Regulation on the conditions to be fulfilled by kennels

Na osnovu člana 23 stav 5 Zakona o zaštiti dobrobiti životinja ("Službeni list CG", broj 14/08), Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, donijelo je Pravilnik o bližim uslovima koje treba da ispunjavaju odgajivačnice Pravilnik je objavljen u "Službenom listu CG", br. 21/2015 od 29.4.2015. godine, a stupio je na snagu 7.5.2015. Član 1 Ovim pravilnikom propisuju se bliži uslovi koje treba da ispunjavaju odgajivačnice u pogledu objekta, opreme i uslova neophodnih za zaštitu dobrobiti životinja i način vođenja registra odgajivačnica. Član 2 Ovaj pravilnik ne primjenjuje se na objekte u kojima se uzgaja manje od tri rasplodne ženke iste vrste životinja namijenjenih reprodukciji u komercijalne svrhe. Član 3 Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja: 1) kavez je prostor u kojem životinja u zavisnosti od fizičke i fiziološke potrebe vrste, može da boravi privremeno (odmaranje, spavanje) ili trajno; 2) korisna podna površina je podna površina koju životinje mogu nesmetano da koriste; 3) smještajni prostor su unutrašnje prostorije, odnosno prostori, uključujući i spoljašnje prostore, koji u zavisnosti od životinjske vrste mogu da budu za: a) ptice - kavezi/volijere, b) ribe - akvarijumi/bazeni, c) pse i mačke - kućice, prostori ili prostorije sa spoljašnjim prostorom, d) ostale sisare - kavezi/prostori/prostorije sa spoljašnjim prostorom, e) gmizavce - terarijumi/drugi prostori uređeni na odgovarajući način, f) ostale životinje - prostori, odnosno prostorije uređeni na odgovarajući način sa spoljašnjim prostorom. Član 4 Odgajivačnica treba da bude izgrađena i konstruisana na način kojim se obezbjeđuju optimalni uslovi života svojstveni životinjama koje su u njoj smještene. Odgajivačnica treba da bude konstruisana i održavana tako da se na najmanju moguću mjeru smanji rizik od povreda, prenošenja bolesti, krađe ili bježanja životinja ili ulaska neovlašćenih lica. Ako se odgajivačnica nalazi u naseljenom mjestu, treba da bude ograđena čvrstom ogradom koja onemogućava nekontrolisani ulazak i izlazak životinja i ljudi, povezana sa glavnim saobraćajnicama i obezbijeđena njena zvučna i vizuelna izolovanost od okoline. Član 5 Krug odgajivačnice treba da: 1) ima površinu koja obezbjeđuje funkcionalnost; 2) bude izolovan od okoline i ograđen ogradom visine od 2.0 m do 2.2 m, kako bi se spriječio nekontrolisani ulazak i izlazak ljudi i životinja; 3) ima ulaz. Ulaz u odgajivačnicu treba da bude kontrolisan i pod stalnim nadzorom i na ulazu treba da bude postavljena ploča sa nazivom objekta, adresom, brojem telefona i oznakom radnog vremena. Član 6 Unutar kruga odgajivačnice, treba da se nalazi prostorija za administraciju (poslovna administracija, evidencija), prostorija za boravak, odmor i ishranu lica koja rade u odgajivačnici i prostorija za presvlačenje lica koja rade u odgajivačnici (garderoba), prostorija ili prostor za pripremu hrane za životinje, prostorija ili prostor za pranje posuđa za hranu i vodu za životinje, prostorija ili prostor za skladištenje hrane za životinje i sanitarni čvor. Pored prostorija i prostora iz stava 1 ovog člana, odgajivačnica treba da ima i smeštajni prostor za životinje, izolator za oboljele i povrijeđene životinje i prostor za kupanje životinja. Član 7 Smještajni objekti, odnosno prostorije u kojima se drže životinje, treba da budu fizički odvojeni od drugih objekata, odnosno prostorija. Objekti, odnosno prostorije iz stava 1 ovog člana, treba da budu izgrađeni tako da: 1) u njima ima dovoljno prostora da se životinje mogu okrenuti, hodati, ustajati, sjesti i leći na način koji je u skladu sa fiziološkim potrebama životinje, a u odnosu na njenu rasu, pol i veličinu; 2) obezbjeđuju da se životinje održavaju čistim i suvim; 3) obezbjeđuju mikroklimatske uslove primjerene vrsti i kategoriji životinja i zaštitu od ekstremnih temperatura i nepovoljnih vremenskih uslova; 4) onemogućavaju da druge životinje uđu u odgajivačnicu; 5) omogućavaju nesmetani pregled i kontrolu životinja. Objekti, odnosno prostorije iz stava 1 ovog člana, treba da budu konstruisani, izgrađeni, održavani i korišćeni na način koji obezbjeđuje zaštitu životinja od ljudi i ljudi od životinja i sprječava bježanje životinja. Površine u odgajivačnici, treba da budu prilagođene vrsti životinja koje se tu odgajaju i treba da budu bez oštrih ivica i uglova koji mogu povrijediti životinje. Objekti, odnosno prostorije iz stava 1 ovog člana održavaju se tako što se sve površine koje dolaze u kontakt sa životinjama redovno čiste, peru i dezinfikuju. Član 8 Zidovi objekata, odnosno prostorija u kojima se drže životinje, treba da budu izgrađeni od odgovarajućeg građevinskog materijala, a u zavisnosti od vrste i kategorije životinja, treba da imaju odgovarajuću toplotnu izolaciju. Pod treba da: 1) bude izrađen od nepropusnog materijala koji se lako pere, čisti i dezinfikuje; 2) ima obezbijeđen drenažni sistem i pad ka odvodnom kanalu, odnosno poseban odvodni sistem za čist, a poseban za nečist dio; 3) bude izrađen tako da se zaštite ekstremiteti pasa i mačaka od povreda; 4) ima površinski sloj koji je otporan na vodu, urin, feces i dezinficijense, koji je ocjedit i brzo se suši, a prijatan je za kretanje i ležanje pasa i mačaka. Vrata, prozori, odnosno otvori za vazduh i svijetlo objekta iz stava 1 ovog člana, treba da imaju okvire zaštićene od rđe i da budu zaštićeni mrežama od ulaska grabljivica i insekata, ako je to primjenljivo obzirom na vrstu životinja. Član 9 Odgajivačnica u pogledu prostora za životinje, treba da ispunjava uslove kojima se životinjama naročito obezbjeđuje: 1) dovoljno prostrana površina za odmor i kretanje na kojoj životinja može udobno da leži, da stoji, da zauzima prirodne položaje tijela i da se kreće koliko je neophodno za dnevnu aktivnost; 2) dovoljna količina vode i hrane; 3) fizička, termička i psihološka udobnost; 4) uspostavljanje socijalnog kontakta sa drugim životinjama; 5) ispoljavanje svih oblika ponašanja karakterističnih za vrstu, osim ispoljavanja agresivnosti. Član 10 U smještajnom prostoru, treba da budu obezbijeđeni prostori za odvojeno držanje: 1) agresivnih životinja; 2) oboljelih životinja; 3) rasplodnih ženki sa okotom; 4) štenadi mlađih od četiri meseca, osim držanja sa ženkom koja ih hrani. Član 11 Kapacitet smještajnog prostora, treba da odgovara veličini i broju smještenih životinja. Smještajni prostor za sve životinje, treba da bude izrađen i konstruisan tako da se na najmanju moguću mjeru smanji rizik od povreda, oboljenja ili bjekstva životinja. Površine kaveza, akvarijuma, kućice, terarija i drugih smještajnih prostora s obzirom na vrstu životinje, treba da budu izrađeni od netoksičnog materijala koji se lako pere, čisti i dezinfikuje. Korisna podna površina objekta, odnosno smještajnog prostora, treba da odgovara vrsti, kategoriji, veličini i broju životinja koje su u njima smještene i treba da ima odgovarajući ispust u skladu sa potrebama životinje koja je tu smještena. Dimenzije smještajnog prostora za životinje date su u Prilogu, koji je sastavni dio ovog pravilnika. Član 12 U odgajivačnici se preduzimaju sve potrebne mjere, kako životinje ne bi mogle da pobjegnu iz objekta, a bezbijednosni sistemi koji se koriste, treba da omogućavaju licima koja rade u odgajivačnici slobodan pristup životinjama, kao i izlaz u slučaju nužde. Odgajivačnica treba da ima obezbijeđenu odgovarajuću protivpožarnu opremu, postavljenu na lako dostupnom mjestu. Član 13 Smještajni prostor i ispusti za životinje čiste se najmanje jednom dnevno, a po potrebi i češće, kako bi se životinje osjećale udobno. Urin, feces, ekskreti i ostaci hrane svakodnevno se uklanjaju. Pojilice i hranilice, mehanički se čiste i peru najmanje jednom dnevno. Dezinfekcija smeštajnih prostorija za životinje obavlja se redovno, a uvijek kada životinja napušta odgajivačnicu i na njeno mjesto dolazi nova životinja. Član 14 Unutar kruga odgajivačnice obavlja se redovna deratizacija, najmanje dva puta godišnje, a po potrebi i češće. Dezinsekcija odgajivačnice obavlja se tokom razdoblja aktivnosti insekata i to najmanje jednom mjesečno, a u ostalom dijelu godine po potrebi. Član 15 U odgajivačnici, treba da bude obezbijeđena prostirka koja odgovara životinjama koje su u njoj smještene. Prostirka za pse treba da bude meka, dobrih adsorbentnih i termoizolacijskih osobina, koja ne šteti organima za varenje pasa ukoliko griženjem i žvakanjem dospe u unutrašnjost organizma. Prostirka može da bude od starog papira, pijeska ili gume, koja se lako dezinfikuje i treba da se redovno mijenja i održava čistom i suvom. Mačkama treba da se obezbijedi dovoljno količine prostirke koja se redovno mijenja i koja ne smije da bude štetna za mačke. Kunićima, zamorcima i miševima, treba da se obezbijedi mekana prostirka koja se mijenja svaki dan. Član 16 Odgajivačnica treba da bude snabdjevena dovoljnom količinom vode odgovarajućeg kvaliteta za napajanje životinja, kao i dovoljnom količinom vode za sprovođenje veterinarsko-sanitarnih mjera u odgajivačnici, održavanje higijene radnika i uređajem za protivpožarnu zaštitu. Član 17 Osvjetljenje u objektima, odnosno prostorijama po trajanju i intenzitetu, treba da bude što sličnije spoljašnjem svijetlu, a po potrebi, radi pregleda životinja i čišćenja površina u objektu, treba da bude obezbijeđeno vještačko osvjetljenje. U prostorijama u kojima se nalaze reptili, treba da budu obezbijeđeni fotoperiodi u trajanju od osam sati i u tom periodu se koriste sijalice za zagrijavanje koje su prebojene u crveno ili plavo tako da se ovim životinjama tokom dana obezbijedi mrak. U prostorijama u kojima se nalaze ženke sa štenadima starosti do 14 dana tokom noći, treba da bude obezbijeđeno osvjetljenje niskog intenziteta. Za albino životinje potrebno je obezbediti 50% manje svjetlosti nego za životinje standardne pigmentacije. Član 18 U odgajivačnicama treba da bude obezbijeđena odgovarajuća prirodna ili vještačka ventilacija, kako bi se spriječila pojava vlage i neprijatnih mirisa. Ako su smještajni objekti potpuno zatvorenog tipa, ventilacioni sistem treba da bude takav da se obezbjeđuje: 1) 8 do 12 izmjena vazduha/čas u objektima za smještaj pasa; 2) najmanje 12 do 15 izmjena vazduha/čas u objektima za smještaj mačaka, tako da sve smeštajne jedinice za mačke treba da budu napravljene od žičane mreže. U odgajivačnici u kojoj se pored drugih životinja uzgajaju i ptice treba da se obezbijedi odvojeni prostor za ptice sa ventilacionim sistemom, radi otklanjanja perja, peruti i prašine. Ventilacioni sistem treba da bude povezan sa alarmnim sistemom koji upozorava na kvar na ventilacionom sistemu, u slučaju da do kvara dođe. Član 19 Životinje u odgajivačnici, treba da budu zaštićene od ekstremnih temperatura, a temperatura okoline treba da se kontroliše kako bi se stres životinja smanjio na minimum. Temperatura u prostoriji u kojoj se drže psi održava se u rasponu od 15 do 27°C. Temperatura u prostoriji u kojoj se drže štenad mlađa od 14 dana treba da bude od 26 do 28°C, a temperatura u prostoriji u kojoj se drže bolesne i povređene životinje (izolator) ili štenad i mačići trba da bude od 22 do 24°C. U kavezima sa reptilima svakodnevno treba da se održava temperatura u rasponu od 20 do 33°C. Član 20 Životinjama treba da se obezbijedi hrana u dovoljnoj količini, koja je čista, zdrava i ukusna. Ishrana treba da bude prilagođena vrsti, starosti i kondiciji životinje. Sve odrasle životinje, osim reptila, treba da se hrane najmanje jednom dnevno. Štenad i mačići starosti od 6 do 12 nedjelja, treba hraniti tri puta dnevno, a ako su starosti od 12 nedjelja do 12 meseci dva puta dnevno. Skotnim ženkama i ženkama u laktaciji, treba da se obezbijedi dnevna količina hrane dva puta veća od normalnih potreba. Sve životinje treba da imaju pristup vodi za piće u svako vrijeme. Član 21 Registar odgajivačnica vodi se u pisanoj i elektronskoj formi. Registar iz stava 1 ovog člana vodi se na Obrascu koji je sastavni dio ovog pravilnika. Član 22 Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom listu Crne Gore". Broj: 011-13/15-3 Podgorica, 27. aprila 2015. godine Ministar, prof. dr Petar Ivanović, s.r. Prilog DIMENZIJE SMJEŠTAJNOG PROSTORA ZA ŽIVOTINJE 1. PROSTORA ZA UZGAJANJE PASA Veličina psa (visina u grebenu) (cm) Veličina kućice (širina x dubina x visina) (cm) do 55 100 x 60 x 55 od 56 do 65 150 x 100 x 70 od 65 i više 170-180 x 120 x 85 2. Najmanje veličine ispusta za pse Veličina ispusta zavisi od načina držanja pasa. pojedinačno držanje: Visina psa u grebenu (cm) Površina ispusta (m2) do 40 5 41-55 6 56-65 7 preko 65 8 grupno držanje: Broj pasa u objektu Najmanja površina za pse visine do 55 cm (m2) Najmanja površina za pse visine 55 - 65 cm (m2) Najmanja površina za pse više od 65 cm (m2) 2 8 10 12 3 10 13 15 4 12 15 18 5 14 18 20 Ako se u zajedničkom ispustu nalazi vise od pet pasa, potrebno je da se svakom sljedećem psu obezbijedi dodatna površina od 2 m2. Najmanje jedna trećina ispusta mora da bude natkrivena i zaštićena od nepovoljnih vremenskih prilika, a površina ispusta treba da bude dobro drenirana i pokrivena materijalom koji se lako čisti i dezinfikuje. U objektu u kome se drže psi ograda treba da bude visoka najmanje 1,8 m sa nagibom na vrhu prema unutra od cca 45° i treba da bude potpuno natkrivena. Psi se mogu držati u kavezu ograničeni vremenski period predviđen za spavanje i odmaranje koji ne može da bude duži od osam sati tokom dana. Psi ne smiju da se drže u kavezima na sprat. Ako se pas drži u kavezu, kavez treba da bude odgovarajuće veličine kako bi pas u njemu mogao nesmetano da legne i da se ispruži cijelom dužinom, koja se mjeri od vrha nosa pri ispruženoj glavi do korjena repa, ustane, stoji u normalnoj poziciji i okrene se oko svoje ose. 2. PROSTOR ZA UZGAJANJE MAČAKA Pol Najmanja površina prostora (m2) Najmanja visina prostora (m) Površina zaštićena od nepovoljnih vremenskih prilika (m2) mužjak 6 1,8 2 ženka 5 1,8 2 Za svaku novu ženku prostor se povećava za 1 m2. Mačke mogu da se drže u kavezu ograničeni vremenski period predviđen za spavanje i odmaranje koji ne smije da bude duži od osam sati tokom dana. 3. PROSTOR ZA UZGAJANJE PITOMIH VRSTA - LAT MUSTELA PUTORIUS FURO (DOMAĆI TVOR, BELI TVOR, AFRIČKI TVOR, AMERIČKI TVOR, PITOMI TVOR, FERETE) Za uzgoj tvorova u objektima posebno namijenjenim za uzgoj svakoj životinji treba da se obezbijedi prostor od najmanje 2 m dužine, 1 m širine i 1 m visine. Ako se tvor drži u kavezu, kavez treba da bude najmanje 80 cm dugačak, 60 cm širok i 60 cm visok, a za svakog dodatnog tvora potrebno je da se obezbijedi dodatna površina od 3000 cm2. Tvor može da se drži u kavezu samo ako mu se obezbijedi razgibavanje izvan kaveza u trajanju od najmanje tri sata dnevno. Pod u kavezu ne može da bude izrađen od mreže ili konstruisan na način koji može da uzrokuje patnju i povrede životinje. Kako bi se spriječio bjeg životinja iz spoljašnjeg objekta, pod treba da bude od betona, a ograda u ispustu treba da ima temelje od betona minimalno 60 cm dubine i treba da bude naslonjen na ivice objekta. Prostor za spavanje treba da bude izdignut od tla i da zauzima najmanje jednu trećinu površine poda objekta. U odvojenom dijelu objekta ili posebnom kavezu treba da se obezbijedi prostor za leglo, odnosno gnijezdo u obliku drvene kućice ili kutije, tako da je zaštićeno od pogleda, grabljivica, ostalih tvorova i loših vremenskih prilika. Gnijezdo treba da bude najmanje 30 cm visoko i 30 cm dugačko, a kao prostirka se koristi slama, sijeno, papir, komadići platna od prirodnih materijala. 4. PROSTOR ZA UZGAJANJE PTICA 1) Uslovi za držanje ptica u volijerama Volijera treba da se sastoji od unutrašnjeg i spoljašnjeg prostora. Volijera treba da bude izgrađena na način da zaštiti ptice od nepovoljnih vremenskih prilika, spoljašnjih uticaja, da spriječi ulazak drugih životinja, grabljivica i glodara i spriječi bjeg ptica. U unutrašnjem dijelu volijere treba da se obezbijede drvene prečke za stajanje ptica, različitih debljina kako bi se izbjegle povrede nogu, kao i odgovarajuća gnijezda ili mjesta za svijanje gnijezda i materijal za njih. 2) Uslovi za držanje ptica u kavezima Pojedine vrste ptica mogu da se uzgajaju u pojedinačnim kavezima u kojima se drže u parovima tokom ležanja na jajima i othranjivanja mladih. 3) Minimalna površina i visina kaveza, odnosno volijere: Vrsta životinje Najmanja korisna podna površina (cm2) Najmanja visina prostora (cm) Broj životinja po površini Površina i visina po svakoj sledećoj dodanoj životinji u jatu (m2/m) australijska zebrasta zeba 1000 35 par s leglom 0,1/2 kanarinac 1200 35 ženka s leglom papagaj tigrica 1200 40 par s leglom 0,1/2 papagaj nimfa 2500 50 par s leglom 0,2/2 golub ukrasni 2000 40 par s leglom 0,15/2 golub letač 10 000 200 par s leglom 0,3/2 ukrasna živina 10 000 100 par s leglom 0,4/1 vodena ukrasna živina* 10 000 100 par s leglom 0,4/1,5 * Za vodene ptice treba dodatno da se obezbijedi vodena površina od 0,2 m2 po životinji 5. PROSTOR ZA UZGAJANJE GLODARA Glodari namenjeni za uzgoj se drže u metalnim kavezima ili staklenim terarijumima odgovarajuće veličine, u zavisnosti od broja životinja. Kavezi treba da se drže u čvrstom i toplotno izolovanom objektu, odnosno smještajnom prostoru koji obezbjeđuje optimalnu temperaturu i sprječava bjeg glodara, odnosno ulazak drugih životinja i grabljivica. Glodare koji žive u porodicama (miševi, pacovi, zamorčići, činčile, neke vrste vjeverica i sl.) treba držati zajedno prije polne zrelosti, kako bi uspostavile hijerarhiju i kako bi se izbjegle borbe za položaj u porodici. Ostale glodare koji žive u parovima ili samostalno (hrčci, kunići, leminzi i si.) treba držati zajedno prije polne zrelosti, kako bi se budući partneri upoznali i sparili. Vrsta životinje Minimalna korisna podna površina (cm2) Minimalna visina prostora (cm) Broj životinja po površini Površina po svakoj sledećoj dodatoj životinji (cm2) miš 200 12 par s leglom 150 pacov 900 18 par s leglom 400 hrčak 600 15 ženka ili par s leglom samo mladi 100 gerbil 600 18 par s leglom samo mladi 120 zamorac morsko prase 1500 23 par s leglom 800 mini kunić težine do 1,8 kg 2500 30 ženka s leglom samo mladi 600 činčila 2000 40 ženka s leglom samo mladi 400 vjeverica 20 000 2000 par s leglom 5000 Za vrste glodara koji nijesu navedeni u ovoj tabeli, uslovi navedeni u tabeli se primjenjuju u skladu sa veličinom životinje. 6. PROSTOR ZA UZGAJANJE RIBA Ribe se drže u odgovarajućim akvarijumima opremljenim filterima, grijačima i osvjetljenjem, u skladu sa potrebama svake pojedinačne vrste riba. Na svaki centimetar dužine ribe neophodno je da se obezbijedi 5 l vode, odnosno zapremine prostora. Ribe namenjene za priplod treba prije polne zrelosti da formiraju jata radi lakšeg prihvatanja i prilagođavanja. Ishrana priplodnih životinja treba da bude pojačana, odnosno kod nekih vrsta promijenjena, u zavisnosti od potreba svake pojedinačne vrste riba. 7. PROSTOR ZA UZGAJANJE GMIZAVACA I VODOZEMACA Gmizavci i vodozemci treba da se drže u odgovarajućim terarijumima izrađenim od stakla ili posebne plastike i nerđajuće mreže, čime se sprječava bijeg životinja. Veličina terarijuma, posebno za zmije i guštere, određuje se tako da zbir jedne dužine i širine terarijuma odgovara maksimalnoj dužini odrasle životinje. Svakoj životinji treba da se obezbijedi prostor veličine u kojem može da legne, odnosno ustane u svojoj prirodnoj poziciji, da se nesmetano okrene, kreće, hrani, sakriva i njeguje. Gmizavcima i vodozemcima treba da se obezbijede mikroklimatski uslovi u skladu sa staništem iz koga potiču i to: za tropska staništa treba da se obezbijedi visoka vlaga i temperatura, za pustinjska staništa treba da se obezbijedi visoka temperatura i niska vlažnost, za umjerena staništa treba da se obezbijedi dodatno osvjetljenje ako se životinje drže u zatvorenim prostorima. Gmizavcima i vodozemcima kojima je prirodno stanište i u vodi i na kopnu, u terarijumu treba da bude obezbijeđeno dovoljno vode, kako bi im se omogućilo nesmetano plivanje, kao i lako dostupna suva površina na koju mogu da izađu. Obrazac REGISTAR ODGAJIVAČNICA 1. Naziv adresa i kontakt (broj telefona, mejl adresa) odgajivačnice 2. Podaci o odgovornom licu 3. Vrsta životinje koja se nalazi u odgajivačnici 4. Kapacitet smještajnog prostora 5. datum izdavanja rješenja 6. broj rješenja 7. napomene (ako ih ima) 8. datum prestanka rada odgajivačnice