Regulation of the Law on Assignment and Reclamation of Lands in Islamic Republic of Iran
颁布于 1980-05-21 · 文本截至 2026-10-01
以研究形式发布的公开法律与官方指引，不构成法律、税务或金融建议。
研究内容本身以英文撰写。标题和标签已翻译，调查结果和引文未翻译。
关于这部法律
- 语言
- Farsi
- 类型
- 条例
- 国家
- 伊朗
- 主题
- Land and soil
- 关键词
- abandoned land/unoccupied land, land tenure, common property, agricultural land, farming, alternative dispute settlement, policy/planning, governance, authorization/permit, equity, transfer rights, agricultural development, property rights
在哪里阅读
文本
所收录的法律原文，按条款排列。每个条款都有自己的链接。
آيين نامه اجرايي اليحه قانوني اصالح اليحه قانوني واگذاري و احياء اراضي در حكومت جمهوري اسالمي ايران مبحث اول، تعريف و واژه نامه ماده ۱ ـ اصطالحاتي كه در اين آيين نامه به كار برده مي شود از نظر اجراي آن به شرح زير تعريف مي شود: ۱ ـ كشاورزي عبارت است از بهره برداري از آب و زمين به منظور توليد محصوالت گياهي و حيواني از قبيل زراعت، باغداري، درختكاري مثمر و غير مثمر، جنگلداري، جنگلكاري، دامداري، پرورش طيور و زنبور عسل و آبزيان). ۲ ـ خانوار ـ عبارت است از رييس خانواده و افراد تحت تكفل او كه در حكم يك شخص خواهند بود. ۳ ـ اراضي باير. زمينهايي است كه سابقه احياء دارد ولي به علت اعراض يا عدم بهره برداري بدون عذر موجه مدت ۵ سال متوالي متروك مانده يا بماند. ۴ ـ اراضي داير. زمينهايي است كه احياء شده و مستمراً مورد بهره برداري است. ۵ ـ اراضي موات. زمينهايي است كه سابقه احياء و بهره برداري ندارد و به صورت طبيعي باقي مانده است. ۶ ـ اراضي آيش. زمين دايري است كه به صورت متناوب طبق عرف محل براي دوره معيني بدون كشت بماند. ۷ ـ اراضي منابع طبيعي: الف ـ جنگلها يا بيشه طبيعي. مجتمعي متشكل از عرصه و هوايي و مركب از موجودات از منشاء نباتي مانند درخت، درختچه، نهال، علف و خزه) و حيواني صرف نظر از درجه تكامل به نحوي كه دست بشر در ايجاد و تكامل آن دخيل نبوده است. ب ـ مراتع. زمينهايي است اعم از كوه و دامنه يا زمين مسطح كه در فصل چرا داراي پوششي از نباتات علوفه اي خودرو بوده و با توجه به سابقه چرا عرفًا، مرتع شناخته شود. اراضي آيش گرچه پوشش نباتات و علوفه اي داشته باشند مشمول تعريف مرتع نيستند. چنانچه مرتع داراي درختان جنگلي خودرو باشد مرتع مشجر ناميده مي شود. ج ـ نهالستانها، جنگلهاي دست كاشت عمومي كه توسط دولت ايجاد شده باشد. د ـ اراضي جنگلي. به جنگل تكامل نيافته اي گفته مي شود كه به صورتهاي زير باشد: ۱ ـ تعداد كنده درخت يا نهال يا بوته جنگلي در هر هكتار آن جداگانه يا مجموعًا از يك صد اصله تجاوز ننمايد. ۲ ـ درختان جنگلي به صورت پراكنده باشد به نحوي كه حجم آن در هر هكتار در شمال از حوزه آستارا تا حوزه گليداغي) كمتر از پنجاه متر مكعب و در ساير نقاط ايران كمتر از بيست متر مكعب باشد در صورت وجود شمشاد و حجم بيش از سي متر مكعب جنگل شمشاد محسوب مي شود.). ۸ ـ اراضي مستحدثه. زميني است كه در نتيجه خشك افتادن آب درياها، درياچه ها و تغيير بستر رودخانه ها يا خشك شدن تاالب ها ايجاد شده باشد. انواع اراضي با توجه به تعريف يا اراضي مستحدثه قرار دارد و ۹ ـ اراضي ساحلي. زمينهاي است كه در مجاورت حريم دريا و درياچه و مذكور در اين قانون بر حسب مورد در حكم يكي از آنها محسوب خواهد شد. ۱۰ ـ اراضي دولتي اعم از ثبت شده و ثبت نشده: داير و باير عبارت است از: الف ـ اراضي موات ب ـ اراضي كه به نحوي از انحاء به دولت منتقل شده است اعم از طريق اصالحات ارضي، خالصه، مجهول المالك و غيره. ج ـ اراضي متعلق به دولت كه در اختيار اشخاص حقيقي و حقوقي و يا مؤسسات دولتي قرار دارد و به علت عدم استفاده و يا عدم اجراء مفاد قرارداد به دولت برگردانده شده است. ۱۱ ـ ساير اراضي، غير از اراضي فوق الذكر زمينهايي كه به نحوي از انحاء در رژيم سابق ملي اعالم شده زمينهايي كه جهت محيط زيست و شكارگاه و جلوگيري از بدي آب و هوا به ملكيت دولت در آمده است.) ۱۲ ـ حريم اراضي عبارت است از مقدار زميني كه در اطراف و جوانب اراضي احياء شده تأسيسات، ده و غيره) مورد نياز عادي استفاده از اراضي احياء شده باشد و مقدار آن به تناسب عنوان، ذوي الحريم متفاوت است. مبحث دوم ـ انواع اراضي قابل واگذاري بخش اول ماده ۲ ـ به واگذاري قابل مربوط كليه ضوابط رعايت با طبيعي منابع اراضي نيز و مي باشد اسالمي دولت جمهوري اختيار در كه اراضي كليه واجدين شرايط مي باشد مگر در موارد زير كه واگذاري آنها مطلقًا ممنوع است: الف ـ جنگلها و بيشه هاي طبيعي ب ـ مراتع عمومي از حريم روستاها كه به تشخيص هيأت هفت نفره جهت تعليف احشام ضروري است. ج ـ نهالستانهاي عمومي د ـ پاركهاي جنگلي و جنگلهاي دست كاشت عمومي ه ـ حريم قانوني تأسيسات دولتي و ـ راه هاي مسير كوچ ايل نشينها و حريم مربوط به آنها و وزارتخانه ها با كليه و عمران روستايي وزارت كشاورزي آيين نامه وسيله اين از تصويب واگذاري زمين پس ـ ستاد مركزي تبصره ۱ ادارات و سازمانها و شركتهاي دولتي تماس و مذاكره و تكليف اراضي را كه در اختيار آنها مي باشد معين و آن قسمت از اراضي كه مورد نياز آنها نمي باشد وسيله هيأت هفت نفره مذكور در ماده ۱۰ به واجدين شرايط واگذار مي نمايد. از حقيقي و يا حقوقي) منعقد با اشخاص اعم بايد كليه قراردادهاي طويل المدت را كه تبصره ۲ ـ وزارت كشاورزي و عمران روستايي با تفويض مهلت نموده مورد رسيدگي قرار داده و در صورتي كه در اجراي قرارداد تعلل و يا مسامحه و يا تأخير و يا تخلف شده باشد برداشت محصول موجود بر روي زمين و انقضاء آن قرارداد را براي بقيه مدت ملغي نمايد و در غير اين صورت و مقرون به صرفه و صالح بودن تا پايان مدت، قرارداد معتبر خواهد بود. بخش دوم ماده ۳ ـ اراضي كه توسط دادگاه هاي انقالب اسالمي مصادره شده و به دو گروه تقسيم مي شود: الف ـ اراضي كه به صورت واحدهاي بزرگ كشت و صنعت و مكانيزه و باغات مي باشد و تقسيم آنها به مصلحت جامعه نيست، در مورد اين اراضي هيأت ۷ نفري موظف است با مشورت متخصصين تصميمات مقتضي درباره آنها اتخاذ نمايد. ب ـ ساير اراضي مصادره شده كه قابل واگذاري است، توسط هيأتهاي هفت نفره با رعايت شرايط و ضوابط در اختيار واجدين شرايط قرار داده خواهد شد. در مورد تأسيسات اين گونه اراضي به شكل زير عمل مي شود: اين گونه موارد ادوات كشاورزي و غيره، در و از قبيل چاه آب، موتور باشد امر كشاورزي به آنها مربوط تأسيسات موجود در اگر ـ ۱ توسط طويل المدت قراردادهاي آن طي بهاي و ارزيابي مي شوند تعيين نفره هفت هيأت از طرف كه وسيله كارشناساني به تأسيسات كساني كه زمين و تأسيسات به آنها واگذار شده به وزارت كشاورزي يا سازمان مربوطه پرداخت مي گردد. ۲ ـ اگر تأسيسات موجود در آنها مربوط به امر كشاورزي نباشد، با رعايت حريم و جوانب قانوني توسط هيأت هفت نفره طبق ماده ۲ قانون به كارهاي عام المنفعه اختصاص داده مي شود. تبصره ـ بنياد مستضعفان موظف است صورت كامل زمينهايي را كه در اختيار دارد به هيأت هفت نفره در مناطق مربوطه جهت اجراي اين آيين نامه قانوني تحويل دهد. بخش سوم ماده ۴ ـ اراضي باير چنانچه اين گونه اراضي بيش از ۵ سال بدون عذر موجه باير مانده باشد يا بماند هيأت مي تواند اين اراضي را با رعايت كليه شرايط و ضوابط در اختيار واجدين شرايط قرار دهد تا به امر كشاورزي بپردازند. تبصره ـ چنانچه اين گونه اراضي كمتر از پنج سال و بيش از سه سال معطل مانده باشد تا دو برابر عرف محل زمين در اختيار صاحب آن قرار مي گيرد و مابقي با رعايت اولويتهاي ذكر شده در مواد بعدي به واجدين شرايط واگذار مي شود. بخش چهارم ماده ۵ ـ اراضي داير بزرگ. اين گونه اراضي كه به دو صورت زير به ملكيت صاحبان آنها درآمده است: الف ـ تصرف اراضي از راه مشروع و صحيح. در مواردي كه اراضي داير از راه مشروع به ملكيت زمينداران بزرگ درآمده باشد به شكل زير عمل مي شود. ۱ ـ چنانچه متصرف شخصًا به امر كشاورزي اشتغال داشته با رعايت شرايط اقليمي و اجتماعي محل فقط تا حد سه برابر عرف محل زمين در اختيار او مي ماند. ۲ ـ چنانچه متصرف شخصًا به امر كشاورزي اشتغال نداشته و نيز منبع درآمد كافي ديگر براي تأمين زندگي خود و خانواده نداشته باشد فقط تا دو برابر عرف محل زمين در اختيار او قرار مي گيرد و بقيه طبق موازين اين قانون و با رعايت اولويتهاي ذكر شده در مواد بعدي واگذار مي گردد. تبصره ـ اراضي بزرگ و مكانيزه اين گونه افراد طبق بند الف ماده ۳ عمل خواهد شد. ۳ ـ به غير از دو مورد فوق هيأت اقدام به واگذاري تمامي اراضي خواهد نمود. ب ـ تصرف اراضي از راه هاي غير مشروع زير: ۱ ـ خريد و اجاره اراضي با پول حرام و غير مشروع مانند پول ربا، رشوه، فروش مسكرات، مواد مخدر، قمار، اختالس و سوء استفاده از اموال دولتي، دزدي و غيره به تفصيلي كه در كتب فقهيه ذكر شده است. ۲ ـ تصرفات غاصبانه توسط اشخاص متعدي و ايادي رژيم گذشته و خارج كردن زمين از تحت ملكيت رعايا با توسل به زور اداري و غير اداري. اداري. ۳ ـ تصرف اراضي از راه فريب، تزوير و جعل اسناد و مدارك ساختگي به وسيله صاحبان دفاتر اسناد رسمي و نيز به انحاء كالهبرداريها. ۴ ـ تملك و احياي زمينهاي موات به مقدار بيش از استحقاق كه با اعمال زور و جلوگيري از حيازت و احياي ديگران انجام گرفته و در موقعي كه اراضي قابل احياء كم و نيازمندان زياد هستند حكومت اسالمي با اعمال واليت مي تواند مازاد آن را بگيرد. تبصره ۱ ـ تحقيق و تشخيص موارد فوق از وظايف هيأت هفت نفره است و در موارد اعمال واليت صرفًا نظر نماينده حاكم شرع معتبر است. نبودن صاحب زمين بازگردانده مي شود. در صورت مشخص به صاحب اصليش نفره زمين باال توسط هيأت هفت ۲ ـ در موارد تبصره بدون پرداخت هيچگونه بهايي در اختيار هيأت قرار مي گيرد تا با توجه به اولويتها، شرايط و ضوابط واگذار گردد. ماده ۶ ـ اين آيين نامه پرداخت ماده ۲۸ اساس بر و شرعي قانوني بدهيهاي از كسر و پس قانون اين موازين رعايت با داير، اراضي نسق بهاي خواهد شد. ماده ۷ ـ ارزيابي شده بهاي و واگذار توسط هيأت ها باشد مالك قانوني احتياج بر زائد و باشند مربوط امر كشاورزي به تأسيساتي كه مستقيمًا به وسيله متقاضي به دو صورت زير پرداخت مي شود: ۱ ـ بدهي هاي شرعي و قانوني مالك توسط متقاضي به بيت المال بايد پرداخت گردد. ۲ ـ مابقي با اقساط طويل المدت به مالك پرداخت مي گردد. ماده ۸ ـ وزارت كشاورزي و عمران روستايي كليه اعتبارات الزم را براي اجراي مفاد قانون با رعايت شرايط و امكانات و اولويت ها تأمين خواهد نمود. مبحث سوم ـ تشكيالت و وظائف هيأتها. الف ـ تشكيالت ماده ۹ ـ مسئوليت اجراي اين طرح به عهده هيأتي مركب از افراد ذيل مي باشد كه به نام ستاد مركزي واگذاري زمين ناميده مي شود. ۱ ـ نماينده تام االختيار حاكم شرع و ولي امر ۲ ـ نماينده تام االختيار جهاد سازندگي ۳ ـ نماينده تام االختيار وزارت كشاورزي ۴ ـ نماينده تام االختيار وزارت كشور. ۵ ـ نماينده تام االختيار وزارت دادگستري تبصره ـ ستاد مركزي بايد در اولين جلسه خود محلي را در تهران جهت استقرار مشخص و به اطالع ساير سازمانهاي ذيربط برساند. ماده ۱۰ ـ متغير نفر ديگر و دو ثابت آنها از نفر پنج را كه نفره آيين نامه هيأتهاي هفت اين از تصويب بالفاصله پس است ستاد مركزي موظف مي باشد در استانها و شهرستانها به صورت و به ترتيب زير تشكيل دهد: الف ـ دو نفر نماينده وزارت كشاورزي ب ـ يك نفر نماينده جهاد سازندگي ج ـ يك نفر نماينده وزارت كشور ه ـ دو نفر عضو متغير كه نمايندگان مورد اعتماد اهالي محل مي باشند، با نظارت نماينده استانداري توسط مردم محل انتخاب و پس از تأييد نماينده حاكم شرع معرفي مي گردند. ۱ ـ ستاد مركزي حق دارد با مشخص نمودن حوزه فعاليت براي هر استان بيش از يك هيأت تشكيل دهد و نيز هيأت استان تبصره مي تواند براي شهرستانهاي تابع خود هيأت مربوطه را معرفي نمايد. تبصره ۲ ـ هيچ يك از اعضاء هيأت هفت نفره نبايد از زمينداران بزرگ باشند. تبصره ۳ ـ دو عضو متغير بهتر است از كشاورزان بدون زمين و يا كم زمين هر روستا باشند. ماده ۱۱ ـ دفتر هيأت هفت نفره ادارات كشاورزي و يا سازمانهاي عمران روستايي در صورت نبودن آنها هر محل مناسب ديگر در مركز استان يا يكي از شهرستانهاي آن مي باشد و واحدهاي كشاورزي امكانات مورد نياز را در اختيار هيأت هاي مذكور خواهند گذاشت. ماده ۱۲ ـ مرجع تصميم گيري و صدور اجازه واگذاري در هر استان، شهرستان، بخش و روستاهاي تابعه، هيأت هفت نفره مي باشد. ماده ۱۳ ـ ستاد مركزي موظف است مقررات و دستورالعملهاي مقرر در قانون را تهيه و ابالغ نمايد. ماده ۱۴ ـ كليه سازمانهاي كشوري و نهادهاي انقالبي ملزم به اجراي تصميمات هيأتهاي فوق مي باشند. ماده ۱۵ ـ ستاد مركزي موظف است دقيقًا كارهاي هيأت هاي هفت نفره را در سراسر كشور زير نظر گرفته كه از حدود قانون و شرع تجاوز ننمايند. تبصره ـ رسيدگي به شكايات و چگونگي آن به عهده ستاد مركزي است و در صورت لزوم مأموريني را بدين منظور به محل اعزام خواهند داشت. ماده ۱۶ ـ مركزي ستاد غيره، و تبعيض آيين نامه ها رعايت عدم از اعم شهرستانها و استانها هيأتهاي تخلفات و كفايت عدم صورت در مي تواند هيأتهاي مزبور را منحل و يا بعضي از اعضاي آنها را عزل و جانشين آنان را طبق آيين نامه تعيين نمايد. ب ـ وظايف هيأتها به قرار زير است: ۱ ـ حل و فصل قضاياي مورد نزاع مربوط به اجراي اين قانون اعم از زمين و آب ۲ ـ تعيين عرف محل، اولويتها، رعايت ضوابط و شرايط و نحوه واگذاري. تبصره ـ هيأت هفت نفره جهت تسهيل انجام وظايف محوله بايد نقشه هاي كاملي از حوزه فعاليت خود كه شامل اطالعات ذيل باشد تهيه نمايد: الف ـ زمينهايي مالكين بزرگ كه مطابق قانون بايد واگذار شود ب ـ مراتع موجود در منطقه اعم از حريم روستاها و مراتع عمومي ج ـ ساير اراضي قابل واگذاري د ـ ساير اطالعات مورد لزوم جهت اجراي اين قانون ه ـ تشخيص صالحيت و ميزان استحقاق وام گيرندگان و امكانات كشاورزي در طول اجراي اين قانون. و ـ كنترل و نظارت انواع كشت اراضي واگذار شده با توجه به نياز جامعه و جلوگيري از اتالف زمين. ماده ۱۷ ـ كشاورزي، كشاورزي توسعه بانك توسط كه شده واگذار اراضي به مربوط كشاورزي وامهاي كليه قانون اين اجراي تاريخ از تعاون كشاورزي) جهاد سازندگي و غيره پرداخت مي شود، بايد با تشخيص و تأييد اين هيأت باشد. ماده ۱۸ ـ شده واگذار اراضي نياز مورد تسهيالت ساير و كود، سموم بذر، تهيه نيز و آنها تعمير امكانات و كشاورزي ماشين آالت و ادوات توسط واحدهاي مختلف وزارت كشاورزي و عمران روستايي تأمين و با تشخيص اين هيأت توزيع مي گردد. مبحث چهارم ـ نحوه و ضوابط واگذاري ماده ۱۹ ـ نحوه و ضوابط واگذاري اراضي به ترتيب زير است: ۱ ـ تهيه ليست اسامي متقاضيان زمين همراه با مشخصات كامل آنها نام و نام خانوادگي، محل تولد، محل سكونت، تعداد افراد خانواده، منبع درآمد، امكانات رفاهي و ساير اطالعات الزم مطابق فرم ضميمه) و بررسي و درجه بندي افراد متقاضي بر اساس اولويتهاي مذكور در اين آيين نامه. ۲ ـ انجام تحقيقات الزم درباره اراضي مورد واگذاري سابقه زمين، مساحت زمين، موقعيت جغرافيايي نوع كشت و غيره). تبصره ـ براي انجام تحقيقات فوق هيأت مي تواند از اطالعات مردم هر روستا يا سازمانهاي دولتي از قبيل اداره اصالحات ارضي و يا ثبت اسناد و غيره استفاده نموده و سازمانهاي مذكور مكلف به همكاري با هيأتها مي باشند. ماده ۲۰ ـ ضوابط واگذاري به شرح زير مي باشد: ۱ ـ تشخيص واگذاري اراضي به صورت شركت، تعاوني و مشاع و يا به صورت فردي به عهده هيأت هفت نفره است كه طبق عرف محل و انتخاب احسن تصميم مي گيرند. تبصره ـ حداقل اعضاء هر شركت تعاوني ۵ نفر در نظر گرفته مي شود كه يك نفر از آنها بايد با مسائل كشاورزي آشنايي داشته باشد. ۲ ـ هر خانوار يك واحد عرف محل دريافت مي دارد. به رييس خانوار بقيه حداكثر نصف واحد عرف محل منظور مي گردد و زمين براي باشند نفر از ۵ افراد خانوار بيش ۱ ـ چنانچه تبصره واگذار مي شود. به اشتغال شرط به داشت خواهند دريافت سهم يك مستقالً باشند متأهل يا و سال ۱۸ از بيش سن داراي كه اشخاصي ـ ۲ تبصره كشاورزي. ۳ ـ كساني كه زمين به آنها واگذار مي شود بايد كتبًا متعهد شوند كه در مجموع بيش از عرف محل زمين در اختيار نداشته باشند. ۴ ـ زمينهاي واگذاري را نمي توان منتقل كرد و در صورت اعراض زمين مسترد مي شود. ۵ ـ اراضي واگذار شده قابل فروش نمي باشد و گيرندگان زمين موظفند حدود اراضي خود را حفظ نموده و به اراضي ديگران تجاوز ننمايند. ۶ ـ اراضي واگذار شده به متقاضيان نبايد بدون عذر موجه معطل بماند. ۷ ـ گيرندگان زمين متعهد به اجراي برنامه كشت اعالم شده از طرف وزارت كشاورزي مي باشند. ماده ۲۱ ـ در صورتي كه گيرندگان زمين مرتكب تخلف از هر يك از تعهدات و يا مقررات قانون گردند عالوه بر پرداخت خسارات وارده مكلف به رفع يد از اراضي و متعلقات آن مي باشند. ماده ۲۲ ـ نمونه برگ واگذاري كه بايد توسط هيأتهاي ۷ نفره تنظيم و مبادله شود طبق فرم ضميمه اين آيين نامه است. مبحث پنجم ـ اولويتها در واگذاري الف ـ اولويت افراد ماده ۲۳ ـ اولويتها را مي توان به چهار دسته كلي تقسيم نمود: ۱ ـ كليه زارعيني كه در محل ساكن هستند و بدون زمين اند و يا كمتر از عرف محل زمين دارند با رعايت موارد زير زمين به آنها واگذار مي گردد. الف ـ زارعيني كه بيش از سه سال است كه در اراضي مورد نظر به كار اشتغال دارند. ايجاد تضييقات مالك اخراج شده و ممر درآمد ديگري نداشته اراضي كار مي كرده و به عللي از جمله اين روي ب ـ زارعيني كه قبالً باشند. ج ـ خوش نشينان و يا كارگران كشاورزي د ـ افراد بيكار ساكن روستا يا محل ۲ ـ زارعيني كه قبالً ساكن محل بوده ولي به علت شرايط نامساعد كشاورزي محل را رها نموده و به شهرها مهاجرت كرده اند اين قبيل افراد در صورت تعهد سكونت در محل مي توانند زمين دريافت دارند. ۳ ـ فارغ التحصيالن ديپلمه يا باالتر در رشته هاي كشاورزي مشروط بر اين كه ممر درآمد ديگري نداشته باشند. ۴ ـ كليه عالقمندان به كار كشاورزي به شرح زير: الف ـ افراد بيكار اعم از تحصيل كرده و يا تحصيل نكرده) كه متعهد به سكونت در محل شوند و به كار كشاورزي اشتغال ورزند. ب ـ كارمندان دولت مشروط به ترك اشتغال و يا بازخريد از خدمت و يا بازنشستگي تبصره ـ افراد مذكور در بندهاي الف و ب بايد آشنايي نسبي با كار كشاورزي داشته باشند تا كار آنان موجب ركود كشاورزي نشود. ماده ۲۴ ـ هيأت موظف است با توجه به اولويتها، به تقاضاي سازمان گسترش تعاونيهاي توليد، زمين در اختيار سازمان مذكور قرار دهد. ب ـ اولويت اراضي ماده ۲۵ ـ اولويت اراضي قابل واگذاري به ترتيب زير مي باشد: ۱ ـ اراضي مصادره شده مربوط به بند ب قانون در صورتي كه در منطقه وجود داشته باشد با توجه به ماده ۳ آيين نامه. ۲ ـ اراضي مربوط به بند ج قانون در صورت وجود امكانات الزم جهت بهره برداري با توجه به آيين نامه. ۳ ـ اراضي مربوط به بند الف قانون در صورت وجود امكانات الزم جهت بهره برداري. ۴ ـ اراضي مربوط به بند د قانون مبحث ششم ـ مواد متفرقه ماده ۲۶ ـ واگذاري اراضي از طريق فرمي كه طبق ماده ۲۲ تهيه و در اختيار هيأت ها گذارده شده انجام خواهد شد. ماده ۲۷ ـ متصرفين صاحبان) اراضي نبايد داراي بدهيهاي شرعي و قانوني به بيت المال باشند در صورت داشتن بدهي طبق مواد ۶ و ۷ عمل خواهد شد) اين بدهيها به پنج نوع تقسيم مي شود: الف ـ حقوق شرعيه مربوطه ب ـ بدهيهاي مربوط به اخذ وامهاي بانكي ج ـ بدهيهاي مالياتي معوقه كه مورد تصويب و تأييد دولت جمهوري اسالمي باشد. د ـ بدهيهايي كه مربوط به ضايع كردن حقوق و اموال عمويم يا دولتي است. ه ـ بدهي به كساني كه فوت كرده و ورثه آنان شناخته نشده اند. تبصره ۱ ـ بدهيهاي مربوط به اخذ وامهاي بانكي عبارت از وامهايي است كه جهت احياء و توسعه كشاورزي آن اراضي اخذ شده باشد اعم از كوتاه مدت، بلند مدت و وام مذكور در تبصره ۶۰ و بالعوض و غيره. تبصره ۲ ـ چنانچه ثابت شود مقدار وامي كه جهت پروژه خاصي گرفته شده در جايي غير از آن مصرف شده باشد هر چند زمين در وثيقه يا رهن باشد، مالك موظف بپرداخت آن وام مي باشد. تبصره ۳ ـ چنانچه زمينهاي بزرگي توسط طلبكاران و يا سازمانهاي مربوط قبالً تصرف شده باشد ولي آن اراضي را باير نگهداشته اند، آنها ديگر نسبت به اين اراضي هيچگونه حقي نخواهند داشت. ماده ۲۸ ـ بهاي نسق به شكل زير پرداخت مي شود: الف ـ تمام قيمت زمين تا ميزان پنج برابر عرف محل ب ـ از ۵ برابر تا ۲۵ برابر، يك چهارم نسبت به مازاد ۵ برابر ج ـ از ۲۵ برابر تا ۵۰ برابر، يكدهم نسبت به مازاد ۲۵ برابر ماده ۲۹ ـ به آن اجاره و مي شود داده متقاضيان به شرعي موازين طبق اوقاف سازمان نظر با نفره هفت هيأت توسط وقفي اراضي وسيله دريافت كنندگان زمين به سازمان مزبور پرداخت مي گردد. تبصره ـ در صورتي كه صاحب نسق ممر درآمدي جز زمين مزبور نداشته باشد بهاي آن به اقساطي كه مخارج روزمره او را تأمين نمايد پرداخت مي گردد در غير اين صورت به طريق مقتضي اقدام خواهد شد. ماده ۳۰ ـ توجه با كه است مقداري است، الزم سال يك طول در خانواده اش و كشاورز يك معاش تأمين براي محل عرف در كه زميني مقدار به شرايط زير تعيين مي گردد: الف ـ شرايط اجتماعي و اقتصادي محل با توجه به: ۱ ـ جلوگيري از مهاجرت به شهرها كه غالبًا در اثر كمي درآمد حاصل مي گردد. ۲ ـ نيازهاي رو به تزايد روستاييان و تعداد عائله آنها ۳ ـ هزينه هاي كاشت، داشت و برداشت محصول كه در مناطق مختلف متفاوت است. ب ـ شرايط جغرافيايي منطقه با توجه به: ۱ ـ محدوديت اراضي قابل كشت منطقه ۲ ـ نوع زمين از نظر پستي و بلندي ۳ ـ ظرفيت شناخته شده منابع آب تحت االرضي و سطح االرضي و ميزان استحصال آن ۴ ـ انواع زمين آبي، ديم، حاصلخيزي خاك از نظر مرغوبيت، فرسايش و غيره ۵ ـ شرايط رويش زراعتهاي غالب در هر منطقه ۶ ـ آيش و تناوب زراعتي در هر صورت مقدار عرف بايد بتواند معاش يك كشاورز را در حد رفاه نسبي تأمين كند. ماده ۳۱ ـ به منظور كمك به توسعه و ايجاد مؤسسات دامداري و پرورش طيور و آبزيان و واحدهاي وابسته به آنها، وزارت كشاورزي و عمراني روستايي مجاز است طرحهاي اشخاص حقيقي يا حقوقي ايران را مورد بررسي قرار دهد و در صورت تصويب رأسًا نسبت به واگذاري اراضي متناسب با طرح مصوبه از اراضي ملي شده يا ساير زمينهاي دولتي از طريق اجاره اقدام نمايد. موقعيت و مساحت و اجاره بها و ساير شرايط مربوط در هر مورد به وسيله كارشناسان منتخب وزارت مذكور و متناسب با طرح مصوبه تعيين خواهد گرديد. وزارت كشاورزي و عمران روستايي بر اجراي طرحهاي مذكور نظارت خواهد داشت و اجاره بهاي وصولي را پس از كسر هزينه هاي كارشناسي به خزانه دولت واريز خواهد كرد. ماده ۳۲ ـ اراضي مورد احتياج وزارتخانه ها و سازمانها و شركتهاي دولتي و مؤسسات خيريه و عام المنفعه و همچنين اراضي مورد نياز براي مصارف غير كشاورزي، بر اساس طرحهاي مصوبه سازمانهاي مربوط به وسيله وزارت كشاورزي و عمران روستايي بررسي و از زمينهاي ملي شده و دولتي اختصاص و با شرايط متناسب با طرح رأسًا توسط وزارت مذكور واگذار خواهد شد. ماده ۳۳ ـ اين آيين نامه از تاريخ تصويب قابل اجرا مي باشد و كليه قوانين و نظامات مغاير با آن ملغي مي گردد. [امضاء] شوراي انقالب جمهوري اسالمي ايران دولت جمهوري اسالمي ايران اجازه نامه بهره برداري از اراضي واگذاري غير قابل انتقال استان.......... شهرستان.......... بهنام خدا شماره مسلسل.......... تاريخ صدور اجازه نامه.......... مشخصات مالك نام.......... نام خانوادگي.......... فرزند.......... شماره شناسنامه..........محل صدور { شهر .......... ناحيه .............. تاريخ تولد: روز.......... ماه.......... سال.......... تاريخ صدور شناسنامه.......... ۱ ـ تعداد قطعات زمين واگذارشده به زارع نام برده. ۲ ـ مشخصات انواع زمين واگذار شده الف: زمين هاي آبي پالك اصلي.......... پالك يا پالك فرعي.......... تعداد قطعات واگذار شده از زمين هاي آبي.......... تعداد زارعين ديگر كه با صاحب اين سند مشتركا روي اين گونه زمين ها كار مي كنند حدود و مشخصات اين گونه زمين شمال جنوب شرق غرب) ملك و محل زمين آبي شامل پالك اصلي فرعي، روستا، بخش، شهرستان، استان) سهم مشاعي آقاي.......... از زمين آبي عبارت است از.......... هكتار مقدار كل سهم عبارت است از.......... هكتار.......... ب: زمين هاي ديم پالك اصلي.......... پالك يا پالك فرعي.......... تعداد قطعات واگذار شده از زمين هاي ديم.......... تعداد زارعين ديگر كه با صاحب اين سند روي اين گونه زمين ها كار مي كنند.......... حدود و مشخصات اين گونه زمين شمال جنوب غرب شرق ) ملك و محل زمين ها پالك اصلي، فرعي، روستا، بخش، شهرستان، استان) سهم مشاعي آقاي.......... از زمين ديم عبارت است از.......... هكتار از مقدار كل سهم.......... هكتار.......... مالحظات مشخصات تمديد اجازه نامه بهره برداري نظر هيئت ۷ نفره در مورد عملكرد و رعايت تعهدات انتقال گيرنده: مي باشد ۱ ـ كامال رضايت بخش بوده و قابل نمي باشد ۲ ـ كامال رضايت بخش نبوده ولي فرصت داده مي شود يك بار ديگر به امر كشاورزي بپردازد ۳ ـ كامال رضايت بخش نمي باشد و قابل تمديد نمي باشد. اين اجازه نامه قابل تمديد مي باشد از سال..... تا سال..... مهر و امضاء هيئت اين اجازه نامه قابل تمديد مي باشد از سال..... تا سال..... مهر و امضاء هيئت مالحظات مالحظات براي تمديد اجازه نامه زمين برگ خدمات كشاورزي تذكر: زارع بايد كليه تعهدات خود را نسبت به دريافت وام و خدمات كشاورزي انجام دهد در غير اين صورت سند زمين او لغو مي شود. تاريخ نوع وام يا خدمات نام موسسه پرداخت كننده مبلغ وام بهاي خدمات پرداختي تاريخ سررسيد بهاي وام امضاء و مهر موسسه پرداخت كننده وام امضاء گيرنده وام مالحظات براي استفاده از خدمات اسالمي انقالب جمهوري اراضي مصوب ۲۶/۱/۱۳۵۹ شوراي احياء و واگذاري نحوه قانون اصالح قانوني اليحه به موجب اجاره نامه اين ايران صادر و دارنده آن ميتواند از امتيازات مربوطه بهره مند گردد كليه سوابق و احكام مربوطه و ساير شركاء در پرونده هيئت واگذاري زمين در شهرستان.......... استان........... و ستاد مركزي واگذاري زمين در تهران ضبط مي باشد نام و امضاء گيرنده زمين............ نام امضاء مسئوالن هيئت واگذاري زمين.......... مهر هيئت واگذاري زمين......... تعهدات انتقال گيرنده زمين ۱ ـ زمين هاي واگذار شده قابل نقل و انتقال و تفكيك و افزار و يا خريد و فروش رسمي و غير رسمي) نمي باشد مگر به تائيد هيئت واگذار كننده زمين برسد ۲ ـ زمين هاي واگذار شده نبايد بدون عذر قانوني معطل بماند و بهرهبرداري از آن نبايستي به نحوي باشد كه موجب اتالف زمين گردد. ۳ ـ انتقال گيرنده زمين متعهد به اجراي برنامه كشت اعالم كشت اعالم شده از طرف وزارت كشاورزي يا نمايندگان آن در شوراي ده و غير مي باشد ۴ ـ انتقال گيرنده زمين موظف است شخصا روي زمين كار كند و ساكن محل باشد. ۵ ـ انتقال گيرنده زمين موظف است مقداري از درآمد حاصله خود را جهت عمران و آباداني روستاي خود بپردازد. ميزان آن توسط دولت مشخص خواهد شد. ۶ ـ مدت اعتبار اين سند پنج سال است و تمديد آن منوط به انجام كليه تعهدات انتقال گيرنده و سياست كشاورزي جمهوري اسالمي ايران مي باشد. ۷ ـ زارع حق تصرف زمين هاي ديگر به غير از آن ميزان كه هيئت به او واگذار نموده است را ندارد. ايران بوده و در صورت تخلف، آئين نامه هاي مصوب دولت جمهوري اسالمي انتقال گيرنده ملزم به رعايت مفاد قوانين و مقررات و ۸ ـ هيئت و يا مسئولين امر مي توانند طبق مقررات مزبور اقدامات مقتضي انجام دهند.