Program for control testing of seed and planting material for GMOs for 2024

628. Na osnovu člana 75 stav 4 Zakona o sjemenskom materijalu poljoprivrednog bilja („Službeni list RCG”, broj 28/06 i „Službeni list CG”, br. 61/11 i 48/15) i člana 59 stav 5 Zakona o sadnom materijalu („Službeni list RCG”, broj 28/06 i „Službeni list CG”, br. 61/11 i 48/15), Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede donijelo je P R O G R A M KONTROLNOG ISPITIVANJA SJEMENSKOG I SADNOG MATERIJALA NA GMO ZA 2024. GODINU Ovim programom utvrđuju se kontrolna ispitivanja sjemenskog i sadnog materijala na GMO, odnosno ispitivanja sjemenskog i sadnog materijala, za koje postoje podaci da se vrše genetske modifikacije, naročito u odnosu na sorte kreirane od strane selekcijskih kuća koje se bave genetskim modifikacijama. Kontrolna ispitivanja se sprovode radi utvrđivanja mogućeg prisustva GMO uzimanjem uzoraka sjemenskog i sadnog materijala koji se uvozi i stavlja u promet u Crnoj Gori. Kontrolna ispitivanja vrše se na uzorcima iz prometa i proizvodnje, a u skladu sa planom uzorkovanja organa uprave nadležnog za fitosanitarne poslove (u daljem tekstu: Uprava). Program se sprovodi radi vršenja službene kontrole sjemenskog i sadnog materijala i provjere ispunjenosti uslova u skladu sa propisima za GMO za sjemenski i sadni materijal. Zakon o genetički modifikovanim organizmima propisao je upravljanje genetički modifikovanim organizmima (GMO), odredbe zakona, kroz strogo propisana pravila štite prvenstveno građane Crne Gore mjerama za sprečavanje štetnih efekata po zdravlje ljudi i životnu sredinu, od proizvoda koji sadrže, sastoje se ili su dobijeni od genetički modifikovanih organizmima. Do sada nije podnijet ni jedan zahtjev za dozvolu upotrebe genetički modifikovanih organizama u laboratorijama, njihovo namjerno uvođenje u životnu sredinu ili stavljanje u promet što znači da je Lista odobrenih genetički modifikovanih organizmima i proizvoda koji sadrže, sastoje se ili su dobijeni od genetički modifikovanih organizmima prazna i da su sve vrste GMO u Crnoj Gori zabranjene. Prilikom uvoza, proizvode mora pratiti izjava da nema genetskih modifikacija i da proizvod ne sadrži, ne sastoji se ili nije dobijen od genetički modifikovanih organizmima. U skladu sa analizom rizika bez obzira na izjavu koja prati proizvode, vrše se dodatna ispitivanja. Uzorkovanje sjemenskog/sadnog materijala se vrši na osnovu procjene rizika odnosno stepena vjerovatnoće da određeni sjemenski/sadni materijal ne ispunjava propisane uslove na osnovu kriterijuma vjerovatnoće u skladu sa Tabelom 1 ovog programa. Tabela 1. Kriterijumi vjerovatnoće Rizik Uzorkovanje Nizak nivo: ne postoji dokaz o GM; Rutinsko uzimanje uzoraka u cilju provjere usaglašenosti sa propisima i obezbjeđenja potrebnih informacija. Srednji nivo: postoji dokaz o GM; očekivana pojava GM; sjemenski/sadni materijal namijenjen za zasnivanje usjeva sa većom zastupljenošću; Rutinsko uzimanje uzoraka u cilju provjere usaglašenosti i obezbjeđenja potrebnih informacija, radi praćenja prethodnih rezultata. Visok nivo: noviji dokaz o GM (izvor: dosadašnja praćenja, izvještaji, obavještavanja ili podaci iz drugih država); očekivana pojava sjemenskog/sadnog materijala koji odstupa od propisanih uslova, a koji je od izuzetnog značaja za zasnivanje usjeva na većim poljoprivrednim površinama u Crnoj Gori. Ciljano za identifikovane probleme. Prilikom uzorkovanja sjemenskog/sadnog materijala uzima se u obzir: zastupljenost vrste sjemenskog/sadnog materijala za zasnivanje poljoprivredne proizvodnje za tekuću godinu; statistički podaci o utrošenoj količini sjemenskog/sadnog materijala iz prethodne godine; podaci o domaćoj proizvodnji i uvozu sjemenskog/sadnog materijala; podaci o odstupanjima iz prethodne godine; kapaciteti laboratorija, primijenjene metode; Registar sorti; broj skladišta, veleprodaja, uvoznika i maloprodaja sjemenskog/sadnog materijala. Laboratorija za ispitivanje GMO, izvještaj o ispitivanju sa rezultatima dostavljaju fitosanitarnim inspektorima i Upravi. Izvještaji o ispitivanju, osim rezultata ispitivanja treba da sadrže i kvantifikovane podatke o izvršenim ispitivanjima koja su korišćena u skladu sa procedurama kontrole kvaliteta. Uzimanje uzoraka za ispitivanje vrše fitosanitarni inspektori. Ukoliko Laboratorija za ispitivanje GMO smatra da uzeti uzorci ne ispunjavaju utvrđene uslove, uzimanje uzoraka se ponavlja. U slučaju da uzorak sjemena/sadnog materijala ne odgovara propisanim uslovima, Laboratorija za ispitivanje GMO odmah obavještava inspektora i Upravu. Uzorci prema vrsti, broju i porijeklu sjemenskog/sadnog materijala i minimalni broj uzoraka dati su u Tabeli 2 ovog programa. Tabela 2. Vrsta, broj i porijeklo uzoraka Broj uzoraka kao i biljne vrste iz Tabele 2 ovog programa može se povećati odnosno promijeniti prema procjeni rizika fitosanitarnih inspektora i postojanosti sumnje da je sjemenski/sadni materijal GMO u skladu sa datim parametrima. Uzorke iz Tabele 2 ovog programa uzimaju fitosanitarni inspektori u maloprodajnim objektima i skladištima. Troškovi ispitivanja sa poštanskim troškovima nastali po osnovu ovog programa padaju na teret Uvoznika. 1. 2. 3. 4. 5. 6. R. br. Vrsta sjemenskog/sadnog materijala Broj uzoraka MNE EU VAN EU 1.1 kukuruz (Zea mays) 2 0 1 1 1.2 krompir (Solanum tuberosum) 3 1 1 1 1.3 paradajz (Solanum lycopersicum) 2 0 1 1 1.4 lucerka (Medicago sativa) 2 0 1 1 1.5 žitarice 2 0 1 1 Prilikom uzimanja uzoraka inspektor popunjava obrazac koji je sastavni dio ovog programa koji prati uzorak i koji se prilaže uz izvještaj o ispitivanju koji ovlašćeno pravno lice dostavlja Upravi. Ovaj program objaviće se u “Službenom listu Crne Gore”. Broj: 04-313/24-3781/2 Podgorica, 22. aprila 2024. godine Ministar, Vladimir Joković, s.r. OBRAZAC OBRAZAC ZA UZORKOVANJE I DOSTAVLJANJE INFORMACIJE O UZORKU Broj protokola inspekcije: UPUTSTVO: POPUNJAVAJU SE SVA POLJA VELIKIM ŠTAMPANIM SLOVIMA HEMIJSKOM OLOVKOM; Datum: Kontrolno ispitivanje sjemenskog/sadnog materijala: Podaci o uzorkivaču: Fitosanitarna inspekcija Ostalo Ime: Prezime: Opština/Grad: Podaci o mjestu i vremenu uzorkovanja: Tip lokacije/po nalogu: Datum dobijanja naloga: Uvoz: Veleprodaja: Skladište: Naziv i sjedište/ime i adresa lica od koga je uzet uzorak Maloprodaja: Mjesto proizvodnje: Ostalo: (uključujući poštanski broj, u slučaju uvoza naziv graničnog prelaza): Broj protokola ovlašćenog pravnog lica: Podaci o uzorku: Naziv sjemenskog/sadnog materijala (iz Tabele1): Puni naziv sjemenskog/sadnog materijala i latinski naziv: Materijal: tretirano netretirano ostalo Tip pakovanja: Rinfuza Pakovanje Zemlja porijekla: Reklamira se/označava kao organsko? Da Ne Naziv, sjedište proizvođača ime ili adresa proizvođača ili lica koje je pakovalo materijal Broj partije (uključujući poštanski broj) Rok trajanja* Bar kod* *samo za uzorke iz maloprodaje Trošove ispitivanja plaća: Uprava Uvoznik Dodatne informacije: Druge korisne informacije ili komentari, naljepnice, Detalji o vlasniku/uvozniku ukoliko se razlikuje od lica kodovi na veleprodajnim pakovanjima, od kojeg je uzet uzorak: ref. broj (slanje uzoraka poštom) Pravni osnov: člana 75 stav 4 Zakona o sjemenskom materijalu poljoprivrednog bilja („Službeni list RCG”, broj 28/06 i„Službeni list CG”, br 61/11 i 48/15) Zakon o zaštiti podataka ličnosti („Službeni list CG”, br. 79/08, 70/09 i 44/12): Ovaj uzorak je uzet u svrhu kontrolnog ispitivanja sjemenskog materijala. Druge informacije sa ovog obrasca mogu se uključiti pri objavi rezultata ispitivanja. Izjava stranke o zahtjevu za nadoknadu vrijednosti uzorka: SAMO ZA LABORATORIJE (rezultati ispitivanja dostavljaju se Upravi i odgovarajućoj inspekciji) Tip uzorka: Program Namjenski Ostalo Ukupna masa: Ukupan broj jed inica (npr. paketa, svežnjeva): Ime i prezime lica koje je primilo uzorak na ispitivanje: Laboratorija: Ispitivani dio: Referenca laboratorije: Dostavljeno pakovanje? Da Ne Komentari: 4