Regulation on the method for testing on varieties of basil, savory and marjoram at the experimental field or laboratory using the uniform method for processing the obtained test results

Stranica 338 - Broj 14 (nazh>,,Jr~ani2acije udruknog rada kOJII. upiiuje sorte - izvodaèa ' pokusa) Obra1ac 5 METEOROLOSKI PODACJ NAJBLilE METEOROLOSKE tt STANICE Godina Mjesto motrenja Mjcsec I. Il. Ill. IV. V. VI. VII. VIII. IX. X. XI. XII. T emperatura min. maks. srednja 141. Vlafoost zraka Oborine, u mm Broj sunèanib dana Ostalo Rukovodilac organizacije udruienog rada koja obavlja ispitivanje Na temelju èlana 22. stava 1. i clana 24. stava 2. Zakona o priznavanju novostvorenih, odobravanju uvodenja u proizvod­ nju stranih i zastiti sorti poljoprivrednog i sumskog bilja (.Sluzbeni list SFRJ", br. 38/80), Savezni komitet za poljopriv­ redu propisuje PRAVILNIK 0 JEDINSTVENOJ METODI ZA ISPITIV ANJE SORTI BOSILJKA, CUBRA I MÜURANA NA POKUSNOM PO­ LJU I U LABORATORIJU TE O JEDINSTVENOJ METO­ DI ZA OBRADU REZULTATA ISPITIV ANJA DOBIVENIH NA POKUSNOM POLJU I U LABORATORIJU Clan 1. Ovim se pravilnikom propisuju jedinstvena metoda za is­ pitivanje sorti ljekovitog bilja - bosiljka, fobra i mazurana (u nastavku teksta .sorte") na pokusnom polju i Ù laboratoriju te jedinstvena metoda za obradu rezultata ispitivanja dobivenih na pokusnom polju i u laboratoriju, radi priznavanja novostvo­ renih odnosno odobravanja uvodenja u proizvodnju stranih sorti ljekovitog bilja - bosiljka, éubra i maturana u Socijalistié­ koj Federativnoj Republici Jugoslaviji. 1. JSPJTIVANJE SORTI NA POKUSNOM POLJU Clan 2. Sorte se ispituju na pokusnom polju na najmanje tri loka­ liteta u proizvodnim podruéjima ljekovitog bilja - bosiljka, éubra i mazurana. Clan 3. Sorte se na pokusnom polju ispituju po metodi slucajnog rasporeda sorti (blok-sistelll), i to: sa 12 ponavljanja ako se is­ pîtuju dvije sorte, osam ponavljanja ako se isp.ituju tri sorte, sest ponavljanja ako se ispituju éetiri sorte i pet ponavljanja ako se ispituje pet i vise sorti. Petak, 3. ozujka 1989. lzvodaé pokusa ispituje sorte po planu razmjdtaja sorti pod siframa u blok-sistemu. Pri ispitivanju sorti na pokusnom polju utvrduju se veliéi­ na parcele u ponavljanju, razmak izmedu redova i razmak par­ cele i blokova, i to: duljina parcele u ponavljanju sirina parcele u ponavljanju povrsina parcele u ponavljanju povrsina parcele za obraèun prinosa (bez rubnih redova) broj redova u parceli razmak izmedu redova udaljenost prvoga i posljednjeg reda od ruba Sm 2,5m 12,5 m' 7,5 m' 5 50cm parcele 15 cm razmak izmedu ponavljanja I m. Bosiljak i éubar siju se izravno (sjemenom) na dubini od 1-2 cm, a mazuran se proizvodi iz rasada. Kao zastitni pojas, oko pokusnog polja moraju se saditi dva reda standardne sorte na istom razmaku. Clan 4. /Pri ispitivanju sorti, kao standardne sorte uzimaju se sor­ te iste vrste s najmanje dvije provenijencije, ad kojih je jedna s ispitivanog podruéja. Clan 5. Zemljiste za pokusno polje treba biti ujednaceno po kon­ figuraciji te fizikalnim i kemijskim svojstvima i ne smije biti zarazeno biljnim bolestima ni stetnicima. Clan 6. Sjeme i sadni materijal ispitivanih i standardnih sorti mo­ raju biti zdravi, iste starosti i kvalitete, lita se dokazuje svje­ dodtbom o zdravstvenom stanju i deklaracijom o kvaliteti, i moraju biti proizvedeni na istom lokalitetu i na isti na6n. Ispitivane i standardne sorte pripremaju se za sadnju od­ nosno sjetvu na istovjetan naéin i sade se odnosno siju u opti­ malnom roku, ovisno o biljnoj vrsti i proizvodnom podruéju. Pri ispitivanju sorti primjenjuje se odgovarajuéa suvreme­ na tehnologija. Clan 7. U toku ispitivanja sorti na pokusnom polju izvodàé poku sa evidentira ove podatke: datum sjetve odnosno sadnje i nicanja; datum forrniranja pupoljaka i cvjetartja; datum tehnoloske zrelosti (kosidbe); duzinu vegetacije; postotak ostvarenog sk.lopa u odnosu na plan. Izvodaé pokusa, prije kosidbe, utvrduje visinu biljke, u centimetrima, na 30 sluèajno odabranih biljaka u I, li. i III. ponavljanju. U svakom ponavljanju i parceli utvrduje se prinos svjeze nadzemne mase (herbe), u k:ilogramima. Udio vlage odreduje se u svjezoj masi, u postocima. Uzima se JO kg svjeze mase iz svih ponavljanja radi anali­ ze fizikalnih svojstava etericnog ulja. Nakon susenja vaze se suha masa. Polijeganje se ocjenjuje, i ta:· 1 - nema poleglih biljaka, 2 slabo polijeganje, 3 - jako polijegailJe. Ocjenjuje se ujednacenost usjeva, i to: 1 - ujednaéeni, 2 varijabilni, 3 - jako varijabilni. Ocjenjuje se krupnoéa iista, i to: 1 - sitni, 2 - srednji, 3 krupni. Nakon susertja uzorka utvrduju se ·ukupna masa lista, cvi­ jeta i stabljike i njihov odnos. Petak, 3. ofujka 1989. SLUiBENI LIST SFRJ Broj 14 - Stranica 339 Clan 8. U toku ispitivanja sorti na pokusnom polju utvrduje se otpomost odnosno osjetljivost sorte na biljne bolesti i stetnike odnosno stupanj prisutnosti najznacajnijih biljnih bolesti i stet­ nika, i to: l) otpomost odnosno osjetljivost sorte na odredene bo lesti i iitetnike, prema prijedlogu stvaraoca sorte; 2) stupanj prisutnsoti bolesti i stetnika: Altemaria spp. - pjegavosti, Erysiphae spp. - pepelnice, Septoria menthae - pjegavosti, Puccinia menthae - rde, Bakterioze, Viroze i dr. Otpomost odnosno osjetljivost sorte utvrduje se u ekspe­ rimentalnim uvjetima, uz primjenu, po potrebi, umjetnih ino­ kulacija odnosno u poljskim uvjetima bez primjene kemijske zastite sorte, ako postoje uvjeti za njezinu infekciju. Otpomost odnosno osjetljivost isptivane sorte i stupanj prisutnosti bolesti i litetnika ocjenjuju se ocjenama od I do 9, i to: 1 - sorta nije podlozna napadu bolesti i stetnika, nema simptoma bolesti ni stetnika - stupaaj osteéeaja 0%; 2 - sorta tolerantna, bolesti i stetnika (navesti kojih) ut­ vrdeno u tragovima - stupanj osteéenja do 2%; 3 - sorta podlozna bolestima i stetnicima, (navesti koji­ ma), napad slab - stupanj osteéenja 2,1 - 5%; 4 - sorta slabo osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti ko­ je), napad uo~ljiv - stupanj oiiteéenja 5,1 - 100/o; 5 - sorta srednje osjetljiva na bolesti i iitetnike (navesti koje), napad srednjl - stupanj osteéenja 10,I - 200/,; 6 -.sorta osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti koje), na­ pad izrazen - stupanj oiiteéenja 20,I - 40%; 7 - sorta jako osjetljiva na boelsti i stetnike (navesti koje), napad jak - stupanj oiiteéenja 40,I - 600/o; 8 - sorta vrlo osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti koje), napad vrlo jak - stupanj oiiteéenja 60,I - 80%; 9 - sorta iznimno osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti koje), napad iznimno jak - stupanj osteéenja veéi od 80,1%. Pod stupnjem prisutnosti bolesti i stetnika razumijeva se postotak osteéenja biljaka ili postotka osteéenja biljnih dijelo­ va, ili broj iitetnih organizama na dijelu biljke ili na cijeloj bilj­ ci ili na povrsini od 1 m', ovisno o specifiénosti pojavljivanja odredenih biljnih bolesti i iitetnika. Clan 9. Ako je u vrijeme berbe ispitivanih sorti, u dva ili vise po­ navljanja, prorijedenost veéa od 20%, dobiveni se rezultati smatraju neupotrebljivima. Il. lSPITIVANJE SORTI U LABORATORIJU Clan 10. Pri ispitivaaju sorti u laboratoriju: utvrduje se udio vlage i eteriènog ulja u suhoj nadzem­ noj masi i izraiava u postocima; utvrduje se sastav eteriènog ulja iz prosjeénog uzorka svih ponavljanja; odreduje se boja mase, i to: I - normalna, 2 - promije­ njena; odreduje se intenzitet mirisa i to: l - slab, 2 - srednji, 3 jak. . Laboratorijska ispitivanja sorte obavljaju se na prosjeè­ nom uzorku svih ponavljanja s jednog lokaliteta u posljednjoj godini ispitivanja. Ill. OBRADA REZULTATA DOB!VENIH ISPITIVANJEM SORTI NA POKUSNOM POUU I U LABORATORIJU Clan 11. Rezultati ispitivanja sorti obraduju se metodom analize varijance i LSD testa za razinu rizika od 5% i 1%, za ova obi­ ljezja: prinos svjefe nadzemne mase, u kg/ha; prinos suhe nadzemne mase, u kg/ha; udio eteriènog ulja. Za ostala obiljezja sorte izracunava se aritmetièka sredina i koeficijent varijacije. Rezultati ispitivanja sorti po lokalitetima i po godinama obraduju se preko dvofaktorijalnog pokusa, a po lokalitetima i godinama zajedno - preko trofaktorijalnog pokusa po pfanu slucajnog blok-sistema. Ocjena znaéajnosti rezultata ispitivanja sorti i lokaliteta, godina i njihove interakcije dobiva se na temelju analize vari. jance i LSD testa za razinu rizika od 5% i 1 %. Za sva obiljezja za koja se izraéunavaju prosjeci i koefici­ jenti varijacije rezultati se obraduju ovako: pri ohradi rezultata jednogodisnjih ispitivanja sorte iz­ raèunavaju se prosjek i koeficijent varijacije za svaki lokalitet posebno i za sve lokalitete zajedno; pri obradi rezultata visegodisnjih ispitivanja Hrti izra­ èunavaju se prosjek i koeficijent varijacije za svaku godinu i svaki lokalitet posebno i za sve godine i sve lokalitete zajedno. Clan 12. U toku ispitivanja sorti izvodaé pokusa evidentira opée podatke o ispitivanju sorti, rezultate ispitivanja sorti na pokus­ nom polju, rezultate isptivanja sorti na otpornost odnosno os­ jetljivost na bolesti i stetnike, rezultate ispitivanja sorti u labo­ ratoriju, meteoroloske podatke najblife meteoroloske stanice i drugo. Podaci iz stava 1. ovog élana evidentiraju se na obrasci­ ma od I do 5, koji su otiskani uz ovaj pravilnik i njegovim su sastavnim dijelom. lzvodaé pokusa obavezan je po jedan primjerak obrazaca iz stava 1. ovog élana trajno éuvati. Clan 13. Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana obja­ ve u "Sluzbenom listu SFRJ". Br. 2730/14 Beograd, J. prqsinca 1988. (naziv organizacije udrufcnog rada koja ispitujc sorte - izvodaca pokusa) Predsjednik Saveznog komiteta za poljoprivredu Sava Vujkov, v. r. ùlirazac 1 OPéi PODACI O ISPITIVANJU SORTE 1. Naziv kulture 2. Naziv ispitivane sorte 3. Naziv pokusnog polja 4. Naziv loka!iteta 5. Qodina zapoéetog ispitivanja 6. Tip zemljista 7. Nadmorska visina Stranica 340 - Broj 14 SLU2BEN1 LIST SFRJ Petak, 3. ozujka 1989. 8. Polofaj i mikroreljef zemljista 9. Predusjev 10. Priprema zemljista za ispitivanje sorte 11. Vrsta i kolièina gnojiva i na6n gnojidbe 12. Njega 13. Povrsina pokusnog polja (duljina i sirina) 14. Broj ponavljanja 15. Broj zasadenih biljaka ispitivane sorte, po ponavljanjima 16. Broj zasadenih biljaka standardne sorte, po ponavljanjima 17. Broj biljaka ispitivane sorte, po ponavljanjima, u berbi 18. Broj biljaka standardne sorte, po ponavljanjima, u berbi 19. Razmak u redu izmedu n=dova 20. Datum sadnje odnosno sjetve 21. Naèin sadnje odnosno sjetve 22. Sjernt i sadni materijal (vrsta i starost) 23. Zastitne mjere (od abiotièkih faktora) (nazi\· organizacije udrufenog rada koja bpituje sorte - izvodaCa pokusa) Rukovodilac organizacije udru.tenog rada koja oba1,1lja ispitivanje Obrazac 2 REZULTATI ISPITIVANJA SORTE NA POKUSNOM POUU . 1. Naziv kulture 2. Naziv ispitivane sorte-----~ 3. Godina ispitivanja 4. Naziv pokusnog polja 5. Naziv lokalitet... Rezultati ispitivanja sorte Naziv ispi- broj biljaka tivane sone plan. os1var. ponavljanja (naziv organizacije udruZenog rada koja ispituje sorte - izvod:aCa pokusa} prinos prinos datum oclnos svjeZe suhe :zrç-losti lista, ma,;e, u kg mase, cvijeta i u kg stabla Rukovodilac organizacije udruZenog rada koja obavlja ispitivanje Obruac3 REZULTATI ISPITIVANJA SORTE NA OTl'ORNOST ODNOSNO OSJETUIVOST NA B.OLESTI I STETNIKE 1. Naziv kulture 2. Naziv ispitivane sorte 3. Godina ispitivanja 4. Naziv pokusnog polja S. Naziv lokaliteta Bole!lti i ~tetnici 1) Ispitivanje otpomosti odnosno osjetljivosti prema odredenim bolestima 2) Utvrdivanje stupnja pri­ sutnosti: Altemaria spp. Erysiphae spp. Puccinia menthae Septoria menthae Bakterioze Viroze . 3) Ostale biljne bolesti i ~tetnici Rezulta1i ispi• IÎ\'anja olpor• nosti sorte u eks­ perimentalnîm uvjetima lnten7Îtel napada na polju• Napomena•• • Ocje!lju) e se ocjenama od I do 9, prema kriterijima iz élana 8. o•,1og pra 1,:~lntka, u razdoblju najintcnzivnijeg ispoljavanja biljnih bolesti i stetntka. •• 1z,..·odaé pokusa na polju unosi u Napomenu svoja zapafanja o otpor­ no5iti odnosno osjetljivosti na odredene biljne bolesti i 5ternîke. (nazi\' organizacije udrufenog rada koja ispituje sorte - izvodaÇa pokusa) Rukovodilac organi1acije udruienog rada koja obavlja ispitivanje Obrazac 4 REZULTATI ISPITIVANJA SORTE U LABORATORIJU 1. Naziv kulture 2. Naziv ispitivane sorte 3. Godina ispitivanja ~ 4. Naziv pokusnog polja 5. Naziv lokaliteta Na:ziv ispi1ivane sorte - ponavljanja posto1ak eteritno g ulju. Rez u I t'a t i i spi t Î va nj a sorte sasta\l udio elerit-nog vlage u ulja suhc•j masi. u% intem:i­ lel boje inten.-i­ tet mirisa Rukovodilac organizacije udrufenog rada koja oba .. -lja ispitivanje Petak, 3. ozujka 1989. SLU.ZBENI LIST SFRJ Broj 14 - Stranica 341 Obrazac 5 (naziv organizacije udrufenog rada koja 1spituje sorte - izvoc.taèa pokusa) METEOROLOSKI PODACI NAJBLIZE METEOROLOSKE STANICE Godina Mjesto motrenja Vla!nost Oborine Osvjetlja Mjcscc Temperatura min. maks. srednja zraka i navod- vanje Ostalo njavanje I. II. III. IV. V. VI. VII. VIII. IX. X. XI. XII. 142. Rukovodilac organizacije udrutenog rada koja obavlja ispitivanje Na temelju élana 22. stava 1. i élana 24. stava 2. Zakona o priznavanju novostvorenih, odobravanju uvodenja u proizvod­ nju stranih i zastiti sorti poljoprivrednog i sumskog bilja (,.Sluzbeni list SFRJ", br. 38/80), Savezni komitet za poljopriv­ redu propisuje PRAVILNIK 0 JEDINSTVENOJ METODI ZA ISPITIV ANJE SORTI MILODUHA, TIMIJ ANA, METVICE, MATICNJAKA I PC:ELINJE METVICE NA POKUSNOM POLJU I U LABO­ RATORIJU TE O JEDINSTVENOJ. METODI ZA OBRADU REZULTATA ISPffiVANJA DOBIVENIH NA POKUS NOM POLJU I U LAJJORATORIJU Clan 1. Ovim se pravilnikom propisuju jedinstvena metoda za is­ pitivanje sorti miloduha, timijana, metvice, matifojaka i pèeli­ nje metvice (u nastavku teksta ,,sorte") na pokusnom polju i u laboratoriju te jedinstvena metoda za obradu rezultata ispitiva­ nja dobivenih na pokusnom polju i u laboratoriju, radi prizna. vanja novostvorenih odnosno odobravanja uvoderija u proiz­ vodnju stranih sorti mifoduha, timijana, metvice, matiènjaka i pèelinje metvice u Socijalistiékoj Federativnoj Republici Ju­ goslaviji. I. ISPITIVANJE SORTI NA POKUSNOM POLJU Clan 2. Sorte se na pokusnom polju ispituju na najmanje tri loka­ liteta u proizvodnim podruéjima ljekovitog bilja istih vrsta. Clan 3. Sorte se na pokusnom polju ispituju po metodi sluéajnog rasporeda sorti (blok-sistem), i to: sa 12 ponavljanja ako se is­ pituju dvije sorte, osam ponavljanja ako se ispituju tri sorte, sest ponavljanja ako se ispituju éetiri sorte i pet ponavljanja ako se ispituje pet i vise sorti. lzvodaè pokusa ispituje sorte po planu razmjeitaj-~i pod siframa u blok-sistemu. · · • ·" Pri ispitivanju sorti na pokusnom polju utvrduju se~Jitj. na parcele u ponavljanju, razmak izmedu redova i razmak par­ cela i blokova, i to: duljina parcele u ponavljanju sirina parcele u ponavljanju povrsina parcele u ponavljanju povrsina parcele za olNlaéun broj redova u parceli (tri za obraéun i dva rubna) razmak izmedu redova udaljenost prvoga i posljednjeg reda od ruba parcele 5m 2,5 -3,5 m 12,5 - 17,5 m' 7,5-10,5m' 5 50-?0cm 25-35 cm razmak izmedu ponavljan~ za metvicu i péelinju metvicu 2 m za miloduh, timijan i matiénjak I m zaiititni pojas dva reda na ' 50 - 70 cm udaljenosti od osnovne parcele 1 - 2 m. Miloduh se sije izravno na polje, na dubinu 2 cm, timijan i matiénjak proizvode se iz rasada, a metvica i péelinja metvica stolonima (rizomima). Clan 4. Pri ispitivanju sorti kao standardne sorte uzimaju se sorte iste vrste s najmanje dvije provenijencije, od kojih je jedna s is• pitivanog podrucja. Clan 5. Zemljiste za pokusno polje treba biti ujednaceno po kon­ figuraciji te ftzikalnim i kemijskim svojstvima i ne smije .biti zarazeno biljnim bolestima ni stetnicima. èlan 6. Sjeme i sadni materijal ispitivanih i standardnih sorti mo• raju biti zdravi, iste starosti i kvalitete, sto se dokazuje svje• dodfbom o zdravstvenom stanju i deklaracijom o kvaliteti, i moraju biti proizvedeni na istom lokalitetu i na isti nacin. lspitivane i standardne sorte pripremaju se za sadnju od­ nosno sjetvu na istovjetan naéin i sade se odnosno siju u opti• malnom roku, ovisno o biljnoj vrsti i proizvodnom podruéju. Pri ispitivanju sorti primjenjuje se odgovarajuéa suvreme• na tehnologija proizvodnje. Clan 7. U toku ispitivanja sorti na pokusnom polju izvodaè poku sa évidentira ove podatke: datum sjetve odnosno sadnje; datum nicanja odnosno poéetka vegetacije; datum porasta biljke u stablo; datum fonniranja bofoih izdanaka; datum fonniranja pupoljaka; datum cvjetanja; datum tehnoloske zrelosti (kosidbe); du:!inu vegetacije od nicanja do tehnoloske zrelosti; postupak ostvarenog sklopa u odnosu na plan. Izvodaé pokusa, prije kosidbe, u svakoj parceli i otkosu utvrduje visinu biljke, u centimetrima, na 30 sluéajno odabra­ nih biljaka u I, Il. i Ill. ponavljanju. U svakom otkosu svih ponavljanja mjeri se prinos svjefe nadzemne mase (herba), u kilogramima. Udio vlage odreduje se u svje:foj masi i izraiava u postot• kp. Uzima se IO kg svjeze mase nadzemnog dijela iz svih po• navljanja radi analize eteriènog ulja i njegovih fizikalnih svoj­ stava. Ocjenjuje se ujednaéenost usjeva, i to: 1 - ujednaèeni, 2 varijabilni i 3 - vrlo varijabilni. Polijeganje se ocjenjuje, i to: 1 - nema poleglih biljaka, 2 slabo polijeganje, 3 - jako polijeganje.