Law No. 4081 on protection of farmers' properties

1795 ÇIFTÇI MALLARININ KORUNMASI HAKKINDA KANUN Kanun Numarasi : 4081 Kabul Tarihi : 2/7/1941 Yayimlandigi R. Gazete : Tarih: 10/7/1941 Sayi: 4856 Yayimlandigi Düstur : Tertip: 3 Cilt: 22 Sayfa: 505 Madde 1 - Bu kanuna göre korunacak çiftçi mallari asagida yazilidir: I - Ekili, dikili veya kendiliginden yetisen bütün nebatlarla Orman Kanunu nun sumulüne girmeyen agaçlar ve agaçliklar, II - Ziraatte kullanilan veya ziraatle alakali olan her nevi menkul ve gay rimenkul mallar, III - Su arklari, set ve bentlerle hendek, çit, duvar ve emsali manialar, tarla ve bahçe yollari. Madde 2 - Bu kanunun hükümleri: I - Köy sinirlari içinde, II - Sehir ve kasaba haricinde olup, belediye hududu içinde veya disinda bulunsun, zirai mahsulat istihsal edilmekte olan sahalarda tatbik olunur. Madde 3 - Bu kanunda yazili islerden köylere taallük edenleri ihtiyar mec lisi, ikinci maddenin ikinci fikrasinda yazili sahalara ait olanlari koruma meclisi tarafindan ifa olunur. Her kaza ve vilayet merkezinde ayrica bir mura kabe heyeti de bulunur. Madde 4 - Murakabe heyetiyle koruma meclisine aza seçilebilmek için beledi ye meclisine aza intihap edilebilmek hakkina malik olmak ve ayni zirai sahada ziraatle mesgul bulunmak sarttir. Su kadar ki, bunlarin belde sakini olup olma diklarina bakilmaz. Köy Kanununun 30 uncu maddesi bu seçimlerde de caridir. Koruma meclisi azalari ticaret ve sanayi ve ziraat odalari bulunan yerlerde bunlarin da istirakiyle toplanan belediye meclisi tarafindan gizli reyle ve dört sene müddetle intihap olunurlar. Her intihapta besi asli, besi yedek aza olmak üzere on kisi seçilir. Asli azalar arasinda inhilal vukuunda yedek azadan en fazla rey alan bosalan yere geçer. Müsavi rey almis olanlar arasinda kur'a çekilir. Koruma meclisi azalari aralarindan gizli reyle bir reis ve bir reis vekili seçerler. (Ek: 9/1/1952 - 5856/1. md.) Belediye meclislerinin her yenilenmesinde çiftçi mallarini koruma meclisi üyeleri ile murakabe heyeti üyeleri yukarki bentte bildirilen usule göre yeniden seçilirler. Madde 5 - Murakabe heyeti, vilayet merkezinde valinin idare mensuplari ara sindan seçecegi bir zatin, kazalarda kaymakamin reisligi altinda, ziraat ve ve teriner müdür veya memurlari ile dördüncü madde hükümleri dairesinde intihap olunan bes azadan tesekkül eder. Kaymakamin bulunmadigi hallerde heyete ziraat veya veteriner müdür veya memuru, bunlarin da, bulunmamasi halinde kaymakamin tensip edecegi aza reislik eder. 1796 Madde 6 - Murakabe heyeti, koruma ve ihtiyar meclisleri mürettep aza adedi nin ekseriyetiyle içtima ederler. Kararlar, mevcudun ekseriyetiyle verilir. Reylerde müsavat halinde reisin bulundugu taraf tercih olunur. Reis ve azalar kendilerinin veya Köy Kanununun 30 uncu maddesinde yazili hisimlarinin alakali olduklari islerin müzakeresine istirak edemezler. Bu gibi hallerde veya hastalik yahut diger mesru mazeretler dolayisiyle aza noksani yüzünden içtima edemiyen heyet veya meclis yedek aza larla tamamlanir. Madde 7 - Koruma ve ihtiyar meclislerinin, çiftçi mallarini koruma bakimin dan, vazife ve salahiyetleri sunlardir: I - Koruma kadro ve bütçesini ve senelik koruma ücreti tarifelerini tesbit ve her iki hususu murakabe heyetinin tetkik ve tasdikina sevketmek. II - Koruculuk için Köy Kanununda yazili hükümlere göre bekçilige ehil gör düklerini seçerek tayinlerini vali veya kaymakamin tasdikina arzetmek, bekçile rin adedlerini ve çalisma müddet ve sartlarini tesbit eylemek, vazife görecek leri mintakalari ayirmak ve bunlara para veya mal olarak verilecek aylik veya yilligi kararlastirmak ve vazifelerini iyi görmeleri için lüzumlu tedbirleri almak, hayvanlar için müsterek çoban tutmak, III - Sularin mezruat ve yollara yapacagi tahribati önlemek ve su arklari ve hendeklerle tarla ve bahçe yollarini tamir ettirmek ve bu yüzden dogacak masraflari bütçe harici olarak alakalilar arasinda istifadeleri nispetinde tak sim ve tahsil etmek (Alakalilardan fiilen çalismak isteyenler çalisabilirler), IV - Sularin sivrisinek yetismesine müsait birikintiler yapmasina mani ol mak ve bu maksat için açilan kanallar ve mecralari ve kurutulmus olan toprak lari muhafaza etmek, V - Elli liraya kadar olan zarar ve ziyan islerine 26 nci maddede yazili hükümler dairesinde bakmak, VI - Ondördüncü maddede gösterilen inzibat cezalarini vermek ve bu kanunda yazili diger vazifeleri görmek. Madde 8 - Murakabe heyetinin vazife ve salahiyetleri sunlardir: I - Koruma kadro ve bütçesini ve senelik koruma bedeli tarifelerini tasdik veya bunlarda lüzumlu gördügü tadilleri icra etmek, II - Mintakalari dahilindeki köylerden mali ve zirai durumlari bir bekçiden ayri olarak korucu tutmaga müsait olmayanlarini tayin etmek, III - Koruma ve ihtiyar meclisi kararlarina bu kanun hükümleri dahilinde yapilan itirazlari tetkik etmek, IV - Koruma ve ihtiyar meclislerinin bu kanunda gösterilen vazife ve sala hiyetlerini devamli bir nezaret ve murakabeye tabi tutmak, V - Hayvanlarin sureti muhafaza ve sevki idaresine ve geçecegi yollarin ta yinine; tarla, bag ve bahçe sinirlarinin belli edilmesini veya bu yerlerin ko runmasini temin için mahallince yapilmasi mümkün ve mutat olan manialar konma sina; tarla yollari, su arklari ve sinir hendeklerinin set ve bentlerin evsaf ve sureti muhafazalarina mütedair tedbirlerin tesbitine dair koruma ve ihtiyar meclisleri tarafindan yapilan teklifleri tetkik ile karara baglamak ve bu ka nunda gösterilen diger isleri görmek, VI - Ikinci maddenin ikinci fikrasinda yazili saha hudutlarini tayin ve tesbit etmek. 1797 Murakabe heyeti lüzum gördügü hallerde bu sahanin hudutlarini degistirebi lecegi gibi, yakinlik ve çiftçilik münasebetleri veya korumada kolaylik gibi mülahazalara binaen bu kanunun tatbiki bakimindan mezkür sahanin bazi parçala rini veya tamamini en uygun gördügü köye bagliyabilir. I, III ve V sayili bentlerde yazili muamelelerin bir ay zarfinda neticelen dirilmesi mecburidir.Koruma bedeli tarifelerinin tetkikatinda (15) inci maddeye tevfikan yapilan itirazlar da nazara alinir. Ihtiyar veya koruma meclisleri veya bunlardan biri ile digeri arasinda te kevvün eden ihtilaflari, her ikisinin tabi bulundugu murakabe heyeti, ayri ayri murakabe heyetine tabi iseler bunlardan en yakin olani kati olarak hal ve fasleder. Madde 9 - Murakabe heyeti ile koruma ihtiyar meclisleri azalarina bu kanuna tevfikan yapilacak hizmet ve muamelelerden dolayi koruma sandigindan hiç bir ücret ve masraf verilemez. Uzak mesafeler için nakil vasitasi ücretiyle ehlivukufun zaruri masraflari koruma sandigindan verilir. Bu masraflar zarar yapandan alinarak sandiga iade olunur. Sikayetçinin iddiasi sabit olmazsa yapilan masraflar kendisine ödettirilir. Madde 10 - Bu kanunda yazili istisnalar disinda koruma ve ihtiyar meclisle rinin bu kanun hükümlerine tevfikan verecekleri kararlar aleyhine alakalilar tarafindan kararin kendilerine tebligi tarihinden itibaren on gün zarfinda mu rakabe heyetine müracaat ve itiraz olunabilir. Müddeti zarfinda aleyhine itiraz edilmeyen kararlar katilesir. Bu suretle katilesen veya (murakabe heyetlerince itiraz üzerine verilen kararlar aleyhine hiç bir kanun yoluna müracaat oluna maz) (1) ve bunlar derhal icra olunur. Madde 11 - Murakabe heyetiyle koruma ve ihtiyar meclislerinin muamelat ve mesaisi vali veya onun tavzif edecegi kimseler tarafindan devamli surette tef tis edilir. Bu teftis dogrudan dogruya Ziraat veya Dahiliye Vekaletlerince tensib edi len memurlar vasitasiyle de yaptirilabilir. Bundan baska valiler bu kanunun iyi islemesini murakabe ve kanunun tatbikatindaki hatalarin islahini murakabe heye tinden talep ederler. Madde 12 - Bekçilerin vazifeleri sunlardir: I - Çiftçi mallarini korumak, II - Çiftçi mallarina zarar iras edildigi hallerde 24 üncü maddede gösteri len muameleleri ve bu kanunda yazili diger vazifeleri ifa etmek. Madde 13 - Bekçilerin bu kanunda yazili vazifelerden gayri islerde istih damlari veya kisa bir zaman için dahi olsa kendi mintakalari haricine gönderil meleri yasaktir. Bunlar ancak umumi emniyet ve asayisin ve su baskini, zelzele ve yangin gibi umumi afetlerin zaruri kildigi fevkalade ahvalde bagli bulunduklari yerin en büyük mülkiye amirinin veya muhtarin izniyle kendi mintakalari veya yukarida gösterilen vazifeleri haricinde muvakkat olarak istihdam edilebilirler. Su kadar ki mali ve zirai durumlari bir bekçiden ayri olarak köy korucusu tutmaga kudreti olmadigi murakabe heyetince yapilan tetkikat neticesinde tahak kuk eden köylerde köy korucularina ait vazifeler bu bekçiye gördürülür. (1) Parantez içindeki hüküm, Anayasa Mahkemesinin 15/11/1963 tarih ve E. 1963/ 97, K. 1963/272 sayili karari ile iptal edilmistir. 1798 Madde 14 - Bekçilere Köy Kanununun 80 ve 81 inci maddelerine tevfikan veri lecek cezalardan baska üç günden az ve on besgünden çok olmamak üzere ücret kesmek ve isten çikarmak cezalari da tatbik olunabilir. Cezanin tayininde Köy Kanununda yazili tertibe riayet mecburiyeti yoktur. Verilen ceza derhal infaz olunur. Bunlardan yalniz isten çikarma kararina karsi murakabe heyetine itiraz olunabilir. Isten çikarilan bekçi bir sene geç meden yeniden vazifeye alinamaz. Madde 15 - Koruma tarifeleri her sene koruma ve ihtiyar meclisleri tarafin dan mahallin örf ve adeti ile iktisadi vaziyetine ve taallük ettigi arazinin verimine, mahsulün nevine veya hayvan cinsine göre tanzim olunur. Bu tarifeler murakabe heyetine gönderilmekle beraber ayni zamanda köy veya kasabanin münasip mahallerine de talik olunur. Alakadarlar talikten itibaren on gün zarfinda koruma veya ihtiyar meclisleri vasitasiyle veya dogrudan dogruya murakabe heyetine itiraz edebilirler. Tarifeler murakabe heyetinin tasdikiyle katilesir. Koruma bedelleri her mahallin istihsal vaziyetlerine göre tesbit olunacak en müsait zamanda ve Tahsili Emval Kanununa göre tahsil olunur. Ancak Tahsilat Komisyonunun vazifeleri koruma ve ihtiyar meclisleri, tahsildarin gördügü isler koruma heyeti reisinin veya muhtarin tensip edecegi kimse tarafindan ifa olu nur. Koruma tarifesi bir senelik bekçi ücretlerinden baska pesin olarak ödenecek zarar ve ziyanlarla masraf karsiligi olarak bekçi ücretlerine yüzde 30 u geçme mek üzere yapilacak bir ilaveyi karsilayabilecek sekilde tanzim olunur. Madde 16 - Köy sinirlari veya ikinci maddenin ikinci fikrasinda yazili saha içindeki ekilmis arazi ile bag, bahçe veya agaçliklara fiilen tasarruf etmekte olanlardan ve gelip geçici olmayan ve kendi hayvanlarini idare edecek kadar sahsina ait veya icarla merasi bulunmayan sürü sahiplerinden 15 inci maddede gösterilen tarifede yazili senelik koruma parasi veya bunun mukabili olan mah sul veya mal alinir. Koruma parasina tabi olanlarin bunun miktari hakkinda ken dilerine veya ikametgahlarina yapilacak tebligden itibaren on gün zarfinda mu rakabe heyetine itiraz haklari vardir. Madde 17 - Bu kanun hükümlerine tevfikan tahsil olunan para cezalari koruma sandigina irat kaydolunur. Madde 18 - Her koruma ve ihtiyar meclisi nezdinde 16 ve 17 nci maddelerde yazili gelirlerden bir koruma sandigi teskil olunur. Bekçi ücretlerinden baska zarar ve ziyan mukabili olarak tahsil edilmis olan miktar, pesin olarak ödenen zararlar dolayisiyle tükendigi veya zararin ödenmesine kafi gelmedigi takdirde sandik mevcudu tarifede yazili esaslar dairesinde mükelleflerden yapilacak tah silatla tamamlanir. Bu suretle yapilacak tahsilatta zarar ve ziyan karsiligi olarak 15 inci maddenin son fikrasina göre tesbit edilmis olan nisbet daima mu hafaza olunur. Madde 19 - 8 inci maddenin ikinci fikrasinda yazili köylerde köy bütçesin deki korucu ücreti koruma sandigina yatirilir. Bu kanunun tatbiki dolayisiyle hasil olacak vaziyete göre köy korucularinin adedi ihtiyaç nisbetinde azaltila bilir. Bu suretle azaltilan koruculara ait ücret köy bütçesinden koruma sandi gina devrolunur. Madde 20 - Mezruat arasinda basibos yakalanip da on bes gün içinde sahiple ri tarafindan alinmayan hayvanlar koruma ve ihtiyar meclisi tarafindan münasip görülecek bir pazar yerinde müzayede ile satilir ve keyfiyet bir zabit ile tes bit olunur. Müzayedede 2490 sayili kanun hükümleri tatbik olunmaz. Sahibi malüm olmayan hayvanlar için her yerin örf ve adetine göre ilan yapilir. 1799 Bu hayvanlar için sarfedilen iase ve muhafaza masraflariyle yapilacak diger masraflar satis bedelinden tenzil olunduktan sonra bakiyesi bir sene müddetle emaneten saklanir.Satis bedeli bu müddet içinde müracaat edilip alinmadigi tak dirde koruma sandigina irat kaydolunur. Madde 21 -Koruma sandigindaki paralarin sarfedilebilecegi yerler sunlardir: I - Bekçilerin ücretleri, II - 29 uncu maddeye göre ödenecek zararlar, III -Her mahallin hususiyet ve ihtiyaçlarina göre koruma ve ihtiyar meclis leri tarafindan bu kanunun tesbit ettigi hizmetlerin ifasi için yapilacak zaru ri masraflar. Bu masraflarin senelik yekünu hiç bir halde bekçi ücretleri yekü nunun yüzde onunu tecavüz edemez. Madde 22 - Korunma sandiginin mevcudu Devlet mali hükmündedir. Korunma ge lirleri ve korunma sandigindaki paraya haciz konamaz. Korunma sandigi gelirinin cibayet ve sandik mevcudunun sarf sureti ve her sene sonunda hesablarin nasil kapatilacagi Ziraat Vekaletince tesbit olunur. Madde 23 - Bu kanun ile vazifedar olanlarin vazifeleri dolayisile isledik leri suçlara Ceza Kanununun memurlar hakkindaki hükümleri tatbik olunur. Bu gibilerin ifa ettikleri vazifeden dolayi kendilerine karsi islenen suç lar memurlar aleyhine islenmis sayilir. Madde 24 -Birinci maddede yazili çiftçi mallarina bir zarar vukuunda bekçi ler fiilin devamina mani olacak tedbirleri almakla beraber husule gelen zararin tesbitine yarayacak delilleri toplayarak keyfiyeti koruma veya ihtiyar meclisi ne bildirmek mecburiyetindedirler. Imkan bulunan hallerde bir zabit varakasi da tutulur. Madde 25 - Korunma veya ihtiyar meclisinin seçecegi vukuf ehli fiili haber veren bekçi ile birlikte en geç yirmi dört saat zarfinda vaka mahalline giderek zararin miktarini ve hangi sartlar altinda yapildigini tahmin ve tesbit ve bunu bir zabit varakasiyle tevsik eder. Mühim islerde vukuf heyetine koruma veya ih tiyar meclisi azasindan bir veya bir kaçi katilir. Tutulacak zabit varakalari ve ise mütaallik evrak derhal koruma veya ihti yar meclisine tevdi olunur. Zarar ve ziyanin tesbitine taallük eden tetkikler Köy Kanunu hükümlerine göre yapilir. Madde 26 - Birinci maddede yazili çiftçi mallarina iras edilen ve miktari elli lirayi geçmiyen zararlarin tazminine mütaallik isleri koruma ve ihtiyar meclisleri Köy Kanunundaki usule göre tetkik ve hallederek bir karara baglar. Tazminat talebinin reddine ve yirmi liraya kadar olan kararlara karsi bes gün içinde sulh hakimine itiraz edilebilir. Su kadar ki, zarari yapan tarafin dan vukubulan itirazlarda tazminine karar verilen paranin koruma sandigina ayni müddet içinde depo edilmesi sarttir. Bu fikraya taallük eden islerde mahkeme, tetkikatini evrak üzerinde icra ve itiraz olunan karari tadil veya tasdik sure tiyle isi bir hafta içinde intaç eder. Maddi hata vukuu veya sahtelik iddiasi halinde mahkeme, lüzum görürse durusma yapabilir. Yirmi liradan yukari olan tazmin kararlarina karsi alakalilar,yukariki fik rada yazili depo sarti olmaksizin bes gün içinde sulh hakimine itiraz edebilir. Bu fikraya göre yapilan itirazlarin tetkiki umumi hükümlere göre yapilir. 1800 Itirazlar mahkemeye veya koruma ve ihtiyar meclislerine de yapilabilir. Meclisler itiraz evrakini derhal salahiyetli mahkemeye gönderir ve muterize bedava bir ilmühaber verir. Koruma ve ihtiyar meclislerinin itiraz olunmiyan kararlari ile sulh hakim lerinin itiraz üzerine verecekleri kararlar kati olup bunlar aleyhine hiç bir kanun yoluna bas vurulmaz. Madde 27 - Yukaridaki maddede yazili zarar tazminine taallük eden islere bakilmasi alakalilarin talep ve sikayetine bagli degildir. Zarar görenin feragati tahkikati durdurmaz ve karar altina alinan meblag tahsil edilerek sandiga irat kaydolunur. Su kadar ki koruma veya ihtiyar meclisinin tasvip edecegi tazminat alakali ya ödendigi takdirde tahkikata devam edilmez. Madde 28 - Koruma ve ihtiyar meclisince verilen kararlardan 20 liraya kadar olanlari Köy Kanununun 66 nci maddesinde yazili usule tevfikan icra olunur. Su kadar ki paranin ödenmesi için yapilan ihbarin müddeti 8 gündür. Idare amirleri bu husustaki salahiyetlerini koruma veya ihtiyar meclisleri vasitasiyle kullanabilirler. Madde 29 -Zararin faili malüm olmadigi hallerde koruma veya ihtiyar meclis lerince tesbit olunan zararin dörtte üçü koruma sandigindan zarar görene öde nir. Bilahare fail taayyün ederse zararin tamami kendisine ödettirilir ve san digin tediye etmis oldugu mebaligin mahsusu yapilarak geri kalan zarar görene verilir. Sandiktan pesin ödenen miktar hiç bir halde 20 lirayi geçemez. Zararin her hangi bir maksatla mal sahibi tarafindan yapildigi tahakkuk ederse sandiktan ödenmis olan paranin iki misli masrafiyle beraber koruma veya ihtiyar meclisi karariyle kendisinden tahsil olunarak sandiga irat kaydolunur. Madde 30 - Zarari husule getiren hayvanlardan zarar mahallinde görülenler bekçiler tarafindan yakalanarak zarar ödeninceye kadar muhafaza edilir. Bu suretle yakalanan hayvanlar koruma ve ihtiyar meclislerinin karar ve ic ra hususunda haiz olduklari salahiyet mahfuz kalmak sartiyle tazmin edilecek zararlara karsi teminat hükmündedir. Su kadar ki hayvan sahibi koruma veya ihtiyar meclislerinin ikinci fikra hükümleri dahilinde takdir edecegi miktari aynen veya nakten teminat olarak ya tirir veya bu heyetlerin kabul edecegi bir müteselsil kefil gösterirse hayvan lari geri alabilir. Madde 31 - Murakabe heyetlerinin 8 inci maddenin besinci bendine tevfikan ittihaz edecekleri tedbirlere aykiri harekette bulunanlardan koruma veya ihti yar meclislerince bir liradan bes liraya kadar hafif para cezasi alinir. Bu cezaya tebligi tarihinden on gün zarfinda murakabe heyetine itiraz oluna bilir. Koruma veya ihtiyar meclisi, mahallin adet ve teamülü hilafina basibos bi rakilan hayvanlarin beheri için sahiplerinden bes kurustan elli kurusa kadar alacagi parayi sandiga irat kaydeder. Bu husustaki kararlar katidir. Madde 32 - Bekçiler silahlidirlar. Silah ve cephaneleri Devlet tarafindan temin edilir. Kiyafet ve silahlarinin cinsi Dahiliye Vekaleti tarafindan tayin olunur. 1801 Madde 33 - Bekçiler, Köy Kanununun 77 nci maddesinde yazili hallerde silah kullanmaga salahiyetlidirler. Madde 34 - Toplu olarak 100 hektar ve daha fazla arazi isletenler hususi bekçi kullandiklari takdirde koruma parasi vermiyecekleri gibi koruma sandigin dan da hiç tazminat alamazlar. Sehir ve kasaba civarindaki ve köylerdeki sebze, çiçek, meyve ve dut bahçe leriyle fidanliklarinin hususi bekçi tutmak sartiyle koruma parasini vermek mecburiyetinden istisnasina karar vermege koruma veya ihtiyar meclisleri sala hiyetlidir. Alakalilar on gün zarfinda bu karara karsi murakabe heyetine itiraz edebilirler. Bu gibiler koruma sandigindan hiç bir tazminat alamazlar. Hususi bekçiler bu kanundaki bekçilere verilen salahiyeti haiz degildirler. Madde 35 - Bu kanun hükümlerine tevfikan yapilacak müracaat ve her türlü tetkik ve muamelelerden hiç bir resim ve harç alinmaz. Madde 36 - 20 Temmuz 1330 tarihli Kir Bekçileri Kanununun bu kanuna uymayan hükümleriyle Köy Kanununun 54 ve 55 inci maddeleri ilga edilmistir. Madde 37 - Bu kanun nesri tarihinden muteberdir. Madde 38 - Bu kanun hükümlerini icraya Adliye, Dahiliye, Maliye ve Ziraat Vekilleri memurdur. 1803 4081 SAYILI KANUNA EK VE DEGISIKLIK GETIREN MEVZUATIN YÜRÜRLÜGE GIRIS TARIHINI GÖSTERIR LISTE Kanun Yürürlüge No. Farkli tarihte yürürlüge giren maddeler giris tarihi ------------------------------------------- 5856 -- 16/1/1952