанитарни услови наведени во Листата / дел А. Растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети наведени во Листата У дел А секција 2 кои се наменети за движење во заштитена зона мораат да бидат подложени на фитосанитарна инспекција од причини наведени во ставот 1 од овој член, за да се гарантира дека: истите не се нападнати од штетни организми наведени во Листата | дел Б и Листата || дел Би ги исполнуваат посебните фитосанитарни услови наведени во Листата !/ дел Б. Фитосанитарните инспекции од ставовите Ји 2 на овој член се спроведуваат редовно, најмалку во пропишаните временски периоди или најмалку еднаш годишно и најмалку визуелно. Временските периоди и начинот на вршење на фитосанитарните инспекции од ставовите 1, 2и 5 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. По исклучок од ставот 3 на овој член, фитосанитарните инспекции можат да се вршат без редослед по случаен избор за да се гарантира здравствената состојба на растенијата и без оглед на потеклото на растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети во кое било време и на кое било место каде што истите се во движење, се произведени, складирани, преработени, продадени или употребени на друг начин, како и во просториите на набавувачот. Доколку во текот на фитосанитарната инспекција се утврди дека растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети претставуваат ризик од ширење на штетни организми или дека не се исполнети пропишаните услови за нивно движење, фитосанитарниот инспектор ќе нареди мерки пропишани во членот 10 став 3 од овој закон. Пасоши за растенија Член А1 Пасош за растенија се издава за: растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои се наведени во Листата У дел А. Пасошот за растенија го издава Фитосанитарната управа или лица кои даваат јавни услуги од областа на здравјето на растенијата или лица од членот 19 став 2 алинеи Ти 2 на овој закон, доколку тие се овластени од страна на Фитосанитарната управа и доколку растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети наведени во Листата У дел А биле подложени на фитосанитарна инспекција во согласност со одредбите од членот 40 на овој закон. Право за издавање пасоши за растенија Член 42 Фитосанитарната управа дава овластување на лица за издавање пасоши за растенија, доколку тие ги исполнуваат следниве услови: се запишани во регистарот согласно со одредбите од членот 19 на овој закон; стручно се квалификувани за обезбедување здравје на растенијата или гарантираат дека лицето стручно-квалификувано за обезбедување на здравје на растенијата кое е вработено ќе ги преземе обврските од членот 48 на овој закон и имаат известување (писмо, нота) од фитосанитарен инспектор со кое се потврдува дека ги исполнуваат обврските од членот 21 на овој закон. Барањето за добивање овластување за издавање пасоши за растенија се поднесува до Фитосанитарната управа според пропишан образец. Барањето, покрај податоците наведени во членот 19 од овој закон, содржи и: податоци за видот на производство, преработка, продажба или увоз на растенија, растителни производи и други објекти и предмети, за кои се однесува овластувањето и доказ дека се исполнети условите од ставот 1 на овој член. Лицата од ставот 1 на овој член се сметаат дека се стручно квалификувани, доколку истите имаат најмалку високо образование од областа на земјоделските науки (растително производство) или од областа на шумарските науки и сертификат (уверение) кој го потврдува основното познавање на штетните организми, нивното сузбивање и прописите од областа на здравјето на растенијата, стекнат по спроведена обука организирана од Фитосанитарната управа според програма што ја пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Фитосанитарната управа обуката ја организира преку субјектите од членот 60 на овој закон. Формата и содржината на образецот од ставовите 2 и 5, како и условите за потврдување на основното познавање според ставот 4 од овој член поблиску ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Овластувањето за издавање пасоши за растенија го издава Фитосанитарната управа во рок од три месеца по приемот на комплетното барање, доколку се исполнети пропишаните услови. Доколку некое физичко или правно лице престане да ги исполнува пропишаните услови за издавање пасоши за растенија, овластувањето се одзема по службена должност. Против решението за одземање на овластувањето незадоволната странка може да поднесе жалба до Државна комисија за одлучување во управна постапка и постапка од работен однос во втор степен. Член 42-а е избришан. Евиденција на лица кои издаваат пасоши за растенија Член 45 Фитосанитарната управа води евиденција на лица кои издаваат пасоши за растенија. Формата, содржината и начинот на водење на евиденцијата од ставот 1 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Видови на пасоши за растенија Член 44 Постојат следниве видови на пасоши за растенија: пасош за растенија; замена на пасошот за растенија (означен како РП) и пасош за растенија за заштитена зона (означен како ЗП). Формата и содржината на пасошите за растенијата од ставот 1 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Издавање на пасоши за ненападнати растенија, растителни производи и други објекти и предмети Член 45 Доколку со фитосанитарната инспекција се утврди дека дел од растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети кои се одгледувани, преработени или користени од страна на регистриран производител и преработувач или на друг начин се присутни во нивните простории, се нападнати од штетни организми од Листата | дел А, Листата | дел Б, Листата || дел А или Листата | дел Б, пасошите за растенија можат да бидат издадени за преостанатиот дел од растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети, доколку не постои сомневање дека истите се нападнати и дека не постои ризик од ширење на штетни организми. Замена на пасошите за растенија Член 46 Доколку некоја пратка е разделена или е составена од неколку различни одделни пратки кои веќе поседуваат пасош за растенија, за новата пратка на регистрираниот производител, преработувач и дистрибутер мора да им биде издадена замена на пасошот за растенија. Доколку во случајот наведен во ставот 1 од овој член, здравствената состојба на пратката се промени, замена на пасошот за растенија може да биде издадена само по извршена повторна фитосанитарна инспекција. Замена на пасош за растенија со фитосанитарен сертификат Член 47 По спроведувањето на фитосанитарна инспекција на увезени пратки, наведени во Листата У дел А, кои мораат да бидат придружени со фитосанитарен сертификат, фитосанитарниот инспектор му дозволува на увозникот, увезените пратки да бидат пуштени во движење во земјата со фитосанитарен сертификат во кој е назначено дека тој претставува замена за пасошот за растенија. Доколку некоја пратка, наведена во Листата М дел А, која поседува фитосанитарен сертификат е поделена или се состои од неколку различни одделни пратки, за новата пратка мора да биде издаден пасош за растенија. Доколку во случајот наведен во ставот 2 од овој член, здравствената состојба на увезената пратка се промени, пасошот за растенија може да биде издаден само по извршена повторна фитосанитарна инспекција. Обврски на производителите, преработувачите, увозниците и дистрибутерите во поглед на издавање пасоши за растенија Член 48 Производителите, преработувачите, увозниците и дистрибутерите на растенија, растителни производи и други објекти и предмети наведени во членот 19 став 2 алинеи Ти 2 од овој закон покрај обврските од членот 21 на овој закон, треба да: ја известат Фитосанитарната управа за сите промени во поглед на условите за издавање пасоши за растенија; го известат фитосанитарниот инспектор за намерата за движење на растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети во заштитените зони; обезбедат пасоши за растенија од овластени лица; гарантираат дека пасошите за растенија ги употребиле на начин кој повторно нема да можат да се користати ги чуваат документите и да водат евиденција во поглед на издавањето на сите видови пасоши за растенија. Формата, содржината, начинот и роковите за известување, како и временските периоди за чување на документите според ставот 1 од овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Обврски на купувачите на растенија, растителни производи и други објекти и предмети Член 49 Купувачите на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои се вклучени во прометот на произведените или преработените производи како крајни потрошувачи мора да ги чуваат сите видови на пасоши за растенија во согласност со пропишаните временски рокови. Времетраењето на чувањето пасоши од ставот 1 на овој член го пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Купувачите наведени во ставот 1 од овој член мора да му овозможат на фитосанитарниот инспектор пристап до растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети во која било фаза од производството или преработката или на пазарот и да му овозможат вршење фитосанитарна инспекција, вклучувајќи ја и проверката на документите. ПЕБИОЛОШКИ МЕРКИ ЗА ЗАШТИТА НА РАСТЕНИЈАТА Биолошка заштита на растенијата Член 50 Биолошката заштита на растенијата е стратегија за сузбивање на штетните организми во земјоделството и шумарството преку користење на живи природни непријатели, антагонисти или конкуренти или нивни производи и други саморепликантни биотички организми. Организмите од ставот 1 на овој член се автохтони и егзотични (алохтони). Автохтони видови организми Член 51 Автохтон вид организам е вид кој е природно присутен во даден екосистем на одредено подрачје. Внесување, култивирање и користење на автохтони видови организми заради биолошка заштита на растенијата во заштитен простор и на отворено на барателот му е дозволено само доколку се исполнети условите во врска со стручните и техничките капацитети пропишани од страна на министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство во согласност со министерот за животна средина и просторно планирање, а врз основа на поднесено барање до Фитосанитарната управа, и издадено одобрение од Фитосанитарната управа. Внесување на егзотични (алохтони) видови организми Член 52 Егзотичен (алохтон) вид организам е внесен вид од страна на човекот кој пред неговото населување не бил присутен во одреден екосистем. Само оние егзотични видови организми наведени во листата што ја објавува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство во согласност со министерот за животна средина и просторно планирање и за кои е издадено одобрение за увоз и користење од страна на Фитосанитарната управа, можат да се користат за целите на биолошка заштита на растенијата во заштитен простор и на отворено. Фитосанитарната управа издава одобрение за увоз и користење на егзотични видови организми од ставот 1 на овој член, доколку утврди дека интервенцијата во природата не претставува закана за природниот баланс или биолошката разновидност. По исклучок на одредбите од ставот 5 на овој член, одобрението за увоз и користење на егзотични видови организми може да биде издадено за целите на биолошка заштита на растенијата за експериментални, научно-истражувачки и развојни цели. За да се добие одобрение од ставовите Ж и 4 на овој член, барателот треба да ги исполнува пропишаните услови. Барањето за издавање одобрение од ставовите 3 и 4 на овој член се поднесува до Фитосанитарната управа. Барањето од членот 51 став 2 на овој закон и од ставовите ѓи 4 на овој член, особено ги содржи следниве податоци: назив на правно лице или име и презиме на физичко лице и регистрирано седиште или адреса; одговорно лице во правно лице; вид на дејност; тип и метод на користење во поглед на целните организми; воведна шема и список на рецепиенти; процена на ризикот; доказ дека користењето на организмите е дозволено во најмалку три еколошки споредливи европски земји и доказ дека организмот е наменет за биолошка заштита. Формата и содржината на листата од ставот 2 и техничките услови од ставот 5 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Фитосанитарната управа води евиденција за увозот и користењето на егзотичните видови организми наведени во овој член и истата се доставува до Министерството за животна средина и просторно планирање. Мм ПРИБИРАЊЕ, КОРИСТЕЊЕ И РАЗМЕНА НА ПОДАТОЦИ И ИНФОРМАЦИИ Прибирање и користење на податоци Член 53 За да ги анализира и да врши мониторинг на мерките за здравјето на растенијата, Фитосанитарната управа, врз основа на овој закон, за целите на управување и одржување на базите на податоци, може да ги добие и користи податоците кои се чуваат во рамките на пропишаните бази на податоци, од страна на државни органи, јавни и други институции и служби, поседувачи на лиценци и други овластени органи и тела. Фитосанитарната управа може да ги користи и основните топографски планови, топографските графици (карти), мапите на премер на земјиште и дигиталните ортофото мапи. Регистрите, евиденцијата и другите бази на податоци кои ги создава и ги одржува Фитосанитарната управа се финансирани од средствата обезбедени од Буџет на Република Северна Македонија. Начинот на поврзување на податоците на Фитосанитарната управа со другите бази на податоци и начинот на прибирање податоци од други бази на податоци ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство во согласност со прописите кои важат за заштита на податоци. Соопштување на податоци Член 54 Податоците од областа на здравјето на растенијата се даваат во согласност со прописите за слободен пристап на информации и овој закон. Фитосанитарната управа ги соопштува податоците од своите регистри и базите на податоци на други државни органи, органите на единиците на локалната самоуправа, доколку истите се неопходни за извршување на нивните надлежности, како и на овластени институции и оние кои даваат јавни услуги, доколку тие се потребни за извршување на задачи од областа на здравјето на растенијата. Имателите на базите на податоци, графици и дигитални ортофото мапи, наведени во членот 53 став 2 од овој закон бесплатно ги соопштуваат податоците на Фитосанитарната управа, но може да ги наплатат направените материјални трошоци. Имателите на базите на податоци ги соопштуваат податоците од членот 53 став 1 на овој закон кои имаат карактер на лични податоци, во согласност со прописите за заштита на лични податоци. Изводите од базите на податоци кои се водат во согласност со овој закон и кои не содржат лични податоци можат да се дадат на лица кои имаат правен интерес, без оглед натрошоците за нивно соопштување. Податоците добиени на тој начин можат да се користат само за целите за кои се дадени и истите не можат да се менуваат или неовластено соопштуваат на други лица. Информатички систем Член 55 Оние кои обезбедуваат здравје на растенијата мора да водат евиденција, регистри и бази на податоци кои се поврзани со информатичкиот систем и истите редовно да ги ажурираат и чуваат. Фитосанитарната управа го обезбедува поставувањето и поврзувањето на информатичкиот систем наведен во ставот 1 од овој член со информатичкиот систем на Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство и со меѓународниот информатички систем од областа на здравјето на растенијата. Начинот на водењето евиденција, регистри и бази на податоци од ставот 1 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Меѓународна размена на податоци и информации Член 56 На меѓународно ниво, размената на податоци и информации опфаќа: централна служба; листа на места на влез преку кои може да се увезат пратки во Република Северна Македонија; листа на штетни организми кои подлежат на сузбивање; присуство или појава на штетни организми наведени во листите предвидени со овој закон, во делот на територијата каде што нивното присуство претходно не било познато и за преземените мерки; појава, ненадејна појава или ширење на штетни организми кои претставуваат потенцијален ризик; појава на штетен организам во заштитена зона во врска со кој заштитената зона била дефинирана како таква; наоди од систематски проверки во заштитена зона; прописи донесени врз основа на овој закон; случаи во кои пратките со растенија, растителни производи и други објекти и предмети се задржани заради тоа што не ги исполнуваат фитосанитарните услови и други податоци и информации од областа на здравјето на растенијата опфатени со овој закон на барање на меѓународни органи и организации. Податоците и информациите ќе се соопштуваат во согласност со меѓународните конвенции, спогодби и договори кои Република Северна Македонија ги ратификувала. У ТРОШОЦИ И НАДОМЕСТОЦИ Трошоци Член 57 Сите трошоци за тестирање на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои се извршени на барање на фитосанитарен инспектор за утврдување на здравјето на растенијата, во случај кога резултатите од анализата не се во корист на сопственикот се на товар на сопственикот од кого биле земени пробите. Сите трошоци за мерките наведени во овој закон, преземени за обезбедување на здравјето на растенијата, се на товар на сопственикот. Трошоците за техничка обука за добивање овластување за издавање пасоши за растенија се на товар на кандидатот. Трошоците за сите овластувања кои произлегуваат од овој закон се на товар на правното и физичкото лице што се овластени. За вршење на фитосанитарна инспекција се плаќа посебен надоместок. Висината на посебниот надоместок, како и начинот на неговото плаќање, видот и количеството на растенија, растителни производи и други објекти и предмети за кои се плаќа надоместок, како и висината и начинот на плаќање на трошоците од ставовите 1, 5 и 4 на овој член ги пропишува Владата на Република Северна Македонија. Средствата од ставовите 1, Зи 4 и надоместокот од ставот 5 на овој член се приход на Буџетот на Република Северна Македонија, а ќе се користат за вршење на превенции и мерки од областа на здравјето на растенијата од страна на Фитосанитарната управа, согласно со Годишната програма за здравје на растенијата што ја донесува Владата на Република Северна Македонија. Надоместок Член 58 Доколку фитосанитарниот инспектор нареди уништување или поинакво отстранување на растенија, растителни производи и други објекти и предмети во согласност со овој закон, сопственикот има право на надоместок доколку: веднаш известил за појава или сомневање на штетни организми од Листата | дел А, Листата || дел А или во случај на заштитена зона од Листата | дел Б и Листата И делБи ги спровел сите пропишани и наложени мерки за здравје на растенијата. Висината на надоместокот од ставот 1 на овој член се утврдува врз основа на видот, староста, состојбата и друго. Процена на висината на надоместокот врши Комисија формирана од министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство, за чија работа се плаќа надоместок. Решение за висината на надоместокот од ставот 1 на овој член донесува Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство. Надоместокот од ставовите Ти 3 на овој член се плаќа од средствата обезбедени со Програмата за здравје на растенијата. Надоместокот од ставот 1 на овој член не се плаќа доколку штетните организми се појават при увоз на растенија, „растителни производи и други објекти и предмети во Република Северна Македонија. Постапката за плаќање на надоместокот за уништување или поинакво отстранување на растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети се спроведува по барање на сопственикот, а врз основа на решението од фитосанитарниот инспектор, извештај со предлог за висината на надоместокот од Комисијата од ставот 3 на овој член и решението од ставот 4 на овој член од Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство. Решението на фитосанитарниот инспектор со кое е наложено преземање на мерки и извештајот за процена на надоместокот од Комисијата мора да бидат приложени кон барањето за надоместок, кое треба да се поднесе во Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство Фитосанитарната управа. Сопственикот во рок од 50 дена од денот на приемот на решението од фитосанитарниот инспектор, може да поднесе жалба до Државна комисија за одлучување во втор степен од областа на инспекцискиот надзор и прекрешочната постапка за да го определи надоместокот. Жалбата не го одлага извршувањето на решението од фитосанитарниот инспектор. Жалба против решението донесено од Министерството од ставот 4 на овој член странката може да поднесе во рок од 15 дена од денот на приемот на решението до Државна комисија за одлучување во управна постапка и постапка од работен однос во втор степен. Поблиските критериуми од ставот 2 на овој член за утврдување на висината на надоместокот ги пропишува Владата на Република Северна Македонија. МЕЈАВНИ УСЛУГИ ОД ОБЛАСТА НА ЗДРАВЈЕТО НА РАСТЕНИЈАТА Јавни услуги Член 59 Јавни услуги од областа на здравјето на растенијата се активности за извршување на работи од областа на следењето, прогнозирањето на штетни организми и другите активности од областа на здравјето на растенијата, и тоа: мониторинг и следење на развојот на штетните организми кои вообичаено се присутни кај растенијата и растителните производи, прогнозирање, одредување оптимални рокови и мерки за заштита; интервенирање во случај на ненадејни појави на карантински штетници на растенијата, каламитетни појави и епифитоции на штетни организми; обезбедување метеоролошки, биолошки и други податоци за целта на следењето и прогнозирањето на појавата на штетни организми; лабораториски детерминирања и дијагностицирања на штетни организми; едуцирање на сопствениците и други лица вклучени во спроведувањето на активностите поврзани со здравјето на растенијата; издавање пасоши за растенија; спроведување на научно-истражувачки и развојни активности; вршење дезинсекција, дезинфекција и дератизација заради здравјето на растенијата и вршење други технички работи. Даватели на јавни услуги од областа на здравјето на растенијата Член 60 Активностите за давање јавни услуги од областа на здравјето на растенијата ги вршат правни и физички лица кои добиле јавни овластувања и други правни и физички лица доколку ги исполнуваат условите во однос на стручниот кадар, просториите и опремата. Во однос на стручниот кадар истите треба да имаат вработено најмалку едно лице со најмалку високо образование од областа на земјоделските науки (растително производство) или од областа на шумарските науки, со работно искуство од најмалку три години во струката. Активностите на давање јавни услуги од областа на здравјето на растенијата во шумарството, се вршат во согласност и со прописите од областа на шумарството. Поблиските услови од ставот 1 на овој член во однос на просториите и опремата ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Обврски на давателите на јавни услуги Член 61 Обврските на давателите на јавни услуги од членот 60 на овој закон се состојат од: редовни и континуирани активности за давање услуги; давање услуги на физички и правни лица кои се вклучени во земјоделски и шумарски активности, активности за заштита на растенијата и на други заинтересирани лица и давање услуги по претходно утврдени цени. Обврските на давателите на јавни услуги од областа на здравјето на растенијата се утврдени со дозволата од членот 65 на овој закон. Доколку некој вклучен во јавните услуги не дава јавна услуга на лице на кое е должен да ја даде, или не даде услуга по веќе утврдените цени и другите предвидени услови, корисникот на услугата може да побара од Фитосанитарната управа таа да одлучи за неговото право и да му наложи на оној кој дава јавни услуги да ја даде јавната услуга според претходно утврдената цена. Финансирање на давателите на јавни услуги Член 62 Работите на давателите на јавни услуги се финансираат од: сопствени приходи остварени со наплата на цената на дадените услуги; средства од Буџетот на Република Северна Македонија за тековната година, обезбедени со трансфер за финансирање на Програмата за здравје на растенијата и други извори. Цени на услугите на давателите на јавни услуги Член 65 Корисниците на јавни услуги од областа на здравјето на растенијата делумно или целосно ја плаќаат цената на одделните услуги, а некои услуги можат да бидат и бесплатни. Висината на цените на услугите од областа на здравјето на растенијата и делот кој треба да се плати од страна на корисниците на јавните услуги ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Контрола на спроведувањето на јавните услуги Член бА Контрола на спроведувањето на јавните услуги врши Фитосанитарната управа, со исклучок на јавните услуги од областа на здравјето на растенијата во шумарството кои се вршат согласно со овој закон и прописите од областа на шумарството. Дозволи Член 65 Фитосанитарната управа издава дозволи за давање јавни услуги од областа на здравјето на растенијата врз основа на јавен конкурс кој се објавува во најмалку два дневни весника. Јавниот конкурс содржи податоци за: видот на јавната услуга за кој се издава дозволата; почеток и времетраење на дозволата; услови кои треба да бидат исполнети од страна на субјектот на кој му се издава дозволата; задолжителни податоци на пријавата; критериуми за избор; временски рок за доделување на дозволата; контакт лице за обезбедување информации во врска со содржината на јавниот конкурс; дата, место и време на отворање на пријавите на конкурсот и начин на информирање на кандидатите за извршениот избор. Постапката на отворање и оценување на понудите ја одредува Комисија назначена од министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Овластени претставници на кандидатите можат да бидат присутни на отворањето на пријавите. Понудите кои ќе бидат поднесени по утврдениот рок нема да бидат разгледувани. Нецелосните понуди можат да бидат комплетирани во рок од осум дена од приемот на известувањето, во спротивно понудата нема да биде разгледана, за што понудувачите ќе бидат известени. Дозволата за давање јавни услуги се издава во форма на решение во рок од 20 дена од денот на завршувањето на јавниот конкурс. Против решението од ставот 7 на овој член незадоволната странка има право на жалба поднесена до Државна комисија за одлучување во управна постапка и постапка од работен однос во втор степен. Член 65-а е избришан. Договори Член 66 Субјектите кои добиле дозвола за вршење на јавни услуги од областа на здравјето на растенијата склучуваат договори со Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство. Договорот од ставот 1 на овој член се склучува во писмена форма и особено содржи податоци за: давателот на услугите и стручните лица кои ја извршуваат услугата; услугите од областа на здравјето на растенијата; регионот во кој давателот на услуги мора да дава јавни услуги од областа на здравјето на растенијата; начинот и условите за спроведување на услугите утврдени со договорот; правата, обврските и одговорностите на давателот на услуги; времето и начинот на извршувањето на услугите; почетокот и времетраењето на дозволата; изворите на финансирање; контролата на вршење на услугите; престанокот на важењето на дозволата; причините за раскинување на договорот; период за раскинување на договорот и друго. МИ. ЈАВНИ ОВЛАСТУВАЊА Јавни овластувања Член 67 Министерството за земјоделството, шумарството и водостопанство дава јавно овластување на правни и физички лица кои ги исполнуваат условите во однос на стручниот кадар, просторните и техничките капацитети за задачи дефинирани во членот 72 точки 5, 4, 5, би 9 од овој закон. Во однос на стручниот кадар истите треба да имаат вработено најмалку едно лице со најмалку високо образование од областа на земјоделските науки, смер заштита на растенијата или специјализација од областа на заштитата на растенијата и за областа на шумарството и да имаат вработено најмалку едно лице со најмалку високо образование од областа на шумарските науки и специјализација од областа на заштитата на растенијата, со работно искуство од најмалку три години. Задачите од областа на здравјето на растенијата во шумарството дефинирани во членот 72 точки 5,4,5,би 9 од овој закон ги извршуваат лицата утврдени со овој закон и прописите кои важат за заштита на шумите, како јавно овластување. Поблиските услови од ставот 1 на овој член во однос на просториите и опремата ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Министерот за земјоделството, шумарството и водостопанство со решение дава јавно овластување за вршење на задачи од ставот 1 на овој член врз основа на јавен конкурс. Решението од ставот (3) на овој член се издава во рок од 50 дена од денот на завршувањето на јавниот конкурс. Против решението од ставот 5 на овој член незадоволната странка има право на жалба во рок од 50 дена од добивањето на решението до Државна комисија за одлучување во управна постапка и постапка од работен однос во втор степен. Носителите на јавните овластувања се одговорни пред Министерството за земјоделството, шумарството и водостопанство - Фитосанитарната управа за спроведување на задачите за кои им се доделени јавните овластувања. Овластувањето се одзема доколку носителот на јавното овластување повеќе не ги исполнува условите пропишани со овој закон. Средства за извршување на јавните овластувања се обезбедуваат од Програмата за здравје на растенијата. Член 67-а е избришан. МИ. СТРУЧЕН СОВЕТ ЗА ЗДРАВЈЕ НА РАСТЕНИЈАТА Стручен совет за здравје на растенијата Член 68 Министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство образува Стручен совет за здравје на растенијата како стручно советодавно тело од областа на здравјето на растенијата, кое се состои од експерти од областа на здравјето на растенијата во земјоделството, шумарството, науката и образованието. Задачи на Стручниот совет за здравје на растенијата се: давање совети за воведување на мерки за спречување на внесувањето и ширењето на штетни организми и нивното сузбивање; предлагање научни и едукативни активности од областа на здравјето на растенијата; следење на развојот и систематските прашања од областа на здравјето на растенијата; предлагање приоритетни процени на ризикот од штетни организми; предлагање развојни планови за здравје на растенијата и соработка и елаборирање при изготвување на закони и други прописи. Составот, бројот на членови и методот на работа на Стручниот совет ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. (Х. НАДЛЕЖНОСТИ НА ДРЖАВНИТЕ ОРГАНИ Надлежности на Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство Член 69 Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство може да издаде наредба за преземање на следниве мерки: да нареди забрана за производство на одделни видови, сорти и клонови на растенија во конкретна област, да пропише мерки и начин на спроведување на ЕУ и меѓународни стандарди, да ја ограничи или забрани трговијата со некои растителни видови, да нареди задолжителна соработка на сопствениците при уништувањето на штетни организми и користењето на опремата за таа цели да нареди спроведување на други мерки неопходни согласно со овој закон. Фитосанитарна управа Член 70 Фитосанитарната управа претставува надлежен орган за извршување на работите во врска со здравјето на растенијата според овој закон, одговорна за координација и размена на информации меѓу државните органи и тела и за известување на Европската унија и решава во прв степен во управна постапка по прашања од областа на здравјето на растенијата. Фитосанитарната управа е одговорна и за спроведување на меѓународните конвенции, спогодби и договори од областа на здравјето на растенијата кои ги ратификувала Република Северна Македонија. Надлежности на Фитосанитарната управа Член 71 Доколку постои ризик по здравјето на растенијата во Република Северна Македонија согласно со членот 12 став 5 од овој закон, а не се определени границите на посебно регулираното подрачје, не се преземени мерките за откривање, превенција на ширењето и субивање на штени организми, престанување на преземање на мерки, Фитосанитарната управа со цел спречување на внесување и ширење на штетни организми во Република Северна Македонија и нивно уништување може да: ги определи границите на регулираните зони, го ограничи или забрани движењето на одделни видови растенија на територијата на Република Северна Македонија и го ограничи или забрани увозот или транзитот на некои растенија низ територијата на Република Северна Македонија. Обврски и задачи на Фитосанитарната управа Член 72 Покрај обврските пропишани во другите одредби од овој закон, Фитосанитарната управа е одговорна за извршување и на следниве задачи и обврски: 1 соработка при формулирањето и имплементацијата на фитосанитарната политика во областа на здравјето на растенијата; 2) изготвување на законска регулатива и извршување на управно административни задачи од областа на здравјето на растенијата и надзор над нивното спроведување; 5). следење, прогнозирање, детерминирање и одредување на мерки за заштита од штетни организми; 4) анализа и евалуација на статусот на здравјето на растенијата со цел дефинирање на појавеноста и ширењето на штетни организми во земјата и надвор; 5) подготвување процени на ризикот во случај на ризик од појава или откривање на нови штетни организми, давање технички инструкции и мерки; б) елаборирање на технички бази на податоци при утврдување на заразени области, области под закана од напад, посебно регулирани области и заштитени зони; 7) . водење регистри, евиденција и листи пропишани со овој закон; 8) усвојување програми кои се однесуваат на превентивните мерки против внесување и ширење на штетни организми, како и водење грижа за имплементација на програмите; 9) спроведување мерки за спречување, сузбивање и истребување на штетни организми; 10) обезбедување фитосанитарни мерки; 1) стручна контрола на извршувањето на задачите од страна на овластените лица согласно со овој закон; 12) известување за појавеност, ненадејни појави и ширење на штетни организми во земјата и надвор од неа; 15) изготвување извештаи, анализи, информативен и друг материјал за службените тела, органи и меѓународните организации кон кои Република Северна Македонија е обврзана да дава извештаи во согласност со регулативите и врз основа на меѓународните договори; 14) информирање на земјите извозници за стопирани пратки кои не ги исполнуваат фитосанитарните услови; 15) соработка при изготвувањето меѓународни договори, конвенции и спогодби што ги склучува Владата на Република Северна Македонија од областа на здравјето на растенијата, како и водење грижа за нивна имплементација; 16) водење грижа за информирање на јавноста и на оние кои се заинтересирани за прашањата од областа на заштитата на растенијата и издавање публикации; 17) водење грижа за спроведување униформни процедури во согласност со регулативите и меѓународните услови; 18) одржување на информатички систем од областа на здравјето на растенијата; 19) обезбедување стручна и техничка обука на вработените во Фитосанитарната управа; 20) соработка со други службени тела, органи и организации како во земјата, така и во странство од нивното поле на работа; 21) претставување на Република Северна Македонија во меѓународни тела, органи и организации од областа на здравјето на растенијата и 22) извршување други задачи поврзани со здравјето на растенијата утврдени со закон. Фитосанитарна инспекција Член 75 Фитосанитарна инспекција врши Државниот инспекторат за земјоделство преку фитосанитарните инспектори. Фитосанитарните инспектори соработуваат со другите инспекциски органи, институции и други организации и со експерти за земјоделство и шумарство во Република Северна Македонија и во странство. Задачи и овластувања на фитосанитарниот инспектор Член 74 Фитосанитарниот инспектор е овластен да: 1 има пристап до растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети во кое било време и на кое било место каде што истите се во движење, каде што се произведуваат, преработуваат, складираат, продаваат или користат на друг начин, како и во просториите на купувачите и при увоз, извоз, реекспорт и транзит; 2) врши фитосанитарна инспекција на растенијата, растителните производи и другите објекти и предмети во кое било време и на кое било место каде што истите се во движење, каде што се произведуваат, преработуваат, складираат, продаваат или користат на друг начин, како и во просториите на купувачите и при увоз, извоз, реекспорт и транзит; 5) . врши мониторинг и следење на штетни организми при кој се собираат и евидентираат податоци за присуство или отсуство на штетни организми; 4) јапроверува фитосанитарната документација на правни и физички лица; 5) зема мостри од растенија, растителни производи и други објекти и предмети без надомест за нивната вредност со цел вршење лабораториски анализи; б) потврдува дали производителите, преработувачите, увозниците и дистрибутерите на пропишаните видови и типови растителни производи се внесени во регистар; 7) врши инспекциски надзор над исполнувањето на условите за издавање пасоши за растенија; 8) врши инспекциски надзор над исполнувањето на обврските на лицата одговорни за здравјето на растенијата според регистарот во согласност со овој закон; 9) врши инспекциски надзор дали јавните установи, правните и физичките лица кои добиле овластување за давање на јавни услуги, според овој закон, ги исполнуваат пропишаните услови; 10) врши инспекциски надзор над извршувањето на задачите на субјектите кои даваат јавни услуги; 1) врши инспекциски надзор над издавањето пасоши за растенија; 12) издава фитосанитарни сертификати за извоз и за реекспорт; 15) врши инспекциски надзор на регистрите и пропишаната евиденција; 14) врши фитосанитарна инспекција на увозот, култивацијата и користењето на организми наменети за биолошка заштита на растенијата; 15) врши инспекциски надзор над увозот на средствата за заштита на растенијата; 16) врши инспекциски надзор над спроведувањето на мерките според овој закон; 17) врши инспекциски надзор над спроведувањето на одредбите од овој закон и 18) исполнува и други задачи поврзани со здравјето на растенијата. Овластувањата од ставот 1 на овој член кои се однесуваат на шумските растенија, шумски расадници и шумскиот репродукционен материјал ги врши шумарската и ловна инспекција, освен за увоз од други земји, превоз, транзит и извоз, согласно со Законот за шумите. Мерки на фитосанитарниот инспектор Член 75 При вршење на фитосанитарна инспекција според овој закон и подзаконските акти донесени врз основа на овој закон, фитосанитарниот инспектор е овластен да: 1) го забрани увозот на штетни организми наведени на листите пропишани со овој закон и други посебни штетни организми; 2) го забрани увозот и движењето на растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои не ги исполнуваат важечките услови согласно со овој закон; 5). забрани култивација на пропишаните видови растенија за одреден временски период во местото на производство; 4) . нареди соодветен третман на пратки при увоз, извоз и движење на растенија, растителни производи и други објекти и предмети, доколку утврди дека истите се нападнати од пропишаните штетни организми; 5) нареди отстранување само доколку делот од пратката е нападнат од штетни организми или постои ризик од ширење на штетните организми; (2) нареди пратката да не биде предадена на увозникот, превозникот или лицата кои увезуваат или пренесуваат растенија, растителни производи и други објекти и предмети, се додека не се изврши фитосанитарна инспекција или додека не бидат познати резултатите од истражувањата или официјалните тестови; 7) да нареди уништување на пратки при увоз или движење на растенија растителни производи и други објекти и предмети, доколку постои ризик од ширење на штетни организми или доколку не се исполнети условите според овој закон; 8) дозволи движење на растенија, растителни производи и други објекти и предмети (освен семенски и саден материјал) во случај на инфицираност со штетни организми во области во кои не постои ризик од ширење на штетни организми или до местото на индустриска преработка под нивна контрола; 9). ги забрани привремено, целосно или делумно активностите на производителите или преработувачите, како и издавањето на пасоши за растенија до потврдување дека штетните организми се отстранети; 10) го забрани издавањето пасоши за растенија во случаи кога не се исполнети условите за издавање пасоши; 1) предложи на Фитосанитарната управа бришење од регистарот, доколку се утврди дека лицата одговорни за здравјето на растенијата според регистарот не ги исполнуваат пропишаните обврски; 12) предложи на Фитосанитарната управа во случај на повторно прекршување, да се одземе дозволата за издавање пасоши; 15) предложи повлекување на дозволата или овластувањето доколку не се исполнети пропишаните услови; 14) го забрани увозот, култивацијата и користењето на организми за биолошка заштита на растенијата, доколку не се исполнети условите пропишани со овој закон; 15) го забрани увозот, внатрешниот промет и производството на производите за здравјето на растенијата; 16) нареди спроведување на мерки за корегирање на неправилностите и недостатоците според овој закон, како и подзаконските акти донесени врз основа на истиот, во одреден временски рок; 17) нареди спроведување на неопходни превентивни мерки и активности против внесување, појава и ширење на штетни организми, за кои се овластени со закон и други подзаконски акти; 18) изрече мандатна казна на самото место во случаи пропишани со овој закон; 19) покрене постапка заради прекршување на одредбите на овој закон или да поднесе кривична пријава за сторено кривично дело и 20) нареди спроведување и на други мерки во согласност со овој закон. За работите од ставот 1 на овој член фитосанитарниот инспектор донесува решение. Против решението на фитосанитарниот инспектор незадоволната странка може да поднесе жалба до Државна комисија за одлучување во втор степен во областа на инспекцискиот надзор и прекршочната постапка во рок од 15 дена од денот на приемот на решението. Жалбата не го одлага извршувањето на решението. Услови за фитосанитарен инспектор Член 76 Фитосанитарен инспектор може да биде лице кое има најмалку високо образование од областа на земјоделските науки (растително производство) или од областа на шумарските науки. Документи за идентификација на фитосанитарниот инспектор Член 77 Фитосанитарниот инспектор мора да поседува документи за идентификација со кои се идентификува при вршењето на фитосанитарните инспекции и униформа. Документи за идентификација се легитимација и амблем кои ги издава и одзема министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Формата и содржината на образецот на легитимацијата и амблемот од ставот 2 на овој члени униформата ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Државна фитосанитарна лабораторија Член 78 Државната фитосанитарна лабораторија (во понатамошниот текст ДФЛ) е орган на државна управа во состав на Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство, со статус на биро. ДФЛ врши специјализирани лабораториски тестови на растенија, растителни производи и други објекти и предмети во лабораторија, со цел дијагностицирање и детерминирање на штетни организми, микотоксини, испитување на физичко-хемиските својства на фитофармацевтските производи, анализа на активна супстанца, синергисти, антидоти, коформуланти, основни супстанции и адитиви кои се користат во прехранбената индустрија и во производство на храна за животни, резидуи од пестициди во примарни земјоделски производи и нивни преработки, биогени амини и органски киселини, храна и храна за животни од растително потекло, примарни земјоделски производи и нивни преработки од растително потекло во конвенционално и органско производство, анализа на семенски и саден материјал, анализа на ГМО во растенија и растителни производи и друго. За вршење на работите од став 2 на овој член за потребите на министерствата, органите во состав на министерствата, самостојните органи на државната управа, сертификациски тела и приватни оператори во Република Северна Македонија, ДФЛ наплаќа надоместок. Висината на надоместокот од став 5 на овој член ја утврдува Владата на Република Северна Македонија на предлог на министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство, врз основа на реално направените трошоци за извршените лабораториски анализи и тестови. Средствата остварени од надоместокот од став 2 на овој член се приход на Буџетот на Република Северна Македонија. Член 78-а Вршењето на работите од својата надлежност, особено вршење на лабораториските анализи, ДФЛ ги заснова врз стандардните методи 150, ОП, ГОТА, СРАС и ЕРРО протоколи за работа во соодветната област. Член 78-6 Со ДФЛ раководи. директор, кој го именува и разрешува " Владата на Република Северна Македонија на предлог на министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. За именување на директор се објавува јавен оглас во најмалку три дневни весници кои се издаваат на целата територија на Република Северна Македонија од кои еден од весниците што се издаваат на јазикот што го зборуваат најмалку 2075 од граѓаните кои зборуваат службен јазик различен од македонскиот јазик. За директор на Државната фитосанитарна лабораторија може да биде именувано лице кое: 1) е државјанин на Република Северна Македонија; 2) . во моментот на именувањето со правосилна судска пресуда не му е изречена казна или прекршочна санкција забрана за вршење на професија, дејност или должност; 5) има стекнати најмалку 240 кредити според ЕКТС или завршен УИ/Л степен образование; 4) . има минимум пет години работно искуство; 5). поседува еден од следниве меѓународно признати сертификати за активно познавање на англискиот јазик не постар од пет години: ТОЕФЕЛ (ТОЕЕЕГ) - најмалку 74 бода, ИЕЛТС (Е!Т5) - најмалку 6 бода, ИЛЕЦ (ПЕС) (Сатрпаде Епдбон: | еда!) - најмалку Б2 (В2) ниво, ФЦЕ (ЕСЕ) (Сатрпаде Епаќор: ЕК) - положен, БУЛАТС( ВИАТ5) - најмалку 60 бода или АПТИС(АРТФЏ) - најмалку ниво Б2 (В2). Член 78-в Средствата за " финансирање на ДФЛ се „ обезбедуваат од Буџетот на Република Северна Македонија. ДФЛ може да остварува сопствени приходи, приходи од донации и од други извори утврдени со овој или друг закон. Х. НАДЗОР Надзор Член 79 Надзор над спроведување на овој закон и прописите донесени врз основа на овој закон врши Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство. Надзор над спроведување на јавните овластувања, определени со овој закон, врши Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство - Фитосанитарната управа. Инспекциски надзор над спроведување на овој закон и извршување на мерките кои произлегуваат од овој закон врши Државниот инспекторат за земјоделство преку фитосанитарни инспектори. Инспекцискиот надзор во Фитосанитарната управа го вршат фитосанитарни инспектори. Одделни работи при вршење на фитосанитарна инспекција во врска со примената на овој закон и прописите донесени врз основа на овој закон можат да вршат и овластени лица од министерот за земјоделство, шумарство и видостопанство. Постапка за едукација Член 79-а За прекршоците предвидени во членот 82 од овој закон инспекторот со решение изрекува опомена и определува рок во кој субјектот на инспекциски надзор е должен да ги отстрани неправилностите и недостатоците, утврдени со записник. Решението од ставот 1 на овој член, се донесува веднаш, а најдоцна во рок од осум дена од денот на изготвувањето на записникот. Инспекторот е должен да води евиденција за изречените опомени. Формата и содржината на евиденцијата ја пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Член 79-б е избришан. Х-а Прекршочни одредби Член 79-в За прекршоците предвидени во членот 80 од овој закон прекршочна постапка води и прекршочна санкција изрекува надлежен суд, а за прекршоците предвидени во членовите ВТи 82 од овој закон прекршочна постапка води и прекршочна санкција изрекува прекршочна комисија составена од три члена, од кои најмалку еден член е дипломиран правник со положен правосуден испит, при Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство. Пред поднесување барање за поведување на прекршочна постапка за прекршоците предвидени во овој закон, фитосанитарен инспектор спроведува постапка за порамнување и издава прекршочен платен налог. Фитосанитарен инспектор е должен да води евиденција за издадените прекршочни платни налози и за исходот на покренатите постапки. Во евиденцијата од ставот 3 на овој член се собираат, обработуваат и чуваат следните податоци: име и презиме, односно назив на сторителот на прекршокот, живеалиште, односно престојувалиште, седиште, вид на прекршокот, број на прекршочниот платен налог кој му се издава и исходот на постапката. Личните податоци од ставот 4 на овој член се чуваат пет години од денот на внесување во евиденцијата. Против одлуките на прекршочниот орган, со кои се изрекува прекршочна санкција се води постапка согласно со Законот за прекршоците. Формата и содржината на прекршочниот платен налог ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Член 80 Глоба во износ од 250 до 500 евра во денарска противвредност за микро трговци, од 1.000 до 2.000 евра во денарска противвредност за мали трговци, од 2.000 до 6.000 евра во денарска противвредност за средни трговци, од 6.000 до 10.000 евра во денарска противвредност за големи трговци ќе му се изрече за прекршок, ако: 1) негоизвести фитосанитарниот инспектор и/или фитосанитарната управа без одложување за сите нови или неочекувани појави на штетни организми вклучени во Листата | дел Аи Листата |! дел А од членот 7 став 2 точка 1 од овој закон (член 5 став 3); 2) веднаш не го извести фитосанитарниот инспектор и/или давателите на јавни услуги кои ја известуваат Фитосанитарната управа за сите нови или неочекувани појави на штетни организми вклучени во Листата | дел А и Листата !! дел А и не ги преземе мерките утврдени од страна на Фитосанитарната управа за спречување на ширењето на штетни организми и нивно сузбивање (член 6 став 2); 5) веднаш не ја извести Фитосанитарната управа за појава на штетните организми наведени во Листата | дел А и Листата || дел А на територијата на Република Северна Македонија или штетните организми наведени во Листата | дел Б и Листата || дел Б во одредени заштитени зони или за појава на симптоми на растенија, растителни производи или други објекти и предмети и/или за сомневање за присуство на штетни организми наведени во Листата | дел А, Листата ! дел А, Листата | дел Б или Листата || дел Б (член став 1); 4) . неги штити растенијата, растителните производи или другите објекти и предмети и не го спречува контактот со други растенија, растителните производи или другите објекти и предмети на начин предвиден од Фитосанитарната управа (член 9 став 2); 5) дава и објавува податоци за појава на новооткриените штетни организми од Листата | дел А и Листата | дел А во Република Северна Македонија без одобрение на Фитосанитарната управа (член 11 став 5); б) внесува или шири штетни организми спротивно на одредбите од членот 14 од овој закон; 7) увезува или става во движење растенија, растителни производи или други објекти и предмети спротивно на одредбите од членот 15 од овој закон; 8). лицето не ги врши обврските наведени во членот 21 став 1 алинеи Хи 5 од овој закон; 9) увезува или пушта во движење штетни организми наведени во Листата | дел А, Листата || дел А, Листата | дел Б и Листата ! дел Б и растенија, растителни производи и други објекти и предмети наведени во Листата | дел А, Листата | дел Б, Листата !У дел А и Листата ГУ/ дел Б без да ги исполнува условите од членот 16 став 1 алинеи 1, 2, Зи 4 од овој закон; 10) увезува пратки за кои е задолжена Фитосанитарна инспекција преку места кои не се определени за места на влез во Република Северна Македонија (член 23 став 1); 1) увезува пратка од Листата У дел Б без фитосанитарен сертификат (член 24 ставови Зи 4); 12) него извести фитосанитарниот инспектор за пристигнување на пратки кои се увезени или се претоварени за време на транспортот (член 29 став 1); 15) не ги спроведе мерките наложени од страна на фитосанитарниот инспектор за пратките што се увезуваат (член 29 став 5); 14) не ги спроведе мерките наложени од страна на фитосанитарниот инспектор за пратките што се наменети за извоз (член 25 став 2); 15) пратката не е пакувана на начин кој обезбедува непостоење на ризик од ширење на штетни организми и ако пратката се разделува, комбинира со други пратки или ако се препакува на царинското подрачје на Република Македонија (член 36 став 2); 16) пушти во движење растенија, растителни производи и други објекти и предмети за кои поседува пасош, а се наведени во Листата У дел А секција | и доколку пасошот за растенија не е прикачен на истите или на нивното пакување или на средството за транспорт како придружен документ (член 27 став 1); 17) пушти во движење во или во рамки на заштитена зона за растенија, растителни производи и други објекти и предмети наведени во Листата М дел А секција | без пасош за растенија, кој е валиден за таа заштитена зона, прикачен на истите или на нивното пакување или на средството за транспорт како придружен документ (член 38 став 1); 18) пушти пасош за растенија (член 57 став 2); 19) издава пасош за растенија без овластување од Фитосанитарната управа (член А1 став 2); 20) издава пасош за растенија за преостанатиот дел од растенија, растителни производи и други објекти и предмети, доколку постои сомневање дека истите се нападнати од штетни организми од Листата | дел А, Листата | дел Б, Листата || дел А или Листата !! дел Б и доколку постои ризик од нивно ширење (член 45); 21) негиврши обврските наведени во членот 48 став 1 алинеи 1, 2, 5, 4 и 5 од овој закон; 22) не му овозможи на фитосанитарниот инспектор пристап до растенијата, растителните производи и други објекти и предмети во која било фаза од производството или преработката или на пазарот не му овозможи вршење на фитосанитарна инспекција вклучувајќи ја и проверката на документите (член 49 став 3); 25) внесува, култивира и користи автохтони видови организми заради биолошка заштита на растенија во заштитен простор и на отворено без да ги исполнува условите во врска со стручните и техничките капацитети (член 51 став 2); 24) користи за целите на биолошката заштита на растенијата во заштитен простор и на отворено егзотични видови на организми кои не се наведени во листата или ги увезува и користи без одобрение од Фитосанитарната управа (член 52 став 2); 25) ги користи податоците спротивно на целите за кои се дадени или ако податоците неовластено ги менува или неовластено ги соопштува на други лица (член 54 став 4); 26) пушти во промет семенски материјал, саден материјал и материјал за размножување кои потекнуваат од посеви и насади на кои не е извршена задолжителна здравствена контрола и не е издадено уверение за статусот на здравствената состојба на посевите или насадите (член 84 став 4); 27) пушти во промет саден материјал и материјал за размножување за кои на производителот, преработувачот или дистрибутерот не му е издаден сертификат (член 85 став З) и 28) не достави декларација до Фитосанитарниот инспектор и пушти во движење без дозвола од Фитосанитарната управа саден материјал и материјал за размножување од повеќегодишни растенија кој би можел да содржи штетни организми од Листата | дел А и Листата | дел А (член 86 ставови 2и 3). За дејствијата од ставот (1) на овој член покрај глобата на правното лице ќе му се изрече и посебна прекршочна мерка одземање и уништување на растителниот материјал. На правното лице покрај глобата од ставот 1 на овој член ќе му се изрече и прекршочна санкција привремена забрана за вршење на одделна дејност во траење од една до три години. Глоба во износ од150 до 500 евра во денарска противвредност ќе му се изрече и на одговорното лице во правното лице за прекршоците од став (1) на овој член. Глоба во износ од 200 до 250 евра во денарска противвредност ќе му се изрече на физичкото лице за сторениот прекршок од ставот 1 на овој член. На физичкото лице, покрај глобата од ставот (5) на овој член ќе му се изрече и посебна прекршочна мерка одземање и уништување на растителниот материјал. Член 81 Глоба во износ од 1.000 евра во денарска противвредност ќе му се изрече на правно лице за прекршок, ако: 1). лицето не ги врши обврските наведени во членот 21 став 1 алинеи 1, 2, 3,6, Хи 8 од овој закон; 2) неги спроведе мерките наложени од страна на фитосанитарниот инспектор за пратките што се увезуваат (член 29 став 3); 5) не обезбедува фитосанитарна инспекција на растенија, растителни производи и други објекти и предмети (член 40 ставови Ти 2); 4) . некоја пратка е разделена или е составена од неколку различни одделни пратки кои веќе поседуваат пасош за растенија, а за новата пратка на регистрираниот производител, преработувач и дистрибутер не му е издадена замена на пасошот за растенија (член 46 став 1); 5). увезената пратка со уреден фитосанитарен сертификат од Листата У дел А се движи во земјата без фитосанитарен сертификат во кој е назначено дека тој претставува замена на пасош за растенија (член 47 став 1) и 6) пратката од Листата У дел А која поседува фитосанитарен сертификат е поделена или се состои од неколку различни одделени пратки, а за новата пратка не му е издаден пасош за растенија (член 47 став 2). За дејствијата од ставот 1 на овој член покрај глобата на правното лице ќе му се изрече и посебна прекршочна мерка одземање и уништување на растителниот материјал. На правното лице покрај глобата од ставот 1 на овој член ќе му се изрече и прекршочна санкција привремена забрана за вршење на одделна дејност во траење од 30 дена. Глоба во износ од 500 евра во денарска противвредност ќе му се изрече и на одговорното лице во правното лице за прекршоците од став (1) на овој член. Глоба во износ од 100 до 250 евра во денарска противвредност ќе му се изрече на физичкото лице за сторен прекршок од ставот 1 на овој член. На физичкото лице, покрај глобата од ставот 5 на овој член ќе му се изрече и посебна прекршочна мерка одземање и уништување на растителниот материјал. Член 82 Глоба во износ од 500 евра во денарска противвредност ќе се изрече на правно лице за прекршок, ако: 1) неевнесено во регистарот на производители, преработувачи, увозници и дистрибутери на растенија, растителни производи и други објекти ипредмети, а се занимава со производство, преработка, увоз или дистрибуција на растенија , растителни производи и други објекти и предмети од Листата У дел А и Листата У дел Б и производители на одредени растенија, растителни производи и други објекти и предмети кои не се назначени во Листата У делАи релевантните центри и испорака во областа на производството (член 19 ставови Ти 2); 2) . негичува сите видови на пасоши за растенија во согласност со пропишаните рокови (член 49 став1)и 5). не води евиденција, регистри и бази на податоци кои се поврзани со информатичкиот систем и ако истите не ги ажурира и чува (член 55 став 1). Глоба во износ од 250 евра во денарска противвредност ќе му се изрече и на одговорното лице во правното лице за прекршоците од став (1) на овој член. Глоба во износ од 50 до 150 евра во денарска противвредност ќе му се изрече на физичкото лице за сторен прекршок од ставот 1 на овој член. Член 82-а Одмерувањето на висината на глобата за правното лице се врши согласно Законот за прекршоците. Член 82-6 Глоба во висина од 25 до 50 евра во денарска противвредност ќе му се изрече за прекршок на овластено службено лице од Управата ако не ги побара доказите по службена должност во рокот утврден во членот 19 став б од овој закон. Глоба во износ од 25 до 50 евра во денарска противвредност ќе му се изрече за прекршок на овластеното службено лице од надлежниот јавен орган од кој се побарани доказите ако не ги достави бараните докази во рокот утврден во членот 19 став 7 од овој закон. За прекршоците од ставовите Ти 2 на овој член прекршочна постапка води и прекршочна санкција изрекува надлежен суд. Хи. ПРЕОДНИ И ЗАВРШНИ ОДРЕДБИ Фитосанитарна управа и извршување на задачи Член 83 Управата за заштита на растенијата со денот на влегување во сила на овој закон продолжува да работи како Фитосанитарна управа. Вработените, опремата, инвентарот и другите работи, архивата, документацијата, средствата за работа и други средства од Управата за заштита на растенијата, се преземаат во Фитосанитарната управа. Уверение за здравствената состојба на посеви или насади Член ВА Се до отпочнувањето на примената на одредбите на членовите 457, 58, 59, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 57, членот 74 точки 7 и ЦП и членот 75 став 1 точки 9,10и 12 од овој закон, кои се однесуваат на пасоши за растенија, над посевите за производство на семенски материјал, саден материјал и материјал за размножување ќе се врши здравствена контрола во текот на нивниот вегетациски период и ќе се издава уверение за статусот на здравствената состојба на посевите и насадите според постојните прописи. До 1 јануари 2009 година задолжителната здравствена контрола и издавањето уверенија за статусот на здравствената состојба на посевите и насадите ќе се врши од страна на овластените организации во согласност со постојните прописи. Доколку во текот на задолжителната здравствена контрола на посевите или насадите според ставот 2 од овој член бидат пронајдени штетни организми од Листата | дел А и Листата | дел А, фитосанитарниот инспектор наредува спроведување на мерки за нивно сузбивање и истребување. Производителите на семе и саден материјал се должни да го пријават производството на семе 50 дена пред почетокот на сеидбата, а за садниот материјал најдоцна до 50 април во тековната година до Фитосанитарната управа и овластеното правно лице за вршење на задолжителните здравствени прегледи. Овластеното правно лице е должно да изврши преглед во текот на вегетацијата најмалку два пати во годината, по потреба да одреди мерки, да издаде здравствено уверение за состојбата и да достави извештај до Фитосанитарната управа. Начинот, времето критериумите за утврдување на здравствената состојба, содржината и формата на здравственото уверение ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Во случаи кога задолжителната здравствена контрола на посевите или насадите не е спроведена и не е издадено уверение за статусот на здравствената состојба на посевите или насадите, во тој случај семенскиот материјал, садниот материјал и материјалот за размножување кој потекнуваат од овие посеви и насади производителот, преработувачот или дистрибутерот не смее да ги пушти во промет. Во случај кога одредбите од овој член не се исполнети, фитосанитарниот инспектор го забранува прометот. Сертификат за статусот на здравствената состојба на домашен пазар Член 85 Се до отпочнувањето со примената на одредбите од овој закон кои се однесуваат на пасоши за растенија, фитосанитарниот инспектор издава сертификат за статусот на здравствената состојба на прегледани пратки со саден материјал и материјал за размножување кои се транспортирани во Република Северна Македонија. Сертификатот од ставот 1 на овој член ќе биде издаден, доколку садниот материјал и материјалот за размножување поседува уверение за здравствена состојба од членот 84 ставови Ти 2 од овој закон и биле ставени под фитосанитарна инспекција пред нивното напуштање од насадите и објектите во кои истите биле произведени, преработени или пакувани и се докажало дека се ослободени од штетни организми наведени во Листата | дел А и Листата || дел А над дозволениот процент. Прометот со саден материјал и материјал за размножување за кои на производителот, преработувачот или дистрибутерот не му е издаден сертификат според ставот 2 од овој член се забранува. Во случај кога одредбите од овој член не се исполнети, фитосанитарниот инспектор го забранува прометот. Начинот на издавање и формата и содржината на сертификатот од ставот 2 на овој член ги пропишува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство. Мониторинг на статусот на здравствената состојба на увезен материјал за садење на повеќегодишни растенија Член 86 До денот на пристапување на Република Северна Македонија во Европската унија, статусот на здравствената состојба на увезен саден материјал и материјал за размножување од повеќегодишни растенија кој би можел да содржи штетни организми од Листата | делАи Листата | дел А чие присуство не може да биде утврдено при фитосанитарна инспекција при увоз, мора да бидат набњудувани на местото на крајниот корисник. Увозникот на садниот материјал и материјалот за размножување од ставот 1 на овој член мора да поднесе до фитосанитарниот инспектор, во времето на увоз, декларација со пропишаните податоци за крајниот корисник. При мониторингот на статусот на здравствената состојба на местото на крајниот корисник, садниот материјал и материјалот за размножување од ставот 1 на овој член не може да биде пуштен во движење без дозвола од Фитосанитарната управа. Статусот на здравствената состојба на увезен саден материјал и материјал за размножување според ставот 1 од овој член ќе биде под мониторинг во текот на неговиот вегетациски период од страна на фитосанитарниот инспектор. Временски рок за издавање на нови подзаконски акти Член 87 Поблиските прописи предвидени со овој закон ќе се донесат најдоцна во рок од три години од денот на влегувањето во сила на овој закон, освен прописите врз основа на членовите 20,21 и 22 од овој закон кои ќе се донесат во рок од шест месеца од денот на влегувањето во сила на овој закон. Листите од членовите 7 и 8 на овој закон ќе се објават во Службен весник на Република Северна Македонија најдоцна во рок од три месеца од денот на влегувањето во сила на овој закон. Прописи кои ќе се применуваат се до донесување на новите Член 88 До донесувањето на поблиските прописи врз основа на овој закон ќе се применуваат постојните прописи. Прописи кои ќе престанат да се применуваат или повеќе нема да бидат важечки Член 89 Со денот на влегувањето во сила на овој закон престануваат да важат одредбите од Законот за заштита на растенијата („Службен весник на Република Македонија“ број 25/98 и 6/2000). Со денот на влегувањето во сила на овој закон престанува да важи членот 7 став 1 точка 2 од Законот за земјоделска инспекција („Службен весник на Република Македонија“ број 58/2004). Примена на одделни одредби од Законот Член 90 Одредбите од членовите 37, 38, 59, 41, 42, 43, 44, д5, 46, 47, 48, 49, 57, членот 74 точки 7и Пи членот 75 став 1 точки 9,10 и 12 на овој закон, кои се однесуваат на издавањето пасоши за растенија и одредбите од членовите 15, 14, 15, 25 и 38 на овој закон, кои се однесуваат на формирање на заштитена зона и движењето во неа, ќе отпочнат да се применуваат од 1 јануари 2009 година. Влегување во сила на Законот Член 91 Овој закон влегува во сила осмиот ден од денот на објавувањето во Службен весник на Република Македонија. ВАЖЕЧКИ ПРЕОДНИ ОДРЕДБИ ОД НОВЕЛИТЕ НА ЗАКОНОТ . „Службен весник на Република Македонија“ бр. 81/08 Член 53 Од денот на пристапувањето на Република Македонија во Европската унија под движење во смисла на членот 3 точка 11 од овој закон ќе се смета движењето во земјите членки на Европската унија. Од денот на пристапувањето на Република Македонија во Европската унија под други земји ќе се сметаат земји кои не се членки на Европската унија. Од денот на пристапувањето на Република Македонија во Европската унија под транзит, во смисла на член 3 точка 16 од овој закон ќе се смета преместување на стока која подлежи под царински надзор од едно место на друго во внатрешноста на царинското подрачје на Европската унија. 1. „Службен весник на Република Македонија“ бр. 148/11 Член 7 Овој закон влегува во сила осмиот ден од денот на објавувањето во „Службен весник на Република Македонија“, освен одредбите од членовите 2 став (2) и 4 став () од овој закон кои ќе започнат да се применуваат со започнување на примената на Законот за основање на Државна комисија за одлучување во управна постапка и постапка од работен однос во втор степен. 11. „Службен весник на Република Македонија“ бр. 45/14 Член 2 Директорот на Државната фитосанитарна лабораторија именуван до денот на започнувањето на примената на овој закон продолжува да ја врши функцијата до истекот на мандатот за кој е именуван. МУ. „Службен весник на Република Македонија“ бр. 158/14 Член 3 Директорот на Државната фитосанитарна лабораторија именуван до денот на започнувањето на примената на овој закон продолжува да ја врши функцијата до истекот на мандатот за кој е именуван. МУ. „Службен весник на Република Македонија“ бр. 59/16 Член 18 Започнатите постапки до денот на започнување на примената на овој закон ќе завршат согласно со законот по кој биле започнати. Член 19 Одредбите од членовите 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12,15,14 и 17 ќе започнат да се применуваат со започнувањето на примената на Законот за општата управна постапка, согласно со членот 141 од Законот за општата управна постапка („Службен весник на Република Македонија“ број 124/15). м1. „Службен весник на Република Македонија“ бр. 85/18 Член 2 Одредбата од членот 1 од овој закон којашто се однесува на познавањето на англиски јазик, нема да се применува од денот на влегувањето во сила на овој закон до 1 септември 2018 година. Член 5 Директорот кој е именуван во периодот од денот на влегувањето во сила на овој закон до 1 септември 2018 година, е должен да го исполни условот за познавање на странски јазик најдоцна во рок од една година од денот на неговото именување. На директорот кој нема да го исполни условот за познавање на странски јазик во рокот утврден во ставот 1 на овој член му престанува мандатот.