Azerbaijan 2026

1.1. Son 10 ildə əsas nailiyyətlər .................................................................................... 6

1.2. Qarşıdakı onillik müddətdə qlobal meyillər, çağırışlar və imkanlar ........................... 9 2. Azərbaycan─2030: Qüdrətli dövlət və yüksək rifah cəmiyyəti .................................11

2.1. Növbəti onillikdə ölkənin sosial-iqtisadi inkişaf modeli ............................................11 2.2. 2022─2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişafa baxış ..................................................12 3. “2022─2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nın təsviri ......................13 3.1. Dayanıqlı artan rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyat üzrə strateji çərçivə ........................13 3.2. Dinamik, inklüziv və sosial ədalətə əsaslanan cəmiyyət üzrə strateji çərçivə ..........15 3.3. Rəqabətli insan kapitalı və müasir innovasiyalar məkanı üzrə strateji çərçivə.........16 3.4. İşğaldan azad olunmuş ərazilərə Böyük Qayıdış üzrə strateji çərçivə .....................18

3.5. Təmiz ətraf mühit və “yaşıl artım ölkəsi” üzrə strateji çərçivə ..................................19 4. 2022─2026-cı illərdə əsas hədəf indikatorları ............................................................19 5. Sosial-iqtisadi inkişaf hədəflərinin dayanıqlı inkişaf məqsədləri ilə uyğunluğu .....20 6. Strategiyanın icrasının monitorinqi və qiymətləndirilməsi .......................................22

6.1. Strateji fəaliyyət istiqamətlərinin icrası ....................................................................22

6.2. Hədəflərin monitorinqi və icrasının qiymətləndirilməsi ............................................22 7. Tədbirlər planı .............................................................................................................22 2 AKRONİMLƏR VƏ İXTİSARLAR ETSN Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi EN Azərbaycan Respublikasının Energetika Nazirliyi ƏN Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi ƏƏSMN Nazirliyi FHN Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi GİN Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi XİN Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi İN Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi KTN Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi MN Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi MdN Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi MSN Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Sənayesi Nazirliyi RİNN Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi SN Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi TN Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə AQUPDK Dövlət Komitəsi DİDK Azərbaycan Respublikasının Diasporla iş üzrə Dövlət Komitəsi DGK Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gömrük Komitəsi DSK Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi Azərbaycan Respublikasının Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura DŞAK Komitəsi DMX Azərbaycan Respublikası Dövlət Miqrasiya Xidməti DSX Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti AQTA Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi DTA Azərbaycan Respublikasının Dövlət Turizm Agentliyi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət VXSİDA və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyi İTSDA Azərbaycan Respublikasının İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi AAYDA Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyi İKZF Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu ƏMA Azərbaycan Respublikası Əqli Mülkiyyət Agentliyi MB Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı ARDNŞ Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti DNF Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu GF Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondu EİF Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu Ələt AİZ Ələt azad iqtisadi zonasının səlahiyyətli qurumu ƏSF Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fondu AİH Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi YİH Yerli İcra Hakimiyyəti orqanları ABİF Azərbaycan Biznesinin İnkişafı Fondu BBDTL “Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti “AzMelSuTəs” ASC Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti “ADY” QSC “Azərbaycan Dəmir Yollar” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti “AXDG” QSC “Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti “Azergold” QSC “Azergold” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti “Təmiz Şəhər” ASC “Təmiz Şəhər” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti “Azərenerji” ASC “Azərenerji” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 3 “Azərişıq” ASC “Azərişıq” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti “Azərsu” ASC “Azərsu” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti “Azəristilktəchizat” “Azəristiliktəchizat” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ASC AZAL Azərbaycan Hava Yolları Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti AHİK Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası Azərbaycan Respublikası Sahibkarlar (İşəgötürənlər) Təşkilatları Milli ASK Konfederasiyası ASF Aqrar Sığorta Fondu ABA Azərbaycan Banklar Assosiasiyası ABADA Azərbaycan Beynəlxalq Avtomobil Daşıyıcıları Assosiasiyası DİM Azərbaycan Respublikasının Dövlət İmtahan Mərkəzi AMEA Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası TŞ Azərbaycan Respublikası Tarif (qiymət) Şurası 4 Xülasə Müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurucusu Ulu Öndər Heydər Əliyevin ideyaları əsasında tərəqqi yolunda inamla addımlayan dövlətimiz hazırda iqtisadi, sosial, siyasi və mədəni inkişafının tarixi dönüş mərhələsini yaşayır. Öz tarixi ərazi bütövlüyünü təmin etməklə ölkəmiz yeni qlobal reallıqlar fonunda növbəti və daha böyük transformasiya astanasına keçid edir. Uzun illər Azərbaycanda uğurla həyata keçirilən sosial-iqtisadi islahatlar milli iqtisadiyyatın davamlı inkişafını, onun maliyyə dayanıqlığının güclənməsini və sürətlə müasirləşməsini, müasir sosial-iqtisadi infrastruktur quruculuğu proseslərinin sürətlənməsini, habelə bir çox sosial problemlərin ardıcıl şəkildə həllini və xalqın maddi rifahının yüksəlməsini, innovasiyaların sürətlə mənimsənilməsini və insan kapitalının davamlı inkişafını təmin etməkdədir. Azərbaycan dünya miqyasında sabit və dayanıqlı iqtisadiyyatı, eləcə də böyük maliyyə resursları olan, mühüm geosiyasi və geoiqtisadi mövqe tutan, qlobal enerji təhlükəsizliyinin təminatında strateji rol oynayan dövlətə çevrilmişdir. Azərbaycan beynəlxalq və regional əməkdaşlığa sanballı töhfələr verir, ölkəmizin təşəbbüsü və iştirakı ilə qlobal layihələr uğurla icra edilir. Artan iqtisadi güc və beynəlxalq nüfuz Azərbaycana Cənubi Qafqazın və ətraf regionların iqtisadiyyatlarının mənzərəsini dəyişdirməyə qadir olan iri layihələrin təşəbbüskarı kimi çıxış etmək imkanı yaratmışdır. Bu layihələrin uğurla həyata keçirilməsi ölkəmizin regionda proseslərin inkişaf vektorunu müəyyən edən və dünya iqtisadiyyatında söz sahibi olan “qlobal oyunçu” statusunu təmin etmişdir. Sosial-iqtisadi inkişafda dövlətin xüsusi rolu, neft sərvətinin dinamik inkişafa səmərəli və ağıllı inteqrasiyası, dövlət investisiyalarının yüksək həcmi iqtisadi quruculuğun birinci mərhələsindəki başlıca məqsədlərin – ölkənin tarixi coğrafi sərhədlərini bərpa etməklə dövlət suverenliyinin və milli təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi, daxili ictimai-siyasi sabitliyin və ictimai konsolidasiyanın təmin edilməsində mühüm rol oynamışdır. Son illərdə pandemiyanın ölkənin ixrac gəlirlərinə əhəmiyyətli təsirinə baxmayaraq, vaxtında görülmüş tədbirlər nəticəsində milli iqtisadiyyat qısa müddətdə yeni qlobal reallıqlara uyğunlaşdırılmış, makroiqtisadi stabillik təmin edilmiş və Azərbaycan bu böhrandan ən az təsirlənən ölkələrdən biri olmuşdur. Azərbaycan dövləti postpandemiya və postkonflikt dövründə keyfiyyətcə yeni olan və 2022‒2030-cu illəri əhatə edən strateji inkişaf mərhələsinə daxil olur. Bu strateji dövrdə yeni nəsil struktur və institusional islahatlar vasitəsilə iqtisadi artımın müasir və dayanıqlı mənbələrinin hərəkətə gətirilməsi, milli iqtisadiyyatın innovasiya yönümünün və maliyyə dayanıqlığının daha da gücləndirilməsi, ölkə iqtisadiyyatının qlobal dəyər zəncirinə səmərəli inteqrasiya yolu ilə Azərbaycan dövləti öz qüdrətini daha da artırmaqla, yüksək rifah cəmiyyətinin qurulması istiqamətində yeni hədəfləri gerçəkləşdirmək əzmindədir. Məhz bu məqsədlə “Azərbaycan‒2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər” təsdiq olunmuş və bu prioritetlərə söykənən “2022‒2026-cı illərdə sosial- iqtisadi inkişaf Strategiyası” hazırlanmışdır. Bu Strategiyanın reallaşması 2026-cı ilin sonuna ölkə iqtisadiyyatının simasında böyük dəyişikliklərə səbəb olacaq, iqtisadi artım tamamilə yeni keyfiyyət amilləri bazasında formalaşacaq, xüsusilə prioritet sahələrdə artım templəri sürətlənəcək, iqtisadiyyatın və məşğulluğun dayanıqlığı daha da güclənəcəkdir. Özəl sektorun, o cümlədən mikro, kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı yeni və daha səmərəli stimullar və inkişaf mühiti hesabına sürətlənəcək, özəl və xarici investorların ölkə iqtisadiyyatında fəallığı artacaq, qeyri-xammal ixracı genişlənəcəkdir. 5 Qeyri-neft/qaz sektoruna, xüsusilə ərzaq təhlükəsizliyinin daha da gücləndirilməsini təmin edən, ixrac potensialının artırılmasına və kənd yerlərində rifahın yüksəlməsinə töhfə verən rəqabətqabiliyyətli aqrar istehsal və emalı sənayesinə dövlət dəstəyi və investisiyalar cəlb olunacaq, innovasiyalar, habelə dövlət‒özəl tərəfdaşlığı ilə bu sahədə resurs və xidmət təminatı gücləndiriləcək. Dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərin fəaliyyətinin iqtisadi səmərəsi yüksələcək, iqtisadiyyatda şəffaflıq daha da artacaq, iqtisadi idarəetmənin keyfiyyəti yeni səviyyəyə qalxacaqdır. Dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi və dövlət‒özəl tərəfdaşlığının genişləndirilməsi, dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərin restrukturizasiya tədbirlərinin həyata keçirilməsi, burada dövlət payının azaldılması sahəsində müvafiq işlər görüləcəkdir. Makroiqtisadi və maliyyə sabitliyinin qorunması, dövlət büdcəsinin dayanıqlığının və səmərəliliyinin artırılması mexanizmləri təkmilləşdiriləcəkdir. Kapital bazarının inkişaf mühitində əhəmiyyətli dəyişikliklər baş verəcək, real sektorun və sahibkarlığın maliyyə xidmətlərinə və resurslarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi mexanizmləri gücləndiriləcəkdir. İnsan kapitalının davamlı inkişafı və yeni keyfiyyətə transformasiyası mühiti daha da təkmilləşəcək, milli iqtisadiyyatda innovasiyaların sürətlə mənimsənilməsi üçün zəruri ekosistem formalaşacaq, ölkənin yaşıl enerji məkanına çevrilməsi və ətraf mühitin sağlamlaşması prosesləri sürətlənəcəkdir. İnnovasiyalar təşviq ediləcək, müasir texnoloji həllərin tətbiqi genişləndiriləcək, bu əsasda iqtisadiyyatın effektivlik əsasında inkişafı və rəqabətədavamlılığı təmin olunacaqdır. Əhalinin sosial müdafiəsi, xüsusilə həssas təbəqələrin sosial təminatı gücləndiriləcək, pensiya sistemində mühüm keyfiyyət dəyişikliyi baş verəcəkdir. Nəhayət, ölkənin sosial-iqtisadi inkişafında tarixi dönüş dövrü və yeni strateji mərhələ olan işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və ölkə iqtisadiyyatına reinteqrasiyası əsasında bu regiona böyük qayıdış təmin ediləcəkdir. 6 1. Sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər üzrə nailiyyətlər və çağırışlar

1.1. Son 10 ildə əsas nailiyyətlər Beş fundamental nəticə ─ qalib dövlət, beynəlxalq nüfuz, təhsilli cəmiyyət, böyük iqtisadi potensial və yüksələn rifah ölkənin 10 illik sosial-iqtisadi inkişaf nailiyyətlərini xarakterizə edir. Bu nailiyyətlər uzunmüddətli dövrdə ölkə iqtisadiyyatı üçün keyfiyyətcə yeni sosial-iqtisadi inkişaf simasının formalaşmasına böyük töhfə verəcəkdir. Əldə olunmuş nailiyyətlər son 10 ildə həyata keçirilən genişmiqyaslı hədəflərə hesablanmış islahatların nəticəsidir. Tarixdə az ölkə tapmaq olar ki, cəmi 30 il ərzində belə uğur hekayəsi yaza bilsin. Ölkənin tarixi ərazi bütövlüyünün bərpası iqtisadiyyatın perspektiv inkişafı ideyalarının reallaşmasına zəmin yaratmışdır. Rəşadətli Azərbaycan Ordusu tərəfindən torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi və ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası xalqımızın çoxəsrlik tarixində misilsiz nailliyyətdir. Ölkəmizin ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi 30 illik dövr ərzində Azərbaycan dövlətinin daha da güclənməsi üçün aparılan uğurlu islahatların və uzaqgörən xarici siyasətin məntiqi nəticəsidir. Müharibənin ilk günlərindən etibarən xalqımız bir yumruq kimi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ətrafında birləşmiş, Azərbaycanın qalib ordusu bütün dünyaya öz yenilməzliyi və qəhrəmanlığını nümayiş etdirmişdir. Həm hərbi, həm də siyasi-diplomatik müstəvidə əldə edilmiş nailiyyətlər bütün dünyaya ölkənin gücünü sübut etmişdir. Son 10 ildə ölkə iqtisadiyyatında makroiqtisadi sabitlik və dayanıqlıq təmin edilmiş, sosial rifahı dəstəkləyən iqtisadi artıma nail olunmuşdur. Ölkədə möhkəm siyasi-ictimai sabitlik və təhlükəsizlik, uzaqgörən daxili və xarici siyasət son 10 ildə qarşıya qoyulmuş mürəkkəb sosial-iqtisadi məqsədlərin, habelə ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində həlledici rol oynamışdır. Milli iqtisadiyyatın aparıcı sahələrində müasir texnologiyaların geniş tətbiqi və keyfiyyətli insan kapitalının cəlbi nəticəsində məhsuldarlıq xeyli artmış, iqtisadiyyat sürətlə şaxələnmiş və daxili istehsal qlobal dəyər zəncirinə effektiv inteqrasiya etmişdir. Azərbaycan 4-cü Sənaye İnqilabının aktiv mərkəzlərindən biri olmaqla xarici investorlar üçün böyük fürsətlər məkanına çevrilmişdir. Bu dövrdə milli iqtisadiyyat 15% böyümüş, qeyri-neft/qaz Ümumi Daxili Məhsul (ÜDM) isə 1,4 dəfə artmışdır. 2011-ci illə müqayisədə qeyri-neft/qaz ixracının 78,3% artmasına nail olunmuşdur. Son 10 ildə iqtisadiyyat iki qlobal maliyyə böhranından uğurla çıxmış, ölkə iqtisadiyyatı xarici təsirlərə davamlı olmuşdur. 2014‒2015-ci illərdə qlobal əmtəə bazarında neftin qiymətinin 3 dəfəyə qədər azalması, 2020-ci ilin əvvəllərindən başlamış və davam etməkdə olan pandemiya böhranı ölkədə makroiqtisadi sabitlik üçün ciddi təhdidlər yaratmışdır. Bütün bunlara baxmayaraq, çevik və effektiv iqtisadi idarəetmə hesabına ölkədə makroiqtisadi sabitlik, həmçinin əhalinin rifahı və sağlamlığı qorunmuşdur. 2021-ci ilin sonuna valyuta ehtiyatlarımız təxminən ÜDM-in həcminə bərabər olmuşdur ki, bu da milli iqtisadiyyatın xarici və daxili təsirlərə qarşı tam dayanıqlığını əks etdirir. Həyata keçirilən köklü struktur-institusional islahatlar nəticəsində milli iqtisadiyyatın strukturu dəyişmiş, qeyri-neft sektorunun payı xeyli yüksəlmişdir. 2012‒2021-ci illərdə qeyri-neft/qaz ÜDM-i hər il orta hesabla 3,5% artaraq, 2011-ci ildəki 25,4 mlrd manatdan 2021-ci ilə 57,8 mlrd manata, qeyri-neft/qaz sektorunun payı 2011-ci ildəki 48,8%-dən 2021-ci ildə 62,2%-ə çatmışdır. Bu dövrdə iqtisadi artımın sahəvi hərəkətverici qüvvəsi olan qeyri-neft/qaz sənayesi 2,3 dəfə, kənd təsərrüfatı 7 1,5 dəfə, informasiya və rabitə sahəsi isə 2,4 dəfə böyümüşdür. Ölkəyə gələn turistlərin sayı 2011-ci ildəki 1,6 mln nəfərdən artaraq 2019-cu ildə 2,9 mln nəfərə çatmışdır. Aparılan məqsədyönlü siyasət nəticəsində qeyri-neft sektorunda özəl sektorun payı əhəmiyyətli böyümüşdür. Həyata keçirilən uğurlu struktur-institusional islahatlar nəticəsində ÜDM-də özəl sektorun xüsusi çəkisi 2019-cu ildə 85% olmuş, pandemiya səbəbindən 2020-ci ildə bu göstərici 80,8%-ə ensə də, artıq 2021-ci ildə 83%-i ötmüşdür. Özəl sektorda inkişafın əsas aparıcı qüvvəsi qeyri-neft/qaz özəl investisiyaları olmuşdur. 2021-ci ildə qeyri-neft/qaz özəl investisiyaların cəmi qeyri-neft/qaz investisiyalarda payı 44,6%-ə çatmışdır. İqtisadiyyatda kiçik və orta biznesin dominantlığı xeyli yüksəlmişdir. Xüsusilə dövlət investisiyaları hesabına yaradılmış müasir iqtisadi infrastruktur kiçik və orta sahibkarlığın inkişafını dəstəkləmişdir. Bu dövrdə qeydiyyatda olan KOB subyektlərinin sayı 3,1 dəfə artmış, qeyri-neft/qaz ÜDM-də payı isə 23,7% təşkil etmişdir. Qeyri-neft/qaz ixracın 25,5%-i KOB tərəfindən həyata keçirilir. KOB-un fəaliyyətinin dəstəklənməsi üzrə kredit portfeli 2018-ci ildən 1,5 dəfə artaraq 2021-ci ildə 4,4 mlrd manata çatmışdır. Ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi üçün yerli istehsal potensialı və infrastruktur təminatı inkişaf etdirilmişdir. Ölkənin mövcud torpaq, su və iqlim resursları əsasında ilkin kənd təsərrüfatı məhsullarının yerli istehsalı hesabına özünütəminetmə göstəricisi ümumilikdə məqbul səviyyədədir. Yerli istehsal potensialı ilə yanaşı, ölkədə ərzaq məhsulları ehtiyatlarının saxlanması üçün anbar infrastrukturunun və emal sənayesinin inkişafı üçün yaradılan baza da ölkəmizin ərzaq təhlükəsizliyi baxımından müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Belə ki, təbii resursların çatışmazlığına görə idxaldan asılılığımızın nisbətən yüksək olduğu məhsullar üzrə yerli emal sənayesinin və infrastrukturun yaradılması ölkənin ərzaq təhlükəsizliyini stabil şəkildə təmin etməyə imkan verir. Qeyri-neft/qaz sahələrinin, xüsusilə özəl təşəbbüslərin sürətli inkişafında xarici investisiyalar mühüm rol oynamışdır. 2011‒2021-ci illərdə ölkənin qeyri-neft/qaz iqtisadiyyatına bütövlükdə 11,1 mlrd ABŞ dolları həcmində birbaşa xarici investisiya yatırılmışdır. Xarici investisiyalar yüksək məhsuldar sahələrdə rəqabətli dəyər zəncirinin inkişafına və müasir infrastrukturun yaradılmasına yönəldilmişdir. Xarici investorların fəal cəlbini əlverişli biznes mühiti və makroiqtisadi sabitlik şərtləndirmişdir. Dövlət büdcəsi həm sosial rifahın dəstəklənməsində, həm də iqtisadi fəallıq üçün investisiyaların təmin olunmasında aktiv olmuşdur. Qlobal və daxili iqtisadi mühitdə baş verən dəyişikliklər dövlət büdcəsinin gəlirlərinə təsir etsə də, 2011‒2021-ci illərdə dövlət büdcəsinin xərcləri nominal ifadədə 1,8 dəfə artmışdır. Dövlət borcunun daxili və xarici seqmentləri makroiqtisadi sabitlik və büdcə dayanıqlığı hədəflərini dəstəkləmişdir. 2021-ci ilin 31 dekabr tarixinə məcmu dövlət borcu ÜDM-in 18,2%-ni təşkil edir ki, bu da fiskal dayanıqlıq baxımından məqbul səviyyədir. Daxili borclanmanın son illər genişlənərək 2021-ci ilin 31 dekabr tarixinə 2.507,1 mln manata çatdırılması maliyyə bazarlarının inkişafı və effektiv fəaliyyəti baxımından əhəmiyyətlidir. Son 10 ildə ölkədə inflyasiya iqtisadi fəallıq üçün məqbul olan səviyyədə qorunmuşdur. Bu dövrdə illik inflyasiya orta hesabla 5,3% səviyyəsində olmuşdur. Monetar şərait makroiqtisadi sabitlik hədəfləri çərçivəsində tənzimlənmişdir. İqtisadi artımın bərpasına dəstək məqsədilə uçot dərəcəsi 2018-ci ilin əvvəlindən 2020-ci ilin dekabr ayınadək 16 mərhələdə azaldılaraq 15%-dən 6,25%-ə endirilmişdir. Lakin 2021-ci ilin birinci yarısında xarici mühitdə baş verən proseslərə cavab olaraq uçot dərəcəsinin dəyişdirilməsi istiqamətində fasilə verilmiş, ilin ikinci yarısından başlayaraq 8 isə inflyasiya proseslərinin sürətlənməsi nəzərə alınaraq uçot dərəcəsi tədricən yüksəldilmişdir. Makroiqtisadi sabitliyin qorunması şəraitində iqtisadiyyatda likvidlik effektiv idarə olunmuşdur. Maliyyə sektorunun bütün seqmentlərinin sabitliyi və likvid olması iqtisadi artımın maliyyələşməsinə əhəmiyyətli dəstək vermişdir. Maliyyə sektorunun mühüm hissəsini təşkil edən bank sektorunda kapitallaşma və likvidlik səviyyəsi normaları 2 dəfəyədək üstələyir. Bu şəraitdə son 10 ildə bank aktivlərinin ÜDM-də payı 26,8%-dən 44,3%-ə yüksəlmiş, iqtisadiyyata kredit qoyuluşlarının həcmi 9,9 mlrd manatdan artaraq 17,1 mlrd manata çatmışdır. Maliyyə sektorunun sağlamlaşdırılması üzrə həyata keçirilmiş tədbirlər sektora etimadı yüksəltmişdir. Depozitlərin həcmi (maliyyə sektoru çıxılmaqla) 3,9 dəfə artaraq 2011-ci ildəki 6,9 mlrd manatdan 2021-ci ildə 27,1 mlrd manata çatmışdır. İqtisadi artım bütün vətəndaşların sosial rifahını yaxşılaşdırmışdır. Bu dövrdə ölkədə minimum əməkhaqqı 2,7 dəfə, orta aylıq əməkhaqqı 2,0 dəfə, pensiyaların minimum məbləği isə 2,3 dəfə artmışdır. Aztəminatlı ailələrə verilən ünvanlı dövlət sosial yardımının təyin edilməsi məqsədilə istifadə olunan ehtiyac meyarının məbləği son 10 ildə 2,3 dəfə artırılaraq 2011-ci ildəki 75 manatdan 2021-ci ildə 170 manata çatdırılmışdır. Son 10 il ərzində ölkədə əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması istiqamətində ardıcıl genişmiqyaslı dövlət proqramları həyata keçirilmişdir. Bu dövrdə məşğul əhalinin sayı 14,0%, muzdla işləyənlərin sayı 22,9% artmış, işsizlik səviyyəsi isə pandemiya ilə əlaqədar dalğalanmalara məruz qalmasına baxmayaraq, 2021-ci ildə ölkə üzrə 6,0% təşkil etmişdir. Ölkədə yoxsul təbəqənin ehtiyaclarının qarşılanmasına yönələn ünvanlı dövlət sosial yardımı genişləndirilmiş, aztəminatlı ailələrin təminatı daha da gücləndirilmişdir. Son 10 ildə aztəminatlı ailələrə verilən sosial yardımın orta aylıq məbləği 2,6 dəfə artırılaraq 2021-ci ildə 280 manata çatdırılmışdır. Həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində, milli yoxsulluq həddindən aşağı səviyyədə yaşayan əhalinin xüsusi çəkisi 2019-cu ildə 2010-cu illə müqayisədə 9,1%-dən 4,8%-dək azalmışdır. 2020-ci ildə isə COVID-19 pandemiyası ilə əlaqədar qeyd olunan göstərici 6,2%-dək artsa da, 2021-ci ildə 5,9%-ə enmişdir. Keyfiyyətli insan kapitalının hazırlanması prosesinin mühüm mərhələsi olan məktəbəqədər təhsildə göstəricilər yaxşılaşmışdır. Şəhər və kəndlər üzrə məktəbəqədər təhsilin əhatəlilik göstəriciləri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşmış, məktəbəqədər təhsil müəssisələrində tərbiyə alan və ümumtəhsil məktəblərində məktəbəhazırlığa cəlb olunmuş uşaqların 1‒5 yaşlı uşaqların ümumi sayında xüsusi çəkisi son 5 ildə 16% bəndi artaraq 32%-ə çatmışdır. Təhsilin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması məqsədilə müəllim-pedaqoq heyətinin inkişafı və motivasiyası diqqətdə saxlanılmışdır. Müəllimlər arasında aparılan müsabiqələr və müəllimlərin təkmilləşdirilməsi üçün həyata keçirilən tədbirlər, habelə müəllimlərin son 10 ildə əməkhaqlarının 2,4 dəfə artırılması ümumi təhsil məktəblərində təhsil keyfiyyətinə müsbət təsir göstərmişdir. Ölkədə təhsilə çıxışın yaxşılaşdırılması məqsədilə müasir texnologiyaya əsaslanan təhsil infrastrukturu yaradılmışdır. 2003‒2021-ci illərdə 3400-dən çox məktəb binası tikilmiş və ya əsaslı təmir edilmişdir ki, bu da bütün məktəblərin 76%-ni təşkil edir. Elmi tədqiqat potensialı müasirləşdirilmiş, tətbiqyönlü tədqiqatların aparılması genişləndirilmiş, müasir texnologiyaların tətbiqi imkanları yaranmış və bu prosesdə əqli mülkiyyətin rolu artırılmışdır. Elmin müxtəlif sahələri üzrə tədqiqatlara dair nəşrlərin sayı sürətlə artmışdır. Son 5 ildə akademik nəşrlərin sayı 9 80% artmış və Cənubi Qafqaz ölkələri arasında Azərbaycan bu göstərici üzrə 2018-ci ildən etibarən hər il mütəmadi olaraq birinci yerdə qərarlaşmışdır. Son 4 ildə əqli mülkiyyət sahəsində institusional islahat nəticəsində Qlobal Rəqabətlilik İndeksində ölkəmiz “Əqli mülkiyyətin qorunması” göstəricisi üzrə 140 ölkələr sırasında 71-ci yerdən 30-cu yerə irəliləmiş, yaradıcı iqtisadiyyatın ÜDM-dəki payı 3,5%-dən 5,3%-ə yüksəlmişdir. Keyfiyyətli səhiyyə xidmətlərinə əlçatanlıq davamlı yaxşılaşmışdır. Nəticədə, ölkədə ana və uşaq ölümü göstəriciləri azalmış, doğulanda gözlənilən ömür uzunluğu və gözlənilən sağlam ömür uzunluğu isə artmışdır. COVİD-19 pandemiyasına qədər ana ölümü hər 100000 nəfər diri doğulana 14,9, körpə ölümü hər 1000 nəfər diri doğulana 11, beş yaşa qədər uşaq ölümü 13, gözlənilən ömür uzunluğu 73,2 yaş təşkil etmişdir. Ölkədə təmiz ekoloji mühit dəstəklənmiş, mövcud təbii resurslardan dayanıqlı və səmərəli istifadə ilə yanaşı, bərpa olunan enerji mənbələrinin dövriyyəyə cəlbi imkanları genişlənmişdir. Müasir su ehtiyatları infrastrukturu yaradılmış, tullantıların səmərəli idarə edilməsi imkanları genişləndirilmiş, bərpa olunan enerji mənbələri üzrə yeni qoyuluş gücləri yaradılmışdır. Son illərdə dünya iqtisadiyyatında baş verən dəyişikliklər fonunda koronavirus pandemiyasının təhdidləri uğurla aradan qaldırılmışdır. Qlobal rəqabətin əsas faktoru kimi keyfiyyətli insan kapitalı, texnoloji modernizasiya və dayanıqlı iqtisadi artım öz mühümlüyünü saxlayır. Lakin yeni sənayeləşmədə texnoloji dəyişikliyə uyğunlaşmaq üçün bütün ölkələr yeni strateji həllərin tətbiqinə başlamışlar. Bu dəyişikliklərin təsirlərini minimallaşdırmaq üçün ölkədə yüksək sosial-iqtisadi rifah və potensial formalaşdırılmışdır.

1.2. Qarşıdakı onillik müddətdə qlobal meyillər, çağırışlar və imkanlar Ölkə iqtisadiyyatının uzunmüddətli dövrdə qlobal və daxili mühitdən irəli gələn yeni çağırışlarla üzləşməsi labüddür. Milli iqtisadiyyatımızın kiçik olması və qlobal iqtisadiyyata yüksək inteqrasiyası xarici mühitdən irəli gələn qalıcı çağırışlara həssaslığını şərtləndirir və milli iqtisadiyyatın strukturunun dəyişməsini zəruri edir. Bu çağırışlar çoxistiqamətlidir. Ölkəmizin yüksəkgəlirli dövlətlər qrupuna daxil olması üçün uzunmüddətli dövrdə iqtisadiyyat sürətli və davamlı artmalıdır. Dünyada 13 ölkənin iqtisadiyyatı 25 il ərzində hər il orta hesabla 7%-i üstələyən artım nümayiş etdirmişdir. Bu iqtisadiyyatlar sürətli, dayanıqlı və inklüziv şəkildə artaraq, yüksəkgəlirli ölkələrlə məsafənin azalmasına nail olmuşlar. Milli iqtisadiyyatımız yüksəkgəlirli ölkələr sırasına daxil olmağı hədəfləyir. Bunun üçün dayanıqlıq və inklüzivlik keyfiyyətlərini özündə cəmləyən yeni iqtisadi artım olmalıdır. Yalnız belə bir iqtisadi artım hər bir Azərbaycan Respublikası vətəndaşının gəlirlərinin davamlı artması üçün zəmin yarada bilər. Dünya ölkələrinin iqtisadiyyatlarında sürətli rəqəmsallaşma meyilləri və bu əsasda məhsuldarlığın əhəmiyyətli artımı keyfiyyətli inkişaf üçün fürsətlər yaradır. Dünyada davamlı texnoloji inkişaf qlobal dəyər zəncirini sürətlə genişləndirir və onun coğrafiyasını böyüdür. Bu, qlobal əmtəə və xidmətlərin son istehlakçıya vaxtında, keyfiyyətli və aşağı qiymətə çatdırılmasına imkan verir. Rəqəmsal cəmiyyətin istehlakçıları sifariş etdikləri məhsulları bütün dəyər zənciri üzrə izləmə imkanına malikdirlər. Bu meyillərdən faydalanma ölkə iqtisadiyyatının qısa müddətdə qlobal dəyər zəncirinə inteqrasiyasına dəstək olacaqdır. 10 Qlobal iqtisadiyyatda “yaşıllaşma və karbonsuzlaşma” meyilləri qeyri-resurs iqtisadiyyatların inkişafı üçün imkanlar yaradır. Qeyd olunan meyillərin sürətlənməsi uzunmüddətli dövrdə ölkənin neft gəlirlərinə təsir edə bilər. Qlobal enerji bazarında neftə tələbin düşməsi qeyri-neft/qaz sektorunun dərin şaxələnməsini və qeyri-neft/qaz valyuta gəlirləri hesabına azalan neft gəlirlərinin kompensasiyasını tələb edir. İqlim dəyişikliyi ilə mübarizə, təbii resursların səmərəli istifadəsi və biomüxtəlifliyin qorunması dayanıqlı iqtisadiyyatın əsas prinsiplərindən biridir. Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri, İqlim dəyişmələri üzrə Paris Sazişi üzrə çağırışların və ölkənin inkişaf prioritetlərinin reallaşdırılması bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadənin artırılmasını və ekoloji təmiz, enerji səmərəli texnologiyalardan istifadəni tələb edir. İqtisadi artımın inklüziv və dayanıqlı olması üçün kənd və şəhərlər arasında inkişaf balansı gözlənilir. Kəndlərdə də, şəhərlərdəki kimi, müasir sosial-iqtisadi infrastrukturun vacib elementləri olan təhsil ocaqları, tibb müəssisələri, mədəniyyət evləri, mühüm kommunal və inkişaf xidmətləri rəqəmsal texnologiyalar əsasında yaradılır. Bütün bunlar şəhər və kənd yerləri arasında həyat standartlarında fərqi əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Kəndlərin planlanması və əhalinin məskunlaşması zamanı regionun iqtisadi dəyər zəncirində mövcud və potensial rolu nəzərə alınır. Qloballaşma proseslərinin sürətlənməsi və maliyyə böhranlarının başver- mə tezliyinin artması makroiqtisadi və maliyyə sabitliyinin təmin olunmasına diqqəti artırır. Makroiqtisadi sabitlik və dayanıqlıq uzunmüddətli dövrdə davamlı iqtisadi artımın başlıca şərtləridir. Aşağı və stabil inflyasiya, dayanıqlı məzənnə, habelə maliyyə sektorunun bütün seqmentlərinin sabitliyi daxili və xarici investisiya fəallığını şərtləndirir. Qlobal birbaşa investisiyaların cəlbi üzrə rəqabət kəskinləşir. Bu investisiyalar sağlam və şəffaf biznes mühitinin mövcudluğunu, makroiqtisadi sabitlik və maliyyə sabitliyi tələb edir. Qeyd olunan şərtlər mövcud olmadığı halda, ölkəyə yüksək texnologiya və bilik gətirən birbaşa xarici investisiyaların axınına maneə yarana bilər. Təcrübə göstərir ki, sürətli inkişafın əsas drayveri olan birbaşa xarici investisiyalar ölkədə dayanıqlı yeni iş yerləri yaratmaqla yanaşı, yüksəkkeyfiyyətli insan kapitalı formalaşdıra bilər. COVID-19 pandemiyası dünya ölkələrinin iqtisadiyyatları üçün səhiyyə, ərzaq təhlükəsizliyi və dayanıqlı məşğulluq çağırışlarını aktuallaşdırmaqdadır. Rəqəmsal texnologiyaların səhiyyə sisteminə tətbiqi nəticəsində çevik və təmassız tibb xidmətləri genişləndirilir və daha çox insan səhiyyə xidmətlərinə ucuz çıxış əldə edir. Yoluxucu xəstəliklərdən qorunma yalnız güclü səhiyyə sistemi və qabaqlayıcı tədbirlər hesabına mümkün deyil. Eyni zamanda insanların sağlam və adekvat qidalanması və bu əsasda tələb olunan immunitetin formalaşması vacibdir. Ölkələr həm ərzaq təchizatında yaranmış problemləri həll etmək, həm də ərzaq qiymətlərində yüksək qiymət dəyişkənliyindən sığortalanmaq üçün uzunmüddətli dövrə strateji ərzaq ehtiyatları yaradırlar. İqtisadiyyatda baş verən dəyişikliklər əmək bazarına da təsirsiz ötüşmür və xüsusilə də yeni ixtisasların yaranması, bir sıra ixtisaslara tələbin azalması əhalinin məşğulluğu sahəsində adekvat tədbirlər görülməsini şərtləndirir. Rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi və aşağıtəmaslı iqtisadi sahələrin inkişafı perspektivləri yüksək bilik və bacarıqları olan insan resurslarına tələbi artırır. Bu ehtiyacların təmin olunması istiqamətində iki strateji xətt mövcuddur. Birinci strateji xətt müasir iqtisadiyyatın ehtiyaclarına cavab verən təhsilin yeni məzmununun 11 formalaşmasıdır. İkinci strateji xətt isə mövcud insan resurslarının yenidən kvalifikasiyası üçün ömürboyu təhsil imkanlarının yaradılmasıdır. Hər iki strateji xəttin paralel həyata keçirilməsi iqtisadi şaxələnmə və sürətli rəqəmsallaşma üçün faydalıdır. Aparıcı iqtisadi sahələrdə əqli fəaliyyətin nəticələrinin təşviqi, innovasiya və yaradıcılığa dəstək genişlənir. Əqli mülkiyyətə əsaslanan və texnologiya, dizayn və brendlər formasında olan qeyri-maddi kapitalın dəyər zəncirində davamlı artmasında əqli fəaliyyət nəticələrinin, innovasiya və yaradıcılığın təşviqi vacib amil rolunu oynayır. Bu səbəbdən əqli mülkiyyətin üstünlük təşkil etdiyi yaradıcı iqtisadiyyatın inkişafı dəstəklənməli, yaradıcı və müasir rəqəmsal texnologiya biliciləri arasında əməkdaşlıq yaranmalı, peşə hazırlığının keyfiyyəti artırılmalıdır. Dünya ölkələrinin iqtisadiyyatlarında rifahın dəstəklənməsində əsas uğur yüksəkgəlirli əhali qrupu ilə yoxsul əhali qrupu arasında balansın təmin olunmasıdır. Gəlirlərin əldə olunmasında və bölgüsündə “yüksək məhsuldarlığa çıxış əsasında gəlir qazanmaq” prinsipinə deyil, “hamı üçün məhsuldarlığın artırılması ─ iş və ya sahibkarlıq fəaliyyəti imkanlarına bərabər çıxış yaradılması” prinsipinə üstünlük verilməlidir. Bu balans daim dövlətin sosial-iqtisadi inkişaf və tənzimləmə funksiyası ilə reallaşdırılmalıdır. Dayanıqlı məşğulluq vətəndaşın rifahının davamlı təmin olunmasına və dövlətin sosial yükünün optimallaşdırılmasına xidmət edir. Rəqabətli dəyər zəncirlərinin yaranması və əhalinin təhsil səviyyəsinin artırılması dünya iqtisadiyyatında dayanıqlı iş yerlərinin yaranmasını dəstəkləyir. Xarici investisiyaların cəlbi və rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi ilə daxili istehsal və xidmətlər qlobal dəyər zəncirinə inteqrasiya olunacaqdır. Bu isə rəqabətli və dayanıqlı məşğulluq imkanlarının yaranmasına və bu yolla vətəndaşın rifahının yaxşılaşmasına xidmət edəcəkdir. Azərbaycanın böyük uğur salnaməsi olan işğaldan azad edilmiş torpaqların sosial-iqtisadi sistemə effektiv reinteqrasiyası təmin edilir. Bu strateji məqsədin həyata keçirilməsi üçün işğaldan azad olunmuş ərazilərdə mərhələli şəkildə, prioritetləşdirilməklə, səmərəlilik şərtləri nəzərə alınmaqla və müasir təcrübəyə əsaslanmaqla bərpa-quruculuq işlərinin həyata keçirilməsi, rəqəmsal texnologiyaların geniş tətbiqi ilə müasir sosial və biznes infrastrukturunun yaradılması, bu əsasda Azərbaycan vətəndaşının dayanıqlı məskunlaşmasının təmin edilməsi tələb olunur. Sözügedən işlər müasir təcrübə və yanaşmalar əsasında beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivəsində reallaşdırılmaqdadır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin mövcud iqtisadi potensialından xalqımızın rifahı naminə tam istifadə olunması, xüsusilə Zəngəzur dəhlizi üzərindən reallaşdırılacaq regional nəqliyyat-kommunikasiya layihələri davamlı və dayanıqlı inkişaf üçün geniş imkanlar yaradır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa-quruculuq üzrə qət olunan məsafə qarşıya qoyulmuş məqsədlərin yüksək səviyyədə həyata keçiriləcəyindən xəbər verir. Məhz uzunmüddətli dövrə hədəflənən strateji baxışın, zəruri resursların və texnoloji həllərin mövcud olması bunun təminatı kimi çıxış edir. 2. Azərbaycan‒2030: Qüdrətli dövlət və yüksək rifah cəmiyyəti

2.1. Növbəti onillikdə ölkənin sosial-iqtisadi inkişaf modeli Ölkədə həyata keçirilən sosial-iqtisadi inkişaf modelinin başlıca nəticələri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası, beynəlxalq nüfuzunun artırılması, ölkənin iqtisadi potensialının gücləndirilməsi və əhalinin sosial rifah vəziyyətinin əhəmiyyətli yüksəldilməsi olmuşdur. Bu model ölkədə ictimai-siyasi sabitliyi daha da 12 gücləndirməklə dayanıqlı iqtisadi artım, yüksələn sosial rifah və davamlı sabitlik üçün zəmin yaratmışdır. İqtisadiyyatda neft gəlirlərindən sosial-iqtisadi məqsədlərə effektiv istifadə etməklə gələcək inkişaf üçün şaxələnmə və ixrac potensialı yaradılmışdır. Bütün bu nəticələrin əldə olunmasında dövlətin səmərəli idarəetməsi həlledici rol oynamışdır. Növbəti strateji dövrdə “Qüdrətli dövlət və yüksək rifah cəmiyyəti”nə çevrilmək üçün mövcud sosial-iqtisadi modelin məzmunu və strukturu əhəmiyyətli dərəcədə yenilənəcəkdir. Bu əsasda qəbul edilmiş “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər” müasir inkişaf ideologiyasına əsaslanan yeni sosial-iqtisadi artım modelinin bazasında həyata keçiriləcəkdir. Bu model ölkənin bütün resurslarını və nailiyyətlərini səfərbər etməklə, onları uzunmüddətli dövrdə qarşıya qoyulan strateji vəzifələrin reallaşmasına yönəldəcəkdir. Yeni sosial-iqtisadi inkişaf modeli 2030-cu ilədək olan dövrdə ölkədə bütün sahələrdə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan köklü islahatların ideologiyasını təmin edir. İdeologiyanın nüvəsində yaradıcı sahibkar, məhsuldar investisiyalar, innovasiyaları dəstəkləyən əqli mülkiyyətin inkişafı və rəqabətli bazarlar durur. Bu sosial-iqtisadi inkişaf modelinin iki mərhələdə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Birinci mərhələdə (2022‒2026-cı illər) sosial-iqtisadi inkişaf modelinin 2030-cu ilədək uğurla reallaşdırılması üçün təməl şərtlər işə salınacaqdır. 2027‒2030-cu illəri əhatə edəcək ikinci mərhələdə isə bu təməl şərtlərin komplementarlığı şəraitində milli iqtisadiyyatın keyfiyyətcə yeni simasının yaradılmasına nail olunacaqdır. 2.2. 2022─2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişafa baxış 2022─2026-cı illərdə yeni sosial-iqtisadi inkişaf modeli Azərbaycanda çoxsahəli inkişafın yeni keyfiyyət səviyyəsini müəyyən edəcəkdir. Bu mərhələdə başlıca məqsəd yüksək, dayanıqlı, inklüziv iqtisadi artım templərini bərpa etməklə, hər bir Azərbaycan Respublikası vətəndaşının sabit təminatlı həyat səviyyəsinə nail olmaqdır. Bu zaman başlıca vektor artımın səviyyəsindən çox, onun keyfiyyətinə əsaslanacaqdır. Strateji dövrdə yeni artım modeli özəl təşəbbüslərə, keyfiyyətli və sağlam insan kapitalına söykənəcəkdir. Dayanıqlı, inklüziv inkişafı təmin edən özəl təşəbbüslər və rəqabətqabiliyyətli açıq iqtisadiyyat modeli müasirləşmə strategiyasının əsas qüvvəsi olacaqdır. Rəqabətlilik ölkədə adambaşına düşən milli gəlirin uzunmüddətli dövrdə stabil artmasına və insanların həyat standartının yüksəldilməsinə imkan yaradacaqdır. İqtisadiyyatın rəqabətliliyi əsas təməl olan məhsuldarlığın dərinləşməsi hesabına artırılacaqdır. Bu strateji dövrdə özəl və məhsuldar investisiyalar, keyfiyyətli institutlar, müasir bilik və bacarıqları olan insan kapitalı, sağlam cəmiyyət, innovasiya və yeni texnologiyalar, həmçinin makroiqtisadi sabitlik yüksək məhsuldarlığı təmin edəcəkdir. İnkişafın əsas qüvvəsi sahibkar olduğundan, dövlət bütün qüvvəsini və resurslarını rəqabətli və dayanıqlı iqtisadi fəaliyyət mühitinin dəstəklənməsinə yönəldəcəkdir. Bu model hamı üçün bərabər imkanlar və fürsətlər yaradacaqdır. Yalnız bacarıqlar bütün sahələrdə uğurun fundamental şərti olacaqdır. 13 Yeni inkişaf modeli çərçivəsində, işğaldan azad olunmuş ərazilər də əhatə edilməklə vahid iqtisadiyyat‒müasir dəyər zənciri qurulacaqdır. Milli iqtisadiyyat dərindən şaxələnməklə qlobal dəyər zəncirinin ayrılmaz hissəsinə çevriləcəkdir. Biznesin, ev təsərrüfatlarının və fərdlərin bütün bazarlarda effektiv fəaliyyəti üçün zəruri şərtlər təmin olunacaq, iqtisadiyyata cəlb edilən investisiyalar, mülkiyyətçilərin mülkiyyət toxunulmazlığı, iqtisadi maraqları, ölkənin tarixi milli dəyərləri qorunacaq və sosial-iqtisadi sahələr sürətlə müasirləşəcəkdir. Modelin aparıcı qüvvəsi olan Azərbaycan Respublikası vətəndaşının bilik, bacarıq və səriştələrinin artması onun gəlir qazanmaq imkanlarını genişləndirəcək və sağlam həyat tərzini təmin edəcəkdir. Bilikli cəmiyyət müasir texnologiya və innovasiyaların həm yaradıcısına, həm də istifadəçisinə çevriləcəkdir. Ölkədə təbii resurslardan dayanıqlı istifadə etməklə, ekoloji mühiti qorumaqla iqtisadiyyatın effektivliyinə nail olunacaqdır. Yüksək inkişaf səviyyəsi eyni zamanda yüksək maddi və mənəvi rifahı təmin edəcək, dayanıqlı artan milli gəlirdən insanlar daha geniş şəkildə faydalanacaqlar. Yeni sosial-iqtisadi inkişaf modelinin reallaşdırılması üçün ölkədə zəruri iqtisadi resurslar və müasir infrastruktur bazası mövcuddur. Strateji dövrdə sosial-iqtisadi inkişaf modeli əvvəlki dövrlərdə əldə edilmiş nailiyyətlərə əsaslanmaqla reallaşdırılacaq. Beynəlxalq nüfuza malik güclü lider, çətin dövrlərdə yüksək dövlət və vətəndaş həmrəyliyi, yeniliyə açıq və biliyi hər şeydən üstün tutan cəmiyyət, eləcə də uzun illər ərzində formalaşmış yüksək iqtisadi potensial yeni milli sosial-iqtisadi inkişaf modelinin uğurla həyata keçirilməsinin təminatıdır. Əlverişli demoqrafik vəziyyətin mövcudluğu, iqtisadi fəal gənc əhalinin işçi qüvvəsinin ümumi strukturunda yüksək paya malik olması və gənclər tərəfindən yeni innovativ metodların dərindən mənimsənilməklə tətbiqi daha effektiv nəticələrin əldə olunması üçün fürsətlər yaradır. 3. “2022─2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nın təsviri

3.1. Dayanıqlı artan rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyat üzrə strateji çərçivə Ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi və qeyri-neft ixracının artırılması hesabına davamlı və yüksək iqtisadi artım təmin olunacaqdır. Keyfiyyətli məhsul və xidmətlər ixracı hesabına ölkə iqtisadiyyatı qlobal dəyər zəncirinə inteqrasiya ediləcəkdir. Bu məqsədlə daha sağlam və rəqabətli biznes mühiti yaradılacaq, sahibkarlığın inkişafına dövlət geniş dəstək verəcəkdir. Dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərin effektivliyi artırılacaq, onların hesabatlılığı gücləndiriləcəkdir. Nəticədə ölkə iqtisadiyyatı hər il orta hesabla 3‒4%, qeyri-neft/qaz ÜDM-i isə illik orta hesabla 5% artacaq. Özəl sektorun iqtisadiyyatda payı 88%-ə çatdırılacaqdır. Sağlam və rəqabətli biznes mühiti üçün qanunun aliliyi təmin olunacaq və effektiv məhkəmə islahatları həyata keçiriləcəkdir. Bu islahatlar sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olanların mülkiyyətinin və maraqlarının effektiv müdafiəsinə imkan verəcəkdir. Sahibkarlıq fəaliyyəti üzərində izafi tənzimləmə optimallaşdırılacaq. Təbii inhisar subyektlərinin rəqabətə mənfi təsirlərinin qarşısı alınacaq və bütün bazarlarda rəqabət gücləndiriləcək. Dövlət satınalmalarında şəffaflıq və səmərəlilik artırılacaqdır. İnvestisiyalar üçün əlverişli vergi şərtləri tətbiq ediləcək və digər fiskal stimullar veriləcəkdir. Bu islahatların həyata keçirilməsi sayəsində biznes mühiti daha da 14 sağlamlaşdırılacaq, milli iqtisadiyyata etimad artacaq və nəticədə böyük həcmdə daxili və xarici investisiyalar cəlb ediləcəkdir. Sahibkarlığa dövlət dəstəyi mexanizmlərinin effektivliyi, ünvanlılığı və şəffaflığı gücləndiriləcəkdir. Uğurlu ölkələrin təcrübələri əsasında biznes startaplarının və inkubatorlarının, ixracyönümlü istehsal və xidmətlər üzrə biznes layihələrinin dəstəklənməsi mexanizmləri təkmilləşdiriləcək. Nəticədə, sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamaq və mövcud fəaliyyətini genişləndirmək istəyənlər, xüsusilə kiçik və orta bizneslər üçün yeni maliyyələşmə mexanizmləri yaradılacaqdır. Bu əsasda sahibkarlara dəstək üzrə sərf olunan maliyyə vəsaitinin 20‒30%-nin mikro, 35‒45%-nin kiçik və 25‒35%-nin orta sahibkarlara yönəldilməsi hədəflənir. Dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərin fəaliyyətinin iqtisadi səmərəliliyi yüksəldiləcək, idarə edilməsi yaxşılaşdırılacaq və şəffaflığı artırılacaqdır. Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin idarəetməsinə verilmiş dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərin effektivliyi, maliyyə dayanıqlığı və rəqabət qabiliyyəti artırılacaqdır. İqtisadiyyatda dövlətin bilavasitə iştirakı optimallaşdırılacaq, strateji sahələr istisna olmaqla, dövlət mülkiyyətində olan aktivlərin mərhələli şəkildə özəlləşdirilməsi istiqamətində tədbirlər həyata keçiriləcək ki, bu da dövlət resurslarına olan tələbatı və riskləri azaldacaqdır. Həmçinin özəlləşdirilməsi müəyyən müddət məqsədəuyğun hesab olunmayan təsərrüfat subyektlərinin kommersiyalaşdırılması və ya idarəetməyə verilməsi yolu ilə səmərəlilik göstəricilərinin daha da yaxşılaşmasına nail olunacaq. Qeyri-neft/qaz sektoruna birbaşa xarici investisiya (BXİ) cəlbi təşviq ediləcək, dövlət mülkiyyətində olan aktivlərin özəl sektora transformasiyası baş verəcək. Strateji sahələr istisna olmaqla, dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərin özəlləşdirilməsi və dövlət‒özəl tərəfdaşlıq mexanizmləri ilə iqtisadiyyatın maliyyələşdirilməsi həyata keçiriləcəkdir. Dövlət investisiyalarının effektivliyi artırılacaq, onun özəl investisiyaları stimullaşdırma potensialı yüksəldiləcək. BXİ-ləri prioritet iqtisadi sahələrə yönəltmək üçün yeni mexanizmlər formalaşdırılacaq, investorlarla birbaşa dialoq mexanizmləri tətbiq olunacaqdır. Beynəlxalq inkişaf institutlarının, xüsusilə özəl sektorun inkişafının maliyyələşməsi üzrə ixtisaslaşan institutların maliyyələşmə potensialından optimal istifadə təmin ediləcək və nəticədə, qeyri-neft/qaz sektoru üzrə BXİ-lərin həcmi illik 10‒15% artacaqdır. Rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi imkanlarının genişləndirilməsi üçün normativ hüquqi baza yaradılacaq və bu sahə dövlət tərəfindən tənzimlənəcəkdir. Rəqəmsal texnologiyaların inkişafı məqsədilə xüsusi fondlar və inkişaf institutları fəaliyyət göstərəcək, bu əsasda internet, yüksəksürətli mobil internet (5G texnologiyası daxil olmaqla), xüsusilə genişzolaqlı internet xidmətlərinin əhatəsi 95%-ə çatdırılacaqdır. Aqrar sektor, sənaye və xidmət sahələrində müasir texnologiyaların tətbiqi ilə məhsuldarlıq artacaq, həmçinin yeni iş yerləri yaradılacaqdır. Dövlətin stimullaşdırıcı dəstəyi ilə bu sahələrin qlobal dəyər zəncirinə dayanıqlı inteqrasiyası təmin olunacaqdır. Dövlət aqrar sektor, sənaye və xidmət sahələrinin inkişafını dəstəkləyən infrastrukturun yaradılmasında aktiv iştirak edəcək, müxtəlif sənaye parkları və məhəllələri, turizm və rekreasiya zonaları yaradılacaq, istehsal olunan məhsul və xidmətlərin xarici bazarlara ixracı stimullaşdırılacaq. Nəticədə, 2022‒2026- cı illərdə kənd təsərrüfatı hər il orta hesabla 4% artacaqdır. Nəqliyyat sektorunda orta illik artım tempi 5%-i üstələyəcək. Ölkənin tranzit yükdaşımalardan əldə etdiyi gəlir 2019-cu ildəki 227 mln manatdan 2 dəfəyədək artaraq, 450 mln manata çatacaqdır. 15 Qeyri-neft/qaz sənayesi hər il orta hesabla 8,3% artacaq, sənaye zonalarının qeyri- neft/qaz sənaye istehsalında payı 15%, qeyri-neft/qaz sənaye ixracında payı isə 25% olacaqdır. İnformasiya və rabitə sektorunda hər il orta hesabla 10%-dən çox, tikinti sektorunda isə təxminən 3% artım olacaqdır. 2026-cı ildə turistlərin yerləşdirilməsi və ictimai iaşə sektorunda yaradılacaq əlavə dəyər 2019-cu illə müqayisədə 1,5 dəfə artacaqdır. Dayanıqlı iqtisadi artım üçün ölkədə makroiqtisadi sabitlik və dayanıqlıq təmin olunacaq, maliyyə sektorunun bütün seqmentlərinin sabitliyi gücləndiriləcək. Makroiqtisadi sabitliyin və maliyyə sabitliyinin gücləndirilməsi iqtisadi artımın davamlılığı üçün vacibdir. Ölkənin makroiqtisadi dayanıqlığı ‒ irihəcmli strateji ehtiyatlarının mövcudluğu milli iqtisadiyyatımızın xarici mühitdəki dəyişikliklərə dayanıqlı olmasını gücləndirəcəkdir. Fiskal sabitlik üçün tənzimləmə çərçivəsi təkmilləşdiriləcək və bu təməl şərtlərlə illik inflyasiya 4±2% intervalında qorunacaq, icmal büdcənin qeyri-neft baza kəsirinin qeyri-neft/qaz ÜDM-ə nisbət göstəricisinin yuxarı həddi 2026-cı ilin sonunadək 17,5% təşkil edəcək, bu şəraitdə Dövlət Neft Fondunun aktivləri dayanıqlı səviyyədə saxlanılacaqdır. Növbəti illərdə tələb olunan maliyyələşmələrin daxili borcalmalar hesabına təmin edilməsi yolu ilə 2026-cı ilin sonuna ümumi dövlət borcunun ÜDM-də payının 20%, o cümlədən xarici dövlət borcunun ÜDM-də payının isə 10% ətrafında saxlanılması hədəflənir. Maliyyə sektorunun bütün seqmentlərinin iqtisadiyyatda rolu artırılacaqdır. Bank sektorunun iqtisadiyyatın maliyyələşməsində iştirakı yüksəldiləcək, maliyyə inklüzivliyi genişləndiriləcək, maliyyə xidmətlərinin əlçatanlığı, əhali və biznes subyektlərinin maliyyə resurslarına çıxış imkanları artırılacaqdır. Dövlət‒özəl sektor əməkdaşlığı çərçivəsində investor və kreditorların risklərinin sığortalanması sistemi təkmilləşdiriləcək, biznes kreditlərinə təminatların verilməsi mexanizminin əhatəliliyi genişlənəcəkdir. Maliyyə xidmətlərinin rəqəmsallaşması fonunda əhali və biznesin investisiyalar və İKT sahəsində savadlılığı artırılacaqdır. Dayanıqlı iqtisadi artımın təmin olunmasında maliyyə sekrorunun rolunun gücləndirilməsi üçün ölkədə uzunmüddətli kollektiv investorlar şəbəkəsinin yaradılması stimullaşdırılacaq, sığorta və korporativ qiymətli kağızlar bazarı dərinləşdiriləcəkdir. Rəqabətli, innovativ və əlçatan ödəniş mühitinin əhatəliliyi, habelə ölkə üzrə nağdsız ödəniş alətlərindən tam istifadə imkanları genişləndiriləcəkdir. Eyni zamanda, sosial ödənişlərdə banklararası rəqabətin gücləndirilməsi, pensiya və müavinətlərin alınması üzrə bank seçimində sərbəstlik təmin ediləcəkdir. Bu əsasda maliyyə dərinliyini ifadə edən göstəricilər davamlı yaxşılaşacaq, iqtisadi subyektlərin milli ödəniş sistemində aparılan əməliyyatlarının həcmi 25% artacaq, o cümlədən ödəniş kartları ilə aparılan əməliyyatlarda nağdsız əməliyyatların payı 55%-ə çatacaqdır. İxrac şaxələnəcək və qeyri-neft ixracı genişlənəcəkdir. İxracı asanlaşdırmaq üçün idarəetmə və institusional mexanizmləri tənzimləmə çərçivəsi təkmilləşdirilə- cəkdir. İxracyönümlü yerli məhsulların keyfiyyətli istehsalı təmin olunacaq və e-ixrac inkişaf etdiriləcək, qeyri-neft/qaz ixracının təşviqinə dövlət dəstəyi artırılacaq, 2021-ci illə müqayisədə 2026-cı ildə qeyri-neft/qaz ixracının həcminin 85% artmasına nail olunacaqdır.

3.2. Dinamik, inklüziv və sosial ədalətə əsaslanan cəmiyyət üzrə strateji çərçivə Əməkhaqları artırılacaq və hamı üçün layiqli həyat səviyyəsi təmin ediləcəkdir. İşləyənlərin layiqli həyat səviyyəsinin təmin edilməsi məqsədilə minimum 16 əməkhaqları artırılacaqdır. Xalis minimum əməkhaqqının xalis orta aylıq əməkhaqqına nisbətinin məqbul səviyyəsi qorunacaqdır. Özəl sektorda yeni iş yerləri yaradılacaq, məşğulluq səviyyəsi artacaqdır. Yeni iş yerləri yaradan sahibkarlıq fəaliyyəti stimullaşdırılacaqdır. Xüsusilə regionlarda kiçik və orta sahibkarlığın, eləcə də özünüməşğulluğun inkişafına zəruri şərait yaradılmaqla əhali qrupları üçün səmərəli məşğulluğa və layiqli əməyə nail olunacaq, qeyri-formal məşğulluğa qarşı zəruri qabaqlayıcı və nəzarət tədbirləri gücləndiriləcək, bunun nəticəsində qeyri-dövlət sektorunda məşğul əhalinin payı 2021-ci ildəki 77,6%-dən artaraq 80%-ə çatdırılacaq. Qeyri-formal məşğulluğun mərhələli azaldılması nəticəsində muzdla işləyənlər üzrə qeyri-dövlət sektorunun payı 50% (2021-ci il üzrə: 46,9%) təşkil edəcəkdir. Bütün vətəndaşlar üçün ədalətli və əhatəli sosial müdafiə sistemi qurulacaqdır. Pensiyaçılar üçün effektiv yığım, aztəminatlı əhali qrupu üçün zəruri ehtiyacların ödənilməsi, əlilliyi olan şəxslər üçün isə sosial yardımların əlçatanlığı artırılacaqdır. Pensiya sisteminin dayanıqlığı gücləndiriləcək, sosial sığortanın tətbiqi genişləndiriləcək. Hamı üçün bərabər iştirak imkanı yaradan sosial təminat və sosial xidmətlər sistemi inkişaf etdiriləcəkdir. Minimum pensiya məbləği minimum əməkhaqqı səviyyəsinin 75‒80%-də saxlanılacaqdır. Qadınların iqtisadi imkanlara çıxışı yaxşılaşdırılacaqdır. Qadınların cəmiyyətdə iqtisadi fəallığı artırılacaq, onların yüksək əməkhaqqı olan iqtisadi sahələrdə məşğulluğu təşviq olunacaqdır. Qadınların uğurlu fəaliyyəti üçün peşə yönümü, karyera məsləhəti və digər aktiv məşğulluq tədbirləri genişləndiriləcəkdir. Qadınların orta aylıq əməkhaqqının kişilərin orta aylıq əməkhaqqına nisbəti 2021-ci ildəki 65,8%-dən 80%-ə çatacaqdır. Şəhərlə kənd arasında yaşayış standartlarındakı fərqlər azaldılacaqdır. Regionların iqtisadi və təbii potensialından səmərəli istifadə ediləcək, özəl investisiyaların cəlbi təşviq olunacaq, yeni çağırışlara uyğun regional inkişaf mexanizmləri dövlət tərəfindən dəstəklənəcəkdir. Nəticədə, ümumi məhsul buraxılışında regionların xüsusi çəkisi 35%-dən 42%-ə çatdırılacaqdır.

3.3. Rəqabətli insan kapitalı və müasir innovasiyalar məkanı üzrə strateji çərçivə Məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsi artırılacaqdır. Ölkə üzrə məktəbəqədər təhsilin göstəriciləri yaxşılaşdırılacaq, məktəbəqədər təhsilin məzmunu yenilənəcək, pedaqoji heyətin və idarəetmə heyətinin peşəkarlığı artırılacaq, məktəbəqədər təhsilin keyfiyyətinin təminatı sistemi yaradılacaqdır. Nəticədə, məktəbəqədər təhsilə cəlb edilmiş 1‒5 yaşlıların payı 50%-ə çatdırılacaqdır. Ölkədə ümumi təhsildə səriştəəsaslı məzmun tətbiq olunacaq, təhsil üzrə beynəlxalq qiymətləndirmələrdə mövqe yaxşılaşdırılacaqdır. Təhsilverənlərin və idarəetmə heyətinin peşəkarlıq səviyyəsi artırılacaqdır. Ümumi təhsildə nəticəyönlü idarəetmə və maliyyələşmə sistemi qurulacaq, təmayüllərin və inklüziv təhsilin əhatə dairəsi genişləndiriləcək, infrastruktur isə müasirləşdiriləcəkdir. Peşə təhsilinin əhatə dairəsi və keyfiyyəti artırılacaqdır. Əmək bazarının tələblərinə cavab verən peşə təhsili tətbiq olunacaq, işəgötürənlər peşə təhsili sisteminə inteqrasiya ediləcəklər. Peşə təhsili sistemində maliyyələşmə və idarəetmə sistemi təkmilləşdiriləcək, təhsilverənlərin və idarəetmə heyətinin peşəkarlıq səviyyəsi 17 artırılacaqdır. Nəticədə, peşə təhsili müəssisələrinə qəbul olan tələbələrin sayı əlavə olaraq 11 min nəfər artırılacaqdır. Gəlirindən asılı olmayaraq bütün ailələrin övladları üçün ali təhsilə əlçatanlıq təmin olunacaqdır. Ali təhsilin məzmununda əmək bazarının tələbləri nəzərə alınacaq, ali təhsilin keyfiyyəti artırılacaq və beynəlxalq rəqabətliliyi təmin olunacaq, rəqabətli maliyyələşmə və idarəetmə mexanizmləri yaradılacaqdır. Nəticədə, ali təhsilə qəbul olan tələbələrin sayı əlavə olaraq 20 min nəfər artacaqdır. Elmin müxtəlif sahələri üzrə tədqiqatlar genişləndiriləcəkdir. Müasir təfəkkürlü və kreativ düşüncəli gənclər erkən vaxtlardan elmi araşdırmalara cəlb ediləcəkdir. Elmi tədqiqatların rəqabətli və məqsədli maliyyələşdirilməsi mexanizmi yaradılacaqdır. Beynəlxalq impakt-faktorlu jurnallarda çap olunan məqalələrin sayı 40% artacaqdır. Əhalinin davamlı savadlanması üçün “ömürboyu öyrənmək” mexanizmi yaradılacaqdır. Bu mexanizm əhalinin əmək bazarının tələblərinə uyğun ixtisasartırma kurslarında iştirak etməsinə və zəruri kvalifikasiyalar əldə etməsinə imkan verəcəkdir. Nəticədə, ixtisasartırma üzrə innovativ proqramların və məzunların sayı hər il əhəmiyyətli sayda artacaqdır. Təhsilin bütün səviyyələrində təhsilalanlara rəqəmsal biliklər aşılanacaqdır. Qlobal informasiya məkanından istifadə üçün maarifləndirmə tədbirləri həyata keçiriləcəkdir. Təhsil müəssisələrində İKT əsaslı infrastruktur inkişaf etdiriləcəkdir. Nəticədə, tədris prosesində və idarəetmədə İKT-nin tətbiqi genişləndiriləcəkdir. Elmi tədqiqat, texniki konstruktor işlərinin (ETTKİ) kommersiyalaşdırılma- sına dəstək veriləcəkdir. Bu məqsədlə həyata keçirilən tədqiqatlar maliyyələşdirilə- cək, ETTKİ infrastrukturu inkişaf etdiriləcəkdir. Müasir dövrdə texnologiyaların kommersiyalaşdırılması innovativ inkişafda prioritet olduğundan, tədqiqat nəticələrinin məhsula çevrilməsi təmin olunacaq və elmi tədqiqatlarda mövcud maneələr müəyyən edilərək aradan qaldırılacaqdır. Nəticədə, innovasiyaların bazara çatdırılması asanlaşdırılacaq, ETTKİ üzrə xərclərin ÜDM-dəki payı isə 0,1% səviyyəsinə çatdırılacaqdır. İdxalın əvəz olunması və istehsalın lokallaşdırılması məqsədilə yerli istehsal potensialı gücləndiriləcəkdir. İnnovasiyaların özəl və dövlət sektorlarında tətbiqi stimullaşdırılacaq, özəl sektor tərəfindən İKT infrastruktur layihələrinə investisiya qoyuluşları təşviq ediləcəkdir. Nəticədə, transmilli şirkətlərin ölkə ərazisində aparılan tədqiqatlara ayırdıqları xərcləri artacaqdır. İnnovativ və rəqəmsal bacarıqlar üzrə təhsilin keyfiyyəti və əlçatanlılığı artırılacaqdır. Rəqəmsal akademiya yaratmaqla peşəkar rəhbər kadrların hazırlanması və yenidənhazırlanması təmin ediləcəkdir. İKT sahəsi üzrə nüfuzlu beynəlxalq texniki universitetlərlə tərəfdaşlıq qurulacaqdır. Əhalinin mənimsəməsi vacib hesab edilən rəqəmsal bacarıqları formalaşdırılacaqdır. Nəticədə texniki, texnoloji və innovasiya yönümlü ixtisaslar üzrə ali, orta ixtisas və peşə təhsili məzunlarının sayı ilbəil artacaqdır. Startapların bütün inkişaf mərhələləri üzrə maliyyələşmə mexanizmləri formalaşdırılacaqdır. Startaplar və investorlar üçün məqsədli fiskal imtiyazlar sistemi hazırlanacaqdır. Zəruri sayda istedad ehtiyatı təmin ediləcəkdir. Nəticədə, startapların sayı ilbəil artacaqdır. 18 “Abşeron vadisi” innovasiya klasteri yaradılacaqdır. İnnovasiya gündəliyi formalaşdırılacaq və dövlət tərəfindən təşviq ediləcəkdir. İqtisadiyyatın prioritet sahələrində innovasiyalar tətbiq ediləcəkdir. Nəticədə, “Abşeron vadisi” çərçivəsində fəaliyyət göstərən fiziki və hüquqi şəxslərin sayı ilbəil artacaqdır. Yaşından, sosial statusundan, yaşayış yerindən asılı olmayaraq hamı üçün əlçatan, keyfiyyətli və müasir səhiyyə xidmətləri sistemi yaradılacaqdır. Region və şəhərlərdə müasir tibb xidmətləri inkişaf etdiriləcəkdir. Əhalinin idmanla məşğul olması təşviq olunacaqdır. İstirahət və idman məqsədləri üçün yeni park və qoruqlar salınacaqdır. Beləliklə, doğulanda gözlənilən ömür uzunluğu 73,2 ildən 75,2 ilə çatacaq. ÜDM-də səhiyyə xidmətlərinin payı 2%-dən artaraq 4,3% təşkil edəcəkdir.

3.4. İşğaldan azad olunmuş ərazilərə Böyük Qayıdış üzrə strateji çərçivə İşğaldan azad edilmiş ərazilərə Böyük Qayıdış məqsədinin reallaşdırılması üçün əhalinin dayanıqlı məskunlaşması təmin olunacaqdır. Əhalinin dayanıqlı məsklunlaşması ərazilərdə planlaşdırılan zəruri ilkin şərtlərin yaradılması ilə dəstəklənəcək. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin təhlükəsizlik sistemi və infrastrukturla tam şəkildə əhatəsinə nail olunacaqdır. Qabaqcıl şəhərsalma qaydaları nəzərə alınmaqla bölgədə yaşayış və qeyri-yaşayış kompleksləri inşa ediləcək, müasir infrastruktura malik “ağıllı şəhər və ağıllı kənd” konsepsiyaları həyata keçiriləcəkdir. Bu əsasda bütün bölgə qabaqcıl standartlara uyğun sosial-iqtisadi və mədəni infrastrukturla tam təmin ediləcək. Kommunal xidmətlər şəbəkəsi, xüsusilə tullantıların səmərəli idarə edilməsi sistemi qurulacaq. Sosial xidmət infrastrukturu bərpa olunacaq. Nəticədə, ilkin strateji mərhələdə əhalinin təhlükəsiz, ləyaqətli və dayanıqlı əsasda planlaşdırılan məskunlaşmasına nail olunacaqdır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin ölkə iqtisadiyyatına reinteqrasiyası təmin ediləcək. İqtisadiyyatın qurulması məqsədilə iqtisadi fəaliyyətin canlanmasının sürətləndirilməsi və əlverişli biznes mühitinin formalaşdırılması təmin ediləcək. Ərazilərə yüksək texnoloji tutumlu investisiyaların cəlbi nəticəsində ixracyönümlü dəyər zənciri qurulacaq və dayanıqlı iş yerləri yaradılacaq. Regionda dairəvi iqtisadiyyata əsaslanan “ağıllı” biznes modelləri yaradılacaq. Faydalı qazıntı və mineral xammal mənbələri nəzərə alınmaqla iqtisadi fəaliyyətdə dəyər zənciri üzrə ixtisaslaşma təşviq ediləcək. Mədənçıxarma sahəsində təbii ehtiyatlar dövlət‒özəl tərəfdaşlığı çərçivəsində dövriyyəyə cəlb olunacaq. Rəqabətqabiliyyətli, qabaqcıl infrastrukturla təmin edilmiş aqrar istehsal və aqrar emal formalaşdırılacaqdır. Qarabağ bölgəsi turizm biznesi üçün cəlbedici, turistlər üçün əlçatan, unikal, keyfiyyətli və rəqabətli turizm xidmətləri təklif edən turizm destinasiyası olacaqdır. İlkin mərhələdə, bərpa və quruculuq prosesinə paralel olaraq özəl layihələr dəstəklənməklə ticarət- xidmət-logistika mərkəzləri şəklində iqtisadi zonaların, müasir istehsal infrastrukturu olan sənaye parkları və məhəllələrin yaradılması istiqamətində işlər görüləcək. İqtisadiyyatın sürətli bərpası və dayanıqlı inkişafı, o cümlədən rəqabətli istehsal və emal sahələrinin fəaliyyəti müasir infrastrukturla dəstəklənəcək, prioritet sahələrdə sahibkarlara geniş çeşidli stimullar veriləcək, vergi-gömrük azadolmaları və güzəştli maliyyələşmə alətləri geniş tətbiq olunacaq, kreditlərin və investisiyaların sığortalanması mexanizmi yaradılacaqdır. Ekoloji təmiz və iqtisadi cəhətdən səmərəli bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə genişləndirilməklə “yaşıl enerji zonası” konsepsiyası tətbiq ediləcək. Nəticədə, ümumi məhsul buraxılışında, ixracda və məşğulluqda işğaldan azad edilmiş ərazilərin payı davamlı artacaq. 19 Bu Prioritet “Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramı çərçivəsində icra ediləcəkdir.

3.5. Təmiz ətraf mühit və “yaşıl artım ölkəsi” üzrə strateji çərçivə Təbii resurslardan dayanıqlı və davamlı istifadə təmin olunacaqdır. Ətraf mühitə dost sənayeləşmə təşviq ediləcək, bu məqsədlə tullantıların səmərəli idarə olunması sistemi inkişaf etdiriləcəkdir. Hidrometeoroloji müşahidə və ətraf mühitin monitorinqi sistemi müasirləşdiriləcəkdir. Bioloji müxtəlifliyin qorunması, su bioresurslarının artırılması və akvakulturanın inkişafı təmin olunacaq, meşə ilə örtülü ərazilərin və yaşıllıqların mühafizəsi gücləndiriləcəkdir. Nəticədə, ölkə üzrə ümumi ərazidə yaşıllığın payı 12%-dən 12,3%-ə çatdırılacaq. İstifadəyə yararsız torpaq sahələrinin payı 25%-dən 15%-ədək azalacaqdır. Əhalinin içməli su ilə təminatı 70%-dən 85%-ə, suvarma suyu ilə təminatı 80%-dən 90%-ə çatacaqdır. Tullantıların təkrar emalı prosesinin əhatə dairəsi 20% (regionlarda 10%) təşkil edəcəkdir. Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri şəbəkəsinin ümumi sahəsinin ölkənin ümumi torpaq fonduna nisbəti 10,5% olacaqdır. Meşə fondunun 65%-i inventarlaşdırılacaq. Torpaqların 30%-də aqrokimyəvi analizlərin aparılması təmin olunacaqdır. Energetika sektorunda tənzimləmə mühiti təkmilləşdiriləcək və liberal bazar prinsipləri tətbiq olunacaqdır. Bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə artırılacaq, enerji səmərəliliyi təmin ediləcəkdir. İqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizə məqsədilə ekoloji təmiz nəqliyyat vasitələrindən və digər yaşıl texnologiyalardan istifadə genişləndiriləcəkdir. Nəticədə, energetika sahəsində dövlətin maliyyə yükü azaldılacaq və subsidiyaların mərhələli şəkildə aradan qaldırılması reallaşdırılacaqdır. Elektrik enerjisi istehsalının qoyuluş gücündə bərpa olunan enerji mənbələrinin payı 2026-cı ilədək 24%-ə çatdırılacaqdır (2030-cu ilədək 30% hədəfinə uyğun olaraq). 4. 2022‒2026-cı illərdə əsas hədəf indikatorları “2022‒2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nın monitorinqi hər bir strateji məqsəd üzrə müəyyən olunmuş fəaliyyət indikatorları əsasında həyata keçiriləcəkdir. Strateji məqsədlər üzrə əsas hədəf indikatorları Milli Məqsədlər İndikatorlar 2021 2026 Prioritetlər ÜDM-in artımı 5,6% 1,2 dəfə (2021=100) Qeyri-neft/qaz ÜDM-in artımı 7,2% 1,3 dəfə (2021=100) Qeyri-neft/qaz ixracının həcmi Dayanıqlı 2,7 mlrd ABŞ 1.8 dəfə artım artan rəqabət Davamlı və yüksək dolları (2021=100) Qeyri-neft/qaz sektoruna cəlb qabiliyyətli iqtisadi artım olunan birbaşa xarici iqtisadiyyat 790,4 mln hər il 10‒15% investisiyaların həcmi ABŞ dolları artım Əhalinin içməli su ilə təminat 70% 85% səviyyəsi Əkin sahələrinin suvarma suyu ilə 80% 90% təminat səviyyəsi 20 İllik inflyasiya səviyyəsi % 12% 4±2% İcmal büdcənin qeyri-neft baza kəsirinin qeyri-neft/qaz ÜDM-ə nisbət göstəricisinin ortamüddətli dövr üzrə hədəflənən yuxarı həddi 23,5% 17,5% Daxili və xarici təsirlərə dayanıqlıq Məcmu dövlət borcunun ÜDM-ə nisbət göstəricisinin ortamüddətli dövr üzrə hədəflənən yuxarı həddi (o cümlədən 2022-ci il yanvarın 1-nə xarici dövlət borcu 14,9%, daxili dövlət borcu isə 3,3%) 18,2% 20,0% İnkişafdan hər bir Qadınların orta aylıq vətəndaşın əməkhaqqının kişilərin orta aylıq bəhrələnməsi əməkhaqqına nisbəti 65,8% 80% Dinamik, Paytaxt və Ümumi məhsul buraxılışında 35% inklüziv və regionların tarazlı 42% regionların payı (2020-ci il) sosial ədalətə inkişafı əsaslanan PİSA-da mövqe 402 bal 422 bal cəmiyyət XXI əsrin (2018-ci il) (2028-ci il) tələblərinə uyğun Dünyada top 800-lükdə təmsil təhsil olunan Azərbaycan 0 3 universitetlərinin sayı Yüksək və orta-yüksək texnoloji Yaradıcı və 10,1% sənayenin əlavə dəyərinin ümumi 15,0% innovativ cəmiyyət (2020-ci il) Rəqabətli əlavə dəyərdə xüsusi çəkisi insan kapitalı Vətəndaşların Doğulanda gözlənilən ömür 73,2 il və müasir 75,2 il sağlam həyat tərzi uzunluğu (2020-ci il) innovasiyalar İlkin mərhələdə məkanı Dayanıqlı İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə əhalinin - planlaşdırılan məskunlaşma məskunlaşma məskunlaşması Regonun ölkə İşğaldan azad edilmiş ərazilərin üzrə əsas iqti- İqtisadi fəaliyyətə ölkə üzrə iqtisadi fəaliyyətdə - sadi göstərici- İşğaldan azad reinteqrasiya lərdə payının payının artırılması olunmuş davamlı artması ərazilərə 12% 12,3% böyük Ümumi ərazidə yaşıllığın payı (əlavə 30 min qayıdış Yüksək keyfiyyətli ha sahə) ekoloji mühit İstifadəyə yararsız torpaq sahəsinin payı 25% 15% Təmiz ətraf Elektrik enerjisi istehsalının mühit və “Yaşıl enerji” qoyuluş gücündə bərpa olunan “yaşıl artım” məkanı enerji mənbələrinin payı ölkəsi 17,3% 24% 5. Sosial-iqtisadi inkişaf hədəflərinin dayanıqlı inkişaf məqsədləri ilə uyğunluğu “2022‒2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası” Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin 17 altməqsədi ilə sıx əlaqələndirlmişdir. “Qüdrətli dövlət və yüksək rifah cəmiyyəti”nə nail olmaqla Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin gerçəkləşdirilməsi də təmin ediləcəkdir. 21 Strategiyanın Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri ilə əlaqəliliyi* Dayanıqlı artan Dinamik, inklüziv və Rəqabətli insan İşğaldan Təmiz ətraf rəqabətqabiliyyətli sosial ədalətə kapitalı və müasir azad mühit və iqtisadiyyat əsaslanan cəmiyyət innovasiyalar olunmuş “yaşıl artım” məkanı ərazilərə ölkəsi böyük qayıdış davamlı və yüksək iqtisadi inkişafdan hər bir yüksək və ədalətli sosial yüksəkkeyfiyyətli ekoloji dayanıqlı məskunlaşma “ yaşıl enerji” məkanı daxili və xarici təsirlərə paytaxt və regionların XXI əsrin tələblərinə yaradıcı və innovativ vətəndaşların sağlam iqtisadi fəaliyyətə Qüdrətli dövlət və yüksək rifah cəmiyyəti dayanıqlıq tarazlı inkişaf uyğun təhsil cəmiyyət həyat tərzi artım vətəndaşın bəhrələnməsi təminat, inklüziv cəmiyyət mühit reinteqrasiya Məqsəd 1: Yoxsulluğa son ● ● ● ● ● ● Məqsəd 2: Aclığa son ● ● ● ● ● ● Məqsəd 3: Yaxşı səhiyyə və rifah ● ● Məqsəd 4: Keyfiyyətli təhsil ● ● ● ● ● Məqsəd 5: Gender bərabərliyi ● ● ● ● Məqsəd 6: Təmiz su və sanitariya ● ● ● Məqsəd 7: Sərfəli və təmiz enerji ● ● Məqsəd 8: Layiqli əmək və iqtisadi artım ● ● ● ● ● ● Məqsəd 9: Sənaye, innovasiya və infrastruktur ● ● ● ● Məqsəd 10: Bərabərsizliyin azaldılması ● ● ● ● ● Məqsəd 11: Dayanıqlı şəhərlər və icmalar ● ● ● ● ● ● Məqsəd 12: Məsuliyyətli istehlak və istehsal ● ● ● ● ● Məqsəd 13: İqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizə ● ● ● Məqsəd 14: Dəniz ekosisteminin mühafizəsi ● Məqsəd 15: Torpaq ekosisteminin mühafizəsi ● ● Məqsəd 16: Sülh, ədalətli və səmərəli institutlar ● ● ● Məqsəd 17: Məqsədlər üçün tərəfdaşlıq ● ● ● ● ● ● ● * Qeyd: Azərbaycan Respublikası üçün təsdiq edilmiş Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri üzrə prioritetlərlə uyğunluğu əks etdirir. 22 6. Strategiyanın icrasının monitorinqi və qiymətləndirilməsi

6.1. Strateji fəaliyyət istiqamətlərinin icrası 2022‒2026-cı illərdə yeni sosial-iqtisadi inkişaf məqsədlərinə nail olmaq üçün bir-biri ilə əlaqəli olan fəaliyyət proqramları həyata keçiriləcəkdir. Qəbul olunmuş “2022‒2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası” və müvafiq fəaliyyət proqramlarının icrası qoyulan hədəflər nəzərə alınmaqla monitorinq olunacaqdır. Monitorinqin nəticələri ilə bağlı hesabatlar hazırlanacaq və ciddi koordinasiyası tələb olunan proqram və ya tədbirlərə dair məlumatlar kommunikasiya ediləcəkdir. Proqramların monitorinqinə peşəkar yerli və xarici ekspertlər də cəlb olunacaqdır. Sosial-iqtisadi inkişaf üzrə Milli Prioritetlərin reallaşdırılması Azərbaycan ‒ 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər 2022‒2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası Sahəvi fəaliyyət Sahəvi fəaliyyət Sahəvi fəaliyyət ...... proqramı 1 proqramı 2 proqramı 3

6.2. Hədəflərin monitorinqi və icrasının qiymətləndirilməsi “2022‒2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nın həyata keçirilməsi üçün monitorinq məqsədilə tədbirlər üzrə ilkin, aralıq və yekun nəticələr müəyyən edilir. Bu hədəflər müvafiq fəaliyyət istiqamətlərinin icra statusunu qiymətləndirməyə imkan verəcəkdir. Baza ili üzrə göstəricilər 2021-ci ilin məlumatlarına əsaslanılır. İlkin nəticələr Strategiyanın icra olunduğu dövr ərzində hər ili, aralıq nəticələr illik əsasda olmaqla 2023, 2024 və 2025-ci illəri, yekun nəticələr isə 2026-cı ili əhatə edir. Nəticələr sistemli ölçüləcək, məqsədlərə nailolunma səviyyəsi, səmərəliliyi, yekun nəticələrin uyğunluğu və davamlılığı müəyyən ediləcəkdir. Bu, “2022‒2026-cı illərdə sosial- iqtisadi inkişaf Strategiyası”nın illik əsasda icra statusunu qiymətləndirməyə imkan verəcəkdir. Sözügedən Strategiya üzrə monitorinq və qiymətləndirmə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2021-ci il 6 mart tarixli 1294 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət proqramlarının tərtibi, icrası, monitorinqi və qiymətləndirilməsi” Qaydasına əsasən həyata keçiriləcəkdir. 7. Tədbirlər planı İlkin strateji dövrdə təməl şərtlərin geniş fəaliyyət istiqamətləri vasitəsilə işə salınmasını təmin edən tədbirlər planı hazırlanmışdır. 23 “2022─2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nın Tədbirlər Planı Nəticə indikatorları Əsas İcra baza ili üzrə icraçı Digər Tədbirlər və layihələr müd- göstəricilər ilkin nəticələr aralıq nəticələr yekun nəticələr orqan icraçılar Sıra dəti icra müddəti (qurum) N-si 2021 ərzində hər il 2023 2024 2025 2026 MİLLİ PRİORİTET 1. DAYANIQLI ARTAN RƏQABƏTQABİLİYYƏTLİ İQTİSADİYYAT MƏQSƏD 1.1: DAVAMLI VƏ YÜKSƏK İQTİSADİ ARTIM

1.1.1. Fəaliyyət istiqaməti: Sahibkarlara dəstək mexanizmlərinin effektivliyinin, ünvanlılığının və şəffaflığının artırılması Vahid Sahibkarlığa dəstək me- informasiya xanizmləri barədə məlu- resursundan matlılıq səviyyəsinin yük- Vahid yararlanan səldilməsi üçün vahid in- VXSİDA, informasiya sahibkarlıq formasiya resursunun ya- RİNN, resursunun subyektlərinin radılması və əlçatanlığının aidiyyəti 2022‒ istifadəyə sayının 1. təmin olunması İN qurumlar 2023 verilməsi artması Dövlət dəstəyi Sahibkarlığa dövlət dəstə- Vahid alan sahibkar- yi mexanizmlərinin səmə- qiymətləndir- ların 100%- rəliliyinin qiymətləndiril- MN, KTN, mə və monito- nin məsi üzrə vahid çərçivə aidiyyəti 2022‒ rinq çərçivəsi- monitorinqə 2. yaradılması İN qurumlar 2023 nin qurulması cəlb edilməsi 2021-ci ildə 1902 layihənin maliyyələşdiril- məsinə 130,6 mln ma- nat güzəştli kredit verilmiş- Maliyyə dəstəyi dir alan İKZF-nin təmi- Təkmilləşdiril- sahibkarların natı ilə müvək- miş dövlət iqtisadi və Sahibkarlara göstərilən kil banklar tərə- dəstəyi mexa- Dövlət dəstəyilə verilmiş (təminatsız və ya maliyyə maliyyə dəstəyinin həcmi- MB, MN, 2022‒ findən sahib- nizminin aşağı təminatlı) kreditlərin məbləğinin və göstəricilərinin 3. nin artırılması İN İKZF 2026 karlara tətbiqi sayının artması yaxşılaşması 24 251,7 mln ma- nat məbləğində biznes krediti verilmişdir

1.1.2. Fəaliyyət istiqaməti: Kiçik və orta biznesin (KOB) resurslara, o cümlədən maliyyə resurslarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi 20 mln manat həcmin- KOB İnkişaf Fondunun 10 mln manat də layi- 30 mln manat KOB fəaliyyətə başlaması və həcmində hələrin həcmində subyektlərinin KOB subyektlərinin maliy- KOB İnkişaf layihələrin maliyyə- layihələrin iqtisadiyyatda yə əlçatanlığının artırılma- 2022‒ Fondunun maliyyələş- ləşdiril- maliyyələşdiril- payının 1. sı İN 2026 yaradılması dirilməsi məsi məsi artırılması 2021-ci il ərzin- ABİF tərəfindən də 1902 layihə- ABİF tərəfin- maliyyələşdirilən nin maliyyələş- dən maliyyə- KOB dirilməsinə ləşdiriləcək ABİF tərəfindən maliyyələşdirilən yeni prioritet subyektlərinin 130,6 mln yeni sahələrə sahələrin sayı üzrə müsbət dinamikaya nail iqtisadi və manat güzəştli dair təkliflərin olunması; maliyyə ABİF-in maliyyə mənbələ- 2022‒ kredit həyata ABİF-in resurs portfelinin şaxəliliyinin iləbil göstəricilərinin 2. rinin genişləndirilməsi İN MN, MB 2026 verilmişdir keçirilməsi yaxşılaşması yaxşılaşması İKZF-nin zə- manəti ilə sa- hibkarlara KOB-a veril- manatla veri- miş kreditlərə lən və faiz görə hesab- subsidiyası lanmış faiz- ödənilən lərin bir hissə- kreditlərin İKZF-nin İKZF-nin maliyyə mənbə- 2022‒ sinin subsidi- həcminin kapitallaş- 3. lərinin genişləndirilməsi İKZF MN, MB 2024 yalaşdırılması 7% artması ması Satış məntə- Satış məntə- qələrində təm- qələrində Satış məntəqə- KOB-ların iri ticarət şəbə- sil olunan təmsil olunan lərində təmsil kələrinə çıxışının geniş- KOB subyekt- KOB subyekt- Satış məntəqələrində təmsil olunan KOB ləndirilməsi üçün dəstək lərinin sayının lərinin sayının olunan KOB subyektlərinin subyektlərinin mexanizmlərinin tətbiq 2022‒ əlavə 10 ədəd əlavə 20 ədəd sayının əlavə 30 ədəd rentabelliyinin 4. edilməsi İN 2026 artması artması artması artması 25 KOB klasteri KOB subyektlə- üzrə tənzimlə- rinin iqtisadi KOB klasterləşmənin MN, KTN, 2022‒ yici çərçivənin KOB klasterləşməsi şəbəkəsinin göstəricilərdə 5. təşviqi İN DTA 2026 yaradılması genişləndirilməsi payının artması KOB subyektlərinin möv- cud bizneslərinin geniş- Daxili bazar ləndirilməsi və onların yeni araşdırmasına sahələr üzrə diversifikasi- dəstək göstəril- ya təşəbbüslərinin həyata 14 daxili bazar miş KOB sub- keçirilməsi istiqamətində araşdırmasının yektlərinin iqtisa- daxili bazar araşdırmala- aparılmasına di və maliyyə rına dəstək mexanizminin 2022‒ dəstək Hər il 10 daxili bazar araşdırmasının göstəricilərinin 6. artırılması İN 2026 göstərilmişdir aparılmasına dəstək göstərilməsi yaxşılaşması Sərgidə iştirak 30 KOB etmiş KOB sub- KOB subeyktlərinin satış subyektinin yektinin ixrac imkanlarının genişləndiril- sərgilərdə Müvafiq göstəricilərinin məsi üçün onların yerli və iştirakına sahədə dəstək və maliyyə beynəlxalq sərgilərdə isti- 2022‒ dəstək mexanizminin Hər il 60 KOB subyektinin sərgilərdə iştirakına vəziyyətinin 7. rakının dəstəklənməsi İN 2026 göstərilmişdir tətbiqi dəstək göstərilməsi yaxşılaşması

1.1.3. Fəaliyyət istiqaməti: KOB-ların maarifləndirmə imkanlarının genişləndirilməsi və təşviqi Dövlətin biznesə (G2B) və biznesin biznesə (B2B) xidmətlərini özündə birləş- dirən KOB evlərinin geniş- e-KOB Evinin ləndirilməsi və müvafiq yaradılmasına 2022‒2024-cü illərdə hər il 2, 2025‒2026-cı elektron platforma va- dair təkliflərin illərdə isə hər il 1 KOB evinin yaradılması; sitəsilə (e-KOB Evi) 2022‒ 2 KOB evi həyata Elektron platformadan istifadə edənlərin 1. xidmətlərin təmin edilməsi İN 2026 mövcuddur keçirilməsi sayının hər il 10% artması Sahibkarlara dəstək yö- 27 rayon və şə- KOB nümlü infrastrukturların, o hərdə KOB xidmətlərindən cümlədən KOB Dostu və Dostu ofisi fəa- istifadə edən KOB İnkişaf Mərkəzləri liyyət göstərir Dəstəkyönüm- təsərrüfat şəbəkəsinin fəaliyyətinin lü infrastruktu- subyektlərinin genişləndirilməsi, habelə KOBİM-lər tə- run yaradılma- sayının və sahəvi təlim proqramları- rəfindən müx- sına dair təklif- məmnunluq nın hazırlanıb tətbiq 2022‒ təlif möv- lərin həyata Hər il 6 yeni KOB Dostu ofisinin yaradılması; səviyyəsinin 2. edilməsi İN 2026 zularda 1600-ə keçirilməsi Hər il 900 təlimin keçirilməsi artması 26 yaxın təlim keçirilmişdir

1.1.4. Fəaliyyət istiqaməti: Qeyri-neft/qaz əmtəə və xidmətlər ixracının şaxələnməsi və həcminin artırılmasının dəstəklənməsi Qeyri-neft/qaz ixracına Qeyri-neft/qaz dair statistikanın aparıl- ixracına dair masına yenidən baxılması Təkmil meto- statistik baza- və vahid metodologiyanın DGK, DSK, 2022‒ doloji çərçivə- nın təkmil- 1. tətbiqi İN MB 2023 nin tətbiqi ləşdirilməsi İxraca dair normativ hü- quqi bazanın müasir tələb- lərə uyğun- İxracın Müvafiq laşdırılması; həcminin və normativ İxrac əməliy- sahibkarlıq İxrac əməliyyatlarının hüquqi aktlara yatlarının subyektləri- şəffaflığının artırılması dair təkliflərin uçotunun nin məmnun- mexanizmlərinin yara- 2022‒ qəbul təkmilləşdiril- luğunun 2. dılması İN MB, DGK 2024 olunması məsi artması İxracatçılar üçün tarif və qeyri-tarif bar- Xarici bazarlarda ticarəti yerləri barədə tənzimləyən maneələrin məlumatı əha- İxracın həcminin (ticarətdə tarif və qeyri- tə edən pilot və sahibkarlıq tarif maneələri) müəyyən- platformanın subyektlərinin ləşdirilməsi sisteminin 2022‒ yaradılması və Dövrün sonuna platforma istifadəçilərinin məmnunluğunun 3. yaradılması İN KTN, DGK 2026 tətbiqi sayının 70-ə çatması artması E-ticarətin 100 KOB sub- İxracın ölkəmizdə elektron tətbiqinə dair yektinin platformalar üzərindən təkliflərin e-ticarətlə tətbiqinin (e-ticarət) MN, MB, 2022‒ həyata məşğul 4. asanlaşdırılması İN RİNN, DGK 2023 keçirilməsi olması Pilot rejimdə İxracatçıların maliyyə re- tətbiq olunan İxracatçıların surslarına və 2022‒ Exim məhsul- Dövrün sonuna Exim məhsullarından istifadə maliyyə 5. məhsullarına əlçatanlığın İN MB 2026 larının sayının edən ixracatçıların sayının 70-ə çatması resurslarına 27 təmin olunması (Exim müəyyən çıxışının məhsulları) olunması genişlənməsi Xarici ölkə- lərdəki ticarət Ticarət nüma- nümayəndələ- Dövrün sonuna ticarət nümayəndələri üzrə yəndələrinin rinin fəaliyyəti- müəyyən olunmuş nəticələrin (qeyri-neft/qaz qeyri-neft/qaz ix- İxracın genişləndirilməsi nin təkmilləş- məhsullarının ixracı 50 mln ABŞ dolları, o racında və məqsədilə Azərbaycanın dirilməsinə cümlədən nümayəndələr vasitəsilə ölkəyə investisiya xarici ölkələrdəki ticarət dair təkliflərin 10 investorun cəlbi və onlar tərəfindən cəlbində yüksək nümayəndələri institutu- 2022‒ həyata investisiya layihələrinin tam və ya qismən nəticə 6. nun gücləndirilməsi İN XİN, MN 2026 keçirilməsi maliyyələşdirilməsi) təmin olunması göstərməsi Müvafiq sahə- “Made in də hədəf ba- Azerbaijan” Azərbaycan məhsullarının zarlarında irə- brendi ilə ixrac və “Made in Azerbaijan” liləmək üçün Dövrün sonuna Azərbaycan mənşəli qeyri- olan məhsulların brendinin hədəf 2022‒ layihə həyata neft/qaz məhsullarının ixracının 4 mlrd ABŞ həcminin 7. bazarlarda aktiv təşviqi İN XİN, ƏMA 2026 keçirilməsi dolları həcminə çatması artması Uğurlu ixracatçıların Qeyri-neft/qaz Uğurlu ixracatçıların fəaliyyətinin ixracında daimi fəaliyyətinin ‒ “Uğur təbliğinə dair əmtəələrin hekayəsi”nin 2022‒ layihə həyata Dövrün sonuna fəaliyyəti “Uğur hekayəsi” həcminin 8. ictimailəşdirilməsi İN KTN 2026 keçirilməsi yaradan ixracatçıların sayının 50-ə çatması artması İxrac Təlim keçmiş Akademiyası sahibkarların Sahibkarlar arasında ixrac və təlim proq- qeyri-neft/qaz hazırlığının 2022‒ ramlarının Dövrün sonuna 250 iştirakçıya sertifikat əsaslı ixracında 9. gücləndirilməsi İN KTN 2026 tətbiqi təlimin keçirilməsi payının artması

1.1.5. Fəaliyyət istiqaməti: Dövlət investisiyalarının səmərəliliyinin artırılması və dövlət‒özəl tərəfdaşlığının genişləndirilməsi Dövlət investisiya layıhə- Səmərəliliyin lərinin idarə edilməsində qiymətləndiril- Dövlət inves- səmərəliliyin yüksəldilmə- məsi üçün tisiyalarının si məqsədilə yeni 2022‒ vahid Qayda- səmərəliliyinin 1. Qaydanın qəbul edilməsi İN 2023 nın tətbiqi artması Dövlət investisiya layıhə- Layihənin icra- Dövlət investi- lərinin icrasına monitorinq 2022‒ sı və monito- siyaları cəlb 2. sisteminin yaradılması İN MN 2023 rinq üzrə va- olunan layihə- 28 hid sistemin lərin səmərəli- yaranması liyinin artması Dövlət‒özəl tərəfdaşlığı Dövlət investi- üzrə təkmil siyalarında “Dövlət‒özəl tərəfdaşlığı normativ dövlət‒özəl haqqında” Azərbaycan MN, ƏN, hüquqi tərəfdaşlığı- Respublikası Qanununun aidiyyəti 2022‒ bazanın nın 3. qəbul edilməsi İN qurumlar 2023 formalaşması genişlənməsi

1.1.6. Fəaliyyət istiqaməti: Qeyri-neft/qaz sektoruna birbaşa xarici investisiyaların cəlbinin stimullaşdırılması Qeyri-neft/qaz sahələrinə maraq göstərən yerli və Dövrün sonuna Fortune 500 və Forbes xarici investorlarla işgüzar Aidiyyəti 2022‒ 2000 indekslərində təmsil olunan 6 şirkət 1. əlaqələrin qurulması İN qurumlar 2026 tərəfindən Azərbaycana investisiya qoyulması Yaradılacaq müasir CRM (Müştərilərlə Əlaqələrin İdarə edilməsi Sistemi) sistemi çərçivəsində İnvestorların Narazılıqlarının Xarici və yerli İdarə olunması Sisteminin tətbiqi; investorlar ilə Sözügedən sistem vasitəsilə dövlət və biznes Qeyri-neft/qaz İnvestorların problem və yerli qurumlar dialoqunun mütəmadi dəstəklənməsi; sektoruna çətinliklərini həll etmək arasında Dövrün sonuna investorların fəaliyyətini investisiya üçün mütəmadi dövlət‒ effektiv dialoq tənzimləyən hüquqi çərçivənin qoyuluşunda biznes dialoqu Aidiyyəti 2022‒ çərçivəsinin təkmilləşdirilməsinə dair 10 layihənin özəl sektorun 2. çərçivəsinin qurulması İN qurumlar 2026 qurulması hazırlanması payının artması; İnvestisiya Təşviqi Təşviqat Adambaşına Forumunun və digər tədbirlərinin düşən BXİ-lərin təşviqat tədbirlərinin Aidiyyəti 2022‒ hazırlanması Dövrün sonuna ən azı 5 yerli və xarici həcminin 3. keçirilməsi İN qurumlar 2026 və tətbiqi investisiya yönümlü tədbirin həyata keçirilməsi artması

1.1.7. Fəaliyyət istiqaməti: İqtisadiyyatın şəffaflaşması, şaxələnməsi və investisiyaların cəlb edilməsi üçün stimullaşdırıcı vergi siyasətinin tətbiq olunması Kölgə iqtisadiyyatı ilə Təqdim edilmiş sistemli mübarizə qaimə-faktura Vergiyığmanın aparılması, habelə şəffaf- və onlayn tam rəqəmsal- Dövrün sonuna rəqəmsal vergiyığma üzrə lıq səviyyəsinin artırılması kassa üzrə laşması ilə əhatəliliyin (təqdim edilmiş qaimə-faktura və Kölgə üçün vergi siyasətində rə- MN, dövriyyələrin bağlı təkliflərin onlayn kassa üzrə dövriyyələrin cəminin iqtisadiyyatının qəmsallaşmanın genişlən- aidiyyəti 2022‒ cəminin bəyan həyata bəyan edilmiş dövriyyəyə nisbəti) xüsusi payının 1. dirilməsi İN qurumlar 2026 edilmiş keçirilməsi çəkisinin 75%-dən çox olması azalması 29 dövriyyəyə nisbəti: 73,0% İxracın həcminin artım əmsalı + əməkhaqqı fondunun artım əmsalı + İqtisadiyyatın strateji sa- gəlirlərin artım hələrinin inkişafının sti- əmsalı + mullaşdırılması, habelə investisiya Müəyyən olunmuş strateji sahələrdə illik investisiya və kapital qo- qoyuluşlarının Vergi təşviqi əsasda ixracın həcminin artım əmsalı + İqtisadiyyatın yuluşu həcminin artırıl- artım əmsalının sahəsində əməkhaqqı fondunun artım əmsalı + gəlirlərin strateji ması üçün vergi təşviqi MN, cəminin orta təkliflərin artım əmsalı + investisiya qoyuluşlarının artım sahələrində alətlərindən effektiv aidiyyəti 2022‒ göstəricisi: həyata əmsalının cəminin orta göstəricisinin 10%-dən iqtisadi aktivliyin 2. istifadə edilməsi İN qurumlar 2026 7,5% keçirilməsi yuxarı olması artması

1.1.8. Fəaliyyət istiqaməti: Rəqəmsal iqtisadiyyata keçidin sürətləndirilməsi Strategiyanın Rəqəmsal iqtisadiyyatın MB, hazırlanması Qeyri-neft/qaz sektoru üzrə iqtisadi aktivlikdə inkişafı üzrə strategiyanın aidiyyəti 2022‒ və həyata rəqəmsal iqtisadiyyatın payının davamlı 1. hazırlanması və tətbiqi İN qurumlar 2026 keçirilməsi artması Tənzimləyici mexanizmlərin tətbiq sahələri Rəqəmsal iqtisadiyyatın MB, üzrə təkliflərin inkişafı üçün tənzimləyici aidiyyəti 2022‒ həyata Dövrün sonuna 5 pilot layihənin həyata 2. mexanizminin yaradılması İN, RİNN qurumlar 2026 keçirilməsi keçirilməsi Dövrün sonuna İKT-nin əlçatanlığı və İKT-dən istifadə, onlayn dövlət xidmətləri və məlumat mübadiləsi, İKT xidmətlərinin ixracı və hər 100 nəfərə düşən sabit sürətli internet xətti Qeyri-neft/qaz Rəqəmsal iqtisadiyyatın Əlverişli istifadəçilərinə dair beynəlxalq reytinq sektoru üzrə inkişafı üçün əlverişli infra- 2022‒ infrastrukturun göstəricilərində ölkənin mövqeyinin ilbəil iqtisadi fəallıqda 3. strukturun yaradılması RİNN İN 2026 tətbiqi yaxşılaşması rəqəmsal Milli iqtisadiyyatda 4-cü RİNN, 4Sİ texnologi- iqtisadiyyatın sənaye inqilabı (4Sİ) tex- aidiyyəti 2022‒ yalarının tətbi- 4Sİ texnologiyalarının tətbiqinin hər il 5% xüsusi çəkisinin 4. nologiyalarının tətbiqi im- İN qurumlar 2026 qi üzrə təklif- artması artması 30 kanlarının tədqiq lərin həyata olunması keçirilməsi

1.1.9. Fəaliyyət istiqaməti: Dayanıqlı və rəqabətli kənd təsərrüfatının və aqrobiznesin inkişaf etdirilməsi Aqrar istehsalın Aqrar sektorun dayanıqlı Müvafiq və emalın inkişafı üzrə sahəvi dövlət sahədə təklif- iqtisadi proqramının həyata 2022‒ lərin həyata Aqrar sektorda yaradılan əlavə dəyərin hər il göstəricilərdə 1. keçirilməsi KTN İN 2026 keçirilməsi 4% artması payının artması Aqrar təlim, Maarifləndirmə məsləhət və tədbirlərində innovasiya iştirak edən Aqrar sektor üzrə istehsal xidmətinə dair fermerlərin və biznes yönümlü fiziki və Fəaliyyət iqtisadi və rəqəmsal təhsil və təlim Planının hə- Dövrün sonuna həyata keçirilən maliyyə imkanlarının 2022‒ yata maarifləndirmə tədbirlərində iştirakçıların göstəricilərinin 2. genişləndirilməsi KTN TN 2026 keçirilməsi sayının hər il 20% artması yaxşılaşması İdxal və yerli Ərzaq istehsala təminatının əsaslanan yaxşılaşması və ərzaq zənciri məlumatlara üzrə təchizat əlçatanlıq Ölkə üzrə ərzaq təminatı KTN, DGK, 2022‒ xəritəsinin Ərzaq təminatı sahəsində sahibkarlıq səviyyəsinin 3. xəritəsinin hazırlanması İN AQTA 2026 tətbiqi fəaliyyətinin hər il genişlənməsi artması Dövrün sonuna emal və satış zənciri üzrə assosiasiyalarının sayının 20% artması; Effektiv Dövrün sonuna sahəvi assosiasiyalarda Aqrobiznes sahəsində institutlaşma birləşən sahibkarların sayının 2 dəfə artması; Dəyər sahibkarlığın dəyər zənciri üzrə təkliflərin Dövrün sonuna yerli və beynəlxalq zəncirində üzrə inkişafı və effektiv 2022‒ həyata sertifikatlarla təmin olunan sahibkarların aqrobiznesin 4. institutlaşması KTN İN, AQTA 2026 keçirilməsi sayının 40% artması payının artması

1.1.10. Fəaliyyət istiqaməti: Turizm sektorunun davamlı inkişafını təmin etmək üçün strateji, institutsional və maliyyələşmə mexanizmlərinin gücləndirilməsi Müvafiq sahədə dövlət Turizmin qeyri- Turizmin inkişafı üzrə proqramlarının neft/qaz ÜDM- dövlət proqramlarının İN, aidiyyəti 2022‒ hazırlanması Dövrün sonuna turizm üzrə daxilolmaların də xüsusi 1. hazırlanması və icrası DTA qurumlar 2026 və qəbulu 20% artması çəkisinin artması 31 Qeyri-mövsüm Qeyri-mövsüm Daxili və gəlmə turizminin dövründə tu- dövründə qeyri-mövsüm dövründə rizmin təşviqi- turizmin turizm təşviqi əsas olmaqla ölkə Hazırda turizm nə dair təklif- gəlirlərində və beynəlxalq əhəmiyyətli Aidiyyəti 2022‒ mövsümü 4 ay lərin həyata Dövrün sonuna qeyri-mövsüm dövrünün 15% xüsusi çəkisinin 2. tədbirlərin keçirilməsi DTA qurumlar 2026 hesab edilir keçirilməsi azalması artması Ölkənin müxtəlif şəhər və Dövrün sonuna 2 tibb müəssisəsinin “Joint rayonlarında dövlət‒özəl Comission İnternational” akkreditasiyasını tərəfdaşlığı çərçivəsində əldə etməsi əcnəbi vətəndaşlara tibbi Tibbi turizmin turizm çərçivəsində xid- inkişafı ilə Tibbi turizmin mət göstərən tibb müəs- bağlı təkliflərin Dövrün sonuna Azərbaycanın Medical turizm gəlirlərin- sisələrinin sayının artırıl- 2022‒ həyata Tourism İndex (MTİ) üzrə reytinq cədvəlinə də xüsusi 3. ması SN İTSDA, DTA 2026 keçirilməsi daxil olması çəkisinin artması Hədəf turizm Turizm üzrə bazarlarında cəmi xalis Azərbaycanla daxilolmaların bağlı tur paket- Yeni Hədəf turizm ölkələrində hər il 50 milyon pozitiv dinamika- Ölkənin turizm potensialı- lər təqdim edən kommunikasi- auditoriyaya çıxışın əldə edilməsi, habelə sına nail nın genişləndirilməsi üçün turizm şirkətlə- ya və icra pla- hədəf turizm bazarlarında Azərbaycanla bağlı olunması marketinq və kommunika- İN, RİNN, 2022‒ rinin sayı: nının həyata tur paketlər təqdim edən turizm şirkətlərinin 4. siya planının icrası DTA AZAL 2026 200 şirkət keçirilməsi sayının hər il 20% artması Regional sə- viyyədə turizm Turizm sektoru iştirakçıla- əlaqələndirmə rının fəaliyyətinin mütə- mexanizmi ba- madi dialoq formasında rədə təkliflərin əlaqələndirilməsi Aidiyyəti 2022‒ həyata 5. mexanizminin qurulması DTA qurumlar 2026 keçirilməsi Ən azı 2 regional turizm şurasının yaradılması Sərhəddə viza rejimi və ya viza- Viza prosedur- sız rejim tətbiq Turistlərin səyahət şərtlə- larının sadə- edilən ölkələrin rini yaxşılaşdırmaq üçün DTA, ləşdirilməsi ilə 2019-cu illə müqayisədə sərhəddə viza rejimi sayının artması, viza prosedurlarının sadə- VXSİDA, bağlı təkliflərin və ya vizasız rejim tətbiq edilən yeni ölkələr bu sahədə ölkə- ləşdirilməsi tədbirlərinin aidiyyəti 2022‒ həyata üzrə gələn ziyarətçilərin sayının hər il 7,5% nin beynəlxalq 6. görülməsi XİN qurumlar 2026 keçirilməsi artması reytinqlərdə 32 mövqeyinin yaxşılaşması Turizm məqsə- Turizm məqsədilə səfər edənlərin sayında dilə səfər edən- hava nəqliyyatından istifadə edənlərin payının lərin sayında dövrün sonuna 50%-ə çatması; hava nəqliyya- Azərbaycana səfər edən ziyarətçilərin sayında tından istifadə dəmir yolu nəqliyyatından istifadə edənlərin edənlərin payı: payının dövrün sonuna 15%-ə çatması; 40,1% Azərbaycana avtomobil nəqliyyatı ilə səfər DTA, İN, (2019-cu il); edənlərin sayının hər il 35% artması; Turizm üzrə DGK, Dəmir yolu Şimal, cənub, qərb istiqamətləri əsas cəmi xalis Hədəf turizm bazarları ilə VXSİDA, nəqliyyatından Müvafiq sahə olmaqla ən azı üç quru dövlət sərhədindən daxilolmaların nəqliyyat-kommunikasiya AZAL, ADY, istifadə edənlə- üzrə təkliflərin buraxılış məntəqələrinin infrastrukturunun pozitiv dinamı- əlaqələrinin şaxələndiril- aidiyyəti 2022‒ rin payı: 12,9% həyata turizm baxımından müasir tələblərə kasına nail 7. məsi və təkmilləşdirilməsi RİNN qurumlar 2026 (2019-cu il) keçirilməsi uyğunlaşması olunması

1.1.11. Fəaliyyət istiqaməti: Tranzit potensialının reallaşdırılması və ticarət-logistika sahəsinin inkişaf etdirilməsi Tranzit nəqliyyat üzrə Azərbaycanın beynəlxalq gəlirlərin nəqliyyat dəhlizlərində po- artması; tensial roluna əsaslanan İN, DGK, Azərbaycanın tranzit daşımaların inkişa- AİH, ADY, Vahid regional qov- fına hədəflənən Vahid AXDG, Nəqliyyat və şağa (hab) və Nəqliyyat və Logistika AZAL, Logistika Stra- e-ticarət Strategiyasının həyata BBDTL, 2022‒ tegiyasının mərkəzinə 1. keçirilməsi RİNN ABADA 2023 tətbiqi çevrilməsi Müvafiq sahə- də əlavə də- yər yaradan xidmətlərin Bakı Beynəlxalq Dəniz Əlavə dəyər təşkili üzrə Müvafiq sahə Ticarət Limanı ərazisində yaradan tədbirlərin Hər il əlavə dəyər yaradan 1 xidmətin, üzrə yeni əlavə dəyər yaradan 2022‒ 1 xidmət təşkil həyata ümumilikdə dövrün sonuna əlavə dəyər yaradılmış əlavə 2. xidmətlərin təşkil edilməsi BBDTL RİNN, İN 2026 olunub keçirilməsi yaradan 5 xidmətin təşkil edilməsi dəyərin artması 33 Dövlət‒özəl tərəfdaşlığı çərçi- vəsində yaradılmış yük avto- nəqliyyat parklarının tranzit və idxal-ixrac yükdaşımaları Ölkə ərazisində dövlət‒ TIR parkları- həyata keçirən avtonəqliyyat özəl tərəfdaşlığı əsasında nın yaradılma- vasitələrinə göstərilən yük avtonəqliyyat parkla- sına dair təd- xidmətlərdə payının artması; rının (TIR parklarının) 2022‒ birlərin həyata Beynəlxalq rəqabətədavamlı 3. yaradılması RİNN İN, ABADA 2024 keçirilməsi sürücülərin inkişafını təşviqi Nəqliyyat eks- pedisiya fəa- Tranzit daşıma və liyyətini reqla- logistika işinin mentləşdirən təkmilləşdirilməsi üçün normativ hü- müasir tələblərə cavab quqi bazanın Tranzit daşıma və logistika verən normativ hüquqi 2022‒ təkmilləşdiril- əməliyyatlarının həcminin 4. bazanın yaradılması RİNN İN 2024 məsi artması Həyata keçi- rilən tranzit yükdaşıma müddətləri- nin azaldıl- ması, yükda- Beynəlxalq daşımaların şımalar üzrə iştirakçılarının vahid rəqəmsal daşıma qay- platformada birləşdirilməsini dalarının, Tranzit daşıma və təmin edən sistemin şərtlərinin və logistika işinin e-CMR yaradılması; prosedurları- təkmilləşdirilməsi üçün qoşulma və Yüklərin bütün hərəkət nın şəffaflaş- rəqəmsal texologiyadan İN, DGK, Protokolun marşrutu boyunca izlənməsi ması, asan- istifadənin genişləndi- BBDTL, 2022‒ bəndlərinin (tracking) xidmətinin təmin laşması və 5. rilməsi RİNN ADY, AXDG 2025 icra edilməsi olunması sadələşməsi

1.1.12. Fəaliyyət istiqaməti: İqtisadi zonaların potensialının reallaşdırılması və yeni sənaye zonalarının yaradılması Ələt Azad İqtisadi Ələt Azad İqtisadi Zonasının Zonasının fəaliyyətə 2022‒ infrastrukturla Ələt Azad İqtisadi Zonasının fəaliyyətə 1. başlaması Ələt AİZ İN 2025 tam təminatı başlaması 34 Qeyri-neft/qaz Ölkədə özəl sənaye mə- Özəl sənaye sənaye dövriy- həllələrinin yaradılması məhəllələrinin yəsində özəl sə- mexanizminin hazırlan- inkişafına dair naye məhəllə- ması və onların reyestrinin 2023‒ mexanizmlərin 1 özəl sənaye məhəlləsinin fəaliyyətə sinin xüsusi 2. aparılması İN MN, ƏN 2026 tətbiqi başlaması çəkisinin artması Dövrün sonuna sənaye zonalarında istehsal olunan məhsulların qeyri-neft/qaz sənayesi üzrə istehsal həcmində xüsusi çəkisinin 15%-ə çatması Dövrün sonuna sənaye zonaları üzrə ixrac olunan məhsulların ölkə üzrə qeyri-neft/qaz İxrac potensi- sənaye məhsullarının ixracında xüsusi Sənaye Sənaye zonalarında allı məhsulla- çəkisinin 25%-ə çatması zonalarında (sənaye parkları və rın istehsalının Hər il sənaye zonalarında idxalı əvəzləyəcək idxalı əvəzləyə- məhəllələri) idxalı əvəzlə- təşviqnə dair və ixrac potensiallı məhsulların istehsalını cək və ixrac yəcək və ixrac potensiallı təkliflərin həyata keçirən azı 1 müəssisənin rezident potensiallı məh- məhsulların istehsalının 2022‒ həyata kimi qeydiyyata alınması və ya istehsal sulların həc- 3. təşviq edilməsi İN MN, DGK 2026 keçriilməsi fəaliyyətinə başlaması minin artması

1.1.13. Fəaliyyət istiqaməti: Tarif siyasətinin sadələşdirilməsi Tarif (qiymət) Şurası tərəfindən sosial əhəmiy- yət kəsb edən mal və xid- Müvafiq mal və Mərhələli olaraq mətlərin tariflərinin xidmətlərin qiymətlərin tənzimlənməsi, digər mal siyahısının (tariflərin) dövlət və xidmətlərin siyahısına Aidiyyəti 2022‒ hazırlanması Dövrün sonuna tarifləri tənzimlənən mal və tənzimlənmə- 1. yenidən baxılması TŞ qurumlar 2026 və tətbiqi xidmətlərin sayının 15-dək azalması sinin azalması Qiymətlərinin (tariflərinin) dövlət tərəfindən tənzim- lənməsi zəruri olan hüquqi Tarifləri hərəkət və xidmətlər üzrə tənzimlənən tariflərin, hüquqi nəticələ- mal və Müvafiq rindən asılı olaraq, dövlət MN, xidmətlərin təkliflərin Dövrün sonuna hüquqi hərəkət və xidmətlər üzrə xərcə rusumu və ya xidmət aidiyyəti 2022‒ sayı: 25 mal və həyata əsaslanmayan tariflərin dövlət rüsumu və ya xidmət haqları ilə 2. haqları ilə əvəzlənməsi İN qurumlar 2026 xidmət keçirilməsi əvəzlənməsi

1.1.14. Fəaliyyət istiqaməti: Mədəniyyət və Yaradıcı Sənayelərin (MYS) dinamik inkişafının təmin edilməsi və bu sahədə ixrac potensialının gücləndirilməsi 35 MYS-nin inkişafı üçün müasir hüquqi və tənzimləyici infrastruktu- İN, DSK, Təkmil hüquqi run yaradılması, o cüm- ƏƏSMN, və tənzimləyici lədən normativ hüquqi, ƏMA, TN, infrastrukturun statistika bazası, əqli mül- RİNN, yaradılmasına kiyyət, eləcə də idarəetmə DŞAK, dair təkliflərin üzrə mexanizmlərin DTA, 2022‒ həyata 1. formalaşdırılması MdN VXSİDA 2026 keçirilməsi MYS-lərin ÜDM-də payının hər il 10% artması MYS-nin sənaye kimi for- malaşmasının və bazar iş- tirakçılarının fəaliyyətinin İN, MN, Müvafiq MYS-nin qeyri- dəstəklənməsi, o cümlə- VXSİDA, sahədə neft/qaz dən istehsalat bazasının DTA, təkliflərin sənayesi üzrə təkmilləşdirilməsi və sahə- müvafiq YİH 2022‒ həyata MYS ilə məşğul olan müəssisələrin sayının göstəricilərdə 2. vi klasterləşmənin təşviqi MdN orqanları 2026 keçirilməsi hər il 5% artması payının artması MYS üzrə xaricdə təqaüd proqramı çərçivəsində 60 nəfər tələbənin təhsil alması; MYS sahələri 1000 nəfər sahəvi mütəxəssi- üzrə təhsil, təlim sin sertifikatlaşdırılması; və təqaüd Tədris mərkəzinin proqramlarında Müasir və rəqabətli MYS Xaricdə təhsil yaradılması və hər il ən azı iştirak edən sahələrinin tələblərinə uy- MYS sahələri üçün xüsusi 100 gəncin təhsilə cəlbi; subyektlərin ğun sertifikat proqramları- üzrə sertifikatlı təqaüd Tədris olunan sahəvi iqtisadi və nın və xaricdə təhsil üçün İN, TN, təhsil və təlim proqramının ixtisasların sayının 10% maliyyə xüsusi təqaüd proqramı- RİNN, 2022‒ proqramlarının həyata artması və məzmununun göstəricilərinin 3. nın yaradılması MdN ƏƏSMN 2026 tətbiqi keçirilməsi daha da yaxşılaşması yaxşılaşması Əlçatanlığı təmin olunacaq yerli və beynəlxalq ixrac və satış (o cümlədən rəqəmsal) platformalarının sayının hər il Təşviq mexa- 10% artması nizmlərinin Regional və qlobal əməkdaşlıq MYS-nin MYS üzrə ixrac imkanları- yaradılmasına platformalarında iştirakçıların sayının hər il qeyri-neft/qaz nın genişlənməsinə yönə- dair təkliflərin 10% artması üzrə iqtisadi lən təşviq mexanizm- 2022‒ həyata MYS ilə əlaqəli məhsul və xidmətlərin göstəricilərdə 4. lərinin yaradılması MdN İN, XİN 2026 keçirilməsi ixracının hər il 10% artması payının artması 36

1.1.15. Fəaliyyət istiqaməti: Əhalinin yaşayış standartlarının yaxşılaşdırılması üçün mənzil-tikinti işinin inkişaf etdirilməsi Yaşayış sahələrinin tikin- tisinin maya dəyərinin azaldılması, yaşayış sa- hələrinin tikintisi ilə məşğul olan subyektlərin maliyyə resurslarına çıxış Müvafiq Keyfiyyətli və imkanlarının genişləndiril- sahədə müasir mənzillə məsi, cəlb edilmiş resurs- İN, MN, MB, təkliflərin Yaşayış sahələrinin tikintisi ilə məşğul olan təmin olunan ların maya dəyərinin azal- aidiyyəti 2022‒ həyata subyektlərin maliyyə resurslarına şəxslərin sayının 1. dılması İKZF qurumlar 2026 keçriilməsi əlçatanlığının hər il artması artması Yaşayış sahələrinin Tikintinin müxtəlif mərhə- dövriyyəyə lələrində yaşayış sahələ- cəlb edilməsi rinin dövriyyəyə cəlb edil- MB, üçün zəruri məsi mexanizmlərinin aidiyyatı 2022‒ infrastrukturun 2. təkmilləşdirilməsi İKZF qurumlar 2026 formalaşması Tikinti sektorunun likvidliyinin artması Uzunmüddətli ipoteka istiqraz- Uzunmüddətli yaşayış ları bazarının maliyyəsi bazarının likvid- həcminin və liyinin artırılması və resurs investorlar mənbələrinin 2022‒ Yaşayış Uzunmüddətli yaşayış maliyyəsi bazarında dairəsinin 3. diversifikasiyası İKZF İN, MN, MB 2026 maliyyəsinin iştirakçıların sayının artması artması inkişafı Yaşayış sahəsində maliyyəsi ilə Yaşayış maliyyəsinin in- təkliflərinin bağlı biznes pro- frastrukturunun 2022‒ həyata Elektron ipoteka kağızlarının tətbiq olunması seslərinin 4. təkmilləşdirilməsi İKZF İN, MB 2026 keçirilməsi və məlumat mübadiləsinin elektronlaşması müasirləşməsi Tikinti məqsədli xammal Yerli tikinti səna- ehtiyatlarından istifadə Tikinti mate- yesinin iqtisadi qaydalarının Aidiyyəti 2022‒ rialları istehsa- Tikinti materialları istehsalında xammal göstəricilərinin 5. sadələşdirilməsi İN qurumlar 2026 lının təşviqi ilə xərclərinin hər il davamlı azalması yaxşılaşması Tikinti materialları istehsa- bağlı təklifin Tikinti materiallarının istehsalı üzrə lının təşviqi mexanizmlə- MN, DGK, 2022‒ həyata göstəricilərin, o cümlədən rəqabətqabiliyyətli Yerli tikinti mate- 6. rinin yaradılması İN İKZF 2026 keçirilməsi məhsul istehsalının artması rialları istehsalı- 37 Təlim nın həcminin və Mərkəzində Azərbaycan Standartlaşdırma İnstitutunun sayının artması sertifikatlaşdı- “AZS dövlət standartlarının kataloqu” Tikinti materiallarının yerli rılmış proq- əsasında müvafiq sahədə sertifikasiya istehsalı üzrə bacarıqların 2022‒ ramların həya- proqramlarının yaradılması və aidiyyəti üzrə 7. inkişaf etdirilməsi İN 2026 ta keçirilməsi təlimlərin keçirilməsi

1.1.16. Fəaliyyət istiqaməti: Su ehtiyatlarının idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi yolu ilə iqtisadi fəallığın dəstəklənməsi FHN, KTN, Ölkədə su ehti- “AzMelSu- yatlarının qiy- Ölkədə su ehtiyatlarının Təs” ASC, mətləndirilməsi idarə edilməsinin qiymət- “Azərsu” və məlumatların Su ləndirilməsi, elektronlaşdı- ASC, “Elektron su ehtiyatlarının rılması, uçot sisteminin “Azərenerji” təsərrüfatı” infor- səmərəli təkmilləşdirilməsi və ASC, masiya sistemi- idarə edilmə- maarifləndirmə işi AMEA, 2022‒ nə inteqrasiya sinə nail 1. aparılması ETSN VXSİDA 2024 edilməsi olunması “AzMelSuTə Əhalinin içməli Alternativ su mənbələrin- s” ASC, Ölkə ərazisində mövcud su ilə təminat dən istifadə praktikasının “Azərsu” ETSN, 2023‒ şirin su mənbələrinə səviyyəsinin 2. genişləndirilməsi ASC AMEA, YİH 2026 qənaət edilməsi yaxşılaşması Su itkilərinin qar- “Azərsu” şısının alınması, ASC, KTN, ölkədə əlavə su Su itkilərinin azaldılması “AzMelSu FHN, ehtiyatı və su ehtiyatlarının Təs” ASC, “Azərsu” 2022‒ Su Suvarma kanallarının yenidən qurulması və fondunun 3. artırılması ETSN ASC 2026 ehtiyatlarının yeni su anbarlarının yaradılması yaradılması 32 şəhər və ra- səmərəli idarə İçməli su mənbələrinin yon mərkəzləri- edilməsi və su Xəzər dənizi və genişləndirilməsi, tullantı nin kanalizasi- itkilərinin digər su sutəmizləyici qurğular ya sisteminin azaldılması hövzələrinin kompleksi və magistral inşası üzrə təkliflərin Əhalinin mərkəzləşdirilmiş kanalizasiya çirklənməsinin kanalizasiya kollektorları- “Azərsu” 2022‒ yekunlaşdırıl- həyata sistemi ilə təmini və tullantı sularının qarşısının 4. nın tikintisi ASC 2026 mışdır keçirilməsi təmizlənərək kənarlaşdırılması alınması

1.1.17. Fəaliyyət istiqaməti: Yol-nəqliyyat infrastrukturunun yenidən qurulması Daxili və transsərhəd yol- Müvafiq Ələt‒Astara‒İran İslam Respublikası ilə dövlət Müvafiq nəqliyyat infrastrukturu- 2022‒ yol-nəqliyyat sərhədi avtomobil yolunun və Astara çayı marşrutlar üzrə 1. nun tikintisinin həyata AAYDA 2026 infrastrukturu- üzərində körpünün tikintisi; yük və sərnişin 38 keçirilməsi və zəruri nun tikintisinə Muğanlı‒İsmayıllı‒Qəbələ avtomobil yolunun daşımaların sistemlə təmini dair tədbirlərin və Ağsuçay üzərində körpünün tikintisi; həcminin icra edilməsi Bakı‒Quba‒Rusiya Federasiyası ilə dövlət artması sərhədi yeni avtomobil yolunun tikintisi Dəmir yolu xəttinin infrastruktur təminatının 2022‒ Bakı‒Böyük Kəsik dəmir yolu xəttinin 2. gücləndirilməsi ADY 2026 infrastruktur təminatı

1.1.18. Fəaliyyət istiqaməti: Yeni özəlləşdirmə strategiyasının həyata keçirilməsi Dövlət əmlakının özəlləş- dirilməsinə və idarəetmə- Müvafiq Müvafiq yə verilməsinə dair yeni qanun Qanun Qanun layihəsinin 2022‒ layihəsinin layihəsinin 1. hazırlanması İN ƏN, MN 2023 hazırlanması qəbulu Özəlləşdirmə- yə açılacaq sahələrin Yeni sahələrin özəlləşdir- siyahısının məyə hazırlanmasına dair Aidiyyəti 2022‒ hazırlanması Yeni sahələrin (150-dən az olmayan sayda 2. təkliflər verilməsi İN qurumlar 2025 və tətbiqi müəssisə və obyektin) özəlləşməyə açılması Özəlləşdirilməsi müəyyən müddət məqsədəuyğun Qəbul edlmiş Müvafiq dövlət hesab olunmayan yeni yanaş- müəssisələrinin təsərrüfat subyektlərinin malara uyğun kommersiya- kommersiyalaşdırılması, dövlət‒özəl Müvafiq sahələrdə dövlət əmlakının laşması və idarəetməyə verilməsi və tərəfdaşlığı (müəssisələrin, payların, səhmlərin) səmərəlilik ya onlardan birgə istifadə Aidiyyəti 2022‒ mexanizminin idarəetməyə verilməsi və ya göstəricilərinin 3. mexanizminin yaradılması İN qurumlar 2026 tətbiqi kommersiyalaşması yaxşılaşması

1.1.19. Fəaliyyət istiqaməti: İqtisadiyyatda rəqabət mühitinin yaxşılaşdırılması və sahibkarlıq subyektləri üzrə mübahisələrin alternativ həlli yollarının genişləndirilməsi Təkmilləşdiril- miş tənzimlə- mə və qanun- vericilik baza- Sahibkarlıq fəaliyyətinin sına dair təklif- Sahibkarlıq fəa- inkişafı üçün tənzimləmə lərin hazırlan- liyyəti üçün və normativ hüquqi baza- Aidiyyəti 2022‒ ması və Sahibkarlıq fəaliyyətinin çevik tənzimlənməsi əlverişli mühitin 1. nın təkmilləşdirilməsi İN qurumlar 2026 qəbulu mexanizminin güclənməsi yaranması 39 Məhkəmə işlərinin, xüsusilə kommersiya Kommersiya mübahisələrinin həllində mübahisələri- müasir informasiya texno- nin həllində logiyalarının tətbiqinin müasir infor- Sahibkarlıq genişləndirilməsi, o cüm- masiya texno- fəaliyyətində lədən məhkəmə icraatının logiyalarının yaranan videokonfrans əlaqə siste- tətbiqinə dair münaqişələrin mindən istifadə etməklə təkliflərin Sahibkarlıq subyektlərinin tərəf olduğu həllində aparılması sahəsində əla- 2022‒ həyata mübahisələrin baxılmasında operativliyin, çevikliyin 2. və tədbirlər görülməsi ƏN İN, MN 2026 keçriilməsi şəffaflığın və səmərəliliyin artması artması Mübahisələrin alternativ həlli vasitələrinin genişlən- dirilməsi üçün qabaqcıl Mübahisələrin “Arbitraj beynəlxalq təcrübə əsa- məhkəmədən- haqqında” “Arbitraj sında “Arbitraj haqqında” kənar həlli üzrə Azərbaycan haqqında” Azərbaycan Respublikası mediasiya Respublikası Azərbaycan Qanununun layihəsinin mexanizmi Qanununun Respublikası hazırlanması və qəbul 2022‒ yaradılaraq layihəsinin Qanununun 3. edilməsi ƏN 2023 tətbiq olunur qəbulu tətbiqi

1.1.20. Fəaliyyət istiqaməti: Biznes üçün investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması və monitorinqinin infrastruktur, texnoloji və hüquqi çərçivələrinin yaradılması “İnvestisiya fəaliyyəti haqqında” İnvestisiya mühitini Azərbaycan tənzimləyən normativ Respublikası hüquqi bazanın Aidiyyəti Qanununun 1. təkmilləşdirilməsi İN qurumlar 2022 qəbulu İnvestinazerba Dövrün sonuna investinazerbaijan.gov.az Qeyri-neft/qaz ijan.gov.az portalı vasitəsilə Azərbaycan ərazisində investisiyalarının İnvestisiyaların təşviqi platformasının investorlara təqdim olunan layihələrdən ən azı və BXİ cəlbinin üçün yeni rəqəmsal 2022‒ hazırlanması 10 investisiya layihəsinin icrasına həcminin 2. platformaların yaradılması İN 2026 və tətbiqi başlanılması artması Mediasiya işinin təbliği və Mediasiya Sahibkarlıq fəa- KOB subyektləri fəaliyyətinin liyyətində yara- arasındakı mübahisələrdə genişləndiril- Mediasiya hesabına həll olunan sahibkarlıq nan münaqişələ- mediasiya fəaliyyətinin Mediasiya 2022‒ məsinə dair fəaliyyəti ilə bağlı mübahisələrin sayının hər il rin çevik həllinə 3. tətbiqi ƏN Şurası, İN 2026 təkliflərin 10% artması imkan verən 40 həyata mediasiya keçirilməsi sisteminin genişlənməsi “Rəqabətin inkişafı və inhisarçılıq fəaliyyətinin qarşısının alınmasına dair 2022‒2025-ci illərdə Milli Müvafiq Milli Müvafiq Milli Fəaliyyət Proqramı”nın ƏN, Fəaliyyət Fəaliyyət hazırlanması və adiyyəti aidiyyəti 2022‒ Proqramının Proqramının 4. üzrə təqdim olunması İN qurumlar 2023 hazırlanması qəbulu Beynəlxalq təcrübəni və müasir yanaşmaları əks ƏN, Rəqabət Rəqabət etdirən Rəqabət Məcəllə- aidiyyəti 2022‒ Məcəlləsinin Məcəlləsinin 5. sinin qəbul olunması İN qurumlar 2023 hazırlanması qəbulu Dövrün sonuna Müvafiq porta- portal vasitəsilə lın əhatə dai- həyata keçirilən rəsinin geniş- satınalmaların Dövlət satınalmalarının ləndirilməsinə ümumi dövlət vahid internet portalının dair təkliflərin satınalmalarında (portal) əhatə dairəsinin MN, 2022‒ həyata xüsusi çəkisinin 6. genişləndirilməsi İN VXSİDA 2023 keçriilməsi 50%-ə çatması Qeyri-neft/qaz özəl investisiya- ların həcminin Kapital və əmlakın amnis- Müvafiq artması; tiyası üzrə mexanizmlərin sahədə Mövcud əmlak hazırlanması və müvafiq mexanizmlərin fondunun leqal normativ hüquqi aktların 2022‒ hazırlanması Müvafiq sahədə normativ hüquqi aktların əsasda tam 7. təkmilləşdirilməsi İN MN 2026 və qəbulu qəbulu qeydiyyatı 41 Sahibkarlıq fəaliyyətinə Platforma vasi- icazələrin alınması üçün təsilə icazə müvafiq elektron VXSİDA, Elektron almış sahibkar- platformanın işləkliyinin aidiyyəti 2022‒ Platformanın Hər il 5 əlavə icazənin elektron platforma ların sayının 8. təmin olunması İN qurumlar 2026 tətbiqi vasitəsilə verilməsinə nail olunması artması Biznes mühitinin yaxşılaş- Sahibkarlıq dırılması məqsədilə döv- assosiasiyası- lət, sahibkar və ictimai təş- nın yaradılma- Biznes mühitinə kilatlar arasında əmək- sına dair təklif- dair daşlıq mexanizmlərinin Aidiyyəti 2022‒ lərin həyata Hər il 3 yeni sahibkarlıq assosiasiyasının sahibkarların 9. gücləndirilməsi İN qurumlar 2026 keçirilməsi yaradılması məlumatlılıq Bizneslərin səviyyəsinin Bizneslərin mövcud vəziy- mövcud vəziy- yüksəlməsi və yətinin müntəzəm monito- yətinin bu sahədə rinqinin təmin edilməsi monitorinqi beynəlxalq məqsədilə sahibkarlar sisteminin reytinq arasında mütəmadi olaraq 2022‒ yaradılması və göstəricilərinin 10. sorğuların təşkil edilməsi İN 2026 tətbiqi Hər il 10 sorğunun keçirilməsi yaxşılaşması

1.1.21. Fəaliyyət istiqaməti: Ölkədə məhsul və xidmət istehsalının müasir keyfiyyət standartlarına uyğunluğunun təmin edilməsi Müvafiq labo- Azərbaycan Metrologiya ratoriyaların Ölçmələrin İnstitutunda yeni labo- yaradılmasına beynəlxalq ratoriya şəbəkəsinin Aidiyyəti 2022‒ dair təkliflərin Dövrün sonuna yeni yaradılan təcrübəyə 1. qurulması İN qurumlar 2026 hazırlanması laboratoriyaların sayının 20-yə çatdırılması uyğunlaşması Beynəlxalq standartın tə- Azərbaycan Akkreditasiya ləblərinə uy- Ölkənin İLAC Mərkəzinin İLAC ğunlaşmaya beynəlxalq beynəlxalq təşkilatına tam dair təkliflərin təşkilatına həqiqi üzv kimi qəbul Aidiyyəti 2022‒ həyata tam üzv 2. olunması İN qurumlar 2023 keçirilməsi seçilməsi Keyfiyyətə Keyfiyyətə nəzarət sahə- nəzarət üzrə sində göstərilən xidmətlə- rəqəmsal rin rəqəmsallaşdırılması VXSİDA, infrastrukturun və vahid elektron portalın aidiyyəti fəaliyyət 3. yaradılması İN qurumlar 2022 göstərməsi 42

1.1.22. Fəaliyyət istiqaməti: Sahibkarların rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsi Ölkədə müqayisəli Müqayisəli üs- üstünlüyə malik sahələr tünlüyə malik üzrə istehsalı olmayan istehsal zənci- Müvafiq məhsulların istehsalının rinin qurulma- məhsullar üzrə təşkili, idxalı əvəz edən sına dair təkli- idxalın həcminin məhsul istehsalı zəncirinin KTN, RİNN, 2022‒ fin həyata Hər il müqayisəli üstünlüyə malik olan 5-dən əhəmiyyətli 1. qurulması İN MN 2026 keçirilməsi çox məhsulun müəyyən edilməsi azalması “Yaşıl artım” və sosial Müvafiq sahibkarlığın inkişaf sahədə təklifin etdirilməsi üçün 2022‒ həyata Hər il 2 təşviq tədbirinin və 1 layihənin həyata 2. mexanizmlərin tətbiqi İN EN, ETSN 2026 keçirilməsi keçirilməsi Daxili istehsal- da istifadə olu- Daxili istehsalda istifadə nan və yerli is- olunan və yerli istehsalı tehsalı möv- mövcud və ya səmərəli cud və ya sə- olmayan xammal və aralıq mərəli olma- Müvafiq vergi- malların idxalına tətbiq yan xammal gömrük olunan vergilərin və və aralıq mal- güzəştlərinin gömrük rüsumlarının MN, DGK, 2022‒ ların siyahı- optimallaşma- 3. optimallaşdırılması İN KTN 2023 sının qəbulu sı Daimi fəaliyyət göstərən Müvafiq sax- müvəqqəti saxlanc və lanc və göm- Müvafiq gömrük anbarları rük anbarları anbarlardan sisteminin inkişaf 2022‒ sisteminin istifadənin 4. etdirilməsi İN DGK, RİNN 2023 yaradılması artması İxracyönümlü yerli isteh- Müvafiq göm- salı artıra biləcək güzəştli rük prosedur- gömrük prosedurlarından, larının sayının Gömrük xüsusilə daxildə emal xü- optimallaşma- prosedurları- susi gömrük proseduru- sına dair təklif- na çəkilən nun istifadə şərtlərinin 2022‒ lərin həyata xərclərin 5. sadələşdirilməsi İN DGK, MN 2023 keçirilməsi azalması MƏQSƏD 1.2: DAXİLİ VƏ XARİCİ TƏSİRLƏRƏ DAYANIQLIQ

1.2.1. Fəaliyyət istiqaməti: Makroiqtisadi sabitliyin təmin edilməsi 43 Hökumətlə İnflyasiya hədəf- İnflyasiya hədəflənməsi razılaşdırılmış lənməsi rejiminə rejiminə mərhələli keçidin İN, MN, təkliflərin mərhələli keçidin baza şərtlərinin ARDNF, 2022‒ formalaşdiril- baza şərtlərinin 1. formalaşdırılması MB ƏƏSMN 2026 ması Hökumətlə razılaşdırılmış təkliflərin icrası yaradılması Bank sektoru Bank sektoru üzrə üzrə “uyğundur” “uyğundur” reytinqi alan reytinqi alan Təkmil prinsiplərin prinsiplərin tənzimləmə Bank sektoru üzrə “uyğundur” reytinqi alan (Basel) payının (Basel) payı: çərçivəsinin prinsiplərin (Basel) payının hər il müsbət 80%-i 62% tətbiqi dinamikasına nail olunması üstələməsi “Solvency II” standartları əsasında tən- zimləmə çərçi- vəsinin forma- Sığorta laşması və sektorunda risk əsas element- əsaslı nəzarət lərinin tətbiqi- və tənzimləmə nin yekunlaş- çərçivəsinin ması güclənməsi İnvestisiya şirkətlərinin Maliyyə sektorunun bütün fəaliyyəti üzrə İnvestisiya seqmentlərinin (bank, risk əsaslı pru- şirkətlərinin sığorta bazarları və kapital densial fəaliyyəti üzrə bazarı) maliyyə sabitliyinin tənzimləmə risk əsaslı tənzimlənməsi çərçivə- çərçivəsinin prudensial sinin beynəlxalq stan- 2022‒ formalaşdırıl- Maliyyə sabitliyinin tənzimlənməsi çərçivəsinin tənzimləməyə 2. dartlara uyğunlaşdırılması MB ABA 2026 ması yaxşılaşması tam keçid İqtisadi sub- Milli ödəniş sisteminin yektlər təhlükəsiz, fasiləsiz və tərəfindən Beynəlxalq davamlı fəaliyyətinin (kommersiya standartala MÖS-ün təmin edilməsi və bankları və cavab verən İqtisadi subyektlər tərəfindən MÖS üzrə beynəlxalq beynəlxalq standartlara 2022‒ digər MÖS-ün aparılan əməliyyatların həcminin hər il 5% standartlara 3. uyğunlaşdırılması MB ABA 2026 iştirakçılar) formalaşması artması uyğunlaşması 44 MÖS üzrə aparılan əməliyyatların həcmi: 185 mlrd manat

1.2.2. Fəaliyyət istiqaməti: Maliyyəyə çıxışın artırılması Aktivlərin həcmi: 38,2 mlrd manat Aktivlərin həcminin hər il 8% artması Kredit portfelinin Bank sektoru üzrə təklifi həcmi: genişləndirən tədbirlərin 2022‒ 16,7 mlrd Bank sektoru 1. həyata keçirilməsi MB İKZF, ABA 2026 manat üzrə təklif və Kredit portfelinin həcminin hər il 10% artması Biznes tələbin təşvi- Bank sektoru üzrə tələbin kreditlərinin qinə dair tək- təşviqi tədbirlərinin həyata 2022‒ həcmi: 9,7 mlrd liflərin həyata Kredit portfelinin 2. keçirilməsi MB İKZF, ABA 2026 manat keçirilməsi Biznes kreditlərinin həcminin hər il 6% artması ÜDM-ə Mikro, kiçik, nisbətinin orta biznesə artması; Maliyyə inklüzivliyinin verilmiş Müvafiq Özəl sektorun genişləndirilməsi üzrə kreditlərin sahədə dövlət maliyyəyə dövlət proqramının həyata 2022‒ həcmi: 4,4 mlrd proqramının Mikro, kiçik, orta biznesə verilmiş kreditlərin əlçatanlığının 3. keçirilməsi MB İKZF, ABA 2026 manat qəbulu həcminin hər il 15% artması genişlənməsi Müvafiq Dövrün sonuna qaydaların sahibkarların hazırlanması, maliyyə Sahibkarların maliyyə təkliflərin resurslarının resurslarına çıxış İN, MN, MB, tətbiqi ilə bağlı Sahibkarların maliyyə resurslarına çıxış cəlbi imkanlarını dəstəkləyən aidiyyəti 2002‒ zəruri işlər imkanlarını dəstəkləyən alətlərin çeşidinin kanallarının 4. alətlərin genişləndirilməsi İKZF qurumlar 2026 görülməsi artması şaxələnməsi Sığorta Sistemli institusional isla- bazarının hatlar, bazar infrastruktu- genişləndirilm Sığorta runun müasirləşdirilməsi, Sığorta əsinə dair bazarının inkişaf rəqəmsal transformasiya bazarının təkliflərin etməsi və və intensiv maarifləndirmə ƏN, İN, 2022‒ həcmi: 844 mln həyata dayanıqlığının 5. tədbirləri vasitəsilə sığorta MB ASF, İKZF 2026 manat keçirilməsi Sığorta bazarının həcminin hər il 10% artması artması 45 bazarının genişləndirilmə- si Azərbayca- İnvestorların nın üzv oldu- sığortalan- ğu 2 beynəl- Kapital Sekyuritizasi- ması mexa- xalq maliyyə Dövrün sonuna bazarında ya fəaliyyəti nizmi üzrə təşkilatının 2 investisiya əlverişli vergi üzrə hüquqi hüquqi çərçi- manatda fondunun mühitinin çərçivənin vənin istiqraz fəaliyyət yaranması yaranması yaranması emissiyası göstərməsi 1 xarici depozitarla yerli bazar Korporativ qiymətli kağız- Törəmə arasında lar bazarının dərinliyinin maliyyə Korporativ əlaqənin artırılması üzrə normativ İstanbul alətləri üzrə istiqrazlara qurulması; hüquqi bazanın təkmil- Birjası ilə Bakı hüquqi zəmanətin Mərkəzi Fond birjasında ləşdirilməsi, institusional Fond Birjası bazanın verilməsi Bankın listinqə əlavə inkişafı və infrastruktur İN, MN, arasında dual beynəlxalq mexanizmi- IOSCO-ya 5 səhmin və imkanlarının ƏSF, İKZF, 2022‒ listinq modeli- standartlara nin tətbiq imtiyazlı 15 korporativ 6. genişləndirilməsi MB ARDNF 2026 nin tətbiqi uyğunlaşması edilməsi üzvlüyü istiqrazın çıxışı Ödəniş kartları Ödəniş kartları ilə aparılan ilə aparılan Nağdsız ödənişlərin əhatə əməliyyatlarda əməliyyatlarda Nağdsız dairəsinin geniş- nağdsız nağdsız Ödəniş kartları ilə aparılan əməliyyatlarda ödənişlərin ləndirilməsinə dair təd- Aidiyyəti 2022‒ əməliyyatların əməliyyatların nağdsız əməliyyatların xüsusi çəkisinin hər il həcminin 7. birlərin həyata keçirilməsi MB qurumlar 2026 payı: 31,8% payı: 35% 5% bəndi artması artması

1.2.3. Fəaliyyət istiqaməti: Fiskal tənzimləmənin təkmilləşdirilməsi OMXÇ-nin Ortamüddətli Xərclər təkmilləşmə- Çərçivəsinin (OMXÇ) sinə dair təklif- OMXÇ-nin sahəvi tətbiqinin Aidiyyəti 2022‒ lərin həyata OMXÇ-ə cəlb olunmuş pilot sektorlar üzrə əhatəsinin 1. genişləndirilməsi MN qurumlar 2026 keçirilməsi indikatorların təkmilləşdirilməsi genişlənməsi Dövlət büdcəsi gəlirlərinin Aşağı proqnozlaşdırılması qay- Proqnoz mo- Dövlət büdcəsinin qeyri-neft/qaz gəlirləri üzrə kənarlaşamaya dasının təkmilləşdirilməsi 2022‒ delinin forma- faktiki və proqnoz göstəriciləri arasında fərqin imkan verən 2. və dövlət büdcəsinə daxil- MN İN 2026 laşdırılması 5%-ə azalması proqnoz 46 olmaların təhlili modelinin (ÜDM-nin faktiki və proqnoz göstəriciləri modelinin tətbiq hazırlanması arasında fərq nəzərə alınmaqla) edilməsi İcmal büdcənin qeyri-neft baza kəsirinin qeyri-neft/qaz İcmal büdcənin ÜDM-ə nisbət qeyri-neft baza göstəricisinin kəsirinin ortamüddətli Təkmilləşdirilmiş büdcə qeyri-neft/qaz Təkmilləşdiril- dövrün sonuna qaydasına əsaslanan ÜDM-ə nisbəti: miş büdcə İcmal büdcənin qeyri-neft baza kəsirinin hədəflənən makrofiskal çərçivənin 2022‒ 23,5% qaydasının qeyri-neft/qaz ÜDM-ə nisbətinin hər il yuxarı həddi: 3. tətbiqi MN 2026 (2021-ci il) tətbiqi azalması 17,5% Dövlət orqanları (qurum- ları) tərəfindən dövlət büd- cəsinə və ya həmin orqan- ların (qurumların) büdcə- Vahid elektron lərinə hesablanan və daxil sistemin yara- olan vergi və rüsum olma- dılması və yan ödənişlər üzrə vahid aidiyyəti or- elektron sistemin yaradıl- qanların Vergi və rüsum ması və aidiyyəti dövlət (qurumların) olmayan orqanının (qurumunun) in- informasiya ödənişlərin formasiya bazalarına in- bazalarına Dövrün sonuna müvafiq vergi və rüsum elektron teqrasiyasının təmin 2022‒ inteqrasiya- olmayan ödənişlərin 100% vahid elektron platformaya 4. edilməsi MN 2026 sının təmini sistem vasitəsilə ödənilməsi keçməsi Dövlət borcunun ÜDM-ə nisbət Dövlət göstəricisinin borcunun ortamüddətli ÜDM-ə nisbəti: Müvafiq borc- dövrün sonuna Büdcə qaydasına uyğun 18,2% lanma strate- hədəflənən yu- borclanma strategiyasının 2022‒ (31 dekabr giyasının tət- xarı həddi: 20% 5. təsdiqi və tətbiqi MN 2026 2021-ci il) biqi Dövlət borcunun strukturunun optimallaşması MİLLİ PRİORİTET 2. DİNAMİK, İNKLÜZİV VƏ SOSİAL ƏDALƏTƏ ƏSASLANAN CƏMİYYƏT MƏQSƏD 2.1: İNKİŞAFDAN HƏR BİR VƏTƏNDAŞIN BƏHRƏLƏNMƏSİ

2.1.1. Fəaliyyət istiqaməti: Əməkhaqqı sisteminin təkmilləşdirilməsi 47 Məhsuldar əməyin təşviqi- Əməkhaqqı nə yönəlmiş əməkhaqqı sisteminin sisteminin inkişafı üzrə inkişafı üzrə mexanizmlərin 2022‒ mexanizmlərin Əməkhaqqının artımı ilə əmək məhsuldarlığının artımı arasında Layiqli əməyin 1. formalaşması və tətbiqi ƏƏSMN MN, İN 2026 yaradılması uyğunluğun qorunması təmin olunması Qadınların yüksək gəlir gətirən iş yer- Qadınların yüksək gəlir Qadınların orta lərinə çıxışının gətirən iş yerlərinə çıxış aylıq əməkhaq- artmasına dair Qadınların imkanlarının genişləndiril- qının kişilərin əlavə mexa- yüksək gəlirli məsi məqsədilə əlavə me- orta aylıq nizmlərin ya- Dövrün sonuna qadınların orta aylıq sahələrdə xanizmlərin yaradılması İN, 2022‒ əməkhaqqına radılması və əməkhaqqının kişilərin orta aylıq məşğulluğunun 2. və tətbiqi ƏƏSMN AQUPDK 2026 nisbəti: 65,8% tətbiqi əməkhaqqına nisbəti: 80% artması

2.1.2. Fəaliyyət istiqaməti: Özəl sektorda məşğulluğun inkişafının stimullaşdırılması Əmək bazarında işçi qüvvəsinə tələb və təklifin Qəbul edilən uyğunlaşdırılması və sayda yeni rəqabətqabiliyyətli kadr peşə və potensialının inkişafı üçün 860 peşə və kvalifikasiya Əmək bazarında peşə və kvalifikasiya kvalifikasiya standartının Peşə və kvalifikasiya standartının iqtisadi keyfiyyət standartlarının sayının 2022‒ standartı hazırlanması subyektlər tərəfindən geniş istifadəsinə nail göstəricilərinin 1. artırılması ƏƏSMN 2026 mövcuddur və qəbulu olunması yaxşılaşması Aktiv məşğulluq tədbirlərinə elek- tron çıxışın ge- Şəhər və regionlarda nişlənməsi; əmək bazarı imkanlarının Müvafiq İşsiz, təhsil və genişləndirilməsinə elektron təlimdən kənar xidmət edən müxtəlif infrastrukturun gənclərin məş- mexanizmlərinin və elek- İN, TN, tətbiqinə dair ğulluq proqram- tron infrastrukturun yara- VXSİDA, 2022‒ təkliflərin Aktiv məşğulluq tədbirlərinin həyata larına aktiv cəlb 2. dılması ƏƏSMN GF 2026 hazırlanması keçirilməsi edilməsi Əmək Əmək miqrasiyasında bazarına yüksəkixtisaslı əcnəbi yüksəkixtisaslı mütəxəssislərə üstünlük DMX, DİN, əcnəbi mü- 3. verilməsinin təmin ƏƏSMN XİN, İN 2022 təxəssislərin 48 edilməsi məqsədilə mexa- cəlbi üçün sa- nizmin yaradılması dələşmiş me- xanizminin tətbiqi

2.1.3. Fəaliyyət istiqaməti: Məşğulluğun səmərəliliyinin artırılması Qeyri‒dövlət sektorunda Əmək münasibətlərinin le- Müvafiq layihə əmək münasi- qallaşdırılması sahəsində təkliflərinin Elektron nəzarət sistemi vasitəsilə bətlərinin leqal- tədbirlərin genişləndiril- İN, ASK, 2022‒ həyata monitorinqin həyata keçirilməsi üçün normativ laşdırılmasının 1. məsi ƏƏSMN AHİK 2026 keçirilməsi hüquqi bazanın formalaşdırılması təmini Sosial cəhətdən həssas Sosial cəhətdən əhali qrupları, o cümlədən həssas və cəzaçəkmə müəssisələ- məşğul əhalinin rindən azad edilmiş, va- Müvafiq şəxs- Sosial cəhət- işlə təminat lideynlərini itirmiş, va- lər barədə dən həssas səviyyəsinin lideyn himayəsindən məh- məlumatların əhali qrupları- dövrün sonuna rum olan xüsusi internat yaradılacaq nın əmək ba- Yeni aktiv və məqsədli məşğulluq üzrə məktəblərini bitirmiş şəxs- ƏN, TN, reyestrə zarına çıxışı- proqramlar vasitəsilə əmək ölkədəki müvafiq lərin əmək bazarına AQUPDK, 2022‒ inteqrasiyası- nın genişlən- bazarına inteqrasiyanın göstəriciyə 2. çıxışının genişləndirilməsi ƏƏSMN İN 2026 nın təmini məsi təmini çatması Əlilliyi olan Dövrün sonuna şəxslər üçün əlilliyi olan yeni platfor- şəxslərin Əlilliyi olan şəxslərin əmək maların və məşğulluq bazarına inteqrasiyasının 2022‒ elektron kvo- səviyyəsinin 3% 3. genişləndirilməsi ƏƏSMN ƏN, MN 2026 tanın tətbiqi Virtual təlimlər imkanından istifadə olunması artması MƏQSƏD 2.2: YÜKSƏK VƏ ƏDALƏTLİ SOSİAL TƏMİNAT, İNKLÜZİV CƏMİYYƏT

2.2.1. Fəaliyyət istiqaməti: Aztəminatlı və yoxsulluğa həssas təbəqənin sosial müdafiəsinə əlavə imkanların yaradılması Ailələrin Ev təsərrüfat- Əhalinin Əhalinin gəlirlə- Ünvanlı dövlət sosial ünvanlı dövlət ları kitabla- gəlirlərinin rinin daha təkmil yardımı (ÜDSY) almaq sosial yardım VEMTAS rının elek- daha təkmil bəyan edilməsi üçün elektron platforma- hüququnu proqramının tronlaşdırıl- bəyan mexanizmi nın yenilənməsi, sadələş- müəyyənləş- yeni ması, 3 iqti- edilməsi formalaşdırıldıq- dirilməsi və ÜDSY almaq dirmək üçün versiyasının sadi rayon mexanizmi- dan sonra üçün şərtlərin optimallaş- İN, MN, 2022‒ elektron tətbiq üzrə yekun- nin formalaş- ÜDSY-nin təyin 1. dırılması ƏƏSMN VXSİDA 2026 informasiya edilməsi laşdırılaraq dırılması olunması mexa- 49 sisteminin proaktiv nizminin gəlirlə- təkmilləş- təyinatın test rin bəyanolun- dirilməsi edilməsi ması mexaniz- minə uyğunlaş- dırılması Yarana biləcək böhran vəziyyətlərində (iqtisadi böhran, pandemiya və s) aztəminatlı və yoxsulluğa Mexanizmlər Aztəminatlı və həssas təbəqənin sosial və normativ yoxsulluğa müdafiəsinin yaxşılaşdı- hüquqi bazaya Böhran vəziyyətində aztəminatlı və yoxsulluğa həssas rılması üçün mexanizm- 2022‒ dair təkliflərin həssas təbəqənin sosial müdafiəsini qoruyan təbəqənin sosial 2. lərin hazırlanması ƏƏSMN ƏN, İN, MN 2026 qəbulu ssenari planlarının mövcud olması müdafiəsi

2.2.2. Fəaliyyət istiqaməti: Pensiya təminatı sisteminin maliyyə dayanıqlığının təmin edilməsi və pensiyaçıların dövlət təminatının əhatəliliyinin genişləndirilməsi Pensiya Özəl pensiya institutlarının fəaliyyəti üçün təminatı hüquqi mühitin formalaşması; sisteminin Pensiya təminatı sistemində dövlət Pensiyaçıların sosial mü- təkmilləşdirilm öhdəliklərinin dəqiq çərçivəsinin müəyyən Dayanıqlı dafiəsinin gücləndirilməsi əsinə dair təd- edilməsi; pensiya təminatı üçün pensiya təminatı sis- İN, MB, MN, 2022‒ birlərin həyata Bütün pensiyaların vahid indeksasiya metodu sisteminin 1. teminin təkmilləşdirilməsi ƏƏSMN ƏN 2026 keçirilməsi ilə artması formalaşması

2.2.3. Fəaliyyət istiqaməti: Sosial cəhətdən həssas əhali qruplarının dayanıqlı sosial xidmətlərlə təminatının artırılması Çətin həyat şəraitində Çətin həyat olan şəxslərin keyfiyyətli şəraitində olan sosial xidmətlərə və ya belə şə- əlçatanlığının təmini, raitə düşmə müasir tələblərə cavab ve- riski olan rən sosial xidmət siste- şəxsləri əhatə minin, bu sahədə ixtisaslı edəcək sosial Müvafiq kadr potensialının yaradıl- xidmət şəxslərin sosial ması, müvafiq beynəlxalq sisteminin Keyfiyyətli sosial xidmətlərə əlçatanlığın xidmətlərlə standartların və innovativ ƏN, 2022‒ qurulması və artması üçün zəruri infrastrukturun mövcud əhatəliliyinin 1. texnologiyaların tətbiqi ƏƏSMN AQUPDK 2026 tətbiqi olması artması Valideynlərini itirmiş və Ailələrə valideyn himayəsindən qaytarılmış 120 uşağın Dövrün sonuna 220 uşağın ailəyə qaytarılması, 120 uşağın məhrum olmuş uşaqların TN, SN, 2022‒ uşaqların sayı: ailələrə himayədar ailəyə verilməsi, 250 uşağın müəssisəyə düşməsinin 2. sosial xidmət müəssisələ- ƏƏSMN AQUPDK 2026 89 uşaq qaytarılması qarşısının alınması 50 rinə düşməsinin qarşısının alınması, müəssisələrdəki uşaqların ailələrinə qayta- rılması, ailə əsaslı alterna- tiv qayğı forması kimi himayədar ailə sisteminin qurulması Əlilliyi olan şəxslərin rea- bilitasiyası məqsədilə rea- Yeni reabilita- bilitasiya müəssisələri siya müəssi- Dövrün sonuna şəbəkəsinin genişləndi- sələrinin 5 yeni rilməsi, onların reabili- Reabilitasiya yaradılamsına reabilitasiya tasiya infrastrukturuna müəssisələrinin dair təklfilərin müəssisəsinin əlçatanlığının təmin 2022‒ sayı: həyata Hər il 1 yeni reabilitasiya müəssisəsinin fəaliyyət 3. edilməsi ƏƏSMN MN, İN 2026 15 müəssisə keçirilməsi fəaliyyətə başlaması göstərməsi Ailədaxili mübahisələrin 3 rayon üzrə həlli və uşaqların ailə mərkəzlə- mənafeyinin qorunması 3 rayonda ailə rinin fəaliy- istiqamətində mexanizm- 2022‒ mərkəzinin yətinin təmin Ailədaxili münasibətlərdən irəli gələn 4. lərin hazırlanması AQUPDK MN 2026 yaradılması edilməsi münaqişələrin sayının hər il 20% azalması MƏQSƏD 2.3: PAYTAXT VƏ REGİONLARIN TARAZLI İNKİŞAFI*

2.3.1. Fəaliyyət istiqaməti: Rayon və kənd yerlərində əhalinin məşğulluğunun artırılması məqsədilə zəruri resursların təmin edilməsi Yaradıcı səna- Yaradıcı sənaye yenin inkişafı- ilə məşğul olan na dair təklif- sahibkarlıq sub- Rayon və kənd yerlərində lərin hazırlan- Yaradıcı sənayenin inkişafına investisiya yektlərinin illik yaradıcı sənayenin inkişa- İN, DTA, 2022‒ ması və həya- qoyuluşunun davamlı artmasının gəlirlərinin 1. fına dəstək göstərilməsi MdN VXSİDA 2026 ta keçirilməsi stimullaşdırılması artması Kənd yerləri- nin turizm potensialının İN, MdN, reallaşdırılma- Turizm potensialı olan RİNN, sına dair Turizm xidmətilə kəndlərdə “turistik kənd” ƏƏSMN, Tədbirlər 8 kənddə turizm əlaqəli infrastruktur işlərinin məşğul olan ailə konsepsiyasına uyğun YİH, Planının həyata keçirilməsi; təsərrüfatlarının olaraq turizm infrastruk- aidiyyəti 2022‒ həyata Ümumilikdə kəndlərdə qonaqlara kirayə illik gəlirlərinin 2. turunun yaradılması DTA qurumlar 2026 keçirilməsi verilən evlərin sayının 20% artması artması 51 * Qeyd: Regional inkişaf digər fəaliyyət istiqamətlərinin nəticələrindən də təsirlənəcək MİLLİ PRİORİTET 3. RƏQABƏTLİ İNSAN KAPİTALI VƏ MÜASİR İNNOVASİYALAR MƏKANI MƏQSƏD 3.1: XXI ƏSRİN TƏLƏBLƏRİNƏ UYĞUN TƏHSİL

3.1.1. Fəaliyyət istiqaməti. Erkən yaş dövründə səmərəli təhsil modelinə əsaslanan məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsinin artırılması Qabaqcıl bey- nəlxalq təc- rübə əsasında hazırlanmış Məktəbəqədər təhsil üzrə məktəbəqədər dövlət standartlarının və təhsil proqra- təhsil proqramının mının İxtisasartırma təlimlərinə cəlb olunan məktə- (kurikulum) təkmilləşdiril- (kurikulum) bəqədər təhsil sistemində çalışan pedaqoji və məsi, məktəbəqədər təhsil tətbiq edilməsi idarəetmə heyətinin sayının artması sistemində çalışan peda- Təlimdən Məktəbəqədər qoji və idarəetmə heyəti keçmiş cəmi təhsil üzrə kadr üçün ixtisasartırma təlim- 2022‒ heyət sayı: Dövrün sonuna 17000 nəfər heyətin təlimdən potensialının 1. lərinin təşkil edilməsi TN 2026 2000 nəfər keçməsi yaxşılaşması Məktəbəqədər təhsilin keyfiyyət təminatı sistemi- Keyfiyyət Məktəbəqədər nin yaradılması və xarici təminatı təhsillə əhatənin keyfiyyət təminatı sistemi- 2022‒ sisteminin Məktəbəqədər təhsil üzrə məmnunluq və keyfiyyətinin 2. nin təkmilləşdirilməsi TN 2026 tətbiq edilməsi səviyyəsinin artması artması Məktəbəqədər təhsil və mək- Məktəbəqədər təhsil sa- təbəhazırlıqla həsində alternativ təhsil əhatə olunmuş Məktəbəqədər və maliyyələşmə uşaq sayı: təhsil modelləri (icma əsaslı 233400 uşaq; sahəsində məktəbəqədər təhsil, Məktəbəqədər alternativ Məktəbəqədər valideyn‒dövlət‒özəl təhsilə cəlb təhsil və Dövrün sonuna əlavə 100000 uşağın təhsildə əməkdaşlığı və s.) edilmiş uşaqla- maliyyələşmə məktəbəqədər təhsilə cəlb edilməsi; maliyyələşmə əsasında əhatəliliyin artı- 2022‒ rın 1‒5 yaşlıla- modellərinin Məktəbəqədər təhsilə cəlb edilmiş uşaqların mexanizminin 3. rılması TN MN 2026 ra nisbəti: 32% tətbiqi 1‒5 yaşlılara nisbətinin 50%-ə çatması təkmilləşməsi 52 Qabaqcıl təcrübə əsasın- da məktəbəqədər təhsil Müvafiq üzrə pedaqoji və idarəet- mexanizm Məktəbəqədər mə heyətinin sertifikatlaş- layihəsinin təhsil üzrə kadr dırılması sisteminin yara- 2022‒ hazırlanması Dövrün sonuna 17000 nəfər heyətin potensialının 4. dılması və tətbiqi TN 2026 və tətbiqi sertifikatlaşmaya cəlb olunması yaxşılaşması

3.1.2. Fəaliyyət istiqaməti: Ümumi təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi STEAM əsaslı Ümumi təhsildə səriştə tədrislə əhatə əsaslı təhsil proqram- ediləcək sinif larının (kurikulumların) sayı: Dövrün sonuna 10000 sinfin STEAM əsaslı hazırlanması və tətbiqi, 5000 sinif tədrislə əhatə olunması STEAM əsaslı məzmun islahatlarının STEAM əsaslı yeni təhsil əsas istiqaməti kimi tədrislə əhatə proqramlarının STEAM əsaslı tədrisin ediləcək milli proqrama əhatə dairəsinin 2022‒ şagird sayı: Dövrün sonuna 280000 nəfər şagirdin STEAM inteqrasiya 1. genişləndirilməsi TN İN, MN 2026 135000 şagird əsaslı tədrisə cəlb edilməsi olunması Ümumi təhsildə heyətin Ümumi təhsil peşəkarlıq səviyyəsinə Nəticəyönlü Dövrün sonuna 137000 nəfər heyətin sistemində (sertifikatlaşdırma və idarəetmə və sertifikatlaşma proqramında iştirakının təmin təhsilin tədris göstəriciləri) uyğun maliyyələşm edilməsi; keyfiyyətinin olaraq nəticəyönlü idarə- mexanizminin Dövrün sonuna 68000 nəfər heyətin artması və etmə və maliyyələşmənin ƏƏSMN, 2022‒ formalaşdırıl- diferensial əməkhaqqı sisteminə cəlb idarəetmənin 2. genişləndirilməsi TN MN 2026 ması və tətbiqi olunması təkmilləşməsi Keyfiyyətə nəzarət tədbir- Keyfiyyətə Ümumi təhsil müəssisələ- lərinin əhatə nəzarət üzrə rində keyfiyyətə nəzarət edildiyi təkmil Dövrün sonuna keyfiyyətə nəzarət Ümumi təhsil mexanizmlərinin təkmil- 2022‒ məktəblərin xü- mexanizmin tədbirlərinin əhatə edildiyi məktəblərin xüsusi sistemində 3. ləşdirilməsi və tətbiqi TN MN 2026 susi çəkisi: 3% tətbiqi çəkisinin 70%-ə çatması təhsilin Ümumi təhsil müəssisələ- Tətbiq keyfiyyətinin rinin adambaşına maliyyə- ediləcək pilot artması və ləşmə mexanizminə keçi- proqramların idarəetmənin dini təmin edəcək pilot 2022‒ layihəsinin Dövrün sonuna 100 məktəbdə pilot layihənin təkmilləşməsi 4. proqramların tətbiqi NK TN, MN 2026 hazırlanması həyata keçirilməsi Ümumi təhsildə təmayül- Maddi-texniki Məktəblərin Dövrün sonuna maddi-texniki bazası Məzunların ali lərin, peşə təmayüllü sinif- 2022‒ bazası maddi-texniki yenilənmiş məktəblərin xüsusi çəkisinin məktəblərə 5. lərin, inklüziv təhsilin TN İN, MN 2026 yenilənmiş bazası yeni- 86%-ə çatması qəbulda daha 53 əhatə dairəsinin genişlən- məktəblərin lənməsinə dair yüksək nəticələr dirilməsi və infrastrukturun çəkisi: 76% tədbirlərin əldə etməsi və müasirləşdirilməsi həyata akademik keçirilməsi nailiyyətlərinin Peşə təmayül- artması lü siniflərin fəaliyyət gös- tərdiyi mək- Dövrün sonuna peşə təmayüllü siniflərin təblərin xüsusi fəaliyyət göstərdiyi məktəblərin xüsusi çəkisi: 2,5% çəkisinin 15%-ə çatması Müasir meto- diki xidmətdə Ümumi təhsildə tədrisin çalışan pe- Ümumi təhsildə keyfiyyətinin artırılması şəkar işçilərin Dövrün sonuna müasir metodiki xidmətdə tədrisin istiqamətində müasir me- 2022‒ sayı: çalışan peşəkar işçilərin sayının 2250 nəfərə keyfiyyətinin 6. todiki xidmətin qurulması TN MN 2026 450 nəfər çatması artması

3.1.3. Fəaliyyət istiqaməti: Əmək bazarının tələblərinə cavab verən peşə təhsilinin təşkili və təlim-tədris prosesinin qurulması Peşə təhsili müəssisələrinə qəbul olunan Peşə təhsilinin tələbələrin əhatəsinin sayı: geniş- Peşə təhsili müəssisələrinə qəbul olunan 17140 tələbə ləndirilməsi və tələbələrin sayının 11000 nəfər artması Yüksək texniki məzmununun peşə təhsili ilə yaxşılaşdırıl- Peşə təhsilinin, o cümlə- əhatə edilmiş masına dair dən yüksək texniki peşə tələbələrin təkliflərin təhsilinin əhatəsinin 2022‒ sayı: həyata Yüksək texniki peşə təhsili ilə əhatə edilmiş 1. artırılması TN İN, MN 2026 800 tələbə keçirilməsi tələbələrin sayının 9200 nəfər artması Peşə təhsili Müasir təminatlı və yeni mərkəzlərinin məzmun əsasında əlavə yaradılmasına peşə təhsili mərkəzlərinin 2022‒ dair tədbirlərin 8 əlavə peşə təhsili mərkəzinin fəaliyyətə 2. yaradılması TN İN, MN 2026 icra olunması başlaması Peşə təhsilli Peşə təhsili üzrə əmək Əmək şəxslərin əmək bazarının tələblərinə ca- Hazırlanmış bazarının bazarında vab verən və nəticə əsaslı 2022‒ proqram sayı: tələblərinə Hər il 15 nəticə əsaslı təhsil proqramının xüsusi çəkisinin 3. təhsil proqramlarının TN ƏƏSMN 2026 11 proqram cavab verən tətbiqi artması 54 (kurikulumların) hazırlan- və nəticə ması, bu prosesə işəgö- əsaslı təhsil türənlərin və sahibkarların proqramlarının cəlb edilməsi hazırlanması və tətbiqi 1000 nəfərin qısamüddətli İqtisadiyyatın tələbatına ixtisasartırma uyğun qısamüddətli təhsil proq- ixtisasartırma təhsil 2022‒ ramlarına Dövrün sonuna 15000 nəfərin qısamüddətli ixtisasartırma təhsil 4. proqramlarının təşkili TN İN, ƏƏSMN 2026 cəlbi proqramlarına cəlbi Yeni maliyyə- Uğurlu peşə təhsili müəs- ləşmənin əha- sisələrinin mərhələli şəkil- tə etdiyi təh- də adambaşı maliyyələş- 2022‒ silalan sayı: Dövrün sonuna yeni maliyyələşmənin əhatə etdiyi təhsilalanların 5. mə sisteminə keçirilməsi TN MN 2026 2000 nəfər sayının 12000 nəfərə çatdırılması

3.1.4. Fəaliyyət istiqaməti: Ali təhsildə əlçatanlığın və keyfiyyətin artırılması, beynəlxalq rəqabətliliyin təmin edilməsi İN, MN, tabeliyində Ali təhsil Ali təhsil Ali təhsil Ali təhsilin əlçatanlığının ali təhsil müəsisələrinə müəsisələrinə müəsisələrinə və əhatəliliyinin, o cümlə- müəssisəsi qəbul olanların qəbul qəbul dən dövlət sifarişi yerləri- olan dövlət 2022‒ sayı: olanların sayı: olanların sayı: Dövrün sonuna ali təhsil müəsisələrinə qəbul 1. nin sayının artırılması TN qurumları 2026 54000 nəfər 57000 nəfər 60000 nəfər olanların sayının hər il 75000 nəfərə çatdırılması Mövcud ikili Qabaqcıl təlim- Beynəlxalq ikili diplom diplom proq- tədris texnologi- proqramlarının əhatə 2022‒ ramlarının sayı: 4 əlavə ikili diplom proqramının tətbiq yalarından 2. dairəsinin artırılması TN ARDNF 2026 4 proqram Müvafiq olunması yararlanaraq, ali Ali təhsildə tətbiq olunan Yeni məzmunlu sahədə yeni təhsil sisteminin yeni məzmunlu proqramlar məzmunlu məzmun və proqramların (SABAH və üzrə təhsil alan proqramların Dövrün sonuna yeni məzmunlu proqramlar keyfiyyət gös- s.) əhatə dairəsinin və 2022‒ tələbə sayı: hazırlanması üzrə təhsil alan tələbə sayının 15000 nəfərə təricilərinin 3. keyfiyyətinin artırılması TN MN 2026 2700 tələbə və tətbiqi çatdırılması müasirləşməsi Əmək bazarının tələbləri- Dövlət sifarişi- nə və ölkənin sosial-iq- nin təkmilləş- Dövlət sifarişinin tisadi inkişaf prioritetlərinə dirilməsinə əmək bazarı ilə uyğun olaraq dövlət sifa- TN, 2022‒ dair təkliflərin Dövlət sifarişinin təkmilləşdirilməsinə dair uyğunluğunun 4. rişinin təkmilləşdirilməsi İN ƏƏSMN 2026 hazırlanması təkliflərin həyata keçirilməsi artması 55 Sosial və standart təhsil tələbə kredit- Rəqabətli maliyyələşmə ləşməsindən və idarəetmə mexanizm- yararlana bi- lərinin yaradılması və tət- ləcək potensi- Əmək bazarında biqi, o cümlədən təhsil al şəxslərin Əlavə 25000 nəfərin sosial və standart təhsil ali təhsilli tələbə kredit sisteminin 2022‒ sayı: tələbə kreditləşməsindən yararlanmasının şəxslərin xüsusi 5. tətbiqinin genişlənməsi TN MN 2026 25000 nəfər təmini çəkisinin artması

3.1.5. Fəaliyyət istiqaməti: Elmi tədqiqatların və innovasiyaların inkişafının, elm və təhsilin inteqrasiyasının təmin edilməsi Tədqiqat universitetlə- Ali məktəblərin yeni elmi tədqiqat ənənəsinin Ölkədə tədqiqat potensialı rinin yaradıl- artması; yüksək olan 2 universitetin masına dair Dövrün sonuna qabaqcıl elmi-tədqiqat bazasında 2 tədqiqat uni- 2022‒ təkliflərin nəşrlərində aktiv iştirak edən 2 elmi-tədqiqat 1. versitetinin yaradılması TN 2026 hazırlanması universitetinin fəaliyyət göstərməsi TN, MN, İN, Elmi potensia- Azərbaycan ASAN, lın inkişafını elminin daha da Elmi potensialın gücləndi- ƏMA, dəstəkləyən inkişafı və dünya rilməsi sahəsində təşviq ali təhsil təşviq mexa- səviyyəsində mexanizmlərinin müəssisə- 2022‒ nizminin Elmi tədqiqatların artması və qlobal elmi mövqeyinin 2. formalaşdırılması AMEA ləri 2026 tətbiqi məkana inteqrasiya yüksəlməsi Beynəlxalq Beynəlxalq impakt faktorlu Müvafiq impakt faktorlu jurnallarda çap olunan İmpakt faktorlu sahədə jurnallarda məqalə sayının artırılması jurnallarda çap təşəbbüslərin məqalə çapında istiqamətində olunan məqalə hazırlanması Dövrün sonuna beynəlxalq impakt faktorlu müsbət təşəbbüslərin 2022‒ sayı: və həyata jurnallarda çap olunan məqalə sayının baza dinamikanın 3. dəstəklənməsi TN AMEA, EİF 2026 1800 məqalə keçirilməsi illə müqayisədə 40% artması formalaşması Təhsil sistemində elmi Elmi tədqiqat Elmi tədqiqat və tədqiqatlara və inkişaf və inkişaf layi- inkişaf layihələ- layıhələrinə ayrılan hələrinin ma- rinə ayrılan xərc- xərclərin artırılması və liyyələşməsinə lərin ÜDM-də rəqabətli əsasda Elm xərclərinin dair yeni me- payının dünya layihələrinin maliyyələş- AMEA, EİF, 2022‒ ÜDM-də çəkisi: xanizmlərin Elm xərclərinin ÜDM-də xüsusi çəkisinin üzrə orta səviy- 4. dirilməsi TN İN, MN 2026 0,2% tətbiqi müsbət dinamikasına nail olunması yəyə çatması

3.1.6. Fəaliyyət istiqaməti: Səriştələrin davamlı inkişafına əsaslanan “ömürboyu təhsil” sisteminin gücləndirilməsi 56 Əmək bazarında ixtisassız işçilərin peşə təhsilinə Peşə təhsilində Peşə cəlb edilməsi (işə qəbul qısamüddətli təhsilində Əmək bazarında zamanı peşə ixtisasını təlimlərə cəlb qısamüddətli ixtisassız təsdiq edən sənədin tələb 2022‒ edilmiş şəxs təlimlərin Dövrün sonuna 4000 nəfərin peşə təhsilində işçilərin sayının 1. edilməsi yolu ilə) TN ƏƏSMN 2026 sayı: 650 nəfər təşkili qısamüddətli təlimlərə cəlbi azalması Qeyri‒formal və informal üsullarla əldə Qeyri‒formal və informal Kvalifikasi- olunmuş və tanınması nəzərdə tutulan üsullarla əldə olunmuş və Tanınmış yaların sayının kvalifikasiyaların sayının 35 vahid artması; tanınması nəzərdə tutulan kvalifikasiyala- müəyyən Əməkqabiliyyətli əhalinin sayında qeyri‒ kvalifikasiyaların sayının ƏƏSMN, 2022‒ rın sayı: olunması və formal təhsilə cəlb olunanların xüsusi çəkisi 2. artırılması TN GF 2026 5 kvalifikasiya tətbiqi üzrə müsbət dinamikaya nail olunması Ali təhsil müəssisələri ilə Peşəkar əməkdaşlıqla yüksəkixti- inkişaf saslı mütəxəssislərin ha- proqramlarına Ölkədə insan zırlanmasına hədəflənən cəlb edilmiş kapitalının peşəkar inkişaf proqram- 2022‒ şəxslərin sayı: 4000 nəfər əlavə şəxsin peşəkar inkişaf inkişafına 3. larının təşkili TN MN 2026 1000 nəfər proqramlarında iştirakının təmini dəstəyin artması

3.1.7. Fəaliyyət istiqaməti: Erkən yaşlardan rəqəmsal səriştələrin artırılması, İKT-nin təhsildə tətbiqi və distant təhsil imkanlarının genişləndirilməsi Təlim keçmiş Təlimdən müəllim və inzi- keçmiş bati heyətin Müəllim heyətinin və ida- müəllim və rəqəmsal baca- rəetmə heyətin rəqəmsal idarəetmə rıq üzrə göstəri- bacarıqlarının inkişafı 2022‒ heyətin sayı: Dövrün sonuna 10000 nəfər müəllim və ida- cilərinin 1. üzrə təlimlərin təşkili TN MN 2026 2000 nəfər rəetmə heyətə təlimin təşkili yaxşılaşması Təhsil müəssisələrinin İKT üzrə maddi-texniki bazası- Dövrün sonuna nın təkmilləşdirilməsi, təhsil müəssisə- kompüter və digər zəruri Şagird‒kompü- Təchiz lərinin cəmi rəqəmsal avadanlıqla tə- ter nisbəti: olunmuş Müvafiq göstəricinin ilbəil azaldılaraq dövrün 200000 kompü- minatının yaxşılaşdirilma- 2022‒ 36 şagirdə kompüter sonuna 6 şagirdə terlə təchiz 2. sı TN MN 2026 1 kompüter sayı: 40000 1 kompüter nisbətinə çatması olunması Təhsilverənlər, təhsilalan- Dövrün sonuna lar və valideynlər üçün Elektron elektron maarifləndirmə xarakterli resursların Elektron tədris resursların resursların yaradılması, 2022‒ sayı: resurslarının Elektron tədris resurslarının tətbiqində müsbət sayının 40000-ə 3. rəqəmsal məzmunun TN 2026 13000 e-resurs tətbiqi dinamikaya nail olunması çatması 57 (elektron tədris resursları- nın) tətbiqinin əhatə dai- rəsinin genişləndirilməsi Dövrün sonuna müxtəlif təhsil Müxtəlif təhsil pillələri və ümu- pillələri və mi idarəetmə ümumi idarəet- Təkmil üzrə mə üzrə 18 in- informasiya 26 informasiya Bütün təhsil pillələri üzrə formasiya sis- sistemlərinin sistemi və informasiya sistemlərinin temi və elek- və elektron Müxtəlif təhsil pillələri və ümumi idarəetmə elektron xidmət- və elektron xidmətlərin MN, 2022‒ tron xidmətlər xidmətlərin üzrə əlavə 8 informasiya sistemi və elektron lərin istifadəyə 4. təkmilləşdirilməsi TN VXSİDA 2026 yaradılmışdır tətbiqi xidmətlərin yaradılması verilməsi

3.1.8. Fəaliyyət istiqaməti: Tibb təhsilinin gücləndirilməsi və ömürboyu öyrənmənin (life long learning) tətbiqi İlkin səhiyyə xidməti müəs- sisələri heyəti- nin 50%-i təlim- İlkin səhiyyə xidməti lərdən keçmiş- müəssisələrinin heyəti dir. Ailə Müvafiq üçün bilik və bacarıqların həkimləri üçün təlimlərin artırılması məqsədilə 2022‒ 1 yeni e-kurs hazırlanması Müvafiq kontingentin sayının hər il 5% bəndi artması; 1. təlimlərin keçirilməsi SN İTSDA 2026 yaradılmışdır və tətbiqi Ailə həkimləri üçün hər il 1 yeni e-kursun təşkil edilməsi Ali və orta tibb təhsili Ali və orta tibb müəssisələrin arasında təhsili əməkdaşlığın güclən- müəssisələrin dirilməsi, müasir elektron arasında vasitələrdən də istifadə əməkdaşlığın etməklə təcrübə müba- 15 birgə güclənməsinə diləsinin aparılması, birgə elmi-praktiki dair tədbirlərin tədris və elmi fəaliyyətin 2022‒ tədbir həyata 2. həyata keçirilməsi SN 2026 keçirilmişdir keçirilməsi Birgə elmi-praktiki tədbirlərin sayının hər il 2 vahid artması Tibb təhsili alanlar və tibbi Tibbə dair Dövrün sonuna xidmət göstərən heyət fiziki və ümumi üçün zəngin fiziki və Ümumi elektron kitabxana elektron kitabxana resurs- kitabxana kitabxana Tibbə dair fiziki və elektron kitabxana fondunun larına əlçatanlığın təmin 2022‒ fondu: resurslarının resurslarının yaradılmasında müsbət 1200000 nəşrə 3. olunması, müasir tibbi SN 2026 1134000 nəşr yaradılması dinamikanın formalaşması çatması 58 kitab, jurnal və protokollar- la kitabxana resurslarının zənginləşdirilməsi Müvafiq Tibb və sağlamlıq sahəsi sahədə elmi- Dövrün sonuna üzrə beynəlxalq elmi- praktiki tədbir- 10 beynəlxalq praktiki tədbirlərin lərin tədbirə elmi- Azərbaycanda keçiril- Azərbaycanda metodiki və məsinə dəstək 2022‒ keçirilməsinin Hər il ən azı 2 beynəlxalq tədbirə elmi- təşkilati dəstəyin 4. göstərilməsi SN 2026 təşkili metodiki və təşkilati dəstəyin göstərilməsi göstərilməsi

3.1.9. Fəaliyyət istiqaməti: Dövlət qulluğunda və iqtisadi idarəetmədə effektivliyin artırılması Peşəkar, səmərəli və yeni- liklərə açıq dövlət qulluğu “Azərbaycan sisteminin formalaşdırıl- Respublikası- “Azərbaycan ması üçün “Azərbaycan nın Dövlət Respublikası- Respublikasının Dövlət Qulluğu nın Dövlət Qulluğu Məcəlləsi”nin Məcəlləsi”nin Qulluğu layihəsinin təsdiq üçün Aidiyyəti 2022‒ qəbul üçün Məcəlləsi”nin 1. təqdim olunması DİM qurumlar 2023 təqdimi qəbulu Dövlət sektorunda insan kapitalının inkişaf Müvafiq etdirilməsi (Yüksəliş sahədə proqramından istifadə da- təşəbbüslərin xil olmaqla) istiqamətində Aidiyyəti 2022‒ həyata 2. təşəbbüs göstərmək DİM qurumlar 2026 keçirilməsi Dövlət qulluğuna cəlb olunan şəxslərin sayının hər il 5% artması Müasir bilik və bacarıqlara Təkmil əsaslanan yeni Dövlət qulluğunda sertifi- sertifikasiya Dövlət qulluğuna qəbul və dövlət qulluğunda sertifikasiya sis- kasiya sisteminin Aidiyyəti 2022‒ sisteminin fəaliyyətin davam etdirilməsi üzrə test teminin inkişaf 3. təkmilləşdirilməsi DİM qurumlar 2026 tətbiqi imtahanlarının davamlı təkmilləşdirilməsi etməsi Müvaiq müəssi- İqtisadi idarəetmədə müa- Müasir korpo- sələrin fəaliyyə- sir korporativ idarəetmə rativ idarəet- Dövrün sonuna AİH-in idarəetməsinə verilmiş tində səmərəlilik prinsiplərinin tətbiqinin Aidiyyəti 2022‒ məyə tam ke- dövlət müəssisələrinin hamısında korporativ əmsalının yük- 4. genişləndirilməsi AİH qurumlar 2026 çid idarəetmə prinsiplərinin 100% tətbiqi səlməsi 59 MƏQSƏD 3.2: YARADICI VƏ İNNOVATİV CƏMİYYƏT

3.2.1. Fəaliyyət istiqaməti: İnnovasiya ekosisteminin inkişafı Abşeron Abşeron va- Abşeron vadisində disində fəa- vadisində fəaliyyət liyyət göstə- fəaliyyət göstərən rən startap- göstərən Abşeron startapların ların sayı: startapların sayı: vadisinin sayı: 100 yeni 150 yeni 300 startap hüquqi çərçi- Startaplar Abşeron vəsinin Startaplar tə- tərəfindən Startaplar vadisinin formalaşdırıl- rəfindən cəlb cəlb edilən tərəfindən cəlb yerləşəcəyi ması və infra- edilən maliy- maliyyələş- edilən “Abşeron vadisi” innovasi- 2022‒ yerin müəyyən strukturunun yələşmə: mə: maliyyələşmə: 1. ya klasterinin yaradılması RİNN İN 2026 edilməsi yaradılması 5 mln USD 7 mln USD 13 mln USD Vençur fəaliyyəti və Müvafiq Müvafiq kraudfandinq maliyyələş- normativ normativ məsi istiqamətində hüquqi hüquqi normativ hüquqi 2022‒ aktların aktların 2. çərçivənin yaradılması RİNN İN, VXSİDA 2023 hazırlanması qəbulu İnnovativ texnoloji sa- Xaricdə hədə fəaliyyət innovativ texno- göstərən loji sahədə fəa- azərbaycanlı- liyyət göstərən ların ölkəyə Dünyanın aparıcı texnoloji mərkəzlərində azərbaycanlıla- cəlbinə dair çalışan azərbaycanlıları Abşeron vadisinə rın ölkəmizlə “Texnoloji diaspor”un əha- tədbirlərin təcrübə mübadiləsinə, tədqiqatlara, onların əlaqəsinin daha tə dairəsinin genişləndiril- DİDK, 2022‒ həyata yaratdıqları texnoloji şirkətlər isə Abşeron da 3. məsi RİNN VXSİDA 2026 keçirilməsi vadisinə rezident kimi cəlb edilməsi möhkəmlənməsi Əqli mülkiyyət hüquqları- Hər il ən azı 1 əqli mülkiyyət obyektinin Yaradıcı səna- nın beynəlxalq səviyyədə Yaradıcı səna- beynəlxalq səviyyədə qeydiyyatdan yenin, o cümlə- qeydiyyatının 2022‒ yenin ÜDM-də keçməsinin təmini dən müəlliflik 4. stimullaşdırılması ƏMA AMEA, TN 2026 payı: 5,3% hüququna əsas- 60 Effektiv patent qeydiyyatı Müvafiq Patent üzrə qeydiyyat prosedurları ilə bağlı lanan sahələrin prosedurlarının qurulması sahədə müddətlərin azaldılması; ÜDM-də xüsusi və əqli mülkiyyət təkliflərin çəkisinin hüquqları ilə bağlı AMEA, TN, 2022‒ hazırlanması Beynəlxalq sistemlərə inteqrasiya və davamlı artması 5. məlumatlılığın artırılması ƏMA RİNN, İN 2026 və icrası əlçatanlığın artırılması Patent məlumatlarının beynəlxalq göstəriciləri əsasında ölkənin texnoloji profilinin (patent landşaftı- Dünyanın nın) və tədqiqat istiqamət- Beynəlxalq elm mərkəzləri və xarici aparıcı ölkələri lərinin müəyyən edilməsi tədqiqatçılarla aparılan birgə elmi layihələrin ilə texnoloji və texnologiya inkişaf sə- sayının hər il artması; inkişaf viyyəsinin qiymətləndiril- 2022‒ Xaricdən maliyyələşdirilən elmi məsafəsinin 6. məsi ƏMA AMEA, TN 2026 tədqiqatların sayının hər il artması azalması Rəqəmsal bilik və bacarıqları inkişaf etdirə- cək təhsil və Rəhbər kadrların inkişafı TN, təlim proqram- üçün Rəqəmsal akademi- ƏƏSMN, 2022‒ larının həyata 7. yanın yaradılması RİNN İN, VXSİDA 2026 keçirilməsi Rəqəmsal akademiyanın fəaliyyət göstərməsi Xarici istedadların ölkəyə Təkmilləşdiril- cəlbi üçün mexanizmlərin XİN, DMX, miş mexa- (sadələşdirilmiş viza reji- RİNN, 2022‒ nizmlərin 8. minin və s.) yaradılması İN VXSİDA 2023 tətbiqi Hər il 1 xarici startapın ölkəyə daxil olması Startapların inkişafı üçün zəruri İKT infrastrukturu- Dövrün sonuna nun gücləndirilməsi və startapların inki- istedad ehtiyatlarının şafı üçün yaradılması, o cümlədən Təkmilləşdiril- Dövlət─Özəl Sektor Tərəfdaşlığı çərçivəsində istedad ehti- vençur maliyyələşmə miş İKT Abşeron vadisi, özəl sektor və universitetlərdə yatının artması mexanizmlərinin İN, VXSİDA, 2022‒ infrastrukturu- inkubasiya və akselerasiya proqramının və infrastruktu- 9. formalaşdırılması RİNN ƏMA 2026 nun tətbiqi tətbiqinin genişləndirilməsi run inkişafı

3.2.2. Fəaliyyət istiqaməti. İnnovasiyaların dəstəklənməsi və stimullaşdırılması 61 2021-ci idə 27 startap şəhadətnaməsi verilmişdir. 2021-ci ildən təhsil, elm, təd- qiqat və dəstək Özəl sektor layihələrinin tərəfindən İnnovativ layihələrə ‒ star- maliyyələşdiril- Təkmilləşdiril- innovativ taplara, biznes inkuba- RİNN, məsinə başla- miş dövlət layihələrin torlara, klasterlərə və s. VXSİDA, nılmış və 15 la- dəstəyi sayının və əhatə dövlət dəstəyi mexanizm- aidiyyəti 2022‒ yihə maliy- mexanizminin Hər il 20 startap şəhadətnaməsinin verilməsi; dairəsinin 1. lərinin inkişaf etdirilməsi İN qurumlar 2026 yələşdirilmişdir tətbiqi Hər il 30 layihənin maliyyələşməsi artması İnnovasiyaların özəl və dövlət sektoru tərəfindən tətbiqinə görə subsidiya mexanizminin yaradılması Subsidiya və subsidiyaların verilmə- İN, VXSİDA, siyasətinin Effektiv si, o cümlədən vençur ƏMA, hazırlanması subsidiya maliyyələşmə mexanizm- aidiyyəti 2022─ və tətbiq mexanizminin 2. lərinin formalaşdırılması RİNN qurumlar 2023 edilməsi inkişaf etməsi Özəl sektor tərəfindən İKT infrastruktur layihələrinə investisiya qoyuluşunun Müvafiq sahə- İKT təşviqi, o cümlədən İKT də təşviqat infrastrukturu- sahəsində miqrasiya, tədbirlərinin Dövlət─Özəl Sektor Tərəfdaşlığı (PPP) nun inkişafı və sosial sığorta, gömrük həyata keçiril- çərçivəsində infrastruktur layihələrinə bu sahədə özəl rüsumları və vergilər üzrə məsi və zəruri investisiya qoyuluşunda iştirak edən özəl investisiyaların güzəştlərin tətbiqinin 2022─ stimulların sektor subyektlərinin xüsusi çəkisinin artması xüsusi çəkisinin 3. nəzərdən keçirilməsi RİNN İN 2026 tətbiqi üzrə müsbət dinamikaya nail olunması artması “Elm-sənaye Müasir elmtu- klasteri 4.0”- tumlu, yüksək nə dair inkişaf texnologiyalı və maariflən- istehsalların dirci tədbirlərin iqtisadi göstə- sayının hər il ricilərdə xüsusi “Elm-sənaye klasteri 4.0”- 2022─ 10 vahid Sözügedən tədbirlərdə iştirak səviyyəsinin hər çəksinin 4. nin formalaşdırılması İN RİNN 2026 artması il 15% artması artması 62 Özəl sektorun ETTKİ istiqa- mətində inves- tisiyaların təş- viqi, o cümlə- dən miqrasiya, sosial sığorta, gömrük rü- Emal sənayesi sahəsində sumları və yeni texnoloji məhsulların vergilər üzrə yaradılması və ya mövcud güzəştlərin məhsulların təkmiləşdiril- tətbiqi imkan- ETTKİ-yə cəlb məsi üçün elmi tədqiqat ların araşdırıl- olunan korpo- mərkəzlərinin və mühən- ması və mü- ETTKİ istiqamətində investisiya qoyuluşunda rativ investisiya- dislik sahəsinin inkişafının vafiq mexa- iştirak edən özəl sektor subyektlərinin sayının ların ÜDM-də dəstəklənməsi (qrantlar, İN, AMEA, 2022─ nizmlər artması üzrə müsbət dinamikaya nail payının 0,1% 5. birgə maliyyələşmə) RİNN ƏMA 2026 yaradılması olunması artması “Abşeron vadisi” çərçivəsində aqrotex texnologiyası üzrə Təkliflər ixtisaslaşmış innovasiya 2022─ layihəsinin 6. mərkəzinin yaradılması KTN RİNN, İN 2026 hazırlanması İnnovasiya Mərkəzinin fəaliyyət göstərməsi “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı kənd” kon- sepsiyasının təsdiqi; ictimai nəqliy- “Ağıllı şəhər” yat üçün və “Ağıllı “Mobillik Xid- kənd” konsep- mət kimi “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı siyasının layi- (MaaS)" təc- kənd” konsepsiyasının Aidiyyəti 2022‒ həsinin təsdiq rübəsinin 7. təsdiq edilməsi RİNN qurumlar 2023 üçün təqdimi tətbiqi

3.2.3. Fəaliyyət istiqaməti: İqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində innovasiyaların tətbiqi imkanlarının genişləndirilməsi Nəqliyyat əməliyyatlarının “AYNA” “AYNA” infor- 24/7 formatında sürətli hə- İN, VXSİDA, 2022─ informasiya masiya siste- “AYNA” informasiya sisteminin istifadəyə verilən 1. yata keçirilməsi məqsədilə RİNN DGK 2026 sisteminin və minin və modullarının genişləndirilməsi və sayının artması 63 dövlət tərəfindən yaradı- Elektron Elektron lacaq rəqəmsal platforma- Tranzit Tranzit Porta- ya inteqrasiyası (rəqəmsal Portalının lının müxtəlif gömrük, hesablaşma, müxtəlif modullarının saxlama) modullarının digər müvafiq istifadəyə qurumların verilməsi operatoru ol- duqları dövlət informasiya sistemləri ilə inteqrasiyası Nəqliyyat və logistika sahəsi üzrə effektivliyin və proqnozlaşdırma keyfiyyətinin artırılması, həmçinin axınların “ağıllı” idarə edilməsi məqsədilə sahənin tam rəqəmsal- Müvafiq subsi- laşmasına (infrastruktur diya və gü- və proqram təminatı, o zəştli kredit Nəqliyyat və cümlədən IoT, M2M, AI) siyasətinin logistika sahəsi- subsidiya və güzəştli İN, MN, 2022─ hazırlanması Nəqliyyat və logistika sahəsi üzrə axınların nin rəqəmsallaş- 2. kreditlərin ayrılması RİNN DGK 2026 və tətbiqi “ağıllı” idarə edilməsi sisteminin tam tətbiqi ması Elektron ticarət üzrə normativ hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi (maneə- Elektron tica- lərin aradan qaldırılması) rət üzrə təkmil və qanunsuz ticarət qanunvericilik əməliyyatlarının RİNN, ƏN, 2022─ bazasının 3. azaldılmasının təşviqi İN DGK, MB 2026 tətbiqi Təhlükəsizlik əməliyyatları Elektron ticarətin geniş- üzrə qaydala- lənməsi üçün zəruri infra- rın qəbul olun- Elektron ticarətin strukturun yaradılması və ması; cəmi ticarət bu sahədə təhlükəsizlik Data məlu- əməliyyatlarında tədbirlərinin həyata MB, 2022─ matların qo- Elektron ticarətin həcminin və istifadəçilərinin xüsusi çəkisinin 4. keçirilməsi RİNN VXSİDA, İN 2026 runması üçün sayının artması artması 64 mexanizmlərin yaradılması Bizneslərarası (B2B) əməliyyatların (o cüm- Müvafiq lədən tenderlər, daşınmaz sahələrdə əmlak və s.) onlayn plat- elektron formalara keçməsinin RİNN, MB, 2022─ platformanın Onlayn platforma üzərindən keçirilən bizneslərarası (B2B) 5. təşviqi İN VXSİDA 2026 tətbiqi əməliyyatların həcminin hər il 15% artması Ölkələrarası elektron imza- ların qarşılıqlı tanınması və əsas ticarət partnyorları ilə Müasir identifikasiya alət- elektron lərinin (rəqəmsal imzalar, sənəd müba- ID, “ağıllı müqavilə”lər, diləsi üzrə tək- elektron sənədlər və s.) İN, VXSİDA, 2022─ liflərin hazır- Ölkələrarası elektron sənəd mübadiləsində iştirak edən əsas 6. tətbiqinin təşviq edilməsi RİNN MB 2026 lanması ticarət subyektlərinin sayının hər il 10% artması Telekommuni- kasiya opera- torları ilə birgə Dövlət‒özəl sektor tərəf- kommunika- Telekommuni- daşlığı çərçivəsində tele- siya şəbəkələ- kasiya kommunikasiya operator- rinin inkişafına Dövlət‒özəl sektor tərəfdaşlığı çərçivəsində xidmətlərində ları ilə birgə kommunikasi- dair tədbirlərin telekommunikasiya operatorları ilə birgə özəl sektorun ya şəbəkələrinin inkişaf 2022‒ həyata kommunikasiya şəbəkələrinin inkişafında xüsusi çəkisinin 7. etdirilməsi RİNN 2026 keçirilməsi müsbət dinamikaya nail olunması artması Müvafiq KOB-ların böyük platformalarla beynəlxalq platformalarla əməkdaşlığı- KOB-ların böyük (Amazon, AliExpress və nın qurulmaşı- beynəlxalq s.) əməkdaşlığının qurul- na dair tədbir- KOB-ların böyük beynəlxalq platformalarla platformalarla masının və inteqrasiya- 2022─ lərin həyata inteqrasiyası sahəsində müsbət dinamikaya inteqrasiyasının 8. sının dəstəklənməsi İN RİNN, MB 2026 keçirilməsi nail olunması təmin edilməsi İKT-nin inkişafı üçün Müvafiq Müvafiq standartların formalaşdı- 2022─ qaydaların qaydaların 9. rılması, o cümlədən bulud RİNN VXSİDA, İN 2023 hazırlanması tətbiqi 65 texnologiyaları, API, əşyaların interneti, böyük məlumatlar və digər sahələrdə siyasət və standartların hazırlanması Dövlət sifarişi ilə hazır- lanan müdafiə sənayesi təyinatlı orta və yüksək texnoloji məhsulların və ya məhsul hissələrinin yerli özəl iqtisadi subyektlər tərəfindən is- tehsalına və yüksəkixti- Müdafiə səna- saslı yerli kadrların forma- Müvafiq layihə Müdafiə sənayesi təyinatlı orta və yüksək yesi təyinatlı laşmasına imkan yaradan təkliflərinin texnoloji məhsulların və ya məhsul hissə- orta və yüksək layihələrin həyata MSN, DSX, 2022‒ həyata lərinin istehsalında özəl sektorun xüsusi texnoloji istehsa- 10. keçirilməsi MSN RİNN, İN 2026 keçirilməsi çəkisinin hər il artması lın artması

3.2.4. Fəaliyyət istiqaməti: Mədəni və yaradıcı cəmiyyətin inkişafının təşviqi Mədəniyyət və Yaradıcılıq sahələrində Mədəniyyət və yaradıcılıq bacarıqların sahələrində bacarıqların inkişafına dair Maarifləndirmə sahəsində hər il 1 Qrant Cəmiyyətdə inkişafını təşviq edən tədbirlərin Proqramının icrası; yaradıcı maarifləndirici təşəbbüs- Aidiyyəti 2022‒ həyata Hər il mədəniyyət sahəsində məlumatların bacarıqların 1. lərin həyata keçirilməsi MdN qurumlar 2026 keçirilməsi artırılmasına yönəlmiş 2 yeni layihənin icrası inkişaf etməsi Media platformaları üzrə məlumatların çatdığı auditoriyanın hər il 10% artması; “E-culture” Azərbaycan mədəniyyətinin Mədəniyyət rəqəmsallaşması layihəsi çərçivəsində hər il sahəsində yazılı və media məlumatların ümumi həcminin Mədəniyyət və yaradıcılıq media platfor- artması üzrə müsbət dinamikaya nail Azərbaycanda sahəsində media platfor- malarının fəa- olunması; mədəniyyət və malarının yaradılması və Aidiyyəti 2022‒ liyyət Platforma çərçivəsində özəl təşkilatlarla hər il yaradıcı 2. fəaliyyətinin təmini MdN qurumlar 2026 göstərməsi 2 yeni layihənin icrası sahələrin inkişafı 66 Strateji ölkələrdə Azərbaycanın yaradıcı mədəniyyətinə dair hər il 5 yeni tədbirin keçirilməsi; Dövrün sonunda xaricdə yerləşən aparıcı muzey və kitabxanalarda 10 yeni guşənin yaradılması; layihənin həyata keçirilməsi; Mədəniyyətin Hər il 1 yeni yüksək keyfiyyətli filmin və yaradıcılıq yaradılması; sahələrinin Azərbaycan mədəniyyətinin təbliği məqsədilə Azərbaycan mədəniyyəti- inkişafına dair keçiriləcək forumlarda hər il tərəfdaş sayının nin təbliği çərçivəsində ya- ƏMA, təkliflərin artım tempinin təmin olunması; radıcılıq sahələrinin inki- aidiyyəti 2022‒ həyata Dövrün sonunadək 5 strateji ölkədə mədəni 3. şafının dəstəklənməsi MdN qurumlar 2026 keçirilməsi mərkəzlərin açılması

3.2.5. Fəaliyyət istiqaməti: Dövlət xidmətlərinə əlçatanlığın genişləndirilməsi üçün innovasiyaların tətbiqi Dövlət xidmət- Dövlət xidmətlərinin sadə- Hər il “ASAN lərinin özəl ləşdirilməsi və özəl sek- indeks” sektora tam torla mümkün qədər inteq- çərçivəsində rəqəmsal rasiya olunmuş şəkildə 40-dan çox yeli platformada göstərilməsi üçün rə- və mərkəzi icra təqdim qəmsal platformanın (mə- hakimiyyəti edilməsi üçün lumatların saxlanması, orqanlarının təkliflərin mübadiləsi və idarə edil- 600-dən çox hazırlanması Dövrün sonuna qurumlar tərəfindən dövlət xidmətlərinin məsi üzrə milli sistem) RİNN, 2022‒ xidməti və həyata vətəndaşlara və biznes subyektlərinə sadələşmiş və rahat 1. yaradılması VXSİDA MB, İN 2026 qiymətləndirilir keçirilməsi formada göstərilməsinin təmin edilməsi Rəqəmsal Rəqəmsal transformasiya transformasi- Rəqəmsal konsepsiyasının ya konsep- transformasi- hazırlanmasının yekun- siyasının ya konsepsi- laşdırılması və təsdiq 2022‒ layihəsinin yasının təsdiq 2. üçün təqdim edilməsi RİNN İN, VXSİDA 2023 hazırlanması edilməsi Bütün dövlət xidmətlərinin Elektron höku- (G2C, G2B, G2G) illər mət portalında Dövlət informasiya sistemləri ehtiyatlarının üzrə rəqəmsal mühitə ke- müxtəlif dövlət Elektron hökumətin inkişafı və effektiv və çevik tənzimlənməsi ilə bağlı çirilməsi ilə bağlı prioritet qurumları tərə- rəqəmsal hökumətə keçidin mexanizmlərin formalaşması; istiqamətlərin müəyyən RİNN, Aidiyyəti 2022‒ findən 400-dən sürətləndirilməsi üzrə Dövlət qurumları tərəfindən göstərilən 3. edilməsi və onların onlayn VXSİDA qurumlar 2026 çox elektron tədbirlərin icrası xidmətlərin müəyyən edilmiş prioritetə uyğun 67 formatda təşkil olunma- xidmət təqdim olaraq rəqəmsallaşması, istifadə rahatlığının sının əlaqələndirilməsi edilir. artırılması və proaktiv xidmətlərin təmini Portalın 1,3 mln-dan çox istifadəçisi var. 40 dövlət quru- mu sistemə inteqrasiya olunub Kommunal xidmətlərin “Azərsu” elektron platforma üzə- ASC, Dövrün sonuna kommunal rindən təqdimi istiqamə- EN, aidiyyəti 2022‒ xidmətlərin vahid informasiya 4. tində tədbirlərin görülməsi VXSİDA qurumlar 2023 sisteminin tamamlanması MƏQSƏD 3.3: VƏTƏNDAŞLARIN SAĞLAM HƏYAT TƏRZİ

3.3.1. Fəaliyyət istiqaməti: Reproduktiv sağlamlığın təmin edilməsi Ailə həkimi institutunun Həkimlərin potensialının artırılması, 10%-nin ailə həkimlərinin antenatal antenatal Antenatal xidmətə cəlb olunan həkimlərin Ailə həkimi insti- xidmətə fəal cəlb 2022‒ 2200 ailə xidmətə cəlb xüsusi çəkisinin tutunun inkişaf 1. olunması SN İTSDA 2026 həkimi olunması hər il 10% bəndi artması etməsi Ana ölümü (hər 100000 nəfər Ana ölümü üzrə diri doğulan müvafiq uşaqların göstəricinin Hamilə qadınlara, yenido- sayına nisbəti): dövrün sonuna ğulmuşlara, xüsusən az- 15,8 (2020-ci il) 12,9-a azalması çəkili körpələrə zəruri tibbi Körpə ölümü xidmət göstərilməsi üçün (hər 1000 nəfər kadrların inkişaf etdirilmə- diri doğulanla- Müvafiq Körpə ölümü üzrə si, infrastrukturun müasir- rın ümumi sahədə müvafiq ləşdirilməsi və tibbi təchi- sayına tədbirlərin Ana ölümü və körpə ölümü üzrə müvafiq göstəricinin zat sisteminin gücləndiril- 2022‒ nisbəti): həyata göstəricilərin hər il azalması dinamikasına dövrün sonuna 2. məsi SN İTSDA 2026 9,8 (2020-ci il) keçirilməsi nail olunması 9,3-ə azalması Hamilə qadınların maarif- E-forumda İnteraktiv in- ləndirilməsi üçün müxtəlif 2022‒ iştirakçı sayı: ternet səhifə- E-forumda iştirakçı sayının dövrün sonuna 3. interaktiv internet səhifələ- SN İTSDA 2026 50 iştirakçı lərinin və 150-ə çatması 68 rinin və mobil aplikasiya- mobil tətbiqlər mobil applika- ların yaradılması üzrə yükləmə siyaların sayı: tətbiqi Mobil tətbiqlər üzrə yükləmə sayının hər il 300 yükləmə əlavə 200 vahid artması Fertil yaşlı əhali arasında Maarifləndir- ailə planlaşdırılması və mə sahəsində kontrasepsiya haqqında tədbirlərin maarifləndirmə işinin 2022‒ Məlumatlılıq həyata 4. aparılması SN İTSDA 2026 səviyyəsi: 70% keçirilməsi Məlumatlılıq səviyyəsinin hər il əlavə 5% bəndi artması

3.3.2. Fəaliyyət istiqaməti: Uşaqların sağlam böyüməsinin təmin edilməsi Uşaqlara göstərilən tibbi xidmətlərin əlçatanlığının və keyfiyyətinin yaxşılaş- Uşaq ölümü dırılması üçün ixtisaslaş- (5 yaşadək mış tibb mərkəzlərinin və uşaqlar), ya tibb bölmələrinin kadr (hər 1000 nəfər potensialının, infrastruktur diri doğulanla- imkanlarının və tibbi təchi- rın ümumi Uşaq ölümü Uşaq ölümü üzrə müvafiq göstəricinin hər il zat sisteminin gücləndiril- 2022‒ sayına nisbəti: üzrə müvafiq 0,1 vahid azaldılaraq dövrün sonuna 10,5-ə 1. məsi SN İTSDA 2026 11,1 (2020-ci il) göstərici: 11 düşməsi Uşaqların Uşaqların yoluxucu xəstə- sağlamlıq liklərə qarşı planlı pey- Peyvəndlərlə səviyyəsinin vəndlənməsinin həyata əhatəliliyin artması və keçirilməsi üçün kadr po- Uşaqların artırılması uşaqlar tensialının gücləndirilmə- 87%-i üçün arasında si, infrastrukturun müasir- peyvəndlərlə tədbirlərin yoluxucu ləşdirilməsi və tibbi təc- 2022‒ əhatə həyata Dövrün sonuna uşaqların 95%-nin xəstəliklərin 2. hizatın yaxşılaşdırılması SN İTSDA 2026 olunmuşdur keçirilməsi peyvəndlərlə əhatə olunması azalması Rəqəmsal texnologiyalar- dan (mobil aplikasiyalar, video-zəng və s.) istifadə etməklə uşaqların pey- vəndlənməsinə dair vali- Mobil deynlər arasında mütəma- tətbiqlərin di maarifləndirmə işlərinin 2022‒ yaradılması və Mobil tətbiqlərin yüklənmə sayının hər il 10% artması və valideyn 3. görülməsi SN İTSDA 2026 tətbiq edilməsi məmnunluğu səviyyəsinin dövrün sonuna 90%-ə çatması

3.3.3. Fəaliyyət istiqaməti: Uşaqların sağlam həyat tərzinin və sağlam qidalanmanın təşviqi 69 Uşaqların sağlam böyü- məsi üçün həkim və qida 200 yükləmə 400 yükləmə 600 yükləmə 800 yükləmə 1000 yükləmə mütəxəssisinin məsləhət- ləri olan mobil aplikasiya- ların və ya müxtəlif inte- raktiv internet səhifələrinin 2022‒ 1. yaradılması SN İTSDA 2026 1000 baxış 2000 baxış 3000 baxış 4000 baxış 5000 baxış Məktəblərdə sağlam həyat tərzi və sağlam qidalanmanın təşviqi üzrə kadr potensialının güc- 50 məktəb ləndirilməsi və müəlliminin infrastrukturun 2022‒ kursa cəlb Kursa cəlb edilmiş məktəb müəllimlərinin sayının hər il əlavə 2. yaradılması SN TN, İTSDA 2026 olunması 50 nəfər artması

3.3.4. Fəaliyyət istiqaməti: Uşaqların psixi sağlamlığının möhkəmləndirilməsi Rəqəmsal texnologiyalar- dan istifadə etməklə Psixoloqun psixoloqların uşaqlarla Teletəbabət uşaqlarla görüşlərinin keçirilməsi, platformasının işinin 10%-nin psixoloji dəstəyə ehtiyacı yaradılması və rəqəmsal olan uşaqlar üçün xüsusi psixoloqlar texnologiya- müalicə proqramlarının 2022‒ arasında larla həyata Dövrün sonuna psixoloqun uşaqlarla işinin 1. hazırlanması SN İTSDA 2026 təşviqi keçməsi 20%-nin rəqəmsal texnologiyalarla aparılması Ağır və xroniki psixi pozuntusu olan uşaq və Uşaq yeniyetmələrin müalicəsi psixiatriya üçün tibbi mərkəzlərin müəssisələri kadr potensialının güclən- üzrə dirilməsi, infrastruktur im- çarpayı/günlə- kanlarının genişləndiril- rin sayı: məsi və tibbi təchizat sis- 2022‒ 25390 2. teminin yaxşılaşdırılması SN İTSDA 2026 çarpayı/gün 3% azalma 6% azalma 9% azalma 12% azalma 15% azalma

3.3.5. Fəaliyyət istiqaməti: Tibbi xidmətin keyfiyyətinin və əlçatanlığının artması Əhali arasında öz sağlam- lığının qorunması, xəstə- liklərin erkən əlamətlərinə 2022‒ 11 mobil 12 mobil 13 mobil 1. dair rəqəmsal texnologi- SN 2026 8 mobil tətbiq 9 mobil tətbiq tətbiq tətbiq tətbiq 14 mobil tətbiq 70 yalar tətbiq etməklə maarifləndirici mobil aplikasiyaların və interaktiv internet səhifələrin yaradılması Onkoloji Onkoloji Onkoloji Onkoloji xəstəliklərin Onkoloji Onkoloji xəstəliklərin xəstəliklərin xəstəliklərin Qeyri-infeksion xəstəliklə- erkən xəstəliklərin xəstəliklərin erkən mərhə- erkən erkən rin qarşısının alınması mərhələdə erkən mərhə- erkən mərhə- lədə aşkar- mərhələdə mərhələdə məqsədilə skrininqlər 2022‒ aşkarlanması: lədə aşkarlan- lədə aşkarlan- lanması: aşkarlanma- aşkarlanması: 2. aparılması İTSDA SN 2026 39,4% ması: 40% ması: 41% 42,5% sı: 43,5% 45% Tibbi xidmətlərin keyfiyyət Tibbi xidmətlər standartları sisteminin iş- üzrə keyfiyyət lənilib hazırlanması, kliniki standartlarının protokolların yenilənməsi, tətbiq edilməsi Tibb müəssisələrinin 15%-nin akkreditasiyadan keçməsi tibb müəssisələrinin he- yəti üçün bilik və 20 kliniki bacarıqların artırılması 91 kliniki protokolun ya- məqsədilə təlimlər 2022‒ protokol zılması və ya 3. keçirilməsi SN İTSDA 2026 mövcuddur yenilənməsi Hər il 20 kliniki protokolun yazılması və ya yenilənməsi Ölkədə dərman və tibbi preparatlar istehsalının Ölkədə dər- təşkilinə dəstək verilməsi, man və tibbi onların keyfiyyətinin yox- Ölkədə 33 preparatlar is- Tibbi sənayenin lanılması və müvafiq qey- adda dərman tehsalına dair məhsul diyyat sənədinin təqdim 2022‒ preparatı zəruri dəstəyin Ölkədə hər il 4 adda yeni dərman preparatının buraxılışının 4. olunması SN İN 2026 istehsal olunur göstərilməsi istehsalı artması Əhalinin ilkin İlkin səhiyyə xidməti mər- səhiyyə xidməti Müvafiq kəzlərinin maddi-texniki müəssisələrinə sahədə bazasının gücləndirilməsi müraciətləri: tədbirlərin və diaqnostika imkanları- 2022‒ adambaşına həyata Əhalinin ilkin səhiyyə xidməti müəssisələrinə adambaşına düşən 5. nın genişləndirilməsi İTSDA 2026 3,8 (2020-ci il) keçirilməsi müraciətlərinin sayının dövrün sonunda 4,2-ə çatması

3.3.6. Fəaliyyət istiqaməti: Tibbi xidmətlərin tənzimlənməsi və dayanıqlı maliyyələşməsinin təmin olunması 71 Müvafiq tibbi İcbari Tibbi Sığorta Fondu xidmətlərin tərəfindən maliyyələşdiri- siyahısının lən tibbi xidmətlərin çeşidi- 2022‒ hazırlanması İcbari Tibbi Sığorta Fondu tərəfindən maliyyələşdirilən tibbi 1. nin genişləndirilməsi İTSDA SN 2026 2550 xidmət və tətbiqi xidmətlərin sayının dövrün sonuna 2800-ə çatması Tənzimləmə Səhiyyə siste- və idarəetmə mində Səhiyyə sistemində tən- funksiyaları tənzimləmə zimləmə və idarəetmə üzrə meyarla- və funksiyalarının dəqiq mü- Aidiyyəti 2022‒ rın hazırlan- idarəetmənin 2. əyyən edilməsi SN qurumlar 2023 ması və tətbiqi yaxşılaşması

3.3.7. Fəaliyyət istiqaməti: Vətəndaşların sağlam həyat tərzinin təmin edilməsi Respublikanın ali və orta təhsil müəssisələrində 3 adda maarif- tələbə/şagird və müəllim ləndirmə ma- heyəti üçün sağlam həyat İTSDA, terialı və tərzi barədə müxtəlif GİN, TN, 2 adda 1 adda e-təli- informativ maarifləndirici AQUPDK, 2022‒ maarifləndirmə min həyata Dövrün sonuna 10 adda maarifləndirmə 1. resursların yaradılması SN YİH 2026 materialı keçirilməsi materialı və 5 adda e-təlimin tətbiqi Sağlam həyat tərzi və davranış risk amilləri ba- rədə maarifləndirici mate- rialların (videoçarxlar, bukletlər, plakatlar və s.) hazırlanması və aidiyyəti Müvafiq Sağlam həyat üzrə paylanması, aidiyyəti GİN, TN, maarifləndirici tərzinə riayət mobil tətbiqlərin istifadəyə AQUPDK, 2022‒ 40 videoçarx materiallardan Dövrün sonuna videoçarx və poster sayının vətəndaşların 2. verilməsi SN AQTA, YİH 2026 və poster istifadə 50-ə çatması sayının artması Əhalinin müxtəlif təbəqə- Böyüklər ləri, o cümlədən işləyən Böyüklər Böyüklər Böyüklər Böyüklər Böyüklər arasında əhali üçün fiziki aktivliyə arasında arasında arasında arasında arasında müntəzəm dair maarifləndirici mate- 81,9% müntəzəm müntəzəm müntəzəm müntəzəm intensiv fiziki rialların (bukletlər, plakat- müntəzəm intensiv fiziki intensiv fiziki intensiv fiziki intensiv fiziki aktivliklə məşğul lar, kitabçalar, sosial çarx- İTSDA, intensivli fiziki aktivliklə aktivliklə aktivliklə aktivliklə olmayanların lar və s.) hazırlanması və GİN, aktivliklə məşğul məşğul məşğul məşğul ümumi paylanması (o cümlədən AQUPDK, 2022‒ məşğul deyil olmayanların olmayanların olmayanların olmayanların göstəricisinin 3. ilkin səhiyyə xidməti gös- SN YİH 2026 (2017-ci il) ümumi ümumi ümumi ümumi 8% azalması 72 tərən müəssisələr, KİV və göstəricisinin göstəricisinin göstəricisinin göstəricisinin sosial şəbəkələr 2% azalması 3% azalması 5% azalması 6% azalması vasitəsilə) Əhalinin yaş kateqoriya- ları, sosial-iqtisadi və gen- der amillərinə uyğun ola- raq, sağlam həyat tərzi və Əhalinin davranış risk amilləri ilə İTSDA, STEPS səhiyyə bağlı vəziyyətin müntə- GİN, sorğusunun xidmətləri üzrə zəm monitorinqi və AQUPDK, 2022‒ hazırlanması Hər il sorğuların keçirilməsi və nəticələrinin məmnunluğu- 4. qiymətləndirilməsi SN YİH 2026 və aparılması geniş kommunikasiyası nun artması İdman infra- Bədən tərbiyəsi strukturundan və idmanla istifadənin ge- Mövcud idman infrastruk- məşğul olanla- nişlənməsinə Səhiyyə sağlam turunun müasirləşdirilməsi rın ümumi sayı: dair tədbirlərin həyat tərzi üzrə və ondan istifadə imkanla- 2022‒ 18‒19% həyata Mövcud idman infrastrukturundan istifadə məlumatlılığının 5. rının genişləndirilməsi GİN TN, YİH 2026 (2019-cu il) keçirilməsi edənlərin sayının hər il 10% artması artması MİLLİ PRİORİTET 4. İŞĞALDAN AZAD OLUNMUŞ ƏRAZİLƏRƏ BÖYÜK QAYIDIŞ Bu Prioritet “Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramının Tədbirlər Planı çərçivəsində icra ediləcəkdir. MİLLİ PRİORİTET 5. TƏMİZ ƏTRAF MÜHİT VƏ “YAŞIL ARTIM” ÖLKƏSİ MƏQSƏD 5.1: YÜKSƏK KEYFİYYƏTLİ EKOLOJİ MÜHİT

5.1.1. Fəaliyyət istiqaməti: Tullantıların səmərəli idarə olunması Tullantıların yaranması, Tullantıların təkrar emalı və zərərsiz- İN, SN, uçotunun ləşdirilməsi ilə bağlı uço- İTSDA, təkmilləşdiril- tun təkmilləşdirilməsi, mə- VXSİDA, məsinə dair lumat bazasının və elek- YİH, DSK, tədbirlərin Tullantılarla bağlı elektron tron informasiya sistemi- “Təmiz 2022‒ həyata informasiya sisteminin 1. nin yaradılması ETSN Şəhər” ASC 2024 keçirilməsi istifadəyə verilməsi Tullantılarının Bərk məişət idarə edilməsi tullantılarının Tullantıların idarə edilməsi ETSN, İN, sahəsində idarə edilməsi sahəsində kadr potensia- “Təmiz 2022‒ kadr potensia- Tullantıların idarə edilməsinə dair tədris sahəsində elmi 2. lının gücləndirilməsi TN Şəhər” ASC 2026 lının gücləndi- vəsaitlərin hazırlanması və tədris olunması təminatın və 73 rilməsinə dair kadr təkliflərin hə- potensialının yata artması keçirilməsi Regionlarda Bölgələrdə bərk bərk məişət məişət tullantı- Regionlarda bərk məişət tullantılarının larının idarə tullantılarının mərkəzləş- idarə olunma- olunmasının dirilmiş idarə olunması sis- ETSN, sına dair Regionlarda bərk məişət tullantılarının idarə təkmilləşdiril- teminin yaradılması və bu “Təmiz təkliflərin olunması üzrə maddi təchizatı yaxşılaşdırılmış məsi və əhatə sahədə maddi-texniki ba- Şəhər” 2022‒ həyata mərkəzləşdirilmiş sistemin fəaliyyət dairəsinin 3. zanın gücləndirilməsi YİH ASC, SN 2026 keçirilməsi göstərməsi genişləndirilməsi Təhlükəli tullantı- ların təbiətə təsiri- nin müəyyən edil- Təhlükəli tullantı poliqon- məsi üçün poliqon larının infrastrukturunun ərazisində aparı- Təhlükəli müasirləşdirilməsi və İN, KTN, Müasir infrastruktur və lan ekoloji monito- tullantıların ətraf mərkəzləşdirilmiş zərər- SN, “Təmiz mərkəzləşdirilmiş zərər- rinqlər üzrə mühitlə sizləşdirmə qurğularının Şəhər” 2024‒ sizləşdirmə qurğularının müsbət dinamika- təmasının 4. tətbiqi ETSN ASC, YİH 2026 tətbiqi ya nail olunması azalması

5.1.2. Fəaliyyət istiqaməti: Hidrometeoroloji müşahidə və ətraf mühitin monitorinqi sisteminin təkmilləşdirilməsi Hidrometeoro- loji müşahidə şəbəkəsinin avtomatlaşdırıl- Dövrün sonuna hidrometeoroloji müşahidə şəbəkəsinin ma səviyyəsi: avtomatlaşdırılma səviyyəsi: Hidroloji: 35% Hidroloji: 58% Meteoroloji: AZAL, 42% Meteoroloji: 76% ARDNŞ, FHN, Okeanoloji: “AzMelSu- 44% Müvafiq sahə- Okeanoloji: 87% Hidrometeroloji müşahidə Təs” ASC, Aeroloji: 0% də müasirləş- Aeroloji: 50% və erkən xəbərdarlıq siste- “Azərsu” 2022‒ Radiometeoro- dirilmiş siste- 1. minin müasirləşdirilməsi ETSN ASC, RİNN 2026 loji: 40% min tətbiqi Radiometeoroloji: 80% 74 Atmosfer hava- Atmosfer havasının çirk- sının monitorin- Müvafiq sa- lənməsi üzrə avtomatik qi şəbəkəsinin hədə mo- monitorinq şəbəkəsinin və avtomatlaşdırıl- nitorinq vahid məlumat bazasının 2022‒ ma səviyyəsi: şəbəkəsinin Dövrün sonunda atmosfer havasının monitorinqi şəbəkəsinin 2. genişləndirilməsi ETSN SN, YİH 2026 21,7% tətbiqi avtomatlaşdırılma səviyyəsi: 87%

5.1.3. Fəaliyyət istiqaməti: Bioloji müxtəlifliyin qorunması, su bioresurslarının artırılması, akvakulturanın inkişafı, fauna və flora növlərinin bərpa edilməsi Azərbaycanda yeni növ xüsusi mühafizə rejimli Geoloji parkların təşviqi, bu təbiət ərazisinin ‒ ilk İN, DTA, 2024‒ sahədə əhalinin Geoparkın yaradılması və UNESCO-nun 1. geoloji parkın yaradılması ETSN YİH 2026 maarifləndirilməsi “Geoparklar şəbəkəsi”nə daxil edilməsi Biosfer qoruğun gələ- cək idarəetmə planı ilə bağlı tədbirlərin hə- Zaqatala-Balakən regionunda bioloji müxtəlifliyin mühafizəsinin Zaqatala-Balakən biosfer İN, DTA, 2022‒ yata yaxşılaşdırılması və regionun sosial-iqtisadi inkişafına töhfə 2. qoruğunun yaradılması ETSN YİH 2026 keçirilməsi verilməsi 26 baş Avropa Reintroduksi- Nəsli kəsilmək bizonu, ya üzrə təhlükəsi altında 265 baş ceyran tədbirlər planı- olan növlərin ta- Reintroduksiya tədbirləri- 2022‒ reintroduksiya nın həyata Hər il 3 baş bizonun və 5 baş ceyranın rixi areallarında 3. nin həyata keçirilməsi ETSN 2026 edilmişdir keçirilməsi reintroduksiya edilməsi bərpası Azərbaycanın “Qırmızı Azərbaycanın kitabı”nın III “Qırmızı kita- Azərbaycanın “Qırmızı nəşri ilə bağlı bı”nın III nəş- kitabı”nın III nəşrinin 2022‒ tədqiqatların rinin çap edil- 4. hazırlanması ETSN AMEA 2023 aparılması məsi Bioloji müxtəlifliyin qorun- Ekoloji maarif- Ekoloji ması məqsədilə əhalinin ləndirmə üzrə maariflənmə və ekoloji maarifləndirilməsi, tədbirlərin məlumatlılıq kadrların bilik və bacarıq- 2022‒ həyata Hər il maarifləndirmə tədbirlərinin keçirilməsi səviyyəsinin 5. larının artırılması ETSN TN 2026 keçirilməsi və 130 mütəxəssislərin təlimlərə cəlbi artması Balıq ehtiyatlarının, o Balıq Xəzərin su cümlədən nadir və nəsli 2022‒ ehtiyatlarının Hər il 565000 nərə və 45000 qızılbalıq bioresurslarının 6. kəsilməkdə olan nərə ETSN İN, KTN 2026 artırılmasına növlərinin süni yolla artması qorunması və 75 cinsli və qızılbalıq növlə- dair tədbirlər balıqçılığın rinin süni yolla artırılması planının inkişaf həyata etdirilməsi keçirilməsi İntensiv səna- ye tipli akva- kultura təsər- rüfatlarının ya- radılması üçün ərazilər və onların elektron Akvakultura qeydiyyatı subyektlərinin İntensiv sənaye tipli akva- sistemi ilə Yeni yaradılan intensiv sənaye tipli məhsul kultura təsərrüfatlarının AQTA, 2022‒ bağlı təkliflərin akvakultura təsərrüfatlarının sayının hər il orta buraxılışının 7. yaradılmasına dəstək KTN ETSN, İN 2026 hazırlanması hesabla 10% artması artması

5.1.4. Fəaliyyət istiqaməti: Meşə ilə örtülü ərazilərin və yaşıllıqların mühafizəsi və artırılması Meşəbərpa və Ümumi ərazidə meşəsalma işlərinin 2022‒ yaşıllığın payı: 1. aparılması ETSN İN 2026 12% Dövrün sonuna ümumi ərazidə yaşıllığın payının 12,3%-ə çatması YİH, “Azərsu” Qeyri‒meşə ASC, fondu torpaqla- Qeyri‒meşə fondu torpaq- “AzMelSu- rında yaşıllıqla- larında yaşıllıqların artırıl- Təs” ASC, 2022‒ rın sahəsi: Qeyri‒meşə fondu torpaqlarında yaşıllıqların sahəsinin dövrün sonuna 2. ması ETSN Bələdiyyələr 2026 4446 ha 5700 hektara çatması

5.1.5. Fəaliyyət istiqaməti: Torpaq ehiyatlarının mühafizəsi və bərpası Kollektor- Kollektor- Kollektor- Kollektor- Kollektor- drenaj şəbəkə- drenaj drenaj drenaj drenaj Kollektor-drenaj lərinin bərpası: şəbəkələrinin şəbəkələrinin şəbəkələrinin şəbəkələrinin şəbəkələrinin 3443 km; bərpası: bərpası: bərpası: bərpası: bərpası: sel və daşqın- 160 km; 180 km; 220 km; 240 km; 240 km; Kollektor-drenaj şəbəkələ- lara qarşı mü- sel və daşqın- Sel və rinin bərpası, sel və barizə üçün lara qarşı mü- Sel və daş- Sel və daş- Sel və daş- daşqınlara qarşı daşqınlara qarşı mübarizə sahilbərkitmə barizə üçün qınlara qarşı qınlara qarşı qınlara qarşı mübarizə üçün imkanlarının “AzMelSu- KTN, ETSN, 2022‒ bəndləri: sahilbərkitmə mübarizə mübarizə mübarizə sahilbərkitmə 1. genişləndirilməsi Təs” ASC FHN 2026 218,6 km bəndləri: 3 km üçün üçün sahil- üçün sahil- bəndləri: 76 sahilbərkitmə bərkitmə bərkitmə 5 km bəndləri: bəndləri: bəndləri: 2,5 km 3 km 4 km Dövrün sonuna sektoral operativ Kənd təsərrüfatı torpaqla- Aqrar sektor- monitorinq rının süni intellekt tətbiq da süni intel- sisteminin və edilməklə idarə olunması- lekt sisteminin Süni intellektdən istifadə etməklə dövrün örüş-otlaq nın təkmilləşdirilməsi, mü- yaradılması sonuna 4 rayonda aqrar sektorda sahibkarlıq sahələrindən hafizəsi, otlaqlardan planlı üzrə pilot fəaliyyəti göstərən subyektlərə göstərilən istifadənin istifadə mexanizminin 2022‒ layihələrin müxtəlif dəstək xidmətlərinin hər il 10% səmərəliliyinin 2. tətbiqi KTN İN, ETSN 2026 hazırlanması artması artması

5.1.6. Fəaliyyət istiqaməti: Mineral xammal bazasından səmərəli istifadə Mineral xammal resursla- rından istifadə mexanizm- Müasir lərinin təkmilləşdirilməsi, texnologiyalar- faydalı qazıntı hasilatında dan güzəştli müasir texnologiyalardan istifadə istifadənin stimullaşdırıl- imkanlarının ması, istismarı bitmiş fay- yaradılmasına 1920 ha sahədə faydalı qazıntı hasilatında dalı qazıntı yataqları əra- İN, KTN, 2022‒ dair təkliflər müasir texnologiyadan istifadə və 1042 ha 1. zilərinin rekultivasiyası ETSN EN, YİH 2026 hazırlanması sahədə rekultivasiya işlərinin aparılması MƏQSƏD 5.2: “YAŞIL ENERJİ” MƏKANI

5.2.1. Fəaliyyət istiqaməti: Energetika sektorunda tənzimləyici mühitin təkmilləşdirilməsi və zəruri liberallaşdırmanın aparılması Elektrik enerjisinin istehsalı, ötürülməsi, paylanması və təchizatı fəaliyyətlərinin Müvafiq fəaliyyət Qaz təchizatı sahəsində hüquqi və idarəçilik baxımından ayrılmasına növlərinin nəql, paylanma, satış və İN, AİH, imkan verən hüquqi və institusional təkliflərin hüquqi və elektrik enerjisinin isteh- “Azərenerji” Müvafiq həyata keçirilməsi idarəçilik salı, ötürülməsi, paylan- ASC, sahədə Qaz təchizatı sahəsində nəql, paylanma, satış baxımından ması və təchizatı fəaliyyət- “Azərişıq” təkliflər fəaliyyətlərinin hüquqi və idarəçilik ayrılması üzrə lərinin hüquqi və idarəçilik ASC, 2022‒ layihəsinin baxımından ayrılmasına imkan verən hüquqi mühitin 1. baxımından ayrılması EN ARDNŞ 2026 hazırlanması və institusional təkliflərin həyata keçirilməsi formalaşması Paylayıcı şəbəkədə elek- Müxtəlif gücə trik təchizatının yaxşılaş- malik yeni dırılması və elektrik verilişi “Azərişıq” 2022‒ elektrik təchi- İllər üzrə qəbul olunmuş sayda müxtəlif gücə malik yeni elektrik 2. xətlərinin çəkilməsi ASC 2026 zatı infrastruk- təchizatı infrastrukturunun yaradılması 77 turunun yara- dılmasına dair təkliflərin hazırlanması Topdansatış bazarının Səmərəlilik təşkilinə hazırlıq məq- Səmərəliliyin göstəricisi sədilə iqtisadi səmərəlilik artırılmasına üzrə hər il meyarı əsasında elektrik yönələn müsbət enerjisi istehsal güclərinin İN, proqram dinamikanın seçiminin ötürücü tərəfin- “Azərenerji” 2022‒ təminatından təmin 3. dən aparılması EN ASC 2023 istifadə edilməsi Elektrik enerjisinin isteh- salçıları, eləcə də təchi- zatçıları arasında rəqabət İN, Müvafiq bazar mühitinin formalaşdırılma- “Azərenerji” qaydalarına sı üçün hədəf modelinə ASC, dair layihənin uyğun bazar qaydalarının “Azərişıq” 2022‒ hazırlanması Elektrik enerjisinin istehsalçıları, eləcə də 4. hazırlanması EN ASC 2025 və tətbiqi təchizatçıları arasında rəqabətin artması Elektroenerget ika sistemində müstəqil təchi- zatçıların ya- Elektroenergetika siste- radılmasına mində müstəqil təchizatçı- İN, dair təkliflərin ların yaranmasının və fəa- “Azərişıq” 2022‒ həyata Müstəqil təchizatçıların fəaliyyət göstərməsi və təchizatın 5. liyyətinin təşviq edilməsi EN ASC 2026 keçirilməsi yaxşılaşması Energetika sahəsində tən- zimləyici mühitin formalaşdırılması, iqtisadi əsaslara, xərc və gəlirlərə Təkmil tarif istinad edən tarif meto- metodologiya- dologiyasının 2022‒ sına dair təklif- Energetika sahəsində tənzimləyici mühitin 6. təkmilləşdirilməsi EN İN 2025 lərin tətbiqi keyfiyyətinin artması 78 Müvafiq layi- hənin hazır- Qoyuluş gücü təqribən lanması və Müvafiq elektrik 500 MVt olan qaz-turbin İN, potensial in- stansiyasının elektrik stansiyasının “Azərenerji” 2022‒ vestorun Layihəyə uyğun olaraq elektrik stansiyasının istifadəyə 7. tikintisi EN ASC 206 seçilməsi tikinti üzrə zəruri işlərin görülməsi verilməsi

5.2.2. Fəaliyyət istiqaməti: Ölkədə qaz və istilik təchizatı sistemlərinin səmərəliliyinin artırılması, istehlakçıların tələbatının etibarlı şəkildə ödənilməsi SCADA siste- minin yaradıl- masına dair SCADA təkliflərin sisteminin tam Qaz təchizatında SCADA 2022‒ həyata istifadəyə 1. sisteminin yaradılması ARDNŞ EN, İN, AİH 2026 keçirilməsi SCADA sisteminin mərhələlər üzrə tətbiqi verilməsi Qazın keyfiy- yətinə nəzarə- tin artırılması- Qazın keyfiyyətinin 2022‒ na dair tədbir- Dövrün sonuna qazın keyfiyyətinin dövlət standartlarına 2. artırılması ARDNŞ EN, İN, AİH 2026 lərin görülməsi uyğunluğunun təmin edilməsi İstilik təchizatı sahəsində sə- mərəliliyin, dayanıqlığın və etibarlılığın artırılması İstilik təchizatı İstilik təchizatı sahəsində üzrə təkliflərin xidmətinin dövlət‒özəl hazırlanması İstilik təchizatı sahəsində özəl subyektlərin dayanıqlığının tərəfdaşlığının inkişaf 2022‒ və həyata xüsusi çəkisinin artması üzrə müsbət və etibarlığının 3. etdirilməsi EN İN 2026 keçirilməsi dinamikaya nail olunması artması

5.2.3. Fəaliyyət istiqaməti: Bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadənin artırılması Müvafiq enerji infrastruktu- Elektrik enerjisi runa özəl sek- istehsalının İN, torun cəlbinin qoyuluş Bərpa olunan enerji infra- “Azərenerji” təşviqinə dair gücündə bərpa strukturunun dövlət‒özəl ASC, tədbirlərin hə- Qəbul olunmuş sayda bərpa olunan enerji olunan enerji tərəfdaşlığı çərçivəsində “Azərişıq” 2022‒ yata stansiyalarının tikintisi və istifadəyə mənbələrinin 1. genişləndirilməsi EN ASC, AİH 2026 keçirilməsi verilməsinin təmini payının artması 79 Dənizdə külək enerjisi po- Dənizdə külək tensialının araşdırılması enerjisi poten- və potensialdan istifadə sialdan istifa- Dövrün sonuna dövlət‒özəl tərəfdaşlığı çərçi- istiqamətində hazırlıq təd- də sahəsində vəsində dənizdə külək enerjisi potensialından birlərinin həyata Aidiyyəti 2022‒ təkliflərin istifadə istiqamətində hazırlıq tədbirlərinin başa 2. keçirilməsi EN qurumlar 2026 hazırlanması çatması Bioenerji və geotermal Pilot layıhələ- enerjidən istifadə imkanla- İN, ETSN, 2022‒ rin müəyyən- Hər il bioenerji və geotermal enerjidən istifadə 3. rının genişləndirilməsi EN ARDNŞ 2026 ləşdirilməsi sahəsində müsbət dinamikanın təmin edilməsi İnformasiya Bərpa olunan enerji mən- sisteminin ya- bələri üzrə informasiya radılması və sisteminin yaradılması və ölçmələr üzrə potensial ərazilərə dair tədbirlərin ölçü müşahidə işlərinin Aidiyyəti 2022‒ həyata Ərazilərin enerji potensialının dəqiqləşdirilməsi 4. təşkil edilməsi EN qurumlar 2026 keçirilməsi və özəl sektora təqdim olunması Yeni stansiyaların Yeni generasiya və yarımstan- Enerji güclərinin enerji sisteminə siyaların yara- istehsalında etibarlı inteqrasiyası üçün dılması ilə özəl sektorun yeni infrastrukturun “Azərenerj 2022‒ bağlı təkliflərin Yeni generasiya güclərinin enerji sisteminə xüsusi çəkisinin 5. qurulması i” ASC 2026 hazırlanması etibarlı inteqrasiyası artması

5.2.4. Fəaliyyət istiqaməti: Azərbaycan – Türkiyə – Avropa Enerji Qovşağının yaradılması 1 ədəd Çevirici (HVDC) yarımstansi- yanın tikintisi; 230 km uzun- Azərbaycan ‒ Azərbaycan (Naxçıvan luğunda Türkiyə‒ MR)‒Türkiyə‒Avropa 400 kV-luq Avropa Enerji Enerji Qovşağının “Azərenerj 2025‒ ikidövrəli xəttin Türkiyə Respublikasına birbaşa enerji ixracı Qovşağının 1. qurulması i” ASC 2026 çəkilməsi imkanının yaradılması yaradılması

5.2.5. Fəaliyyət istiqaməti: İqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizə məqsədilə ekoloji təmiz nəqliyyat vasitələrindən və digər yaşıl texnologiyalardan istifadənin genişləndirilməsi 80 İstilik effekti yaradan qaz- İN, EN, MRV sistemi- ların inventarlaşdırılması KTN, RİNN, nin yaradıl- və Monitorinq-ölçmə, he- ARDNŞ, ması üzrə sabatlılıq və yoxlama “Azərenerji” institusional (MRV) sisteminin inkişaf ASC, 2022‒ təkliflərin MRV sistemi üzrə müasir təcrübəyə əsaslanan institusional 1. etdirilməsi ETSN AMEA 2026 hazırlanması bazanın yaradılması İN, DSK, EN, KTN, İqlim RİNN, dəyişmələri ARDNŞ, üzrə Milli AMEA, məlumat İqlim dəyişmələri “Azərenerji” bazasının üzrə Milli ASC, yaradılmasına məlumat İqlim dəyişmələri üzrə Milli “Azəristilik- dair təkliflərin İqlim dəyişmələri üzrə beynəlxalq təcrübəyə bazasının məlumat bazasının təchizat” 2022‒ həyata əsaslanan Milli məlumat bazasının istifadəyə 2. yaradılması ETSN ASC 2026 keçirilməsi yaradılması verilməsi “Aşağıkarbon- İN, EN, lu inkişaf üzrə KTNi, RİNN, Dövlət “Aşağıkarbonlu inkişaf ARDNŞ, Proqramı” üzrə Dövlət Proqramı”nın “Azərenerji” 2022‒ layihəsinin “Aşağıkarbonlu inkişaf üzrə Dövlət Proqramı” layihəsinin təsdiq 3. hazırlanması ETSN ASC, AMEA 2024 hazırlanması olunmuş mərhələlərə uyğun icrası İN, KTN, FHN, Milli İqlim dəyişmələrinin təsir- “AzMelSu- Adaptasiya lərinə daha həssas sek- Təs” ASC, Planının torlar üzrə Milli Adaptasiya “Azərsu” 2022─ layihəsinin İqlim dəyişmələrinə həssas əsas sektorlar üzrə Milli Adaptasiya 4. Planının hazırlanması ETSN ASC, AMEA 2026 hazırlanması Planının təsdiq olunmuş mərhələlərə uyğun icrası ETSN, Elektromobillik RİNN, İN, üzrə Milli DGK, Planın Elektromobillik üzrə Milli “Azərişıq” 2022─ layihəsinin Elektromobillik üzrə Milli 5. Planın hazırlanması EN ASC 2024 hazırlanması Planın qəbulu Ekoloji təmiz və təhlükəsiz ETSN, EN, İstismar Müvafiq Elektrik mühərrikli və hibrid nəqliyyat Ekoloji təmiz və nəqliyyat vasitələrinin (mi- “Azərişıq” 2022─ müddəti 5 ilə sahədə vasitələrindən istifadənin stimullaşdırılması təhlükəsiz (yeni) 6. nik avtomobilləri, avtobus- İN, RİNN ASC, DGK, 2026 qədər olan təkliflərin məqsədilə vergi-gömrük güzəştlərinin tətbiqi nəqliyyat 81 lar və s.) dövriyyəsinin MN, MB, minik avtomo- hazırlanması İstismarı ekoloji cəhətdən zərərli sayılan fiziki vasitələrinin stimullaşdırılması və zəru- ABA billərinin cəmi və qəbulu və mənəvi köhnəlmiş nəqliyyat vasitələrinin cəmi nəqliyyatda ri infrastrukturunun yara- minik avtomo- idxalının və istifadəsinin məhdud- xüsusi çəkisinin dılması billərində laşdırılmasına dair tədbirlərin görülməsi artması xüsusi çəkisi: Ölkə ərazisində elektrik enerjisi doldurma 4,7% məntəqələrinin sayının artırılması və əhatə dairəsinin genişləndirilməsi Ekoloji təmiz və təhlükəsiz (yeni) nəqliyyat vasitələrinin əldə edilməsi üçün maliyyə əlçatanlığının artması Hidrogenin istehsalı Hidrogenin istehsalı və Hidrogenin sahəsində ondan istifadə sahəsində istehsalı və pilot potensialın öyrənilməsi və ondan istifadə layihələrə dair bu sahədə pilot layihələrə sahəsində po- təkliflərin dair təkliflərin 2022─ tensialın təqdim 7. formalaşdırılması EN İN, ARDNŞ 2023 öyrənilməsi olunması İN, “Azər- Enerji saxlanc sistemləri- enerji” ASC, nin tətbiqinin araşdırılması “Azərişıq” 2023─ Enerji saxlanc sistemlərinin 8. və təkliflər verilməsi EN ASC 2024 tətbiqinə dair təkliflər verilməsi Energetika sektorunda karbon tutulması, utilizasi- CCUS yası və saxlanması ETSN, texnologiyala- (CCUS) texnologiyalarının ARDNŞ, rının tətbiqi tətbiqinin araşdırılması və “Azərenerji” 2022─ imkanlarının CCUS texnologiyalarının tətbiqinə dair təklif- 9. təkliflər verilməsi EN ASC 2025 araşdırılması lərin verilməsi

5.2.6. Fəaliyyət istiqaməti: Enerji səmərəliliyinin təmin edilməsi Enerji səmərə- İN, KTN, liliyinin artma- RİNN, sına dair diaq- İqtisadiyyatın müxtəlif sa- DŞAK, nostikanın hələrində və ev təsərrüfat- ETSN, aparılması və larında enerji səmərəli- aidiyyəti 2022─ təkliflərin ha- İqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində və ev təsərrüfatlarında enerji 1. liyinin təmin edilməsi EN qurumlar 2026 zırlanması səmərəliliyi üzrə müsbət dinamikanın təmin olunması 82 İN, “Azər- işıq” ASC, “Azərenerji” Enerjinin ASC, istehsalı və Enerjinin istehsalı və “Azəristilik- təchizatı üzrə təchizatı (nəql, ötürülmə, təchizat” diaqnostikanın paylanma və s.) sahələ- ASC, aparılması və rində enerji səmərəliliyinin aidiyyəti 2022─ təkliflərin Enerjinin istehsalı və təchizatında səmərəlilik üzrə müsbət 2. təmin edilməsi EN qurumlar 2026 hazırlanması dinamikanın təmini Qabaqcıl təc- Özəl (yaşayış, kommer- rübəyə uyğun siya və ofis) və ictimai olaraq milli binalar üçün milli renova- renovasiya siya proqramının hazır- proqramının lanması və həyata İN, DŞAK, 2022─ hazırlanması Özəl (yaşayış, kommersiya və ofis) və ictimai binalar üçün milli 3. keçirilməsi EN FHN, MN 2026 və qəbulu renovasiya proqramının mərhələli icrası Enerji səmərə- liliyinin hüquqi, texniki və ins- Enerji səmərəliliyinə dair titusional ba- normativ texniki aktların zasının güc- hazırlanması, monitorinq İN, DŞAK, ləndirilməsinə və hesabatlılıq sisteminin aidiyyəti 2022─ dair təkliflərin Enerji səmərəliliyinin hüquqi, texniki və institusional bazasının 4. tətbiq edilməsi EN qurumlar 2026 hazırlanması gücləndirilməsinə dair müvafiq tədbirlərin icrası