Regulation on hygienic quality of drinking water

sijskog plana Fonda za penzijsko-invalidsko osigurawe Republike Srpske za 2003. godinu na sjednici od 22. maja 2003. godine, d o n i j e l a j e 3 A K Q U ^ A K O USVAJAWU FINANSIJSKOG PLANA FONDA ZA PENZIJSKO-INVALIDSKO OSIGURAWE REPUBLIKE SRPSKE ZA 2003. GODINU 1. Usvaja se finansijski plan Fonda za penzijsko invalidsko osigurawe Republike Srpske za 2003. godinu, kao privremeno finansirawe za prvi kvartal 2003. godine, s tim da se: obavezuju Ministarstvo finansija i Fond PIO da defini{u namjenu sredstava koja iz buxeta Republike Srpske upla}uju na Fond PIO, a u okviru ovih sredsta va potrebno je regulisati obaveze pripadnika Vojske i Ministarstva odbrane Republike Srpske, radi pove}awa ukupnih sredstava stru~na slu`ba Fonda PIO Republike Srpske }e u saradwi sa Poreskom upravom i inspektoratom rada preduzeti mjere radi efikasnije naplate prihoda i pove}awa broja pri javqenih radnika koji trenutno rade na crno, upravqawe akcijama Fonda u akcionarskim dru{tvima postupa tako da se ostvare po~etni efekti od dividendi, u ciqu racionalne transparentne kupoprodaje akcija na berzi, Fond mora uraditi poseban plan upravqawa akcijama i kriterije za prodaju akcije u jed nom preduze}u, a kupovine u drugom. Potrebno je difini sati najni`u prodajnu cijenu akcije u odnosu na nomi nalnu. Izvje{taj nezavisnog revizora o izvr{enoj reviziji za 2002. godinu dostaviti Ministarstvu rada i bora~ko invalidske za{tite u Vladi Republike Srpske. 2. Ovaj zakqu~ak stupa na snagu danom dono{ewa, a za wegovu realizaciju zadu`uju se Fond PIO Republike Srpske, Ministartvo rada i bora~ko-invalidske za{tite, a isti }e se objaviti u “Slu`benom glasniku Republike Srpske”. Broj: 02/1-020-451/03 Predsjednik 22. maja 2003. godine Vlade, Bawa Luka Dr Dragan Mikerevi}, s.r. 470 Na osnovu ~lana 110. stav 1. i ~lana 112. stav 1. Zakona o administrativnoj slu`bi u upravi Republike Srpske (“Slu`beni glasnik Republike Srpske”, broj 16/02) i ~lana 51. stav 5. Zakona o vodama (“Slu`beni glasnik Republike Srpske”, broj 10/98) ministar zdravqa i socijalne za{tite Republike Srpske, d o n o s i P R A V I L N I K O HIGIJENSKOJ ISPRAVNOSTI VODE ZA PI]E ^lan 1. Ovim pravilnikom se propisuje higijenska ispra vnost vode za pi}e. ^lan 2. Pravilnik se ne odnosi na qekovite mineralne vode koje se koriste za lije~ewe u zdravstvenim ustanovama i u terapeutske svrhe na izvoru. I - VODA ZA PI]E ^lan 3. Pod vodom za pi}e, u smislu ovog pravilnika, podrazumijevaju se voda koja slu`i za javno snabdjevawe stanovni{tva kao voda koja se pije radi zadovoqewa fiziolo{kih potreba ili se koristi za pripremawe ili proizvodwu `ivotnih namirnica (u daqem tekstu: voda za javno snabdjevawe stanovni{tva) i fla{irana voda (prirodna voda za pi}e, prera|ena voda za pi}e i prirod na mineralna voda) koja se nalazi u prometu u orginal nom pakovawu. Higijenski ispravna je ona voda za pi}e koja zadovoqava kriterije ovog pravilnika. ^lan 4. Pojmovi upotrebqeni u ovom pravilniku imaju sqede}a zna~ewa: 1. javno snabdjevawe stanovni{tva vodom za pi}e je snabdjevawe vodom vi{e od pet doma}instava, odnosno vi{e od 15 stanovnika, snabdjevawe iz sopstvenih objeka ta, preduze}a, drugih pravnih lica i preduzetnika koji proizvode i/ili vr{e promet `ivotnih namirnica i snabdjevawe javnih objekata (obrazovno-vaspitnih, tur isti~ko-ugostiteqskih, saobra}ajnih i dr.); 2. fla{irane vode su prirodna voda za pi}e, prera|ena voda za pi}e i prirodna mineralna voda koje se nalaze na tr`i{tu u orginalnom pakovawu, ambala`i, koja mora da obezbijedi o~uvawe kvaliteta i higijenske ispravnosti vode; 3. prirodna voda za pi}e (u daqem tekstu: fla{irana prirodna voda za pi}e) jeste voda izvanrednih prirod nih, fizi~ko-hemijskih, mikrobioli{kih i radio lo{kih osobina, koja se iz higijenski kaptiranog prirodnog ili bu{enog izvora obezbje|enog sanitarno za{titnim zonama, kori{}ewem sopstvenog cjevovoda, puni u sterilnu ambala`u bez prethodnog pre~i{}avawa i dezinfekcije izuzev dezinfekcije radijacijama; 4. prera|ena voda za pi}e je voda proizvedena pre radom prirodne vode za pi}e kojoj se u ciqu poboq{awa organolepti~kih svojstava mo`e dodati jedna ili vi{e supstanci; 5. prirodna mineralna voda je voda koja poti~e iz podzemnih le`i{ta koja su za{ti}ena od bilo kakvog zaga|ivawa, a dobija se iz jednog ili vi{e zatvorenih izvori{ta i odlikuje se organolepti~kim i fizi~ko hemijskim osobinama kao i blagotvornim u~inkom na qudski organizam; 6. soda voda je voda za pi}e kojoj je dodat ugqen-dio ksid; 7. ekvivalentni stanovnik (ES) jeste potro{wa od 150 l vode na dan; 8. prirodne vode zatvorenih izvori{ta su: a) higijenski kaptirana prirodna vrela i izvori (~esme), b) podzemne vode higijenski kaptirane za vodovodne sisteme, c) podzemne vode koje na povr{inu izbijaju pod pove}anim pritiskom (arte{ki bunari) ili se mehani~ki izvla~e pomo}u zatvorenih higijenskih si stema (subarte{ki bunari); 9. prirodne vode otvorenih izvori{ta jesu: nekaptirana vrela, izvori, vodotoci I i II klase, jezera i akumulacije ako se koriste za snabdjevawe vodom za pi}e, kopani bunari, cisterne; 10. prema definiciji Svjetske zdravstvene organi zacije TDI tolerantni dnevni unos predstavqa proc jewenu koli~inu supstance u vodi za pi}e izra`enu na jedinicu tjelesne mase (mg/kg ili µg/kg) koja se svakod nevno konzumira tokom trajawa `ivota, bez rizika za zdravqe, a ADI se odnosi na prihvatqivi dnevni unos; 11. akumulacija je vje{ta~ki izgra|en sistem za sakupqawe vode koja se koristi za javno snabdjevawe stanovni{tva vodom za pi}e poslije odgovaraju}eg pre~i{}avawa i dezinfekcije; 12. zone i pojasevi sanitarne za{tite su prostor koji se utvr|uje oko izvori{ta za snabdjevawe vodom za pi}e (bunari i kapta`e za hvatawe podzemne vode, zahvat sa Petak, 6. jun 2003. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 40 - Strana 11 rije~nog toka i akumulacije), ure|aja za pre~i{}avawe rezervoara i glavnog cjevovoda u ciqu za{tite kvalite ta vode za pi}e od slu~ajnog ili namjernog zaga|ewa, kao i od drugih {tetnih uticaja; 13. izvori{te je mjesto na kome se zahvata voda radi javnog snabdjevawa stanovni{tva (izvor, kapta`ni bunar, dio rijeke ili jezera akumulacija ili wen dio); 14. novi zahvat vode je izvori{te koje se planira za javno snabdjevawe stanovni{tva vodom za pi}e ili se ukqu~uje u postoje}i vodovod; 15. cisterna je objekat za snabdjevawe vodom za pi}e koji ima najmawe nakapnu povr{inu, filter za pre~i{}avawe vode i rezervoar; 16. kopani bunar je objekat za javno snabdjevawe stanovni{tva vodom za pi}e koji nastaje kopawem zemqi{ta do drugog ili tre}eg vodonosnog sloja i koji je ozidan kamenom ili ciglom i oblo`en slojem gline, debqine do 30 cm ili betonskim prstenovima tako da je nepropustqiv do vodonosnog sloja iz kojeg se voda crpi; 17. cijevni bunar je svaki bunar iz kojeg se voda dobi ja pobijawem cijevi koja je izbu{ena u dijelu koji ulazi u vodonosni sloj; 18. arte{ki bunar je cijevni bunar iz kojeg voda prirodno izbija iznad povr{ine zemqe; 19. subarte{ki bunar je cijevni bunar iz kojeg se voda izvla~i iznad povr{ine zemqe odgovaraju}im sistemom koji ispuwava higijenske zahtjeve; 20. kapta`a je gra|evinski objekt kojim se na higijen ski na~in zahvata izvorsko-podzemna, povr{inska i atmosferska voda radi javnog snabdjevawa stanovni{tva vodom za pi}e; 21. ure|aji za pre~i{}avawe vode (poboq{awe svojs tava vode) su ure|aji koji se koriste za popravku fizi~kih, fizi~ko-hemijskih, hemijskih, biolo{kih, mikrobiolo{kih i radiolo{kih osobina sirove vode da bi se koristila kao voda za pi}e; 22. ure|aji za dezinfekciju vode su ure|aji kojima se primjenom hemijskih sredstava i fizi~kih metoda obezb je|uju propisane mikrobiolo{ke osobine vode za pi}e; 23. vodovod je sistem za snabdjevawe vodom za pi}e koji ima najmawe: ure|eno i za{ti}eno izvori{te, kapta`u, rezervoar i vodovodnu mre`u; 24. vodovodna mre`a je sistem cijevi za odvod vode od kapta`e ili ure|aja za pre~i{}avawe do rezervoara i od rezervoara do potro{a~a vode za pi}e; hidranti i ven tili su sastavni dio vodovodne mre`e; 25. pregled vode za pi}e je odre|ivawe organolep ti~kih osobina vode i laboratorijske analize radi utvr|ivawa wene higijenske ispravnosti u propisanim vremenskim razmacima; 26. uzorkovawe vode za pi}e je postupak za uzimawe propisanih koli~ina vode za laboratorijske analize iz pojedinih objekata za javno snabdjevawe stanovni{tva vodom za pi}e i originalnih pakovawa prirodne vode za pi}e, prera|ene vode za pi}e i prirodne mineralne vode; 27. uzorak vode je koli~ina vode uzeta jednokratno, na jednom mjestu, po propisanoj metodologiji radi labora torijskog ispitivawa; 28. higijensko-epidemiolo{ke indikacije postoje kada usqed tehni~kog stawa objekta za snabdjevawe vodom, stawa okoline, elementarnih nepogoda i epi demiolo{ke situacije, postoji mogu}nost da do|e do zaga|ewa vode biolo{kim, mikrobiolo{kim, fizi~kim, hemijskim i radiolo{kim {tetnim faktorima; 29. akcidentalno (havarijsko) zaga|ewe vode je nagli prodor zaga|uju}e materije ili agensa u izvori{te ili objekt za javno snabdjevawe vodom za pi}e u koli~ini koja predstavqa opasnost po zdravqe qudi, a koji je nas tao kao posqedica ~ovjekove aktivnosti; 30. vanredno stawe je stawe poslije elementarne nepogode i druge nepogode ili poslije akcidentalnog zaga|ivawa izvori{ta ili vodovoda koje proglasi nadle`ni organ, kada se mogu primjeniti norme za vodu za pi}e koje se primjewuju u vanrednim prilikama; 31. radioaktivnost je osobina pojedinih elemenata ili wihovih jediwewa da spontano emituju radioak tivne ~estice uz osloba|awe energije; 32. javnozdravstvena kontrola higijenske ispravnos ti vode za pi}e je kontrola koju sprovode iskqu~ivo zdravstvene ustanove koje je rje{ewem odredio ministar nadle`an za poslove zdravqa, a ukqu~uje i nadzor koji vr{e sanitarni inspektori. II - VODA ZA JAVNO SNABDJEVAWE STANOVNI[TVA ^lan 5. Voda za javno snabdjevawe stanovni{tva je higijenski ispravna ako odgovara u pogledu: 1. Mikrobiolo{kih osobina prema normama nave denim u Listi I. Mikrobiolo{ke osobine vode za javno snabdjevawe stanovni{tva u redovnim prilikama i Listi II Mikrobiolo{ke osobine vode za javno snabdje vawe stanovni{tva u vanrednim prilikama. 2. Hemijskih supstanci prema normama navedenim u Listi III a, b i c. Maksimalno dopu{tene koncentracije neorganskih, organskih hemijskih supstanci i pesticida u vodi za javno snabdjevawe stanovni{tva. 3. Ostataka koagulacionih i flokulacionih sredsta va prema normama navedenim u Listi IV. Dozvoqene kon centracije koagulacionih i flokulacionih sredstava u vodi za javno snabdjevawe stanovni{tva. 4. Ostatka dezinfekcionih sredstava i sporednih proizvoda dezinfekcije prema normama navedenim u Listi V. Dozvoqene koncentracije dezinfekcionih sredstava i sporednih proizvoda dezinfekcije. 5. Fizi~kih, fizi~ko-hemijskih i hemijskih osobina prema normama navedenim u Listi VI. Fizi~ke, fizi~ko hemijske i hemijske osobine vode za javno snabdjevawe stanovni{tva. 6. Fizi~kih, fizi~ko-hemijskih i hemijskih osobina prema normama navedenim u Listi VII. Maksimalno dopu{tene vrijednosti fizi~kih, fizi~ko-hemijskih i hemijskih parametara u vodi za javno snabdjevawe stanovni{tva u vanrednim prilikama. 7. Radiolo{kih osobina prema normama navedenim u Listi VIII. Dozvoqeni nivo ukupne alfa-aktivnosti i ukupne beta-aktivnosti. Liste I, II, III a, b, c, IV, V, VI, VII i VIII date su u pri logu ovog pravilnika i ~ine wegov sastavni dio. ^lan 6. Higijenska ispravnost vode za pi}e utvr|uje se: osnovnim pregledom (A), periodi~nim pregledom (B), pregledom vode iz novog zahvata (V) i pregledom na osnovu higijensko-epidemiolo{ke situacije (G). Pregledi iz stava 1. ovog ~lana obuhvataju: mikrobi olo{ke, biolo{ke, fizi~ke, fizi~ko-hemijske i hemijske pokazateqe koji su dati u Listama IX, X i XI koje su od{tampane u prilogu ovog pravilnika i ~ine wegov sas tavni dio. ^lan 7. Higijenska ispravnost vode iz vodovoda za javno snabdjevawe stanovni{tva vodom za pi}e i iz vlastitih objekata organizacija koje proizvode ili prera|uju namirnice, utvr|uje se sistematskim vr{ewem osnovnih i periodi~nih pregleda vode u jednakim razmacima u toku mjeseca, odnosno godine, zavisno od broja ekviva lentnih stanovnika: Strana 12 - Broj 40 SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Petak, 6. jun 2003. (ES) Mjese~ni Godi{wi Ukupno Ukupno Ukupno osnovni periodi~ni godi{. godi{. osnovni periodi~ni do 5 000 1 1 11 1 12 5 001-10 000 2 1 23 1 24 10 001-50 000 3 1 35 1 36 50 001-1 000 000 6 2 70 2 72 100 001-200 000 10 4 116 4 120 200 001-400 000 15 6 174 6 180 vi{e od 400 000 30 12 348 12 360 Prilikom svakog pregleda vode iz vodovoda uzorci vode uzimaju se iz: 1. svakog izvori{ta, ako su izvori{ta direktno vezana na vodovodnu mre`u ili iz sabirnog voda, odnos no iz rezervoara sirove vode ako su povezana u jedan sis tem, 2. rezervoara vode za pi}e, 3. vodovodne mre`e, a broj ta~aka odre|uje se zavisno od broja ekvivalentnih stanovnika: Br. ekviv. do 10 000 10 001- 50 001- 100 001- 200 001- 400 001 stanovnika 50 000 100 000 200 000 400 000 600 000 Ta~ke na mre`i 2 5 7 10 12 15 Za vodovode kapaciteta ve}eg od 600 000 ES uzima}e se na svakih sqede}ih 200 000 ES jo{ jedan uzorak. Ako se u sabirnom vodu ili rezervoaru osnovnim pregledom utvrdi odstupawe od ovim pravilnikom propisanih vrijednosti, uzorci }e se radi utvr|ivawa zaga|enog izvori{ta, uzimati iz svakog izvori{ta. ^lan 8. Pregled vode iz arte{kih bunara i drugih objekata za javno snabdjevawe stanovni{tva vodom za pi}e, ukoliko ne postoje vodovodni sistemi, vr{i se godi{we prema broju stanovnika, koji se snabdjevaju iz svakog takvog objekta prema vrsti objekta: Broj Osnovni pregledi Periodi~ni pregledi Ukupno stano- art. bun. art. bun. art. bun. vnika ost. objekti ost. objekti ost. objekti do 1 000 4 4 2 2 6 6 1 001 - 5 000 5 6 2 2 7 8 ^lan 9. U objektima za snabdjevawe vodom vaspitno-obra zovnih ustanova u toku {kolske godine vr{e se najmawe ~etiri osnovna pregleda i pregled obima novog zahvata vode jedanput u tri godine. Za vrijeme raspusta pregled se vr{i na 15 dana prije po~etka nastave. U objektima za odmor djece i omladine i u omladinskim naseqima vr{e se najmawe ~etiri osnovna i dva periodi~na pregleda za vrijeme kori{}ewa objekata. U javnim objektima (turisti~ko-ugostiteqski i sao bra}ajni) i u objektima za proizvodwu i promet `ivo tnih namirnica koji se snabdjevaju vodom iz vlastitih objekata pregled vode vr{i se prema broju ekvivalentnih stanovnika iz ~lana 6. stav 1. ovog pravilnika. ^lan 10. Ako se osnovnim pregledom vode za pi}e utvrdi odstupawe u pogledu mikrobiolo{kih osobina, istra`iva}e se i patogeni mikroorganizmi vrste salmonela i {igela i to u: 1. pre~i{}enoj i dezinfikovanoj vodi kada je najv jerovatniji broj ukupnih koliformnih bakterija ve}i od 10 u 100 ml, odnosno kada se izbroji vi{e od pet koloni ja membran-filter metodom, 2. prirodnoj vodi zatvorenih izvori{ta kada je najv jerovatniji broj ukupnih koliformnih bakterija ve}i od 15 u 100 ml ili kada se izbroji vi{e od 10 kolonija mem bran-filter metodom, 3. vodi iz vodovoda ako se utvrdi neispravnost kod vi{e od 20% uzoraka vode uzetih za jedan pregled, 4. vodi iz ostalih objekata za snabdjevawe vodom ako postoji higijensko-epidemiolo{ka indikacija. ^lan 11. U toku istra`iva~kih radova na novim zahvatima vode kod izgradwe ili rekonstrukcije vodovoda, pregled vode vr{i se najmawe ~etiri puta godi{we u hidro lo{koj godini u razli~itim hidrolo{kim uslovima u najmawe dvije ovla{}ene laboratorije, a u obimu navede nom u koloni pod V u Listama IX, X i XI ovog pravilni ka. ^lan 12. Ako postoji higijensko-epidemiolo{ka indikacija da je do{lo ili da mo`e do}i do zaga|ewa vode za pi}e, osim pokazateqa navedenih u Listama IX, X i XI u koloni pod G, odre|uju se i pokazateqi koje zahtijeva higijensko-epidemiolo{ka indikacija. ^lan 13. U slu~aju akcidentalnog zaga|ewa izvori{ta i vode za pi}e koje se postoje}im i uobi~ajenim postupcima pre rade vode ne mo`e otkloniti, a ne postoji rezervno izvori{te niti mogu}nost da se na drugi na~in obezbi jedi voda za pi}e, po odobrewu nadle`nog organa mo`e se koristiti voda u kojoj je koli~ina pojedinih supstanci iznad vrijednosti propisanih ovim pravilnikom, s tim da wihova koncentracija prema ADI i TDI nije {tetna po zdravqe qudi i to najdu`e sedam dana od dana zaga|ewa. ^lan 14. Koncentracija pesticida u vodi za pi}e utvr|uje se kod svih novih vodozahvata i u slu~aju higijensko-epi demiolo{kih indikacija prema Listi III c ovog pravil nika. ^lan 15. Utvr|ivawe radioaktivnih materija u vodi za pi}e vr{i se periodi~no ako je u odnosu na prirodni fon pove}ana vrijednost radioaktivnosti utvr|ene za to podru~je, odre|ivawem ukupne alfa i beta aktivnosti prema Listi VIII ovog pravilnika. Ako ukupna alfa i beta aktivnost ukqu~uju}i i niskoenergetske ~estice beta emisije (3H14C) prelazi dozvoqeni nivo, odre|uje se i sadr`aj pojedinih radionuklida u skladu s propisom o maksimalnim grani cama radioaktivne kontaminacije `ivotne sredine i o vr{ewu dekontaminacije. III - FLA[IRANE VODE ZA PI]E a) Prirodna voda za pi}e ^lan 16. Prirodna voda za pi}e u smislu ovog pravilnika je higijenski ispravna ako: 1. dobija se iz podzemnih le`i{ta iz jednog ili vi{e prirodnih ili bu{enih izvora za{ti}enih od svih vrsta zaga|ivawa, 2. odgovara u pogledu mikrobiolo{kih i biolo{kih osobina - prema normativima Liste XIV, Mikrobiolo{ke osobine prirodne vode za pi}e, prera|ene vode za pi}e i prirodne mineralne vode, 3. odgovara u pogledu fizi~kih, fizi~ko-hemijskih osobina - prema normativima navedenim u Listi XII, Fizi~ke i fizi~ko-hemijske osobine fla{irane prirodne vode za pi}e, 4. odgovara u pogledu hemijskih supstanci - prema normativima Liste XIII Sadr`aj i maksimalno dozvo qene koncentracije hemijskih supstanci u fla{iranoj prirodnoj vodi za pi}e, Petak, 6. jun 2003. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 40 - Strana 13 5. ako su sastav, temperatura i ostale karakteristike prirodne vode za pi}e koja se fla{ira stalni u okviru prirodnih promjena i ne mijewaju se u slu~aju promjene izda{nosti izvora. ^lan 17. Da bi se voda mogla deklarisati i stavqati u promet u Republici Srpskoj kao prirodna voda za pi}e, dobavqa~ mora izdati izjavu o usagla{enosti da prirodna voda za pi}e odgovara zahtjevima propisanim u ~lanu 16. ovog pravilnika. Dobavqa~ u smislu ovog pravilnika je proizvo|a~ fla{irane prirodne vode za pi}e u Republici Srpskoj, odnosno uvoznik ili zastupnik firme iz Federacije Bosne i Hercegovine ili inostranstva koja proizvodi fla{iranu prirodnu vodu za pi}e koja se uvozi. Dobavqa~ mo`e izdati izjavu o usagla{enosti samo na osnovu izvje{taja tijela ovla{}enih da vr{e ispiti vawa. Izjava se izdaje na osnovu sprovedenih sqede}ih ispitivawa: geolo{kih i hidrogeolo{kih, fizi~kih, fizi~ko-hemijskih i hemijskih, biolo{kih, mikrobiolo{kih, po potrebi fiziolo{kih, farmakolo{kih i/ili klini~kih. ^lan 18. Izvje{taji o sprovedenim ispitivawima izvora prirodne vode za pi}e moraju da sadr`e rezultate sqede}ih ispitivawa: a) Geolo{ka i hidrogeolo{ka: ta~na pozicija kapta`e izvora sa oznakom nad morske visine na karti 1:1 000, detaqan geolo{ki pregled porijekla i strukture terena, stratografija vodonosnih horizonata, opis izvo|ewa kapta`e, prikaz zone za{tite i mjere za{tite izvori{ta od zaga|ivawa; b) Fizi~ka, fizi~ko-hemijska i hemijska: kapacitet izvori{ta vode, temperatura vode i okoline, isparni ostatak vode na 375 º K (105 ºC) i 453 ºK (180 ºC), pH vode, elektri~na provodqivost vode, vrsta i sadr`aj aniona, kationa, nedisociranih spojeva i elemenata u tragovima u vodi, radioaktivnost vode na izvori{tu, sadr`aj toksi~nih materija u vodi u odnosu na postavqene normative; c) biolo{ka istra`ivawa; d) Mikrobiolo{ka ispitivawa: utvr|ivawe odsutnosti/prisutnosti parazita i patogenih mikroorganizama, kvantitativno odre|ivawe broja `ivih bakterija (sposobnih da formiraju kolonije) koje su indikatori fekalnog zaga|ewa: bakterije vrste Escherichia colli i ostale termo to lerantne koliformne bakterije, bakterije vrsta Pseudomonas aeruginosa, streptokoke i enterokoke fekalnog porijekla u 250 ml uzorka vode, sulfito redukuju}ih anaerobnih bakterija u 50 ml uzorka vode, utvr|ivawe ukupnog broja `ivih bakterija (sposob nih da formiraju kolonije) u 1 ml vode: a) kod 20-22 °C u vremenu od 72 h na mije{anoj pod lozi agar-agar i agar-`elatin, b) kod 37 °C u vremenu od 24 h na na podlozi agar-agar. ^lan 19. Prije postupka fla{irawa prirodne vode za pi}e dozvoqavaju se postupci uklawawa nestabilnih elemena ta kao {to su gvo`|e ili spojevi sumpora dekantacijom ili filtracijom, uz prethodnu oksidaciju vazduhom, kiseonikom ili ozonom. ^lan 20. Izvori{te prirodne vode za pi}e mo`e se upotre bqavati, a voda bez prethodnog kondicionirawa puniti samo u ambala`u koja se zatvara automatski tako da bez vidqivog o{te}ewa nije mogu} pristup i promjena sadr`aja pakovawa. Ure|aji za puwewe moraju da budu izvedeni tako da je onemogu}eno zaga|ewe i osigurano o~uvawe sastava koji prirodna voda za pi}e ima na izvoru. Cijevi, rezervoari i ostali dijelovi opreme koji dolaze u kontakt sa prirodnom vodom za pi}e treba da su napravqeni od materijala koji ne}e dovesti do hemi jskih, fizi~ko-hemijskih ili mikrobiolo{kih promjena prirodne vode za pi}e. Transport prirodne vode za pi}e od izvora do punionice mo`e da se vr{i samo distributivnim siste mom zatvorenog tipa. ^lan 21. Fla{iranoj prirodnoj vodi za pi}e mo`e se doda vati ugqen-dioksid {to se na fla{i mora ozna~iti kao „gazirana prirodna voda za pi}e”. b) Prera|ena voda za pi}e ^lan 22. Prera|ena voda za pi}e je voda proizvedena preradom prirodne vode za pi}e kojoj se u ciqu poboq{awa organolepti~kih svojstava mo`e dodati jedna ili vi{e od sqede}ih supstanci: natrijum hlorid, kalcijum hlo rid, natrijum karbonat, kalcijum karbonat, natrijum hidrokarbonat, magnezijum karbonat, natrijum sulfat, magnezijum sulfat, natrijum florid, ugqen dioksid. Dodate supstance moraju da ispuwavaju uslove propisane posebnim propisom koji se odnosi na primjenu aditiva. Nije dozvoqeno da se vr{i konzervisawe prera|ene vode za pi}e hemijskim sredstvima, niti dezinfekcija izuzev dezinfekcije radijacijama. ^lan 23. Voda koja se upotrebqava za proizvodwu prera|ene vode za pi}e mora biti u skladu sa normama iz ~lana 5. ta~ke 1, 2, 3, 4, 5, 6. i 7. ovog pravilnika. ^lan 24. Prera|ena voda za pi}e mora ispuwavati zahtjeve koji se odnose na higijensku ispravnost vode za javno snabdjevawe stanovni{tva propisane ovim pravil nikom. Sadr`aj supstanci ne mo`e biti iznad maksimalno dopu{tene koncentracije iz Listi III a, b, i c, IV, V, VI, VIII i XIII ovog pravilnika. Koli~ine kalcijuma i magnezijuma ne mogu biti mawe od 1.5 mmol/l kroz proces dekarbonizacije {to je jednako 8.6 dH, a kiselinski kapacitet ne mo`e biti ve}i od 1.5 mmol/l. Prera|enoj vodi za pi}e mo`e se dodavati ugqen dioksid, a ukoliko ga sadr`i minimalno 5 g/l mo`e se nazvati “soda voda” . Strana 14 - Broj 40 SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Petak, 6. jun 2003. ^lan 25. U pogledu mikrobiolo{kih osobina prera|ena voda za pi}e mora biti u skladu sa normama iz Liste XIV ovog pravilnika, Mikrobiolo{ke osobine prirodne vode za pi}e, prera|ene vode za pi}e i prirodne mineralne vode. c) Prirodna mineralna voda ^lan 26. Pod prirodnom mineralnom vodom podrazumjeva se voda koja poti~e iz podzemnih le`i{ta koja su za{ti}ena od bilo kakvog zaga|ivawa, a dobija se iz jednog ili vi{e prirodnih ili bu{enih izvora i odlikuje se organolepti~kim i fizi~ko-hemijskim osobinama kao i blagotvornim u~inkom na qudski orga nizam. ^lan 27. Prirodna mineralna voda razlikuje se od vode za pi}e po: svojim prirodnim karakteristi~nim sadr`ajima otopqenih minerala, oligoelemenata, supstanci u tragovima, koje imaju povoqne efekte na organizam, stawu svoje prirodne ~isto}e. Sastav, temperatura i druge karakteristike prirodne mineralne vode su stalne, odnosno u okviru prirodnih promjena, naro~ito u slu~ajevima pove}awa izda{nosti izvora. Odstupawe karakteristi~nih jona sa deklaracije mo`e iznositi najvi{e ± 15% . ^lan 28. Ovim pravilnikom propisuju se uslovi koje u pogle du higijenske ispravnosti mora ispuwavati prirodna mineralna voda u proizvodwi i prometu. Pod proizvodwom prirodne mineralne vode, u smis lu ovog pravilnika podrazumjevaju se sve radwe koje se sprovode u toku dobijawa, dovo|ewa do mjesta puwewa, puwewe i pakovawe prirodne mineralne vode. Pod prometom prirodne mineralne vode, u smislu ovog pravilnika, podrazumjevaju se sve radwe sa prirod nom mineralnom vodom od momenta kada je zavr{eno puwewe i pakovawe u odgovaraju}u ambala`u, do prodaje potro{a~u. ^lan 29. Prirodna mineralna voda mo`e se stavqati u promet samo u originalnom pakovawu, ambala`i, koja }e obezbi jediti o~uvawe kvaliteta i higijenske ispravnosti vode. ^lan 30. U Republici Srpskoj, da bi se voda mogla deklar isati i stavqati u promet kao prirodna mineralna voda, dobavqa~ mora dati izjavu o usagla{enosti da prirodna mineralna voda odgovara zahtjevima propisanim ovim pravilnikom. Izjava o usagla{enosti mo`e se izdati samo u skladu sa ~lanom 17. stav 3. ovog pravilnika. Dobavqa~ se defini{e u skladu sa ~lanom 17. stav 2. ovog pravilnika, a izvje{taji o sprovedenim istra`ivawima moraju sadr`avati rezultate propisane ~lanom 18. ovog pravilnika. Izvje{taji o sprovedenim istra`ivawima iz stava 2. ovog ~lana ne smiju biti stariji od tri godine. ^lan 31. A) Prema ukupnom sadr`aju minerala, prirodna min eralna voda mo`e biti: 1. prirodno vrlo slabo mineralna voda, kod koje sadr`aj mineralnih soli (ra~unat kao suvi ostatak na 180 °C) nije ve}i od 50 mg/l, 2. prirodno slabo mineralna voda, kod koje sadr`aj mineralnih soli (ra~unato kao suvi ostatak na 180 °C) nije ve}i od 500 mg/l, 3. prirodna mineralna voda kod koje je sadr`aj min eralnih soli (ra~unato kao suvi ostatak na 180 °C) ve}i od 500 mg/l, ali je mawi od 1.500 mg/l, 4. prirodna mineralna voda bogata mineralnim solima kod koje je sadr`aj mineralnih soli (ra~unato kao suvi ostatak na 180 °C) ve}i od 1.500 mg/l. B) Prema sadr`aju karakteristi~nih sastojaka prirodna mineralna voda mo`e biti: 1. bikarbonatna, kod koje je sadr`aj bikarbonata ve}i od 600 mg/l, 2. sulfatna, kod koje je sadr`aj sulfata ve}i od 200 mg/l, 3. hloridna, kod koje je sadr`aj hlorida ve}i od 200 mg/l, 4. kalcijumova, kod koje je sadr`aj kalcijuma izra`en kao Ca ++ ve}i od 150 mg/l, 5. magnezijumova, kod koje je sadr`aj magnezijuma izra`en kao Mg ++ ve}i od 50 mg/l, 6. fluoridna, kod koje je sadr`aj fluorida ve}i od 1,0 mg/l, 7. gvo`|evita, kod koje je sadr`aj elementarnog gvo`|a izra`en kao Fe ++ ve}i od 1 mg/l, 8. natrijumova, kod koje je sadr`aj natrijuma izra`en kao Na+ ve}i od 200 mg/l, 9. kisela, kod koje je sadr`aj slobodnog ugqen diok sida ve}i od 250 mg/l. ^lan 32. Prirodna mineralna voda u smislu ovog pravilnika sadr`i hemijske supstance - prema normativima naveden im u Listi XIII, Sadr`aj i maksimalno dopu{tene kon centracije neorganskih materija u prirodnoj mineralnoj vodi. Prirodna mineralna voda u jednom litru vode, ispi tane propisanom metodom, ne smije sadr`avati fenolna jediwewa, tenzioaktivne agense, pesticide, mineralna uqa, polihlorovane bifenile i trifenile. Osim parametara iz st. 1. i 2. ovog ~lana prirodna mineralna voda mora da u pogledu higijenske ispravnos ti ispuwava i uslove za fla{iranu prirodnu vodu iz ~lana 16. ovog pravilnika. U prirodnoj mineralnoj vodi dopu{tena je ukupna beta-aktivnost, izuzev 40 K i 3 H 0,050 Bq/l i aktivnost 226 Ra 1,00 Bq/l . ^lan 33. U pogledu mikrobiolo{kih osobina prirodna min eralna voda mora biti u skladu sa zahtjevima iz Liste XIV ovog pravilnika, Mikrobiolo{ke osobine prirodne vode za pi}e, prera|ene vode za pi}e i prirodne mineralne vode. ^lan 34. Prirodna mineralna voda se prema sadr`aju i pori jeklu ugqen-dioksida u izvoru razvrstava na kategorije i ozna~ava kao: 1. prirodno gazirana mineralna voda u kojoj je sadr`aj ugqen-dioksida na izvoru poslije dekantacije (ako se ona izvodi) i u boci isti, uzimaju}i u obzir i ponovno uvo|ewe ugqen-dioksida koji je iz te vode prethodno izdvojen, 2. poja~ana ugqen-dioksidom sa izvora-prirodna mineralna voda ~iji je sadr`aj ugqen-dioksida, koji ina~e poti~e iz istog izvora, ve}i od sadr`aja koji je ta mineralna voda imala na izvori{tu, 3. gazirana ili sa dodatkom ugqen-dioksida prirodna mineralna voda kojoj je dodat ugqen-dioksid koji ne poti~e iz istog izvora, Petak, 6. jun 2003. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 40 - Strana 15 4. kiseqak ili slatina je prirodna mineralna voda koja na izvoru ima najmawe 250 mg/l ugqen-dioksida. U promet se mo`e staviti i prirodna mineralna voda iz koje je fizi~kim putem djelimi~no ili u potpunosti odstrawen ugqen-dioksid, kod koje u nazivu moraju da stoje sqede}e rije~i “djelimi~no degazirana” ili “pot puno degazirana”. ^lan 35. Upotreba izvora, dovo|ewe i pakovawe prirodne mineralne vode mora da se sprovodi u skladu sa odredba ma ~lana 20. ovog pravilnika. ^lan 36. Kvalitet prirodne mineralne vode utvr|uje se anal izom mineralne vode odre|enog izvora, izdana, odnosno izvori{ta. Analiza iz stava 1. ovog ~lana obuhvata kompletno ispitivawe sastava mineralne vode koji se mora obaviti najmawe jedanput u tri godine. Ako se u toku kori{}ewa- eksploatacije utvrdi da je do{lo do promjene u kvalitetu prirodne mineralne vode vi{e od 15%, eksploatacija izvora se obustavqa. IV - DEKLARISAWE ^lan 37. Fla{irana prirodna voda za pi}e, prera|ena voda za pi}e i prirodna mineralna voda, stavqaju se u promet kao originalno pakovawe koje mora na svakoj pojedi na~noj jedinici pakovawa da ima deklaraciju. Deklaracija mora da bude napisana na jednom od jezika konstitutivnih naroda i da sadr`i ove podatke: 1. naziv proizvoda i wegovo trgova~ko ime, ako ga proizvod ima, 2. naziv i adresu proizvo|a~a, a za uvezeni proizvod zemqu porijekla, sjedi{te proizvo|a~a, naziv i adresu uvoznika ili zastupnika strane firme, 3. koli~inu puwewa originalnog pakovawa, 4. ime izvora ako ga izvor ima, 5. podatke o vrsti i koli~ini karakteristi~nih sas tojaka, odnosno prosje~nim godi{wim vrijednostima karakteristi~nih sastojaka i dodatih supstanci u proizvodu, izra`enih u mg/l, 6. rok upotrebe uz navo|ewe mjeseca i godine, 7. uputstvo o na~inu ~uvawa. Osim navedenih podataka iz ovog ~lana deklaracija mo`e sadr`avati i druge podatke bitne za potro{a~a. ^lan 38. Deklaracija mora da bude uo~qiva, ~itka i jasna i ne smije da sadr`i oznake (nazive, slike, crte`e i sl.) koje bi mogle dovesti potro{a~a u zabludu o porijeklu i kvalitetu proizvoda. Slova kojima su {tampani naziv proizvoda, wegovo trgova~ko ime, naziv i adresa proizvo|a~a, moraju biti ve}a od slova kojima su {tampani ostali podaci. ^lan 39. Deklaracija na pakovawu sa prirodnom vodom mora da sadr`i oznaku “prirodna voda za pi}e“. Deklaracija na pakovawu sa prera|enom vodom za pi}e mora da sadr`i oznaku “prera|ena voda za pi}e “, a ukoliko joj je u ciqu poboq{awa organolepti~kih svojstava dodata jedna ili vi{e supstanci mora da sadr`i i oznaku “vje{ta~ki mineralizovana”. Deklaracija za prirodnu vodu za pi}e ne smije da sadr`i oznake, slike ili crte`e koji bi mogli dovesti do zamjene sa prirodnom mineralnom vodom. Deklaracija za prera|enu vodu za pi}e ne smije da sadr`i oznake, slike ili crte`e koji bi mogli dovesti do zamjene sa prirodnom vodom za pi}e ili prirodnom mineralnom vodom, a posebno upotrebqavati rije~i “mineralna voda”, “vrelo”, “izvor” ili bilo koju rije~ izvedenu iz tih rije~i. ^lan 40. Dobavqa~ je du`an na deklaraciji fla{irane prirodne vode za pi}e i prirodne mineralne vode da nazna~i da je proizvod u skladu sa zahtjevima koji su propisani ovim pravilnikom. V - KONTROLA HIGIJENSKE ISPRAVNOSTI ^lan 41. Nadzor nad higijenskom ispravno{}u vode za javno snabdjevawe stanovni{tva i fla{iranom vodom za pi}e vr{e sanitarna inspekcija i javnozdravstvene ustanove u skladu sa zahtjevima koji se odnose na higijensku ispravnost vode za pi}e propisane ovim pravilnikom, a u pogledu broja i mjesta uzimawa uzoraka za kontrolu u skladu sa odredbama ~l. 7, 8, 9, 11, 12. i 42. ovog pravil nika. Kod vodovoda koji imaju vlastite laboratorije, koje ispuwavaju uslove u pogledu prostora kadra i opreme i imaju ovla{}ewe izdato od ministra zdravqa, zavisno od stepena povjerewa javnozdravstvene ustanove nadle`ni organ mo`e smawiti broj uzetih uzoraka do 30%. Laboratorijske analize vr{e na osnovu propisanih metoda iskqu~ivo ustanove javnog zdravstva za koje je utvr|eno da ispuwavaju uslove u pogledu prostora, kadra i opreme i koje je rje{ewem odredio ministar nadle`an za poslove zdravqa. Uzorkovawe se obavqa prema sqede}im standardima: BAS ISO 5 667-3 :2 000, BAS ISO 5 667-4 :2 000, BAS ISO 5 667-5 :2 000, BAS ISO 5 667-6 :2 000, BAS ISO 5 667-10 :2 000, BAS ISO 5 667-12 :2 000, BAS ISO 5 667-13 :2 000, BAS ISO 5 667-14 :2 000, BAS EN 5 667-1 :2 000 i/ili BAS EN 5 667-3 :2 000. ^lan 42. Voda za pi}e koja se fla{ira kao prirodna voda, prera|ena voda i prirodna mineralna voda pregledaju se na sqede}i na~in: 1. Voda sa izvora i iz ambala`nih sudova pregleda se prema broju ekvivalentnih stanovnika u skladu sa odred bama ~lana 8. ovog pravilnika. 2. Za pregled fla{irane vode iz prometa (prodaje) uzimaju se dva pakovawa ako se u skladi{tu nalazi do 500 ambala`nih jedinica i jo{ jedno pakovawe na svakih sqede}ih 500 ambala`nih jedinica. U tim uzorcima vr{i se osnovni pregled vode. VI - ZAVR[NE ODREDBE ^lan 43. Stupawem na snagu ovog pravilnika prestaje da va`i Pravilnik o higijenskoj ispravnosti vode za pi}e (“Slu`beni list SFRJ”, br. 33/87 i 13/91) , Pravilnik o kvalitetu prirodne mineralne vode (“Slu`beni list SFRJ”, broj 58/78) i Pravilnik o na~inu uzimawa uzora ka i metodama za laboratorijsku analizu vode za pi}e (“Slu`beni list SFRJ”, broj 33/87) u dijelu koji se odnosi na uzorkovawe. ^lan 44. Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavqivawa u “Slu`benom glasniku Republike Srpske”. Broj: 01-020-101.22/03 16. maja 2003. godine Ministar, Bawa Luka Dr Marin Kvaternik, s.r. Strana 16 - Broj 40 SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Petak, 6. jun 2003. Petak, 6. jun 2003. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 40 - Strana 17 LISTA I MIKROBIOLO[KE OSOBINE VODE ZA PI]E Redni boj Vrsta mikroorganizama Pre~i{}ena i dezinfikovana voda Voda za pi}e iz drugih vodoobjekata bez pre~i{}avawa 1. Bakterije vrsta salmonela, {igela, vibrio kolere i drugi patogeni mikroorganizmi, termo tolerantne koliformne bakterije1, streptokoke i enterokoke fekalnog porijekla, proteus vrste, pseudomonas aeruginosa ne smije da sadr`i ne smije da sadr`i 2. Crijevne protozoe, crijevni helminti, i wihovi razvojni oblici 0 0 3. Vibrioni 0 0 4. Bakteriofagi 0 0 5. Alge i drugi organizmi koji mogu da izmjene izgled, miris i ukus vode 0 0 6. Aerobne mezofilne bakterije na agaru poslije inkubacije od 48 h na temperaturi 310,16 K (37 ºC) u 1 ml vode do 10 100 7. Aerobne heterotrofne psihrofilne bakterije poslije inkubacije od 72 h na temperaturi 295,16 K (22 ºC) u 1 ml vode do 100 300 8. Ukupne koliformne bakterije ode|ene kao najvjerovatniji broj u 100 ml vode (MPN) do 0 10 Ukupne koliformne bakterije odre|ene membran filtar metodom u 100 ml do 0 10 9. Sulfitoredukuju}e klostridije u 100 ml vode do 0 1 10. Broj infektivnih jedinica enterovirusa u 10 l vode nijedna nijedna ¹ Termotolerantne koliformne bakterije obuhvataju: rod e{erihija, rod klebsijela, rod enterobakter, rod citrobakter, rod serratia. LISTA II MIKROBIOLO[KE OSOBINE VODE ZA PI]E U VANREDNIM PRILIKAMA Ukupan broj aerobnih mezofilnih bakterija u 1 ml Ukupan broj koliformnih bakterija odre|enih kao najvjerovatniji br. u 100 ml Pre~i{}ena i dezinfik. voda i fla{irana prirodna voda do 10 do 10 Hlorisana voda, bez obzira na porijeklo do 100 do 10 Prirodna voda zatvorenih izvori{ta do 100 do 50 Prirodna voda otvorenih izvori{ta do 300 do 100 LISTA III –a MAKSIMALNO DOPU[TENE KONCENTRACIJE NEORGANSKIH MATERIJA U VODI ZA PI]E ( mg/l ) Naziv i oznaka hemijske supstancije Maksimalno dozvoqena koncentracija redovne prilike Amonijak (NH3) 0,1 ¹ Antimon (Sb) 0,003 Arsen (As) 0,01 Bakar (Cu) 2,0 Barijum (Ba) 0,7 Bor (B) 0,3 Cijanidi (CN) 0,05 Cink (Zn) 3,0 Fluoridi (F) 1,2 Hrom ukupni (Cr) 0,05 Hloridi (Cl) 200 Kadmijum (Cd) 0,003 Kalcijum (Ca) 200,0 Kalijum (K) 12,0 Magnezijum (Mg) 50,0 Mangan (Mn) 0,05 ² Molibden (Mo) 0,07 Natrijum (Na) 150,0 Nikal (Ni) 0,02 Nitrati (NO3) 50,0 Strana 18 - Broj 40 SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Petak, 6. jun 2003. Nitriti (NO2) 0,03 ² Olovo (Pb) 0,01 Selen (Se) 0,01 @iva (Hg) 0,001 ¹ Za vodovode do 5.000 ES do 1 mg/l ² Smatra se da je voda ispravna u slu~aju da u 20 % mjerewa koja nisu uzastopna u toku godine vrijednost koncentracije dostigne 0,1 mg/l. LISTA III –b MAKSIMALNO DOPU[TENE KONCENTRACIJE ORGANSKIH SUPSTANCIJA U VODI ZA PI]E ( mg/l ) Supstancija Redovne prilike Aromati~ni ugqovodonici : benzol 0,001 etilbenzol 0,002 ksilol 0,05 Stirol 0,2 toluol 0,7 Policikli~ni aromati~ni ugqovodonici (PAH) ¹: ukupni 0,0002 Benzo (a) piren 0,00001 Hlorovani alkani: 1,1-dihloretan 1,2-dihloretan 0,003 dihlormetan 0,02 1,1,1-trihloretan 2 ugqentetrahlorid 0,005 Hlorovani benzoli Monohlorbenzol 0,3 1,2-dihlorbenzol 1 1,3-dihlorbenzol 1,4-dihlorbenzol 0,3 trihlorbenzoli 0,02 Hlorovani eteni: 1,1-dihloreten 0,03 1,2-dihloreten 0,05 tetrahloreten 0,04 trihloreten 0,07 vinilhlorid 0,0005 Ostalo: dialkiltini di (2-etilhehsil) adipinat 0,08 di (2-etilhehsil) ftalat 0,008 epihlorhidrin 0,0004 etilendiamino-tetrasir}etna kiselina (EDTA) 0,2 heksahlorbutadien 0,0006 nitriltrisir}etna kiselina 0,2 tributilinoksin 0,002 mineralna uqa 4 0,01 uqa i masti 4 0,1 PCB ² 0,0005 Fenoli ³ 0,001 Deterxenti (anionski) 0,1 Ortofosfati 0,15 ¹ PAH referentne supstancije: fluoranten, benzo-3, 4- fluoranten, benzo-11, 12- fluoranten, benzo-1, 12- perilen, indeno- (1, 2, 3 c d ) – piren. ² Odnosi se na: 2 hlorbifenil, 2, 3 dihlorbifenil, 2, 4, 5 trihlorbifenil, 2, 2, 4, 4 tetrahlorbifenil, 2, 2, 3, 4, 6 pentahlorbifenil, 2, 2, 4, 4, 5, 6 heksahlorbifenil, 2, 2, 3, 3, 4, 4, 6 heptahlorbifenil, 2, 2, 3, 3, 5, 5, 6, 6 antohlorbifenil. ³ Fenolne materije koje reaguju sa 4-amino antipirinom. 4 Poslije ekstrakcije u ugqentetrahloridu. LISTA III-c DOZVOQENE KONCENTRACIJE PESTICIDA U VODI ZA PI]E µg/l * Supstancija Redovne prilike Pesticidi ukupno 0,5 Alahlor 0,1 Aldrin/dieldrin 0,03 Atrazin 0,1 Petak, 6. jun 2003. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 40 - Strana 19 Bentazon 0,1 DDT 0,1 2,4 - Dihlorfenoksi sir}etna kiselina 0,1 Heksahlorbenzol 0,01 Heptahlor I heptahlorepoksid 0,03 Hlorotoluron 0,1 Izoproturon 0,1 Karbofuran 0,1 Lindan 0,2 MSRA 0,1 Metolahlor 0,1 Molinat 0,1 Pendimentalin 0,1 Pentahlorfenol 0,1 Permetrin 0,1 Piridat 0,1 Simazin 0,1 Trifluralin 0,1 Hlorfenoksin herbicidi druga~iji od 2,3 D I MCPA 2,4 D 0,1 dihlorprop 0,1 * Potrebno je odre|ivati samo one pesticide koji se koriste i imaju uticaja na izvori{te. LISTA IV DOZVOQENE KONCENTRACIJE KOAGULACIONIH I FLOKULACIONIH SREDSTAVA U VODI ZA PI]E mg/l Supstancija Redovne prilike Aluminijum 0,2 Gvo`|e 0,3 Akrilamid 0,00025 Epihlorhidrin 0,0004 LISTA V DOZVOQENE KONCENTRACIJE DEZINFEKCIONIH SREDSTAVA I SPOREDNIH PROIZVODA DEZINFEKCIJE mg/l * Supstancija Redovne prilike Dezinfekciona sredstva hlor hlor-dioksid 1,0 2,4 Rezidua dezinfekcionog sredstva rezidualni hlor, slobodni do 0,5 Sporedni proizvodi dezinfekcije bromat 0,01 formaldehid 0,9 Halogenovani acetonitrili dibromacetonitril 0,1 dihloracetonitril 0,09 trihloracetonitril 0,001 hloralhidrat 0,01 hlorcizan kao (CN) 0,05 2, 4, 6-trihlorfenol 0,02 hlorit 0,2 Hlorovane sir}etne kiseline dihlorsir}etna kiselina 0,05 trihlorsir}etna kiselina Trihalometani 0,1 bromdihlormetan 0,0015 * bromoform dibromhlormetan hloroform 0,04 * Uzorci za ove parametre uzimaju se nakon bilo kog vremena djelovawa hlora i na izlazu iz postrojewa za obradu vode. Vrijednost za koncentraciju bromdihlormetana mo`e se pove}ati na 0,025 mg/l ukoliko se vrijednost za koncentraciju hloroforma smawi na 0,03 mg/l . LISTA VI FIZI^KE, FIZI^KO-HEMIJSKE I HEMIJSKE OSOBINE VODE ZA JAVNO SNABDJEVAWE STANOVNI[TVA Redni broj Parametri Maksimalno dopu{tene vrijednosti ili koncentracije 1. Boja 5 stepeni kobalt platinske skale Strana 20 - Broj 40 SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Petak, 6. jun 2003. 2. Miris i ukus Bez 3. Mutno}a Do 1 NTU * 4. Koncentracija jona vodonika (pH) 6,8 – 8,5 5. Oksidabilnost (mg KmnO4 / l ) Do 8 ** 6. Provodqivost ( µScm¯¹ na 20 º C) Do 1000 7. Temperatura Temperatura izvori{ta ili ni`e 8. Rastvoreni kiseonik (% saturacije) 50 *** 9. Sulfati mg/l 250 **** 10. Vodoniksulfid Bez ***** 11. Ukupni organski ugqenik * Za vodovode do 5.000 stanovnika dozvoqena je mutno}a do 5 NTU (nefelometrijska jedinica mitno}e). ** Smatra se da je voda ispravna u slu~aju da u oko 20% mjerewa koja nisu uzastopna u toku godine vrijednost parametra dostigne do 12 mg/l KmnO4 frekvencija mjerewa po va`e}em Pravilniku. *** Ne odnosi se na podzemne vode. **** Ne smije se osjetiti miris. ***** Obavezan parametar kod postrojewa gdje se vr{i ozonizacija, a kod ostalih postrojewa kao kontrolni. LISTA VII MAKSIMALNO DOPU[TENE VRIJEDNOSTI FIZI^KIH, FIZI^KO-HEMIJSKIH I HEMIJSKIH PARAMETARA U VODI ZA PI]E U VANREDNIM PRILIKAMA Naziv parametra Jedinica mjere Vrijednost Mutno}a NTU 6 Boja Stepeni kobaltno-platinske skale 50 Potro{wa KmnO4 mg KMn O4 / l 12 Elektroprovodqivost na 293,16 K (20 °C) µScm¯¹ 2 500 Zasi}enost kiseonikom na 293,16 K (20 °C) % 50 Hlor, rezidualni slobodan * mg / l 1,0 * Kod voda dezinfikovanih hlorom ili preparatima hlora. LISTA VIII RADIOLO[KE OSOBINE VODE ZA PI]E DOZVOQENI NIVO UKUPNE- ALFA I UKUPNE- BETA AKTIVNOSTI Vrsta radioaktivnosti Bq/l α i β Ukupna alfa-aktivnost 0,1 Ukupna beta-aktivnost 1,0 α- ako su specifi~ne aktivnosti alfa i/ili beta nestabilnih radionuklida ve}e od nazna~enih, neophodno je izvr{iti detaqnu analizu sadr`aja radionuklida. β- ve}e vrijednosti specifi~nih aktivnosti alfa i/ili beta nestabilnih radionuklida ne zna~i automatski nepodobnost vode za qudsku upotrebu. LISTA IX MIKROBIOLO[KI POKAZATEQI PO VRSTAMA LABORATORIJSKIH PREGLEDA Osnovni (A) Periodi~ni (B) Novi zahvati vode (V) Higijensko-epid. indikacije (G) 1. ukupne koliformne bakterije 1. ukupne koliformne bakterije 1. ukupne koliformne bakterije 1. ukupne koliformne bakterije 2. koliformne bakt. fekalnog porijekla 2. koliformne bakt. fekalnog porijekla 2. koliformne bakt. fekalnog porijekla 2. koliformne bakt. fekalnog porijekla 3. ukup. br. aerobnih mezofilnih bakterija 3. ukup. br. aerobnih mezofilnih bakterija 3. ukup. br. aerobnih mezofilnih bakterija 3. ukup. br. aerobnih mezofilnih bakterija 4. streptokoke fekalnog porijekla 4. streptokoke fekalnog porijekla 4. streptokoke fekalnog porijekla 4. streptokoke fekalnog porijekla 5. sulfitoredukuju}e klostridije 5. sulfitoredukuju}e klostridije 5. sulfitoredukuju}e klostridije 5. sulfitoredukuju}e klostridije 6. proteus vrste 6. proteus vrste 6. proteus vrste 6. proteus vrste 7. pseudomonas aeruginosa 7. pseudomonas aeruginosa 7. pseudomonas aeruginosa 7. pseudomonas aeruginosa 8. enterovirusi¹ 8. enterovirusi³ 8. Patogeni mikroorg. prema hig.-epid. indikac. 9. bakteriofagi¹ 9. bakteriofagi³ 9. enterovirusi¹ 10. crijevne protozoe i helminti i wihovi razvojni oblici 10. crijevne protozoe³ i helminti i wihovi razvojni oblici 11. feruginoze² ¹ Samo iz povr{inskih voda, prema higijensko-epidemiolo{kim indikacijama. ² Kvalitativno, ako u vodi ima gvo`|a i mangana iznad MDK. ³ Iz povr{inskih voda, voda izdani i karstnih vrela. Petak, 6. jun 2003. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 40 - Strana 21 LISTA X BIOLO[KI POKAZATEQI PO VRSTAMA LABORATORIJSKIH PREGLEDA¹ Osnovni (A) Periodi~ni (B) Novi zahvati vode (V) Higijensko-epid. indikacije (G) biolo{ki indikatori alge, zooplankton i drugi organizmi biolo{ki indikatori alge, zooplankton i drugi organizmi biolo{ki indikatori alge, zooplankton i drugi organizmi LISTA XI FIZI^KI, FIZI^KO-HEMIJSKI, HEMIJSKI I RADIOLO[KI POKAZATEQI PO VRSTAMA LABORATORIJSKOG PREGLEDA Osnovni (A) Periodi~ni (B) Novi zahvati vode 4 (V) Higijensko-epid. indikacije * (G) Temperatura Temperatura Temperatura Temperatura Boja Boja Boja Boja Miris Miris Miris Miris Ukus Ukus Ukus * Mutno}a Mutno}a Mutno}a Mutno}a - Tvrdo}a * pH pH pH pH Utro{ak KMnO4 Utro{ak KMnO4 Utro{ak KMnO4 Utro{ak KMnO4 Ostatak isparewa Ostatak isparewa Ostatak isparewa Elektr. provodqivost Elektr. provodqivost Elektr. provodqivost Amonijak Amonijak Amonijak Amonijak Rezidua dezinfekc. sredstva Rezidua dezinfekc. sredstva Rezidua dezinfekc. sredstva Rezidua dezinfekc. sredstva Hloridi Hloridi Hloridi Hloridi Nitriti Nitriti Nitriti Nitriti Nitrati Nitrati Nitrati * Fluoridi ² Fluoridi Fluoridi * Gvo`|e ³ Gvo`|e Gvo`|e * Mangan ³ Mangan Mangan * Elektri~na provod. Deterxenti ¹ (anionski i kationski) Deterxenti (anionski i kationski) Ostali pokazateqi prema higijensko-epidemiolo{kim indikacijama Ostatak posl. ispar. Sredstva za koagulaciju i flokulaciju Olovo * Specifi~ne materije koje se o~ekuju Sulfati * - Aluminijum * - Bakar * Dezinfekciona sredstva i sporedni proizvodi dezinfekc. Cijanidi * - Cink * - Ugqen dioksid * - Ortofosfati * Mineralna uqa % saturacije kiseonikom Hrom (ukupni) * - Nikal * Specifi~ne materije koje se o~ekuju Selen * - Natrijum * - Kalijum * - Kalcijum * - Magnezijum * - Pesticidi * - Policikli~ni aromati~ni ugqovodonici RSV, RST * - Arsen * - Sporedni proizvodi dezinfekcije * - @iva * - Ukupni organski ugqenik * - Ukupna alfa aktivnost * - Aromati~ni ugqovodonici * - Mineralna uqa * - Uqa i masti * - Alkalitet * - Tvrdo}a (ukupna) * - Ukupna beta aktivnost * Strana 22 - Broj 40 SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Petak, 6. jun 2003. - Specifi~ne materije koje se o~ekuju * ¹ Iz povr{inskih voda, voda izdani i karstnih vrela. ² U vodovodima u kojima se fluori{e voda. ³ Gvo`|e i mangan odre|uju se kod vodovoda koji su u prethodnoj godini imali vi{e od 5% uzoraka vode sa vrijednostima iznad maksimalno dozvoqenih koncentracija. 4-Najmawe jedan pregled na tri godine ili ako zahtijevaju higijensko-epidemiolo{ke indikacije. * Higijensko-epidemiolo{ke indikacije }e usloviti vrstu, obim i broj analiza - ne vr{e se. LISTA XII FIZI^KE I FIZI^KO-HEMIJSKE OSOBINE FLA[IRANIH VODA ZA PI]E Redni broj Fizi~ke i fizi~ko-hemijske osobine Maksimalno dopu{tene vrijednosti 1. Temperatura - ºK 281,16 – 185,16 2. Miris bez 3. Ukus bez 4. Mutno}a koju daje 1mg/l silikatne zemqe Mutno}a u nefelometrijskim jedinicama (NTU) do 2,5 do 0,6 5. Boja- stepeni kobalt-platinske skale 10 6. pH vrijednost 6,8-8,5 7. Ukupni ostatak poslije isparavawa na 378,16 K do 500 mg/l 8. Suspendovane ~vrste supstance na 378,16 K u mg/l bez 9. Potro{wa kalijum-permanganata mg/l KMnO4 do 5 10. Hemijska potro{wa kiseonika (HPK) iz K2Cr2 O7 mg O/l do 1 11. Elektroliti~ka provodqivost (µScm¯¹) pri 293,16 K do 500 LISTA XIII SADR@AJ I MAKSIMALNO DOPU[TENE KONCENTRACIJE HEMIJSKIH SUPSTANCI U FLA[IRANOJ PRIRODNOJ VODI ZA PI]E, FLA[IRANOJ PRERA\ENOJ VODI ZA PI]E I PRIRODNOJ MINERALNOJ VODI u mg/l Redni br. Naziv hemijske supstance Fla{irana prirodna i prera|ena voda za pi}e Fla{irana prirodna mineralna voda za pi}e 1. Aluminijum Al 0,05 0,05 2. Amonijak kao NH3 0,1 0,1 3 3. Antimon Sb 0,003 0,003 4. Arsen As i spojevi arsena 0,01 0,01 5. Azbest, broj vlakana/l bez bez 6. Azot po Kjeldalu bez N iz NO2 i NO3 0,02 0,02 7. Bakar Cu 0,1 1 8. Barijum Ba 0,1 0,7 9. Berilijum Be 0,0002 10. Bor B 1,0 11. Borati - 30 12. Cijanidi kao CN bez 0,01 13. Cink Zn 0,1 5 14. Deterxenti - anionski TVS Nejonogeni triton X-100 bez bez bez bez Redni br. Naziv hemijske supstance Fla{irana prirodna i prera|ena voda za pi}e Mineralna voda za pi}e 15. Fenolna jediwewa 0 0,001 16. Fluoridi F 1,0 1,5 ² 17. Fosfati -orto kao P poli 0,03 0,0 0,03 0,0 18. Gvo`|e Fe 0,05 0,3 ² 19. Hlor, rezidualni slobodni Cl bez bez 20. Hloridi Cl 25,0 200 ² 21. Hrom (VI) Cr Hrom (III) Cr 0,05 0,10 0,05 bez 22. Kadmijum Cd 0,003 0,003 23. Kalcijum Ca 100,0 200 ² 24. Kalijum K 10,0 12,0 ¹ 25. Magnezijum Mg 30,0 50,0 ² 26. Mangan Mn 0,02 2 27. Mineralna uqa bez bez 28. Natrijum Na 20,0 200 ² 29. Nikl Ni 0,02 0,02 30. Nitrati kao NO3 30 50 31. Nitriti kao NO2 bez 0,03 32. Olovo Pb 0,01 0,01 33. Organohlorna jediwewa osim pesticida bez bez Petak, 6. jun 2003. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 40 - Strana 23 (PCB) i (RST) 34. Poliakrilamid bez bez 35. Policikli~ki aromati~ni ugqovodonici (PAH) bez bez 36. Polihlorovani bifenili (PCB) i trifenili (PCT) bez bez 37. Selen Se 0,01 0,01 38. Silikati SiO2 - 39. Srebro Ag 0,01 0,01 40. Sulfati kao SO4 25,0 200 ² 41. Supstance rastvorene u hlorof. 0,1 0,1 42. Trihalometani (THM) bez bez 43. Ugqenik ukupni organski TOC - 44. Ukupna uqa i masti bez bez 45. Uran U 0,05 0,05 46. Vanadijum V 0,001 0,001 47. Vodonik sulfid bez 0,05 48. @iva Hg 0,001 0,001 Nije regulisano, ako se analizom vode utvrdi pove}awe prosje~ne vrijednosti, tra`i se uzrok tog pove}awa. ¹ Geolo{ki uslovqena prekora~ewa su zanemarqiva do 50 mg/l. ² Dozvoqena odstupawa u skladu sa ~lanom 31. ta~ka B ovog pravilnika {to mora da bude navedeno u deklaraciji. 3 Ako je amonijak geolo{kog porijekla dozvoqena vrijednost je 1,5 mg/l. LISTA XIV MIKROBIOLO[KE OSOBINE: PRIRODNE VODE ZA PI]E, PRERA\ENE VODE ZA PI]E I PRIRODNE MINERALNE VODE Vrsta mikroorganizama Prirodna voda za pi}e Prera|ena voda za pi}e Prirodna mineralna voda Bakterije vrsta salmonela, {igela, vibrio kolere i drugi patogeni mikroorganizmi, termo tolerantne koliformne bakterije¹, streptokoke i enterokoke fekalnog porijekla, proteus vrste, pseudomonas aeruginosa ne smije da sadr`i ne smije da sadr`i ne smije da sadr`i Crijevne protozoe, crijevni helminti, i wihovi razvojni oblici ne smije da sadr`i ne smije da sadr`i ne smije da sadr`i Broj infektivnih jedinica enterovirusa u 10 l vode nijedna jedna jedna Sulfitoredukuju}e klostridije u 50 ml 0 0 0 Vibrioni 0 0 0 Ukupne koliformne bakterije ode|ene kao najvjerovatniji broj u 250 ml vode (MPN) do 0 < 1 0 Ukupne koliformne bakterije odre|ene membran filtar metodom u 100 ml do 0 0 0 Bakteriofagi 0 0 0 Alge i drugi organizmi koji mogu da izmjene izgled, miris i ukus vode ne smije da sadr`i ne smije da sadr`i ne smije da sadr`i U vodi na izvoru: Aerobne mezofilne bakterije na agaru poslije inkubacije od 24 h na temperaturi 310,16 K (37 ºC) u 1 ml vode do 5 5 5 Aerobne psihrofilne bakterije na agaru poslije inkubacije od 72 h na temperaturi 20-22 ºC u 1 ml vode do 20 20 20 U vodi nakon fla{irawa ¹: Aerobne mezofilne bakterije na agaru poslije inkubacije od 24 h na temperaturi 310,16 K (37 ºC) u 1 ml vode do 20 20 20 Aerobne psihrofilne bakterije na agaru poslije inkubacije od 72 h na temperaturi 20-22 ºC u 1 ml vode do 50 50 100 ¹ Kod fla{iranih voda u originalnoj ambala`i broj aerobnih bakterija (tzv. CFU - broj kolonija) odre|uje se najkasnije do 12 sati od momenta fla{irawa vode, a pakovawe u tom periodu mora da se ~uva na + 4º C ± 1º C.