Regulation on elements and contents of forest bases

Na osnovu ~lana 17. stav 5. i ~lana 107. stav 2. ta~ka b) Zakona o {umama (“Slu`beni glasnik Republike Srp ske”, broj 75/08) ~lana 69. st. 1. i 2. i ~lana 82. stav 2. Za kona o republi~koj upravi (“Slu`beni glasnik Republi ke Srpske”, br. 118/08 i 11/09), ministar poqoprivrede, {umarstva i vodoprivrede d o n o s i P R A V I L N I K O ELEMENTIMA I SADR@AJU [UMSKOPRIVREDNIH OSNOVA I - OSNOVNA ODREDBA ^lan 1. Ovim pravilnikom propisuju se sadr`aj i na~in iz rade {umskoprivrednih osnova za {ume u svojini Repu blike Srpske i za {ume u privatnoj svojini. II - [UME U SVOJINI REPUBLIKE SRPSKE ^lan 2. (1) [umskoprivredni osnov za {ume u svojini Repu blike Srpske sadr`i: a) uvodni dio, b) stawe {uma u doba ure|ivawa, v) analizu i ocjenu dosada{weg gazdovawa {umama, g) planove gazdovawa {umama za naredni ure|ajni pe riod i d) ekonomsko-finansijsku analizu. (2) Sastavni dio {umskoprivrednog osnova su karte i ure|ajni elaborati. ^lan 3. Uvodni dio {umskoprivrednog osnova sadr`i: a) razloge za izradu {umskoprivrednog osnova, b) osnovne karakteristike {umskoprivrednog pod ru~ja koje se odnose na: 1) geografski polo`aj {umskoprivrednog podru~ja, 2) granice {umskoprivrednog podru~ja, 3) imovinsko-pravno stawe {umskoprivrednog pod ru~ja, 4) biolo{ke, klimatske, orografske, geolo{ke i pe dolo{ke karakteristike {umskoprivrednog podru~ja, 5) op{tekorisne funkcije (za{tita zemqi{ta, sao bra}ajnica i drugih objekata od erozije, bujica i popla va, uticaj na vodni re`im i hidroenergetski sistem, uti caj na plodnost zemqi{ta i poqoprivrednu proizvodwu, uticaj na klimu, za{tita i unapre|ewe ~ovjekove sredi ne, stvarawe kiseonika i pre~i{}avawe atmosfere, re kreativna, turisti~ka i zdravstvena funkcija, uticaj na faunu i lov), 6) ugro`enost {uma od biqnih bolesti, {teto~ina, imisije {tetnih gasova i {umskih po`ara, 7) organizaciju upravqawa u {umarstvu, 8) broj i strukturu zaposlenih u {umarstvu, 9) ekonomske i saobra}ajne uslove, 10) razvijenost ostalih industrijskih kapaciteta i poqoprivrede, v) posebna ograni~ewa u gazdovawu na dijelovima {umskoprivrednog podru~ja (za{titne {ume, {ume sa posebnom namjenom i sjemenske sastojine) i g) osnovne karakteristike metodike rada koja se ko risti pri izradi {umskoprivrednog osnova (formirawe gazdinskih klasa, prikupqawe i obrada podataka i izra da planova). III - STAWE [UMA I NEOBRASLOG [UMSKOG ZEMQI[TA U DOBA URE\IVAWA ^lan 4. (1) Stawe {uma i neobraslog {umskog zemqi{ta iskazuje se po klasifikacionim i ure|ajnim jedinicama. (2) Klasifikacione jedinice su: gazdinske klase i ka tegorije {uma. (3) Ure|ajne jedinice su: {umskoprivredno podru~je, privredne jedinice, podru~ja op{tina, odjeqewa i odsje ci. (4) Stawe {uma sadr`i i klasifikaciju stabala. 1. Klasifikacione jedinice ^lan 5. (1) Gazdinske klase formiraju se na osnovu sprovede nih pedolo{kih i vegetacijskih kartirawa i drugih istra`ivawa, izdvajawa {umskih sastojina na osnovu tih kartirawa i wihovog svrstavawa u proizvodne tipo ve {uma. (2) Jedna gazdinska klasa obuhvata, po pravilu, {um ske sastojine koje pripadaju jednom proizvodnom tipu {ume. (3) U slu~ajevima kada je proizvodni tip {ume za stupqen sa mawe od dva procenta visokih {uma u {umsko privrednom podru~ju, mo`e se pripojiti drugom srodnom proizvodnom tipu {ume, odnosno gazdinskoj klasi. ^lan 6. (1) Pored kriterijuma iz ~lana 5. ovog pravilnika, pri formirawu gazdinskih klasa visokih {uma sa pri rodnom obnovom kao poseban kriterijum uzima se stepen degradiranosti {ume i zemqi{ta. (2) Dijelovi visokih {uma u kojima se zbog velikog stepena degradiranosti ne mo`e obezbijediti prirodna obnova izdvajaju se na terenu, obiqe`avaju u posebne {umske sastojine i svrstavaju u visoke degradirane {u me. To su dijelovi visokih {uma u kojima je stepen sklo pa 0,4 ili mawi za vrste drve}a sjenke, odnosno 0,3 ili mawi za vrste drve}a svjetla, gdje je bonitet stani{ta pe ti ili ~etvrti, gdje je zemqi{te do te mjere zakorovqeno ili erodirano da nema nikakvih uslova za prirodno obnavqawe i gdje veli~ina tih dijelova {uma iznosi pet hektara ili vi{e. ^lan 7. (1) U {umskim kulturama gazdinske klase se formi raju od sastojina odgovaraju}ih vrsta drve}a. Pri tome se obuhvataju {umske kulture sa procijewenom drvnom masom i {umske kulture bez procijewene drvne mase, ko je su izdvojene i na kartama obiqe`ene kao sastojine {umskih kultura. (2) Gazdinske klase {umskih kultura ne obuhvataju grupe {umskih kultura koje su podignute u sastojinama visokih {uma sa prirodnom obnovom u ciqu kompleti rawa prirodne obnove. ^lan 8. (1) U izdana~kim {umama koje }e se prevoditi u viso ke {ume ~istom sje~om i po{umqavawem ili mjerama wege gazdinske klase se formiraju na osnovu sprovedenih pedolo{kih i vegetacijskih kartirawa i drugih istra`ivawa. (2) U izdana~kim {umama koje se ne}e prevoditi u vi soke {ume gazdinske klase se mogu formirati na osnovu zastupqenosti vrsta drve}a. ^lan 9. (1) Prema zastupqenosti vrsta drve}a i sposobnosti za po{umqavawe, gazdinske klase se svrstavaju u sqede}e kategorije {uma i {umskog zemqi{ta: visoke {ume sa prirodnom obnovom, visoke degradirane {ume, {umske kulture, izdana~ke {ume, povr{ine podesne za po{umqavawe i gazdovawe i povr{ine nepodesne za po{umqavawe i gazdovawe. (2) U kategoriju visokih {uma sa prirodnom obnovom spadaju: visoke {ume bukve, visoke ~iste i mje{ovite {u me jele i smr~e i mje{ovite {ume bukve, jele i smr~e, vi soke {ume bijelog i crnog bora, visoke {ume hrasta kit waka i ostale visoke {ume sa prirodnom obnovom. (3) U kategoriju visokih degradiranih {uma spadaju: visoke degradirane {ume bukve, visoke degradirane ~i ste i mje{ovite {ume jele i smr~e i mje{ovite {ume bu kve, jele i smr~e, visoke degradirane {ume bijelog i cr nog bora, visoke degradirane {ume hrasta kitwaka i ostale visoke degradirane {ume. (4) U kategoriju {umskih kultura spadaju: kulture smr~e i jele, kulture bijelog i crnog bora, kulture osta lih ~etinara, kulture hrasta kitwaka i kulture ostalih li{}ara. (5) U kategoriju izdana~kih {uma spadaju: izdana~ke {ume bukve, izdana~ke {ume hrasta, izdana~ke mje{ovite {ume i ostale izdana~ke {ume. (6) U kategoriju povr{ina podesnih za po{umqavawe i gazdovawe spadaju: {ibqaci i goleti podesne za po{umqavawe. (7) U kategoriju povr{ina nepodesnih za po{umqa vawe i gazdovawe spadaju: {ume nepodesne za gazdovawe, kr{ i goleti nepodesne za po{umqavawe, stalne {umske ~istine, {umske komunikacije, dalekovodi i ostale ne produktivne povr{ine u {umarskom pogledu. a ) K l a s i f i k a c i j a s t a b a l a ^lan 10. Stabla se klasifikuju po vrstama drve}a, debqini (debqinska klasa), starosti (klasa starosti) i kvalitetu. ^lan 11. U svim kategorijama {uma stabla se svrstavaju u sqede}e vrste drve}a: jela, smr~a, bijeli bor, crni bor, ostali ~etinari, bukva, hrast, plemeniti li{}ari, vo} karice, ostali li{}ari, kao i u sqede}e klase: ukupno ~etinari, ukupno li{}ari i ukupno sve vrste drve}a. ^lan 12. (1) U visokim {umama sa prirodnom obnovom, viso kim degradiranim {umama, {umskim kulturama i viso kim {umama nepodesnim za gazdovawe stabala se po debqini svrstavaju u sqede}e debqinske klase: 6-10; 11 20; 21-30; 31-50; 51-80; 81 cm i vi{e. (2) Stabla tawa od 5 cm svrstavaju se u podmladak. (3) U izdana~kim {umama stabla se po debqini svr stavaju u iste debqinske klase kao u prethodnom stavu, s tim {to postoji jo{ debqinska klase 0-5 cm. ^lan 13. (1) U visokim {umama sa prirodnom obnovom, viso kim degradiranim {umama, {umskim kulturama stabla se svrstavaju po kvalitetu u uzgojno-tehni~ke i tehni~ke klase. (2) Za klasifikaciju stabala prema kvalitetu, u smi slu prethodnog stava, primjewuju se kriterijumi koji su sadr`ani u Tablicama taksacionih elemenata visokih i izdana~kih {uma u SRBiH, [umarski fakultet, Saraje vo, 1980. b) Stawe {uma po klasifikacionim jedini cama ^lan 14. Za svaku gazdinsku klasu izra|uje se spisak sastojina i iskazuju povr{ine dijelova gazdinske klase po pri vrednim jedinicama i ukupna povr{ina gazdinske klase. ^lan 15. Za svaku kategoriju {ume izra|uje se spisak gazdin skih klasa i iskazuju povr{ine gazdinskih klasa i ukup na povr{ina kategorije {uma. ^lan 16. (1) Zaliha drveta, zapreminski prirast i drugi poda ci o zapremini stabala iskazuju se u kubnim metrima sve ukupne drvne mase, primjenom Tablica iz ~lana 13. stav. 2. ovog pravilnika. (2) Taksaciona granica za visoke {ume je 5 cm, a za izdana~ke {ume 0 cm. ^lan 17. Stawe visokih {uma sa prirodnom obnovom, po ga zdinskim klasama i kategorijama {uma, sadr`i: a) ukupnu povr{inu, prosje~ni bonitet stani{ta za glavne vrste drve}a i prosje~ni stepen sklopa sastojina za gazdinsku klasu, odnosno kategoriju {ume kao cjelinu, b) zalihu drveta po vrstama drve}a i debqinskim klasama u smislu ~lana 11. i ~lana 12. stav 1. ovog pra vilnika, v) procentualnu raspodjelu zalihe drveta po uzgojno tehni~kim klasama i tehni~kim klasama, za sve ~etinare zajedno i sve li{}are zajedno, g) godi{wi zapreminski prirast po debqinskim kla sama, za sve ~etinare zajedno, sve li{}are zajedno i sve vrste drve}a zajedno, d) drvnu masu stabala probne doznake po debqinskim klasama, za sve ~etinare zajedno, sve li{}are zajedno i sve vrste drve}a zajedno, |) procentualnu raspodjelu drvne mase stabala prob ne doznake po uzgojno-tehni~kim klasama i tehni~kim klasama, za sve ~etinare zajedno i sve li{}are zajedno, e) stawe prirodnog podmlatka prema prosje~nom bro ju biqaka po hektaru i uzrastu visine 10-50 cm, visine 50-130 cm i prsnog pre~nika 0-5 cm, po vrstama drve}a u smislu ~lana 11. ovog pravilnika i `) relativni udio povr{ine koju treba po{umiti u ciqu kompletirawa prirodne obnove sastojina. ^lan 18. Maksimalne relativne gre{ke procjene taksacionih elemenata visokih {uma sa prirodnom obnovom, odre|e ne na bazi 95% vjerovatno}e, ne mogu prelaziti sqede}e veli~ine za cijelo {umskoprivredno podru~je: a) ± 1% za zalihe drveta svih vrsta drve}a, svih debqinskih klasa i svih kvalitetnih klasa, b) ± 2% za zapreminski prirast svih vrsta drve}a i svih debqinskih klasa, v) ± 3% za drvnu masu stabala probne doznake svih vr sta drve}a, svih debqinskih klasa i svih kvalitetnih klasa i g) ± 4% za broj biqaka, odnosno stabalaca prirodnog podmlatka svih vrsta drve}a, za sve klase uzrasta zajedno. ^lan 19. Izuzetno od odredaba ~lana 18. ovog pravilnika, to leri{u se i ve}e gre{ke, pod uslovom da su terenska sni mawa za procjenu taksacionih elemenata izvr{ena na probnim koncentri~nim krugovima najve}eg me|usobnog razmaka do 100 metara i da su radijusi koncentri~nih krugova iznosili najmawe: a) debqinska klasa (cm): 6-10; 11-20; 21-30; 31-50; 51 80; 81>; b) radijus krugova (m): 2,5 4,5 5,5 9,0 15,0 25,0. ^lan 20. Stawe visokih degradiranih {uma, po gazdinskim klasama i kategorijama {uma, sadr`i: a) ukupnu povr{inu, prosje~ni bonitet stani{ta za glavne vrste drve}a i prosje~ni stepen sklopa sastojina, za gazdinsku klasu, odnosno kategoriju {ume kao cjelinu, b) zalihe drveta po vrstama drve}a i debqinskim klasama, u smislu ~lana 11. i ~lana 12. stav 1. ovog pra vilnika, v) procentualnu raspodjelu zalihe drveta po uzgojno tehni~kim klasama i tehni~kim klasama, za sve ~etinare zajedno i sve li{}are zajedno i g) godi{wi zapreminski prirast po debqinskim kla sama, za sve ~etinare zajedno, sve li{}are zajedno i sve vrste drve}a zajedno. ^lan 21. Stawe {umskih kultura, po gazdinskim klasama i ka tegorijama {uma, sadr`i: a) povr{inu sa procijewenom zalihom drveta, povr {inu bez procijewene zalihe drveta i ukupnu povr{inu, te prosje~ni bonitet stani{ta za glavne vrste drve}a i prosje~ni stepen sklopa {umskih kultura sa procije wenom zalihom drveta za gazdinske klase, odnosno kate goriju {uma kao cjelinu, b) zalihe drveta po vrstama drve}a i debqinskim klasama, klasama starosti (dobnim razredima), u smislu ~lana 11. i ~lana 12. stav 1. ovog pravilnika, v) procentualnu raspodjelu zalihe drveta po uzgojno tehni~kim klasama i tehni~kim klasama, za sve ~etinare zajedno i sve li{}are zajedno, g) godi{wi zapreminski prirast po debqinskim kla sama, za sve ~etinare zajedno, sve li{}are zajedno i sve vrste drve}a zajedno i d) drvnu masu probne doznake proreda, po debqin skim klasama, za sve ~etinare zajedno, sve li{}are zajed no i sve vrste drve}a zajedno. ^lan 22. Stawe {umskih kultura, po gazdinskim klasama i ka tegorijama {uma, prikazuje se i po klasama starosti (dobnim razredima) od po 20 godina. Po ovim klasama starosti prikazuje se povr{ina i zaliha drveta po vrsta ma drve}a za gazdinske klase, odnosno kategorije {um skih kultura. ^lan 23. Stawe izdana~kih {uma, po gazdinskim klasama i ka tegorijama {uma, sadr`i: a) ukupnu povr{inu gazdinske klase, odnosno katego riju {ume, b) zalihe drveta po vrstama drve}a i debqinskim klasama, u smislu ~l. 11. i 12. ovog pravilnika i v) godi{wi zapreminski prirast za sve ~etinare za jedno, sve li{}are zajedno i sve vrste drve}a zajedno. ^lan 24. Na na~in utvr|en za izdana~ke {ume prikazuje se i stawe {uma nepodesnih za gazdovawe koje se nalaze na ne produktivnim povr{inama u {umarskom pogledu (~lan 9. stav 7.), s tim {to se posebno tretiraju visoke, a poseb no izdana~ke {ume nepodesne za gazdovawe. 2. Stawe {uma po ure|ajnim jedinicama ^lan 25. Za svaku ure|ajnu jedinicu, izuzev odjeqewa i odsjeka, prikaz stawa {uma sadr`i: a) za visoke {ume sa prirodnom obnovom: ukupnu povr {inu i elemente iz ~lana 17. t. b) do |) ovog pravilnika, b) za visoke degradirane {ume: ukupnu povr{inu i elemente iz ~lana 20. t. b) do g) ovog pravilnika, v) za {umske kulture: povr{inu sa procijewenom za lihom drveta, povr{inu bez procijewene zalihe drveta, ukupnu povr{inu i elemente iz ~lana 21. t. b) do d) i ~la na 22. ovog pravilnika i g) za izdana~ke {ume: ukupnu povr{inu i elemente iz ~lana 23. t. b) i v) ovog pravilnika. ^lan 26. Za {umskoprivredno podru~je i privredne jedinice prikazuju se du`ina javnih i {umskih kamionskih pute va koji prolaze kroz {ume i {umska zemqi{ta ili ih tangiraju i stepen otvorenosti {umskoprivrednog pod ru~ja i privrednih jedinica, a posebno stepen otvoreno sti svih kategorija {uma. ^lan 27. U ure|ajnim elaboratima privrednih jedinica, koji su sastavni dio {umskoprivrednih osnova, prikazuje se stawe izdvojenih {umskih sastojina. Prikaz stawa {um skih sastojina sadr`i: a) spisak povr{ina {umskih sastojina po odje qewima i odsjecima u privrednoj jedinici, b) za sastojine visokih {uma sa prirodnom obnovom: oznaku sastojine i wenu povr{inu, oznake pripadnosti gazdinskoj klasi, kategoriji {ume i podru~ju op{tine, stepen sklopa sastojine, bonitetni razred stani{ta po vrstama drve}a, omjer smjese, zalihe drveta po vrstama drve}a i debqinskim klasama po jednom hektaru i na cijeloj povr{ini sastojine i gre{ku procjene ukupne za lihe drveta pri 95% vjerovatno}e, v) za sastojine visokih degradiranih {uma podatke iz prethodne ta~ke, izuzev gre{ke procjene zalihe drveta, g) za sastojine izdana~kih {uma i za sastojine koje su nepodesne za gazdovawe: oznaku sastojine i wenu povr{i nu, oznake pripadnosti gazdinskoj klasi, kategoriji {u me i podru~ju op{tine, omjer smjese, zalihu drveta po vr stama drve}a i debqinskim klasama po jednom hektaru i na cijeloj povr{ini sastojine. ^lan 28. Ure|ajni elaborat za svaku privrednu jedinicu sadr `i i rekapitulacije odgovaraju}ih elemenata iz pret hodnog ~lana za dijelove gazdinskih klasa, kategorija {uma i podru~ja op{tina. ^lan 29. (1) Sastavni dio {umskoprivrednog osnova su sqede}e karte: a) osnovna karta u koju se ucrtavaju: vawske granice {umskoprivrednog podru~ja, granice unutra{we podjele {ume, granice za{ti}enih {uma i {uma sa posebnom na mjenom, miniranih povr{ina, {umske komunikacije i drugi objekti, b) karta proizvodnih tipova {uma, odnosno gazdin skih klasa, v) pregledna karta {umskoprivrednog podru~ja, g) pregledna karta ugro`enosti {uma od po`ara u ko ju se ucrtavaju granice povr{ina po stepenu ugro`eno sti, objekti protivpo`arne za{tite, svi javni i {umski putevi, vodotoke, svi objekti {umskoprivrednog podru~ ja u {umi i na {umskom zemqi{tu, dalekovodi, deponije i drugo, d) pedolo{ka karta koja se izra|uje po pedolo{kim normativima za razmjeru 1:25.000, |) karta osnovnih vegetacijskih tipova {uma i e) komentar (tuma~) pedolo{kih karti i karti osnov nih vegetacijskih tipova {uma. (2) Osnovna karta se izra|uje u razmjeri najmawe 1:10.000, pregledne karte 1:50.000, a ostale karte u razmje ri najmawe 1:25.000. (3) Pedolo{ke karte, karte osnovnih vegetacijskih tipova {uma i komentar (tuma~) pedolo{kih karata i karata osnovnih vegetacijskih tipova {uma izra|uju se samo za {umskoprivredna podru~ja koja nemaju te karte i tuma~. IV - ANALIZA I OCJENA DOSADA[WEG GAZDOVAWA [UMAMA ^lan 30. U analizi i ocjeni dosada{weg gazdovawa {umama upore|uju se i analiziraju podaci stawa {uma iz pret hodnog i novog {umskoprivrednog osnova, obrazla`u na stale razlike i vr{i analiza izvr{ewa planova pret hodnog {umskoprivrednog osnova. ^lan 31. Upore|uju}i stawe {uma iz prethodnog i novog {um skoprivrednog osnova, naro~ito se analiziraju i obra zla`u nastale razlike u pogledu: a) povr{ina po kategorijama {uma i za {umskopri vredno podru~je kao cjelinu, b) veli~ine i kvaliteta zalihe drveta po vrstama dr ve}a i debqinskim klasama, a za {umske kulture i po klasama starosti, po kategorijama {uma i za {umskopri vredno podru~je kao cjelinu, v) veli~ina zapreminskog prirasta po vrstama drve }a, po kategorijama {uma i za {umskoprivredno pod ru~je kao cjelinu i g) stepena otvorenosti svih kategorija {uma i {um skog zemqi{ta za privredne jedinice i {umskoprivred no podru~je kao cjelinu. ^lan 32. (1) Analizira se i ocjewuje izvr{ewe sqede}ih pla nova iz prethodnog {umskoprivrednog osnova: a) plana koli~ine i dinamike sje~a, posebno se anli zira koli~ina i dinamika sje~a po gazdinskim klasama visokih {uma sa prirodnom obnovom, privrednim jedi nicama i godinama sje~a, za sve ~etinare zajedno, sve li {}are zajedno i sve vrste drve}a zajedno, a naro~ito se analizira na~in izvr{ewa etata s obzirom na primije weni sistem gazdovawa i povr{inu na kojoj je etat reali zovan i ukazuje se na prednosti i nedostatke, b) plana {umskouzgojnih radova, posebno se ukazuje na kvalitet izvr{enih {umskouzgojnih radova i konsta tuje da li je po{umqavawe sadwom sadnica izvr{eno po obimu planiranom po prethodnom {umskoprivrednom osnovu, v) plana za{tite {uma, pri ~emu se naro~ito ukazuje na ostvarene efekte integralne za{tite {uma, g) plana iskori{}avawa {uma, gdje se naro~ito uka zuje na unapre|ewe tehnologije rada, s obzirom na pri mjenu mehanizacije i na racionalno kori{}ewe drveta, qekovitog biqa, {umskih plodova, gqiva i ostalih {umskih proizvoda i d) plana investicionih ulagawa, sa posebnim osvr tom na ulagawa za izgradwu {umskih puteva. (2) Pored analize i ocjene iz prethodnog stava ovog ~lana, daje se kriti~ka ocjena gazdovawa {umama u pro teklom ure|ajnom periodu i ukazuje na mogu}nosti unapre|ivawa stawa {uma u uzgojnom obliku u narednom ure|ajnom periodu. V - PLANOVI GAZDOVAWA [UMAMA ZA NAREDNI URE\AJNI PERIOD ^lan 33. (1) Na osnovu utvr|enog stawa {uma, analize i ocjene dosada{weg gazdovawa {umama, definisane namjene {u ma prema funkcijama koje treba da ostvare, defini{u se ciqevi gazdovawa {umama i izra|uju, po mjestu, obimu i dinamici sqede}i planovi gazdovawa {umama: a) plan koli~ine i dinamike sje~a, b) plan {umskouzgojnih radova, v) plan za{tite {uma, g) plan iskori{}avawa {uma i d) plan investicionih ulagawa. (2) Da bi gazdovawe {umama obezbijedilo odr`awe i poboq{awe biodiverziteta i ostalih ekolo{kih i soci olo{kih funkcija {uma, kod izrade planova gazdovawa {umama mora se voditi ra~una o: a) uskla|enosti {umskoprivrednog osnova sa pro stornim planovima, lovnim osnovima, vodoprivrednim planovima, dugoro~nim programom gazdovawa podru~jem kr{a, ribarskim osnovima, planovima za{tite kultur no-istorijskog i prirodnog nasqe|a, kao i programima upravqawa mineralnim sirovinama, b) gazdovawu za{ti}enim {umama i {umama poseb nih namjena u skladu sa razlozima i odlukama o wihovom progla{ewu, v) identifikaciji i zabrani sje~e endemskih i ugro `enih biqnih vrsta, g) za{titi {umskog hidropotencijala i za{titi zemqi{ta kod izvo|ewa radova u {umi, d) racionalnom planirawu koli~ine i dinamike sje ~a i izboru sredstava rada u iskori{}avawu {uma koja }e najmawe uticati na naru{avawe {umskog ekosistema i |) za{tititi pejza`a, tako {to }e se prije po~etka izvo|ewa bilo koje operacije identifikovati mogu}i ne gativni uticaj na mjesto i pejza` i osmisliti operacije tako da se uticaji minimizuju. ^lan 34. (1) Planovi gazdovawa izra|uju se za gazdinske klase kao osnovne jedinice planirawa. (2) Za svaku gazdinsku klasu utvr|uje se ciq ga zdovawa, tako da se obezbijedi trajno pove}awe prinosa {uma i unaprijede op{tekorisne funkcije {uma. (3) Planovi gazdovawa za ostale jedinice planirawa izra|uju se na osnovu planova gazdovawa za gazdinske klase. ^lan 35. Pri odre|ivawu ciqa gazdovawa za gazdinsku klasu obavezno je: a) odrediti vrste drve}a i wihov omjer smjese za optimalni - normalni sastav {ume, b) izabrati sistem gazdovawa koji se bazira na ekolo {kim karakteristikama doti~ne {ume, a koji }e se pri mjewivati za naredni ure|ajni period i v) izabrati uzgojni i strukturni oblik - model {ume kome }e se te`iti u narednom procesu gazdovawa {umama. ^lan 36. (1) Za gazdinske klase visokih {uma sa prirodnom obnovom u kojima se primjewuje sistem gazdovawa skupi nasto-prebornim sje~ama i gazdinske klase ovih {uma u kojima se primjewuje sistem gazdovawa prebornim sje~a ma, model se defini{e veli~inom normalne zalihe drve ta i wenom strukturom po vrstama drve}a i debqinskim klasama, prema odgovaraju}im normalama za raznodobne {ume, sa stawem u sredini ure|ajnog perioda. (2) Za gazdinske klase visokih {uma sa prirodnom obnovom u kojima se primjewuje sistem gazdovawa skupi nastim sje~ama, gazdinske klase ovih {uma u kojima se primjewuje sistem gazdovawa oplodnim sje~ama na veli kim povr{inama i za gazdinske klase {umskih kultura model se defini{e du`inom planskog produkcionog pe rioda, na~inom wege i prosje~nom veli~inom zalihe dr veta za normalni raspored klasa starosti, prema odgova raju}im prinosnim tablicama. (3) Za gazdinske klase izdana~kih {uma, u kojima se planira trajni sistem gazdovawa izdana~kih {uma, za namjensku proizvodwu model se defini{e du`inom plan skog produkcionog perioda i na~inom wege. 1. Plan koli~ine i dinamike sje~e ^lan 37. Planirana koli~ina i dinamika sje~a po gazdinskim klasama iskazuje se za ~etinare, li{}are i zajedno za ~e tinare i li{}are u kubnim metrima sveukupne drvne ma se i mase krupnog drveta, debqine iznad 7 cm. ^lan 38. (1) Za gazdinske klase visokih {uma sa prirodnom ob novom u kojima prevladavaju tanka stabla, odnosno mla |e sastojine u kojima je stvarna zaliha mawa od normal ne planira se obim sje~a koji je mawi od zapreminskog prirasta. (2) Za gazdinske klase visokih {uma sa prirodnom obnovom u kojima prevla|uju debqa stabla, odnosno stari je sastojine u kojima je stvarna zaliha drveta ve}a od nor malne, mo`e se planirati obim sje~a koji je ve}i od zapre minskog prirasta, s tim da zaliha drveta poslije sje~e u gazdinskoj klasi ne bude mawa od normalne zalihe. ^lan 39. (1) Za gazdinske klase visokih {uma sa prirodnom obnovom u kojima se primjewuje sistem gazdovawa skupi nasto-prebornim sje~ama, odnosno sistem gazdovawa pre bornim sje~ama obim sje~a se planira za cijelu povr{i nu gazdinske klase. Planirani obim sje~a se realizuje u toku ure|ajnog perioda na cijeloj povr{ini gazdinske klase. (2) Za gazdinske klase visokih {uma sa prirodnom obnovom u kojima se primjewuje sistem gazdovawa skupi nastim sje~ama, odnosno sistem gazdovawa oplodnim sje ~ama na velikim povr{inama, planiraju se dva dijela obima sje~a: dio koji }e se realizovati sje~ama obnove i dio koji }e se realizovati proredima. Svaki dio plani ranog obima sje~a realizuje se u toku ure|ajnog perioda na dijelu povr{ine gazdinske klase za koji je dio povr {ine planiran. ^lan 40. (1) Za gazdinske klase visokih degradiranih {uma obim sje~a se planira izvr{iti ~istim sje~ama na povr {inama koje se odre|uju na osnovu utvr|enih mjera rege neracije i rekonstrukcije visokih degradiranih {uma i potreba za drvetom iz tih {uma. (2) Povr{ina na kojoj je izvr{ena ~ista sje~a mora se po{umiti najkasnije u roku od godine dana poslije izvr {ene sje~e. ^lan 41. Za gazdinske klase {umskih kultura planiraju se dva dijela obima sje~a, u skladu sa ~lanom 39. stav 2. ovog pravilnika. ^lan 42. (1) Za gazdinske klase izdana~kih {uma koje }e se u narednom ure|ajnom periodu rekonstruisati u visoke {ume ~istim sje~ama i po{umqavawem, obim sje~a se planira na osnovu povr{ine koje }e se po{umqavati i zaliha drveta na tim povr{inama, kao i potreba za drve tom iz tih {uma. (2) Za gazdinske klase izdana~kih {uma koje }e se re konstruisati u visoke {ume mjerama wege obim sje~a se planira na osnovu povr{ina koje }e se tretirati u na rednom ure|ajnom periodu i intenziteta proreda na tim povr{inama. ^lan 43. (1) Za {umskoprivredno podru~je kao cjelinu, obim sje~a se planira po sqede}im kategorijama {uma: sve vi soke {ume sa prirodnom obnovom, uzev{i ih zajedno i pojedine kategorije ovih {uma u smislu ~lana 9. ovog pravilnika, degradirane visoke {ume, {umske kulture i izdana~ke {ume. (2) Obim sje~a za kategorije {uma iz prethodnog sta va utvr|uje se sumirawem obima sje~a koji je planiran za odgovaraju}e gazdinske klase (svi ~etinari, svi li{}ari i sve vrste drve}a). ^lan 44. Planirani obim sje~a za sve visoke {ume sa prirod nom obnovom, degradirane visoke {ume i {umske kultu re u okviru {umskoprivrednog podru~ja prikazuje se po vrstama drve}a i debqinskim klasama, u smislu ~l. 11. do 13. ovog pravilnika. ^lan 45. (1) Po privrednim jedinicama i podru~jima op{ti na, obim sje~a se planira za sqede}e ~etiri kategorije {uma: visoke {ume sa prirodnom obnovom, degradirane visoke {ume, {umske kulture i izdana~ke {ume. (2) Obim sje~a po privrednim jedinicama, odnosno podru~jima op{tina utvr|uje se raspodjelom obima sje~a utvr|enog za odgovaraju}u kategoriju {uma, u okviru {um skoprivrednog podru~ja, na privredne jedinice, odnosno podru~ja op{tina za sve ~etinare, sve li{}are i sve vrste drve}a. Raspodjela se vr{i pomo}u elemenata iz ~lana 25., odnosno ~l. 17, 20, 21, 22. i 23. ovog pravilnika. 2. Plan iskori{}avawa {uma ^lan 46. (1) Plan iskori{}avawa {uma za {umske drvne sor timente utvr|uje se za {umskoprivredno podru~je, pri vredne jedinice i podru~ja op{tina, na osnovu planira nog obima sje~a za te jedinice. (2) Za ure|ajne jedinice iz stava 1. ovog ~lana plan iskori{}avawa {uma sadr`i obim i strukturu proizvodwe {umskih drvnih sortimenata za sve ~etina re, sve li{}are i sve vrste drve}a. ^lan 47. Plan iskori{}avawa {uma, za {umskoprivredno pod ru~je kao cjelinu sadr`i: prikaz glavnih karakteristika tehnologija iskori{}avawa koje }e se primjewivati, opravdanost wihove primjene i plan sredstava rada koja su potrebna za realizaciju planirane proizvodwe. ^lan 48. (1) Plan iskori{}avawa {uma za ostale {umske pro izvode (qekovito biqe, {umski plodovi i dr.) utvr|uje se za {umskoprivredno podru~je kao cjelinu. (2) Plan iz stava 1. ovog ~lana sadr`i vrste i koli ~ine proizvoda i prikaz uslova koje je potrebno obe zbijediti za realizaciju planirane proizvodwe. 3. Plan {umskouzgojnih radova ^lan 49. (1) Plan {umskouzgojnih radova (prirodno i vje {ta~ko obnavqawe {uma) utvr|uje se po gazdinskim kla sama. (2) Sumirawem planova za gazdinske klase utvr|uje se plan {umskouzgojnih radova za {umskoprivredno podru~ je. (3) Plan {umskouzgojnih radova, pored nabrojanih radova u stavu 1. ovog ~lana, sadr`i i plan uzgojnih mje ra u za{titnim {umama ili {umama posebne namjene i plan proizvodwe {umskog sjemena i {umskog sadnog ma terijala. ^lan 50. (1) Plan {umskouzgojnih radova za gazdinske klase visokih {uma sa prirodnom obnovom sadr`i: povr{ine na kojima }e se {ume prirodno obnoviti, povr{ine za vje{ta~ko obnavqawe i podizawe {uma (po{umqavawe) sadwom sadnica i sjetvom sjemena u ciqu kompletirawa prirodne obnove sastojina, mjere wege prirodnog pod mlatka i {umskih kultura u sastojinama i povr{ine na kojima }e se sprovoditi wega prirodnih sastojina po vr stama wege. (2) Plan {umskouzgojnih radova za gazdinske klase vi sokih degradiranih {uma obuhvata povr{ine {uma u ko jima je mogu}e odgovaraju}im uzgojno-meliorativnim za hvatima poboq{ati stawe, a to su sqede}e uzgojne mjere: a) direktna i indirektna konverzija i b) rekonstrukcija (restitucija). (3) U lo{ijim i ja~e degradiranim visokim {umama, u zavisnosti od stawa stani{ta i sastojina, planiraju se uzgojne mjere rekonstrukcije sastojina (kombinacija kon verzije, restitucije i supstitucije). (4) Plan {umskouzgojnih radova za gazdinske klase {umskih kultura obuhvata sve povr{ine u kojima se, u za visnosti od razvojne faze, planira izvo|ewe sqede}ih mjera wege: a) okopavawe, uklawawe korova, osvjetqavawe pod mlatka, ~i{}ewe u kulturama, odnosno uzgojne mjere za snovane na principima negativne selekcije u {umskim kulturama bez procijewene drvne zapremine i mla|im vje{ta~ki podignutim sastojinama starosti mawe od 20 godina odnosno 1/5 ophodwe i b) prorede na principima pozitivne selekcije i rezawe grana u vje{ta~ki podignutim sastojinama, odno sno “kulturama” sa procijewenom drvnom zapreminom starosti iznad 1/5 ophodwe. (5) Plan {umskouzgojnih radova za gazdinske klase izdana~kih {uma, u kojima je tehni~kim ciqem ga zdovawa planirana promjena uzgojnog oblika iz izdana~ kih {uma u visoke {ume, sadr`i povr{ine za vje{ta~ko po{umqavawe nastale ~istom sje~om i mjere wege {um skih kultura koje }e se podi}i na tim povr{inama po vr stama wege. (6) Planom iz prethodnog stava planiraju se sqede}i uzgojno-meliorativni radovi: a) indirektna konverzija (selektivno-uzgojne sje~e, prebirna (selektivna), prebirna resurekciona sje~a, spontana obnova), b) direktna konverzija (pod za{titom sklopa i bez za{tite sklopa stabala mati~ne sastojine metodama re stitucije i supstitucije) i v) rekonstrukcija. (7) Planom {umskouzgojnih radova za gazdinske klase izdana~kih {uma za koje nije planirana promjena uzgoj nog oblika (obi~no izdana~ke {ume pitomog kestena, ba grema i dr.) planira se resurekciona sje~a. (8) Planom {umskouzgojnih radova za povr{ine po desne za po{umqavawe i gazdovawe planira se vje{ta~ko podizawe {uma (po{umqavawe). Planom su obuhva}eni sqede}i {umskouzgojni radovi: a) pripremni radovi za po{umqavawe, b) sjetva i sadwa {umskog sjemena i sadnog materijala, v) popuwavawe povr{ina neuspjelog po{umqavawa (najkasnije tri godine nakon kolaudacije) i g) wega mladih {umskih kultura bez procijewene drv ne zapremine. (9) Planiraju se povr{ine po vrstama radova, koli ~ine potrebnog sjemena i sadnog materijala i materijal no-tehni~ka sredstva. (10) U zavisnosti od uslova stani{ta nastojati da se favorizuju autohtone li{}arske vrste drve}a. ^lan 51. Planom {umskouzgojnih radova za za{titne {ume ili {ume sa posebnom namjenom, bez obzira na uzgojni oblik i gazdinske klase kojima pripadaju, planiraju se sqede}e uzgojne mjere: a) prirodno obnavqawe prebornim sje~ama, b) wega sastojina, v) spontana obnova, g) parkovsko gazdovawe i d) gazdovawe prilago|eno osnovnoj namjeni i uzgoj nim potrebama (namjenski za{titne {ume, poqo za{titni pojasevi i vodoza{titne {ume). ^lan 52. (1) Planom {umskouzgojnih radova planira se proizvodwa sjemena u sjemenskim sastojinama i planta `ama, kao i proizvodwa sadnog materijala u rasadnici ma za {umskoprivredna podru~ja koja gazduju sjemensko rasadni~kim objektima. (2) Za sjemenske sastojine planira se gazdovawe kao sastojinama posebne namjene i zahvati uzgojno-za{titnog karaktera, a planirani ciq je ure|ewe (izdvajawe poseb nog odsjeka, obiqe`avawe granica, bonitirawe sjemen skih sastojina, meliorativna doznaka i dr.) sastojina za proizvodwu {umskog sjemena. (3) Za rasadnike se planiraju povr{ine, starost, ko li~ine sadnog materijala po vrstama drve}a i investi cije za materijalno-tehni~ka sredstva i objekte. ^lan 53. (1) Planom {umskouzgojnih radova utvr|uju se vrste uzgojnih radova i povr{ine po gazdinskim klasama i na mjeni {uma za prostu i pro{irenu reprodukciju {uma. (2) Radovi na prostoj reprodukciji obuhvataju: a) pripremne radove za obnovu sastojina (uklawawe nepo`eqnog predrasta, grmqa i korova, rahqewe zemqi{ta, povr{insko odvodwavawe i wega podmlatka i mladika pod zastorom kro{awa stabala stare mati~ne sastojine), b) sjetvu sjemena i sadwu sadnog materijala u okviru vje{ta~kog obnavqawa {uma u ciqu kompletirawa nedovoqno obnovqenih povr{ina, v) radove na wezi sastojina i poboq{awu edafskih uslova (rahqewe zemqi{ta, uklawawe korova, za{tita mladih sastojina od divqa~i i {tetne flore, wega pod mlatka i mladika, ~i{}ewe sastojina, prorede u vje{ta~ ki podignutim sastojinama i orezivawe i kresawe grana), g) radove na obnovi i wezi degradiranih sastojina, d) odabirawe i obiqe`avawe stabala za sje~u (dozna ka stabala), |) preventivu (~uvawe) i kurativnu za{titu {uma, konsignaciju i doznaku “slu~ajnih u`itaka”, e) prosijecawe i odr`avawe prosjeka i svijetlih pru ga, postavqawe ograda i odr`avawe izvori{ta pitke vo de i vodozahvata, `) ure|ewe sastojina posebne namjene (sastojina sa izvori{tima i vodozahvatima, sjemenskih sastojina, park {uma i dr.) i z) izradu projekata za izvo|ewe {umskouzgojnih rado va. (3) Pro{irena reprodukcija obuhvata sqede}e {um skouzgojne radove: a) direktnu konverziju (restituciju i supstituciju) visokih degradiranih i izdana~kih {uma, b) po{umqavawe neobraslog {umskog zemqi{ta po desnog za po{umqavawe, v) podizawe planta`a (pripremni radovi, sjetva i sadwa {umskog sjemena i {umskog sadnog materijala i radovi na wezi do 1/5 ophodwe), g) sanaciju stawa vje{ta~ki podignutih sastojina na osnovu monitoringa (opa`awa, otkrivawa i determina cije {teto~ina) do 1/5 ophodwe, d) sanaciju, obnavqawe i podizawe sastojina koje su o{te}ene po`arima, su{ewem i propadawem {uma i |) izradu programa za {umskouzgojne radove i izdva jawe za{titnih {uma ili {uma sa posebnom namjenom, {uma sa {umskouzgojnog aspekta (pra{ume, pra{umski tipovi {uma, sastojine spontano obnavqane autohtonom vegetacijom, sastojine posebno vrijednih ekolo{kih uslova i biodiverziteta i dr.). 4. Plan za{tite i ~uvawa {uma ^lan 54. (1) Plan za{tite i ~uvawa {uma utvr|uje se za {um skoprivredno podru~je kao cjelinu. (2) Plan obuhvata obim mjera i radova na preventiv noj i represivnoj za{titi od ~ovjeka, stoke i divqa~i, {tetnih djelovawa biqnih bolesti, insekata i drugih {teto~ina, elementarnih nepogoda, imisija {tetnih ga sova iz vazduha, po`ara, bespravnog kori{}ewa i zauzi mawa {uma i {umskog zemqi{ta, odr`avawe i obnavqawe grani~nih znakova i druge {tetne faktore. (3) U planu se vr{i identifikacija i za{tita rijet kih vrsta, vrsta kojima prijeti opasnost i ugro`enih vr sta. (4) Planom se utvr|uju organizacioni, materijalni i kadrovski uslovi koji }e se obezbijediti za izvr{ewe plana za{tite i ~uvawa {uma. 5. Plan investicija ^lan 55. Plan investicija se utvr|uje za {umskoprivredno podru~je kao cjelinu i sadr`i: a) plan izgradwe novih i rekonstrukciju postoje}ih {umskih kamionskih puteva potrebnih za realizaciju planova {umskoprivrednog osnova, b) plan izgradwe ostalih objekata potrebnih za rea lizaciju planova {umskoprivrednog osnova, v) plan nabavki mehanizacije i druge opreme investi cionog karaktera koja je potrebna za realizaciju plano va {umskoprivrednog osnova i g) plan ostalih investicionih ulagawa. VI - EKONOMSKO-FINANSIJSKA ANALIZA ^lan 56. Ekonomsko-finansijska analiza sadr`i finansijske pokazateqe iz kojih se mo`e zakqu~iti realnost planova {umskoprivrednog osnova za {umskoprivredno podru~je kao cjelinu i vrijednost {uma i {umskog zemqi{ta. VII - [UME U PRIVATNOJ SVOJINI ^lan 57. (1) [umskoprivredni osnov za {ume u privatnoj svo jini sadr`i sve elemente iz ~lana 2. ovog pravilnika, osim osnovnih karakteristika {umskoprivrednog podru~ja i ekonomsko-finansijske analize. (2) Odredbe ~lana 3. ta~ka g) i ~l. 9, 10, 11, 12, 13, 16. i 30. u potpunosti }e se primjewivati i na izradu {um skoprivrednog osnova za {ume u privatnoj svojini. (3) Na izradu {umskoprivrednih osnova za {ume u privatnoj svojini primjewiva}e se odredbe ~lana 32. stav 1. t. a), b) i v) i stav 2., kao i odredbe ~lana 33. stav 1. (plan sje~a, plan {umskouzgojnih radova i plan za{ti te {uma) ovog pravilnika. ^lan 58. Stawe {uma i neobraslog {umskog zemqi{ta, u doba ure|ivawa, analiza dosada{weg gazdovawa {umama i planovi gazdovawa {umama za naredni ure|ajni period (za{tite, uzgoja i sje~a) za {ume u privatnoj svojini pri kazuju se po istim kriterijumima kao i za {ume u svoji ni Republike Srpske, koji su propisani ~l. 10, 11, 12, 16, 22, 24, 30, 44. i ~lanom 49. stav 1. ovog pravilnika, po ka tegorijama {uma kao klasifikacionim jedinicama i za op{tinu, katastarsku op{tinu i katastarsku ~esticu po vlasnicima privatnih {uma kao prostornih jedinica. ^lan 59. (1) Od ure|ajnih karata za {ume u privatnoj svojini, izra|uje se pregledna karta za podru~je op{tine sa ucr tanim granicama op{tine, katastarskih op{tina i ka tastarskih ~estica, putevima, naseqenim mjestima i dr. (2) Karta se izra|uje u razmjeri 1:2.500 ili 1:5.000 i sastavni je dio {umskoprivrednog osnova. (3) Op{tine koje ne posjeduju karte navedene razmjere primjewiva}e karte u razmjeri koje posjeduju. (4) Kao prilog {umskoprivrednog osnova za {ume u privatnoj svojini izra|uje se spisak katastarskih ~esti ca po vlasnicima {uma sa osnovnim oznakama na osnovu kojih se, za svaku katastarsku ~esticu i vlasnika, mogu o~itati potrebni podaci iz {umskoprivrednog osnova. VIII - PRELAZNE I ZAVR[NE ODREDBE ^lan 60. Stupawem na snagu ovog pravilnika prestaje da va`i Pravilnik o elementima i sadr`aju {umskoprivrednih osnova za dr`avne i privatne {ume (“Slu`beni glasnik Republike Srpske”, broj 25/94). ^lan 61. Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavqivawa u “Slu`benom glasniku Republike Srpske”. Broj: 04-332-5448/09 19. maja 2009. godine Ministar, Bawa Luka Dr Radivoje Brati}, s.r.