Regulation on the limits of exposure to ionizing radiation

PRILOG 2. Ministarstvo zdravqa i socijalne za{tite Republike Srpske Odsjek za za{titu od zra~ewa Zdrave Korde 1 78 000 Bawa Luka FORMULAR BROJ 1 ZA NOTIFIKACIJU IZVORA ZRA^EWA I DJELATNOSTI SA IZVORIMA ZRA^EWA Molimo da popunite ovaj formular i po{aqete ga na gore navedenu adresu. Molimo da koristite jednu kopiju formulara za svaki pojedini izvor zra~ewa. 1. Naziv i adresa podnosioca notifikacije: ............... .................................................................................................... 2. Djelatnost u kojoj }e se izvor koristiti: .................. .................................................................................................... 3. Identifikacija svakog pojedinog izvora zra~ewa: a. GENERATOR X-ZRA^EWA Proizvo|a~: ..................................................................... Vrsta ure|aja: .................................................................. Maksimalni napon ....kV;. Maksimalna struja....mA b. RADIONUKLID: Naziv radionuklida: ..................................................... Aktivnost (Bq): ............................................................... Vrsta ure|aja: .................................................................. Zatvoreni izvor: DA NE Ako je odgovor da, tada navesti: Proizvo|a~a: ..................................... Model: ................................................ Datum: / /2003. godine Formular popunio: ..................................................... Potpis ovla{}enog lica u pravnom ili fizi~kom licu:...................... M.P. PRILOG 3. Ministarstvo zdravqa i socijalne za{tite Republike Srpske Odsjek za za{titu od zra~ewa Zdrave Korde 1 78 000 Bawa Luka FORMULAR BROJ 2 ZA AUTORIZACIJU IZVORA ZRA^EWA I DJELATNOSTI SA IZVORIMA ZRA^EWA VRSTA AUTORIZACIJE novi zahtjev: ................................................................... obnova (produ`ewe va`nosti) licence (rje{ewa) broj: ......................................................................................... OP[TE INFORMACIJE 1. Naziv i adresa pravnog ili fizi~kog lica: .................................................................................................... Adresa objekta u kojem }e se koristiti izvor zra~ewa (ako je razli~ita od gore navedene) ...................................... 2. Ime direktora ili ovla{}enog predstavnika pravnog lica (vlasnik licence): ......................................... telefon: ............... faks: .............. e-mail: ...................... 3. Ime lica odgovornog za za{titu od zra~ewa: ........... .................................................................................................... telefon: ............... faks: .............. e-mail: ..................... Radno iskustvo: ................................................................ [kolska sprema: ............................................................. Osposobqenost za sprovo|ewe mjera za{tite od zra~ewa: DA NE 4. Ime odgovornog qekara za za{titu od zra~ewa pacijenata (radiolog, onkolog, stomatolog, nuklearna medicina) ................................................................................ telefon: ................... faks: ................ e-mail: .................. Radno iskustvo: ................................................................ [kolska sprema: ............................................................. Osposobqenost za sprovo|ewe mjera za{tite od zra~ewa: DA NE 5. Predvi|eni datum instalirawa izvora zra~ewa: .................................................................................................... 6. VRSTA LICENCE KOJA SE TRA@I za nabavku izvora zra~ewa, za kori{}ewe izvora zra~ewa ili obavqawe djela tnosti s izvorima zra~ewa, za instalirawe (monta`a i demonta`a) izvora zra~ewa, za popravak i servisirawe izvora zra~ewa, za prodaju izvora zra~ewa, za prevoz izvora zra~ewa, za zbriwavawe radioaktivnog otpada (prikupqawe, obrada, ~uvawe ili skladi{tewe). 7. Izvje{taj o obavqenom pregledu od strane ovla{}enog pravnog lica Datum: / /2003/ godine Potpis ovla{}enog lica u pravnom ili fizi~kom licu: ..................... M.P. Broj: 05-510-95.239/03 18. avgusta 2003. godine Ministar, Bawa Luka Dr Marin Kvaternik, s.r. 769 Na osnovu ~lana 109. stav 1. Zakona o administra tivnoj slu`bi u upravi Republike Srpske (“Slu`beni glasnik Republike Srpske”, br. 16/02, 62/01 i 38/03) i ~lana 42. stav 1. ta~ka 10. Zakona o za{titi od jonizu ju}ih zra~ewa i o radijacionoj sigurnosti (“Slu`beni glasnik Republike Srpske”, br. 52/01 i 63/02) ministar zdravqa i socijalne za{tite Republike Srpske d o n o s i P R A V I L N I K O GRANICAMA IZLAGAWA JONIZUJU]EM ZRA^EWU OSNOVNE ODREDBE ^lan 1. Ovim pravilnikom propisuju se granice izlagawa jonizuju}im zra~ewima profesionalno izlo`enih lica i stanovni{tva, te uslovi izlagawa lica koja obavqaju djelatnosti sa izvorima jonizuju}ih zra~ewa u posebnim okolnostima i tokom intervencija u slu~aju vanrednog doga|aja. ^lan 2. Navedeni izrazi, u smislu ovog pravilnika imaju sqede}a zna~ewa: 1) izlagawe jonizuju}im zra~ewima (u daqem tekstu: izlagawe ili ozra~ivawe) predstavqa radwu ili uslove Subota, 6. septembar 2003. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 73 - Strana 9 pri kojima dolazi do ozra~ivawa ~ovjekovog organizma jonizuju}im zra~ewima, 2) spoqa{we izlagawe-ozra~ivawe je izlagawe koje nastaje usqed dejstva izvora jonizuju}ih zra~ewa izvan organizma ~ovjeka, 3) unutra{we izlagawe-ozra~ivawe je izlagawe koje nastaje usqed dejstva izvora jonizuju}ih zra~ewa koja se nalazi u organizmu ~ovjeka, 4) ukupno izlagawe je zbir unutra{weg i spoqa{weg izlagawa, 5) profesionalno izlagawe-ozra~ivawe je izlagawe lica koja rade sa izvorima jonizuju}ih zra~ewa ili se u procesu rada nalaze u poqima jonizuju}ih zra~ewa (pro fesionalno izlo`ena lica), 6) medicinsko izlagawe-ozra~ivawe je izlagawe pacijenata i lica koja poma`u pacijentima pri medi cinskoj primjeni izvora jonizuju}ih zra~ewa, a nisu pro fesionalno izlo`ena lica, 7) izlagawa-ozra~ivawa stanovni{tva su izlagawa usqed odobrenih primjena izvora zra~ewa, osim medi cinskog i profesionalnog izlagawa i izlagawa osnovnom nivou zra~ewa iz prirode (fonu) ili usqed vanrednog doga|aja, 8) potencijalno izlagawe-ozra~ivawe je izlagawe do kojeg mo`e do}i usqed dejstva uzroka stohasti~ke prirode u odre|enim neregularnim situacijama primjene izvora jonizuju}ih zra~ewa, a ~ija se vjerovatno}a pojave mo`e unaprijed procijeniti, 9) praksa je svaka primjena izvora jonizuju}ih zra~ewa koja doprinosi pove}awu nivoa izlagawa ili vjerovatno}e potencijalnog izlagawa, 10) intervencija je svaka qudska aktivnost koja se preduzima radi smawewa izlagawa, odnosno smawewa vjerovatno}e potencijalnog izlagawa, 11) doza jonizuju}eg zra~ewa je fizi~ka veli~ina koja slu`i kao kvantitativna mjera nivoa izlagawa jonizu ju}im zra~ewima, 12) apsorbovana doza, D, jonizuju}eg zra~ewa je koli~nik sredwe energije, dε, koju jonizuju}e zra~ewe preda elementu odre|enog materijala i mase, dm, tog ele menta, a izra`ava se obrascem: dε D = dm SI jedinica za apsorbovanu dozu je xul po kilogramu (J . kg-1), nazvana grej (Gy), 13) ekvivalentna doza jonizuju}eg zra~ewa, HT,R , je proizvod sredwe apsorbovane doze, DT,R, u tkivu ili organu, T, koju preda zra~ewe vrste R, i odgovaraju}eg radijacionog te`inskog faktora, wR , za zra~ewe vrste R, a izra`ava se obrascem: HT,R = DT,R . wR Kada je radijaciono poqe komponovano od vi{e vrsta zra~ewa sa razli~itim radijacionim te`inskim faktorima, wR, ekvivalentna doza je zbir ekvivale ntnih doza pojedinih vrsta zra~ewa: HT = Σ wR . DT,R R SI jedinica za ekvivalentnu dozu je xul po kilogramu (J·kg-1), nazvana sivert (Sv), 14) radijacioni te`inski faktor, wR, je bezdime nzioni faktor kojim se izra`ava razlika u biolo{kim efektima razli~itih vrsta jonizuju}ih zra~ewa. Vrijednosti radijacionih te`inskih faktora za razli~ite vrste i energije zra~ewa date su u tabeli 1. koja je sastavni dio ovog pravilnika, 15) tkivni te`inski faktor, wT je bezdimenzioni faktor koji se koristi u za{titi od jonizuju}ih zra~ewa da bi se uzela u obzir razli~ita osjetqivost pojedinih organa i tkiva na indukciju stohasti~kih efekata dejstva jonizuju}ih zra~ewa. Vrijednosti tkivnih te`inskih faktora dati su u Tabeli 2. koja je sastavni dio ovog pravilnika, 16) efektivna doza, E, je zbir proizvoda ekviva lentne doze, HT, u tkivu ili organu, T, i odgovaraju}eg tkivnog te`inskog faktora, wT, po svim izlo`enim tkivima/organima tijela, a izra`ava se obrascem: E = Σ wT HT = Σ wT . Σ wR . DT,R T T R SI jedinica za efektivnu dozu je xul po kilogramu (J·kg-1), nazvana sivert (Sv), 17) o~ekivana ekvivalentna doza, HT (τ), u tkivu ili organu T, je ekvivalentna doza koju, u vremenskom inter valu τ poslije uno{ewa, primi pojedina~no tkivo ili organ. Kada vremenski interval τ nije eksplicitno zadat, uzima se period od 50 godina za odrasla lica, a period do 70 godina starosti za uno{ewe radioaktivnih materijala u organizam djece. Veli~ina o~ekivane ekvi valentne doze izra`ava se kao: t0+τ HT(τ) = f HT(t) dt t0 gdje je t0 vrijeme uno{ewa radioaktivnog materijala u organizam, a HT(t) ja~ina ekvivalentne doze u tkivu ili organu T, u trenutku t. SI jedinica za o~ekivanu ekvivalentnu dozu je xul po kilogramu (J·kg-1), nazvana sivert (Sv), 18) o~ekivana efektivna doza E(τ), je suma po svim izlo`enim tkivima i organima, proizvoda tkivnih te`inskih faktora i o~ekivanih ekvivalentnih doza u svakom izlo`enom tkivu ili organu, E (τ) = Σ wT . HT (τ) T gdje je HT (τ) o~ekivana ekvivalentna doza u tkivu ili organu T za vrijeme τ. SI jedinica za o~ekivanu efektivnu dozu je xul po kilogramu (J·kg-1), nazvana sivert (Sv), 19) kolektivna efektivna doza, S, je ukupna efekti vna doza stanovni{tva ili odre|ene populacione grupe i definisana je relacijom S = Σ Ei . Ni i gdje je HT (τ) o~ekivana ekvivalentna doza u tkivu ili organu T za vrijeme τ. SI jedinica za o~ekivanu efektivnu dozu je xul po kilogramu (J·kg-1), nazvana sivert (Sv), 20) kriti~na grupa za dati izvor jonizuju}ih zra~ewa je grupa pojedinaca iz stanovni{tva ~ije je ozra~ewe homogeno i reprezentativno za pojedince koji primaju najve}u dozu od datog izvora, 21) pojedinac iz stanovni{tva je pojedinac iz kriti~ne grupe ~ije je izlagawe (ne ra~unaju}i medici nsko i profesionalno) reprezentativno, u smislu veri fikacije ispuwenosti granica doza za stanovni{tvo, 22) uno{ewe je proces uno{ewa radionuklida u orga nizam udisawem, ishranom ili kroz ko`u, kao i aktivnost unijetih radionuklida, 23) posebno odobreno izlagawe je izlagawe koje prekora~uje propisane granice doze i koje se odobrava samo u posebnim slu~ajevima, za vrijeme normalnih operacija, kada alternativni postupci koji ne dovode do takvog izlagawa ne mogu da budu kori{}eni, odnosno kada ne postoje tehni~ke i organizacione mogu}nosti odr`avawa izlagawa unutar granica doze, ili kada primjena takvih mogu}nosti nije opravdana ili opti malna, Strana 10 - Broj 73 SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Subota, 6. septembar 2003. 24) kontrolisana zona je radijaciona zona u kojoj se zahtijeva primjena specifi~nih za{titnih mjera i po{tovawe sigurnosnih procedura radi kontrole nor malnog izlagawa jonizuju}em zra~ewu i spre~avawa {irewa kontaminacije u normalnim radnim uslovima, kao i prevenciju i ograni~avawe potencijalnih izla gawa, 25) nadgledana zona je radijaciona zona koja nije ozna~ena kao kontrolisana zona i u kojoj se ne zahtijeva primjena specijalnih za{titnih mjera i po{tovawe specijalnih sigurnosnih procedura, iako su uslovi pro fesionalnog izlagawa jonizuju}em zra~ewu kontro lisani, 26) osnovni nivo zra~ewa iz prirode (fon), za datu lokaciju je ukupno jonizuju}e zra~ewe iz izvora prirodnog porijekla u tlu i kosmi~kog zra~ewa, do nivoa koji nije zna~ajno pove}an qudskim aktivnostima, 27) granice (grani~ne vrijednosti) su vrijednosti neke radijacione veli~ine koje se ne smiju prekora~iti, 28) autorizovane granice su grani~ne vrijednosti radijacione veli~ine koje se utvr|uju za svaki izvor ili praksu i koje su ni`e od primarnih, sekundarnih ili izvedenih granica, 29) granice doza su grani~ne vrijednosti efektivne doze ili ekvivalentne doze koje prima pojedinac od kontrolisanih praksi ili izvora jonizuju}ih zra~ewa, 30) interventni nivo je vrijednost neke radijacione veli~ine iznad koje se moraju preduzeti mjere za sanaci ju vanrednog doga|aja i smawewe nivoa izlagawa. GRANICE IZLAGAWA ZA PROFESIONALNO IZLO@ENA LICA ^lan 3. Granica efektivne doze za profesinalno izlo`ena lica iznosi 20 mSv godi{we, izra`ena kao prosje~na vrijednost za period od pet uzastopnih godina, uz doda tno ograni~ewe da ni u jednoj godini efektivna doza ne pre|e vrijednost od 50 mSv. Granica efektivne doze iz stava 1. ovog ~lana odnosi se na zbir doze spoqa{weg izlagawa u definisanom vre menskom periodu i o~ekivane efektivne doze unutra{weg izlagawa u istom vremenskom periodu. ^lan 4. Granice ekvivalentnih doza za ograni~avawe izla gawa pojedinih organa profesionalno izlo`enih lica su: 1) za o~no so~ivo 150 mSv godi{we, 2) za ko`u 500 mSv godi{we (odnosi se na ekviva lentnu dozu usredwenu po povr{ini ko`e od 1 cm2, neza visno od veli~ine izlo`ene povr{ine), 3) za dijelove ekstremiteta ({ake, podlaktice, stopala i gle`weve) 500 mSv godi{we. ^lan 5. Granica efektivne doze za lica izme|u 16 i 18 godi na, koja u toku {kolovawa koriste izvore ili rade u poqima jonizuju}ih zra~ewa je 6 mSv godi{we. Granice ekvivalentne doze za pojedine organe lica iz stava 1. ovog ~lana su: 1) za o~no so~ivo 50 mSv godi{we, 2) za ko`u 150 mSv godi{we (odnosi se na ekviva lentnu dozu usredwenu po povr{ini ko`e od 1 cm2, neza visno od veli~ine izlo`ene povr{ine), 3) za dijelove ekstremiteta ({ake, podlaktice, stopala i gle`weve) 150 mSv godi{we. GRANICE DOZA ZA STANOVNI[TVO ^lan 6. Granica efektivne doze za pojedince iz stanovni{tva iznosi 1 mSv godi{we. Granica iz stava 1. ovog ~lana odnosi se na zbir odgovaraju}ih doza od spoqa{weg izlagawa u odre|enom vremenskom periodu i o~ekivane efektivne doze unutra{weg izlagawa, za isti period. Izuzetno, u slu~aju vanrednog doga|aja, mo`e biti odobreno prekora~ewe granice iz stava 1. ovog ~lana do najvi{e 5 mSv u pojedina~noj godini, obezbje|uju}i pri tome da sredwa godi{wa vrijednost u toku pet uzasto pnih godina ne pre|e 1 mSv. ^lan 7. Granice ekvivalentnih doza za ograni~avawe izla gawa pojedinih organa za pojedince iz stanovni{tva su: 1) za o~no so~ivo 15 mSv godi{we, 2) za ko`u 50 mSv godi{we (odnosi se na ekvivale ntnu dozu usredwenu po povr{ini ko`e od 1 cm2, neza visno od veli~ine izlo`ene povr{ine), 3) za dijelove ekstremiteta ({ake, podlaktice, stopala i gle`weve) 50 mSv godi{we. ^lan 8. Granice doza za odrasle, posjetioca pacijenata iznose 5 mSv godi{we, a za djecu posjetioca pacijenata 1 mSv godi{we. MJERE ZA OGRANI^AVAWE IZLAGAWA ^lan 9. Kod svake primjene jonizuju}ih zra~ewa u okviru prakse, doze izlagawa pojedinaca, broj izlo`enih poje dinaca i vjerovatno}a nastajawa potencijalnog izla gawa moraju se planirati i odr`avati na nivou onoliko niskom koliko je to razumski mogu}e dosti}i, uzimaju}i u obzir ekonomske i socijalne faktore. ^lan 10. Svaka praksa mora obezbijediti da izlagawe pojedi naca podlije`e ograni~avawu doze i ograni~avawu rizika potencijalnog izlagawa u normalnim radnim uslovima, osim u slu~ajevima posebno odobrenog izla gawa. Ograni~avawa izlagawa iz stava 1. ovog ~lana ne primjewuje se u slu~aju: 1) izlagawa pacijenata pri medicinskoj primjeni izvora zra~ewa, 2) medicinska izlagawa lica koja poma`u pacijenti ma pri medicinskoj primjeni izvora zra~ewa, 3) medicinska izlagawa lica koja su dobrovoqno ukqu~ena u programe medicinskih istra`ivawa, 4) izlagawa u intervencijama u slu~aju vanrednog doga|aja, 5) izlagawa izvorima jonizuju}ih zra~ewa prirodnog porijekla, osim u slu~ajevima kada se takvo izlagawe smatra profesionalnim. ^lan 11. Svaka intervencija mora biti opravdana tako da korist koja se dobija sni`avawem nivoa radijacione {tetnosti, odnosno doze, bude ve}a od cijene ko{tawa intervencije i {tete koju intervencija mo`e da prouzrokuje, ukqu~uju}i i socijalne efekte. ^lan 12. Vrsta, obim i du`ina trajawa intervencije moraju biti optimizirani tako da neto korist koja se dobija intervencijom bude maksimalna. ^lan 13. Interventni nivoi za akutna i hroni~na izlagawa iznad kojih je intervencija opravdana i obavezna dati su u tabelama 3. i 4., koje su od{tampane uz ovaj pravilnik i ~ine wegov sastavni dio. Akcioni nivoi iskazani koncentracijom aktivnosti odre|enih radionuklida za hranu i vodu za pi}e nave deni su u Tabeli 5. koja je sastavni dio ovog pravilnika. Subota, 6. septembar 2003. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 73 - Strana 11 ^lan 14. Interventni nivo za zaklawawe qudi u ku}ama ili drugim zatvorenim prostorima u slu~aju vanrednog doga|aja je o~ekivana efektivna doza od 10 mSv za ra zdobqe od dva dana. ^lan 15. Interventni nivo za privremenu evakuaciju stano vni{tva u slu~aju vanrednog doga|aja je o~ekivana efektiv na doza od 50 mSv za razdobqe ne ve}e od nedjequ dana. ^lan 16. Interventni nivo za po~etak privremenog preseqe wa qudi u slu~aju vanrednog doga|aja je o~ekivana efe ktivna doza od 30 mSv za razdobqe od mjesec dana. Interventni nivo za obustavqawe privremenog pre seqewa qudi u slu~aju vanrednog doga|aja je o~ekivana efektivna doza od 10 mSv za razdobqe od mjesec dana. Ako se procijewena efektivna doza tokom jednog mjeseca ne smawi ispod tog nivoa sprovodi se trajno preseqewe. Trajno preseqewe sprovodi se ako se procijeni da je o~ekivana `ivotna doza iznad 1 Sv. ^lan 17. Interventni nivo za uzimawe stabilnih pripravaka joda (jodna profilaksa) u slu~aju vanrednog doga|aja je o~ekivana apsorbirana doza za {titnu `lijezdu od 100 mGy. ^lan 18. Interventni nivoi za hroni~no izlagawe radonu u stanovima jednaki su godi{woj prosje~noj konce ntraciji od 200 Bq·m-3 222Rn, u vazduhu u novoizgra|enim stanovima, a 400 Bq·m-3 222Rn, u vazduhu za postoje}e stambene objekte. Interventni nivo za hroni~na izlagawa radonu na radnom mjestu jednak je sredwoj godi{woj koncentraciji 1.000 Bq·m-3 222Rn u vazduhu. ^lan 19. Nije dozvoqeno dodavawe radioaktivnih materijala u namirnice, igra~ke, li~ni nakit, kozmetiku i ostale pred mete op{te upotrebe, kao ni aktivacija tih proizvoda. a) Mjere za ograni~avawe izlagawa profesionalno izlo`enih lica ^lan 20. Radi ograni~avawa izlagawa profesionalno izlo`enih lica preduzimaju se sqede}e mjere: 1) prethodna procjena stepena izlo`enosti i radija cionog rizika, 2) klasifikacija radnih mjesta u radijacione zone (kontrolisanu ili nadgledanu), na osnovu procjene godi{wih doza i o~ekivane u~estalosti i vjerovatno}e pove}anog izlagawa, 3) primjena odgovaraju}ih kontrolnih mjera i dozimetrijskih mjerewa lica i poqa u radnoj sredini, 4) sprovo|ewe zdravstvenog nadzora. Korisnik izvora jonizuju}ih zra~ewa du`an je da u saradwi sa ovla{}enim pravnim licem za vr{ewe mjere wa radi procjene stepena izlo`enosti i utvr|ivawe ocjene zdravstvene sposobnosti profesionalno izlo`enih lica, obezbijedi sprovo|ewe mjera iz stava 1. ovog ~lana. ^lan 21. Radijacione zone u kojima se koriste izvori jonizu ju}ih zra~ewa moraju ispuwavati sqede}e uslove: 1) da su jasno i uo~qivo ozna~ene standardizovanim znakom radioaktivnosti i tekstom: OPASNOST ZRA^EWE, a po potrebi i OPASNOST KONTAMI NACIJA, 2) da je ozna~ena vrsta izvora jonizuju}eg zra~ewa (naziv izvora, oznaka, aktivnost ili ja~ina doze), 3) da postoje jasna i uo~qiva pisana uputstva o re`imu rada sa izvorom jonizuju}ih zra~ewa. Pored ispuwavawa uslova iz stava 1. ovog ~lana, svaki ulazak u kontrolisanu zonu mora biti ko ntrolisan i evidentiran u skladu sa internim pisanim procedurama. ^lan 22. Profesionalno izlo`ena lica klasifikuju se prema uslovima rada i nivoima izlagawa jonizuju}im zra~ewima u dvije kategorije: 1) kategorija A: lica koja profesionalno rade u ko ntrolisanoj zoni u kojoj vjerovatno}a primawa efe ktivne doze ve}e od 6 mSv godi{we nije zanemarqiva, 2) kategorija B: lica koja profesionalno ili povre meno rade u nadgledanoj zoni ili povremeno u ko ntrolisanoj zoni. b) Mjere za ograni~avawe izlagawa profesionalno izlo`enih lica kod posebno odobrenog izlagawa ^lan 23. Posebno izlagawe iznad propisanih granica za pro fesionalno izlo`ena lica mo`e biti odobreno u izuzetnim situacijama u normalnim radnim uslovima kada ne postoji mogu}nost da se alternativnim pos tupcima odr`i izlagawe u propisanim granicama doza za profesionalno izlo`ena lica. Izlagawa iz stava 1. ovog ~lana moraju se odr`ati ispod granica koje su utvr|ene za svaku pojedina~nu situaciju za koju se odobrava posebno izlagawe. ^lan 24. Izlagawe iz ~lana 22. ovog pravilnika mo`e biti odobreno samo za profesionalno izlo`ena lica kate gorije A, uzimaju}i u obzir wihovo `ivotno doba i zdravstveno stawe. Posebno izlagawe za lice iz stava 1. ovog ~lana mo`e biti odobreno najdu`e za period od pet godina i ne mo`e se obnoviti. ^lan 25. Za svako posebno odobreno izlagawe pribavqa se mi{qewe ovla{}enog pravnog lica koje vr{i mjerewa za procjenu stepena izlo`enosti i koje vr{i zdravstveni nadzor nad profesionalno izlo`enim licima. Izlagawe iz stava 1. ovog ~lana mora biti opra vdano, a lica koja u~estvuju u takvom izlagawu moraju biti upoznata o riziku od takvog izlagawa i o mjerama koje }e biti preduzete za vrijeme posebno odobrenog izlagawa. ^lan 26. Posebno odobreno izlagawe ne mo`e biti odobreno: 1) licu, koje je u toku prethodnih 12 mjeseci primilo efektivnu ili ekvivalentnu dozu ve}u od propisanih granica doza; 2) licu, koje je usqed vanrednih doga|aja, primilo ukupnu dozu koja je petostruko ve}a od godi{we granice doza za profesionalno izlo`ena lica; 3) `eni u reproduktivnom dobu. ^lan 27. Efektivna doza za profesionalno izlo`eno lice za koje je odobreno posebno izlagawe ne mo`e biti ve}a od 20 mSv godi{we, izra~unata kao prosjek za deset uza stopnih godina, i ne mo`e biti ve}a od 50 mSv u svakoj pojedina~noj godini u istom periodu. Uslovi pod kojima je odobreno posebno izlagawe moraju se preispitati ako od po~etka posebno odobrenog izlagawa akumulirana doza dostigne vrijednost od 100 mSv. ^lan 28. Informacije o dozama koje su primila profesiona lno izlo`ena lica za vrijeme posebno odobrenog izla Strana 12 - Broj 73 SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Subota, 6. septembar 2003. gawa moraju biti posebno evidentirane i sabiraju se sa dozama redovne li~ne dozimetrijske kontrole. ^lan 29. Lica za koje je odobreno posebno izlagawe ne moraju biti iskqu~ena iz uobi~ajenih radnih zadataka ako to procijeni ovla{}eno pravno lice koje vr{i zdravstveni nadzor nad tim licem. c) Profesionalno izlagawe prirodnim izvorima jonizuju}ih zra~ewa ^lan 30. Radi utvr|ivawa izlo`enosti lica koja su u toku rada izlo`ena izvorima jonizuju}ih zra~ewa prirodnog porijekla vr{e se mjerewa radi procjene nivoa izlagawa u radnim sredinama gdje postoji mogu}nost pove}anog izlagawa izvorima jonizuju}eg zra~ewa prirodnog pori jekla (rudnici, bawe, fabrike za preradu fosfata, proizvodwu gra|evinskog materijala, boja, avionskih motora i sl.). Lica iz stava 1. ovog ~lana smatraju se profesiona lno izlo`enim licima ako su izlo`ena jonizuju}em zra~ewu prirodnog porijekla iznad propisanih granica za stanovni{tvo. ^lan 31. Leta~ko osobqe se smatra profesionalno izlo`enim licima jonizuju}im zra~ewima iz prirode ako se pre liminarnom procenom nivoa izlagawa utvrdi da je nivo izlagawa tih lica iznad granica doza propisanih za stanovni{tvo. Izlagawe lica iz stava 1. ovog ~lana ograni~ava se principima i mjerama koje va`e za praksu. d) Ograni~avawe izlagawa u slu~aju vanrednog doga|aja ^lan 32. U slu~aju vanrednog doga|aja lice koje u~estvuje u intervencijama mo`e biti izlo`eno iznad propisanih granica za profesionalno izlo`ena lica samo u sqede}im slu~ajevima: 1) radi spa{avawa `ivota qudi ili spre~avawa te{kih povreda, 2) radi spre~avawa prekomjernog izlagawa velikog broja qudi, 3) radi spre~avawa udesa velikih ili katastrofa lnih razmjera. Lica koja u~estvuju u intervencijama iz stava 1. ovog ~lana moraju biti saglasna i stru~no osposobqena za takve intervencije i upoznati sa zdravstvenim rizikom. ^lan 33. U slu~ajevima iz ~lana 28. stav 1. ta~. 2) i 3) ovog pravilnika, moraju se preduzeti sve mjere za{tite tako da se doze izlagawa lica koja u~estvuju u intervencijama odr`avaju ispod dvostruke godi{we granice za profe sionalno izlo`ena lica. Doze izlagawa lica koja u~estvuju u spa{avawu `ivota qudi moraju se ograni~iti ispod desetostruke godi{we granice doze za profesionalno izlo`ena lica. Izuzetno, lica mogu preduzimati intervencije iz stava 2. ovog ~lana u kojima doza mo`e pre}i dese tostruku grani~nu vrijednost doze za profesionalno izlo`ena lica, samo ako je korist od te intervencije ve}a od wihovog sopstvenog rizika. ^lan 34. Po zavr{etku intervencije u vanrednom doga|aju izlo`ena lica se upu}uju na zdravstveni pregled i saop{tavaju im se izmjerene doze ukupnog izlagawa i procjena odgovaraju}eg rizika. PROCJENA STEPENA IZLO@ENOSTI JONIZUJU]IM ZRA^EWIMA ^lan 35. Procjena stepena izlo`enosti profesionalno izlo`enih lica vr{i se na osnovu rezultata kontrole spoqa{weg izlagawa i unutra{weg izlagawa, u propisanim rokovima i na propisani na~in. ^lan 36. Stepen spoqa{weg izlagawa profesionalno izlo`enih lica mjeri se li~nim termoluminiscentnim dozimetrima, sa periodom o~itavawa od mjesec dana. ^lan 37. Radi procjene stepena unutra{weg izlagawa profe sionalno izlo`enih lica vr{e se: 1) direktna mjerewa ukupne aktivnosti u cijelom tijelu ili u kriti~nim organima ({titasta `lijezda, plu}a) i prora~unava o~ekivana efektivna doza; 2) mjerewa specifi~ne aktivnosti radionuklida u biolo{kim uzorcima (urin, krv, bris, ispquvak) i prora~unavawa o~ekivane efektivne doze. ^lan 38. Procjena stepena izlo`enosti jonizuju}im zra~ewima radne i `ivotne sredine obuhvata: 1) mjerewa ja~ine doze, sa naznakom prirode i kvaliteta zra~ewa, 2) mjerewa koncentracija radionuklida u vazduhu i povr{inske gustine kontaminiraju}e radioaktivne materije, sa naznakom wene prirode i fizi~kog i hemi jskog stawa. Rezultati mjerewa iz st. 1. i 2. ovog ~lana se biqe`e i koriste za procjene stepena individualnog izlagawa. ZAVR[NE ODREDBE ^lan 39. Danom stupawa na snagu ovog pravilnika prestaje da va`i Pravilnik o granicama iznad kojih stanovni{tvo i lica koja rade sa izvorima jonizuju}ih zra~ewa ne smiju biti izlo`ena ozra~ewu, o mjerewima stepena izlo`enosti jonizuju}im zra~ewima lica koja rade sa izvorima tih zra~ewa, i o provjeravawu kontaminacije radne sredine (“Slu`beni list SFRJ”, broj 31/89). ^lan 40. Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavqivawa u “Slu`benom glasniku Republike Srpske”. Subota, 6. septembar 2003. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 73 - Strana 13 Tabela 1. Vrijednosti radijacionih te`inskih faktora Vrsta zra~ewa i energetski opseg Radijacioni te`inski faktor, Rw 1 Fotoni, svih energija 1 Elektroni i mioni, svih energija 1 Neutroni, energija < 10 keV 5 Neutroni energija od 10 do 100 keV 10 Neutroni 100 keV do 2 MeV 20 Neutroni 2 do 20 MeV 10 Tabela 3. Interventni nivoi za akutna izlagawa organa ili tkiva Projektovana apsorbovana Organ ili tkivo doza za organ ili tkivo za mawe od 2 dana (Gy) Cijelo tijelo (kostna sr`) 1 Plu}a 6 Ko`a 3 Tiroida 5 O~no so~ivo 2 Gonade 3 Tabela 4. Interventni nivoi ja~ine ekvivalentne doze za hroni~na izlagawa Organ ili tkivo Ja~ina ekvivalentne doze (Gy . god-1) Gonade 0.2 O~no so~ivo 0.1 Kostna sr` 0.4 Tabela 5. Akcioni nivoi koncentracije aktivnosti radionuklida za hranu i vodu za pi}e Radionuklidi Hrana (kBq . kg-1) Mlijeko, dje~ija hrana i voda za pi}e (kBq . kg-1) Cs-134, Cs-137, Ru-103, Ru-106, Sr-89 1 1 I-131 0.1 Sr-90 0.1 Am-241, Pu-238, Pu-239 0.01 0.001 Broj: 05-510-95.239/03 18. avgusta 2003. godine Ministar, Bawa Luka Dr Marin Kvaternik, s.r. Agencija za dr`avnu upravu Republike Srpske Na osnovu ~lana 5. stav 2. Uredbe o stru~nom ispitu za rad u upravi Republike Srpske “Slu`beni glasnik Republike Srpske'”, broj 1/03), direktor Agencije za dr`avnu upravu p r o p i s u j e P R O G R A M O DOPUNI PROGRAMA ZA POLAGAWE STRU^NOG ISPITA ZA RAD U UPRAVI REPUBLIKE SRPSKE ^lan 1. U Programu za polagawe stru~nog ispita za rad u upravi Republike Srpske ('”Slu`beni glasnik Republike Srpske'”, broj 7/03), u ~lanu 2. stav 1. ta~ka 2. - SISTEM DR@AVNE UPRAVE I LOKALNE SAMOUPRAVE, podta~ka “a) Gradivo”, iza ta~ke 1. dodaju se ta~ke 1.a i 1.b. koje glase: 1.a. Upravni akti 1.a.1 Dejstvo upravnih akata (izvr{nost, kona~nost upravnog akta) 1.a.2 Nezakoniti i nepravnilni upravni akti 1.b Kontrola uprave 1.b.1 Pravna kontrola (upravna i sudska) 1.b.2 Politi~ka kontrola dr`avne uprave 1.b.3. Drugi vidovi kontrole Iza ta~ke 13. dodaju se ta~ke 14. i 15. koje glase: 14. Dobra u op{toj upotrebi (ograni~ewe svojine) 15. Odnos prekr{aja i krivi~nog prava 15.1 Prekr{aji (pojam prekr{aja u materijalnom smislu, vrsta prekr{aja, odgovornost za prekr{aj, su bjekti odgovornosti). ^lan 2. Ovaj program objavi}e se u “Slu`benom glasniku Republike Srpske”, a primjewiva}e se osmog dana od dana objavqivawa. Broj: 01-020-319/03 25. avgusta 2003. godine Direktor, Bawa Luka Dragomir Kutlija, s.r. Strana 14 - Broj 73 SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Subota, 6. septembar 2003. Neutroni, energija > 20 MeV 5 Protoni, sem uzmaklih protona, energije > 2 MeV 5 Alfa ~estice, fisioni fragmenti, te{ka jezgra 20 Tabela 2. Vrijednosti tkivnih te`inskih faktora Tkivo ili organ Tw Jajnici ili sjemenici (gonade) 0,20 Kostna sr` (crvena) 0,12 Debelo crijevo 0,12 Plu}a 0,12 @eludac 0,12 Mokra}na be{ika 0,05 Dojke 0,05 Jetra 0,05 Jedwak 0,05 [titasta `lijezda 0,05 Ko`a 0,01 Kosti 0,01 Ostatakb 0,05