Medium-Term Action Plan of Adjara (2014-2017)

1 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმა (2014-2017 წლები.) 2013 წელი 2 წარმომადგენლობითი საქმიანობის მხარდაჭერა ............................................................................................... 3 პრიორიტეტი (1) : წარმომადგენლობითი საქმიანობის მხარდაჭერა .......................................................... 3 ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა .............. 4 პრიორიტეტი (1) : მთავრობის უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა ............................... 4 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო ............................................. 5 პრიორიტეტი (1) : რეგიონის ფინანსური მართვა და საინვესტიციო გარემოს ხელშეწყობა .................. 5 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველო ...... 9 პრიორიტეტი (1): გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა .................................................................. 9 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტი ............................... 11 პრიორიტეტი (1): ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა .......................................................................... 11 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საავტომობილო გზებისა და სამელიორაციო სისტემების მართვის დეპარტამენტი ........................................................................................................................................ 13 პრიორიტეტი (1) : საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება .............................. 13 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო .................. 14 პრიორიტეტი (1) : ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა ........................... 14 პრიორიტეტი (2): კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია .................................... 20 პრიორიტეტი (3): სპორტის განვითარების ხელშეწყობა, პოპულარიზაცია და ახალგაზრდობის საქმეთა სფეროს ხელშეწყობა ............................................................................................................................ 25 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო ............. 27 პრიორიტეტი (1): მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა ............................................................................ 27 პრიორიტეტი (2): მოსახლეობის სოციალური დაცვა ................................................................................... 30 პრიორიტეტი (3): დასაქმების ხელშეწყობა .................................................................................................... 31 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტრო .................................................. 32 პრიორიტეტი (1) : სოფლის მეურნეობის დარგის შემდგომი განვითარება ............................................ 32 საარქივო სამმართველო......................................................................................................................................... 35 პრიორიტეტი (1) : საარქივო ფონდის დაცულობის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა .................................................................................................................................................. 35 ბუნებრივი და ტექნოგენური ხასიათის საგანგებო სიტუაციების რეგულირება და პრევენცია ............... 36 პრიორიტეტი (1) : საგანგებო და გადაუდებელი სიტუაციების პრევენცია ............................................. 36 3 წარმომადგენლობითი საქმიანობის მხარდაჭერა პრიორიტეტი (1) : წარმომადგენლობითი საქმიანობის მხარდაჭერა პრიორიტეტის დასაბუთება: • აჭარის ავტონონომიური რესპუბლიკისათვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ძლიერი წარმომადგენლობითი ორგანოს გამართული ფუნქციონირება, ვინაიდან იგი არის რეგიონის პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების განმსაზღვრელი, საკანონმდებლო და მაკონტროლებელი ფუნქციების მქონე ხელისუფლების შტო. • პრიორიტეტის ფარგლებში განსახორციელებელი პროგრამების მეშვეობით რეგიონში ხორციელდება ქვეყნის მიერ აღიარებული დემოკრატიული ღირებულებებისა და დემოკრატიული ინსტიტუტების გაძლიერების მხარდაჭერა, სამოქალაქო პლურალიზმის ხელშეწყობა და საარჩევნო სისტემის განვითარება. პროგრამა (1.1): საკანონმდებლო საქმიანობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: წარმომადგენლობითი საქმიანობის მხარდაჭერა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0101 პროგრამის მიზანი: • კომპეტენციის ფარგლებში საკანონმდებლო საქმიანობის განხორციელება, კონტროლი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის საქმიანობაზე. • საქართველოსა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონმდებლობით განსაზღვრულ სხვა უფლებამოსილებების განხორციელება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • განხორციელებულია საკანონმდებლო საქმიანობა და შესაბამისი კონტროლი. პროგრამა (1.2): საარჩევნო გარემოს განვითარება პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: წარმომადგენლობითი საქმიანობის მხარდაჭერა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0201 4 პროგრამის მიზანი: • საარჩევნო პროცესისა და საარჩევნო ადმინისტრაციის საქმიანობის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა. • სამოქალაქო განვითარებასა და საარჩევნო გარემოს გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული პროექტების წახალისება. • ამომრჩევლების ნების გაღრმავება და დაინტერესება არჩევნების მიმართ. • ამომრჩეველთა აქტიურობის გაზრდა და დაინტერესება არჩევნებში მონაწილეობის მიზნით. • ამომრჩევლებისათვის სრულყოფილი და ზუსტი ინფორმაციის დროულად მიწოდება. • სამოქალაქო განათლებისა და საარჩევნო გარემოს გაუმჯობესების პროგრამების შექმნა შემუშავება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • უზრუნველყოფილია საარჩევნო პროცესისა და საარჩევნო ადმინისტრაციის საქმიანობის გამჭირვალობა. • შემუშავებულია სამოქალაქო განათლებისა და საარჩევნო გარემოს გაუმჯობესების პროგრამები. ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა პრიორიტეტი (1) : მთავრობის უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასაბუთება: • რეგიონის ინსტიტუციური განვითარებისათვის მნიშვნელოვანია აღმასრულებელი ორგანოს გამართული ფუნქციონირება. პროგრამა (1.1): მთავრობის უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: მთავრობის უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0301 პროგრამის მიზანი: • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის მიერ აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში აღმასრულებელი ხელისუფლების განხორციელების პირობების შექმნა; • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის აღმასრულებელი ხელისუფლების დაწესებულებათა საქმიანობის კოორდინაციისა და კონტროლის განხორციელება; • მთავრობის საქმიანობის ორგანიზაციული, სამართლებრივი და ინფორმაციულ-ანალიტიკური უზრუნველყოფა; • მთავრობის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებათა შესრულების კონტროლის განხორციელება. 5 • მთავრობის თავმჯდომარის ურთიერთობის ხელშეწყობა სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის დაწესებულებებთან. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • განხორციელებულია აღმასრულებელი ხელისუფლების დაწესებულებათა საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი. • უზრუნველყოფილია მთავრობის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებათა შესრულების კონტროლი. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო პრიორიტეტი (1) : რეგიონის ფინანსური მართვა და საინვესტიციო გარემოს ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასაბუთება: • რესპუბლიკური ბიუჯეტის პროექტის მომზადებაზე, ბიუჯეტის შესრულებასა და ანგარიშგებაზე ზედამხედველობა და კოორდინაცია. • რეგიონში ხელსაყრელი ეკონომიკური გარემოს შექმნისა და მდგრადი ეკონომიკური განვითარების მიზნით წინადადებების შემუშავება და რეალიზება. პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: ეფექტიანი და გამჭვირვალე საბიუჯეტო პროცესის ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს საჯარო ფინანსების მოქნილ მართვას, სექტორში გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების სისტემის გაზრდას, აგრეთვე სახელმწიფო სახსრების ეკონომიურ და ეფექტიანად ხარჯვაზე მონიტორინგს. ელექტრონული ხაზინის სისტემის დანერგვა. რეგიონში ხელსაყრელი ეკონომიკური გარემოს შექმნისა და მდგრადი ეკონომიკური განვითარების მიზნით წინადადებების შემუშავება. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების გამჭვირვალედ და ეფექტიანად მართვა, მისი სრულყოფილად აღრიცხვა, მოვლა-პატრონობა და პრივატიზაცია. რეგიონის სივრცითი, კურორტებისა და სარეკრიაციო ადგილების დაგეგმარება. დამწყები და განვითარებადი ბიზნესის ხელშეწყობა. ბიზნეს ინტერესების დაცვა და ექსპორტის ხელშეწყობა. საფრთხის შემცველი ობიექტების მონიტორინგი და მართვა. პროგრამა (1.1): ფინანსების, ეკონომიკური პოლიტიკისა და ქონების სფეროს პოლიტიკის შემუშავება და მართვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: რეგიონის ფინანსური მართვა და საინვესტიციო გარემოს ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 040101 6 პროგრამის მიზანი: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საფინანსო სისტემის მართვა და საფინანსო საბიუჯეტო პოლიტიკის რეგულირება. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით გათვალისწინებული ღონისძიებების შეუფერხებელი დაფინანსების უზრუნველყოფა. რეგიონის სოციალურ-ეკონომიკური კეთილდღეობის გაზრდის მიზნით ეკონომიკური პოლიტიკის ეფექტიანად შემუშავება და წარმართვა. ავტონომიურ რესპუბლიკაში სამშენებლო საქმიანობის პოლიტიკის განხორციელება; სივრცით ტერიტორიული დაგეგმარების დოკუმენტების შემუშავების პროცესის წარმართვა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • დანერგილია პროგრამული და კაპიტალური ბიუჯეტები, რაც უზრუნველყოფს საჯარო პოლიტიკის მიზნებსა და ფინანსურ სახსრებს შორის კავშირის გაძლიერებას. • რეგიონის განვითარების საჭიროებებთან შესაბამისი ეკონომიკური პოლიტიკა შემუშავებულია და წარმართულია ეფექტიანად. პროგრამა (1.2): რეგიონში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: რეგიონის ფინანსური მართვა და საინვესტიციო გარემოს ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 040102 პროგრამის მიზანი: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საინვესტიციო პოტენციალის ცნობადობის გაზრდა.რეგიონის ეკონომიკის დარგობრივი სტრუქტურის შესწავლა. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მდებარე სახელმწიფო და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში არსებული ქონების ეფექტურად მართვა და განკარგვა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • ინვესტიციების ზრდა. • ცალკეული დარგების საინვესტიციო მიმზიდველობის განსაზღვრა. • უნაკლო სახელმწიფო და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა საკუთრებაში არსებული ქონება; სახელმწიფო ქონებისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში არსებული ქონების პრივატიზება ან სარგებლობაში გადაცემა; ქონების მართვისა და პრივატიზების პროცესის ეფექტური ადმინისტრირება და ფართო მასებისათვის მიწოდება. პროგრამა (1.3) : ქალაქმშენებლობითი და სივრცითი მოწყობის პროგრამა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: რეგიონის ფინანსური მართვა და საინვესტიციო გარემოს ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 040103 7 პროგრამის მიზანი: • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული თვითმმართველი ერთეულების ტერიტორიების შემდგომი გამოყენების დადგენა. • საკურორტო-სარეკრიაციო ადგილების განვითარება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • განხორციელებულია თვითმმართველი ერთეულების სივრცითი დაგეგმარება; • სარეკრეაციო და საკურორტო ადგილების დეტალური დაგეგმარებით გაზრდილია ინვესტორთა ინფორმირებულობა. პროგრამა (1.4) : სახაზინო მომსახურება პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: რეგიონის ფინანსური მართვა და საინვესტიციო გარემოს ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0402 პროგრამის მიზანი: • ელექტრონული ხაზინის სისტემის დანერგვა; • ელექტრონული ხაზინის ძირითადი ექსპლუატაცია; • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილის აღსრულება, მისი შემოსულობების და გადასახდელების ზუსტი და ოპერატიული აღრიცხვა. • ბიუჯეტის ოპერატიული, ყოველთვიური, ყოველკვარტალური და წლიური ანგარიშების მომზადება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • აჭარის ა/რ სამინისტროების და უწყებების ფინანსური ოპერაციები ხორციელდება დროის რეალურ რეჟიმში; • შემცირებულია დროის და ტრანსპორტირების ხარჯები და გაიოლებულია კომუნიკაცია; • საბიუჯეტო ორგანიზაციებს აქვთ ოპერატიული ინფორმაცია გაწეული საკასო ხარჯების შესახებ. პროგრამა (1.5) : დამწყები და განვითარებადი ბიზნესის ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: რეგიონის ფინანსური მართვა და საინვესტიციო გარემოს ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0405 8 პროგრამის მიზანი: • ინკუბირებული კომპანიების საქმიანობის ხელშეწყობა-მონიტორინგი და ბიზნესის განვითარებითვის საჭირო სერვისების და რესურსების მიწოდება. ასევე სატრენინგო კურსების ჩატარება სხვადასხვა თემაზე. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • ახალი ბიზნეს სუბიექტების შექმნა რეგიონში. • ბიუჯეტში დამატებით მიღებულია შემოსავლები და შექმნილია ახალი სამუშაო ადგილები. პროგრამა (1.6) : ბიზნეს ინტერესების დაცვა და ექსპორტის ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: რეგიონის ფინანსური მართვა და საინვესტიციო გარემოს ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0307 პროგრამის მიზანი: • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის წევრების ინტერესების დაცვა ადგილობრივ და ცენტრალურ ხელისუფლებაში. • სერვისების დახვეწა, ბიზნესმენებისა და ინვესტორების საქმიანობისათვის ხელშეწყობა. • აჭარის რეგიონის ბიზნეს გარემოს გააუმჯობესება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • სერტიფიკატების/ექსპერტიზის აქტების რაოდენობის ზრდა. • ადგილობრივი და უცხოელი ინვესტორებისათვის ბიზნესის დაფუძნებაში ხელშეწყობა. • ბიუჯეტში დამატებით მიღებულია შემოსავლები და შექმნილია ახალი სამუშაო ადგილები. პროგრამა (1.7) : საფრთხის შემცველი ობიექტებისათვის მომსახურების მიწოდება და მართვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: რეგიონის ფინანსური მართვა და საინვესტიციო გარემოს ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0407 პროგრამის მიზანი: • საფრთხის შემცველი ობიექტების ტექნიკური დიაგნოსტირების ჩატარება; • სამშენებლო მასალებსა და პროდუქციაზე გამოცდების ჩატარება. 9 პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • სამშენებლო ობიექტების ხარისხიანი სამშენებლო მასალებითა და პროდუქციით უზრუნველყოფის ხელშეწყობა. • მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტების შესაბამისობის დადგენა. • ადამიანის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, საკუთრებისა და გარემოს დაცვა. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველო პრიორიტეტი (1): გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა პრიორიტეტის დასაბუთება: • ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უვნებელი (უსაფრთხო) გარემოს შენარჩუნება და გარემოს მავნე ზემოქმედებისაგან დაცვა; • წყლის მავნე ზემოქმედების აცილება, წყლის ობიექტების დაცვა და წყლის რესურსების რაციონალური გამოყენება დღევანდელი და მომავალი თაობების ინტერესებისა და მდგრადი განვითარების პრინციპების გათვალისწინებით; • ტყეების მოვლა, დაცვა და აღდგენა კლიმატური, წყალმარეგულირებელი, დაცვითი, კულტურული, გამაჯანსაღებელი და სხვა სასარგებლო ბუნებრივი თვისებების შენარჩუნება და გაუმჯობესება; • თვითმყოფადი ბუნებრივი და კულტურული გარემოსა და მისი ცალკეული კომპონენტების, მათ შორის, მცენარეული საფარისა და ცხოველთა სამყაროს, ბიომრავალფეროვნების, ლანდშაფტის, ტყეში არსებული კულტურისა და ბუნების ძეგლების, მცენარეთა იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი სახეობების მომავალი თაობებისათვის შენარჩუნება და დაცვა; • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საშიში (სტიქიური) გეოლოგიური პროცესების შესწავლა, საშიში გეოლოგიური მოვლენების პროგნოზირება და საინფორმაციო საცნობარო მონაცემთა ბაზის შექმნა; პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: გარემოს და ბუნებრივი რესურსების დაცვა, მოსახლეობის ეკოლოგიური უსაფრთხოების სფეროს კონტროლი და ზედამხედველობა, გარემოს ინტეგრირებული მართვის ხელშეწყობა, ტყეების მდგრადი მართვა, გეოლოგიური მონიტორინგი, სანაპირო ზოლის დაცვა, საზოგადოების ეკოლოგიური ცნობიერების ამაღლება, გარემოს დაცვის სფეროსთან დაკავშირებულ საკითხებზე სხვადასხვა ადგილობრივ და საერთაშორისო სამთავრობო და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა. პროგრამა (1.1): გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სფეროს მართვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა 10 პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 030201 პროგრამის მიზანი: გარემოსდაცვით სფეროში არსებული პრობლემების გადაწყვეტის ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: გარემოს ხარისხის მდგომარეობის გაუარესებაზე დროული რეაგირება, საწარმოების მიერ გარემოსდაცვითი მოთხოვნების დაცვა; რეგოინში არსებული რისკფაქტორიანი ეროზირებული და მეწყრული პროცესების აღრიცხვა და პრევენციული ღონისძიებების შემუშავება; ნარჩენების მართვის სისტემის გაუმჯობესება; გარემოს ხარისხობრივი მდგომარეობის პარამეტრების გაუმჯობესება; საზოგადოების გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლება, გარემოსადმი პასუხისმგებლური დამოკიდებულებით გარემოზე უარყოფითი ზემოქმედების შემცირება. პროგრამა (1.2): გარემოსდაცვითი პროგრამა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 030202 პროგრამის მიზანი: ეკოლოგიური უსაფრთხოების სფეროს კონტროლი და ზედამხედველობა; გარემოს ინტერგრირებული მართვის ხელშეწყობა; აჭარის ზღვის სანაპირო ზოლის დაცვა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: ეროზირებული ტერიტორიების განაშენიანება/აღდგენა; ატმოსფერული ჰაერში, ჩამდინარე და ზღვის წყალში ზენორმატიული გაფრქვევა/ჩაშვების რაოდენობის შემცირება; შავი ზღვის აჭარის სანაპიროს წარეცხვის (აბრაზიის) თავიდან აცილება. პროგრამა (1.3): სატყეო სექტორის განვითარება პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა 11 პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 030203 პროგრამის მიზანი: ტყის და ველური ბუნების დაცვა; ტყის აღდგენა/განახლება; გარემოს დაცვა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: რეგიონში მდგრადი ტყითსარგებლობის დანერგვა; სუბალპური ტყის ბუნებრივი განახლების პროცესის ხელშეწყობა; ბუნებრივად მოზარდი ტყიდან სარგებლობის ჩანაცვლება სწრაფმზარდი სახეობებიდან მიღებული მასალით; მავნებლით დაავადებული ტყის ფართობების შემცირება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტი პრიორიტეტი (1): ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასაბუთება • აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ტურიზმის და კურორტების განვითარების ხელშეწყობა. • რესპუბლიკის ტურისტული შესაძლებლობების პოპულარიზაცია. პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: აჭარის რეგიონში არსებული ბუნებრივი, ისტორიული და კულტურული რესურსების გამოყენება რეგიონის ტურისტული პოტენციალის გასაძლიერებლად, ახალი ტურისტული პროდუქტების შესაქმნელად, რეგიონის ცნობადობის გასაზრდელად საერთაშორისო და შიდა ბაზარზე. პროგრამა (1.1): ტურიზმისა და კურორტების სფეროს მართვა და მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 030301 პროგრამის მიზანი: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე ტურიზმისა და კურორტების სფეროში ერთიანი პოლიტიკის გატარება და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება. 12 პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • ტურიზმისა და კურორტების სფეროში ერთიანი პოლიტიკის გატარება და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება; • ახალი ტურისტული პროდუქტების შექმნა; • ახალი სერვისების დანერგვა და მომსახურების მიწოდება; პროგრამა (1.2): რეგიონში ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა და საერთაშორისო ბაზარზე პოპულარიზაცია პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 030303 პროგრამის მიზანი: • რეგიონში ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა. • ადგილობრივი და უცხოელი ტურისტების რაოდენობის გაზრდა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: გაიზრდება ადგილობრივი და უცხოელი ტურისტების რაოდენობა. პროგრამა (1.3): ბათუმის ბულვარი პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0403 პროგრამის მიზანი: • მოსახლეობისა და დამსვენებელთა გაჯანსაღების, დასვენების ეფექტური პირობების უზრუნველყოფისათვის საკურორტო ინფრასტრუქტურის შემდგომი გაფართოება. • დასვენებისა და ტურიზმის თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი პირობების შექმნა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • განახლებულია ბულვარის ინფრასტრუქტურა; • კეთილმოწყობილია ახალი ტერიტორიები; 13 • ბულვარის ტერიტორია უზრუნველყოფილია გაჯანსაღების და დასვენების ეფექტური პირობებით. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საავტომობილო გზებისა და სამელიორაციო სისტემების მართვის დეპარტამენტი პრიორიტეტი (1) : საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება პრიორიტეტის დასაბუთება: რეგიონის მოსახლეობის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებისა და ეკონომიკური განვითარებისათვის საავტომობილო ტრანსპორტის სწრაფი, უსაფრთხო და კომფორტული გადაადგილების უზრუნველყოფა. სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოების ხელშეწყობა სამელიორაციო სისტემების შექმნის გზით. პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული ადგილობრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და სამელიორაციო სისტემების გამართული და შეუფერხებელი ფუნქციონირება. პროგრამა (1.1): საავტომობილო გზებისა და სამელიორაციო სისტემების მართვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 030601 პროგრამის მიზანი: საავტომობილო გზების და სამელიორაციო სისტემების ფუნქციონირების ორგანიზება, მართვა, ტექნიკური ზედამხედველობა და კონტროლი. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: შემუშავებული საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის განვითარების პროგრამები, პერსპექტიული და პრიორიტეტული მიმართულებები.რეალიზებული საგზაო და სამელიორაციო სისტემების განვითარების პროგრამები და გეგმები. პროგრამა (1.2): საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: 14 საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 030602 პროგრამის მიზანი: ადგილობრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების, საგზაო კომუნიკაციების და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია, მოვლა-შენახვა, მოდერნიზაცია და განვითარება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • რეაბილიტირებული და ასფალტირებული საავტომობილო გზები; • მოწყობილი და აშენებული გზების უსაფრთხოებისათვის საჭირო ხელოვნური ნაგებობები; • აღმოფხვრილი სტიქიური მოვლენები; • აღდგენილი უხვი ნალექებით დაზიანებული და ჩაკეტილი გზები; • დატბორვა-დაჭაობებისაგან დაცული სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები; აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო პრიორიტეტი (1) : ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასაბუთება: • განათლების სისტემის მართვა; • განათლების სისტემის ინსტიტუციური და პროგრამული რეფორმირებების ხელშეწყობა; • სოციალურ-საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელების ხელშეწყობა; • ეკონომიკის ახალ მოთხოვნებზე ორიენტირებული პროფესიული განათლების ფორმირების ხელშეწყობა; • ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვის ორგანიზება; • განათლების ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ხელშეწყობა. პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხარისხის გაუმჯობესება, უწყვეტი განათლების ხელშეწყობა; ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება; სკოლის შემდგომი ფორმალური განათლების ორიენტირება შრომის ბაზრის მოთხოვნებსა და რეგიონის საჭიროებებზე; განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდა სოციალურად დაუცველი და სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებების მქონე პირებისათვის. პროგრამა (1.1): განათლების მართვა, კულტურისა და სპორტის სფეროს პოლიტიკის შემუშავება და მართვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა 15 პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0601 პროგრამის მიზანი: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე განათლების, კულტურისა და სპორტის სფეროში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის გატარება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • გატარებულია ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკა განათლების, კულტურისა და სპორტის სფეროში. პროგრამა (1.2): განათლების ხელშეწყობა და ხარისხის გაუმჯობესება პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0602 პროგრამის მიზანი: განათლების, კულტურისა და სპორტის სფეროში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროსა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებაში ხელშეწყობა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • გაზრდილია სწავლის ხარისხი; • სკოლა უზრუნველყოფილია საგანმანათლებლო–სააღმზრდელო დაწესებულებების მატერიალურ-ტექნიკური, ადამიანური და ფინანსური რესურსებით; პროგრამა (1.3): საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და ინვენტარით აღჭურვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0603 16 პროგრამის მიზანი: საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის კეთილმოწყობა ხელს შეუწყობს სამუშაო და სასწავლო პირობების გაუმჯობესებას, უსაფრთხო და კომფორტული გარემოს შექმნას განათლების მიღებისათვის და სასწავლო-აღმზრდელობითი პროცესის ხარისხის ამაღლებას. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • რეაბილიტირებული სკოლების ინფრასტრუქტურა გამართულია და სკოლები აღჭურვილია შესაბამისი ინვენტარით. პროგრამა (1.4): განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0604 პროგრამის მიზანი: განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, სწავლის ხარისხის ამაღლება და განათლების სისტემაში მიმდინარე რეფორმების ხელშეწყობა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • სკოლებში განათლება ხელმისაწვდომია მოსწვლეთათვის. • უმაღლესი განათლება ხელმისაწვდომია ხელმოკლე სტუდენტებისთვის. • მოსწავლისათვის ხელმისაწვდომია კლასგარეშე ლიტერატურა. • ევროპის რეგიონებში გაგზავნილია და აჭარის რეგიონში მიღებულია უცხოელი სტაჟიორები. პროგრამა (1.5): განათლების ხარისხის გაუმჯობესება პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0605 პროგრამის მიზანი: • განათლების ხარისხის ამაღლება. • მოსწავლეთა სწავლის მოტივაციის გაზრდა. 17 პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • სკოლებში გაზრდილია სწავლის მოტივაცია; • მოზარდებში სოციალური და ორგანიზაციული უნარების, ასევე თვითრეალიზების შესაძლებლობა ჩამოყალიბებულია; პროგრამა (1.6): გაძლიერებული (ინგლისური ენა, ფიზიკა-მათემატიკა) და ინკლუზიური სწავლება პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0606 პროგრამის მიზანი: • სკოლაში უცხო ენების (განსაკუთრებით ინგლისური ენის) გაძლიერებული, ინტენსიური შესწავლა თანამედროვე, საერთაშორისო დონეზე აპრობირებული მეთოდებით; • ფიზიკური, ინტელექტუალური, სოციალური, ემოციური, ლინგვისტური თუ სხვა მდგომარეობის გამო სწავლასთან დაკავშირებული სირთულეების მქონე მოსწავლეებისთვის სირთულეების დასაძლევად და მაღალი ხარისხის განათლების მისაღებად შესაბამისი პირობების შექმნა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • მოსწავლეები მაღალ დონეზე ფლობენ უცხო ენას (როგორც ზეპირმეტყველებას, ასევე, წერით უნარ-ჩვევებს); • სხვადასხვა სახის სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე ბავშვებს აქვთ ხარისხიანი და სრული განათლების მიღების შესაძლებლობა; • ინკლუზიური მოზარდები არიან თვითრეალიზებულნი და საზოგადოებაში ინტეგრირებულნი. პროგრამა (1.7): უწყვეტი განათლება პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0607 პროგრამის მიზანი: • უცხო ენებისა და კომპიუტერული უნარ ჩვევების შესწავლა. • მასწავლებელთა გადამზადება 18 პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • მოქალაქეებისთვის ხელმისაწვდომია უცხო ენებისა და კომპიუტერული პროგრამების შესწავლა. • ამაღლებულია მასწავლებლების პროფესიული კვალიფიკაცია. • პროგრამა (1.8): საჯარო სკოლების განვითარების ხელშეწყობა, რომლებიც ახორციელებენ საპანსიონო მომსახურებას ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0608 პროგრამის მიზანი: • საჯარო სკოლების, რომლებიც ახორციელებენ საპანსიონო მომსახურებას, ბავშვების საცხოვრებელი მატერიალური ბაზის კეთილმოწყობის აუცილებლობა და სასწავლო გარემოს სტანდარტებთან მისადაგება; ხარისხიანი ზოგადი განათლების მიღების უზრუნველყოფა; • ყველა მოსწავლეს, მიუხედავად სოციალურ-ეკონომკური მდგომარეობისა, უფლება აქვს მიიღოს ხარისხიანი განათლება კომფორტულ და ესთეტიურ პირობებში, რაც მოსწავლეს მისცემს ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების რეალიზაციის საშუალებას. ამ მიზნით ხორციელდება საპანსიონო სუბსიდირება, სადაც გათვალისწინებულია ბავშვების საცხოვრებლის მატერიალური ბაზის კეთილმოწყობა, ბავშვები უზრუნველყოფილი არიან კვებით და სხვა ყველა საჭირო საცხოვრებელი მომსახურეობით. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • შექმნილია ბავშვების ცხოვრების, აღზრდისა და სწავლისათვის აუცილებელი შესაბამისი საყოფაცხოვრებო პირობები (საცხოვრებელი, კვება, უსაფრთხო გარემო). პროგრამა (1.9): სახელოვნებო განათლების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0609 პროგრამის მიზანი: • სკოლისგარეშე სახელოვნებო სკოლების ხელშეწყობა. 19 • სახელოვნებო განათლების ხარისხის ამაღლება და კულტურისა და ხელოვნების სფეროს კვალიფიციური სპეციალისტებით უზრუნველყოფა. • სახელოვნებო სკოლების ინფრასტრუქტურისა და მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება და ინსტიტუციური განვითარება გეგმის შემუშავება. • საგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავების და ამოქმედების ხელშეწყობა. • სახელოვნებო საგანმანათლებლო სკოლის მოსწავლეების მხარდაჭერა სხვადასხვა საერთაშორისო კონკურსებსა და ღონისძიებებში მონაწილეობის გზით. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • სახელოვნებო სკოლების მიღწევების აღიარება საერთაშორისო კონკურსებში, ფესტივალებში მიღებული წარმატებებით. • საერთაშორისო კონკურსებში და ფესტივალებში მონაწილეთა მიერ მოპოვებული წარმატებების, დიპლომებისა და პრიზების რაოდენობა. • გაუმჯობესებულია სახელოვნებო სკოლების მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და ინფრასტრუქტურა. პროგრამა (1.10): სკოლისგარეშე სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0610 პროგრამის მიზანი: • ბავშვთა და მოზარდთა მაქსიმალური რაოდენობის ჩართვა სპორტულ-გამაჯანსაღებელ სექციებში, მათი მეთოდური აღზრდა და დაოსტატება. • ცხოვრების ჯანსაღი წესის პროპაგანდა და მისი დამკვიდრება მოზარდ თაობაში, მასობრივი სპორტის განვითარება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • სპორტის სხვადასხვა სახეობებში საქართველოსა და აჭარის ასაკობრივი ნაკრები გუნდები შევსებულია პერსპექტიული სპორტსმენებით. პროგრამა (1.11): უმაღლესი განათლებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების ხელშეწყობა 20 პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 09 პროგრამის მიზანი: • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული სახელმწიფო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების სამეცნიერო კვლევითი საქმიანობისა და ხელოვნების უმაღლესი სასწავლებლის საქმიანობის ხელშეწყობა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • გაუმჯობესებულია სამეცნიერო საქმიანობა; • უზრუნველყოფილია სახელოვნებო დარგის საშემსრულებლო-შემოქმედებითი უნარების განვითარებითა და ხელოვნების შესაბამისი დარგის თეორიული კვლევების საშუალებით მაღალკვალიფიციური სპეციალისტების მომზადება. პრიორიტეტი (2): კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია პრიორიტეტის დასაბუთება: • კულტურის სისტემის მართვა; • კულტურის ობეიქტების ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ხელშეწყობა; • კულტურის სფეროში არასახელმწიფო სექტორის როლის ზრდის უზრუნველყოფა და ინსტიტუციური მართვის გაუმჯობესება; • კულტურის დაწესებულებების ოპტიმალური ინსტიტუციური მოწყობა. პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: აჭარის ტერიტორიაზე არსებული კულტურის ძეგლების დაცვა-შენარჩუნება; აჭარის მუზეუმების და გალერეების მოდერნიზება და მართვის წესებისა და რეგულიაციების შემუშავება, საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით; ფოლკლორის და ხალხური შემოქმედების ხელშეწყობა, შენარჩუნება და პოპულარიზაცია, ეთნოგრაფიული სამეცნიერო საქმიანობის წახალისება; სახვითი, გამოყენებითი და მულტიმედიური ხელოვნების ხელშეწყობა და მისი შემდგომი პოპულარიზაცია; სასცენო და სამუსიკო ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა; კულტურული ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა; ხელოვნების და კულტურის სფეროში პროფესიული დონის ამაღლება და კვალიფიციური კადრების მომზადება. პროგრამა (2.1): საშემსრულებლო ხელოვნების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია 21 პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061104 პროგრამის მიზანი: აჭარაში საშემსრულებლო ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • ამაღლდება აჭარაში საშემსრულებლო ხელოვნების წარმომადგენელთა პროფესიული დონე. • გაუმჯობესდება საერთო შემოქმედებითი პროცესები. პროგრამა (2.2): აჭარაში კინოხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061105 პროგრამის მიზანი: • რეგიონში კინოხელოვნების განვითარება. • კინოწარმოებისა და კინოგანათლების ხელშეწყობა პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • აჭარის რეგიონში დასაქმებულია კინო პროფესიონალები, სტუდენტები და სხვა მომიჯნავე პროფესიის ადამიანები, გაზრდილია მათი კვალიფიკაციის დონე. • რეგიონში ვითარდება კინოხელოვნება. პროგრამა (2.3): ფოლკლორის ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061106 პროგრამის მიზანი: აჭარაში არსებული ფოლკლორული ანსამბლების სასცენო კოსტიუმებით უზრუნველყოფა 22 პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • გაუმჯობესდება ფოლკლორული ანსამბლების სასცენო ატრიბუტიკა (კოსტიუმები). პროგრამა (2.4): კულტურული ცხოვრების გააქტიურება და პოპულარიზაცია პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061107 პროგრამის მიზანი: • ხელოვნებისა და კულტურის ღონისძიებების ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია. • აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში არსებული შემოქმედებითი ჯგუფების, ინდივიდუალური შემსრულებლების საქართველოს და საერთაშორისო ფესტივალებში, კონკურსებში და სხვა ღონისძიებებში მონაწილეობის ხელშეწყობა. • აჭარის მუნიციპალიტეტებში კულტურული ცხოვრების გააქტიურება და მოსახლეობის უზრუნველყოფა სხვადასხვა კულტურული აქტივობებით. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • რეგიონში რეგულარულად ხორციელდება ხელოვნებისა და კულტურის ღონისძიებები. • აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში არსებული შემოქმედებითი ჯგუფები, ინდივიდუალური შემსრულებლები მონაწილეობას ღებულობენ საქართველოს და საერთაშორისო ღონისძიებებში. • გაიზრდება მუნიციპალიტეტებში კულტურის წარმომადგენელთა კვალიფიკაცია და შესაბამისად, განხორციელებული კულტურული პროექტების რაოდენობა. პროგრამა (2.5): კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა, განვითარება და პოპულარიზაცია პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061109 პროგრამის მიზანი: • სარეაბილიტაციო-სარესტავრაციო სამუშაოების განხორციელების გზით აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საზღვრებში არსებული კულტურული ძეგლების დაცვა და შენარჩუნება; • აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ახალი მუზეუმების გახსნა; 23 • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ საზღვრებში არსებული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვა, რეაბილიტაცია- კონსერვაცია. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები რესტავრირებულია და შენარჩუნებულია მომავალი თაობებისათვის; პროგრამა (2.6): მუზეუმებისა და გალერეების ინსტიტუციური განვითარება პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061110 პროგრამის მიზანი: • სამეცნიერო-კვლევითი, საექსპოზიციო და საგანმანათლებლო საქმიანობის წარმართვა თანამედროვე მოთხოვნილებათა შესაბამისად. • მუზეუმებში ფართო საზოგადოების მოზიდვის ხელშეწყობა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • გააქტიურებულია მუზეუმებისა და გალერეების საგამოფენო-საექსპოზიციო საქმიანობა; • განვითარებულია კულტურული ტურიზმი. პროგრამა (2.7): სასცენო და სამუსიკო ხელოვნების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061111 პროგრამის მიზანი: • სასცენო და სამუსიკო ხელოვნების ხელშეწყობის მიზნით აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო უზრუნველყოფს სასცენო, სამუსიკო და თეატრალური ხელოვნების სფეროში პოლიტიკის განხორციელებას, განვითარების ხელშეწყობასა და პოპულარიზაციას. ასევე სასცენო და სამუსიკო დაწესებულებების განვითარებას; 24 • აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში მოქმედი სასცენო და სამუსიკო დაწესებულებების გასტროლებს, უცხოური დასების აჭარაში მიღებას და სხვა შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელებას. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • შენარჩუნებულია ქართული ხალხური ფოლკლორი; • შენარჩუნებულია ქორეოგრაფიული ხელოვნება, მუსიკალური კულტურა, თეატრალური ხელოვნება, ეროვნული ტრადიციები. პროგრამა (2.8): პროფესიულ-შემოქმედებითი საქმიანობის მხარდაჭერა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061112 პროგრამის მიზანი: • კულტურის სფეროში არასამთავრობო სექტორის განვითარების ხელშეწყობა. • ქართული მწერლობის, სალიტერატურო საქმიანობის, სახვითი, გამოყენებითი, თეატრალური ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა, შემოქმედებითი პროცესების გააქტიურება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • შენარჩუნებულია ქართული სამწერლო, სახვითი, გამოყენებითი, თეატრალური ხელოვნების მემკვიდრეობა და ტრადიციები. პროგრამა (2.9): საგამომცემლო საქმიანობის ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: კულტურის განვითარება, ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0404 პროგრამის მიზანი: • გაზეთების ბეჭდვა-გავრცელების ხელშეწყობა. 25 პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • მოსახლეობის ინფორმირებულობის ზრდა. პრიორიტეტი (3): სპორტის განვითარების ხელშეწყობა, პოპულარიზაცია და ახალგაზრდობის საქმეთა სფეროს ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასაბუთება: • სპორტის სისტემის მართვა; • სპორტის ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ხელშეწყობა; • სპორტის სფეროში არასახელმწიფო სექტორის როლის ზრდის უზრუნველყოფა და ინსტიტუციური მართვის გაუმჯობესება; • ახალგაზრდების ინტელექტუალური, სულიერი და ფიზიკური პოტენციალის გამოვლენა, ფორმირება და სრულყოფა. პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია და მასობრივი სპორტში მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდა; პროფესიული სპორტის მხარდაჭერა და სპორტული მიღწევების გაუმჯობესება; სპორტის ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია და განვითარება; სპორტული ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა. პროგრამა (3.1): სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სფეროს მართვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: სპორტის განვითარების ხელშეწყობა, პოპულარიზაცია და ახალგაზრდობის საქმეთა სფეროს ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061201 პროგრამის მიზანი: რეგიონის სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სფეროში სხვადასხვა ღონისძიებების ჩატარების ხელშეწყობა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • სპორტის ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ხელშეწყობა; • სპორტის სფეროში არასახელმწიფო სექტორის როლის ზრდის უზრუნველყოფა და ინსტიტუციური მართვის გაუმჯობესება; 26 პროგრამა (3.2): სპორტის ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: სპორტის განვითარების ხელშეწყობა, პოპულარიზაცია და ახალგაზრდობის საქმეთა სფეროს ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061202 პროგრამის მიზანი: • ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრება. • სპორტული მიღწევების გაუმჯობესება და ეროვნულ და საერთაშორისო ასპარეზზე წარმატებული გამოსვლა. • რესპუბლიკის წამყვან სპორტსმენთა და მწვრთნელთა ცხოვრების ეკონომიკური და სოციალური პირობების გაუმჯობესება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ნაკრები გუნდები მომზადებულია ეროვნულ და საერთაშორისო ასპარეზზე ღირსეულად გამოსვლისათვის; • ხელსაყრელი პირობების შექმნა ფიზიკურ-კულტურასა და სპორტში მოზარდთა და ახალგაზრდობის რეგულარული ჩართულობისათვის. • გაუმჯობესებულია რესპუბლიკის წამყვან სპორტსმენთა და მწვრთნელთა ცხოვრების ეკონომიკური და სოციალური პირობები. პროგრამა (3.3): ახალგაზრდულ საქმეთა სფეროს ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: სპორტის განვითარების ხელშეწყობა, პოპულარიზაცია და ახალგაზრდობის საქმეთა სფეროს ხელშეწყობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 061203 პროგრამის მიზანი: • კულტურულ-შემოქმედებითი, შემეცნებითი და გასართობი ღონისძიებების მოწყობა. • რეგიონის ახალგაზრდების ჩართვა სხვადასხვა აქტივობებში. • ცხოვრების ჯანსაღი წესის პროპაგანდა, ახალგაზრდების ცოდნისა და უნარების გაღრმავება სხვადასხვა მიმართულებით. 27 პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • ამაღლებულია ახალგაზრდების წიგნიერების დონე, გაზრდილია მათი ჩართულობა სხვადასხვა სახის შემოქმედებით (ლიტერატურა, ხელოვნება, საგამომგონებლო საქმიანობა, იუმორი) პროცესებში. • გაძლიერებულია რეგიონის როლი და აჭარა ჩამოყალიბებულია როგორც ფესტივალების ჩატარების ერთ-ერთი ცენტრი; • ახალგაზრდები აქტიურად არიან ჩართულები მხიარული რეგიონის პროგრამის ფარგლებში გამართულ ღონისძიებებში. • აქტიურია მათი თანამშრომლობა და მუდმივი ჩართულობა ახალგაზრდობის პრობლემების გამოვლენისა და გადაწყვეტის პროცესში. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო პრიორიტეტი (1): მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა პრიორიტეტის დასაბუთება: • ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე სამედიცინო დახმარების ერთიანი წესების, პირობებისა და ნორმატივების შემუშავება; • აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესწავლა, დაავადებათა მიმართულებით პროფილაქტიკური ღონისძიებების გატარება. პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: მოსახლეობის სხვადასხვა სოციალური ჯგუფების, მათ შორის სოციალურად დაუცველი კატეგორიებისათვის მკურნალობასთან დაკავშირებული იმ ფინანსური რისკების მართვა, რომელიც ვერ იფარება მოქმედი სახელმწიფო სამედიცინო პროგრამებით. სოფლის მოსახლეობისათვის ექიმამდელი სამედიცინო დახმარების მიწოდება. თემის სამედიცინო პუნქტებში დასაქმებული მედდების თეორიული და პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გაუმჯობესება, კვალიფიკაციის ამაღლება. სოფლად პირველადი ჯანდაცვის განვითარებაზე ხელშეწყობა. სქოლიოზითა და ცერებრალური დამბლით დაავადებულ ბავშვთა სამედიცინო რეაბილიტაცია. პროგრამა (1.1): ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროს პოლიტიკის შემუშავება და მართვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0701 28 პროგრამის მიზანი: • აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის, დასაქმების, დევნილთა და განსახლების სფეროში საქართველოს ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება. • ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის დარგში პრიორიტეტულ ღონისძიებათა შემუშავება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესწავლა, დაავადებათა და მართვად ინფექციათა მიმართულებით პროფილაქტიკური ღონისძიებების გატარება; • პენსიონერების, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისა და მოსახლეობის სოციალურად დაუცველი სხვა ფენებისათვის სოციალური დახმარების პროგრამის შემუშავებაში მონაწილეობის მიღება, განხორციელება და მათ შესრულებაზე ზედამხედველობა კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად; • ბენეფიციარების სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის შენარჩუნება, შესაძლებლობების შეზღუდვის შემცირება; პროგრამა (1.2): სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0702 პროგრამის მიზანი: • სოციალურად დაუცველი და სხვა სოციალური კატეგორიის მოსახლეობისათვის მკურნალობასთან დაკავშირებული იმ ფინანსური რისკების მართვა, რომელიც ვერ იფარება მოქმედი სახელმწიფო სამედიცინო პროგრამებით. • კარდიოქირურგიული მკურნალობა, გულის დაავადებების მძიმე ფორმებით გამოწვეული ლეტალობისა და შესაძლებლობის შეზღუდვის შემცირება. • მოსახლეობის სხვადასხვა სოციალური კატეგორიისათვის რესურსტევადი, მაღალტექნოლოგიურ სახსრების ენდოპროთეზირების ჩატარებაზე ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. • სოციალურად დაუცველი მოსახლეობისათვის მაღალტექნოლოგიური სამედიცინო მომსახურებაზე ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. • თემის სამედიცინო პუნქტებზე პირველადი სამედიცინო დახმარებისათვის საჭირო მედიკამენტების ყოველთვიური მარაგი და სადიაგნოსტიკო საშუალებების მიწოდება. • თემის სამედიცინო პუნქტებში დასაქმებული ექთნების პროფესიული დონის ამაღლება, თანამედროვე მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანა, პრაქტიკული და თეორიული უნარ ჩვევების დახვეწა, შენარჩუნება და განვითარება. 29 • ცენტრალური და პერიფერიული ნერვული სისტემის, ძვალ-სახსროვანი სისტემის დაავადებების მქონე ბავშვებისათვის ფსიქოსომატური რეაბილიტაციის კურსების მიწოდება. • სქოლიოზით დაავადებულ 18 წლამდე ასაკის მოზარდებისათვის რეაბილიტაციის კურსების მიწოდება. • სოფლის პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების ექიმებისა და მედდების პროფესიული გადამზადება თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად, მაღალმთიან მუნიციპალიტეტებში სოფლის პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების მობილურობის გაზრდის მიზნით მათთვის მაღალი გამავლობის ავტომანქანების შეძენა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • ბენეფიციარების სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის შენარჩუნება/გაუმჯობესება, შესაძლებლობების შეზღუდვის შემცირება; • მკურნალობასთან დაკავშირებული ფინანსური რისკებისაგან დაცვა. • ბენეფიციართა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება. • ექიმამდელი სამედიცინო დახმარებითა და პირველადი სამედიცინო დახმარებისათვის საჭირო მედიკამენტებითა და სადიაგნოსტიკო საშუალებებით უზრუნველყოფა. • სოფლის მოსახლეობა უზრუნველყოფილია გეოგრაფიულად ხელმისაწვდომი, ხარისხიანი ექიმამდელი სამედიცინო მომსახურებით. • ბენეფიციართა ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობის ნაწილობრივი გაუმჯობესება. • გადამზადებული სოფლის ექიმები და ექთნები, სოფლის მოსახლეობას ადგილობრივ დონეზე მიეწოდება ხარისხიანი, საბაზისო სამედიცინო მომსახურეობა. • გაიზრდება მთის რეგიონის პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების მობილურობა. პროგრამა (1.3): საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0703 პროგრამის მიზანი: • მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება, ჯანმრთელობის აცილებადი რისკების მართვა, ეპიდკეთილსაიმედო გარემოს უზრუნველყოფის მიზნით გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენცია. • პრიორიტეტული საკითხების ირგვლივ სამიზნე ჯგუფებისა და მოსახლეობის ინფორმირება, მოსწავლე -ახალგაზრდობისა და მოსახლეობის ცალკეული ჯგუფების ჩართულობა; პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • ეპიდკეთილსაიმედო გარემოს შენარჩუნება. 30 • მოსახლეობის დამოკიდებულების ჩამოყალიბება ცხოვრების ჯანსაღი წესის დასამკვიდრებლად. • დაავადებათა ადრეული დიაგნოსტიკა, მოსახლეობის ჯანმრთელობის აცილებადი რისკების მართვა. პრიორიტეტი (2): მოსახლეობის სოციალური დაცვა პრიორიტეტის დასაბუთება: • მოსახლეობის სოციალური მდგომარეობის მონიტორინგი და ანალიზი; • სამედიცინო სტატისტიკის წარმოება და ანალიზი; • პენსიონერების, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისა და მოსახლეობის სოციალურად დაუცველი სხვა ფენებისათვის ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების განხორციელება. პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: პრიორიტეტის მიზანია პენსიონერების, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისა და მოსახლეობის სოციალურად დაუცველი კატეგორიებისათვის სოციალური დახმარებების გაცემა, მათი უზრუნველყოფა სხვადასხვა დამხმარე საშუალებებით. სოფლებში საექიმო კადრების დამაგრების მიზნით მათი მატერიალური სტიმულირება და სოციალური დაცვის სხვა ღონისძიებების გატარება.სოციალური და სტიქიის შედეგად დაზარალებულ ოჯახების საბინაო პირობებით უზრუნველყოფა. პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0704;040104 პროგრამის მიზანი: • 100 წელს გადაცილებული მოქალაქეების დამატებითი მატერიალური დახმარება. • ახალშობილი ტყუპების ოჯახების მატერიალური დახმარება. • შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე და ხანდაზმულ პირთა სავარძელ-ეტლებით უზრუნველყოფა. • სმენადაქვეითებულ პირთა უზრუნველყოფა სმენის აპარატებით. • მიუსაფარ დედათა და ბავშვთა უზრუნველყოფა თავშესაფრით და უსაფრთხო გარემოთი. • საექიმო კადრების სოფლებში დამაგრება და მათი სოციალურ-ეკონომიური პირობების გაუმჯობესება. • შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვების უზრუნველყოფა მათ საჭიროებებზე მორგებული სამედიცინო, პედაგოგიური და სარეაბილიტაციო მომსახურების კურსებით. • 2008 წლის აგვისტოში საქართველოს ტერიტორიაზე განვითარებული საომარი მოქმედებისა და 2012 წელს ავღანეთში საერთაშორისო სამხედრო ოპერაციის შესრულების დროს დაღუპულთა ოჯახების სოციალური და მორალური მხარდაჭერა. • სოციალური და სტიქიის შედეგად დაზარალებულ ოჯახების საბინაო პირობებით უზრუნველყოფა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • სხვადასხვა კატეგორიის მოსახლეობის სოციალური დახმარება. 31 • ბენეფიციართა სოციალური პირობების ნაწილობრივი გაუმჯობესება, გადაადგილების მოთხოვნის დაკმაყოფილება. • სმენადაქვეითებულ მოქალაქეთა ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება, საზოგადოებაში მათი ინტეგრაციის ამაღლება. • მიუსაფარ დედათა და ბავშვთა სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და საზოგადოებაში ინტეგრაცია. • სოფლის ექიმების ადგილზე დამაგრება, სოფლის მოსახლეობისათვის უწყვეტი ბაზისური, ხარისხიანი სამედიცინო მომსახურების მიწოდება. • შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვების უზრუნველყოფა სარეაბილიტაციო კურსებით. • სხვადასხვა კატეგორიის მოსახლეობის საბინაო პირობებით უზრუნველყოფა. პრიორიტეტი (3): დასაქმების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასაბუთება: დასაქმება მოქალაქეების კეთილდღეობისა და განვითარების მთავარი წინაპირობაა. იმ პირობებში როცა რეგიონში არის უმუშევრობის სერიოზული პრობლემა, ძალიან მნიშვნელოვანია დასაქმების ხელშემწყობი აქტივობების განხორციელება სამუშაოს მაძიებელთა დასახმარებლად და მათი შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანობის უზრუნველსაყოფად. დასაქმების ხელშეწყობის ეფექტური პოლიტიკის შემუშავების მიზნით აუცილებელია შრომის ბაზრის სისტემატიური კვლევა, რომელიც დაინტერესებულ მხარეებს მიაწვდის სრულ ინფორმაციას შრომის ბაზარზე არსებული ტენდენციების შესახებ და გასცემს უამრავ მნიშვნელოვან კითხვას პასუხს თუ რა ახდენს გავლენას სამუშაო ძალაზე არსებულ მოთხოვნა-მიწოდების დისბალანსზე და რა შეიძლება გაკეთდეს ამ დისბალანსის შესამცირებლად. პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე ყველა სამუშაოს მაძიებლის რეგისტრაცია და აღრიცხვა; • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე არსებული ყველა ვაკანსიის რეგისტრაცია და აღრიცხვა; • ყველაზე მოთხოვნადი პროფესიების გამორკვევა; • სრული ინფორმაცია იმაზე თუ რომელ პროფესიებშია ყველაზე ნაკლებად კვალიფიციური სამუშაო ძალა და რა არის ამის მიზეზი; პროგრამა (3.1): დასაქმების ხელშეწყობის მართვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: დასაქმების ხელშეწობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 070501 32 პროგრამის მიზანი: აჭარის რეგიონის მოსახლეობისათვის უმუშევრობასთან ბრძოლის კონცეფციის, დასაქმების სისტემისა და მექანიზმების განვითარების ხელშეწყობა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • აჭარის რეგიონის მოსახლეობისათვის დასაქმების ხელშეყობის მიზნით შრომის ბაზრის იმ სექტორების გამოვლენა, სადაც არსებობს ან/და შესაძლებელია შეიქმნას ვაკანსიები. პროგრამა (3.2): შრომის ბაზრის კვლევა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: დასაქმების ხელშეწობა პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 070503 პროგრამის მიზანი: • ყველაზე მოთხოვნადი პროფესიების გამორკვევა და მათზე არსებული მიწოდების პრობლემების ფაქტორების გამოაშკარავება. • ადგილობრივ შრომის ბაზარზე მოთხოვნა-მიწოდების დისბალანსის შემცირებისთვის სტრატეგიის შემუშავება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • შრომის ბაზარზე ყველაზე მოთხოვნადი პროფესიების გამორკვევა. • შრომის ბაზარზე მოთხოვნა-მიწოდების ბალანსზე სრული ინფორმაციის მოპოვება. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტრო პრიორიტეტი (1) : სოფლის მეურნეობის დარგის შემდგომი განვითარება პრიორიტეტის დასაბუთება: • სოფლის მეურნეობის პოლიტიკის განსაზღვრაში მონაწილეობის მიღება და პოლიტიკის განხორცილება; • სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოების ხელშეწყობა; • დარგში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; • ქიმიო-ბაქტეოროლოგიური კვლევის თანამედროვე მეთოდების გამოყენებით ხარისხის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; • სასოფლო სამეურნეო პროდუქციის მწარმოებლებისა და მომხმარებლებისათვის მომსახურების გაწევა. 33 პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: ადგილობრივი წარმოების კონკურენტუნარიანობის გაზრდა, თანამედროვე აგროტექნოლოგიების დანერგვა, ნიადაგის პროდუქტიულობის ამაღლება, აგრარულ სფეროში დასაქმებულთა ცოდნის გაფართოება. პროგრამა (1.1): აგროსასურსათო სექტორის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: სოფლის მეურნეობის დარგის შემდგომი განვითარება პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0801 პროგრამის მიზანი: სოფლის მეურნეობის პოლიტიკის შემუშავებაში და მის პრაქტიკულ განხორციელებაში ადმინისტრაციული აპარატის მოქნილი, მაღალეფექტური და კოორდინირებული მართვის სისტემის უზრუნველყოფა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • შემუშავებულია სოფლის მეურნეობის დარგში განსახორციელებელი პრიორიტეტული მიმართულებები. შექმნილია მაღალეფექტური და კოორდინირებული მართვის სისტემა. პროგრამა (1.1): ფერმერული მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: სოფლის მეურნეობის დარგის შემდგომი განვითარება პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0802 პროგრამის მიზანი: თანამედროვე ტექნიკური საშუალებების მიწოდების გზით ფერმერთა ხელით შრომის შემსუბუქება. სასოფლო–სამეურნეო სავარგულების მაღალაგროტექნიკური ღონისძიებებით დამუშავება. მაღალშემოსავლიანი მრავალწლიანი კულტურებით ბაღების გაშენება. მარტივი ტიპის სასათბურე კონსტრუქციებით ფერმერთა უზრუნველყოფა. ნიადაგის ნაყოფიერების ამაღლება. ფუტკრის ოჯახების გამრავლება და თაფლისა და თაფლის პროდუქტების წარმოების ამაღლება. ფერმერული მეურნეობის გაერთიანებების ჩამოყალიბება. 34 პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკით ფერმერთა უზრუნველყოფით შემცირებულია ფიზიკური შრომის სიმძიმე, დაცულია აგროვადები, მაღალხარისხიანადაა შესრულებული მიწის დამუშავებითი ღონისძიებები, გაზრდილია შრომის ნაყოფიერება და პროდუქციის მწარმოებლურობა, გაუმჯობესებულია სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის ხარისხი, გაზრდილია ფერმერთა შემოსავლები. • სასათბურე კონსტრუქციებით ფერმეთა უზრუნველყოფით გაზრდილია ადგილობრივი საადრეო ბოსტნეული კულტურის წარმოება. • მრავალწლიანი ხეხილოვანი კულტურების ელიტური სარგავი მასალით ფერმერთა უზრუნველყოფით გაზრდილია ხილის მოსავლიანობა. • მეფუტკრეობის განვითარების ხელშეწყობით გაზრდილია თაფლის წარმოების პროდუქტიულობა. • ქიმიური მელიორაციის გზით განოყიერდება მაღალმჟავიანი ნიადაგები, გაიზრდება ერთეული პროდუქციის წარმოების მოცულობები და ხარისხი. • აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე შექმნილია ფერმერული გაერთიანებები. პროგრამა (1.2) : აგროსერვისის განვითარება რეგიონში პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: სოფლის მეურნეობის დარგის შემდგომი განვითარება პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0803 პროგრამის მიზანი: • შრომითი, მატერიალური და ფულადი რესურსების მართვა, კადრების კვალიფიკაციის დონის ამაღლება. • სუბტროპიკული და კონტინენტალური სერტიფიცირებული სარგავი მასალის წარმოების განვითარების ხელშეწყობა. • თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით სადემონსტრაციო ნაკვეთების მოწყობა, თანამედროვე ტექნოლოგიური სიახლეებისა და ინოვაციების პრაქტიკული დემონსტრირებით ფერმერთა და აგრომეწარმეთა კვალიფიკაციისა და ცნობიერების ამაღლება, სწავლება კონსულტირება, ტრენინგები სასოფლო-სამეურნეო დარგების მიხედვით. • არსებული სუპტროპიკული და კონტინენტალური ერთწლიანი და მრავალწლიანი სასოფლო სამეურნეო და დეკორატიული კულტურების ჯიშთგანახლებისათვის, ასევე პერსპექტიული და ალტერნატიული სასოფლო-სამეურნეო კულტურების სარგავი მასალის წარმოებისათვის საჭირო საკოლექციო, სადედე და სანერგე მეურნეობებისა და სადემონსტრაციო ნაკვეთების მოწყობა • პერსპექტიული სარგავი და სათესლე მასალის წარმოების განვითარების ხელშეწყობა. 35 პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • თანამედროვე ტექნიკური სიახლეების პრაქტიკაში დანერგვა. • ფერმერთა საერთაშორისო გამოცდილება და მიღწევები პრაქტიკაში დანერგილია; • ამაღლებულია ფერმერთა და აგრომეწარმეთა ცოდნა და კვალიფიკაცია; • დანერგილია აგრო და ბიოტექნიკური სიახლეები; • შექმნილია მაღალპროდუქტიული წვრილფეხა და მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის სანაშენე ბაზა და გენოფონდი; • ფერმერები უზრულველყოფილია თანამედროვე ტექნოლოგიით მიღებული პერსპექტიული, ჯიშგანახლებული სარგავი მასალებით; პროგრამა (1.3): ტესტირება-სერტიფიცირების მომსახურების მიწოდება და მართვა პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებში ხორციელდება პროგრამა: სოფლის მეურნეობის დარგის შემდგომი განვითარება პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0804 პროგრამის მიზანი: • ტესტირება-სერტიფიცირების მომსახურება. • ლაბორატორიის აკრედიტაცია საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. • სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარების მიზნით სურსათის უვნებლობის, მცენარეთა დაცვისა და ვეტერინარიის სფეროში სერვისების ეფექტიანობის გაზრდა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უვნებელი საკვები პროდუქტებით უზრუნველყოფის ხელშეწყობა და სამამულო პროდუქციის კონკურენტუნარიანობის ამაღლება. • მოსახლეობის ხარისხიანი საკვები პროდუქტებითა და სასმელი წყლით მომარაგებისა და ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს რისკ-ფაქტორები შემცირებულია; • ხორციელდება სასერტიფიკაციო მომსახურება. საარქივო სამმართველო პრიორიტეტი (1) : საარქივო ფონდის დაცულობის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა პრიორიტეტის დასაბუთება: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული საარქივო ფონდის განვითარება, აღწერა, ცენტრალიზებული წესით აღრიცხვა, დაცვა და გამოყენება. დაზიანებული დოკუმენტების რესტავრაცია, დოკუმენტების მეცნიერულ-ტექნიკური დამუშავება, განსაკუთრებული ღირებულების მქონე დოკუმენტებზე სადაზღვევო და ელექტრონული საარქივო ფონდის შექმნა. 36 პრიორიტეტის საშუალოვადიანი მიზანი: საარქივო ფონდის დიგიტალიზაცია, ელექტრონული არქივის შექმნა. საარქივე მასალების ხელმისაწვდომობა, გაუმჯობესებული მომსახურება. პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: საარქივო ფონდის დაცულობის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 030401 პროგრამის მიზანი: საარქივო მასალების სტანდარტების შესაბამისი დაცვა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: საარქივო ფონდის დიგიტალიზაცია, ელექტრონული არქივის შექმნა. საარქივე მასალების ხელმისაწვდომობა, გაუმჯობესებული მომსახურება. ბუნებრივი და ტექნოგენური ხასიათის საგანგებო სიტუაციების რეგულირება და პრევენცია პრიორიტეტი (1) : საგანგებო და გადაუდებელი სიტუაციების პრევენცია პრიორიტეტის დასახელება, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროგრამა: საგანგებო და გადაუდებელი სიტუაციების პრევენცია პროგრამის დაფინანსების ოდენობა: პროგრამული კოდი 0408 პროგრამის მიზანი: • ბუნებრივი და ტექნოლოგიური ხასიათის საფრთხეების პრევენციისა და მათი შედეგების დაძლევის ტექნოლოგიებისა და მეთოდების დახვეწა და საერთაშორისო სტანდარტებამდე ამაღლდება. პროგრამის მოსალოდნელი (საბოლოო) შედეგი: • საფრთხეების შესახებ მოსახლეობის ინფორმირებულობის დონის ამაღლება. • სამოქალაქო თავდაცვის ღონისძიებების ჩატარებით მოსახლეობის დაცულობის გაზრდა. 37 • გაუმჯობესდება სამაშველო ღონისძიებების წარმოება და შესაბამისი აღჭურვილობის გამოყენების დონე. • გაუმჯობესდება პრევენცულ ღონისძიებათა დაგეგმვის სქემები. პროგრამული კოდი დასახელება სულ ჯამი 2014 2015 2016 2017 0101 საკანონმდებლო საქმიანობა 19 795,0 4 960,0 4 945,0 4 945,0 4 945,0 0201 საარჩევნო გარემოს განვითარება 2 330,0 582,5 582,5 582,5 582,5 0301 მთავრობის უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა 16 792,8 4 198,2 4 198,2 4 198,2 4 198,2 0302 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველო 28 469,0 11 374,2 5 700,6 5 700,6 5 693,6 030201 გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სფეროს მართვა 4 502,2 1 087,3 1 138,3 1 138,3 1 138,3 030202 გარემოსდაცვითი პროგრამა 13 597,8 7 493,8 2 037,0 2 037,0 2 030,0 030203 სატყეო სექტორის განვითარება 10 369,0 2 793,1 2 525,3 2 525,3 2 525,3 0303 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტი 15 921,6 3 980,4 3 980,4 3 980,4 3 980,4 030301 ტურიზმისა და კურორტების სფეროს მართვა და მომსახურების მიწოდება 3 921,6 980,4 980,4 980,4 980,4 030303 რეგიონში ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა და საერთაშორისო ბაზარზე პოპულარიზაცია 12 000,0 3 000,0 3 000,0 3 000,0 3 000,0 0304 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საარქივო სამმართველო 6 776,0 1 707,5 1 689,5 1 689,5 1 689,5 030401 საარქივო ფონდის დაცვა, შენახვა, გაუმჯობესება 6 776,0 1 707,5 1 689,5 1 689,5 1 689,5 0306 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საავტომობილო გზებისა და სამელიორაციო სისტემების მართვის დეპარტამენტი 90 642,0 18 056,8 22 805,3 24 349,6 25 430,3 030601 საავტომობილო გზებისა და სამელიორაციო სისტემების მართვა 3 836,8 959,2 959,2 959,2 959,2 030602 საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რეაბილიტაცია და მოვლა-შენახვა 86 805,2 17 097,6 21 846,1 23 390,4 24 471,1 0307 ბიზნეს ინტერესების დაცვა და ექსპორტის ხელშეწყობა 995,6 248,9 248,9 248,9 248,9 0401 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო 28 331,2 8 369,1 6 693,5 6 647,3 6 621,3 040101 ფინანსების, ეკონომიკური პოლიტიკისა და ქონების სფეროს პოლიტიკის შემუშავება და მართვა 11 723,6 2 930,9 2 930,9 2 930,9 2 930,9 040102 რეგიონში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა 2 633,2 694,0 642,4 646,4 650,4 040103 ქალაქმშენებლობითი და სივრცითი მოწყობის პროგრამა 592,3 362,1 120,2 70,0 40,0 040104 სოციალური და სტიქიის შედეგად დაზარალებული ოჯახებისათვის საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა 13 382,1 4 382,1 3 000,0 3 000,0 3 000,0 0402 სახაზინო მომსახურება 811,5 202,8 202,9 202,9 202,9 0403 ბათუმის ბულვარი 25 161,2 6 440,3 6 340,3 6 240,3 6 140,3 0404 საგამომცემლო საქმიანობის ხელშეწყობა 920,0 230,0 230,0 230,0 230,0 0405 დამწყები და განვითარებადი ბიზნესის ხელშეწყობა 302,0 75,5 75,5 75,5 75,5 0407 საფრთხის შემცველი ობიექტებისათვის მომსახურების მიწოდება და მართვა 3 082,4 734,7 783,9 782,9 780,9 0408 ბუნებრივი და ტექნოგენური ხასიათის საგანგებო სიტუაციების რეგულირება და პრევენცია 10 322,8 2 464,3 2 189,5 2 434,5 3 234,5 ათასი ლარი მხარჯავი დაწესებულებებისა და ორგანიზაციების მიერ განსახორციელებელი პროგრამები და მათი დაფინანსება 38 06 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო 131 414,5 34 028,7 33 775,2 31 862,8 31 747,8 0601 განათლების მართვა, კულტურისა და სპორტის სფეროს პოლიტიკის შემუშავება და მართვა 6 313,1 1 564,4 1 582,9 1 582,9 1 582,9 0602 განათლების ხელშეწყობა და ხარისხის გაუმჯობესება 3 601,8 893,7 897,7 902,7 907,7 0603 საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და ინვენტარით აღჭურვა 14 489,4 3 949,4 4 240,0 3 800,0 2 500,0 0604 განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდა 6 348,8 1 368,7 1 706,7 1 636,7 1 636,7 0605 განათლების ხარისხის გაუმჯობესება 655,0 150,0 165,0 165,0 175,0 0606 გაძლიერებული (ინგლისური ენა, ფიზიკა-მათემატიკა) და ინკლუზიური სწავლება 645,2 168,8 158,8 158,8 158,8 0607 უწყვეტი განათლება 4 457,6 1 151,4 1 123,4 1 091,4 1 091,4 0608 საჯარო სკოლების განვითარების ხელშეწყობა, რომლებიც ახორციელებენ საპანსიონო მომსახურებას 2 939,2 734,8 734,8 734,8 734,8 0609 სახელოვნებო განათლების ხელშეწყობა 17 847,6 4 370,8 4 786,2 4 345,3 4 345,3 0610 სკოლისგარეშე სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა 5 150,1 1 362,3 1 262,6 1 262,6 1 262,6 061104 საშემსრულებლო ხელოვნების ხელშეწყობა 870,0 170,0 200,0 250,0 250,0 061105 აჭარაში კინოხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა 1 542,0 242,0 400,0 450,0 450,0 061106 ფოლკლორის ხელშეწყობა 720,0 120,0 200,0 200,0 200,0 061107 კულტურული ცხოვრების გააქტიურება და პოპულარიზაცია 4 512,0 852,0 1 170,0 1 240,0 1 250,0 061108 მუზეუმებისა და გალერეების ინსტიტუციური განვითარების ხელშეწყობა 100,0 0,0 100,0 0,0 0,0 061109 კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა, განვითარება და პოპულარიზაცია 10 845,5 2 554,6 2 901,9 2 117,0 3 272,0 061110 მუზეუმებისა და გალერეების განვითარება 5 668,5 2 084,7 1 194,6 1 194,6 1 194,6 061111 სასცენო და სამუსიკო ხელოვნების ხელშეწყობა 32 280,7 9 064,9 7 733,6 7 738,6 7 743,6 061112 პროფესიულ-შემოქმედებითი საქმიანობის მხარდაჭერა 488,0 122,0 122,0 122,0 122,0 061201 სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სფეროს მართვა 1 568,8 392,2 392,2 392,2 392,2 061202 სპორტის ხელშეწყობა 8 872,2 2 424,1 2 299,1 2 074,5 2 074,5 061203 ახალგაზრდულ საქმეთა სფეროს ხელშეწყობა 1 499,1 288,0 403,7 403,7 403,7 07 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 36 861,6 9 028,8 9 197,6 9 272,6 9 362,6 0701 ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროს პოლიტიკის შემუშავება და მართვა 6 561,0 1 638,0 1 641,0 1 641,0 1 641,0 0702 სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდა 20 525,2 4 941,1 5 114,7 5 189,7 5 279,7 0703 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა 4 038,4 1 009,6 1 009,6 1 009,6 1 009,6 0704 სოციალური დაცვა 4 079,4 1 019,1 1 020,1 1 020,1 1 020,1 070501 დასაქმების ხელშეწყობის მართვა 1 545,6 393,0 384,2 384,2 384,2 070503 შრომის ბაზრის კვლევა 112,0 28,0 28,0 28,0 28,0 08 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტრო 18 581,1 5 826,2 4 338,3 4 208,3 4 208,3 0801 აგროსასურსათო სექტორის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა 4 666,8 1 138,2 1 176,2 1 176,2 1 176,2 0802 ფერმერული მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობა 7 660,0 3 030,0 1 630,0 1 500,0 1 500,0 0803 აგროსერვისის განვითარება რეგიონში 5 036,5 1 294,3 1 247,4 1 247,4 1 247,4 0804 ტესტირება-სერტიფიცირების მომსახურების მიწოდება და მართვა 1 217,8 363,7 284,7 284,7 284,7 09 უმაღლესი განათლებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა 2 341,1 2 341,1 0,0 0,0 0,0 0901 სსიპ „შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი“ 1 591,1 1 591,1 0,0 0,0 0,0 0902 სსიპ „ბათუმის ხელოვნების სასწავლო უნივერსიტეტი“ 750,0 750,0 0,0 0,0 0,0