Decree No. 2009/15272 of the Council of Ministers on ratifying the Stockholm Convention on Persistent Organic Pollutants

30 Temmuz 2009 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 27304 MİLLETLERARASI ANDLAŞMA Karar Sayısı : 2009/15272 Stokholm‟de imzalanan ve 2/4/2009 tarihli ve 5871 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ekli “Kalıcı Organik Kirleticilere ĠliĢkin Stokholm SözleĢmesi”nin onaylanması; DıĢiĢleri Bakanlığının 7/7/2009 tarihli ve HUMġ/790 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu‟nca 14/7/2009 tarihinde kararlaĢtırılmıĢtır. Abdullah GÜL CUMHURBAġKANI Recep Tayyip ERDOĞAN BaĢbakan C. ÇĠÇEK B. ARINÇ A. BABACAN M. AYDIN Devlet Bak. ve BaĢb. Yrd. Devlet Bak. ve BaĢb. Yrd. Devlet Bak. ve BaĢb. Yrd. Devlet Bakanı H. YAZICI F. N. ÖZAK E. GÜNAY F. ÇELĠK Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı V. Devlet Bakanı E. BAĞIġ S. A. KAVAF C. YILMAZ S. ERGĠN Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Adalet Bakanı M. V. GÖNÜL B. ATALAY A. DAVUTOĞLU M. ġĠMġEK Milli Savunma Bakanı ĠçiĢleri Bakanı DıĢiĢleri Bakanı Maliye Bakanı N. ÇUBUKÇU M. DEMĠR R. AKDAĞ R. AKDAĞ Milli Eğitim Bakanı Bayındırlık ve Ġskân Bakanı Sağlık Bakanı UlaĢtırma Bakanı V. M. M. EKER Ö. DĠNÇER N. ERGÜN T. YILDIZ Tarım ve KöyiĢleri Bakanı ÇalıĢma ve Sos. Güv. Bakanı Sanayi ve Ticaret Bakanı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı E. GÜNAY V. EROĞLU Kültür ve Turizm Bakanı Çevre ve Orman Bakanı KALICI ORGANĠK KĠRLETĠCĠLERE ĠLĠġKĠN STOKHOLM SÖZLEġMESĠ Bu SözleĢmenin Tarafları, Kalıcı organik kirleticilerin zehirli özelliklere sahip olduğunu, doğada ayrıĢmaya karĢı direnç gösterdiklerini, biyolojik olarak birikim yaptıklarını, hava, su ve göçmen türler aracılığıyla uluslararası sınırların ötesine taĢındıklarını ve karasal ve su ekosistemlerinde birikerek, salıverilme noktalarından çok uzaklarda birikim yaptıklarını teĢhis ederek, BaĢta geliĢmekte olan ülkelerde olmak üzere, kalıcı organik kirleticilere maruz kalmalardan kaynaklanan sağlık sorunlarının, özellikle kadınlar üzerindeki ve onlar aracılığıyla gelecek nesiller üzerindeki olumsuz etkilerinin bilincinde olarak, Kuzey Kutup ekosistemlerinin ve buralarda yaĢayan yerli toplumların, kalıcı organik kirleticilerin biyobüyütmeözellikleri nedeniyle risk altında olduklarını ve geleneksel gıdalarının kirlenmesinin bir kamu sağlığı sorunu olduğunu kabul ederek, Kalıcı organik kirleticilere iliĢkin küresel bir eylemin gerekliliğinin bilincinde olarak, BirleĢmiĢ Milletler Çevre Programı Yönetim Konseyinin, kalıcı organik kirleticilerin çevreye salıverilmelerini ve boĢaltılmalarını azaltacak ve/veya ortadan kaldıracak önlemler yoluyla insan sağlığı ve çevreyi korumaya yönelik uluslararası eylem baĢlatılmasına iliĢkin 7 ġubat 1997 tarih ve 19/13 C sayılı kararını dikkate alarak, Uluslararası Ticarete Konu Olan Belirli Tehlikeli Kimyasal Maddeler ve Pestisitler için özellikle Ön Bildirim ve Onay Sürecine iliĢkin Rotterdam SözleĢmesi ve Tehlikeli Atıkların Sınırötesi TaĢınımının ve Bertarafının Kontrolüne iliĢkin BaselSözleĢmesi ve bu SözleĢmenin 11. maddesi çerçevesinde geliĢtirilen bölgesel anlaĢmalar da dahil olmak üzere, ilgili çevre sözleĢmelerinin ilgili hükümlerini anımsayarak, Ayrıca Rio Çevre ve Kalkınma Bildirgesi tedbirlerini ve Gündem 21‟in ilgili hükümlerini anımsayarak, Tüm Tarafların kaygılarının temelinde ihtiyatlılığın yer aldığını ve bu kavramın SözleĢmede mevcut olduğunu kabul ederek, Bu SözleĢme ile ticaret ve çevre alanındaki diğer uluslararası anlaĢmaların karĢılıklı olarak birbirini desteklediklerini tanıyarak, Devletlerin, BirleĢmiĢ Milletler (BM) genel ilkeleri ve uluslararası hukuk kaideleri çerçevesinde; kendi egemen kaynaklarını, çevre ve kalkınma politikaları dahilinde kullanmaya hakkı bulunduğunu ve yetkisi veya kontrolü altındaki faaliyetlerin, ulusal sınırların ötesinde diğer ülkelerin çevre veya bölgelere zarar vermeyeceğini güvence altına almak yükümlülüğünün olduğunu teyit ederek, GeliĢmekte olan ülkelerin ve özellikle bunların arasında en az geliĢmiĢ olanlar ile ekonomik dönüĢüm sürecindeki ülkelerin koĢullarını ve özel Ģartlarını, bilhassa kimyasal maddelerin yönetimine iliĢkin ulusal kapasitelerinin, teknoloji transferi, mali ve teknik yardım sağlanması ve Taraflar arasında iĢbirliğinin teĢvik edilmesi yoluyla güçlendirilmesi gereğini dikkate alarak, Barbados‟ta 6 Mayıs 1994 tarihinde kabul edilen GeliĢmekte Olan Küçük Ada Devletlerinin Sürdürülebilir Kalkınması için Eylem Programını bütünüyle dikkate alarak, GeliĢmiĢ ve geliĢmekte olan ülkelerin kendilerine özgü yeteneklerini ve ülkelerin aynı zamanda Çevre ve Kalkınma Rio Bildirgesinin 7. ilkesinde belirtilmiĢ ortak ancak farklılık gözeten sorumluluklarını not ederek, Özel sektör ve sivil toplum örgütlerinin, kalıcı organik kirleticilerin salıverilmesi ve boĢaltımlarının azaltılması ve/veya ortadan kaldırılmasının gerçekleĢtirilmesine önemli katkılarda bulunabileceğini kabul ederek, Kalıcı organik kirletici imalatçılarının kendi ürünlerinin neden olduğu olumsuz etkileri azaltma sorumluluğunu üstlenme ve kullanıcılara, Hükümetlere ve kamuoyuna bu kimyasal maddelerin tehlikeli özellikleri konusunda bilgi sağlamanın öneminin altını çizerek, Kalıcı organik kirleticilerin yaĢam döngülerinin her aĢamasında neden oldukları olumsuz etkilere mani olmak için önlemlerin alınması gereğinin bilincinde olarak, Rio Çevre ve Kalkınma Bildirgesinin 16. ilkesinde ifade edilen ulusal yetki sahiplerinin, esas itibarıyla kirleticilerin yol açtığı masrafları kamu yararını gözeterek ve uluslararası ticaret ve yatırımların yapısını bozmadan üstlenmeleri yaklaĢımın dikkate alarak, çevresel harcamaların içkenleĢtirilmesi ve ekonomik araçların kullanımını teĢvik etmeyi hedeflemenin gerektiğini ifade eden söz konusu bildirgenin 16. ilkesini tekrar teyit ederek, Pestisitler ve sanayide kullanılan kimyasal maddeler için düzenleyici ve değerlendirici programları bulunmayan Tarafları, bunları geliĢtirmeye teĢvik ederek, Kimyasal maddelerin geliĢtirilmesinde, çevreyle uyumlu alternatif usullerin ve kullanmanın önemini tanıyarak, Ġnsan sağlığını ve çevreyi kalıcı organik kirleticilerin zararlı etkilerinden korumakta kararlı olarak, AĢağıdaki hükümler üzerinde anlaĢmıĢlardır: Madde 1 Amaç Bu SözleĢmenin amacı, Rio Çevre ve Kalkınma Bildirgesinin 15. ilkesinde belirlenen önleyici yaklaĢım çerçevesinde, insan sağlığı ve çevreyi kalıcı organik kirleticilerden korumaktır. Madde 2 Tanımlar Bu SözleĢmenin amaçları bakımından: (a) „Taraf‟ bu SözleĢmeye bağlı olmayı kabul etmiĢ ve kendisi için bu SözleĢme yürürlükte olan bir Devlet veya bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü anlamına gelir. (b) „Bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü kavramı belirli bir bölgenin egemen devletleri tarafından oluĢturulan ve üye Devletlerin bu SözleĢme kapsamındaki konulara iliĢkin yetkilerini aktarmıĢ oldukları ve kendi içsel kaidelerine uygun olarak bu SözleĢmeyi imzalama, onaylama, kabul etme, tasdik etme veya bu SözleĢmeye katılmaya tam olarak yetkilendirilmiĢ örgüt anlamına gelir; (c) Katılan ve oy veren Taraflar, toplantıda hazır bulunarak olumlu veya olumsuz oy kullanan Taraflar anlamına gelir. Madde 3 Kasıtlı üretim ve kullanımdan salıverilmeyi azaltıcı veya ortadan kaldırıcı önlemler 1. Her bir taraf: (a) AĢağıdakileri yasaklayacak ve/veya ortadan kaldırmak için gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır: (i) Ek A‟da listelenen ve adı geçen Ek‟in hükümlerine tabi olan kimyasal maddelerin üretimi ve kullanımı; ve (ii) Ek A‟da listelenen kimyasal maddelerin 2. fıkra hükümlerine uygun olarak ithalatı ve ihracatı; ve (b) Ek B‟de listelenen kimyasal maddelerin üretimi ve kullanımını adı geçen Ek‟te yer alan hükümlere uygun olarak sınırlayacaktır. 2. Her bir taraf Ģunları sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır: (a) Ek A veya Ek B‟de listelenen bir kimyasal madde yalnızca Ģu durumlarda ithal edilebilecektir: (i) 6. Maddenin 1. fıkrası (d) bendinde belirtilen çevreyle uyumlu Ģekilde; veya (ii) Bir Tarafa, Ek A veya Ek B‟de izin verilen bir kullanım veya amaç için; (b) Ek A‟da yer alan ve üretimi veya kullanımı için özel bir muafiyetin geçerli olduğu herhangi bir kimyasal maddenin veya Ek B‟de yer alan ve üretimi veya kullanımı için özel bir muafiyet veya kabul edilebilir amacın geçerli olduğu herhangi bir kimyasal maddenin, mevcut uluslararası ön bildirimli onam belgelerindeki ilgili hükümler dikkate alınmak suretiyle, ihracı yalnızca Ģu hallerde yapılacaktır: (i) 6. Maddenin 1. fıkrası (d) bendinde belirtildiği gibi çevreyle uyumlu olarak bertaraf edilmesi amacıyla; (ii) Ek A veya Ek B‟ye göre belirli bir kimyasal maddeyi kullanılmasına izin verilen bir Tarafın kullanımı amacıyla; veya (iii) Söz konusu ihracatın ihraç eden Tarafa yıllık ruhsatlandırmada bulunacak olan ve bu SözleĢmeye taraf olmayan herhangi bir Devlete yapılması durumunda; böyle bir ruhsatlandırma kimyasal maddenin amaçlanan kullanım biçimini belirtecek ve kimyasal maddeye iliĢkin olarak, ithal eden Devletin Ģu hususları yerine getireceğine iliĢkin beyanını içerecektir: a. Ġnsan sağlığı ve çevreyi, salıverilmeleri en aza indirmek veya önlemek için gerekli önlemleri almak suretiyle korumak; b. 6. Maddenin 1. fıkrası hükümlerine uymak; ve c. Ġlgili olduğu durumlarda, Ek B‟nin II. Bölümünün 2. fıkrası hükümlerine uymak. Bu ruhsatlandırma ayrıca yasalar veya düzenleyici belgeler, veya idari veya politika yönetmek gibi ilgili uygun tüm destekleyici belgeleri de içerecektir. Ġhraç eden Taraf, ruhsatı aldığı tarihten itibaren altmıĢ gün içinde Yazmanlığa gönderecektir. (c) Ek A‟da listelenen ve üretim ve kullanımı için özel muafiyetlerin bir Taraf için artık geçerli olmadığı bir kimyasal, 6. Madde 1. fıkrası (d) bendinde yer alan çevreyle uyumlu bertaraf amaçlı olması hali hariç, o Taraf (Devlet) tarafından ihraç edilmeyecektir; (d) Bu fıkranın amaçları doğrultusunda “SözleĢmeye Taraf Olmayan Devlet” kavramı, belirli bir kimyasal maddeye iliĢkin olarak, o kimyasal madde bakımından SözleĢme ile bağlı olmayı kabul etmemiĢ bir Devlet veya bölgesel ekonomik örgütü de içerecektir. 3. Yeni pestisitler veya sanayide kullanılan yeni kimyasal maddeler için bir ya da daha fazla düzenleyici ve tahakkuk planına sahip her bir Taraf, Ek D‟nin 1. fıkrasında yer alan kriterleri dikkate alarak, kalıcı organik kirletici özellikleri gösteren yeni pestisitler veya sanayide kullanılan yeni kimyasal maddelerin üretimi veya kullanımını önleme amacıyla kontrol altına alınması için düzenleyici hükümler getirecektir. 4. Yeni pestisitler veya sanayide kullanılan yeni kimyasal maddeler için bir veya daha fazla düzenleyici ve tahakkuk planına sahip her bir Taraf, gerekli hallerde, halen kullanımda bulunan pestisitler veya sanayide kullanılan kimyasal maddelerin değerlendirmesini yaparken Ek D‟nin 1. fıkrasındaki kriterleri, bu planlar dahilinde dikkate alacaktır. 5. SözleĢmede aksi belirtilen haller hariç, 1. ve 2. fıkralardaki hükümler laboratuar ölçeğindeki araĢtırma için veya bir referans standardı olarak kullanılacak kimyasal madde miktarları için geçerli değildir. 6. Ek A‟ya göre özel bir muafiyete veya Ek B‟ye göre özel bir muafiyet veya kabul edilebilir amaca sahip herhangi bir Taraf, bu muafiyet veya amaç altında yapılan herhangi bir üretim veya kullanımı insanların söz konusu maddeye maruz kalmalarına mani olacak ve maddenin salıverilmesini önleyecek veya en aza indirecek bir biçimde gerçekleĢtirilmesini sağlayacak gerekli önlemleri alacaktır. Normal kullanım koĢulları altında çevreye kasıtlı salıverilmesini içeren, muafiyet kapsamındaki kullanımlar veya kabul edilebilir amaçlar halinde, salıverilme, herhangi bir uygulanabilir standardı ya da yönergeyi dikkate alarak, mümkün olan en düĢük boyutta gerçekleĢtirilecektir. Madde 4 Özel muafiyetler Sicili 1. Ek A‟da veya Ek B‟de listelenen özel muafiyetlere sahip olan Tarafları belirlemek amacıyla bir sicil oluĢturulacaktır. Bu sicil, Ek A veya Ek B‟de yer alan ve bütün Taraflarca kullanılabilecek olan hükümlerden yararlanacak Tarafları göstermeyecektir. Sicil Yazmanlığı tarafından tutulacak ve kamuoyuna açık olacaktır. 2. Sicilde Ģunlar yer alacaktır: (a) Özel muafiyet tiplerinin Ek A veya Ek B‟den kopyalanan bir listesi; (b) Ek A veya Ek B altında listelenen özel muafiyete sahip Tarafların bir listesi; ve (c) Kayıtlı özel muafiyetin sona erme tarihlerinin bir listesi. 3. Herhangi bir Devlet, SözleĢmeye Taraf haline geldiğinde, Yazmanlığa yazılı olarak bildirimde bulunarak, Ek A veya Ek B‟de listelenen özel muafiyet tiplerinden biri veya daha fazlası için kayıt yaptırabilecektir. 4. Sicilde, bir Tarafça daha erken bir tarih belirtilmemiĢ veya 7. fıkra uyarınca bir uzatma verilmemiĢ olması Ģartıyla, belirli bir kimyasal maddeye iliĢkin bütün özel muafiyet kayıtları, bu SözleĢmenin yürürlüğe giriĢ tarihinden beĢ yıl sonra sona erecektir. 5. Taraflar Konferansı ilk toplantısında Sicile yapılan kayıtların gözden geçirilmesi süreci hakkında karar alacaktır. 6. Sicildeki bir kaydın gözden geçirilmesinden önce, ilgili Taraf, Yazmanlığa söz konusu muafiyet kaydı için gereksiniminin devam ettiğini doğrulayacak bir rapor sunacaktır. Bu rapor Yazmanlık tarafından bütün Taraflara dağıtılacaktır. Bir kaydın gözden geçirilmesi, mevcut tüm bilgilere dayalı olarak yapılacaktır. Bundan sonra Taraflar Konferansı ilgili tarafa uygun gördüğü durumlarda, bu yönde tavsiyelerde bulunabilecektir. 7. Taraflar Konferansı, ilgili Tarafın talebi üzerine, bir özel muafiyetin sona erme tarihinin beĢ yıllık bir süreye uzatılmasına karar verebilir. Taraflar Konferansı kararını verirken, geliĢmekte olan Taraf ülkeler ve ekonomik geçiĢ sürecindeki Tarafların özel durumlarını öncelikle dikkate alacaktır. 8. Bir Taraf, herhangi bir zamanda, Sicilden bir özel muafiyeti, Yazmanlığa yazılı bir bildirimde bulunarak geri çekebilir. Bu geri çekme, bildirimde belirtilen tarihten itibaren geçerli olacaktır. 9. Belirli bir tip özel muafiyet için, herhangi bir Tarafın kayıtlı olmaması halinde, o özel muafiyete iliĢkin olarak yeni bir kayıt yapılmayabilir. Madde 5 Kasıtsız üretimden kaynaklanan salıverilmelerin azaltılması veya ortadan kaldırılması için önlemler Her bir Taraf, her bir kimyasal maddenin Ek C‟de listelenen antropojenik kaynaklar kökenli toplam salıverilmelerini azaltmak, bunları süreklilik halinde en az seviyeye indirmek ve mümkün olduğu hallerde tamamen ortadan kaldırılması hedefiyle, azaltılması için en azından aĢağıdaki önlemleri alacaktır: (a) Ek C‟de listelenen kimyasal maddelerin salıverilmelerini belirlemek, karakterize etmek için ele alacak ve (b) ila (e) bentlerin uygulanmasını kolaylaĢtırmak amacıyla düzenlenmiĢ olan bir eylem planını veya uygun olduğu hallerde, bir bölgesel veya alt bölgesel eylem planını, bu SözleĢmenin yürürlüğe girmesinden itibaren iki yıl içinde oluĢturacak ve bu planı daha sonra 7. Madde de belirtilen uygulama planının bir parçası olarak uygulamaya koyacaktır. Bu eylem planı aĢağıdaki unsurları içerecektir: (i) Mevcut ve gelecek için tahmin edilen salıvermelerin, Ek C‟de belirlenen kaynak kategorileri dikkate alınmak suretiyle oluĢturulacak kaynak envanterlerinin tutulması ve salıverilme tahminleri dahil olmak üzere, değerlendirilmesi; (ii) Tarafın bu tür salıverilmelere iliĢkin mevzuatının ve politikalarının etkinliğinin değerlendirilmesi; (iii) Bu fıkradaki yükümlülükleri yerine getirmeye yönelik ve (i) ve (ii)‟deki değerlendirmeleri dikkate alan stratejiler; (iv) Bu stratejilere iliĢkin ve bu stratejiler doğrultusunda bilinçlenmeyi sağlayacak olan öğretim ve eğitim faaliyetlerini teĢvik edecek adımlar; (v) Söz konusu stratejilerin ve bu fıkradaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi yönündeki baĢarılarının her beĢ yılda bir gözden geçirilmesi; bu tür gözden geçirme ve değerlendirmelerin 15. Madde uyarınca sunulacak raporlara dahil edilmesi; (vi) Eylem planının uygulanması için, planda belirlenen stratejiler ve önlemleri içeren, bir takvim; (b) Kısa zamanda gerçekçi ve anlamlı bir salıverilme azaltımına dair belirtilerin kaynakta bertarafını sağlayacak, mevcut, uygulanabilir ve pratik önlemlerin uygulanmasını teĢvik etmek; (c) Ek C‟de listelenen önleme ve salıvermelerin azaltımını sağlayan tedbirler hakkındaki genel yönlendirici ilkeler ve Taraflar Konferansı kararıyla benimsenecek yönlendirici ilkeler göz önüne alınarak, Ek C‟de listelenen kimyasal maddelerin oluĢumunun ve salıverilmelerinin önlenmesi amacıyla ikame ve tadil edilen malzemelerin, ürünlerin ve süreçlerin geliĢtirilmesini teĢvik etmek ve uygun hallerde kullanımını zorunlu kılmak; (d) Bir tarafın öncelikle Ek C‟nin II. Bölümünde belirlenen kaynak sınıflandırmalarına odaklanarak; eylem planında söz konusu eylemi gerekli olarak belirlemiĢ olması halinde, kaynak sınıflandırmaları içindeki yeni kaynaklar için mevcut en iyi tekniklerin teĢvik edilmesi ve, Tarafın kendi eylem planı uygulama takvimi ile uyumlu olarak, kullanımının Ģart koĢulması. Her halükarda, söz konusu Ek‟in II. Bölümünde listelenen yeni kaynaklar için mevcut en iyi tekniklerin kullanılması Ģartı, uygulanabilecek kadar kısa süre içinde, ancak her SözleĢmenin o Taraf için yürürlüğe girmesinden itibaren dört yılı geçmemek üzere aĢamalı olarak uygulamaya sokulacaktır. Taraflar, belirlenen sınıflamalar için en iyi çevresel uygulamaların kullanımını teĢvik edeceklerdir. Taraflar, mevcut en iyi teknikler ve en iyi çevresel uygulamaları kullanırken, sözü edilen Ek‟te yer alan önleme ve salıverilmelerin azaltımı önlemlerini ve bunlar hakkındaki genel yönlendirme ve Taraflar Konferansı kararıyla benimsenecek mevcut en iyi teknikler ve en iyi çevresel yönetim uygulamaları yol gösterici ilkeleri dikkate almalıdır; (e) Kendi eylem planına uygun olarak Ģu alanlarda mevcut en iyi tekniklerin ve en iyi çevresel uygulamaların kullanımını teĢvik etmek: (i) Ek C‟nin II. Bölümünde ve söz konusu Ek‟in III. Bölümünde listelenen kaynak sınıflandırmaları içinde kalan mevcut kaynaklar için; ve (ii) Ek C‟nin III. Bölümünde listelenmiĢ kaynak sınıflandırmaları içinde kalıp, bir Tarafın (d) bentlerinde ele almadığı yeni kaynaklar için. Taraflar, mevcut en iyi teknikler ve en iyi çevresel uygulamaları kullanırken, sözü edilen Ek C‟de yer alan önleme ve salıverilmelerin azaltımı önlemleri hakkındaki genel yönlendirme ve Taraflar Konferansı kararıyla benimsenecek mevcut en iyi teknikler ve en iyi çevresel uygulamalar yol gösterme ilkeleri olarak dikkate alınmalıdır; (f) Bu fıkranın ve Ek C‟nin amaçları bakımından: (i) „Mevcut en iyi teknikler‟; faaliyetlerin geliĢtirilmesinde en etkili ve en ileri aĢamaları ve bunların, Ek C‟nin I. Bölümünde listelenen kimyasal maddelerin salıverilmelerinin ve onların bir bütün olarak çevre üzerindeki etkilerinin önlenmesi ve bunun uygulanabilir olmadığı yerlerde, genel olarak azaltılması için tasarlanmıĢ salıverilme sınırlamaları için ilkesel bir temel oluĢturan özel birtakım tekniklerin pratik yönden uygunluğunu gösteren uygulama yöntemleri anlamına gelmektedir. Bu bağlamda: (ii) „Teknikler‟ hem kullanılan teknolojiyi, hem de teçhizatın tasarım, inĢa edilme, bakım, iĢletim ve söküm biçimini kapsamaktadır; (iii) „Mevcut‟ teknikler, kullanıcının yararlanabileceği ve maliyetleri ve faydaları göz önüne alındığında, ilgili sanayi sektöründe ekonomik ve teknik bakımdan uygulanabilir Ģartlar altında kullanılmalarına olanak tanıyan bir ölçekte geliĢtirilmiĢ teknikler anlamına gelir; ve (iv) „En iyi‟, çevrenin bir bütün olarak genelde yüksek bir düzeyde korunmasını sağlayan en etkin anlamına gelir; (v) „En iyi çevresel uygulamalar‟ çevresel kontrol önlemleri ve stratejilerinin en uygun bileĢiminin uygulanması anlamına gelir; (vi) „Yeni kaynak‟, herhangi bir yapılandırma veya önemli değiĢikliğin aĢağıdaki tarihlerden, en azından bir yıl sonra meydana geldiği bir kaynak anlamına gelir: a. Bu SözleĢmenin ilgili Taraf için yürürlüğe girdiği tarih; veya b. Ek C‟de, kaynağın bu değiĢiklik yoluyla bu SözleĢme hükümlerine tabi hale gelmesine neden olan bir değiĢikliğin, ilgili Taraf için yürürlüğe girdiği tarih. (g) Bu fıkra kapsamında sınır salıverilme değerleri veya performans standartları bir Tarafça, Tarafın mevcut olan en iyi tekniklere iliĢkin taahhüdünü yerine getirme amacıyla kullanılabilir. Madde 6 Stoklardan ve atıklardan salıvermenin azaltılması veya ortadan kaldırılmasına yönelik önlemler 1. Her bir taraf Ek A veya Ek B‟de listelenen kimyasal maddelerden oluĢan veya bunları içeren stokların ve, atık haline geldiğinde Ek A, B veya C‟de listelenen bir kimyasal maddeden oluĢan, böyle bir kimyasal maddeyi içeren veya bu gibi maddelerle kirlenmiĢ ürünler ve nesneler dahil olmak üzere atıkların, insan sağlığını ve çevreyi koruyucu bir biçimde yönetilmelerini güvence altına almak amacıyla Ģunları yapacaktır: (a) ġunları belirlemek için uygun stratejiler geliĢtirmek: (i) Ek A veya B‟de listelenen bir kimyasal maddeden oluĢan veya böyle bir kimyasal maddeyi içeren stoklar; ve (ii) Ek A, B veya C‟de listelenen bir kimyasal maddeden oluĢan, böyle bir kimyasal maddeyi içeren veya böyle bir kimyasal maddeyle kirlenmiĢ, kullanımı olan veya atık ürünler ve maddeler; (b) Ek A veya Ek B‟de listelenen kimyasal maddelerden oluĢan veya bu kimyasal maddeleri içeren stokları (a) bentlerinde ifade edilen stratejiler temelinde, uygulanabilir olduğu ölçüde belirlemek; (c) Stokları, uygun olduğu ölçüde, güvenli, verimli ve çevreyle uyumlu bir biçimde yönetmek. Ek A‟da belirlenen herhangi bir özel muafiyete veya Ek B‟de belirlenen herhangi bir özel muafiyet veya kabul edilebilir amaca göre kullanılmalarına izin verilmeyen, 3. Maddenin 2. fıkrasına göre ihraç edilmesine izin verilen stoklar hariç, EK A veya EK B de listelenen kimyasal maddelerin stokları, atık olarak kabul edilecek ve (d) bendine göre yönetilecektir; (d) Atık haline gelen ürünler ve mallar da dahil olmak üzere, bu gibi atıklara yönelik uygun tedbirleri almak. Bu tedbirler Ģunlardır: (i) Çevreyle uyumlu bir biçimde tutulması, toplanması, nakledilmesi ve depolanması; (ii) 2. fıkrasına göre geliĢtirilebilecek olanlar dahil uluslararası kurallar, standartlar ve yönlendirmelerin ve tehlikeli atıkların yönetimine iliĢkin ilgili küresel ve bölgesel rejimlerin dikkate alınması suretiyle, Kalıcı organik kirletici içeriğin imha edilmesi veya kalıcı organik kirletici özellikleri göstermeyecek biçimde geri döndürülemez biçimde dönüĢtürülmesi yoluyla bertaraf edilmesi veya yok etme veya geri döndürülemez dönüĢtürmenin çevresel bakımdan tercih edilir seçenek olmaması veya kalıcı organik kirletici içeriğin düĢük olması halinde, çevreyle uyumlu biçimde bertaraf edilmesi; (iii) Kalıcı organik kirleticilerin yeniden kazanımı, geri dönüĢümü, ıslahı, doğrudan yeniden kullanımı veya alternatif kullanımına yol açabilecek bertaraf iĢlemlerine tabi tutulmalarına izin verilmemesi; ve (iv) Ġlgili uluslararası kurallar, standartlar ve yönlendirme ilkelerini dikkate almadan uluslararası sınırların ötesine nakledilmemesi; (e) Ek A, B veya C‟de listelenen kimyasal maddelerle kirletilmiĢ alanların belirlenmesi için uygun stratejiler geliĢtirme giriĢiminde bulunmak; eğer bu yerlerin iyileĢtirilmesine giriĢilirse, bu iĢlem çevreyle uyumlu bir biçimde yapılacaktır. 2. Taraflar Konferansı, diğer hususların yanı sıra Ģu hususlarda, Tehlikeli Atıkların Sınırötesi TaĢınımının ve Bertarafının Kontrolüne iliĢkin Basel SözleĢmesinin örgütleriyle yakın iĢbirliği yapacaktır: (a) Ek D‟nin 1. fıkrasında belirlenen kalıcı organik kirletici özelliklerinin ortaya çıkmamasını sağlamak için gerekli yok etme ve geri döndürülemez dönüĢtürme düzeylerini oluĢturma; (b) Hangi yöntemlerin sözü edilen çevreyle uyumlu bertaraf sağladığını belirlemek; ve (c) Uygun durumlarda, Ek A, B ve C‟de listelenen kimyasal maddelerin konsantrasyon düzeylerini, 1. fıkra (d) (ii) bendinde belirtilen düĢük kalıcı organik kirletici içeriğini tanımlamak amacıyla belirlemek için çalıĢma yapmaktır. Madde 7 Uygulama Planları 1. Her bir Taraf: (a) Bu SözleĢme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmek için, bir uygulama planı geliĢtirecek ve bu planın uygulaması için çaba gösterecektir; (b) Uygulama planını, bu SözleĢmenin yürürlüğe girmesini takiben iki yıl içerisinde Taraflar Konferansına iletecektir; (c) Gerekli hallerde, Uygulama planını dönemsel olarak ve Taraflar Konferansı tarafından kararlaĢtırılacak bir mahiyette gözden geçirecek ve güncelleyecektir. 2. Taraflar, uygulama planlarının geliĢtirilmesi, yürütülmesi ve güncellenmesini kolaylaĢtırmak amacıyla, gerektiğinde doğrudan doğruya veya küresel, bölgesel ve alt bölgesel örgütler aracılığıyla iĢbirliği yapacak ve kadın örgütleri ve çocuk sağlığıyla ilgili gruplar dahil kendi ulusal paydaĢlarına danıĢacaktır. 3. Taraflar, Kalıcı Organik Kirletici Maddelere iliĢkin Ulusal Uygulama Planlarını yürütmeye ve gerektiğinde sürdürülebilir kalkınma stratejileriyle bütünleĢtirmeye dönük araçları oluĢturmaya çaba gösterecektir. Madde 8 Kimyasal maddelerin Ek A, B ve C‟de listelenmesi 1. Bir Taraf bir kimyasal maddenin Ek A, B ve/veya C‟de listelenmesi için Yazmanlığa teklif sunabilir. Bu teklif, Ek D‟de belirlenen bilgileri içerecektir. Bir teklif geliĢtirirken Tarafa diğer Taraflardan ve/veya Yazmanlık tarafından yardımcı olunabilir. 2. Yazmanlık, teklifin Ek D‟de belirlenen bilgileri içerip içermediğini doğrulayacaktır. Eğer Yazmanlık teklifin söz konusu bilgileri içerdiği kanısına varırsa, bu teklifi Kalıcı Organik Kirleticiler Değerlendirme Komitesine iletecektir. 3. Komite teklifi inceleyecek ve Ek D‟de belirtilmiĢ bulunan tarama kriterlerinin, süzgecinden geçirerek bütün bilgileri dengeli ve bütünleĢtirici bir biçimde dikkate alarak, esnek ve Ģeffaf bir biçimde inceleyecektir. 4. Eğer komite; (a) Tarama kriterlerinin yerine getirildiğine ikna olduğuna karar verirse, teklifin ve Komitenin değerlendirmesinin, Yazmanlık aracılığıyla bütün Taraflara ve gözlemcilere ulaĢmasını sağlar ve onları Ek E‟de belirtilmiĢ bulunan bilgileri sunmaya davet eder; veya (b) Tarama kriterlerinin yerine getirildiğine ikna olmadığına karar verirse, Yazmanlık aracılığıyla bütün Tarafları ve gözlemcileri bilgilendirir ve teklifin ve Komite değerlendirmesinin, bütün Taraflara ulaĢmasını sağlar ve teklif geçersiz sayılır. 5. Taraflardan birisi daha önce 4. fıkrasına göre Komite tarafından geçersiz sayılan bir teklifi, yeniden Komiteye sunabilir. Yeniden sunuĢta, Tarafın kaygılarının yanı sıra, Komite tarafından yeni bir değerlendirme yapılmasını haklı kılacak nedenlere de yer verilebilir. Eğer Komite bu uygulamayı izleyerek teklifi tekrar geçersiz sayarsa, Taraf, Komitenin kararına karĢı direnebilir ve böyle bir durumda Taraflar Konferansı konuyu bundan sonraki ilk toplantısında değerlendirir. Taraflar Konferansı Ek D‟deki tarama kriterlerine dayalı olarak ve Komite tarafından yapılan değerlendirmeyi ve bir Taraf veya gözlemci tarafından sağlanan diğer ilave bilgileri dikkate alarak teklifin iĢleme konulmasına karar verebilir. 6. Komitenin, tarama kriterlerinin yerine getirildiğine yönelik Taraflar Konferansının teklifin iĢleme konulmasına karar verdiği hallerde; Komite teklifi, kendisine ulaĢtırılan ilave bilgileri de dikkate alarak teklifi yeniden gözden geçirecek ve Ek E‟yeuygun olarak taslak bir risk profili hazırlayacaktır. Komite, Yazmanlık aracılığıyla taslağı bütün Taraflara ve gözlemcilere sunarak onlardan teknik yorumlarını alacak ve bu yorumları da dikkate alarak, risk profiline son halini verecektir. 7. Eğer Komite, Ek E‟ye uygun olarak yürütülen risk profili temelinde; (a) Bir kimyasal maddenin uzun mesafeli çevresel taĢınımının bir sonucu olarak, küresel eylemi gerekli kılacak Ģekilde insan sağlığı ve/veya çevreye ciddi olumsuz etkilerinin bulunduğuna hükmederse, teklifin iĢleme konulmasına karar verecektir. Tam bir bilimsel netliğin bulunmaması, teklifin iĢleme konulmasını engellemeyecektir. Komite, Yazmanlık aracılığıyla, tüm Taraflardan ve gözlemcilerden Ek F‟de belirtilmiĢ bulunan değerlendirmelere iliĢkin bilgi isteyecektir. Komite bunun ardından kimyasal madde için söz konusu Ek‟e uygun, mümkün olan denetim önlemlerinin analizini de içeren bir risk yönetimi değerlendirmesi hazırlayacaktır; veya (b) Teklifin iĢleme konulmamasına karar verirse, Yazmanlık aracılığıyla risk profilini bütün Taraflara ve gözlemcilere sunacak, teklifi geçersiz sayacaktır. 8. 7. fıkra (b) bendi uyarınca geçersiz sayılan herhangi bir teklif için Taraflardan birisi, Taraflar Konferansından Komiteye teklifi veren Tarafa ve diğer Taraflara bir yılı aĢmayacak bir süre boyunca ilave bilgi vermeye devam etmeleri için davette bulunması talimatı verilmesini talep edebilir. Komite, bu sürenin sonunda ve alınan bilgilere dayalı olarak, teklifi 6. fıkraya uygun biçimde Taraflar Konferansı tarafından öncelikle karar verilecek bir konu olarak, yeniden değerlendirecektir. Eğer Komite, bu uygulamayı izledikten sonra teklifi yeniden geçersiz sayarsa, Taraf, Komitenin kararına karĢı itiraz edebilir ve böyle bir durumda, Taraflar Konferansı konuyu bundan sonraki ilk toplantısında değerlendirecektir. Taraflar Konferansı Ek E‟ye uygun olarak hazırlanmıĢ risk profiline dayalı olarak ve Komite tarafından yapılan değerlendirmeyi ve bir Taraf veya gözlemci tarafından sağlanan diğer ilave bilgileri dikkate alarak, teklifin iĢleme konulmasına karar verebilir. Eğer Taraflar Konferansı teklifin iĢleme konulmasına karar verirse, o takdirde Komite risk yönetimi değerlendirmesini hazırlayacaktır. 9. Komite, 6. fıkrada belirtilen risk profiline ve 7. fıkra (a) bendinde veya 8. fıkrada ifade edilen risk yönetimi değerlendirmesine dayalı olarak, kimyasal maddenin Ek A, B ve/veya C‟de listelenmesi hususunun dikkate alınması yönünde tavsiyede bulunacaktır. Taraflar Konferansı, Komitenin tavsiyelerini, herhangi bir bilimsel belirsizlik dahil olmak üzere dikkate alarak tedbirleri, kimyasal maddenin, Ek A, B ve/veya C‟de listelenip listelenmemesine ve bu maddeyle ilgili kontrol önlemlerini belirlemeye yönelik karar alacaktır. Madde 9 KarĢılıklı Bilgi DeğiĢimi 1. Her bir taraf Ģu konulara iliĢkin olarak karĢılıklı bilgi alıĢ-veriĢini kolaylaĢtıracak veya bunu üstlenecektir: (a) Kalıcı organik kirleticilerin üretimi, kullanımı ve salıverilmenin azaltılması veya ortadan kaldırılması; ve (b) Kalıcı organik kirleticilere alternatifler bulunması, bu alternatiflerin riskleri ve aynı zamanda ekonomik ve sosyal maliyetleri dahil olmak üzere. 2. Taraflar, 1. fıkrada atıfta bulunulan bilgileri doğrudan veya Yazmanlık aracılığıyla birbirlerine aktaracaklardır. 3. Her bir Taraf, bu tür bilgilerin karĢılıklı alıĢ-veriĢine yönelik, ulusal bir irtibat noktası oluĢturacaktır. 4. Yazmanlık, kalıcı organik kirleticilere iliĢkin bilgiler için, Taraflar, hükümetler arası kuruluĢlar ve sivil toplum örgütleri tarafından sağlanan bilgiler dahil olmak üzere, bir bilgi toplama ve dağıtım merkezi olarak hizmet verecektir. 5. Bu SözleĢmenin amaçları bakımından, insanların ve çevrenin sağlık ve güvenliği hakkındaki bilgiler gizli olarak kabul edilmeyecektir. Bu SözleĢmeye uygun olarak diğer bilgileri karĢılıklı olarak birbirlerine aktaran taraflar, anlaĢmaya varmaları halinde bu bilgilerin gizliliğini koruyabilirler. Madde 10 Kamuoyunun bilgilendirilmesi, bilinçlendirilmesi ve eğitimi 1. Her bir Taraf, kendi olanakları çerçevesinde Ģunları teĢvik edecek ve kolaylaĢtıracaktır: (a) Kendi politika ve karar oluĢturucularının kalıcı organik kirleticilere iliĢkin olarak bilinçlendirilmesi; (b) 9. Maddenin 5. fıkrası dikkate alınarak Kamuoyuna, kalıcı organik kirleticilere iliĢkin mevcut bütün bilgilerin sunulması; (c) Özellikle kadınlar, çocuklar ve en az eğitimli kesimler için kalıcı organik kirleticiler; ve aynı zamanda bunların sağlık; ve çevre üzerindeki etkileri ile alternatifleri hakkında eğitsel programların ve kamuoyu bilinçlendirme programlarının geliĢtirilmesi ve uygulanması; (d) Kalıcı organik kirleticilerin ve onların sağlık ve çevresel etkilerinin ele alınmasında ve yeterli çözümleri geliĢtirmede, bu SözleĢmenin uygulanmasına iliĢkin olarak ulusal düzeyde girdi sağlamak için fırsatlar verilmesi dahil, Kamuoyu katılımının sağlanması; (e) ĠĢçilerin, bilim adamlarının, eğitimcilerin ve teknik ve idari personelin eğitimi; (f) Eğitim ve kamuoyu bilinçlendirme malzemelerinin ulusal ve uluslararası düzeylerde geliĢtirilmesi ve değiĢiminin sağlanması; ve (g) Eğitim ve yetiĢtirme programlarının, ulusal ve uluslararası düzeylerde geliĢtirilmesi ve uygulanmasıdır. 2. Her bir Taraf, kapasitesi dahilinde, kamuoyunun 1. fıkrada belirtilen kamusal bilgilere eriĢimini ve bu bilgilerin güncelliğinin korunmasını sağlayacaktır. 3. Her bir Taraf, kendi kapasitesi dahilinde, sınai ve profesyonel kullanıcıları, 1. fıkrada belirtilen bilgilerin ulusal düzeyde ve ilgili hallerde yarı bölgesel, bölgesel ve küresel düzeylerde sağlanmasını desteklemeye ve kolaylaĢtırmaya teĢvik edecektir. 4. Taraflar, kalıcı organik kirleticiler ve onların alternatifleri hakkında bilgi sağlamada, güvenlik broĢürleri, raporlar, kitle iletiĢim araçları ve diğer iletiĢim araçlarını kullanabilir ve ulusal ve bölgesel düzeylerde, bilgi merkezleri kurabilirler. 5. Her bir Taraf, Ek A, B veya C‟de listelenen kimyasal maddelerin yıllık salıverilme veya bertaraf miktar tahminleri hakkında bilgi toplama ve yayımı için, kirletici salıverme ve transfer sicilleri gibi mekanizmalar geliĢtirme konularına olumlu yaklaĢımlarda bulunacaktır. Madde 11 AraĢtırma, geliĢtirme ve izleme 1. Taraflar, kendi kapasiteleri dahilinde, ulusal ve uluslararası düzeylerde, kalıcı organik kirleticilere iliĢkin olarak ve uygun olan yerlerde, alternatifleri ve kalıcı organik kirletici adayları hakkında aĢağıdaki konularda, ilgili araĢtırma, geliĢtirme, izleme ve iĢbirliğini teĢvik edecek ve/veya üstlenecektir: (a) Kaynaklar ve çevreye salıverilmeleri; (b) Ġnsanlarda ve çevrede varlıkları, düzeyleri ve yönelimleri; (c) Çevresel taĢınımı, geleceği ve dönüĢümü; (d) Ġnsan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileri; (e) Sosyo-ekonomik ve kültürel etkiler; (f) Salıverilmelerin azaltılması ve/veya ortadan kaldırılması; ve (g) Üretici kaynakların envanterlerini oluĢturmak için uyumlu metodolojiler ve salıverilmelerin ölçümü için analitik teknikleri inceleyecek ve geliĢtirecektir. 2. Taraflar, 1. fıkraya göre faaliyette bulunurken, kendi kapasiteleri dahilinde Ģunları yapacaklardır: (a) Harcanacak çabaların gereksiz yere tekrarını en aza indirme ihtiyacını da dikkate alarak, araĢtırma, veri toplama ve izlemenin tanımlanması, yürütülmesi, değerlendirilmesi ve finansmanı amacına yönelik uluslararası programları, ağları ve örgütleri destekleme ve gerektiğinde daha da geliĢtirme; (b) Ulusal bilimsel ve teknik araĢtırma kapasitelerini, özellikle geliĢmekte olan ve ekonomik dönüĢüm sürecindeki ülkelerde güçlendirmeye ve veriler ile analizlerden yararlanmaya ve bunların karĢılıklı olarak değiĢimini teĢvik etmeye yönelik, ulusal ve uluslararası çabaları destekleme; (c) Özellikle geliĢmekte olan ülkelerin ve ekonomileri geçiĢ sürecindeki ülkelerin mali ve teknik kaynakları alanındaki kaygılarını ve ihtiyaçlarını dikkate alma ve bu ülkelerin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen çabalara katılma kapasitelerinin arttırılmasında iĢbirliği yapma; (d) Kalıcı organik kirleticilerin üreme sağlığı üzerindeki etkilerini hafifletmeye yönelik araĢtırmaları üstlenme; (e) Bu fıkrada belirtilen araĢtırma, geliĢtirme ve izleme faaliyetleri sonuçlarının kamuoyunun eriĢimine gecikmesiz ve düzenli bir biçimde açık tutulması; ve (f) AraĢtırma, geliĢtirme ve izlemeden elde edilen bilgilerin depolanması ve korunmasına iliĢkin iĢbirliğini teĢvik etme ve/veya üstlenilmesi. Madde 12 Teknik Yardım 1. Taraflar geliĢmekte olan ve ekonomileri geçiĢ sürecindeki Taraf ülkelerden gelen taleplere zamanında ve uygun teknik yardım sağlanmasının, bu SözleĢmenin baĢarılı bir biçimde uygulanması yönünden elzem olduğunu tanımaktadırlar. 2. Taraflar, geliĢmekte olan Taraf ülkelere ve ekonomileri geçiĢ sürecindeki Taraf ülkelere, özel gereksinimlerini de dikkate alarak, bu SözleĢmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirme kapasitelerini geliĢtirme ve güçlendirmede yardımcı olmak için zamanında ve uygun teknik yardım sağlamak için iĢbirliği yapacaklardır. 3. Bu doğrultuda, geliĢmiĢ ülke konumundaki Taraf ülkeler ve diğer Taraflarca kendi kapasitelerine göre sağlanacak teknik yardım, gerekli olduğu durumlarda ve karĢılıklı anlaĢma halinde, bu SözleĢmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesine iliĢkin kapasite geliĢtirme amacına dönük teknik yardımı da içerecektir. Bu yönde gerekli ilave yönlendirme Taraflar Konferansı tarafından sağlanacaktır. 4. Taraflar, uygun olan hallerde, kalkınmakta olan Taraf ülkelere ve ekonomik dönüĢüm sürecindeki Taraf ülkelere bu SözleĢmenin uygulanmasına iliĢkin teknik yardım sağlama ve teknoloji transferini teĢvik etme amacıyla düzenlemeler oluĢturacaktır. Bu düzenlemeler, geliĢmekte olan Taraf ülkelere ve ekonomileri geçiĢ sürecindeki Taraf ülkelere bu SözleĢmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmelerinde yardımcı olmak amacıyla kapasite geliĢtirme ve teknoloji transferi için bölgesel ve alt bölgesel merkezlerin oluĢturulmasını da içerecektir. Bu itibarla gerekli ilave yönlendirme Taraflar Konferansı tarafından sağlanacaktır. 5. Taraflar, bu madde bağlamında, azgeliĢmiĢ ülkelerin ve geliĢmekte olan küçük ada devletlerinin özel gereksinimlerini ve konumlarını, teknik yardıma iliĢkin faaliyetlerini geliĢtirmeleri esnasında doğrudan dikkate alacaklardır. Madde 13 Mali kaynaklar ve mekanizmalar 1. Her bir Taraf, kendi kapasitesi dahilinde, kendi ulusal planları, öncelikleri ve programları ile uyumlu olarak bu SözleĢmenin amacına ulaĢmasına yönelik, ulusal faaliyetlere iliĢkin mali destek ve teĢvikler sağlayacaktır. 2. GeliĢmiĢ ülke konumundaki Taraf ülkeler, kalkınmakta olan Taraf ülkeleri ile ekonomileri geçiĢ sürecindeki Taraf ülkelere bu SözleĢme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirebilmek için ve gerekli önlemlerin uygulanmasının üzerinde anlaĢılmıĢ tüm ilave giderleri karĢılamak için, bir alıcı Taraf ile 6. fıkrada tanımlanan mekanizmada belirtildiği Ģekilde bir kurum arasında anlaĢma yoluyla, yeni ve ek mali kaynak sağlayabilir. Diğer taraftan gönüllülük esasında ve kapasiteleriyle orantılı olarak benzer mali kaynak sağlayabilir. Diğer kaynaklardan katkı sağlanması da ayrıca teĢvik edilmelidir. Bu taahhütlerin yerine getirilmesinde mali kaynakların yeterliliği, önceden tahmin edilebilirliği, ve fonların zamanında akıĢına duyulan gereksinim ve finansman yükünün katılımcı Taraflar arasında paylaĢılmasının önemi dikkate alınmalıdır. 3. GeliĢmiĢ ülke konumundaki Taraf ülkeler ve diğer Taraflar kendi kapasitelerine göre ve kendi ulusal planları, öncelikleri ve programlarına uygun olarak, kalkınmakta olan Taraf ve ekonomileri geçiĢ sürecindeki Taraf ülkelere bu SözleĢmenin uygulanmasında yardımcı olmak için mali kaynaklardan yararlanmaları amacıyla baĢka ikili, bölgesel ve çok taraflı kaynaklar veya kanallar aracılığıyla mali kaynak sağlayabilir. 4. GeliĢmiĢ olan Taraf ülkelerin bu SözleĢme altındaki taahhütlerini etkin biçimde yerine getirmelerinin boyutu, geliĢmiĢ ülke konumundaki Taraf ülkelerin bu SözleĢme kapsamındaki mali kaynaklar, teknik yardım ve teknoloji transferine iliĢkin taahhütlerini etkin biçimde yerine getirmelerine bağlıdır. Ġnsan sağlığına ve çevrenin korunmasına gereken önem gösterilirken, sürdürülebilir ekonomik ve sosyal kalkınma ile yoksulluğun yok edilmesi, kalkınmakta olan Taraf ülkelerin ilk ve en önemli önceliği olduğu gerçeği tam olarak dikkate alınmalıdır. 5. Taraflar, azgeliĢmiĢ ülkeler ve geliĢmekte olan küçük ada devletlerinin özel gereksinimlerini ve konumlarını, finansmana iliĢkin faaliyetlerinde tam olarak dikkate almalıdırlar. 6. GeliĢmekte olan Taraf ülkelere ve ekonomik dönüĢüm sürecindeki Taraf ülkelere SözleĢmenin uygulanmasında yardım etmek için bir yardım veya imtiyaz hakkı Ģeklinde yeterli ve sürdürülebilir mali kaynaklar sağlanmasına yönelik mekanizma burada tanımlanmaktadır. (Mekanizma, bu SözleĢmenin amaçları bakımından, uygun olması halinde, Taraflar Konferansının yetkisi ve yönlendirmesi altında bulunacak ve Taraflar Konferansına karĢı sorumlu olarak iĢlev görecektir.) Mekanizmanın iĢleyiĢi, mevcut uluslararası teĢekküller dahil olmak üzere Taraflar Konferansı tarafından kararlaĢtırılacak bir veya daha fazla teĢekküle bırakılacaktır. Bu mekanizma, çok taraflı, bölgesel veya ikili mali ve teknik yardım sağlayan diğer teĢekkülleri de kapsayabilir. Mekanizmaya katkılar, geliĢmekte olan Taraf ve ekonomileri geçiĢ sürecindeki Taraf ülkelere 2. fıkrada belirtilen ve bu fıkraya uygun olarak sağlanan diğer tüm mali transferlere ek olacaktır. 7. Taraflar Konferansı ilk toplantısında, bu SözleĢmenin amaçlarına ve 6. fıkraya uygun olarak, mekanizmaya sağlanacak yönlendirme niteliğini karara bağlayacak ve mali mekanizmaya katılacak olan teĢekkül veya teĢekküller ile mekanizmayı hayata geçirecek düzenlemeler üzerinde anlaĢacaktır. Yönlendirme, diğer hususların yanı sıra Ģunları ele alacaktır: (a) Politika, strateji ve program önceliklerinin ve aynı zamanda mali kaynaklara eriĢim ve bunları kullanım için uygunluğa iliĢkin, bu kullanımların düzenli aralıklarla izlenmesi ve değerlendirilmesi dahil, açık ve ayrıntılı kriterlerin ve yönlendirme ilkelerin belirlenmesi; (b) TeĢekkül veya teĢekküller tarafından Taraflar Konferansına, bu SözleĢmenin uygulanmasına iliĢkin faaliyetler için finansmanın yeterliliği ve sürdürülebilirliği konularında düzenli raporların verilmesi; (c) Çok kaynaklı finansman yaklaĢımları, mekanizmaları ve düzenlemelerinin teĢviki; (d) Bu SözleĢmenin uygulanması için ihtiyaç duyulan ve mevcut finansmanın miktarının, kalıcı organik kirleticilerin aĢamalı olarak ortadan kaldırılmasının sürdürülebilir finansman gerektirebileceği ve bu miktarın dönemsel olarak gözden geçirileceği koĢullar göz önünde bulundurularak, önceden tahmin edilebilir ve tanımlanabilir biçimde belirlenebilmesi için modeller oluĢturulması; ve (e) Destek arayan Taraflara, aralarında koordinasyon sağlanması amacıyla, ihtiyaç tespit modelleri, mevcut finansman kaynakları ve finansman biçimleri hakkında bilgi sağlanmasıdır. 8. Taraflar Konferansı, ikinci toplantısından daha geç olmamak üzere ve bu toplantıdan sonra düzenli aralıklarla, bu Madde uyarınca oluĢturulan mekanizmanın etkinliğini, geliĢmekte olan Taraf ülkeler ve ekonomileri geçiĢ sürecindeki Taraf ülkelerin değiĢen gereksinimlerini karĢılama yetisini, 7. fıkrada belirtilen kriterleri ve yönlendirme, finansman düzeyini ve aynı zamanda finans mekanizmasını iĢletmeyi üstlenen kurumsal teĢekküllerin performansının etkinliğini gözden geçirecektir. Taraflar Konferansı, böyle bir değerlendirmeye dayalı olarak, mekanizmanın etkinliğini arttırmayı gerekli görmesi halinde, Tarafların gereksinimlerini karĢılamak için yeterli ve sürdürülebilir finansmanın sağlanabilmesi için alınacak tedbirler hakkında tavsiyeler ve yönlendirme dahil, uygun önlemleri alacaktır. Madde 14 Ara dönem mali düzenlemeleri Yeniden YapılandırılmıĢ Küresel Çevre Ġmkanlarının Kurulması Belgesine uygun olarak faaliyet gösteren Küresel Çevre Ġmkanları kurumsal yapısı, bu SözleĢmenin yürürlüğe girdiği tarih ile Taraflar Konferansının ilk toplantısının yapıldığı tarih arasındaki veya Taraflar Konferansının 13. Madde uyarınca hangi kurumsal yapının bu amaçla görevlendirileceğine karar verdiği tarihe kadar, ara dönem için, 13. Maddede belirtilen mali mekanizmanın çalıĢmasını üstlenecek temel örgüt olacaktır. Küresel Çevre Ġmkanlarının idari yapısı, bu iĢlevi bu alanda yeni düzenlemelere gereksinim duyulabileceğini de dikkate alarak, özellikle kalıcı organik kirleticilere iliĢkin uygulayıcı önlemler aracılığıyla yürütecektir. Madde 15 Rapor Verme 1. Her bir taraf, Taraflar Konferansına bu SözleĢmenin hükümlerini uygulamak için aldığı önlemler ve bu önlemlerin SözleĢmenin amaçlarını karĢılamadaki etkinliği hakkında rapor verecektir. 2. Her bir Taraf Yazmanlığa Ģunları sağlayacaktır: (a) Ek A ve Ek B‟de listelenen kimyasal maddelerin her birinin toplam üretim, ithalat ve ihracat miktarları hakkında istatistiksel veriler veya bu tür verilere iliĢkin makul tahminler; ve (b) Uygulanabilir olduğu ölçüde, bu tür maddelerden her birini ithal ettiği Devletlerin, ve bu maddelerin her birini ihraç ettiği Devletlerin birer listesi. 3. Bu tür raporlar, belli aralıklarla verilecek ve raporların formatına Taraflar Konferansının ilk toplantısında karar verilecektir. Madde 16 Etkinlik değerlendirmesi 1. Taraflar Konferansı, bu SözleĢmenin yürürlüğe girdiği tarihten baĢlayarak dört yıl içinde ve bundan sonraki dönemde Konferans tarafından kararlaĢtırılacak aralıklarla, bu SözleĢmenin etkinliğini değerlendirecektir. 2. Taraflar Konferansı, böyle bir değerlendirmenin kolaylaĢtırılması amacıyla, ilk toplantısında, kendisine Ek A, B ve C‟de listelenen kimyasal maddelerin varlığı ve aynı zamanda bu maddelerin bölgesel ve küresel çevresel taĢınımına iliĢkin karĢılaĢtırılabilir izleme verileri sağlayacak düzenlemelerin oluĢturulmasını baĢlatacaktır. Bu düzenlemeler: (a) Taraflarca uygun olan hallerde bölgesel bir düzeyde, Tarafların teknik ve mali kapasitelerine uygun olarak, mevcut izleme programlarını ve mekanizmalarını mümkün olduğunca kullanarak ve yaklaĢımların birbirleriyle uyumlu hale getirilmesini teĢvik ederek yürütülmelidir; (b) Gerekli olan hallerde, bölgeler arasındaki ve bölgelerin izleme faaliyetlerini uygulama kapasiteleri arasındaki farklılıklar dikkate alınarak ilavelerle desteklenebilir olmalıdır; ve (c) Taraflar Konferansına, Konferansça belirlenen aralıklarla bölgesel ve küresel izleme faaliyetlerinin sonuçları hakkında verilecek raporları da içerecektir. 3. 1. fıkrada tanımlanan değerlendirme, mevcut bilimsel, çevresel, teknik ve ekonomik bilgilere dayalı olarak yapılacaktır. Bu bilgiler Ģunları da kapsayacaktır: (a) 2. fıkraya uygun olarak sağlanan raporlar ve diğer izleme bilgileri; (b) 15. madde uyarınca sunulan ulusal raporlar; ve (c) 17. madde uyarınca oluĢturulan uygulamalara uygun olarak sağlanan SözleĢme hükümlerinin ihlal bilgilerini kapsayacaktır. Madde 17 SözleĢme hükümlerine uyulmaması Taraflar Konferansı, uygulanabilir hale gelir gelmez, bu SözleĢmenin hükümlerine uyulmadığını belirleyen uygulamalar ve kurumsal mekanizmalar ile uymayan Taraflara yapılacak iĢlemleri belirleyerek onaylayacaktır. Madde 18 AnlaĢmazlıkların Giderilmesi 1. Taraflar aralarında bu SözleĢmenin yorumlanması veya uygulanmasına iliĢkin olarak çıkan her türlü anlaĢmazlığı, görüĢmeler yoluyla veya kendi seçtikleri, diğer barıĢçı yollarla çözeceklerdir. 2. SözleĢmenin onaylanması, kabulü, tasdiki veya SözleĢmeye katılım sırasında veya bundan sonraki herhangi bir zamanda, bölgesel ekonomik entegrasyon örgütleri dıĢındaki bir Taraf, Saklayıcı SözleĢmenin yorumlanması veya uygulanmasına iliĢkin olarak ortaya çıkacak herhangi bir anlaĢmazlık halinde, aynı yükümlülüğü kabul eden bir baĢka Tarafa karĢı aĢağıdaki uyuĢmazlığı, çözüm yollarından birisini veya her ikisini zorunlu olarak tanıdığını sunacağı yazılı bir belge ile bildirebilir: (a) Taraflar Konferansı tarafından, uygulamada mümkün olan en kısa zaman içerisinde, bir Ek olarak benimsenecek usullere uygun biçimde tahkim; (b) AnlaĢmazlığın Uluslararası Adalet Divanına götürülmesidir. 3. Bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü konumundaki bir Taraf, 2. fıkra (a) bendinde belirtilen yönteme uygun olarak tahkim için benzer Ģekilde bir bildirim yapabilir. 4. 2. veya 3. fıkraya uygun olarak yapılan bir bildirim, kendi Ģartlarına göre süresi sona erene kadar veya geri çekilmesi için yazılı bir bildirimin Saklayıcıya teslim edilmesinden itibaren üç ay sonrasına kadar yürürlükte kalacaktır. 5. Bir bildirimin sona ermesi, bir geri çekme duyurusunda veya yeni bir bildirimde bulunma, bir tahkim mahkemesi veya Uluslararası Adalet Divanında devam etmekte olan iĢlemleri, anlaĢmazlığın tarafları aksine anlaĢmadıkça, hiçbir Ģekilde etkilemeyecektir. 6. Eğer bir anlaĢmazlığın tarafları aynı usulü veya 2. fıkraya uygun bir usulü kabul etmemiĢlerse ve eğer anlaĢmazlığı bir tarafın diğerine aralarında anlaĢmazlık bulunduğunu bildirmesini takip eden on iki ay içinde çözememiĢlerse, anlaĢmazlık, anlaĢmazlığın taraflarından birisinin talebi halinde bir uzlaĢtırma komisyonuna götürülebilir. UzlaĢtırma Komisyonu tavsiyeler içeren bir rapor düzenleyecektir. UzlaĢtırma komisyonuna iliĢkin ilave usulleri, Taraflar Konferansı‟nın ikinci toplantısından önce benimsenecek bir Ek‟te yer alacaktır. Madde 19 Taraflar Konferansı 1. Bu SözleĢme ile bir Taraflar Konferansı oluĢturulmuĢtur. 2. Taraflar Konferansının ilk toplantısı, BirleĢmiĢ Milletler Çevre Programı Uygulama Direktörü tarafından bu SözleĢmenin yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde toplanacaktır. Bundan sonra Taraflar Konferansının olağan toplantıları Konferans tarafından belirlenecek düzenli aralıklarla yapılacaktır. 3. Taraflar Konferansının olağanüstü toplantıları, Konferans tarafından gerekli görülen hallerde, veya bir Tarafın yazılı talebini Tarafların en azından üçte birinin desteklendiği zamanlarda yapılacaktır. 4. Taraflar Konferansı ilk toplantısında, kendisi ve ilgili organları için usul ve mali kuralları, ve bunların yanı sıra, Yazmanlığın iĢlev yapmasını düzenleyen mali kurallarını, oy birliği ile belirleyecektir. 5. Taraflar Konferansı bu SözleĢmenin uygulanmasını sürekli gözden geçirecek ve değerlendirme altında tutacaktır. Taraflar Konferansı, SözleĢmeyle kendisine verilen iĢlevleri yerine getirecek ve bu amaçla: (a) 6. fıkranın Ģartlarını yerine getirilmesi doğrultusunda, SözleĢmenin uygulanması için gerekli gördüğü alt birimlerini oluĢturacaktır; (b) Uygun olan hallerde, yetkili uluslararası ve hükümetler arası kuruluĢlar ve sivil toplum örgütleriyle iĢbirliği yapacaktır; ve (c) 15. Maddeye uygun olarak Tarafların yararlanmasına sunulacak bütün bilgileri, 3. Maddenin 2. fıkrası (b) (iii) bendindeki etkinlik değerlendirmesi dahil olmak üzere, düzenli olarak gözden geçirecektir; (d) SözleĢmenin amaçlarının gerçekleĢtirilmesi için gerekli görülecek faaliyetleri değerlendirecek ve üstlenecektir. 6. Taraflar Konferansı, ilk toplantısında, bu SözleĢme ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek amacıyla, Kalıcı Organik Kirleticiler Gözden Geçirme Komitesi olarak adlandırılacak bir örgütü oluĢturacaktır. Bu doğrultuda: (a) Kalıcı Organik Kirleticiler Gözden Geçirme Komitesinin üyeleri Taraflar Konferansınca atanacaktır. Komite üyeleri hükümetlerce aynı prensiple ve devamlılıkla atanacak ve kimyasal değerlendirme veya yöneltme uzmanlarından oluĢacaktır. Komite üyeleri adil coğrafi dağılım esasıyla belirlenecektir; (b) Taraflar Konferansı Komitenin Ģartnamesini, organizasyon ve iĢleyiĢ Ģartlarını kararlaĢtıracaktır; ve (c) Komite bütün tavsiyelerini oy birliği ile benimsemek için her türlü çabayı gösterecektir. Eğer oy birliği sağlanması için her türlü çabanın harcanmıĢ olmasına karĢın yine de oybirliğine ulaĢılamamıĢsa, tavsiyeler, son çare olarak katılan ve oy veren üyelerin üçte iki çoğunluğuyla kabul edilecektir. 7. Taraflar Konferansı, üçüncü toplantısında, 3. Maddenin 2. fıkrası (b) bendinde yer alan usullere yönelik gereksiniminin devam etmesi durumunu, bu usulün etkinliğini de dikkate alarak değerlendirecektir. 8. BirleĢmiĢ Milletler, Onun uzmanlaĢmıĢ örgütleri ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu, aynı zamanda bu SözleĢmeye Taraf olmayan herhangi bir Devlet, Taraflar Konferansının toplantılarında gözlemci sıfatıyla temsil edilebilir. Herhangi bir kurum veya örgüt, ister ulusal isterse uluslararası, resmi veya sivil toplum örgütü olsun, bu SözleĢme kapsamındaki konularda ehliyetli olması ve Yazmanlığa Taraflar Konferansının bir toplantısında gözlemci sıfatıyla temsil edilme isteğini iletmiĢ olması halinde, mevcut Tarafların en azından üçte biri karĢı çıkmadıkça örgüt kabul edilebilir. Gözlemcilerin kabulü ve katılımı Taraflar Konferansı tarafından kabul edilen usul kurallarına tabi olacaktır. Madde 20 Yazmanlık 1. Bu SözleĢme ile bir Yazmanlık oluĢturulmuĢtur. 2. Yazmanlığın iĢlevleri Ģunlar olacaktır: (a) Taraflar Konferansının ve ilgili örgütlerin toplantıları için düzenlemeler yapmak ve onlara gerekli görülen hizmetleri sağlamak; (b) Taraflara, özellikle geliĢmekte olan Taraf ülkelere ve ekonomileri geçiĢ sürecindeki Taraf ülkelere, talepleri halinde, bu SözleĢmenin uygulanmasında destek sağlamak; (c) Diğer ilgili uluslararası örgütlerin yazmanlıklarıyla gerekli koordinasyonu sağlamak; (d) Taraflara, 15. Madde uyarınca aldığı bilgilere ve diğer mevcut bilgilere dayalı dönem raporları hazırlamak ve sunmak; (e) Taraflar Konferansının ayrıntılı yönlendirilmesi dahilinde, kendi görevlerini etkin biçimde yerine getirmek için gerekli olabilecek idari ve sözleĢmeye dayalı düzenlemelere girmek; ve (f) Bu SözleĢmede belirlenen diğer yazmanlık görevlerini ve Taraflar Konferansı tarafından kararlaĢtırılabilecek diğer iĢlevleri yerine getirmektir. 3. Bu SözleĢme‟ye yönelik yazmanlık görevleri, Taraflar Konferansında hazır bulunan ve oy kullanan Tarafların dörtte üç çoğunluk oyu ile yürütülür, bir veya daha fazla uluslararası örgüt oy vermediğinde yazmanlık görevleri, BirleĢmiĢ Milletler Çevre Programı Yönetim Direktörü tarafından yerine getirilecektir. Madde 21 SözleĢmede DeğiĢiklikler Yapılması 1. Herhangi bir Taraf bu SözleĢmede değiĢiklik yapılmasını teklif edebilir. 2. Bu SözleĢmede yapılacak değiĢikliklere Taraflar Konferansı toplantılarında karar verilecektir. Herhangi bir değiĢiklik teklifinin metni bu teklifin benimsenmesi hususunun görüĢüleceği toplantıdan en azından altı ay önce Yazmanlık tarafından bütün Taraflara iletilecektir. Ayrıca Yazmanlık değiĢiklik tekliflerini bu SözleĢmenin imza sahiplerine ve bilgi için saklayıcıya iletecektir. 3. Taraflar bu SözleĢmede yapılacak herhangi bir değiĢiklik teklifi üzerinde oy birliğiyle bir anlaĢmaya varmak için her türlü çabayı göstereceklerdir. Eğer oydaĢlığa ulaĢmak için her türlü çabanın harcanmıĢ olmasına karĢın yine de oydaĢlığa ulaĢılamamıĢsa, değiĢiklikler, son çare olarak katılan ve oy veren üyelerin dörtte üç çoğunluğuyla kabul edilecektir. 4. DeğiĢiklik saklayıcı tarafından bütün Taraflara değiĢikliği onaylamaları, kabul veya tasdik etmeleri için gönderilecektir. 5. Onay, kabul veya tasdik saklayıcıya yazılı olarak bildirilecektir. 3. fıkraya uygun olarak benimsenen bir değiĢiklik, kabul eden Taraflar için onay, kabul veya tasdik belgesinin saklayıcıya teslimi tarihinden sonraki doksanıncı günde yürürlüğe girecektir. Bundan sonra ise değiĢiklik diğer Taraflar için söz konusu Tarafın onay, kabul veya tasdik belgesini teslim ettiği tarihten sonraki doksanıncı günde yürürlüğe girecektir. Madde 22 Eklerin tanınması ve değiĢtirilmesi 1. Bu SözleĢmenin ekleri SözleĢmenin tamamlayıcı parçası olup, aksi açıkça belirtilmedikçe, bu SözleĢmeye yapılan gönderme aynı zamanda bu SözleĢmenin tüm eklerine de yapılmıĢ olacaktır. 2. Ġlave Ek‟ler usule ait, bilimsel, teknik veya idari konularla sınırlıdır. 3. AĢağıdaki usul, bu SözleĢmenin ilave tekliflerinin, benimsenmesiyle ve yürürlüğe girmesiyle uygulanacaktır: (a) Ġlave Ek‟ler 21. Maddenin 1, 2 ve 3. fıkralarında belirlenen usule göre teklif ve benimsenecektir; (b) Herhangi bir ilave Ek‟i kabul etmeyen Taraf, bunu, ilave Ek‟in benimsenmesinin saklayıcı tarafından bildirilmesi tarihinden itibaren bir yıl içinde, saklayıcıya yazılı olarak bildirecektir. Saklayıcı aldığı bu bildirim hakkında bütün Tarafları gecikmeden bilgilendirecektir. Bir Taraf herhangi bir zamanda bir ilave Ek‟e iliĢkin olarak daha önce yaptığı bir benimseme bildirimini geri çekebilir. Böyle bir durumda, söz konusu Ek bu Taraf için (c) bendine uygun olarak geri çekme tarihinde yürürlüğe girecektir; ve (c) Bir ilave Ek‟in kabulüne iliĢkin Saklayıcı tarafından duyuru yapılan tarihten itibaren bir yıllık sürenin geçmesi halinde, (b) bendi hükümlerine uygun olarak, herhangi bir bildirimde bulunmamıĢ olan bütün Taraflar için, bu Ek yürürlüğe girecektir. 4. Ek A, B veya C‟de yapılacak değiĢikliklerin teklif edilmesi benimsenmesi ve yürürlüğe girmesi bu SözleĢmeye ilave Ek‟lerin teklif, benimsenmesi veya yürürlüğe girmesi aynı usullere tabi olacaktır. Bunun istisnası, bir Tarafın bu Ek‟lerdeki değiĢikliklere iliĢkin olarak, 25. Maddenin 4. fıkrasına uygun biçimde bir bildirimde bulunması halinde Ek A, B veya C‟de bir değiĢikliğin söz konusu o Taraf için yürürlüğe girmemesi durumudur. Böyle bir durumda bu değiĢiklik o Taraf için, bu değiĢikliğe iliĢkin onay, kabul, tasdik veya katılım belgesinin saklayıcıya teslimi tarihinden sonraki doksanıncı günde yürürlüğe girecektir. 5. Ek D, E veya F‟de bir değiĢikliğin teklifi, benimsenmesi veya yürürlüğe girmesinde aĢağıdaki usul uygulanacaktır: (a) DeğiĢiklikler 21. Maddenin 1. ve 2. fıkralarında yer alan usule göre önerilecektir; (b) Taraflar, Ek D, E veya F‟de değiĢiklik kararlarını oy birliği ile alacaklardır; ve (c) Ek D, E veya F‟deki değiĢiklik kararı saklayıcı tarafından Taraflara iletilecektir. DeğiĢiklik, bütün Taraflar için kararda belirtilecek olan bir tarihte yürürlüğe girecektir. 6. Eğer bir ilave ek veya bir ekteki değiĢiklik bu SözleĢmedeki bir değiĢiklikle bağlantılı ise, bu ilave Ek veya değiĢiklik, bu SözleĢmede yapılan değiĢikliğin yürürlüğe girmesine kadar yürürlüğe girmeyecektir. Madde 23 Oy verme hakkı 1. Bu SözleĢmenin Taraflarından her biri, bir oy hakkına sahip olup, bunun istisnası 2. fıkrada belirtilmiĢtir. 2. Bir bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü, kendi yetkisi dahilindeki konularda, oy verme hakkını, bu SözleĢmeye Taraf olan kendi üye Devletlerinin sayısına eĢit sayıda oyla kullanacaktır. Böyle bir örgüt, kendi üye Devletlerinden herhangi birisi oy verme hakkını kendisi kullanırsa oy verme hakkını kullanmayacaktır (veya aksi uygulanacaktır). Madde 24 Ġmza Bu SözleĢme, bütün Devletlerin ve bölgesel ekonomik entegrasyon örgütlerinin imzasına, 23 Mayıs 2001 tarihinde Stokholm‟de ve 24 Mayıs 2001 tarihinden 22 Mayıs 2002 tarihine kadar New York‟taki BirleĢmiĢ Milletler Genel Merkezinde açık olacaktır. Madde 25 Onaylama, kabul, tasdik veya katılım 1. Bu SözleĢme, Devletlerin ve bölgesel ekonomik entegrasyon örgütlerinin onay, kabul veya tasdikine tabi olacaktır. SözleĢme, SözleĢmenin imzaya kapatıldığı tarihten itibaren, Devletlerin ve bölgesel ekonomik entegrasyon örgütlerinin katılımına açık olacaktır. Onaylama, kabul, tasdik veya katılım belgeleri saklayıcıya teslim edilecektir. 2. Kendi bünyesinde SözleĢmeye taraf olmayan ülkeleri barındıran, bir bölgesel ekonomik entegrasyon örgütünün ilk SözleĢmeye Taraf haline gelmeden, bu SözleĢmeye Taraf olması halinde, bu SözleĢmeden doğan bütün yükümlülüklere bağlı olacaktır. Bu tür örgütlerin bir veya daha fazla üye Devletinin bu SözleĢmenin Tarafı olması söz konusu olduğunda ise, örgüt ve üye Devletler bu SözleĢmeden doğan kendi yükümlülüklerinin yerine getirilmesi için kendi paylarındaki hangi sorumluluklar için karar vereceklerdir. Böyle bir durumda, söz konusu örgüt ve üye Devletler SözleĢmeye dayalı haklarını eĢzamanlı kullanma yetkisine sahip olmayacaklardır. 3. Bir bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü onay, kabul, tasdik veya katılım belgesinde bu SözleĢme kapsamındaki konulara iliĢkin olarak kendi yetkisinin kapsamına iliĢkin bildirimde bulunacaktır. Bu gibi örgütler ayrıca saklayıcıya yetkisinin kapsamındaki konuyla ilgili olarak meydana gelebilecek değiĢiklikler konusunda bilgi verecek, saklayıcı da Tarafları bu hususta bilgilendirecektir. 4. Bir Taraf; onay, kabul, tasdik veya katılım belgesinde, kendisi açısından Ek A, B veya C‟de yapılan bir değiĢikliğin kendi onay, kabul, tasdik veya katılım belgesini teslim etmesinden sonra yürürlüğe gireceği yönünde bildirimde bulunabilir. Madde 26 Yürürlüğe girme 1. Bu SözleĢme ellinci onay, kabul, tasdik veya katılım belgesinin teslimi tarihinden sonraki doksanıncı günde yürürlüğe girecektir. 2. Ellinci onay, kabul, tasdik veya katılım belgesinin teslimi tarihinden sonra bu SözleĢmeyi onaylayan, kabul eden veya tasdik eden veya bu SözleĢmeye katılan her bir Devlet veya bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü için bu SözleĢme, bu Devlet veya bölgesel ekonomik entegrasyon örgütünün onay, kabul, tasdik veya katılım belgesinin teslim tarihinden sonra doksanıncı günde yürürlüğe girecektir. 3. 1. ve 2. fıkraların amaçları bakımından, bir bölgesel ekonomik entegrasyon belge, o örgütün üye Devletleri tarafından teslim edilenlere ilave olarak sayılmayacaktır. Madde 27 Çekinceler Bu SözleĢmeye herhangi bir çekince konulamaz. Madde 28 Çekilme 1. Bu SözleĢmenin bir Taraf için yürürlüğe girmesinden üç yıl geçmesinden sonra herhangi bir tarihte, Taraf SözleĢmeden saklayıcıya yazılı bildirimde bulunmak suretiyle çekilebilir. 2. Herhangi bir çekilme, saklayıcı tarafından çekilme bildiriminin tebellüğü tarihinden itibaren bir yıllık sürenin bitiminde veya çekilme bildiriminde daha sonraki bir tarih bildirilmiĢ ise o tarihten itibaren geçerli olacaktır. Madde 29 Saklayıcı Bu SözleĢmenin saklayıcısı, BirleĢmiĢ Milletler Genel Yazmanlığı olacaktır. Madde 30 Orijinal Metinler Bu SözleĢmenin Arapça, Çince, Ġngilizce, Fransızca, Rusça ve Ġspanyolca olan orijinal metinleri, eĢit derecede geçerli olup, BirleĢmiĢ Milletler Genel Yazmanlığı tarafından saklanacaktır. TANIKLARIN HUZURUNDA AĢağıda imzası bulunanlar bu açıdan tam yetkili olarak bu SözleĢmeyi imzalamıĢlardır. Stokholm‟da yirmi iki Mayıs ikibinbir tarihinde düzenlenmiĢtir. Kimyasal Madde Faaliyet Özel muafiyet Aldrin* CAS** No: 309-00-2 Üretim Yok Kullanım Yerel ekto parazit öldürücü olarak HaĢere öldürücü olarak Klordan* CAS No: 57-74-9 Üretim Sicilde kayıtlı Taraflar için izin verilmiĢtir Kullanım Yerel ekto parazit öldürücü olarak HaĢere öldürücü olarak Termit öldürücü olarak Binalarda ve barajlarda termit öldürücü olarak Karayollarında termit öldürücü olarak Kontrplak yapıĢtırıcılarında katkı maddesi olarak Dieldrin* CAS No: 60-57-1 Üretim Yok Kullanım Zirai Operasyonlarda Endrin* CAS No: 72-20-8 Üretim Yok Kullanım Yok Heptaklor* CAS No: 76-44-8 Üretim Yok Kullanım Termit öldürücü olarak Evlerin yapılarında termit öldürücü olarak Termit öldürücü olarak (yeraltında) AhĢabın iĢlenmesinde Yer altı kablo kutularında kullanım Heksaklorobenzen CAS No: 118-74-1 Üretim Sicilde kayıtlı Taraflar için izin verilmiĢtir Kullanım Aracı Pestisitlerde çözücü olarak Kapalı sistem alanlarda sınırlı aracı olarak Mireks* CAS No:8001-35-2 Üretim Sicilde kayıtlı Taraflar için izin verilmiĢtir Kullanım Termit öldürücü olarak Toksafen* CAS No: 8001-35-2 Üretim Yok Kullanım Yok Poliklor Bifenil (PKB)* Üretim Yok Kullanım Bu Ek‟in II. Bölümü hükümlerine uygun olarak kullanılmakta olan maddeler ** CAS – Kimyasal Özet Servisi Notlar: (i) Bu SözleĢmede aksi belirtilmedikçe, ürünlerde ve nesnelerde eser miktarlardaki kasıtsız olarak ortaya çıkarılan kimyasal kirletici maddeler, Ekli listedekiler gibi değerlendirilmeyecektir; (ii) Bu not 3. Maddenin 2. fıkrasının amaçları doğrultusunda özel bir üretim ve kullanım muafiyeti olarak değerlendirilmeyecektir. Bir kimyasal maddeye iliĢkin yükümlülüğün yürürlüğe girmesinden önce veya yürürlüğe girdiği tarihte zaten imal edilmiĢ bulunan veya kullanımda olan ürünlerin bileĢiminde bulunan kimyasal madde miktarları, bir Tarafın Yazmanlığa o belirli ürün tipinin kendi topraklarında kullanımda kaldığını bildirmiĢ olması Ģartıyla, Ek‟te listelenmiĢ olarak değerlendirilmeyecektir. Yazmanlık, bu tip bildirimleri kamuoyuna açıklayacaktır; (iii) Ek‟in I. Bölümünün Kimyasal madde sütunundaki yıldız iĢaretli kimyasal maddelere uygulanmayacak olan bu not, 3. Maddenin 2. fıkrasının amaçları doğrultusunda özel bir üretim ve kullanım muafiyeti olarak değerlendirilmeyecektir. Kapalı sistem alanıyla sınırlı, ara mal olarak üretimi ve kullanımı esnasında önemli miktarda kimyasal maddenin insanlara ve çevreye ulaĢması beklenmediğinden, bir Taraf, Yazmanlığa bildirimde bulunmak suretiyle Ek D‟nin 1. fıkrasındaki kriterler itibarıyla kalıcı organik kirletici özelliği göstermeyecek olan baĢka kimyasal maddelerin imalatında kimyasal olarak dönüĢüm geçirmek üzere, Ek‟te listelenen kimyasal maddelerin bir kapalı sistem alanında sınırlı ara mal olarak üretimi ve kullanımına izin verebilir. Bu bildirim, söz konusu kimyasal maddenin toplam üretim ve kullanım değerlerinin veya bu değerlerin kabul edilebilir tahminlerinin yanı sıra, nihai üründeki dönüĢmemiĢ kalıcı organik kirletici baĢlangıç malzemesinin ve kasıtlı olmayan iz düzeyli kirlenmenin miktarı dahil olmak üzere kapalı sistem alanıyla sınırlı yöntem özelliklerine iliĢkin bilgileri içermelidir. Bu yöntem, aksi Ek‟te belirtilmedikçe uygulanacaktır. Yazmanlık, bu tür bildirimleri Taraflar Konferansına ve Kamuoyuna açıklayacaktır. Bu gibi üretim veya kullanımlar, özel bir üretim veya kullanım muafiyeti olarak değerlendirilmeyecektir. Bu biçimdeki üretim ve kullanımlar, ilgili Taraf Yazmanlığa yeni bir bildirimde bulunmadıkça on yıllık sürenin bitiminde sona erecektir. Böyle bir yeni bildirimde bulunulması halinde, Taraflar Konferansı ürün ve kullanımın gözden geçirilmesinden sonra aksi yönde bir karar vermedikçe, söz konusu süre on yıl daha uzatılabilecektir ve bildirimde bulunma tekrarlanabilecektir; (iv) Bu Ek‟teki bütün özel muafiyetler 4. Maddeye uygun olarak kendileri için sicile muafiyet kaydında bulunmuĢ Taraflarca kullanılabilir. Bunun istisnası, bu Ek‟in II. Bölümü hükümlerine uygun olarak kullanılmakta olan nesnelerdeki poliklorlu bifenil kullanımı olup, bu muafiyetten bütün Taraflar yararlanabilir. II. BÖLÜM Poliklorlu bifeniller Her bir Taraf; (a) Poliklorlu bifenilli teçhizatta (örneğin transformatörlerde, kapasitörlerde veya bu maddeyi içeren diğer ekipmanlarda) kullanımının, Taraflar Konferansının tekrardan değerlendirilmesine bağlı olarak, 2025 yılı itibarıyla ortadan kaldırılması amacıyla, aĢağıdaki önceliklere göre harekete geçecektir: (i) Yüzde 10‟dan daha fazla ve 5 litreden fazla hacimlerde poliklor bifenil içeren teçhizatın belirlenmesi, etiketlenmesi ve kullanımdan kaldırılması için kararlı bir çaba göstermek; (ii) Yüzde 0,05‟ten daha fazla ve 5 litreden fazla hacimlerde poliklor bifenil içeren teçhizatın belirlenmesi, etiketlenmesi ve kullanımdan kaldırılması için kararlı bir çaba göstermek; (iii) Yüzde 0,005‟ten daha fazla ve 0,05 litreden fazla hacimlerde poliklor bifenil içeren teçhizatın belirlenmesi ve kullanımdan kaldırılması yönünde çaba göstermek; (b) (a) bendinde belirtilen önceliklere uygun olarak, poliklorlu bifenillerin kullanımını kontrol etmek için maruz kalmayı ve riski azaltan aĢağıdaki önlemleri teĢvik edecektir; (i) Yalnızca sağlam ve sızıntı yapmayan teçhizatta ve çevreye yayılım riskinin en alt düzeye indirilebileceği ve yayılımın süratle giderilebileceği alanlarda kullanmak; (ii) Gıda üretimi veya yem üretimi ve iĢlenmesi ile ilgili alanlardaki teçhizatta kullanmamak; (iii) Okullar ve hastaneler dahil, kalabalık alanlarda kullanıldığında, bir yangına neden olabilecek elektrik arızasından korunmak için, bütün makul önlemleri almak ve teçhizatın sızıntı yapıp yapmadığını düzenli olarak incelemek; (c) 3. Maddenin 2. fıkrası dikkate alınmaksızın, (a) bendinde tanımlanan Ģekliyle poliklorlu bifenil içeren teçhizatın çevreyle uyumlu atık yönetimi amacı dıĢında ihraç veya ithal edilmemesini sağlayacaktır; (d) Bakım ve servis faaliyetleri hariç, poliklor bifenil içeriği yüzde 0,005‟ten fazla olan sıvıların diğer ekipmanlardayeniden kullanılmak amacıyla geri kazanımına izin vermeyecektir; (e) Yüzde 0,005‟in üzerinde poliklor bifenil içeriğine sahip sıvıların ve bu gibi sıvılarla kirletilmiĢ teçhizatın 6. Maddenin 1. fıkrasına uygun olarak mümkün olduğu kadar kısa süre içinde; ancak, Taraflar Konferansının yeniden gözden geçirmesine tabi olmak kaydıyla, 2028 yılından geç olmamak üzere, çevreyle uyumlu atık yönetimini sağlamak amacına uygun olarak tasarlanmıĢ kararlı çabalar göstermek; (f) Bu Ek‟in I. Bölümündeki (ii) notunun yerine, yüzde 0,005‟ten daha fazla poliklor bifenil içeren diğer nesneleri (örneğin kablo kılıfları, iĢlem görmüĢ kalafat macunları ve boyalı maddeler) belirlemek ve onları 6. Maddenin 1. fıkrasına uygun olarak yönetmek amacıyla çaba göstermek; (g) Her beĢ yılda bir, poliklor bifenillerin ortadan kaldırılmasında sağlanan ilerlemeler hakkında rapor hazırlamak ve bu raporu 15. Maddeye uygun olarak Taraflar Konferansına sunmak; (h) (g) bendinde tanımlanan raporlar, uygun hallerde, Taraflar Konferansı tarafından poliklor bifenillere iliĢkin gözden geçirme çalıĢmalarında değerlendirilecektir. Taraflar Konferansı poliklor bifenillerin ortadan kaldırılmasında sağlanan ilerlemeleri bu gibi raporları dikkate almak suretiyle her beĢ yılda bir veya gerekli hallerde daha farklı zaman aralıklarında değerlendirilecektir. EK B SINIRLAMA I. BÖLÜM Kimyasal madde Faaliyet Kabul edilebilir amaç veya özel muafiyet DDT (l,l,l-triklor-2,2-bi (4-klorfenil etan) CAS* No: 50-29-3 Üretim Kabul edilebilir amaç: Bu Ek‟in II. Bölümü kapsamında, hastalık taĢıyıcı kontrolü için kullanım Özel muafiyet: Dikofol aracısının üretiminde ara ürün olarak. Kullanım Kabul edilebilir amaç: Bu Ek‟in II. Bölümü kapsamında hastalık taĢıyıcı kontrolü için kullanım Özel muafiyet: Dikofol ara ürününün üretimi * CAS - Kimyasal Özet Servisi Notlar: (i) Bu SözleĢmede aksi belirtilmedikçe, ürünlerde ve eĢyalarda amaçlanmayan bulaĢma izleri olarak görülen kimyasal madde miktarları, bu Ek‟te listelenmiĢ olarak değerlendirilmeyecektir; (ii) Bu not 3. Maddenin 2. fıkrasının amaçları bakımından, bir ürün ve kullanım özel muafiyeti olarak değerlendirilmeyecektir. Bir kimyasal maddeye iliĢkin yükümlülüğün yürürlüğe girmesinden önce veya yürürlüğe girdiği tarihte zaten imal edilmiĢ bulunan veya kullanımda olan ürünlerin bileĢiminde bulunan kimyasal madde miktarları, bir Tarafın, Yazmanlığa o belirli ürün tipinin kendi topraklarında kullanımda kaldığını bildirmiĢ olması Ģartıyla, bu Ek‟te listelenmiĢ olarak değerlendirilmeyecektir. Yazmanlık, bu tip bildirimleri kamuoyuna açıklayacaktır; (ii) Bu not, 3. Maddenin 2. fıkrası amaçları bakımından özel bir ürün ve kullanım muafiyeti olarak değerlendirilmeyecektir. Kapalı sistem alanıyla sınırlı, ara mal olarak üretimi ve kullanımı esnasında önemli miktarda kimyasal maddenin insanlara ve çevreye ulaĢması beklenmediğinden, bir Taraf, Yazmanlığa bildirimde bulunmak suretiyle ve Ek D‟nin 1. fıkrasındaki kriterler itibarıyla kalıcı organik kirletici özelliği göstermeyecek olan baĢka kimyasal maddelerin imalatında kimyasal olarak dönüĢüm geçirmek üzere, bu Ek‟te listelenen kimyasal maddelerin bir kapalı sistem alanıyla sınırlı ara mal olarak üretimi ve kullanımına izin verebilir. Bu bildirim, söz konusu kimyasal maddenin toplam üretim ve kullanım değerlerinin veya bu değerlerin kabul edilebilir tahminlerinin yanı sıra, nihai üründeki dönüĢmemiĢ kalıcı organik kirletici baĢlangıç malzemesinin ve kasıtlı olmayan iz düzeyli kirlenmenin miktarı dahil olmak üzere kapalı sistem alanıyla sınırlı uygulamanın özelliklerine iliĢkin bilgileri içerecektir. Bu uygulama, aksi Ek‟te belirtilmedikçe uygulanacaktır. Yazmanlığa, bu tür bildirimleri Taraflar Konferansına ve Kamuoyuna açıklayacaktır. Bu gibi üretim veya kullanımlar, özel bir üretim veya kullanım muafiyeti olarak değerlendirilmeyecektir. Bu biçimdeki üretim ve kullanımlar, ilgili Taraf Yazmanlığa yeni bir bildirimde bulunmadıkça on yıllık sürenin bitiminde sona erecektir. Böyle bir yeni bildirimde bulunulması halinde, Taraflar Konferansı ürün ve kullanımın gözden geçirilmesinden sonra aksi yönde bir karar vermedikçe, bu süre on yıl daha uzatılacaktır yeniden bildirim tekrarlanabilir; (iv) Bu Ek‟teki bütün özel muafiyetler 4. Maddeye uygun olarak kendileri için sicile muafiyet kaydında bulunmuĢ Taraflarca kullanılabilir. II. BÖLÜM DDT (l,l,l-triklor-2,2-bi (4-klorfenil etan) 1. DDT‟nin üretimi ve kullanımı, Yazmanlığa DDT üretme ve/veya kullanma niyetini bildiren taraflar hariç, ortadan kaldırılacaktır. Bu amaçla bir DDT sicili oluĢturulmuĢtur ve bu sicil kamuoyuna açık olacaktır. Yazmanlık DDT sicilini tutacaktır. 2. DDT üreten ve/veya kullanan her bir Taraf, bu tür üretim ve/veya kullanımı, Dünya Sağlık Örgütünün DDT‟ninkullanımı hakkında verdiği tavsiyelere ve yönlendirme ilkelerine uygun olarak ve söz konusu Taraf için yerel olarak güvenli, etkin ve mali yükümlülükleri karĢılanabilir. Alternatiflerin mevcut olmadığı durumlarda, hastalık taĢıyıcı ve kontrolü ile sınırlanacaktır. 3. DDT Siciline kaydedilmemiĢ bir Tarafın hastalık taĢıyıcı kontrolü için DDT‟ye gereksinimi olduğunu belirlemesi halinde, Söz konusu Taraf mümkün olan en kısa süre içinde isminin hemen DDT Siciline eklenmesi için Yazmanlığa bilgilendirecektir. Bu Taraf, aynı zamanda durumu Dünya Sağlık Örgütünü de bilgilendirecektir. 4. DDT kullanan bir Taraf, her üç yılda bir, Yazmanlığa ve Dünya Sağlık Örgütüne kullanılan miktar, kullanım koĢulları ve kullanımın Taraf ülkenin hastalık yönetim stratejisine uygunluğu konularında, Taraflar Konferansınca Dünya Sağlık Örgütüne danıĢılarak kararlaĢtırılacak formata uygun olarak bilgi verecektir. 5. Taraflar Konferansı, DDT‟nin kullanımının azaltılması ve nihai hedef olarak ortadan tamamen kaldırılması amacıyla Ģunları teĢvik edecektir: (a) DDT kullanan her bir Taraf 7. maddede belirlenen uygulama planının bir parçası olarak bir eylem planı geliĢtirecek ve uygulayacaktır. Bu eylem planı Ģunları içerecektir: (i) DDT kullanımının hastalık taĢıyıcı kontrolü ile sınırlandırılmasını sağlayacak düzenleyici ve diğer mekanizmaların geliĢtirilmesi; (ii) Uygun alternatif ürünler, yöntemler ve stratejilerin, bu alternatiflerin etkinliğinin sürekliliğini sağlamak için direnç yönetimi stratejileri dahil olmak üzere uygulanması; (iii) Sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve hastalık vakalarının azaltılmasına yönelik önlemleri. (b) Taraflar kendi kapasiteleri dahilinde, DDT kullanan Taraflar için, bu ülkelerin Ģartlarına uygun ve hastalığın insani ve ekonomik yükünü hafifletme hedefine yönelik, güvenli alternatif kimyasal ve kimyasal olmayan ürünler araĢtırılması ve geliĢtirilmesini teĢvik edecektir. Alternatiflerin veya alternatif kombinasyonlarının geliĢtirilmesinde öne çıkarılması gereken etkenler, insan sağlığı risklerini ve bu alternatiflerin çevreye olan etkilerini de kapsayacaktır. Sürdürülebilir DDT alternatifleri, insan sağlığına ve çevreye daha az risk oluĢturacak, ilgili Tarafların Ģartlarına dayalı olarak hastalık kontrolüne uygun olacak ve izleme verileri ile desteklenmelidir. 6. Taraflar Konferansı, ilk toplantıdan baĢlayarak ve bundan sonra en azından her üç yılda bir olmak üzere, Dünya Sağlık Örgütüne danıĢarak, mevcut bilimsel, teknik, çevresel ve ekonomik bilgiler esasında DDT‟nin hastalık taĢıyıcılara karĢı kontrolü için kullanımına iliĢkin gereksinimin devam edip etmediğini, aĢağıdaki hususlarda dikkate alarak değerlendirecektir: (a) DDT üretimi ve kullanımı ve 2. fıkrasında belirtilen Ģartlar; (b) DDT‟ye alternatiflerin varlığı, uygunluğu ve uygulanması; ve (c) Ülkeler bu tip alternatiflerle emniyetli iĢ yapabilme kapasitelerini güçlendirerek güven geliĢtireceklerdir. 7. Bir Taraf, herhangi bir zamanda, kendi adının DDT kullanımını Sicilinden çıkarılmasını Yazmanlığa yazılı bildirimle talep edebilir. Bu çıkarılma, bildiriminde belirtilen tarihte yürürlüğe girecektir. EK C AMAÇLANMAYAN ÜRETĠM I. Bölüm: 5. Madde Ģartlarına tabi kalıcı organik kirleticiler Bu Ek, aĢağıda belirtilen ve antropojenik kaynaklardan kasıtsız olarak oluĢturulan ve salıverilen kalıcı organik kirleticilere yöneliktir: Kimyasal madde Poliklor dibenzen-p-dioksinler ve dibenzenfuranlar (PCDD/PCDF) Heksaklorbenzen (HKB) (CAS* No: 118-74-1) Poliklor bifeniller (PKB) * CAS - Kimyasal Özet Servisi II. Bölüm: Isı Kaynak ÇeĢitleri Poliklor dibenzen-p-dioksinler ve dibenzenfuranlar, Heksaklorbenzen ve Poliklor bifeniller, organik madde ve klor içeren ısıl iĢlemlerde tamamlanmamıĢ bir yanmanın veya kimyasal olayların sonucu kasıtsız olarak oluĢur ve salıverilir. AĢağıdaki sınai olaylarda, kimyasal maddelerin göreceli olarak daha yüksek derece ısıda oluĢması ve çevreye salıverilme potansiyeli mevcuttur: (a) Kentsel, tehlikeli veya tıbbi atık veya kanalizasyon çamuru yakılan fırınlar dahil çöp yakma fırınları; (b) Tehlikeli atık yakan çimento fırınları; (c) Elemental klor kullanılarak yapılan kağıt hamuru üretimi veya ağartma amacıyla elemental klor açığa çıkaran kimyasal maddelerin üretimi; (d) Metalürji sanayiinde kullanılan aĢağıdaki termal olaylar: (i) Ġkincil bakır üretimi; (ii) Demir ve çelik sanayiindeki yüksek ısıtma tesisleri; (iii) Ġkincil alüminyum üretimi; (iv) Ġkincil çinko üretimidir. III. Bölüm: ÇeĢitli Isı Kaynakları: Poliklor dibenzen-p-dioksinler ve dibenzenfuranlar, Heksaklorbenzen ve Poliklor bifeniller ayrıca aĢağıdaki ısı kaynak çeĢitlerinden de kasıtsız olarak oluĢarak ortamlara salıverilebilir: (a) Depolarda yakılması dahil atıkların, açıkta yakılması; (b) Metalürji sanayiinde kullanılan II. Bölümde sözü edilmeyen termal olaylar; (c) Evsel yakma kaynakları; (d) Fosil yakıt kullanılan kamu hizmet kuruluĢu ve sınai yakma kazanları; (e) Odun ve diğer biyokütle yakıtlar için yakma tesisleri; (f) Kasıtsız olarak oluĢan kalıcı organik kirleticiler yayan özel birtakım kimyasal üretim süreçleri, özellikle klorofenollarve kloranil üretimi; (g) Krematoryumlar (ceset yakmalar); (h) Tüm motorlu araçlar, özellikle kurĢunlu benzin yakanlar; (i) Hayvan leĢlerinin imhası; (j) Tekstil ve deri boyama (kloranil ile) ve (alkali ekstraksiyonuyla) son kat kaplama (k) Kullanım ömrünü tamamlamıĢ taĢıtlar için parçalama tesisleri; (l) Bakır kabloların alevsiz yanması; (m) Atık yağ rafinerileri IV. Bölüm: Tanımlar 1. Bu Ek‟in amaçları bakımından; (a) “Poliklor bifeniller” bifenil molekülü (iki benzen halkası birbirine tekli bir karbon-karbon bağı ile bağlıdır) üzerindeki hidrojen atomlarının on taneye kadar klor atomu ile yer değiĢtirebildiği aromatik bileĢikler anlamına gelmektedir; ve (b) “Poliklor dibenzen-p-dioksinler” ve “poliklorlu dibenzenfuranlar” üç halkalı, Poliklor dibenzen-p dioksinlerde iki oksijen atomu ile bağlanmıĢ iki benzen halkası, Poliklorlu dibenzenfuranlarda ise bir oksijen atomu ve bir karbon-karbon bağından oluĢan ve hidrojen atomlarının en çok sekiz adede kadar klor atomları ile yer değiĢtirebildiği aromatik bileĢikler anlamına gelmektedir. 2. Bu Ek‟te, Poliklorlu dibenzen-p-dioksinler ve dibenzenfuranlar, poliklorlu dibenzen-p dioksinler ve dibenzenfuranlarile eĢ düzlemli poliklor bifenillerin farklı kongenerlerinin göreceli dioksin benzeri toksik etkinliğini 2,3,7,8-tetraklordibenzen-p dioksine oranla ölçen toksik eĢitlik kavramını kullanarak ifade edilmektedir. Bu SözleĢmenin amaçları bakımından kullanılacak toksik eĢdeğerlik faktör değerleri, Dünya Sağlık Örgütü 1998 poliklorlu dibenzen-p dioksinler ve dibenzenfuranlar ve eĢ düzlemli poliklorlu bifeniller için memeliler içen verilen toksik eĢdeğerlik faktör değerleriyle baĢlamak üzere, kabul gören uluslararası standartlara uygun olmalıdır. Yoğunluklar, toksik eĢdeğerlikler cinsinden ifade edilmektedir. V. Bölüm: Mevcut en iyi teknikler ve en iyi çevresel uygulamalar hakkında genel kılavuzluk Bu bölüm Taraflara I. Bölümde listelenen kimyasal maddelerin salıverilmelerini önleme veya azaltmada genel yönlendirmeyi sağlamaktadır. A. Mevcut en iyi teknikler ve en iyi çevresel uygulamalara iliĢkin genel yönlendirici tedbirler Öncelik, I. Bölümde listelenen kimyasal maddelerin oluĢumu ve salıverilmenin önlenmesi yaklaĢımlarının düĢünülmesine önem verilmelidir. Yararlı önlemler Ģunları içerebilir: (a) DüĢük atık teknolojisinin kullanımı; (b) Daha az tehlikeli maddelerin kullanımı; (c) Atıkların ve bir süreçte kullanılan ve üretilen maddelerin geri kazanımı ve geri dönüĢümünün teĢviki; (d) Yem malzemelerinin, kalıcı organik kirleticiler konumunda olduklarında veya bu malzemelerle kalıcı organik kirletici salıverme arasında doğrudan bir bağlantı olduğu durumlarda kaynakta değiĢtirilmesi; (e) Ġyi ev idaresi ve önleyici bakım programları; (f) Atık yönetiminde, atık depolama yerlerinin yakılması dahil, açık veya kontrolsüz atık yakımının durdurulması amacıyla, iyileĢtirilmelere gidilmesi. Yeni atık bertaraf tesisleri inĢaası teklifleri değerlendirilirken, kaynakların geri kazanımı, yeniden kullanım, geri dönüĢümü, atıkların ayrılması ve daha az atık üreten ürünlerin teĢvik edilmesi dahil olmak üzere, evsel ve tıbbi atık üretimini en aza indirecek faaliyetler gibi alternatifler dikkate alınmalıdır. Bu yaklaĢım kapsamında, kamu sağlığı dikkatle değerlendirilmelidir; (g) Bu kimyasal maddelerin, kirleticiler olarak ürünlerde yer almasının en aza indirilmesi; (h) Ağartma için element klor veya kimyasal maddelerden klor üretildiği için kaçınılmadır. B. En iyi teknikler En iyi teknikler kavramı herhangi özel bir teknik veya teknolojinin tarif edilmesinden ziyade, ilgili donanımın teknik özelliklerini, coğrafi konumunu ve yerel çevresel koĢullarını dikkate almayı amaçlamaktadır. I. Bölümde listelenen kimyasal maddelerin salıveriliĢini azaltıcı uygun kontrol teknikleri genelde aynıdır. En iyi tekniklerin belirlenmesinde, bir önlemin olası fayda ve maliyetleri göz önünde bulundurularak ve ihtiyatlılık ve önleme hususları dikkate alınarak, aĢağıdaki etkenlere, hem genel hem de belirli durumlarda, özel bir önem verilmelidir: (a) Genel değerlendirmeler: (i) Söz konusu salıvermenin yapısı, etkileri ve kütlesi; teknikler, kaynağın boyutuna bağlı olarak değiĢiklik gösterebilir; (ii) Yeni ve mevcut donanımların iĢletmeye alınma süresi; (iii) Mevcut en iyi tekniğin uygulamaya konulması için ihtiyaç duyulan süre; (iv) Uygulamalarda kullanılan hammaddelerin tüketim miktarları ve yapısı ile bu maddelerin enerji verimliliği; (v) Çevreye salıverilmelerin genel etkisinin ve bunların çevreye yönelik risklerinin önlenmesi veya en aza indirilmesi gereği; (vi) Kazaları önleme ve bu kazaların çevreye yönelik etkilerini en aza indirme gereği; (vii) ĠĢyerlerinde mesleki sağlık ve emniyeti sağlama gereği; (viii) Sınai ölçekte baĢarıyla denenmiĢ karĢılaĢtırılabilir uygulamalar, tesisler veya iĢletme yöntemleri; (ix) Teknolojik ilerlemeler ve bilimsel bilgi ve anlayıĢta değiĢiklikler. (b) Salıverilmeleri azaltıcı genel önlemler: Yeni tesisler inĢaa edilmesi teklifleri değerlendirilirken veya bu Ek‟te listelenen kimyasal maddeleri yayan uygulamaları kullanan mevcut tesisler önemli ölçüde tadil edilirken, benzer yararlılık gösteren ancak bu tür kimyasal maddelerin oluĢumundan ve SalıveriliĢi önleyen alternatif yöntemler, teknikler veya uygulamalar öncelikle dikkate alınacaktır. Bu gibi tesislerin inĢa edileceği veya önemli ölçüde tadil edilmesi durumlarda, mevcut en iyi tekniklerin belirlenmesinde V. Bölümün A bölümünde ana hatlarıyla belirtilen önleyici önlemlere ek olarak aĢağıdaki azaltma önlemleri de ayrıca düĢünülebilir: (i) Baca gazı temizleme için, ısı veya katalitik oksidasyon, toz çökeltme veya adsorbsiyon gibi daha iyi yöntemlerin kullanılması; (ii) Atık maddelerin, atık suların, atıkların ve kanalizasyon çamurunun örneğin ısıyı iĢlemden geçirerek veya onları etkisiz kılarak veya onları zehirden arındıran kimyasal iĢlemlerden geçirmek yoluyla iĢleme tabi tutulması; (iii) Kapalı sistemlere geçilmesi gibi, salıverilmelerin azaltılması veya ortadan kaldırılmasını sağlayacak yöntem değiĢiklikleri; (iv) Yakma sıcaklığı ve kalıĢ süresi gibi kontrol parametreleri aracılığıyla yanma iĢlemini iyileĢtirecek ve Ek‟te listelenen kimyasal maddelerin oluĢumunu önleyecek yöntem değiĢiklikleri. C. En iyi çevresel uygulamalar Taraflar Konferansı en iyi çevresel uygulamalara iliĢkin yönlendirme geliĢtirebilir. EK D BĠLGĠ SAĞLAMA ZORUNLULUKLARI VE TARAMA KRĠTERLERĠ 1. Bir kimyasal maddenin Ek A, B ve/veya C‟de yer almasına iliĢkin olarak teklif sunan bir Taraf, kimyasal maddeyi (a) bendinde belirtilen Ģekilde tanımlayacak ve kimyasal madde ile mevcut olduğu hallerde maddelerin dönüĢüm ürünleri hakkında, (b) ile (e) bentlerinde belirtilen tarama kriterlerine göre bilgi sağlayacaktır: (a) Kimyasal kimlik: (i) Tescilli isim veya isimler, ticari isim veya isimler ve bu isimlerin eĢanlamları dahil tüm isimleri, Kimyasal Özet Servisi (CAS) Sicil numarası, Uluslararası Saf ve Uygulamalı Kimya Birliği (IUPAC) ismi; ve (ii) Uygun olan hallerde söz konusu izomerlerinin özelliklerini içeren ve kimyasal sınıfın yapısı; (b) Kalıcılık: (i) Söz konusu kimyasal maddenin su içindeki yarılanma süresinin iki aydan veya topraktaki yarı ömrünün altı aydan veya çökelti içindeki yarılanma süresinin altı aydan daha uzun olduğuna iliĢkin kanıt; veya (ii) Söz konusu kimyasal maddenin bu SözleĢme kapsamında değerlendirilmesi için yeterli düzeyde kalıcılık gösterdiğine yönelik kanıt; (c) Biyo-birikim (Biyolojik - Birikim): (i) Söz konusu kimyasal maddenin suda yaĢayan türlerde biyo-konsantrasyon veya biyo-birikim faktörünün 5.000‟den büyük olduğuna veya, böyle bir bilginin yokluğu halinde, log Kow‟unun 5‟ten büyük olduğuna iliĢkin kanıt; (ii) Söz konusu kimyasal maddenin, diğer türlerdeki yüksek biyo-birikim potansiyeli, yüksek zehirliliği veya eko zehirliliği gibi baĢka nedenlerden ötürü kaygı uyandırdığına iliĢkin kanıt; (iii) Biotada (bitki ve hayvan toplumunda), kimyasal maddenin biyo-birikim potansiyelinin, kimyasal maddenin bu SözleĢme kapsamında değerlendirilmesini haklı kılacak boyutlarda izleme verisinin bulunması; (d) Uzun mesafeli çevresel taşınım potansiyeli: (i) Kimyasal maddenin salıverilme kaynağından uzak yerlerde ölçülen düzeylerinin potansiyel kaygı oluĢturması; (ii) Kimyasal maddenin, hava, su veya göçmen türler aracılığıyla, uygun mesafeli çevresel taĢınım, alıcı çevreye aktarım devir potansiyeli ile birlikte gösteren izleme verileri; veya (iii) Kimyasal maddenin hava, su veya göçmen türler aracılığıyla uzun mesafeli çevresel taĢınım potansiyeline, salıverilme kaynağından uzak yerlerde alıcı bir çevreye devredilme potansiyeliyle birlikte sahip olduğunu gösteren çevresel akıbet özellikleri ve/veya model sonuçları. Hava yoluyla ciddi ölçülerde göç eden bir kimyasal madde için, havadaki yarılanma süresinin iki günden daha uzun olması; ve (e) Olumsuz etkiler: (i) Kimyasal maddenin insan sağlığına veya çevreye yönelik olumsuz etkilerinin, bu SözleĢme kapsamında değerlendirilmesini haklı kıldığına iliĢkin kanıtlar; veya (ii) Ġnsan sağlığına veya çevreye zarar verme potansiyelini gösteren zehirlilik veya eko-zehirlilik verileri. 2. Teklif eden Taraf, mümkün olan hallerde kimyasal maddenin uzun mesafeli çevresel taĢınımdan kaynaklanan veya bu taĢınımdan beklenen, ölçülen veya öngörülen zehirlilik ve eko-zehirlilik verilerinin bir karĢılaĢtırmasını da içeren kaygı uyandırıcı nedenleri ile oluĢan bir açıklama ve küresel denetim gereğine iĢaret eden kısa bir açıklama notu verecektir. 3. Teklif eden Taraf, mümkün olan ölçülerde ve kendi kapasitesini dikkate alarak, 8. Maddenin 6. fıkrasında belirtildiği üzere, teklifin değerlendirilmesini destekleyecek ilave bilgileri sağlayacaktır. Bir Taraf, böyle bir teklifin geliĢtirilmesi sırasında, her türlü kaynaktan teknik uzmanlık hizmeti alabilecektir. EK E RĠSK PROFĠLĠ ĠÇĠN BĠLGĠ SAĞLAMA ġARTLARI Değerlendirmenin amacı, kimyasal maddenin, uzun mesafeli çevresel taĢınımın bir sonucu olarak, insan sağlığına ve/veya çevreye küresel eylemi gerekli kılacak boyutlara ulaĢan olumsuz etkilere yol açmasının muhtemel olup olmadığını ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, Ek D‟de belirtilen bilgileri detaylandıran ve değerlendiren ve mümkün olduğu ölçüde aĢağıdaki çeĢitli bilgileri de içeren bir risk profili geliĢtirilecektir: (a) Ġlgili hallerde kaynaklar, Ģu bilgileri de kapsayacaktır: (i) Miktar ve yer dahil üretim bilgileri, (ii) Kullanımlar; ve (iii) BoĢlatma, kayıplar ve salıvermeler; (b) Çoklu kimyasal maddeleri içeren toksikolojik etkileĢimlerin bir değerlendirmesini içeren kaygıyı sonlandıran etmen veya etmenlere iliĢkin tehlike değerlendirmesi; (c) Kimyasal madde hakkındaki veri ve bilgiler ve kimyasal maddenin kimyasal ve fiziksel özelliklerinin yanı sıra, bu maddenin kalıcılığı ve bunların çevresel taĢınım ile ne Ģekilde bağlantılı olduğu, çevre bölgeleri dahilinde ve arasındaki aktarımı, bozulması ve diğer kimyasal maddelere dönüĢümüne iliĢkin bilgiler dahil olmak üzere, çevresel akıbeti. Biyo konsantrasyonveya biyo-birikim faktörünün ölçülen değerlere dayalı bir saptaması, izleme verilerinin bu gereksinimi karĢıladığı kanısına varılması durumu hariç, mevcut olacaktır; (d) Ġzleme verileri; (e) Özellikle uzun mesafeli çevresel taĢınımın bir sonucu olarak yerel alanlarda maruz kalmalara ve biyolojik varolmaya iliĢkin bilgiler; (f) Mevcut olduğu Ģekliyle, ulusal ve uluslararası risk değerlendirmeleri, değerlendirmeler veya profiller ve etiketleme bilgileri ve tehlike sınıflandırmaları; ve (g) Kimyasal maddenin uluslararası sözleĢmelere göre konumudur. EK F SOSYO-EKONOMĠK DEĞERLENDĠRMELER HAKKINDA BĠLGĠ Bu SözleĢmeye dahil edilmesi yönünden değerlendirilmekte olan kimyasal maddeler için, olası denetim önlemlerine iliĢkin olarak, yönetim ve ortadan kaldırma dahil bütün seçenekleri kapsayan bir değerlendirme yapılmalıdır. Bu amaçla; Taraflar Konferansı tarafından bir karar alınmasına olanak sağlamak amacıyla, olası denetim önlemleriyle ve sosyo-ekonomik hususlara iliĢkin gerekli bilgiler temin edilmelidir. Bu gibi bilgiler, Taraflar arasında farklılık gösteren kapasiteleri ve Ģartları yansıtmalı ve aĢağıdaki gösterge niteliğindeki hususlar listesini de dikkate almalıdır: (a) Olası denetim önlemlerinin, Risk azaltma hedeflerinin karĢılanması hususundaki yararlılığı ve etkinliği: (i) Teknik yapılabilirlik; ve (ii) Çevresel ve sağlık konuları dahil olmak üzere maliyetler; (b) Alternatifler (ürünler ve yöntemler): (i) Teknik yapılabilirlik; (ii) Çevresel ve sağlık konuları dahil olmak üzere maliyetler; (iii) Yararlılık; (iv) Risk; (v) Mevcut olma; ve (vi) EriĢilebilirlik; (c) Olası denetim önlemlerini uygulamanın toplum üzerindeki olumlu ve/veya olumsuz etkileri: (i) Kamusal, çevresel ve mesleki sağlık konularını içeren genel sağlık; (ii) Su ürünleri yetiĢtiriciliği ve ormancılık dahil olmak üzere tarım; (iii) Biota (biyolojik farklılık); (iv) Ekonomik boyutlar; (v) Sürdürülebilir kalkınmaya yönelik eğilim; ve (vı) Sosyal maliyetler; (d) Atıkların ve bunların imhasının yarattığı sonuçlar (özellikle artık kullanılmayan pestisit stokları ve kirletilmiĢ alanların temizlenmesi): (i) Teknik yapılabilirlik; ve (ii) Maliyet; (e) Bilgiye ve yaygın halk eğitime eriĢim; (f) Denetim ve izleme kapasitesinin durumu; ve (g) Alternatiflere iliĢkin bilgiler dahil olmak üzere alınan ulusal veya bölgesel kontrol önlemleri, ve diğer ilgili risk yönetim bilgileri.