Regulation on contents of the safety data sheet for chemicals

244. Na osnovu člana 16 stav 5 Zakona o hemikali jama („Službeni list CG“, broj 18/12) , Ministarstvo održivog razvoja i turizma uz saglasnost Ministarstva zdravlja donijelo je P R AV I LN IK O SADRŽAJU BEZBJEDNOSNOG LISTA ZA HEMIKALIJE Predmet Član 1 Ovim pravilnikom propisuje se bliži sadržaj bezbjednosnog lista koji prati opasne hemikalije, hemikalije koje sadrže supstance identifikovane kao perzistentne bioakumulativne - toksične i koje izazivaju visoku zabrinutost i hemikalije koje se stavljaju u promet. Sadržaj bezbjednosnog lista Član 2 Bezbjednosni list pored podataka utvrđenih članom 16 stav 2 Zakona o hemikalijama sadrži i podatke o: 1) identifikaciji hemikali je i licu koje stavlja hemikaliju u promet; 2) identifikaciji opasnosti hemikali je; 3) sastavu proizvoda; 4) mjerama prve pomoći; 5) mjerama za zaštitu od požara; 6) mjerama u slučaju hemijskog akcidenta; 7) rukovanju i skladištenju hemikalija; 8) kontroli izloženosti i ličnoj zaštiti; 9) fizičkim i hemijskim svojstvima hemikalije; 10) reaktivnosti i stabilnosti; 11) toksikološkim svojstvima; 12) ekotoksikološkim svojstvima; 13) tretmanu i odlaganju otpada; 14) transportu; i 15) druge podatke. Bezbjednosni list treba da sadrži datum izdavanja, a ukoliko je došlo do izmjene podataka u bezbjednosnom listu na izmijenjenom listu stavlja se oznaka "revidiran" i datum kad su promjene unešene. Sve stranice bezbjednosnog lista, uključujući i anekse, treba da budu numerisane i da imaju oznaku ukupnog broja strana. Bezbjednosni list za dvije ili više hemikalija Član 3 Ako bezbjednosni list sadrži podatke koji su u potpunosti odgovarajući za dvije ili više hemikalija, za te hemikalije dostavlja se jedan bezbjednosni list, pod uslovom da se u bezbjednosnom listu navode podaci o identifikaciji svih hemikalija u skladu sa članom 5 ovog pravilnika. U bezbjednosnom listu se ne koriste navodi koji ukazuju da hemikalija nije opasna, kao i navodi koji ne odgovaraju klasifikaciji hemikalije (npr. može biti opasan, nema efekata na zdravlje, bezbjedan za većinu načina korišćenja, bezopasan). 1. Identifikacija hemikalije i podaci o licu koje stavlja hemikaliju u promet Član 4 Podaci o identifikaciji hemikalije i licu koje stavlja hemikaliju u promet treba da sadrže informacije koje se odnose na: 1) identifikaciju hemikalije; 2) upotrebu hemikalije; 3) podatke o dobavljaču; i 4) podatke o telefonu za hitne slučajeve. Identifikacija hemikalije Član 5 Za identifikaciju hemikalije u bezbjednosnom listu se koristi naziv hemikalije identičan nazivu koji je naveden na etiketi pojedinačnog pakovanja u skladu sa propisom kojim se uređuje klasifikacija, pakovanje i označavanje hemikalija. Ako se hemikalija registruje u skladu sa propisima EU, naziv hemikali je mora da odgovara registrovanom nazivu sa navođenjem broja registracije. Pored podataka iz st. 1 i 2 ovog člana mogu se navesti i drugi nazivi kojima se hemikalija obilježava (npr. alternativni naziv, broj, šifra proizvoda koju je dodijelio proizvođač i sl.). Upotreba hemikalije Član 6 Podaci o upotrebi hemikalije sadrže sve poznate upotrebe hemikali je (npr. antioksidans, usporivač plamena i sl.). Ukoliko postoji više mogućnosti upotrebe, navode se samo najvažnije, odnosno uobičajene upotrebe sa kratkim opisom djelovanja, kao i načini korišćenja hemikalije koje dobavljač ne preporučuje i razloge zbog kojih se ne preporučuje. Podaci o dobavljaču Član 7 Podaci o dobavljaču su: 1) naziv i sjedište dobavljača; 2) naziv proizvođača, uvoznika, distributera ili krajnjeg korisnika; 3) broj telefona; 4) elektronska adresa lica zaduženog za bezbjednosni list. Podaci o broju telefona za hitne slučajeve Član 8 Podaci koji se odnose na broj telefona za hitne slučajeve treba da sadrže i podatke o nadležnim službama, ustanovama ili institucijama koje mogu pružiti informacije u hitnim slučajevima, prilikom trovanja ili hemijskog akcidenta. Ako je broj telefona iz stava 1 ovog člana dostupan samo u toku radnog vremena, naznačava se vrijeme u kojem je telefonski broj dostupan (npr. 24 sata dnevno, ili samo u toku radnog vremena i sl.). 2. Identifikacija opasnosti hemikalije Član 9 Podaci o identifikaciji opasnosti hemikalije odnose se na: 1) klasifikaciju hemikalije; 2) elemente obilježavanja; i 3) ostale opasnosti. Klasifikacija hemikalije Član 10 Podaci o klasifikaciji hemikalije navode se u skladu sa propisom kojim se uređuje klasifikacija, pakovanje i označavanje hemikalija, i najvažniji štetni fizičko-hemijski efekti i štetni efekti koje hemikali ja može imati na zdravlje i život ljudi i životnu sredinu. Elementi obilježavanja hemikalije Član 11 Elementi obilježavanja hemikalija sadrže: grafički prikaz (piktogram), znak opasnosti, pisano upozorenje, oznake rizika i oznake bezbjednosti, a koje moraju biti identične oznakama koje su navedene na etiketi. Ostale opasnosti Član 12 Ostale opasnosti obuhvataju podatke o svojstvima hemikali je koja mogu doprinijeti opštoj opasnosti, i to: 1) da li hemikalija ispunjava kriterijume za identifikaciju kao perzistentna bioakumulativna - toksična (u daljem tekstu: PBT), ili veoma perzistentna - veoma bioakumulativna (u daljem tekstu: vPvB); 2) podatke o drugim štetnim efektima na zdravlje ljudi, kao što su: formiranje zagađivača vazduha u toku očvršćivanja ili obrade, prašenje, opasnost od eksplozivne prašine, unakrsna senzibilizacija, gušenje, smrzavanje, visoka sposobnost razvijanja mirisa ili ukusa; 3) podatke o efektima na životnu sredinu kao što su: opasnost po zemljišne organizme, mogućnost formiranja fotohemijskog ozona. 3. Podaci o sastavu proizvoda Član 13 Podaci o sastavu proizvoda sadrže: 1) podatke o sastojcima supstance; i 2) podatke o sastojcima smješe. Sastojci supstance Član 14 Podaci o sastojcima supstance obuhvataju: hemijski identitet glavnog sastojka hemikalije, i to najmanje identifikator proizvoda za hemikaliju ili podatak iz člana 5 stav 3 ovog pravilnika. Pored podataka iz stava 1 ovog člana navodi se i hemijski identitet nečistoće, aditiva za stabilnost ili pojedinačnog sastojka koji nije glavni sastojak supstance, a koji je klasifikovan i doprinosi klasifikaciji supstance, i to: 1) naziv i svojstva proizvoda u skladu sa propisom kojim se uređuje klasifikacija, pakovanje i označavanje; 2) druge nazive (npr. uobičajeni naziv, trgovačko ime, skraćenica) i li identifikacioni broj, ukoliko identifikator proizvoda nije dostupan. Pored podataka o sastojcima supstance iz st. 1 i 2 ovog člana mogu se navesti i podaci o ostalim sastojcima supstance. Podaci o sastojcima smješe Član 15 Podaci o sastojcima smješe sadrže: naziv i svojstva proizvoda, koncentraciju ili opseg koncentracije i klasifikaciju za supstance iz člana 16 ili člana 17, odnosno iz člana 18 ili člana 19 ovog pravilnika u zavisnosti od klasifikacije smješe. Pored podataka iz stava 1 ovog člana mogu se navesti i podaci o svim supstancama u smješi, uključujući i supstance koje ne ispunjavaju kriterijume za klasifikaciju. Koncentracije supstanci u smješi navode se na jedan od sljedećih načina: 1) tačan maseni ili zapreminski procenat u opadajućem redosljedu, ukoliko je to tehnički moguće; 2) opseg koncentracije (maseni ili zapreminski procenat) u opadajućem redosljedu, ukoliko je to tehnički moguće. Kada se navodi opseg koncentracije u procentima, za supstance koje predstavljaju opasnost po zdravlje i život ljudi i li životnu sredinu navode se efekti najveće koncentracije svakog od sastojaka, kao i alternativni naziv. Ako je za supstancu odobrena upotreba alternativnog hemijskog naziva navodi se taj naziv. Opasne smješe Član 16 Kada je smješa klasifikovana kao opasna navode se sve supstance sadržane u toj smješi i njihove koncentracije ili opseg koncentracija, i to: 1) supstance koje su klasifikovane kao opasne po život i zdravlje ljudi ili životnu sredinu, ako je njihova koncentracija u smješi jednaka ili veća od graničnih koncentracija ili graničnih vrijednosti datih u propisima kojima se uređuje klasifikacija, pakovanje i označavanje hemikalija i određenog proizvoda; 2) supstance koje nijesu obuhvaćene u tački 1 ovog stava, a za koje su propisane granične vrijednosti izloženosti na radnom mjestu; 3) supstance koje su identifikovane kao perzistentne, bioakumulativne i toksične supstance (PBT) i li veoma perzistentne i veoma bioakumulativne supstance (vPvB) ili druge supstance koje ispunjavaju kriterijume za identifikaciju kao supstance koje izazivaju zabrinutost, ako je koncentracija pojedinačne supstance jednaka ili veća od 0,1 %. Smješa koja nije klasifikovana kao opasna Član 17 Kada smješa nije klasifikovana kao opasna navode se supstance i njihove koncentracije, odnosno obim koncentracija, koje su sadržane u smješi, i to u pojedinačnoj koncentraciji jednakoj ili većoj od: 1) 1 % masenog udjela za negasovite smješe, osnosno 0,2 % zapreminskog udjela za gasovite smješe, ako te supstance predstavljaju opasnost po život i zdravlje ljudi ili životnu sredinu, ili su za te supstance propisane granične vrijednosti izloženosti na radnom mjestu; 2) 0,1 % masenog udijela za supstance koje su identifikovane kao PBT, vPvB ili supstance koje ispunjavaju kriterijume da budu identifikovane kao supstance koje izazivaju zabrinutost. Supstance koje su klasifikovane kao opasne Član 18 Za supstance koje su klasifikovane kao opasne navode se podaci o klasifikaciji, uključujući klase opasnosti i oznake rizika. Pored podataka iz stava 1 ovog člana navode se i pisana upozorenja o opasnosti. Za supstance koje nijesu klasifikovane kao opasne navodi se razlog zbog koga su navedene (npr."supstanca klasifikovana kao PBT" ili "supstanca za koju su propisane granične vrijednosti na radnom mjestu"). Pored podataka iz čl. 13 do 17 ovog pravilnika navodi se naziv supstance, EC broj, CAЅ broj i hemijski naziv prema IUPAC nomenklaturi. Ako je za supstancu odobrena upotreba alternativnog hemijskog naziva navodi se taj naziv. 4. Mjere prve pomoći Član 19 Podaci o mjerama prve pomoći obuhvataju: 1) opis mjera prve pomoći sa mjerama za sve puteve izlaganja (udisanjem, u kontaktu sa kožom ili očima ili oralno); 2) najvažnije simptome i efekte, akutne i odložene; i 3) hitnu medicinsku pomoć i poseban tretman. Pored podataka iz stava 1 ovog člana navode se i preporuke: 1) ukoliko dođe do izloženosti hemikalijama da li je neophodna hitna medicinska pomoć i da li se mogu očekivati odloženi efekti nakon izlaganja; 2) o premještanju izloženog lica na svjež vazduh; 3) o uklanjanju i podešavanju odjeće i obuće; 4) o opremi za ličnu zaštitu za lica koja pružaju prvu pomoć ; i 5) o sredstvima za pružanje pomoći na licu mjesta. 5. Mjere za zaštitu od požara Član 20 Mjere za zaštitu od požara obuhvataju način gašenja vatre, ako supstanca izazove požar ili ako požar izbije u njihovoj blizini, i to: 1) odgovarajuća sredstva koja se mogu upotrebljavati prilikom gašenja požara; 2) sredstva za gašenje koja se ne smiju koristiti iz bezbjednosnih razloga; 3) posebne opasnosti u slučaju izlaganja samoj hemikali ji produktima sagorijevanja i gasovima koji se razvijaju usljed požara i protivpožarne mjere; 4) posebne mjere za gašenje požara; i 5) posebnu zaštitnu opremu za vatrogasce (čizme, odijela, rukavice, zaštita za oči itd.) 6. Mjere u slučaju hemijskog akcidenta Član 21 U zavisnosti od svojstava hemikalije, u slučaju hemijskog akcidenta nastalog ispuštanjem hemikalije navode se podaci o: 1) mjerama opreza kao što su: uklanjanje izvora zapaljenja, osiguravanje dovoljnog provjetravanja s ciljem zaš tite organa za disanje, kontrole stvaranja prašine, sprječavanje dodira sa kožom i očima; 2) mjerama zaštite životne sredine kao što su: udaljenost od kanalizacionih odvoda, površinskih i podzemnih voda, zemljišta; 3) mjerama za sprječavanje širenja i sanaciju kao što su: upotreba apsorbujućeg materijala (pijesak, sredstvo za vezivanje kiseline, piljevina i dr.), eliminacija gasova ili fine prašine vodom, razblaženje vodom. Pored podataka iz stava 1 ovog člana navode se i pisana upozorenja "ne koristiti, neutralizovati pomoću…". Ukoliko se postupci za spriječavanje širenja i sanaciju akcidenta u slučaju manjih i većih izlivanja hemikalija međusobno razlikuju ti postupci se navode posebno. 7. Rukovanje i skladištenje hemikalija Član 22 Informacije o načinu rukovanja, upotrebe i skladištenja hemikalija se odnose na zaštitu zdravlja i života ljudi, bezbjednosti onih koji rukuju hemikalijom i zaštitu životne sredine sa scenari jima izloženosti. Informacije o načinu rukovanja treba da sadrže uputstva za: 1) bezbjedno rukovanje hemikalijom (mjere za sprječavanje širenja, mjere za prevenciju izbijanja požara i prevenciju stvaranja aerosola i prašine); 2) rukovanje nekompatibilnim hemikalijama i smanjenje oslobađanja hemikalije u životnu sredinu (npr. sprječavanje izlivanja hemikali je i držanje dalje od odvodnih cijevi); 3) posebne zahtjeve i pravila koja se odnose na hemikaliju (zabranjeni i preporučeni postupci i oprema). Uz navedene mjere iz stava 2 ovog člana, potrebno je navesti i kratak opis tih mjera. Skladištenje hemikalija Član 23 Informacije o načinu za bezbjedno skladištenje treba da budu u skladu sa fizičko hemijskim svojstvima hemikalije i da sadrže uputstva: 1) o upravljanju rizicima u vezi sa: eksplozivnom atmosferom; uslovima u kojima nastaje korozija; opasnostima od paljenja; nekompatibilnim hemikalijama; isparljivošću; potencijalnim izvorima paljenja – uključujući električnu opremu; 2) o efektima vremenskih uslova, vazdušnog pritiska, temperature, sunčeve svjetlosti, vlažnosti, vibracija; 3) o održavanju stabilnosti hemikalije upotrebom stabilizatora i antioksidanata; 4) koja se odnose na: ventilaciju, posebnu konstrukciju prostorije ili rezervoara za skladištenje uključujući vatrootporne (retencione) zidove i ventilaciju, ograničenje količine hemikalije za date uslove skladištenja, ukoliko je značajno, kao i kompatibilnost pakovanja. 8. Kontrola izloženosti i lična zaštita Član 24 Podaci o kontroli izloženosti odnose se na: 1) parametre kontrole izloženosti; i 2) kontrolu izloženosti i ličnu zaštitu. Parametri kontrole izloženosti Član 25 Parametri kontrole izloženosti sadrže podatke o graničnoj vrijednosti izloženosti za supstancu ili za svaku od sups tanci u smješi i to: granične vrijednosti izloženosti na radnom mjestu i biološke granične vri jednosti, granične vrijednosti izlaganja za državu u kojoj se hemikalija stavlja u promet, sa postupcima praćenja. Ako pri korišćenju hemikalije u skladu sa namjenom nastaju zagađivači vazduha, navode se i odgovarajuće granične vrijednosti izloženosti na radnom mjestu odnosno biološke granične vrijednosti za te zagađivače. Za supstancu za koju je sačinjen izvještaj o bezbjednosti hemikalije ili je određena vrijednost izvedene doze bez efekta (u daljem tekstu: DNEL vrijednost) ili koncentracija za koju se predviđa da nema efekat na životnu sredinu (u daljem tekstu: PNEC vrijednost), navode se i DNEL vrijednost i PNEC vrijednost za scenarija izloženosti iz izvještaja o bezbjednosti hemikalije. Granične vrijednosti izloženosti hemikalijama navode se u skladu sa identifikacijom hemikalije. Kontrola izloženosti i lična zaštita Član 26 Kontrola izloženosti i lična zaštita sadrže potrebne mjere za upravljanje rizikom koje se preduzimaju prilikom upotrebe hemikalije kako bi se smanjila izloženost zaposlenih i životne sredine hemikalijama. Podaci o ličnoj zaštiti obuhvataju: sredstva i opremu koja se koristi za ličnu zaštitu na radu i koja mora biti u skladu sa odgovarajućim higijenskim mjerama na radnom mjestu, uključujući tehničku kontrolu, venti laciju i izolaciju. Podaci o opremi iz stava 2 ovog člana sadrže informacije za: 1) zaštitu očiju i lica - na osnovu opasnosti od hemikalije i mogućnosti kontakta sa njom sa vrstama opreme za zaštitu očiju i lica (npr. zaštitne naočare, zaštitna maska, zaštitna maska za lice); 2) zaštitu kože, i to: zaštitu ruku - na osnovu opasnosti od hemikalije i mogućnosti kontakta sa njom, uzimajući u obzir veličinu i trajanje dermalne izloženosti, sa vrstama rukavica koje treba nositi pri rukovanju hemikalijom, uključujući vrstu materijala i njegovu debljinu, kao i uobičajeno ili najmanje vrijeme probijanja materi jala od kojeg su rukavice, i druge dodatne mjere zaštite ruku; zaštitu drugih djelova tijela - na osnovu opasnosti od hemikalije i mogućnosti kontakta sa njom sa vrstama i kvalitetom zaštitne opreme (npr. podlaktice, čizme i odijela), i dodatne mjere zaštite kože i specifične mjere higijene; 3) zaštitu disajnih organa - na osnovu opasnosti od hemikalije i mogućnosti izlaganja, za gasove, pare, maglu ili prašinu sa vrstama zaštitne opreme koja se koristi, uključujući respiratore sa prečišćavanjem vazduha, odgovarajući element za prečišćavanje (kaseta ili cilindar), odgovarajuće filtere za čestice i odgovarajuće maske ili nezavisan aparat za disanje; 4) zaštita od termičkih opasnosti sa zaštitnom opremom koja se nosi pri kontaktu sa materijalima koji predstavljaju termičku opasnost, a naročito podaci o izradi ove opreme. 9. Fizička i hemijska svojstva Član 27 Fizičko-hemijska svojstva hemikalije sadrži podatke o: 1) izgledu - agregatno stanje (gasovito, tečno i čvrsto sa odgovarajućim bezbjednosnim podacima o granulometriji i specifičnoj površini ako ti podaci nijesu naznačeni na drugom mjestu u bezbjednosnom listu) i boji hemikalije kakva se stavlja u promet; 2) mirisu - navodi se kratak opis mirisa ako ga hemikalija ima; 3) pH vrijednosti hemikalije u stanju u kojem se stavlja u promet ili pH vrijednosti vodenog rastvora, kada se mora navesti i podatak o koncentraciji; 4) tački topljenja /mržnjenja; 5) početnoj tački ključanja i opsegu ključanja; 6) tački paljenja; 7) zapaljivosti (čvrsto, gasovito); 8) gornjoj / donjoj granici zapaljivosti ili eksplozivnosti; 9) naponu pare; 10) gustini pare; 11) relativnoj gustini; 12) rastvorljivosti; 13) rastvorljivosti u vodi; 14) koeficijentu raspodjele u sistemu n-oktanol/voda; 15) temperaturi samopaljenja; 16) temperaturi razlaganja; 17) viskozitetu; 18) eksplozivnim svojstvima; 19) oksidujućim svojstvima. Prilikom navođenja podataka iz stava 1 ovog člana navode se i primijenjene metode ispitivanja svojstava hemikalija i specifikacija odgovarajućih mjernih jedinica i/ili referentnih uslova. Pored podataka iz stava 1 ovog člana navode se i podaci koji se odnose na bezbjednost, prilikom miješanja sa drugim hemikali jama, rastvorljivost u mastima uz navođenje rastvarača (ulje), provodljivost, tačka topljenja (raspon), vrsta gasova. 10. Reaktivnost i stabilnost Član 28 Reaktivnost i stabilnost hemikalije sadrže informacije koje se odnose na: 1) reaktivnost; 2) hemijsku stabilnost; 3) mogućnost nastanka opasnih reakcija; 4) uslove koje treba izbegavati; 5) nekompatibilnost materi jala; i 6) opasne proizvode razgradnje. Reaktivnost i hemijska stabilnost hemikalije obuhvata podatke o stabilnosti i mogućnosti nastajanja opasnih reakcija pri određenim uslovima upotrebe, kao i u slučaju ispuštanja u životnu sredinu. Uslovi koje treba izbjegavati i nekompatibilnost materijala Član 29 Uslove koje treba izbjegavati obuhvataju podatke o temperaturi, pritisku, svjetlosti, udaru, elektrostatičkom pražnjenju, vibraciji ili drugim fizičkim faktorima koji mogu da dovedu do opasne reakcije, sa kratkim opisom tih reakcija. Podaci o nekompatibilnim materijalima obuhvataju grupe hemikalija (npr. voda, vazduh, kisjeline, baze, oksidujući agensi) sa kojima hemikalija može reagovati i proizvesti opasnu reakciju (npr. eksplozija, oslobađanje toksičnih ili zapaljivih materijala, oslobađanje viška toplote). Pored podataka iz st. 1 i 2 ovog člana navodi se i kratak opis mjera koje se preduzimaju za upravljanje rizicima. Opasni proizvodi razgradnje Član 30 Podaci o opasnim proizvodima razgradnje obuhvataju opasne produkte koji nastaju u opasnim količinama prilikom razgradnje hemikalije. Pored podataka iz stava 1 ovog člana navode se i podaci o: 1) potrebi za stabilizatorima i prisutnost stabilizatora; 2) mogućnosti opasne egzotermne reakcije; 3) uticaju promjene fizičkog izgleda hemikalije na sigurnost; 4) opasnosti produkta raspadanja koji nastaje u dodiru sa vodom; i 5) mogućnosti razgradnje u nestabilne proizvode. 11. Toksikološka svojstva Član 31 Toksikološka svojstva obuhvataju podatke: potpun i razumljiv opis različitih toksikoloških efekata na zdravlje ljudi, koji mogu nastati ako korisnik dodje u dodir sa hemikalijom, efekte opasne za zdravlje ljudi koji nastaju prilikom izlaganja hemikaliji, zasnovane na podacima dobijenim ispitivanjem, ili iz iskustva. Podaci iz stava 1 ovog člana odnose se na trenutne, odgođene i hronične efekte nakon kratkotrajne ili dugotrajne izloženosti hemikaliji, kao što su izazivanje preosjetljivosti, besvjesno stanje, kancerogenost, mutagenost i toksičnost po reprodukciju. Pored podataka iz stava 2 ovog člana, navode se i podaci o različitim načinima izlaganja hemikalijama (udisanje, gutanje, dodir sa kožom i očima) i opisom simptoma u vezi sa fizičkim, hemijskim i toksikološkim svojstvima, kao i upozorenja na posebne efekte određenih supstanci u proizvodu na zdravlje ljudi. Potencijalni efekti Član 32 Pored podataka iz člana 31 ovog pravilnika navode se i informacije o sljedećim grupama potencijalnih efekata, i to: 1) toksikokinetika, metabolizam i distribucija; 2) akutni efekti - akutna toksičnost, iritativnost i korozivnost; 3) izazivanje preosjetljivosti; 4) toksičnost kod ponovljene primjene; i 5) efekti kancerogenosti, mutagenosti i toksičnost po reprodukciju. Za efekte na zdravlje ljudi (kancerogenost, mutagenost i toksičnost po reprodukciju) navodi se klasifikacija smješe u skladu sa propisom kojim se uređuje klasifikacija, a koja je izvršena primjenom konvencionalne metode izračunavanja na osnovu dostupnih podataka za supstance. Ako se u bezbjednosnom listu navodi da supstanca ili smješa nijesu klasifikovane u određenu klasu opasnosti odnosno razliku unutar klase, navode se razlozi za to (npr. nedostatak podataka, tehnička nemogućnost dobijanja podataka, neuvjerljivi podaci, uvjerljivi ali nedovoljni za klasifikaciju i dr.). Podaci o supstancama i smješama Član 33 Podaci iz čl. 31 i 32 ovog pravilnika odnose se na supstance i smješe u obliku u kome se stavljaju u promet. Kada su dostupni, navode se i relevantni podaci o toksikološkim svojstvima opasnih supstanci sadržanih u smješi (npr. LD50, procijenjena vri jednost akutne toksičnosti (ATE) ili LC50). Kada nijesu ispunjeni kriteri jumi za klasifikaciju hemikalije u određenu klasu opasnosti, navode se podaci koji potvrđuju ovaj zaključak. Pored podataka iz st. 1, 2 i 3 ovog člana i čl. 31 i 32 ovog pravilnika navode se i podaci o: 1) vjerovatnim putevima izlaganja; 2) simptomima u vezi sa fizičkim, hemijskim i toksikološkim svojstvima; 3) odloženim i trenutnim efektima, kao i hroničnim efektima usljed kratkotrajnog i produženog izlaganja; 4) efektima interakcije; 5) odsustvu određenih podataka; 6) smješi u odnosu na podatke o supstancama u njoj; i 7) ostali podaci. 12. Ekotoksikološka svojstva Član 34 Podaci o ekotoksikološkim svojstvima sadrže: moguće efekte, ponašanje i sudbinu hemikalije u životnoj sredini i to u vazduhu, vodi i zemljištu. Ako su dostupni i raspoloživi odgovarajući podaci koji su dobijeni ispitivanjem, moraju se navesti i ti podaci (npr. LC50 ribe ≤ 1mg/L). Podaci iz stava 1 ovog člana moraju odgovarati podacima navedenim u registru hemikalija i izvještaju o bezbjednosti hemikalije, ako su izrađeni. Podaci iz stava 1 ovog člana obuhvataju i podatke koji nastaju razlaganjem hemikalija naročito o: 1) ekotoksičnosti; 2) pokretljivosti; 3) postojanosti i razgradljivosti; 4) bioakomulacijskom potencijalu; 5) rezultatima svojstava za hemikalije koje su perzistentne, bioakumulativne i toksične; i 6) ostalim efektima. Podaci o ekotoksičnosti Član 35 Podaci o ekotoksičnosti obuhvataju raspoložive relevantne podatke o akutnoj i hroničnoj toksičnosti za organizme koji žive u vodi (npr. ribe, rakovi, alge i druge vodene organizme), podaci o toksičnosti za mikroorganizme i makroorganizme koji žive u zemljištu i druge organizme, kao što su ptice, pčele i biljke. Ako hemikalija ili određeni proizvod ima inhibitorne efekte na aktivnost mikroorganizama, moraju se navesti mogući uticaji na postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda. Podaci o pokretljivosti hemikalija Član 36 Podaci o pokretljivosti hemikalija obuhvataju podatke o dospijeću, u slučaju ispuštanja u životnu sredinu, u podzemne vode, odnosno udaljenost dospijeća od mjesta ispuštanja. Relevantni podaci vezani za pokretljivost mogu biti: 1) poznata i li predviđena raspodjela po segmentima životne sredine; 2) površinski napon; 3) apsorpcija/desorpcija. Postojanost i razgradljivost Član 37 Postojanost i razgradljivost se odnose na sposobnost hemikalije da se razgradi u odgovarajućim dijelovima životne sredine, bilo biorazgradnjom ili u drugim procesima, kao što su oksidacija ili hidroliza. U ovom dijelu navode se podaci o vremenu polurazgradnje, potenci jalu hemikalije da se razgradi u postrojenjima za prečišćavanje otpadnih voda. Bioakumulacioni potencijal Član 38 Bioakumulacioni potencijal se odnosi na sposobnost hemikali je da se akumulira u živim organizmima i prolazi kroz lanac ishrane, uključujući koeficijent raspodjele n-oktanol voda (Kow) i faktor biokoncentracije (BCF) kada su dostupni. 13. Tretman i odlaganje otpada Član 39 Podaci o odlaganju otpada sadrže informacije o: sigurnom postupanju sa otpadom, ukoliko hemikali ja (višak ili otpad nakon upotrebe) predstavlja opasnost po život i zdravlje ljudi i životnu sredinu, mjerama zbrinjavanja otpada od hemikalija, i ambalaže (spaljivanje, recikliranje, odlaganje na deponijama i dr.), mjerama upravljanja tim otpadom. 14. Podaci o transportu Član 40 Podaci o transportu obuhvataju posebne mjere opreza sa kojima dobavljač mora biti upoznat, odnosno koje mora poštovati u toku prevoza ili prenošenja hemikalija, podatke koji se odnose na klasifikaciju hemikalija za svaku vrstu transporta (drumskim, želljezničkim, morskim, vazdušnim i unutrašnjim plovnim putevima), što uključuje: 1) UN broj - četvorocifreni identifikacioni broj supstance, smješe ili proizvoda kome prethode slova „UN" (UN broj) ; 2) UN naziv za teret u transportu; 3) klasa opasnosti u transportu; 4) ambalažna grupa; 5) opasnost (zagađivače) po životnu sredinu; 6) posebne predostrožnosti za korisnika; 7) transport u rasutom stanju. 15. Drugi podaci Član 41 Drugi podaci obuhvataju dodatne informacije koje dobavljač smatra važnim za zdravlje i život ljudi i životnu sredinu, i to: 1) spisak relevantnih oznaka obavještenja i opasnosti; 2) obavještenja o mjerama predostrožnosti; 3) preporuke o osposobljavanju lica koja dolaze u dodir sa hemikalijama; 4) preporučena ograničenja upotrebe; 5) dodatne informacije – način dobijana podataka u pogledu tehničkih informacija i izvora podataka korišćenih u sastavljanju bezbjednosnog lista. Takođe, navode se i ostali štetni efekti po životnu sredinu ukoliko su poznati (potencijal za oštećenje ozonskog omotača, stvaranja prizemnog ozona, endokrine disrupcije i staklene bašte). Član 42 Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore“. Broj: 10-105/35 Podgorica, 26. februara 2013. godine Ministar, Branimir Gvozdenović, s.r.