Decree No. 1996/8857 of the Council of Ministers on ratifying the Convention on Biological Diversity

27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 3 YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ Milletlerarası Sözleşme Karar Sayısı : 96/8857 29/8/1996 tarihli ve 4177 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ekli "Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi"nin onaylanması; Dışişleri Bakanlığı'nın 15/11/1996 tarihli ve EKGY I/6484 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu'nca 21/11/1996 tarihinde kararlaştırılmıştır. Süleyman DEMİREL CUMHURBAŞKANI Prof. Dr. Necmettin E R B A K A N Başbakan Prof. Dr. T. ÇİLLER F. A D A K N . E R C A N Doç. Dr. A . GÜL Dışişleri Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı I. SAYGIN Prof. Dr. S. TEKİR N. KURT M . ALTINSOY Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı N . K. Z E Y B E K L. ESENGÜN M . S. ENSARİOĞLU A. C. TUNÇ Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakam B. A K S O Y G. DAĞDAŞ H. U. SÖYLEMEZ T. R. GÜNERİ Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakam Devlet Bakanı H. U . SÖYLEMEZ Prof. Dr. S. GÜNBEY B. ŞEKER Dr. A . DEMİRCAN Devlet Bakanı V. Devlet Bakanı Devlet Bakam Devlet Bakanı Ş.KAZAN T. TAYAN M . AKŞENER Doç. Dr. A . ŞENER Adalet Bakam Mil l i Savunma Bakam İçişleri Bakanı Maliye Bakam Prof. Dr. M . SAĞLAM C . A Y H A N Y. A K T U N A Ö. BARUTÇU Mil l i Eğitim Bakanı Bay. ve İsk. Bakanı Sağlık Bakanı Ulaştırma Bakanı M . DEMİRCİ N.ÇELİK Y . E R E Z M . R. K U T A N Tarım ve Köy. Bakanı Çal. ve Sos. Güv. Bakanı Sanayi ve Tic. Bakanı Enerji ve Tabii Kay. Bakanı 1. K A H R A M A N B. YÜCEL Y . E R E Z M . Z . T O K A R Kültür Bakanı Turizm Bakanı Orman Bakanı V. Çevre Bakanı Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 1 M. DEMİRCİ Tarım ve Köy. Bakanı N. ÇELİK Çal. ve Sos. Güv. Bakanı Sayfa : 4 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Önsöz B i y o l o j i k çeşitliliğin k e n d i başına taşıdığı değerin ve b i y o l o j i k çeşitlilik i l e bunun unsurlarının e k o l o j i k , g e n e t i k , s o s y a l , ekonomik, b i l i m s e l , kültürel, r e k r e a t i f v e e s t e t i k değerlerinin farkında o l a r a k , Ayrıca, b i y o s f e r d e k i yaşam sürdürme s i s t e m l e r i n i n idame e t t i r i l m e s i v e e v r i m i için b i y o l o j i k çeşitliliğin taşıdığı önemin de b i l i n c i n d e o l a r a k , B i y o l o j i k çeşitliliğin korunmasının insanlığın o r t a k s o r u n u olduğunu t e y i t e d e r e k , D e v l e t l e r i n k e n d i b i y o l o j i k kaynakları ürerinde hükümran h a k l a r a s a h i p olduğunu b i r k e z daha t e y i t e d e r e k , Ayrıca, D e v l e t l e r i n k e n d i b i y o l o j i k çeşitliliklerini ko r u m a k l a ve k e n d i b i y o l o j i k kaynaklarını sürdürülebilir biçimde k u l l a n m a k l a yükümlü olduklarını b i r k e z daha o n a y l a y a r a k , B i y o l o j i k çeşitliliğin b e l i r l i i n s a n f a a l i y e t l e r i yüzünden önemli ölçüde a z a l m a k t a olmasından kaygı duyarak. B i y o l o j i k çeşitlilikle i l g i l i g e n e l v e r i v e b i l g i eksikliğinin, ve uygun t e d b i r l e r i n planlanmasına v e uygulanmasına e s a s oluşturacak te m e l b i r kavrayışın Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 2 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa: 5 sağlanması için a c i l e n b i l i m s e l , t e k n i k v e k u r u m s a l imkânları geliştirme ihtiyacının b i l i n c i n d e o l a r a k , B i y o l o j i k çeşitlilik kaybının v e y a önemli ölçüde azalmasının n e d e n l e r i n i kaynağında önceden t a h m i n e t m e n i n , önlemenin v e bu n e d e n l e r l e mücadele e t m e n i n yaşamsal önem taşıdığını k a y d e d e r e k , Ayrıca, b i y o l o j i k çeşitliliğin önemli ölçüde azalması v e y a yok olması t e h d i d i söz konusu olduğunda, tam b i r b i l i m s e l k e s i n l i k bulunmamasının, bu t e h d i d i önleyecek v e y a e n a z a i n d i r g e y e c e k t e d b i r l e r i e r t e l e m e k için b i r gerekçe o l a r a k kullanılmaması gerektiğini de ka y d e d e r e k , B i y o l o j i k çeşitliliğin korunmasının t e m e l gereğinin, e k o s i s t e m l e r i n v e doğal yaşam ortamlarının " i n - s i t u " korunması v e yaşayabilir tür nüfuslarının doğal ortamlarında idame e t t i r i l m e s i v e g e r i kazanılması olduğunu da k a y d e d e r e k , T e r c i h a n menşe ülkede, " e x - s i t u " t e d b i r l e r i n de önemli b i r rolü olduğunu d a k a y d e d e r e k . G e l e n e k s e l yaşam tarzlarını k e n d i n d e somutlaştıran birçok y e r l i v e y e r e l topluluğun b i y o l o j i k k a y n a k l a r a g e l e n e k s e l o l a r a k yakından bağımlı olduğunu d i k k a t e a l a n , ve b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması i l e bunun unsurlarının sürdürülebilir kullanımı bakımından anlamlı g e l e n e k s e l b i l g i l e r i n , y e n i yöntemlerin ve uygulamaların kullanımından doğacak yararları a d i l biçimde paylaşmanın a r z u edildiğini de k a b u l e d e r e k , Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 3 Sayfa : 6 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 Ayrıca, b i y o l o j i k çeşitliliğin korunmasında ve sürdürülebilir kullanımında kadınların üstlendiği yaşamsal rolü k a b u l eden ve b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması için kadınların h e r düzeyde p o l i t i k a oluşturulmasına ve uygulanmasına tam katılımına ihtiyaç duyulduğunu t e y i t e d e r e k , B i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve unsurlarının sürdürülebilir kullanımı için D e v l e t l e r , hükümetlerarası örgütler v e hükümetlerdışı sektör arasında uluslararası, bölgesel v e küresel işbirliğinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğunu ve bu işbirliğinin önemini v u r g u l a y a r a k , Y e n i ve ek m a l i kaynak t e m i n i n i n ve i l g i l i t e k n o l o j i l e r e uygun, biçimde erişmenin, dünyanın b i y o l o j i k çeşitlilik kaybının üstesinden gelme k a b i l i y e t i n d e büyük b i r artışa y o l açmasının beklenebileceğini t a k d i r e d e r e k , Ayrıca, y e n i ve ek m a l i kaynak t e m i n i v e i l g i l i t e k n o l o j i l e r e uygun erişim de d a h i l olmak üzere, gelişmekte o l a n ülkelerin ihtiyaçlarını karşılamak için özel t e d b i r l e r e g e r e k duyulduğunu da t a k d i r e d e r e k , Bu konuda en azgelişmiş ülkelerin v e küçük ada D e v l e t l e r i n i n Ö2el koşullarını k a y d e d e r e k , B i y o l o j i k çeşitliliğin korunması için önemli ölçüde yatırım yapılması gerektiğini ve bu yatırımlardan çok çeşitli çevresel, ekonomik ve s o s y a l y a r a r sağlanacağının beklendiğini d i k k a t e a l a r a k . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 4 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 7 Ekonomik ve s o s y a l kalkınma i l e yoksulluğun kökünden yok e d i l m e s i n i n gelişmekte o l a n ülkelerin i l k v e önemli önceliği olduğunu doğrulayarak, B i y o l o j i k çeşitliliğin korunmasının ve sürdürülebilir kullanımının, g i d e r e k a r t a n dünya nüfusunun gıda, sağlık ve diğer ihtiyaçlarının karşılanmasında s o n d e r e c e önemli olduğunun, ve bu amaçla hem g e n e t i k k a y n a k l a r a hem de t e k n o l o j i l e r e erişimin ve bunların paylaşılmasının yaşamsal önem taşıdığının b i l i n c i n d e o l a r a k , B i y o l o j i k çeşitliliğin korunmasının v e sürdürülebilir kullanımının sonuçta, D e v l e t l e r arasında d o s t a n e ilişkileri güçlendireceğini ve insanlık için barışa katkıda bulunacağını kayd e d e r e k , B i y o l o j i k çeşitliliğin korunmasına v e unsurlarının sürdürülebilir kullanımına ilişkin mevcut uluslararası düzenlemeleri geliştirmeyi ve tamamlamayı a r z u eden, ve B i y o l o j i k çeşitliliği mevcut ve g e l e c e k t e k i n e s i l l e r yararına korumaya ve sürdürülebilir biçimde k u l l a n m a y a k e s i n kararlı o l a r a k , AKİT TARAFLAR aşağıdaki h u s u s l a r üzerinde anlaşmışlardır. Hadde 1. Amaçlar Bu Sözleşme'nin, i l g i l i hükümleri uyarınca t a k i p e d i l e c e k amaçları, b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması; bu Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 5 Sayfa : 8 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 çeşitliliğinin unsurlarının sürdürülebilir kullanımı; g e n e t i k k a y n a k l a r v e t e k n o l o j i üzerinde s a h i p o l u n a n bütün hakları d i k k a t e almak kaydıyla, bu k a y n a k l a r a gereğince erişimin v e i l g i l i t e k n o l o j i l e r i n gereğince t r a n s f e r i n i n sağlanması, ve uygun finansmanın t e d a r i k i de d a h i l olmak üzere, g e n e t i k kaynakların kullanımından doğan yararların a d i l v e h a k k a n i y e t e uygun paylaşımıdır. Madde 2 . Kullanılan T e r i m l e r Bu Sözleşme'de: " B i y o l o j i k çeşitlilik", diğerlerinin yanı sıra k a r a , d e n i z ve diğer s u e k o s i s t e m l e r i i l e bu e k o s i s t e m l e r i n b i r parçası olduğu e k o l o j i k k o m p l e k s l e r de d a h i l olmak üzere tüm k a y n a k l a r d a n canlı o r g a n i z m a l a r arasındaki farklılaşma anlamındadır; türlerin k e n d i içindeki ve türler arasındaki çeşitlilik ve e k o s i s t e m çeşitliliği de buna d a h i l d i r . " B i y o l o j i k k a y n a k l a r " , g e n e t i k kaynakları, organizmaları v e y a parçalarını, popülasyonları v e y a e k o s i s t e m l e r i n insanlık için şimdiden y a d a g e l e c e k t e kullanım imkânı v e y a değeri o l a n diğer b i y o t i k unsurlarını k a p s a r . " B i y o t e k n o l o j i " , özgün b i r kullanım amacıyla ürünler v e y a p r o s e s l e r meydana g e t i r m e k v e y a varolanları değişime uğratmak üzere b i y o l o j i k s i s t e m l e r i n , canlı organizmaların v e y a bunların türevlerinin kullanıldığı h e r türlü t e k n o l o j i k uygulama anlamındadır. " G e n e t i k kaynakların menşe ülkesi", " i n - s i t u " koşullarda b u g e n e t i k k a y n a k l a r a s a h i p o l a n ülke anlamındadır. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa . 6 27 Aralık 1996-Sayı 22860 RESMİ GAZETE Sayfa 9 " G e n e t i k kaynakları sağlayan ülke", hem y a b a n i hem de evcilleştirilmiş türlerin popülasyonları d a h i l olmak üzere " i n - s i t u " k a y n a k l a r d a n toplanmış v e y a menşei b u ülkede o l s u n olmasın " e x - s i t u " k a y n a k l a r d a n alınmış g e n e t i k kaynakları t e m i n eden ülke anlamındadır. "Evcilleştirilmiş v e y a kültüre alınmış türler", ihtiyaçlarını karşılamak için i n s a n l a r tarafından e v r i m süreci etkilenmiş türler anlamındadır. " E k o s i s t e m " , b i t k i , h a y v a n v e m i k r o - o r g a n i z m a toplulukları i l e bunların cansız çevrelerinin işlevsel b i r b i r i m o l a r a k karşılıklı etkileşen d i n a m i k b i r k o m p l e k s i anlamındadır. " E x - s i t u " koruma", b i y o l o j i k çeşitlilik unsurlarının k e n d i doğal yaşam ortamları dışında korunması anlamındadır. "G e n e t i k m a t e r y e l " , işlevsel kalıtım b i r i m l e r i içeren, b i t k i , hayvan, m i k r o p v e y a başka menşeli o l a n h e r türlü m a t e r y e l anlamındadır. "Gen e t i k k a y n a k l a r " , bugün v e y a g e l e c e k için değer taşıyan g e n e t i k m a t e r y e l anlamındadır. "Yaşam ortamı", h e r h a n g i b i r o r g a n i z m a v e y a popülasyonun doğal o l a r a k bulunduğu y e r v e y a çevre t i p i anlamındadır. " I n - s i t u koşullar", g e n e t i k kaynakların e k o s i s t e m l e r v e doğal yaşam ortamları içinde v a r oldukları koşullar; evcilleştirilmiş v e y a kültüre alınmış türler sözkonusu Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 7 Sayfa 10 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı • 22860 olduğundaysa bunların. ayırt e d i c i özelliklerini geliştirdikleri çevre anlamındadır. " I n - s i t u koruma", e k o s i s t e m l e r i n v e doğal yaşam ortamlarının, korunması, yaşayabilir tür popülasyonlarının doğal çevrelerinde; evcilleştirilmiş v e y a kültüre alınmış türlerinse ayırt e d i c i özelliklerini geliştirdikleri çevrelerde muhafazası v e g e r i kazanılması anlamındadır. "Koruma alanı", özgün koruma amaçlarını gerçekleştirmek için b e l i r l e n e n , düzenlenen v e yönetilen, coğrafi o l a r a k tanımlanmış b i r a l a n anlamındadır. "Bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatı" b e l i r l i b i r bölgenin egemen D e v l e t l e r i tarafından kurulmuş o l a n , üye D e v l e t l e r i n bu Sözleşme'ye t a b i k o n u l a r d a y e t k i vermiş olduğu ve Teşkilat'ın iç u s u l l e r i n e göre bu Sözleşme'yi imzalamaya, onamaya, k a b u l etmeye, o n a y l a m a y a v e y a Sözleşme'ye katılmaya usulüne uygun biçimde y e t k i l i kılınmış teşkilat anlamındadır. "Sürdürülebilir kullanım", b i y o l o j i k çeşitlilik unsurlarının, uzun dönemde b i y o l o j i k çeşitliliğin azalmasına y o l açmayacak şekilde v e o r a n d a kullanımı, ve böylece b i y o l o j i k çeşitliliğin bugünkü v e g e l e c e k t e k i n e s i l l e r i n ihtiyaçlarını v e özlemlerini karşılama p o t a n s i y e l i n i muhafaza e t m e s i anlamındadır. " T e k n o l o j i " , b i y o t e k n o l o j i y i k a p s a r . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 8 27 Aralık 1996 - Sayı 22860 RESMİ GAZETE Sayfa 11 Hadde 3. İlke Birleşmiş M i l l e t l e r Şartı ve uluslararası hukuk i l k e l e r i uyarınca D e v l e t l e r , kaynaklarını k e n d i çevre politikaları doğrultusunda k u l l a n m a egemen hakkına s a h i p t i r l e r v e k e n d i yargı y e t k i l e r i v e y a k o n t r o l l l e r i d a h i l i n d e k i f a a l i y e t l e r i n , diğer D e v l e t l e r i n çevrelerine v e y a u l u s a l yargı y e t k i l e r i n i n sınırları dışındaki alanların çevrelerine z a r a r v e r m e m e s i n i de sağlamakla yükümlüdürler. Madde 4 . Yargı Y e t k i s i Alanı Bu Sözleşme hükümleri, diğer D e v l e t l e r i n hakları saklı kalmak kaydıyla, ve bu Sözleşme'de açıkça a k s i öngörülmedikçe, h e r A k i t T a r a f l a i l g i l i o l a r a k : (a) b i y o l o j i k çeşitliliğin unsurları bakımından, o A k i t Tarafın u l u s a l yargı y e t k i s i n i n sınırları içindeki a l a n l a r d a ; ve (b) K e n d i yargı y e t k i s i y a da kontrolü altında işlemekte o l a n p r o s e s l e r ve f a a l i y e t l e r bakımındansa, bunların e t k i l e r i n e r e d e o r t a y a çıkarsa çıksın, o Akıt Tarafın u l u s a l yargı y e t k i s i n i n sınırları içindeki v e dışındaki a l a n l a r d a geçerlidir. Madde 5. İşbirliği A k i t Tarafların h e r b i r i , b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması v e sürdürülebilir kullanımı için, u l u s a l yargı y e t k i s i n i n Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 9 Sayfa 12 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı • 22860 dışındaki a l a n l a r v e karşılıklı menfaate dayalı diğer k o n u l a r d a öbür A k i t T a r a f l a r l a doğrudan, v e y a uygun olduğunda y e t k i l i uluslararası örgütler aracılığıyla, mümkün olduğu ölçüde v e uygun biçimde işbirliği yapacaktır. Madde 6. Koruma v e Sürdürülebilir Kullanım için Alınacak G e n e l T e d b i r l e r A k i t Tarafların h e r b i r i , k e n d i özel koşullarına v e imkânlarına göre: (a) B i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı için, diğer hususların yanı sıra b u Sözleşme'de y e r a l a n ve i l g i l i A k i t T a r a f için uygun o l a n t e d b i r l e r i yansıtacak u l u s a l s t r a t e j i l e r , p l a n l a r v e y a p r o g r a m l a r geliştirecek v e y a mevcut s t r a t e j i , p l a n v e y a programları bu amaçla uyarlayacaktır; v e (b) B i y o l o j i k çeşitliliğin korunmasını ve sürdürülebilir kullanımını, mümkün ve uygun olduğu ölçüde i l g i l i sektörel v e y a sektörler-arası p l a n l a r , p r o g r a m l a r ve p o l i t i k a l a r l a bütünleştirecektir. Madde 7. B e l i r l e m e v e İzleme A k i t Tarafların h e r b i r i , özellikle 8'den 10'a k a d a r o l a n M a d d e l e r d e b e l i r t i l e n amaçlarla, mümkün olduğu ölçüde v e uygun biçimde: (a) Ek I'de y e r a l a n k a t e g o r i l e r i n belirtildiği l i s t e y i d i k k a t e a l a r a k , koruma v e sürdürülebilir kullanım Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 10 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE açısından k e n d i s i için önem taşıyan çeşitlilik unsurlarını b e l i r l e y e c e k t i r ; Sayfa : 13 b i y o l o j i k (b) A c i l koruma t e d b i r l e r i g e r e k t i r e n ve sürdürülebilir kullanım için en büyük p o t a n s i y e l i taşıyan unsurları özellikle d i k k a t e a l a r a k , yukarıda a l t - p a r a g r a f ( a ) ' y a göre b e l i r l e n e n b i y o l o j i k çeşitliliğin unsurlarını örnekleme ve diğer t e k n i k l e r i k u l l a n a r a k i z l e y e c e k t i r ; (c) B i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı üzerinde önemli olumsuz e t k i l e r i o l a n v e y a o l a b i l e c e k p r o s e s l e r i v e f a a l i y e t k a t e g o r i l e r i n i b e l i r l e y e c e k , örnekleme ve diğer t e k n i k l e r i k u l l a n a r a k bunların e t k i l e r i n i i z l e y e c e k t i r ; v e (d) Yukarıda a l t - p a r a g r a f ( a ) , (b) ve ( c ) ' y e uygun b e l i r l e m e ve i z l e m e f a a l i y e t l e r i n d e n e l d e e d i l e n v e r i l e r i s a k l a y a c a k ve düzenleyecektir. Madde 8. " I n - s i t u " Koruma A k i t Tarafların h e r b i r i mümkün olduğu ölçüde ve uygun biçimde: (a) koruma alanlarından v e y a b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması için özel t e d b i r l e r alınması g e r e k e n a l a n l a r d a n oluşan b i r s i s t e m oluşturacaktır; (b) Gerektiğinde, koruma alanlarının v e y a b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması için özel t e d b i r l e r alınması Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 11 Sayfa : 14 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 i c a p eden alanların seçilmesi, t e s i s e d i l m e s i v e yönetilmesi için k u r a l l a r geliştirecektir; (c) B i y o l o j i k çeşitliliğin korunması için önemli o l a n b i y o l o j i k kaynakların korunmasını v e sürdürülebilir kullanımını sağlamak amacıyla, koruma alanları içinde o l s u n y a da olmasın, bu kaynakları düzenlemelere t a b i t u t a c a k v e y a yönetecektir; (d) E k o s i s t e m l e r i n ve doğal yaşam ortamlarının korunmasını v e yaşayabilir tür popülasyonlarının doğal ortamlarında tutulmasını teşvik e d e c e k t i r ; (e) Koruma alanlarının daha i y i korunmasını sağlamak amacıyla, b u n l a r a bitişik a l a n l a r d a çevresel açıdan sağlıklı ve sürdürülebilir kalkınmayı teşvik e d e c e k t i r ; ( f ) Diğer araçların yanı sıra p l a n l a r v e y a başka yönetim s t r a t e j i l e r i geliştirip u y g u l a y a r a k , bozulmuş o l a n e k o s i s t e m l e r i iyileştirecek, e s k i h a l i n e g e t i r e c e k v e t e h d i t altındaki türlerin kazanılmasını teşvik e d e c e k t i r ; (g) B i y o t e k n o l o j i sonucunda değişikliğe uğratılmış v e b i y o l o j i k çeşitliliğin korunmasını v e sürdürülebilir kullanımını e t k i l e m e s i muhtemel olumsuz çevresel e t k i l e r doğurabilecek canlı organizmaların kullanılması ve s e r b e s t bırakılması i l e bağlantılı r i s k l e r i düzenlemeye, yönetmeye v e y a d e n e t l e m e y e Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 12 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa: 15 yönelik araçları, i n s a n sağlığı için doğabilecek r i s k l e r i de d i k k a t e a l a r a k t e s i s v e y a idame e t t i r e c e k t i r ; (h) E k o s i s t e m l e r i , yaşam ortamlarını v e y a türleri t e h d i t eden yabancı türlerin girişini e n g e l l e y e c e k , b u türleri d e n e t i m altına a l a c a k v e y a yok e d e c e k t i r ; ( i ) B i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve mevcut kullanım şekilleri i l e unsurlarının sürdürülebilir kullanımı arasında u y g u n l u k sağlanması için g e r e k l i koşulları yaratmaya g a y r e t e d e c e k t i r ; ( j ) G e l e n e k s e l yaşam tarzlarını sürdüren y e r l i v e y e r e l toplulukların b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması v e sürdürülebilir kullanımı bakımından anlam taşıyan b i l g i l e r i n e , geliştirdikleri y e n i yöntemlere v e uygulamalarına k e n d i u l u s a l mevzuatına göre s a h i p çıkacak, bunları k o r u n a c a k v e saygı gösterecek; bu b i l g i l e r i n , y e n i yöntemlerin ve uygulamaların s a h i p l e r i n i n onayı ve katılımı i l e daha yaygın biçimde uygulanmasını sağlayacak ve bunların kullanımından doğacak yararların a d i l paylaşımını teşvik e d e c e k t i r ; (k) T e h d i t altındaki türlerin ve popülasyonların korunması için g e r e k l i mevzuatı v e / v e y a düzenleyici diğer hükümleri geliştirecek v e y a idame e t t i r e c e k t i r ; (1) 7 n c i Madde uyarınca b i y o l o j i k çeşitlilik üzerinde önemli b i r olumsuz e t k i saptanması h a l i n d e , i l g i l i p r o s e s l e r i v e f a a l i y e t k a t e g o r i l e r i n i düzenleyecek veya yönetecektir; ve Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 13 Sayfa : 15 Sayfa 16 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı 22860 (m) Yukarıda ( a ) ' d a n ( 1 ) ' y e k a d a r o l a n a l t - p a r a g r a f l a r d a açıklanan " i n - s i t u " koruma için, özellikle gelişmekte o l a n ülkelere m a l i ve başka şekillerde d e s t e k sağlanmasında işbirliği yapacaktır. Madde 9. " E x - s i t u " Koruma A k i t Tarafların h e r b i r i , esas o l a r a k " i n - s i t u " t e d b i r l e r i tamamlamak amacıyla, mümkün olduğu ölçüde ve uygun biçimde: (a) B i y o l o j i k çeşitlilik unsurlarının " e x - s i t u " korunması için, t e r c i h a n b u unsurların menşe ülkesinde t e d b i r l e r alacaktır; (b) T e r c i h a n g e n e t i k kaynakların menşe ülkesinde, b i t k i l e r , h a y v a n l a r ve m i k r o - o r g a n i z m a l a r üzerinde araştırma yapılması ve bunların " e x - s i t u " korunması için g e r e k l i düzenlemeleri yapacak ve idame e t t i r e c e k t i r ; (c) T e h d i t altındaki türlerin kazanılması ve r e h a b i l i t a s y o n u v e bunların uygun koşullar altında y e n i d e n doğal yaşam ortamlarına sokulması için t e d b i r l e r alacaktır; (d) Yukarıdaki a l t - p a r a g r a f (c) uyarınca geçici o l a r a k " e x - s i t u " özel t e d b i r l e r alınması g e r e k l i olmadıkça, e k o s i s t e m l e r i v e " i n - s i t u " tür popülasyonlarını t e h d i t etmemek için " e x - s i t u " koruma amacıyla, b i y o l o j i k kaynakların doğal yaşam ortamlarından toplanmasını düzenleyecek ve yönetecektir; ve Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 14 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 17 (e) Yukarıda ( a ) ' d a n (d)'ye kadar o l a n a l t - p a r a g r a f l a r d a açıklanan " e x - s i t u " koruma için ve gelişmekte o l a n ülkelerde " e x - s i t u " koruma imkanlarının yaratılması v e idame e t t i r i l m e s i için malı ve başka şekillerde d e s t e k sağlanmasında işbirliği yapacaktır. Madde 10. B i y o l o j i k Çeşitlilik unsurlarının Sürdürülebilir Kullanımı A k i t Tarafların h e r b i r i mümkün olduğu ölçüde v e uygun biçimde: (a) B i y o l o j i k kaynakların korunması v e sürdürülebilir kullanımı konusunu u l u s a l k a r a r - a l m a süreci i l e bütünleştirecektir; (b) B i y o l o j i k çeşitlilik üzerindeki olumsuz e t k i l e r i önlemek v e y a en a z a i n d i r g e m e k için b i y o l o j i k kaynakların kullanımı i l e i l g i l i t e d b i r l e r alacaktır; (c) B i y o l o j i k kaynakların korunması ve sürdürülebilir kullanımı g e r e k s i n i m i y l e bağdaşan g e l e n e k s e l kültürel u y g u l a m a l a r a uygun biçimde, bu kaynakların alışılagelmiş kullanım biçimlerini k o r u y a c a k ve teşvik e d e c e k t i r ; (d) B i y o l o j i k çeşitliliğin azaldığı bozulmuş a l a n l a r d a y e r e l nüfusun iyileştirici t e d b i r l e r geliştirmesini ve uygulamasını d e s t e k l e y e c e k t i r ; ve Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 15 Sayfa 18 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 (e) B i y o l o j i k kaynakların sürdürülebilir kullanımı için yöntemlerin geliştirilmesinde k e n d i d e v l e t makamları i l e özel sektörü arasında işbirliğini teşvik e d e c e k t i r . Madde 11. Teşvik T e d b i r l e r i A k i t Tarafların h e r b i r i mümkün olduğu ölçüde ve uygun biçimde, b i y o l o j i k çeşitlilik unsurlarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı için, ekonomik v e s o s y a l açıdan güvenilir teşvik e d i c i t e d b i r l e r i alacaktır. Madde 12. Araştırma v e Eğitim A k i t T a r a f l a r , gelişmekte o l a n ülkelerin özel ihtiyaçlarını d i k k a t e a l a r a k : (a) B i y o l o j i k çeşitliliğin ve unsurlarının b e l i r l e n m e s i , korunması ve sürdürülebilir kullanımı için alınacak t e d b i r l e r konusunda b i l i m s e l ve t e k n i k eğitim ve öğrenim programları düzenleyeyip idame e t t i r e c e k ve bu eğitim ve öğrenim için gelişmekte o l a n ülkelerin özgül ihtiyaçlarına gereğince d e s t e k sağlayacaklardır; (b) Diğer hususların yanı sıra B i l i m s e l , T e k n i k ve T e k n o l o j i k Danışma Amaçlı Yan Organ'ın t a v s i y e l e r i doğrultusunda T a r a f l a r Konferansı'nın alacağı kararların da gereğini y e r i n e g e t i r e r e k , özellikle gelişmekte o l a n ülkelerde, b i y o l o j i k çeşitliliğin Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 16 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 19 korunmasına ve sürdürülebilir kullanımına katkıda b u l u n a n araştırmaları geliştirecek ve teşvik e d e c e k l e r d i r ; ve (c) 16, 18 ve 2 0 n c i Madde hükümlerine uygun o l a r a k , b i y o l o j i k kaynakların korunması ve sürdürülebilir kullanımı için yöntemler geliştirirken, b i y o l o j i k çeşitlilik araştırmalarındaki b i l i m s e l gelişmelerin kullanılmasını teşvik edecek ve bu konuda işbirliği yapacaklardır. Madde 13. Kamu Eğitimi ve B i l g i l e n d i r m e A k i t T a r a f l a r : (a) B i y o l o j i k çeşitliliği korumanın öneminin ve bunun için g e r e k l i t e d b i r l e r i n anlaşılmasını, medya aracılığı i l e yayınlanmasını ve bu konuların eğitim programlarına d a h i l e d i l m e s i n i kolaylaştıracak ve teşvik e d e c e k l e r d i r ; ve (b) B i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı i l e i l g i l i eğitim ve halkı b i l g i l e n d i r m e programlarının geliştirilmesinde diğer D e v l e t l e r l e ve uluslararası örgütlerle uygun biçimde işbirliği yapacaklardır. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 17 Sayfa: 20 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 Madde 14. E t k i Değerlendirmesi ve Olumsuz E t k i l e r i n En A z a İndirgenmesi 1. A k i t Tarafların h e r b i r i , mümkün olduğu ölçüde ve uygun biçimde: (a) B i y o l o j i k çeşitlilik için önemli o l u m s u z e t k i l e r doğurabilecek mevcut p r o j e önerilerinin, b u olumsuz e t k i l e r i e n g e l l e m e y e v e y a en a z a i n d i r m e y e yönelik b i r çevresel e t k i değerlendirmesine t a b i tutulmasını öngören uygun işleyişleri yürürlüğe k o y a c a k ve elverdiğince halkın da bu işleyişlere katılmasını sağlayacaktır; (b) B i y o l o j i k çeşitlilik üzerinde önemli o l u m s u z e t k i l e r y a r a t a b i l e c e k programlarının ve politikalarının çevresel sonuçlarının g e r e k l i biçimde d i k k a t e alınmasını sağlamak için uygun düzenlemeler yapacaktır; (c) H a n g i s i uygun i s e , i k i taraflı, bölgesel v e y a çok taraflı düzenlemelerin yapılmasını teşvik ed e r e k , diğer D e v l e t l e r i n v e y a u l u s a l yargı y e t k i s i n i n sınırları dışındaki alanların b i y o l o j i k çeşitliliği üzerinde önemli olumsuz e t k i d e bulunması muhtemel o l a n , k e n d i yargı y e t k i s i veya d e n e t i m i kapsamındaki f a a l i y e t l e r l e i l g i l i b i l d i r i m , b i l g i alışverişi v e istişareleri karşılıklılık esasına göre geliştirecektir; Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 18 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMÎ GAZETE Sayfa : 21 (d) K e n d i yargı y e t k i s i v e y a d e n e t i m i altındaki a l a n d a n k a y n a k l a n a n v e başka D e v l e t l e r i n yargı y e t k i s i içindeki a l a n l a r d a v e y a k e n d i u l u s a l yargı y e t k i s i n i n sınırları dışındaki a l a n l a r d a b i y o l o j i k çeşitlilik için c i d d i b i r t e h d i t y a da t e h l i k e oluşturan y a da oluşturabilicek b i r durumun o r t a y a çıkması h a l i n d e , e t k i l e n m e s i muhtemel D e v l e t l e r i d e r h a l bu t e h l i k e v eya z a r a r d a n h a b e r d a r edecek ve bu t e h l i k e v e y a zararı önleyici v e y a en a z a i n d i r i c i girişimlerde bulunacaktır; v e (e) Doğal v e y a başka n e d e n l e r l e meydana g e l e n v e b i y o l o j i k çeşitlilik için c i d d i v e h e r an gerçekleşebilecek b i r t e h l i k e a r z eden o l a y l a r a v e y a f a a l i y e t l e r e a c i l e n karşılık v e r e c e k u l u s a l düzenlemelerin yapılmasını sağlayacak, b u tür u l u s a l çabaları tamamlamak, ve uygun olduğu v e i l g i l i D e v l e t l e r v e y a bölgesel ekonomik bütünleşme örgütleri tarafından k a b u l edildiği t a k d i r d e , müştereken be k l e n m e d i k h a l planları oluşturmak üzere uluslararası işbirliğini teşvik e d e c e k t i r . 2. T a r a f l a r Konferansı, yapılacak etütleri t e m e l a l a r a k , b i y o l o j i k çeşitliliğe v e r i l e n z a r a r l a r a yüklenecek s o r u m l u l u k v e t e l a f i konusunu, r e s t o r a s y o n v e t a z m i n a t hususlarını da içerecek biçimde i n c e l e y e c e k t i r ; bu tür sorumluluğun bütünüyle b i r iç s o r u n olduğu d u r u m l a r istisnadır. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 19 Sayfa : 22 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 Madde 15. G e n e t i k K a y n a k l a r a Erişim 1. D e v l e t l e r i n k e n d i doğal kaynakları üzerindeki egemen hakları d i k k a t e alındığında, g e n e t i k k a y n a k l a r a erişime kayıt g e t i r m e y e t k i s i de u l u s a l hükümetlere a i t t i r v e u l u s a l mevzuata t a b i d i r . 2. A k i t Tarafların h e r b i r i , diğer A k i t Tarafların çevresel açıdan güvenilir kullanım amaçları i l e g e n e t i k k a y n a k l a r a erişimini kolaylaştıracak şartları y a r a t m a y a ve bu Sözleşme'nin amaçlarına aykırı kısıtlamalar uygulamamaya g a y r e t e d e c e k t i r . 3. Bu Sözleşme'de bu Madde i l e 16ncı ve 19uncu M a d d e l e r d e anılan, h e r h a n g i b i r A k i t Tarafça t e m i n e d i l e n g e n e t i k k a y n a k l a r , yalnızca bu kaynakların menşe ülkesi o l a n A k i t T a r a f l a r c a v e y a g e n e t i k kaynakları bu Sözleşme'ye uygun o l a r a k i k t i s a p etmiş T a r a f l a r c a t e m i n e d i l e n l e r d i r . 4. Erişim hakkının tanınmış olduğu d u r u m l a r d a , erişim karşılıklı o l a r a k mutabık kalınmış şartlara ve bu Madde hükümlerine t a b i olacaktır. 5. G e n e t i k k a y n a k l a r a erişim, bu-kaynakları t e m i n eden A k i t Tarafça a k s i kararlaştırılmadığı sürece, bu Tarafın önceden i z n i n i n alınmasına t a b i d i r . 6. A k i t Tarafların h e r b i r i , diğer A k i t T a r a f l a r c a temin e d i l e n g e n e t i k k a y n a k l a r a dayalı b i l i m s e l Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 20 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 23 araştırmaları, o tarafların da tam katılımıyla ve mümkünse onların ülkelerinde geliştirip yürütmek için çaba harcayacaktır. 7. A k i t Tarafların h e r b i r i , g e n e t i k kaynakların t i c a r i ve başka amaçlarla kullanımından doğan y a r a r l a r l a araştırma ve geliştirme sonuçlarını, b u kaynakları te m i n eden A k i t T a r a f l a a d i l v e h a k k a n i y e t e uygun biçimde paylaşmak amacı i l e , uygun şekilde ve 16 i l e 19uncu M a d d e l e r doğrultusunda v e gerektiğinde 20 ve 2 1 i n c i M a d delerde öngörülen m a l i mekanizma aracılığı i l e i d a r i , y a s a l v e y a s i y a s i t e d b i r l e r i alacaktır. Bu paylaşım karşılıklı o l a r a k mutabık kalınan şartlara dayanacaktır. Madde 16. T e k n o l o j i y e Erişim v e T e k n o l o j i T r a n s f e r i 1. A k i t Tarafların h e r b i r i , t e k n o l o j i n i n b i y o t e k n o l o j i y i içerdiğini ve A k i t T a r a f l a r arasında t e k n o l o j i t r a n s f e r i n i n ve t e k n o l o j i y e erişimin bu Sözleşme'nin amaçlarına ulaşılmasında g e r e k l i u n s u r l a r olduğunu d i k k a t e a l a r a k , bu Madde hükümleri uyarınca, b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı i l e i l g i l i o l a n v e y a g e n e t i k k a y n a k l a r d a n y a r a r l a n a n ve çevreye önemli b i r z a r a r vermeyen t e k n o l o j i l e r i n diğer Akıt T a r a f l a r a t r a n s f e r i n i ve diğer A k i t Tarafların bu t e k n o l o j i l e r e erişimini sağlamayı v e / v e y a kolaylaştırmayı taahhüt e d e r . 2. Yukarıda l i n c i p a r a g r a f t a anılan t e k n o l o j i t r a n s f e r i ve t e k n o l o j i y e erişim, gelişmekte o l a n ülkelere, Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 21 Sayfa : 24 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 karşılıklı o l a r a k mutabık kalınması h a l i n d e ayrıcalıklı ve öncelikli şartlar da d a h i l olmak üzere, a d i l v e en elverişli şartlar çerçevesinde ve gerektiğinde 20 v e 2 1 i n c i M a d d e l e r d e öngörülen m a l i m e k a n i z m a u y a r ı n c a s a ğ l a n a c a k v e / v e y a kolaylaştırılacaktır. T e k n o l o j i n i n p a t e n t ve diğer f i k r i mülkiyet haklarına t a b i olması h a l i n d e , b u erişim ve t r a n s f e r , f i k r i mülkiyet haklarının y e t e r l i v e e t k i n biçimde korunmasını d i k k a t e a l a n v e b u n u n l a tutarlı şartlarla sağlanacaktır. Bu p a r a g r a f aşağıdaki 3, 4 ve 5 i n c i p a r a g r a f l a r l a tutarlı biçimde uygulanacaktır. 3. A k i t Tarafların h e r b i r i , g e n e t i k kaynakları t e m i n eden A k i t T a r a f l a r a v e b u n l a r arasında özellikle gelişmekte o l a n ülkelere, 20 ve 2 1 i n c i Madde hükümleri uyarınca ve uluslararası hukuka v e aşağıdaki 4 v e 5 i n c i p a r a g r a f l a r a uygun biçimde, gerektiğinde p a t e n t l e r v e diğer f i k r i mülkiyet hakları i l e k o r u n a n t e k n o l o j i de d a h i l olmak üzere, g e n e t i k kaynakların kullanıldığı t e k n o l o j i t r a n s f e r i n i ve bu t e k n o l o j i y e erişimlerini karşılıklı o l a r a k mutabık kalınan şartlarla sağlamak amacıyla uygun y a s a l , i d a r i v e y a s i y a s i t e d b i r l e r i alacaktır. 4. A k i t Tarafların h e r b i r i , özel sektörün, gelişmekte o l a n ülkelerin kamu kurumları ve özel sektörü yararına, yukarıda 1 i n c i p a r a g r a f t a anılan t e k n o l o j i y e erişimi, müştereken geliştirilmesini v e t e k n o l o j i t r a n s f e r i n i kolaylaştırması amacıyla u y g u n y a s a l , i d a r i v e y a p o l i t i k t e d b i r l e r i a l a c a k v e bunun için Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 22 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa: 25 yukarıda 1, 2 ve 3üncü p a r a g r a f l a r kapsamındaki yükümlülüklere uyacaktır. 5. P a t e n t ve diğer f i k r i mülkiyet haklarının bu Sözleşme'nin uygulanmasını etkileyebileceğini k a b u l eden A k i t T a r a f l a r , bu hakların Sözleşme'nin amaçlarına aykırı olmamasını ve bu amaçları d e s t e k l e r n i t e l i k t e olmasını sağlamak için, b u konuda u l u s a l m e v z u a t a v e uluslararası hukuka u y g u n biçimde işbirliği yapacaklardır. Madde 17. B i l g i Alışverişi 1. A k i t T a r a f l a r , gelişmekte o l a n ülkelerin özel ihtiyaçlarını d i k k a t e a l a r a k , b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması v e sürdürülebilir kullanımı i l e i l g i l i o l a n , h e r k e s e açık tüm k a y n a k l a r d a n b i l g i alışverişini kolaylaştıracaklardır. 2. 3u b i l g i alışverişi, t e k n i k , b i l i m s e l v e s o s y o ­ ekonomik araştırma sonuçları, eğitim v e araştırma programları i l e i l g i l i b i l g i l e r , ihtisaslaşmış b i l g i , bu türden y e r l i v e g e l e n e k s e l b i l g i l e r l e b i r l i k t e 16ıncı Maddenin 1 i n c i paragrafında anılan t e k n o l o j i a l ı ş v e r i ş i n i k a p s a y a c a k t ı r . A y r ı c a , gerçekleştirilebilir olduğunda, b i l g i l e r i n i l g i l i ülkeye g e r i g e t i r i l m e s i de bu kapsamda olacaktır. Madde 18. T e k n i k ve B i l i m s e l İşbirliği 1. A k i t T a r a f l a r , gerektiğinde i l g i l i uluslararası v e u l u s a l k u r u m l a r aracılığı i l e , b i y o l o j i k çeşitliliğin Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 23 Sayfa 26 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 korunması ve sürdürülebilir kullanımı alanında uluslararası t e k n i k v e b i l i m s e l işbirliğini arttıracaklardır. 2 . A k i t Tarafların h e r b i r i , diğer araçların yanı sıra u l u s a l p o l i t i k a l a r geliştirmek v e uygulamak y o l u y l a , bu Sözleşme'nin uygulanmasında diğer A k i t T a r a f l a r l a ve özellikle gelişmekte o l a n ülkelerle t e k n i k v e b i l i m s e l işbirliğini arttıracaktır. Bu işbirliği arttırılırken, beşeri kaynakların geliştirilmesi ve kurumlaşma s u r e t i y l e u l u s a l imkânların geliştirilmesi ve güçlendirilmesi özellikle d i k k a t e alınacaktır. 3. T a r a f l a r Konferansı i l k toplantısında, t e k n i k v e b i l i m s e l işbirliğini arttırmak v e kolaylaştırmak için b i r takas-odası mekanizmasının nasıl t e s i s edileceğini b e l i r l e y e c e k t i r . 4. Akıt T a r a f l a r bu Sözleşme'nin amaçlarını y e r i n e g e t i r i r k e n , doğal ve g e l e n e k s e l t e k n o l o j i l e r de d a h i l olmak üzere, t e k n o l o j i geliştirme ve k u l l a n m a konusunda, u l u s a l m e v z u a t l a r a v e p o l i t i k a l a r a uygun işbirliği yöntemlerini geliştirecek ve teşvik e d e c e k l e r d i r . A k i t T a r a f l a r bu amaçla p e r s o n e l eğitimi ve uzman değişimi konusunda da işbirliğini geliştireceklerdir. 5. A k i t T a r a f l a r , karşılıklı m u t a b a k a t a t a b i o l a r a k , bu Sözleşme'nin amaçları i l e i l g i l i t e k n o l o j i l e r i geliştirmek için, o r t a k araştırma programlarının ve Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 24 i l g i l i t e k n o l o j i l e r i 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 27 o r t a k girişimlerin t e s i s e d i l m e s i n i teşvik e d e c e k l e r d i r . Madde 19. B i y o t e k n o l o j i n i n İşlem Görmesi v e Yararlarının Dağıtımı 1. A k i t Tarafların h e r b i r i , b i y o t e k n o l o j i k araştırma için g e n e t i k kaynakları t e m i n eden A k i t Tarafların ve özellikle gelişmekte o l a n ülkelerin, mümkünse bu A k i t Tarafların ülkelerinde, b i y o t e k n o l o j i k araştırma f a a l i y e t l e r i n e e t k i n biçimde katılımını sağlamak için uygun y a s a l , i d a r i v e y a s i y a s i t e d b i r l e r i alacaktır. 2. A k i t Tarafların h e r b i r i , A k i t Tarafların ve özellikle gelişmekte o l a n ülkelerin, bu A k i t T a r a f l a r c a t e m i n e d i l e n g e n e t i k k a y n a k l a r a dayalı b i y o t e k n o l o j i l e r d e n doğan y a r a r ve sonuçlara, a d i l ve h a k k a n i y e t e uygun biçimde öncelikli erişimini teşvik etmek ve arttırmak için makul tüm t e d b i r l e r i alacaktır. Bu erişim karşılılıklı o l a r a k mutabık kalınan şartlara t a b i olacaktır. 3. T a r a f l a r , b i y o t e k n o l o j i sonucunda değişime uğratılmış ve b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı üzerinde olumsuz e t k i d e b u l u n a b i l e c e k h e r türlü canlı organizmanın e m n i y e t l i biçimde taşınması, işlem görmesi ve kullanılması konusunda, özellikle önceden b i l g i l e n d i r e r e k mutabakat sağlanmasını da k a p s a y a n uygun u s u l l e r i n y e r aldığı b i r protokolün gerekliliğini v e bunun şeklini değerlendireceklerdir. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 25 Sayfa : 28 RESMÎ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 4. A k i t Tarafların h e r b i r i , y u k a r d a k i 3üncü p a r a g r a f t a anılan organizmaların işlem görmesinde k e n d i s i n i n şart koştuğu kullanım y e e m n i y e t kurallarına ilişkin mevcut h e r türlü b i l g i y i , ayrıca özgün organizmaların p o t a n s i y e l olumsuz e t k i l e r i y l e i l g i l i mevcut h e r türlü b i l g i y i , bu organizmaların i t h a l edileceği A k i t T a r a f a , y a doğrudan doğruya y a da bu çeşit organizmaları k e n d i yargı y e t k i s i n i n alanı içinde t e m i n etmekte o l a n gerçek veya hükmi şahıslardan t a l e p e d e r e k v e r e c e k t i r . Madde 20. M a l i K a y n a k l a r 1. A k i t Tarafların h e r b i r i , k e n d i u l u s a l planlarına, önceliklerine ve programlarına uygun biçimde, bu Sözleşme'nin amaçlarının gerçekleştirilmesi için t a s a r l a n a n u l u s a l f a a l i y e t l e r e yönelik o l a r a k , k e n d i k a p a s i t e s i n e göre m a l i d e s t e k ve teşvik sağlamayı taahhüt e d e r . 2. Gelişmiş o l a n T a r a f ülkeler, gelişmekte o l a n T a r a f ülkelerin, bu Sözleşme'nin yükümlülüklerini y e r i n e g e t i r m e k için g e r e k l i t e d b i r l e r i uygulamalarının anlaşmaya bağlanmış ek m a l i y e t l e r i n i bütünüyle karşılamalarını v e Sözleşme hükümlerinden yararlanmalarını sağlamak amacıyla y e n i v e ek m a l i k a y n a k l a r t e m i n e d e c e k l e r d i r ; söz k o n u s u ek m a l i y e t l e r , gelişmekte o l a n T a r a f ülke i l e 2 1 i n c i Maddede anılan k u r u m s a l yapı arasında, T a r a f l a r Konferansı'nca t e s b i t e d i l e n p o l i t i k a , s t r a t e j i , Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 26 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 29 program öncelikleri v e u y g u n l u k k r i t e r l e r i i l e ek m a l i y e t l e r i gösteren l i s t e y e uygun biçimde anlaşmaya bağlanacaktır. P a z a r e k o n o m i s i n e geçiş sürecinde o l a n ülkeler de d a h i l olmak üzere başka T a r a f l a r da k e n d i i s t e k l e r i i l e , gelişmiş o l a n T a r a f ülkelerin yükümlülüklerini üstlenebilirler. T a r a f l a r Konferansı, bu Madde gereğince, i l k toplantısında, gelişmiş o l a n T a r a f ülkelerle, gelişmiş o l a n T a r a f ülkelerin yükümlülüklerini k e n d i i s t e k l e r i i l e üstlenen diğer Tarafların b i r l i s t e s i n i hazırlayacaktır. T a r a f l a r Konferansı l i s t e y i düzenli aralıklarla y e n i d e n gözden geçirecek v e g e r e k l i değişiklikleri yapacaktır. Başka ülkelerden v e k a y n a k l a r d a n gönüllü katkılar da teşvik e d i l e c e k t i r . Bu taahhütlerin uygulanmasında fonların yeterliliği, önceden tahmin edilebilirliği v e zamanında akışının gerekliliği ve l i s t e kapsamındaki katkı s a h i b i T a r a f l a r arasında yükümlülük-paylaşımının önemi d i k k a t e alınacaktır. 3. Bu Sözleşme'nin uygulanması i l e i l g i l i m a l i kaynakları t e m i n edecek gelişmiş o l a n T a r a f ülkeler v e b u n l a r d a n y a r a r l a n a c a k gelişmekte o l a n ülkeler, bu amaçla i k i l i , bölgesel ve çok taraflı diğer kanalları da k u l l a n a b i l i r l e r . 4. Gelişmekte o l a n T a r a f ülkelerin bu Sözleşme kapsamındaki taahhütlerini ne ölçüde e t k i n biçimde uygulayacakları, gelişmiş o l a n T a r a f ülkelerin bu Sözleşme kapsamındaki m a l i k a y n a k l a r ve t e k n o l o j i t r a n s f e r i i l e i l g i l i taahhütlerini e t k i n biçimde uygulamalarına bağlı o l a c a k ve gelişmekte o l a n T a r a f Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 27 Sayfa : 30 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 ülkelerin i l k ve en önemli önceliğinin ekonomik v e s o s y a l kalkınma v e yoksulluğun y o k e d i l m e s i olduğu gerçeğini tam o l a r a k d i k k a t e alacaktır. 5. T a r a f l a r , f i n a n s m a n ve t e k n o l o j i t r a n s f e r i i l e i l g i l i girişimlerinde en azgelişmiş ülkelerin özel ihtiyaçlarını ve durumlarını tam o l a r a k d i k k a t e alacaklardır. 6. A k i t T a r a f l a r , gelişmekte o l a n T a r a f ülkelerde, özellikle küçük ada D e v l e t l e r i n d e , b i y o l o j i k çeşitliliğe bağımlılıktan, b i y o l o j i k çeşitliliğin dağılımından ve mekânsal konumundan k a y n a k l a n a n özel koşulları da d i k k a t e alacaklardır. 7. Ayrıca, k u r a k ve yarı-kurak bölgelerin, kıyı alanlarının ve dağlık alanların bulunduğu çevresel açıdan en duyarlı o l a n l a r da d a h i l olmak üzere, gelişmekte o l a n ülkelerin özel durumu gözönünde bulundurulacaktır. Madde 21. M a l i Mekanizma 1. Bu Sözleşme'de y e r a l a n amaçlarla, gelişmekte o l a n T a r a f ülkelere, h i b e v e y a ayrıcalık esasına göre m a l i k a y n a k l a r t e m i n e d i l e b i l m e s i için, e s a s unsurları bu Maddede tanımlanan b i r mekanizma olacaktır. Bu mekanizma, bu Sözleşme'nin amaçları doğrultusunda T a r a f l a r Konferansı'nın y e t k i s i v e yönlendirmesi altında ve T a r a f l a r Konferansı'na karşı s o r u m l u o l a r a k işleyecektir. Mekanizmanın f a a l i y e t l e r i T a r a f l a r Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 28 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 31 Konferansı'nın i l k toplantısında kararlaştırılacak k u r u m s a l yapı tarafından yürütülecektir. T a r a f l a r Konferansı bu Sözleşme'deki amaçlar doğrultusunda, bu k a y n a k l a r a erişim ve bu kaynakların kullanımı i l e i l g i l i politikayı, s t r a t e j i y i , program önceliklerini ve u y g u n l u k k r i t e r l e r i n i t e s b i t e d e c e k t i r . Katkılar, T a r a f l a r Konferansınca p e r i y o d i k o l a r a k kararlaştırılması g e r e k e n k a y n a k tutarına uygun o l a r a k 2 0 n c i Maddede anılan fonların önceden tahm i n e d i l e b i l m e s i , y e t e r l i olması ve zamanında akışının sağlanması gerektiğini ve 2 0 n c i M addenin 2 n c i paragrafında anılan l i s t e y e d a h i l o l a n katkı s a h i b i T a r a f l a r arasında yükümlülüğü paylaşmanın önemini d i k k a t e a l a c a k şekilde düzenlenecektir. Gelişmiş o l a n T a r a f ülkeler ve başka ülke ve k a y n a k l a r gönüllü katkılarda b u l u n u l a b i l i r l e r . Mekanizma d e m o k r a t i k ve şeffaf b i r yönetim s i s t e m i çerçevesinde işleyecektir. 2. T a r a f l a r Konferansı, bu Sözleşme'nin amaçlarına uygun o l a r a k , i l k toplantısında p o l i t i k a , s t r a t e j i ve program öncelikleri i l e b i r l i k t e , m a l i k a y n a k kullanımının düzenli o l a r a k i z l e n m e s i ve değerlendirilmesi de d a h i l olmak üzere m a l i k a y n a k l a r a erişim ve bu kaynakların kullanımı i l e i l g i l i ayrıntılı u y g u n l u k k r i t e r l e r i n i v e esaslarını b e l i r l e y e c e k t i r . T a r a f l a r Konferansı, m a l i mekanizmayı işletmekle görevlendirilen k u r u m s a l yapı i l e istişarelerde b u l u n d u k t a n s o n r a , yukarıdaki 1 i n c i p a r a g r a f a geçerlilik kazandıracak düzenlemeleri k a r a r a bağlayacaktır. Yürütme ve İdare Bolümü Sayfa 29 Sayfa : 32 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 3. T a r a f l a r Konferansı, bu Sözleşme'nin yürürlüğe g i r m e s i n d e n en e r k e n i k i yıl s o n r a ve ondan s o n r a d a düzenli o l a r a k , yukarıdaki 2 n c i p a r a g r a f t a anılan k r i t e r ve e s a s l a r da d a h i l olmak üzere, b u Madde kapsamında oluşturulan mekanizmanın etkinliğini gözden geçirecektir. Bu i n c e l e m e y e dayalı o l a r a k , g e r e k i r s e mekanizmanın etkinliğini arttırmak için uygun t e d b i r l e r i alacaktır. 4. A k i t T a r a f l a r , b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı için m a l i kaynak t e m i n etmek üzere mevcut m a l i kurumları güçlendirmeyi değerlendireceklerdir. Madde 22. Diğer Uluslararası Sözleşmelerle İlişki 1. A k i t T a r a f l a r d a n h e r h a n g i b i r i n i n mevcut uluslararası b i r anlaşmadan doğan hak ve yükümlülüklerini kullanması b i y o l o j i k çeşitlilik için c i d d i b i r z a r a r v e y a t e h d i t e y o l açmadığı sürece, bu Sözleşme'nin hükümleri bu tür hak ve yükümlülükleri e t k i l e m e y e c e k t i r . 2. A k i t T a r a f l a r , . d e n i z çevresi açısından bu Sözleşme'yi, D e v l e t l e r i n d e n i z hukuku kapsamındaki hak v e y ü k ü m l ü l ü k l e r i y l e t u t a r l ı b i ç i m d e uygulayacaklardır. Madde 23. T a r a f l a r Konferansı 1. Bu Sözleşme i l e b i r T a r a f l a r Konferansı i h d a s e d i l m e k t e d i r . T a r a f l a r Konferansı'nın i l k toplantısı, Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 30 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 33 Birleşmiş M i l l e t l e r Çevre Programı Y e t k i l i Müdürü'nün çağrısı üzerine, bu Sözleşme'nin yürürlüğe g i r m e s i n d e n en geç b i r yıl s o n r a yapılacaktır. T a r a f l a r Konferansı'nın bundan s o n r a k i olağan toplantıları, i l k toplantısında K o n f e r a n s tarafından b e l i r l e n e c e k düzenli aralıklarla yapılacaktır. 2. T a r a f l a r Konferansı'nın olağanüstü toplantıları, K o n f e r a n s tarafından g e r e k l i görülebilecek diğer zama n l a r d a , veya T a r a f l a r d a n h e r h a n g i b i r i n i n t a l e b i üzerine, bu t a l e p S e k r e t a r y a ' y a i l e t i l d i k t e n s o n r a k i altı ay içinde Tarafların en az üçte b i r i tarafından d e s t e k l e n m e s i h a l i n d e yapılır. 3. T a r a f l a r Konferansı, k e n d i s i için ve kurabileceği h e r h a n g i b i r yardımcı o r g a n için u s u l kurallarını ve Sekreterya'nın finansmanını yöneten m a l i kuralları oydaşma y o l u y l a anlaşmaya bağlayıp b e n i m s e y e c e k t i r . T a r a f l a r Konferansı h e r olağan toplantısında, b i r s o n r a k i olağan toplantıya k a d a r o l a n m a l i dönem için b i r bütçe k a b u l e d e c e k t i r . 4. T a r a f l a r Konferansı bu Sözleşme'nin uygulanmasını i n c e l e y e c e k ve bu amaçla: (a) 26ncı Maddeye uygun o l a r a k s u n u l a c a k b i l g i l e r i n ne şekilde ve h a n g i zaman aralıkları i l e iletileceğini b e l i r l e y e c e k , bu b i l g i l e r i ve yardımcı h e r h a n g i b i r o r g a n tarafından s u n u l a n raporları i n c e l e y e c e k t i r ; Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 31 Sayfa : 34 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996-Sayı: 22860 (b) 2 5 i n c i Maddeye uygun, o l a r a k , b i y o l o j i k çeşitlilik konusunca s u n u l a n b i l i m s e l , t e k n i k ve t e k n o l o j i k t a v s i y e l e r i i n c e l e y e c e k t i r ; (c) 2 8 i n c i Maddeye uygun a l a r a k g e r e k l i p r o t o k o l l e r i i n c e l e y e c e k ve k a b u l e d e c e k t i r ; (d) 29uncu ve 3 0uncu M a d d e l e r e uygun o l a r a k bu Sözleşme'de ve e k l e r i n d e yapılması g e r e k e n değişiklikleri i n c e l e y e c e k ve k a b u l e d e c e k t i r ; (e) H e r h a n g i b i r p r o t o k o l d e ve bu protokolün e k l e r i n d e yapılacak değişiklikleri i n c e l e y e c e k , ve bu değişikliklerin yapılmasına k a r a r verildiği t a k d i r d e , i l g i l i protokolün taraflarına bu değişikliklerin k a b u l e d i l m e s i n i önerecektir; (f) Gerektiğinde, 30uncu Maddeye uygun o l a r a k , bu Sözleşme'ye y e n i e k l e r yapılmasını i n c e l e y e c e k ve k a b u l e d e c e k t i r ; (g) Özellikle b i l i m s e l v e t e k n i k t a v s i y e l e r d e bulunmak üzere, bu Sözleşme'nin uygulanması için g e r e k l i görülen yardımcı organları kuracaktır; (h) Bu Sözleşme kapsamındaki k o n u l a r l a i l g i l i sözleşmelerin y e t k i l i organları i l e uygun işbirliği biçimleri oluşturmak amacıyla, bu o r g a n l a r l a S e k r e t a r y a aracılığı i l e temas kuracaktır; ve Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 32 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 35 ( i ) Bu Sözleşme'nin işleyişinde kazanılan d e n e y i m i n ı ş ı ğ ı n d a , b u S ö z l e ş m e ' n i n a m a ç l a r ı n ı n gerçekleştirilmesi için g e r e k l i o l a b i l e c e k ek t e d b i r l e r i i n c e l e y e c e k v e alacaktır. 5. Birleşmiş M i l l e t l e r , Birleşmiş M i l l e t l e r ' i n i h t i s a s teşkilatları, Uluslararası Atom E n e r j i s i Kurumu ve bu Sözleşme'ye t a r a f olmayan D e v l e t l e r , T a r a f l a r Konferansı toplantılarında gözlemci o l a r a k t e m s i l e d i l e b i l i r . B i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı i l e i l g i l i a l a n l a r d a y e t k i l i o l a n ve T a r a f l a r Konferansı'nın b i r toplantısında gözlemci o l a r a k t e m s i l e d i l m e k istediğini S e k r e t a r y a ' y a bildirmiş o l a n hükümetler v e y a hükümetlerdışı diğer o r g a n v e y a kuruluşlar, hazır b u l u n a n T a r a f l a r d a n en az üçte b i r i i t i r a z etmediği sürece, toplantıya katılabilirler. Gözlemcilerin toplantıya alınmaları v e katılımları, T a r a f l a r Konferansı'nca k a b u l e d i l e n u s u l kurallarına t a b i olacaktır. Madde 24. S e k r e t a r y a 1. Bu Sözleşme i l e b i r s e k r e t a r y a i h d a s e d i l m e k t e d i r . S e k r e t a r y a aşağıdaki görevleri yürütecektir: (a) 23üncü Maddede öngörülen T a r a f l a r Konferansı toplantılarını düzenlemek ve bu toplantılara s e r v i s sağlamak; Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 33 Sayfa : 36 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 (b) H e r h a n g i b i r p r o t o k o l i l e k e n d i s i n e v e r i l e n görevleri y e r i n e g e t i r m e k ; (c) Bu Sözleşme kapsamında yürüttüğü görevlerle i l g i l i r a p o r l a r hazırlamak ve bu raporları T a r a f l a r Konferansı'na sunmak; (d) İlgili diğer uluslararası o r g a n l a r l a eşgüdüm sağlamak ve özellikle görevlerini e t k i n biçimde y e r i n e g e t i r m e k için g e r e k l i o l a b i l e c e k i d a r i v e a k d i düzenlemeleri yapmak; ve (e) T a r a f l a r Konferansı'nca kararlaştırılabilecek diğer görevleri y e r i n e g e t i r m e k . 2. T a r a f l a r Konferansı i l k olağan toplantısında, bu Sözleşme kapsamında s e k r e t e r y a görevini yürütmek istediğini beyan etmiş ve e h l i y e t s a h i b i mevcut uluslararası örgütler arasından sekreteryayı t a y i n e d e c e k t i r . Madde 25. B i l i m s e l , T e k n i k ve T e k n o l o j i k Danışma Amaçlı Yan Organ 1. Bu Sözleşme i l e , T a r a f l a r Konferansına v e uygun olduğunda yardımcı organlarına bu Sözleşme'nin uygulanması konusunda zamanında t a v s i y e l e r d e bulunmak üzere, b i l i m s e l , t e k n i k ve t e k n o l o j i k danışma amaçlı b i r y a n o r g a n i h d a s e d i l m e k t e d i r . Bu o r g a n tüm Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 34 27 Aralık 1996 -Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 37 Tarafların katılımına açık o l a c a k ve b i r d e n f a z l a b i l i m dalını içerecektir. Bu o r g a n i l g i l i uzmanlık dalında e h l i y e t s a h i b i hükümet t e m s i l c i l e r i n i kapsayacaktır. Organ, çalışması i l e i l g i l i tüm k o n u l a r d a T a r a f l a r Konferansı'na düzenli r a p o r v e r e c e k t i r . 2. Bu o r g a n , T a r a f l a r Konferansı'nın y e t k i s i altında ve onun belirlediği e s a s l a r a u y g u n o l a r a k ve onun isteği üzerine: (a) B i y o l o j i k çeşitliliğin durumu i l e i l g i l i b i l i m s e l v e t e k n i k değerlendirmeler sunacaktır; (b) Bu Sözleşme hükümlerine uygun o l a r a k alınan önlem türlerinin e t k i l e r i ile i l g i l i b i l i m s e l ve t e k n i k değerlendirmeler hazırlayacaktır; (c) B i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı i l e i l g i l i yenilikçi, v e r i m l i v e en gelişmiş t e k n o l o j i l e r i v e "know-how"ı b e l i r l e y e c e k , gelişmeyi teşvik etm e n i n v e / v e y a b u t e k n o l o j i l e r i t r a n s f e r e t m e n i n yolları ve olanakları i l e i l g i l i t a v s i y e l e r d e bulunacaktır; (d) B i y o l o j i k çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanımı i l e i l g i l i araştırma ve geliştirmede uluslararası işbirliği v e b i l i m s e l p r o g r a m l a r konusunda t a v s i y e l e r d e bulunacaktır; ve Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 35 Sayfa : 38 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 (e) T a r a f l a r Konferansı'nın ve yardımcı organlarının organ a yönelteceği b i l i m s e l , t e k n i k , t e k n o l o j i k ve m e t o d o l o j i k s o r u l a r a cevap v e r e c e k t i r . 3. Bu organın işlevleri, y e t k i l e r i , teşkilatlanması ve işleyişi T a r a f l a r Konferansınca daha ayrıntılı biçimde tanımlanabilir. Madde 26. R a p o r l a r A k i t Tarafların h e r b i r i , T a r a f l a r Konferansı'nca b e l i r l e n e c e k aralıklarla, bu Sözleşme hükümlerinin uygulanması için aldığı t e d b i r l e r v e bu t e d b i r l e r i n bu Sözleşme'nin amaçlarını gerçekleştirmekteki etkinliği konusunda T a r a f l a r Konferansı'na r a p o r v e r e c e k t i r . Madde 27. Uyuşmazlıkların Çözümlenmesi 1. A k i t T a r a f l a r arasında bu Sözleşme'nin yorumlanması ve y a uygulanması i l e i l g i l i b i r uyuşmazlık çıkması h a l i n d e , i l g i l i t a r a f l a r bu uyuşmazlığı müzakereler y o l u y l a g i d e r m e y e çalışacaklardır. 2. İlgili t a r a f l a r müzakereler sonucunda mutabakata varamadıkları t a k d i r d e , müştereken, üçüncü b i r tarafın yardımlarını v e y a aracılığını t a l e p e d e b i l i r l e r . 3. H e r h a n g i b i r D e v l e t v e y a bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatı bu Sözleşme'yi onadığı, k a b u l ettiği, onayladığı v e y a bu Sözleşme'ye katıldığı sırada v e y a Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 36 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 39 daha s o n r a k i h e r h a n g i b i r t a r i h t e , yukarıdaki 1 i n c i v e y a 2 n c i p a r a g r a f a uygun o l a r a k çözümlenmeyen b i r uyuşmazlık için, uyuşmazlıkların çözümlenmesi konusunda aşağıda öngörülen y o l l a r d a n b i r i n i v e y a h e r i k i s i n i bağlayıcı k a b u l ettiğini yazılı o l a r a k D e p o z i t e r e beyan e d e b i l i r : (a) Ek I I ' n i n 1 i n c i Kısmında y e r a l a n u s u l e uygun h a k e m l i k ; (b) Uyuşmazlığın Uluslararası A d a l e t Divanı'na sunulması. 4. Uyuşmazlığa t a r a f olanların, yukarıdaki 3üncü p a r a g r a f uyarınca bu p a r a g r a f t a öngörülen yolları v e y a h e r h a n g i b i r usulü k a b u l e t m e m e l e r i h a l i n d e , t a r a f l a r bunun dışında b i r mutabakata varmadıkları sürece, uyuşmazlık Ek I I ' n i n 2 n c i kısmına uygun o l a r a k uzlaşma komisyonuna s u n u l u r . 5. İlgili p r o t o k o l d e a k s i şart koşulmadığı sürece, bu Madde hükümleri p r o t o k o l l e r için de uygulanır. Madde 28. P r o t o k o l l e r i n K a b u l E d i l m e s i 1. A k i t T a r a f l a r bu Sözleşme'nin p r o t o k o l l e r i n i n formülasyonunda ve k a b u l e d i l m e s i n d e işbirliği yapacaklardır. 2. P r o t o k o l l e r T a r a f l a r Konferansı toplantısında k a b u l e d i l i r . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 37 Sayfa : 40 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 3. Önerilen h e r h a n g i b i r p r o t o k o l m e t n i , bu toplantıdan en az altı a y önce S e k r e t e r y a tarafından A k i t T a r a f l a r a i l e t i l i r . Madde 29. Sözleşme'nin v e y a P r o t o k o l l e r i n Değiştirilmesi 1. A k i t T a r a f l a r d a n h e r h a n g i b i r i b u Sözleşme'de değişiklik yapılmasını t e k l i f e d e b i l i r . B i r p r o t o k o l e T a r a f o l a n l a r d a n h e r h a n g i b i r i o p r o t o k o l d e değişiklik yapılmasını t e k l i f e d e b i l i r . 2. Bu Sözleşme'de yapılacak değişiklikler T a r a f l a r Konferansı toplantısında k a b u l e d i l i r . H e r h a n g i b i r p r o t o k o l d e yapılacak değişiklikler i s e , sözkonusu P r o t o k o l Taraflarının toplantısında k a b u l e d i l i r . Bu Sözleşme'de v e y a h e r h a n g i b i r p r o t o k o l d e yapılması önerilen değişiklik m e t n i , bu p r o t o k o l d e a k s i öngörülmedikçe, değişiklik m e t n i n i n k a b u l e d i l m e s i önerilen toplantıdan en az altı ay önce, S e k r e t e r y a tarafından sözkonusu b e l g e n i n Taraflarına i l e t i l i r . S e k r e t e r y a , b i l g i l e n d i r m e k amacıyla, önerilen değişiklikleri bu Sözleşme'yi i m z a l a y a n l a r a da gönderir. 3. T a r a f l a r b u Sözleşme'de v e y a h e r h a n g i b i r p r o t o k o l d e yapılması önerilen değişiklik üzerinde oydaşma y o l u y l a anlaşmaya varmak için h e r türlü çabayı göstereceklerdir. Oydaşma sağlanması için h a r c a n a n tüm g a y r e t l e r e rağmen b i r anlaşmaya varılamaması h a l i n d e , değişiklik s o n çare o l a r a k sözkonusu b e l g e y e t a r a f Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 38 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 41 o l a n ve toplantıda hazır b u l u n u p oy kullananların üçte-ikisinin çoğunluğu i l e k a b u l e d i l i r v e D e p o z i t e r tarafından, onaylanmak v e k a b u l e d i l m e k üzere tüm T a r a f l a r a gönderilir. 4. Değişikliklerin k a b u l edildiği ve onaylandığı D e p o z i t e r e yazılı o l a r a k b i l d i r i l i r . Yukarıdaki 3üncü p a r a g r a f a uygun o l a r a k k a b u l e d i l e n değişiklikler, i l g i l i p r o t o k o l d e a k s i belirtilmediği sürece, bu p r o t o k o l e T a r a f olanların v e y a bu Sözleşme'nin A k i t Taraflarının en az üçte i k i s i n i n onama, k a b u l v e y a onay b e l g e l e r i n i t e v d i e t m e s i n d e n s o n r a k i doksanıncı günde, bu değişiklikleri k a b u l eden t a r a f l a r arasında yürürlüğe g i r e r . Değişiklikler bundan s o n r a , başka h e r h a n g i b i r T a r a f için, bu Tarafın değişikliği k a b u l ettiğini v e y a onayladığını gösteren b e l g e y i t e v d i e t m e s i n d e n s o n r a k i doksanıncı günde yürürlüğe g i r e r . 5. Bu Maddedeki "hazır b u l u n a n ve oy k u l l a n a n T a r a f l a r " , hazır b u l u n u p da o l u m l u v e y a olumsuz oy v e r e n T a r a f l a r anlamına g e l i r . Madde 30. E k l e r i n K a b u l E d i l m e s i v e Değiştirilmesi 1. Bu Sözleşme'nin v e y a h e r h a n g i b i r protokolünün e k l e r i . Sözleşme'nin v e y a i l g i l i protokolün ayrılmaz b i r parçası o l a c a k ve açıkça a k s i belirtilmediği sürece, bu Sözleşme'ye v e y a p r o t o k o l l e r i n e atıfta bulunulduğunda, aynı zamanda bunların e k l e r i n e de atıfta bulunulduğu k a b u l e d i l e c e k t i r . Bu e k l e r b i l i m s e l , t e k n i k , i d a r i v e u s u l l e i l g i l i k o n u l a r l a sınırlı olacaktır. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 39 Sayfa : 42 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 2. H e r h a n g i b i r p r o t o k o l , k e n d i e k l e r i için a k s i b i r hükme y e r vermediği sürece, bu Sözleşme'ye v e y a p r o t o k o l l e r e y e n i e k l e r i n t e k l i f e d i l m e s i n d e , k a b u l e d i l m e s i n d e v e yürürlüğe g i r m e s i n d e aşağıdaki u s u l uygulanır: (a) Bu Sözleşme'nin v e y a h e r h a n g i b i r protokolünün e k l e r i 29uncu Maddede b e l i r t i l e n u s u l e uygun o l a r a k t e k l i f v e k a b u l e d i l i r ; (b) Bu Sözleşme'ye i l a v e e d i l e c e k y e n i b i r e k i v e y a T a r a f olduğu b i r protokolün e k i n i onaylama imkânı olm a y a n h e r h a n g i b i r T a r a f , D e p o z i t e r i n o e k i n k a b u l edildiğini bildirdiği t a r i h t e n i t i b a r e n b i r yıl içinde, bu durumu yazılı o l a r a k D e p o z i t e r e b i l d i r i r . D e p o z i t e r , k e n d i s i n e g e l e n bu b i l d i r i m d e n tüm tarafları gecikmeden h a b e r d a r e d e r . T a r a f l a r daha önceki b i r i t i r a z beyanını h e r h a n g i b i r zamanda g e r i çekebilirler; bu durumda e k l e r , aşağıdaki a l t p a r a g r a f ( c ) ' y e t a b i o l a r a k sözkonusu T a r a f için yürürlüğe g i r r ; (c) Ek, bu Sözleşme'nin v e y a i l g i l i protokolün, yukarıda a l t - p a r a g r a f (b) hükümlerine uygun o l a r a k b i l d i r i m d e bulunmamış tüm Tarafları için, D e p o z i t e r tarafından kabulünün bildirildiği t a r i h t e n i t i b a r e n b i r yıllık sürenin b i t i m i n d e , yürürlüğe g i r e r . 3. Bu Sözleşme'nin veya h e r h a n g i b i r protokolünün e k l e r i n d e yapılacak değişikliklerin önerilmesi, k a b u l Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 40 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 43 e d i l m e s i ve yürürlüğe g i r m e s i , Sözleşme'nin v e y a h e r h a n g i b i r protokolünün e k l e r i n i n önerilmesinde, k a b u l e d i l m e s i n d e ve yürürlüğe g i r m e s i n d e u y g u l a n a n usulün aynısına t a b i d i r . 4. Y e n i b i r ek v e y a b i r e k t e yapılan değişiklik, bu Sözleşme'deki v e y a h e r h a n g i b i r protokolündeki değişiklikle i l g i l i i s e , Sözleşme'deki v e y a i l g i l i p r o t o k o l d e k i değişikliğin yürürlüğe girdiği t a r i h e k a d a r , y e n i ek veya e k t e yapılan değişiklik yürürlüğe gi r m e z Madde 31. Oy Hakkı 1. Bu Sözleşme'nin veya h e r h a n g i b i r protokolünün A k i t Taraflarının h e r b i r i , aşağıda 2 n c i p a r a g r a f t a b e l i r t i l e n durum dışında, b i r oy hakkına s a h i p t i r . 2. Bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatları, y e t k i l i oldukları k o n u l a r d a oy haklarını, bu Sözleşme'nin v e y a i l g i l i protokolün A k i t Tarafları arasından k e n d i teşkilatlarının üyesi o l a n D e v l e t l e r i n sayısına eşit sayıda o y kullanırlar. Bu teşkilatların üyesi o l a n D e v l e t l e r k e n d i oy haklarını kullandıklarında bu teşkilatlar oy haklarını k u l l a n m a z l a r ; bu teşkilatlar oy kullandıklarındaysa, üye D e v l e t l e r i k u l l a n m a z l a r . Madde 32. Bu Sözleşme i l e P r o t o k o l l e r i arasındaki İlişki 1. H e r h a n g i b i r D e v l e t v e y a bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatı b u Sözleşme'nin A k i t Tarafı değilse, v e y a Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 41 Sayfa : 44 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 p r o t o k o l l e aynı zamanda bu Sözleşme'nin A k i t Tarafı olmadığı t a k d i r d e , p r o t o k o l e T a r a f o l a m a z . 2. H e r h a n g i b i r p r o t o k o l kapsamındaki k a r a r l a r yalnızca bu p r o t o k o l e T a r a f o l a n l a r c a alınır. B i r protokolü k a b u l etmemiş v e y a onaylamamış o l a n A k i t T a r a f l a r , bu p r o t o k o l e t a r a f olanların toplantılarına gözlemci o l a r a k katılabilirler. Madde 33. İmza Bu Sözleşme 5 H a z i r a n 1992 t a r i h i n d e n 14 H a z i r a n 1992 t a r i h i n e k a d a r R i o de J a n e i r o ' d a ve 15 H a z i r a n 1992 t a r i h i n d e n 4 H a z i r a n 1992 t a r i h i n e k a d a r New Y o r k ' d a Birleşmiş M i l l e t l e r G e n e l M e r k e z i ' n d e tüm d e v l e t l e r i n v e bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatlarının imzasına açık olacaktır. Madde 34. Onama, K a b u l ve Onay 1. Bu Sözleşme ve p r o t o k o l l e r . D e v l e t l e r i n v e bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatlarının onama, k a b u l ve onayına t a b i olacaktır. Ka b u l ve onay b e l g e l e r i D e p o z i t e r e t e v d i e d i l e c e k t i r . 2. Yukarıdaki 1 i n c i p a r a g r a f t a anılan teşkilatlardan, bu Sözleşme'ye v e y a h e r h a n g i b i r p r o t o k o l e k e n d i Üye D e v l e t l e r i A k i t T a r a f olmadan A k i t T a r a f o l a n l a r , i l g i l i Sözleşme v e y a p r o t o k o l kapsamındaki tüm yükümlülüklerle bağlı olacaktır. Üye D e v l e t l e r i n i n Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 42 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 45 b i r i n i n v e y a birkaçının bu Sözleşme'ye v e y a i l g i l i p r o t o k o l e A k i t T a r a f olduğu teşkilatlarda, teşkilat ve teşkilata üye D e v l e t l e r , Sözleşme v e y a i l g i l i p r o t o k o l kapsamındaki yükümlülüklerini y e r i n e g e t i r m e sorumluluklarını k e n d i l e r i kararlaştıracaklardır. Böyle d u r u m l a r d a , teşkilat ve üye D e v l e t l e r i , Sözleşme veya i l g i l i p r o t o k o l kapsamındaki haklarını aynı zamanda kullanmayacaklardır. 3. Yukarıda 1 i n c i p a r a g r a f t a anılan teşkilatlar, onama, k a b u l ve onay b e l g e l e r i n d e , Sözleşme'ye v e y a i l g i l i p r o t o k o l e t a b i k o n u l a r d a ne ölçüde y e t k i l i olduklarını beyan e d e c e k l e r d i r . Bu teşkilatlar y e t k i kapsamlarında yapılan değişiklikleri de D e p o z i t e r e b i l d i r e c e k l e r d i r . Madde 35. Sözleşme'ye Katılma 1. Bu Sözleşme v e p r o t o k o l l e r , i m z a y a kapandıkları t a r i h t e n i t i b a r e n D e v l e t l e r i n v e bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatlarının katılımına açık olacaktır. Katılım b e l g e l e r i D e p o z i t e r e t e v d i e d i l e c e k t i r . 2. Yukarıda 1 i n c i p a r a g r a f t a anılan örgütler, katılım b e l g e l e r i n d e , Sözleşme'ye v e y a i l g i l i p r o t o k o l e t a b i k o n u l a r d a ne ölçüde y e t k i l i olduklarını b e y a n e d e c e k l e r d i r . Bu teşkilatlar y e t k i kapsamlarında yapılan değişiklikleri de D e p o z i t e r e b i l d i r e c e k l e r d i r . 3. Bu Sözleşme'ye v e y a p r o t o k o l l e r e katılan bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatlarına 34üncü Madde'nin 2 n c i paragrafı hükümleri uygulanır. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 43 Sayfa: 46 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 Madde 3 6 . Sözleşme'nin Yürürlüğe G i r m e s i 1. Bu Sözleşme, o t u z u n c u onama, k a b u l , onay v e y a katılım b e l g e s i n i n t e v d i edildiği t a r i h t e n s o n r a k i doksanıncı günde yürürlüğe g i r e r . 2. Her b i r p r o t o k o l , bu p r o t o k o l d e b e l i r t i l e n sayıda onama, k a b u l , onay v e y a katılım b e l g e s i n i n t e v d i edildiği t a r i h t e n s o n r a k i doksanıncı günde yürürlüğe g i r e r . 3 . Otuzuncu onama, k a b u l , onay veya katılım b e l g e s i t e v d i e d i l d i k t e n s o n r a bu Sözleşme'yi onayan, k a b u l eden, o n a y l a y a n v e y a Sözleşme'ye katılan h e r A k i t T a r a f için bu Sözleşme, o A k i t Tarafın onama, k a b u l , onay v e y a katılım b e l g e s i n i t e v d i ettiği t a r i h t e n s o n r a k i doksanıncı günde yürürlüğe g i r e r . 4. B i r protokolün yukarıdaki 2 n c i p a r a g r a f a uygun o l a r a k yürürlüğe g i r m e s i n d e n s o n r a bu protokolü onayan, k a b u l eden, o n a y l a y a n v e y a p r o t o k o l e katılan A k i t T a r a f için o p r o t o k o l , p r o t o k o l d e a k s i belirtilmediği sûrece, bu A k i t Taraf'ın onama, k a b u l , onay v e y a katılım b e l g e s i n i t e v d i ettiği t a r i h t e n s o n r a k i doksanıncı günde v e y a bu Sözleşme'nin sözkonusu A k i t T a r a f için yürürlüğe girdiği günde, b u n l a r d a n h a n g i s i daha s o n r a i s e o t a r i h t e yürürlüğe g i r e r . 5. Yukarıdaki 1 i n c i ve 2 n c i p a r a g r a f l a r açısından, h e r h a n g i b i r bölgesel ekonomik bütünleşme teşkilatı Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 44 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 47 t a r a f ı n d a n t e v d i e d i l e n h e r h a n g i b i r b e l g e , b u t e ş k i l a t a ü y e D e v l e t l e r t a r a f ı n d a n t e v d i e d i l e n b e l g e l e r e i l a v e b e l g e l e r o l a r a k k a b u l e d i l m e z . Madde 37. Çekinceler Bu S ö z l e ş m e ' y e h e r h a n g i b i r ç e k i n c e konamaz . Madde 38. Sözleşme'den Çekilme 1. H e r A k i t T a r a f , b u S ö z l e ş m e ' n i n k e n d i s i i ç i n y ü r ü r l ü ğ e g i r d i ğ i t a r i h t e n i k i yıl g e ç t i k t e n s o n r a h e r h a n g i b i r t a r i h t e D e p o z i t e r e y a z ı l ı b i l d i r i m d e b u l u n a r a k S ö z l e ş m e ' d e n ç e k i l e b i l i r . 2 . Bu ç e k i l m e i ş l e m i , ç e k i l m e b i l d i r i m i n i n D e p o z i t e r t a r a f ı n d a n a l ı n d ı ğ ı t a r i h t e n s o n r a b i r y ı l l ı k s ü r e n i n b i t i m i n d e v e y a ç e k i l m e b i l d i r i m i n d e b e l i r t i l e n d a h a s o n r a k i b i r t a r i h t e g e r ç e k l e ş i r . 3 . Bu S ö z l e ş m e ' d e n ç e k i l e n h e r h a n g i b i r A k i t T a r a f , a y r ı c a t a r a f o l d u ğ u p r o t o k o l l e r d e n d e ç e k i l m i ş a d d e d i l i r . Madde 39. Geçici M a l i Düzenlemeler 2 1 i n c i Madde k o ş u l l a r ı n a uygun o l a r a k tamamen y e n i d e n y a p ı l a n d ı r ı l m ı ş o l m a s ı k o ş u l u y l a B i r l e ş m i ş M i l l e t l e r K a l k ı n m a P r o g r a m ı G l o b a l Ç e v r e İ m k a n ı , B i r l e ş m i ş M i l l e t l e r Ç e v r e P r o g r a m ı i l e U l u s l a r a r a s ı İ m a r ve K a l k ı n m a B a n k a s ı , Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa 45 Sayfa : 48 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 bu Sözleşme'nin yürürlüğe girdiği t a r i h i l e T a r a f l a r Konferansı'nın b i r i n c i toplantısı arasındaki sûrede, v e y a 2 1 i n c i Maddeye uygun o l a r a k h a n g i k u r u m s a l yapının t a y i n edileceği T a r a f l a r Konferansı'nca kararlaştırılana k a d a r , geçici o l a r a k , 2 1 i n c i Maddede anılan k u r u m s a l yapıyı oluşturacaklardır. Madde 40. Geçici S e k r e t e r y a Düzenlemeleri Birleşmiş M i l l e t l e r Çevre Programı Y e t k i l i Müdürü'nün oluşturacağı s e k r e t e r y a , bu Sözleşme'nin yürürlüğe girdiği t a r i h i l e T a r a f l a r Konferansı'nın b i r i n c i toplantısı arasındaki süre için, geçici o l a r a k , 24üncü Maddenin 2 n c i paragrafında anılan s e k r e t e r y a o l a r a k k a b u l e d i l e c e k t i r . Madde 41. D e p o z i t e r Birleşmiş M i l l e t l e r G e n e l S e k r e t e r i , bu Sözleşme'nin ve p r o t o k o l l e r i n D e p o z i t e r l i k görevini üstlenecektir. Madde 42. Geçerli M e t i n l e r Arapça, Çince, Fransızca, İngilizce, İspanyolca ve Rusça m e t i n l e r i n i n de eşit ölçüde geçerli olduğu bu Sözleşme'nin aslı, Birleşmiş M i l l e t l e r G e n e l S e k r e t e r i ' n e t e v d i e d i l e c e k t i r . Bu Sözleşme aşağıda imzası b u l u n a n tam y e t k i l i t e m s i l c i l e r tarafından usulüne uygun o l a r a k imzalanmıştır. B i n Dokuz Yüz Doksan İki yılı H a z i r a n ayının bu beşinci gününde R i o de J a n e i r o ' d a imzalanmıştır. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 46 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa: 49 EK I B E L İ R L E M E V E İ Z L E M E 1. S o s y a l , ekonomik, kültürel veya b i l i m s e l öneme s a h i p ; göçücü türlerin ihtiyaç duyduğu; yüksek o r a n d a çeşitlilik içeren, çok sayıda endemik v e y a t e h d i t altında tür barındıran v e y a birçok y a b a n i yaşam alanı i h t i v a eden; t e m s i l niteliğine s a h i p , özgün, v e y a önemli e v r i m s e l ya da başka b i y o l o j i k p r o s e s l e r l e bağlantılı o l a n , e k o s i s t e m l e r ve yaşam ortamları; 2. T e h d i t altında b u l u n a n ; evcilleştirilmiş v e y a kültüre alınmış türlerin y a b a n i akrabaları o l a n ; tıbbi, tarımsal v e y a ekonomik değer s a h i b i ; s o s y a l , b i l i m s e l veya kültürel önem taşıyan; v e y a gösterge niteliğindeki türler g i b i , b i y o l o j i k çeşitliliğin korunması v e sürüdürülebilir kullanımı k o n u s u n d a k i araştırmalar için önem a r z eden türler ve t o p l u l u k l a r ; ve 3. S o s y a l , b i l i m s e l veya ekonomik öneme s a h i p , tanımlanmış genom ve g e n l e r . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 47 Sayfa : 50 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 Ek I I Kısım 1 HAKEMLİK Madde 1 Davacı t a r a f , tarafların uyuşmazlığı 2 7 n c i Madde uyarınca hakemliğe h a v a l e e t t i k l e r i n i s e k r e t e r y a y a b i l d i r i r . Bu b i l d i r i m d e hakemliğin konusu b e l i r t i l i r v e b i l d i r i m özellikle, Sözleşme'nin v e y a protokolün, yorumlanması v e y a uygulanması tartışma konusu o l a n m a d d e l e r i n i içerir. T a r a f l a r , hakem k u r u l u başkanı t a y i n e d i l m e d e n önce uyuşmazlığın ko n u s u üzerinde anlaşamazlarsa, uyuşmazlık konusu hakem k u r u l u tarafından b e l i r l e n i r . S e k r e t e r y a bu konuda k e n d i s i n e ulaşan b i l g i l e r i bu Sözleşme'nin v e y a i l g i l i protokolün tüm A k i t Taraflarına gönderir. Madde 2 1. İki t a r a f arasındaki uyuşmazlıklarda hakem k u r u l u üç üyeden oluşur. Uyuşmazlığa t a r a f olanların h e r b i r i b i r hakem t a y i n e d e r ; bu şekilde t a y i n e d i l e n i k i hakem anlaşarak hakem k u r u l u Başkanı o l a c a k üçüncü hakemi t a y i n e d e r l e r . Hakem k u r u l u başkanı, uyuşmazlığa t a r a f o l a n l a r d a n h e r h a n g i b i r i i l e a y n i t a b i i y e t t e n olamayacağı g i b i , olağan i k a m e t y e r i de t a r a f l a r d a n h e r h a n g i b i r i n i n bulunduğu ülkede olamaz, t a r a f l a r d a n h e r h a n g i b i r i tarafından i s t i h d a m edilmiş olamaz veya başka h e r h a n g i b i r sıfatla bu konu i l e daha önce ilgilenmiş olamaz. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 48 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 51 2. İkiden f a z l a t a r a f arasındaki uyuşmazlıklarda, m e n f a a t l e r i aynı o l a n t a r a f l a r anlaşarak müştereken b i r hakem t a y i n e d e r l e r . 3. Boşalan h a k e m l i k makamı, başlangıçtaki t a y i n için öngörülen u s u l e uygun o l a r a k d o l d u r u l u r . Madde 3 1. İkinci hakem t a y i n e d i l d i k t e n s o n r a i k i ay içinde hakem k u r u l u başkanının atanmamış olması h a l i n d e , t a r a f l a r d a n b i r i n i n t a l e b i üzerine, Birleşmiş M i l l e t l e r G e n e l S e k r e t e r i , bundan s o n r a k i i k i aylık süre içinde Başkanı t a y i n e d e r . 2. Uyuşmazlığa t a r a f o l a n l a r d a n b i r i n i n , t a l e p k e n d i s i n e ulaştıktan s o n r a i k i ay içinde b i r hakem t a y i n etmemesi h a l i n d e , diğer tarafın G e n e l S e k r e t e r i bundan h a b e r d a r e t m e s i h a l i n d e G e n e l S e k r e t e r müteakip i k i a y içinde hakemi t a y i n eder. Madde 4 Hakem k u r u l u , bu Sözleşme i l e i l g i l i p r o t o k o l hükümlerine ve uluslararası hukuka göre k a r a r v e r i r . Madde 5 Uyuşmazlığa t a r a f o l a n l a r c a a k s i k a b u l edilmediği sürece, hakem k u r u l u k e n d i u s u l kurallarını b e l i r l e r . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 49 Sayfa : 52 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 Madde S Hakem kurulu, t a r a f l a r d a n b i r i n i n t a l e b i ü z e r i n e , zorunlu g e ç i c i koruma t e d b i r l e r i konusunda t a v s i y e l e r d e b u l u n a b i l i r . Madde 7 U y u ş m a z l ı k t a r a f l a r ı hakem kurulunun ç a l ı ş m a s ı n ı k o l a y l a ş t ı r a c a k ve e l l e r i n d e k i her t ü r l ü i m k a n ı ku l l anarak ö z e l l i k l e : (a) Hakem kuruluna i l g i l i tüm belge, b i l g i ve k o l a y l ı ğ ı s a ğ l a y a c a k l a r d ı r ; ve (b) G e r e k t i ğ i n d e hakem kurulunun t a n ı k veya b i l i r k i ş i ç a ğ ı r m a s ı n a ve b u n l a r ı n s u n a c a ğ ı d e l i l l e r i edinmesine imkân v e r e c e k l e r d i r . Madde 8 T a r a f l a r ve hakemler, hakem kurulu i ş l e m l e r i e s n a s ı n d a g i z l i olarak elde e t t i k l e r i b i l g i l e r i g i z l i tutmakla y ü k ü m l ü d ü r l e r . Madde 9 Durumun g e r e k t i r d i ğ i ö z e l ş a r t l a r nedeniy le hakem kuru lu aksine b i r karar a l m a d ı k ç a , hakem kurulunun m a s r a f l a r ı u y u ş m a z l ı ğ a taraf o l a n l a r c a e ş i t o l a rak p a y l a ş ı l ı r . Hakem Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 50 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa: 53 k u r u l u tüm masraflarının kayıtlarını t u t a r ve m a s r a f l a r l a i l g i l i k e s i n hesap özetini t a r a f l a r a v e r i r . Madde 10 Uyuşmazlık konusunda v e r i l e n k a r a r d a n e t k i l e n e b i l e c e k o l a n ve uyuşmazlık konusunda h u k u k i b i r m e n f a a t i b u l u n a n h e r A k i t T a r a f hakem k u r u l u n u n i z n i i l e kavuşturmaya müdahil o l a b i l i r . Madde 11 Hakem k u r u l u doğrudan uyuşmazlık konusunda doğan karşı t a l e p l e r i d i n l e y e b i l i r ve k a r a r a bağlayabilir. Madde 12 Hakem k u r u l u hem u s u l , hem de e s a s l a i l g i l i kararlarını üyelerinin oy çokluğu i l e alır. Madde 13 Uyuşmazlığa t a r a f o l a n l a r d a n b i r i n i n hakem k u r u l u n d a hazır bulunmaması veya iddiasını savunmaması h a l i n d e , diğer t a r a f k u r u l d a n kovuşturmayı sürdürmesini ve kararını v e r m e s i n i t a l e p e d e b i l i r . H e r h a n g i b i r tarafın hazır bulunmaması v e y a iddiasını savunmaması kovuşturma için b i r e n g e l oluşturmaz. Hakem k u r u l u k e s i n kararını vermeden önce, t a l e b i n maddi d e l i l ve hukuk t e m e l i n e dayandığına k a n a a t g e t i r m e l i d i r . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 51 Sayfa: 54 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 Madde 14 K u r u l , k e s i n kararını, kuruluşunun tamamlandığı t a r i h t e n s o n r a k i beş ay içinde v e r i r ; şu v a r k i , g e r e k l i gördüğünde, zaman sınırını beş aydan f a z l a olmamak üzere u z a t a b i l i r . Madde 15 Hakem k u r u l u n u n k e s i n kararı uyuşmazlık konusu i l e sınırlı o l a c a k ve kararın h a n g i gerekçelere dayandığını b e l i r t e c e k t i r . K a r a r d a , katılan üyelerin adları v e k e s i n k a r a r t a r i h i de b u l u n u r . K u r u l u n h e r h a n g i b i r üyesi k e s i n k a r a r a farklı ya da m u h a l i f b i r görüş e k l e y e b i l i r . Madde 16 K a r a r uyuşmazlığa t a r a f o l a n l a r için bağlayıcı olacaktır. Uyuşmazlığa t a r a f o l a n l a r önceden b i r t e m y i z usulünde anlaşmış olmadığı t a k d i r d e , k a r a r t e m y i z e d i l m e y e c e k t i r . Madde 17 Uyuşmazlık tarafları arasında, k e s i n kararın yorumu v e y a uygulanış şekli konusunda doğabilecek i h t i l a f l a r , t a r a f l a r d a n h e r h a n g i b i r i tarafından, k a r a r a bağlanmak üzere, kararı vermiş o l a n hakem k u r u l u n a s u n u l a b i l i r . Kısım 2 UZLAŞMA Madde 1 Uyuşmazlığa t a r a f o l a n l a r d a n b i r i n i n t a l e b i üzerine b i r uzlaştırma komisyonu oluşturulur. T a r a f l a r c a a k s i k a b u l Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 52 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 55 edilmedikçe, komisyon, i l g i l i T a r a f l a r c a t a y i n e d i l e n ikişer üye ve bu üyeler tarafından müştereken seçilen b i r Başkan olmak üzere beş üyeden oluşur. Madde 2 İkiden f a z l a t a r a f arasındaki uyuşmazlıklarda, m e n f a a t l e r i aynı o l a n t a r a f l a r , k e n d i k o m i s y o n üyelerini anlaşarak müştereken t a y i n e d e r l e r . İki v e y a i k i d e n f a z l a tarafın m e n f a a t l e r i ayrı olduğunda v e y a m e n f a a t l e r i n i n aynı o l u p olmadığı konusunda anlaşmazlık çıktığında, bu t a r a f l a r k e n d i üyelerini ayrı ayrı t a y i n e d e r l e r . Madde 3 B i r uzlaştırma komisyonu oluşturulmasının t a l e p edildiği t a r i h t e n s o n r a i k i ay içinde, t a r a f l a r c a g e r e k l i t a y i n l e r i n yapılmaması h a l i n d e , Birleşmiş M i l l e t l e r G e n e l S e k r e t e r i , t a l e p t e b u l u n a n tarafın isteği üzerine, müteakip i k i ay içinde bu t a y i n l e r i y a p a r . Madde 4 Komisyonun son üyeleri t a y i n e d i l d i k t e n s o n r a i k i ay içinde Uzlaştırma Komisyonu Başkanı'nın seçilememesi h a l i n d e , Birleşmiş M i l l e t l e r Genel S e k r e t e r i , t a r a f l a r d a n h e r h a n g i b i r i n i n t a l e b i üzerine, müteakip i k i a y içinde b i r Başkan t a y i n e d e r . Madde 5 Uzlaştırma Komisyonu kararlarını üyelerinin o y çokluğu i l e alır. Uyuşmazlığa t a r a f o l a n l a r c a a k s i k a b u l edilmediği sürece, Komisyon u s u l kurallarını k e n d i s i b e l i r l e r . Komisyon uyuşmazlığın çözümlenmesi için b i r t e k l i f s u n a r ve bu t e k l i f t a r a f l a r c a i y i n i y e t l e i n c e l e n i r . Madde 6 Uzlaştırma komisyonunun y e t k i l i o l u p olmadığına ilişkin i h t i l a f l a r k o m i s y o n tarafından k a r a r a bağlanır. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 53 Uzlaştırma Komisyonu kararlarını, üyelerinin o y çokluğu i l e alır. Uyuşmazlığa t a r a f o l a n l a r c a a k s i k a b u l edilmediği sürece, Komisyon u s u l kurallarını k e n d i s i b e l i r l e r . Komisyon uyuşmazlığın çözümlenmesi için b i r t e k l i f s u n a r ve bu t e k l i f t a r a f l a r c a i y i n i y e t l e i n c e l e n i r . Sayfa : 56 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 Convention on Biological Diversity Preamble The Contracting Parties, Conscious of the i n t r i n s i c value of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and of the e c o l o g i c a l , genetic, s o c i a l , economic, s c i e n t i f i c , educational, c u l t u r a l , r e c r e a t i o n a l and aesthetic values of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and i t s components, Conscious also of the importance of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y for e v o l u t i o n and for maintaining l i f e sustaining systems of the biosphere, Affirming that the conservation of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y i s a common •> concern of humankind. Reaffirming that States have sovereign r i g h t s over t h e i r own b i o l o g i c a l resources, Reaffirming also that States are responsible for conserving t h e i r b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and for using t h e i r b i o l o g i c a l resources i n a sustainable manner, Concerned that b i o l o g i c a l d i v e r s i t y i s being s i g n i f i c a n t l y reduced by c e r t a i n human a c t i v i t i e s . Aware of the general lack of information and knowledge regarding b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and of the urgent need to develop s c i e n t i f i c , t e c h n i c a l and i n s t i t u t i o n a l c a p a c i t i e s to provide the basic understanding upon which to plan and implement appropriate measures, noting that i t i s v i t a l to a n t i c i p a t e , prevent and attack the causes of s i g n i f i c a n t reduction or loss of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y at source, noting also that where there i s a threat of s i g n i f i c a n t reduction or lo s s of• b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , lack of f u l l s c i e n t i f i c certainty should not be used as a reason for postponing measures to avoid or minimize such a threat, Noting further that the fundamental requirement for the conservation of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y i s the in-situ conservation of ecosystems and natural habitats and the maintenance and recovery of viable populations of species in t h e i r natural surroundings, Koting f u r t h e r that ex-situ measures, preferably i n the country of o r i g i n , also have an important r o l e to play, Recognizing the close and t r a d i t i o n a l dependence of many indigenous and l o c a l communities embodying t r a d i t i o n a l l i f e s t y l e s on b i o l o g i c a l resources, and the d e s i r a b i l i t y of sharing equitably benefits a r i s i n g from the use of t r a d i t i o n a l knowledge, innovations and practices relevant to the conservation of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and the sustainable use of i t s components, Recognizing also the v i t a l r o l e that women play i n the conservation and sustainable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and affirming the need for the f u l l p a r t i c i p a t i o n of women at a l l l e v e l s of policy-making and implementation for b i o l o g i c a l d i v e r s i t y conservation, Stre s s i n g the importance of, and the need to promote, international,, regional and glob a l cooperation among States and intergovernmental organizations and the non-governmental sector for the conservation of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and the sustainable use of i t s components, Acknowledging that the provision of new and a d d i t i o n a l f i n a n c i a l resources and appropriate access to relevant technologies can be expected to make a s u b s t a n t i a l d i f f e r e n c e i n the world's a b i l i t y to address the loss of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , Yüriitme ve îdare Bölümü Sayfa : 54 27 Aralık 1996 - Sayı: 22860 RESMİ GAZETE Sayfa: 57 Acknowledging further that s p e c i a l provision i s required to meet the needs of developing countries, including the prov i s i o n of new and ad d i t i o n a l f i n a n c i a l resources and appropriate access to relevant technologies, Noting i n t h i s regard the spe c i a l conditions of the l e a s t developed countries and small i s l a n d States, Acknowledging that s u b s t a n t i a l investments are required to conserve b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and that there i s the expectation of a broad range of environmental, economic and s o c i a l benefits from those investments, Recognizing that economic and s o c i a l development and poverty e r a d i c a t i o n are the f i r s t and overriding p r i o r i t i e s of developing countries, Aware that conservation and sustainable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y i s of c r i t i c a l importance for meeting the food, health and other needs of the growing world population, f o r which purpose access to and shariag.-of b.o th genetic resources and technologies are e s s e n t i a l , Noting that, u l t i m a t e l y , the conservation and sustainable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y w i l l strengthen f r i e n d l y r e l a t i o n s among States and contribute to peace f o r humankind, Desiring to enhance and complement e x i s t i n g i n t e r n a t i o n a l arrangements for the conservation of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and sustainable use of i t s components, and Determined to conserve and sustainably use b i o l o g i c a l d i v e r s i t y for the b e n e f i t of present and future generations, Have agreed as follows: Article 1. Objectives The objectives of t h i s Convention, to be pursued i n accordance with i t s relevant provisions, are the conservation of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , the sustainable use of i t s components and the f a i r and equitable sharing of the benefits a r i s i n g out of the u t i l i z a t i o n of genetic resources, including by appropriate access to genetic resources and by appropriate t r a n s f e r of relevant technologies, taking into account a l l r i g h t s over those resources and to technologies, and by appropriate funding. A r t i c l e 2. Use of Terms For the purposes of t h i s Convention: "Biological diversity" means the v a r i a b i l i t y among l i v i n g organisms from a l l sources i n c l u d i n g , inter alia, t e r r e s t r i a l , marine and other aquatic ecosystems and the e c o l o g i c a l complexes of which they are part; t h i s includes d i v e r s i t y within species, between species and of ecosystems. "Biological resources" includes genetic resources, organisms or parts thereof, populations, or any other b i o t i c component of ecosystems with actu'ai or p o t e n t i a l use or value for humanity. "Siocec.>inoiogy" means any technological a p p l i c a t i o n that uses b i o l o g i c a l systems, l i v i n g organisms, or derivatives thereof, to make or modify products or processes for s p e c i f i c use. "Country of origin of genetic resources" means the country which possesses those genetic resources in in-situ conditions. "Country providing genetic resources" means the country supplying genetic resources c o l l e c t e d from in-sxtu sources, including populations of both wild and domesticated species, or taken from e x - s i t u sources, which may or may not have o r i g i n a t e d i n that country. "Domesticated or cultivated species" means species i n which the evolutionary process has been influenced by humans to meet t h e i r needs. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 55 Sayfa : 58 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 "Ecosystem" means a dynamic complex of p l a n t , animal and micro-organism communities and t h e i r non-living environment i n t e r a c t i n g as a functional u n i t . " £ x - s i t u conservation" means the conservation of components of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y outside t h e i r natural h a b i t a t s . "Genetic material" means any material of p l a n t , animal, microbial or other o r i g i n containing f u n c t i o n a l units of heredity: "Genetic resources" means genetic material of actual or po t e n t i a l value. "Habitat" means the place or type of s i t e where an organism or population n a t u r a l l y occurs. "In-situ conditions" means conditions where genetic resources e x i s t within ecosystems and natur a l h a b i t a t s , and, i n the case of domesticated or c u l t i v a t e d species, i n the surroundings where they have developed t h e i r d i s t i n c t i v e p r o p e r t i e d . " I n - s i t u conservation" means the conservation of ecosystems and natural h a b i t a t s and the maintenance and recovery of v i a b l e populations of species„ i n t h e i r natural surroundings and, i n the case of domesticated or c u l t i v a t e d species, i n the surroundings where they have developed t h e i r d i s t i n c t i v e p r o p e r t i e s . "Protected area" means a geographically defined area which i s designated or regulated and managed to achieve s p e c i f i c conservation objectives. "Regional economic integration organization" means an organization c o n s t i t u t e d by sovereign States of a given r e g i o n , to which i t s member States have t r a n s f e r r e d competence i n respect of matters governed by t h i s Convention and which has been' duly authorized, i n accordance with i t s i n t e r n a l procedures, to s i g n , r a t i f y , accept, approve or accede to i t . "Sustainable use" means the use of components of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y i n a way and at a rate that does not lead to the long-term decline of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , thereby maintaining i t s p o t e n t i a l to meet the needs and a s p i r a t i o n s of present and future generations. "Technology" includes biotechnology. Article 3. Principle States 'have, i n accordance with the Charter of the United Nations and the p r i n c i p l e s of i n t e r n a t i o n a l law, tne sovereign r i g h t to exploit t h e i r own resources pursuant to t h e i r own environmental p o l i c i e s , and the r e s p o n s i b i l i t y to ensure that a c t i v i t i e s - w i t h i n their- j u r i s d i c t i o n or con t r o l do not cause damage to the environment of other States or of areas beyond the l i m i t s of national j u r i s d i c t i o n . A r t i c l e 4. Jurisdictional Scope Subject to the ri g h t s of other S t a t e s , and except as otherwise expressly provided in t h i s Convention, the p r o v i s i o n s of t h i s Convention apply, i n r e l a t i o n to each Contracting Party: (a) In the case of components of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , i n areas within the l i m i t s of i t s national j u r i s d i c t i o n ; and (b) In the case of processes and a c t i v i t i e s , , regardless of where t h e i r e f f e c t s occur, c a r r i e d out under i t s j u r i s d i c t i o n or c o n t r o l , within the area of i t s national j u r i s d i c t i o n or beyond the l i m i t s of national j u r i s d i c t i o n . YUriitme ve İdare Bölümü Sayfa ; 56 27 Aralık 1996 - Sayı: 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 59 Article 5. Cooperation Each C o n t r a c t i n g Party s h a l l , as f a r as p o s s i b l e and as appropriate, cooperate with other C o n t r a c t i n g P a r t i e s , d i r e c t l y o r , where appropriate, through competent i n t e r n a t i o n a l o r g a n i s a t i o n s , i n respect of areas beyond n a t i o n a l j u r i s d i c t i o n and on other matters of mutual i n t e r e s t , f o r the c o n s e r v a t i o n and s u s t a i n a b l e use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y . Article 6. General Measures for Conservation and Sustainable Use Each Contracting Party s h a l l , i n accordance with i t s p a r t i c u l a r c o n d i t i o n s and c a p a b i l i t i e s : (a) Develop n a t i o n a l s t r a t e g i e s , p l a n s or programmes f o r the c o n s e r v a t i o n and s u s t a i n a b l e use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y or adapt f o r t h i s purpose e x i s t i n g s t r a t e g i e s , plans or programmes which s h a l l r e f l e c t , inter alia, the measures set out i n t h i s Convention r e l e v a n t to the Contracting Party concerned; and (b) I n t e g r a t e , as f a r as p o s s i b l e and as a p p r o p r i a t e , the c o n s e r v a t i o n and s u s t a i n a b l e use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y i n t o relevant s e c t o r a l or c r o s s - s e c t o r a l p l a n s , programmes and p o l i c i e s . A r t i c l e 7. Identification and Monitoring Each Contracting Party s h a l l , as f a r as p o s s i b l e and as appropriate, i n p a r t i c u l a r for the purposes of A r t i c l e s 8 to 10: (a) I d e n t i f y components of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y important f o r i t s c o n s e r v a t i o n and s u s t a i n a b l e use having regard t o the i n d i c a t i v e l i s t of c a t e g o r i e s set down i n Annex I; (b) Monitor, through sampling and other techniques, the components of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y i d e n t i f i e d pursuant t o subparagraph (a) above, paying p a r t i c u l a r a t t e n t i o n to those r e q u i r i n g urgent conservation measures and those which o f f e r the greatest p o t e n t i a l f o r s u s t a i n a b l e use; (c) I d e n t i f y processes and c a t e g o r i e s of a c t i v i t i e s which have or are l i k e l y t o have s i g n i f i c a n t adverse impacts on the conservation and s u s t a i n a b l e use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , and monitor t h e i r e f f e c t s through sampling and other techniques; and (dl Maintain and o r g a n i z e , by any mechanism data, d e r i v e d from i d e n t ı f i c a t i o n and monitormg a c t i v i t i e s pursuant to subparagrapnB ( a ) , (b) and (c) aoove. Â r : ı c İ e 8. Zn-sztu C o n s e r v a c i ó n Each Contracting Party s h a l l , as f a r as p o s s i b l e and as appropriate: (a) E s t a b l i s h a system of p r o t e c t e d areas or areas where s p e c i a l measures need to be taken to conserve o i o l o c i c a l d i v e r s i t y ; {b) Develop, where necessary, g u i d e l i n e s f o r the s e l e c t i o n , estabLishment and management of protected areas or areas where s p e c i a l measures need to be taken to conserve b i o l o g i c a l d i v e r s i t y ; (c) Regulate or manage b i o l o g i c a l resources important f o r the conservation of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y whether w i t h i n or outside protected areas, with a view to ensuring t h e i r conservation and sustainable'use; (d) .Promote the p r o t e c t i o n of ecosystems, n a t u r a l h a b i t a t s and the maintenance of v i a b l e populations of species i n n a t u r a l surroundings; (e) Promote environmentally sound and s u s t a i n a b l e development i n areas adjacent t o protected areas with a view to f u r t h e r i n g p r o t e c t i o n of these areas; (f) R e h a b i l i t a t e and r e s t o r e degraded ecosystems and promote the recovery of threatened s p e c i e s , i n t e r alia, through the development and implementation of plans or other management s t r a t e g i e s ; Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 57 Sayfa : 60 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 (gj E s t a b l i s h or maintain means to regulate, manage or control the r i s k s associated with the use and jre.lease of l i v i n g modified o rqan,rsms r e s u l t i n g from biotechnology which are Tixëïy "to 'tiSve 'acverse environmental impacts tSar""cocid-affecr-'the conservation and sustainable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , taking also into account the r i s k s to human health; (h) Prevent the introduction of, control or eradicate those a l i e n species which threaten ecosystems, habitats or species; (i) Endeavour to provide the conditions needed for compatibility between present uses and the conservation of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and the sustainable use of i t s components ; (j) Subject to i t s national l e g i s l a t i o n , respect, preserve and maintain knowledge, innovations and pra c t i c e s of indigenous and l o c a l communities embodying t r a d i t i o n a l l i f e s t y l e s relevant for the conservation and sustainable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and promote t h e i r wider a p p l i c a t i o n with the approval and involvement of the holders of such knowledge, innovations and pra c t i c e s and encourage tne equitable sharing c f the benefits a r i s i n g from the u t i l i z a t i o n cf such knowledge, innovations and p r a c t i c e s ; (k) Oevelop or maintain necessary l e g i s l a t i o n ar.d/or other regulatory provisions for the protection of threatened species and populations; ( 1 ) vJhere a s i g n i f i c a n t adverse e f f e c t on b i o l o g i c a l d i v e r s i t y has been determined pursuant to A r t i c l e 7 , regulate or manage the relevant processes and categories of a c t i v i t i e s ; and (m) Cooperate in providing f i n a n c i a l and other support for i-t-siru conservation outlined ih subparagraphs (a) to ¡1) above, p a r t i c u l a r l y to developing countries. Art.ic.Ie 9. Ex-situ Conservation Each Contracting Party s h a l l , as far as possible and as appropriate, and predominantly f o r the purpose of complementing i n - s i t u measures: (a) Adopt measures for the ex-situ conservation of components of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , preferably in the country of o r i g i n of such components ; (b) E s t a b l i s h and maintain f a c i l i t i e s for e x - s i t u conservation of and research on plan t s , animals and micro-organisms, preferably in the country of o r i g i n of genetic resources; (c) Adopt measures for the recovery and r e h a b i l i t a t i o n of threatened species and f o r t h e i r reintroduction into t h e i r natural habitats under appropriate c o n d i t i o n s ; (d) Regulate and manage c o l l e c t i o n of b i o l o g i c a l resources from natural h abitats for ex-situ conservation purposes so as not to threaten ecosystems and i n-situ populations of species, except where special temporary e x - s i t u measures are required under subparagraph (c) above; and (e) Cooperate i n providing f i n a n c i a l and other support for ex-situ conservation o u t l i n e d i n subparagraphs (a) to (d) above and in the establishment and maintenance of ex-situ conservation f a c i l i t i e s in developing c o u n t r i e s . A r t i c l e 10. Sustainable Ose of Components of Biological Viversity Each Contracting Party s h a l l , as far as possible and as appropriate: (a) Integrate consideration of the conservation and sustainable use of b i o l o g i c a l resources into national decision-making; (b) Adopt measures r e l a t i n g to the use of b i o l o g i c a l resources to avoid or minimize adverse impacts on b i o l o g i c a l d i v e r s i t y ; Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 58 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 R E S M İ G A Z E T E Sayfa : 61 (c) P r o t e c t and encourage customary use of b i o l o g i c a l resources i n accordance with t r a d i t i o n a l c u l t u r a l prac t i ces that are compatible with conservat ion or susta inable use requirements; (d) Support l o c a l populat ions to develop and implement remedial ac t ion i n degraded areas where b i o l o g i c a l d i v e r s i t y has been reduced; and (e) Encourage cooperation between i t s governmental author i t i e s and i t s p r i v a t e sec tor in developing methods for sus ta inao le use of b i o l o g i c a l resources . A r t i c l e 11. Incentive Measures Each Contractor.? Party s h a l l , as far as po s s ib l e and as appropriate, adopt economica l ly and s o c i a l l y sound measures that act as incentives for tne conserva t ion and sustainaole use of components of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y . A r t i c l e 12. Research and CTra .-. r.g The C o n t r a c t i n g Par t i e s , taking into account the spec ia l needs of developing c o u n t r i e s , s n a i l : 'a) E s t ao l i s r . and maintain programmes for s c i e n t i f i c and technica l ecucat ion anc t r a i n i n g ir. measures for tne i d e n t i f i c a t i o n , conservation and sus ta inao le use of o i o i o c i c a i d i v e r s i t y and i t s components anc provide support for sucn education and t r a i n i n g for the s p e c i f i c needs of developing countr ie s ; (b) Promote and encourage researcn which contr ibutes to the conservation and susta inable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , p a r t i c u l a r l y i n developing countr ie s , i n t e r a l i a , in accordance with decis ions of the Conference of the Par t ie s taken in consequence of recommenoations of the Subsidiary 3ody on S c i e n t i f i c , Tec.-.nical and Technolog ica l Advice ; and (c) In keeping with the prov i s ions of A r t i c l e s 16, 13 and 20, promote and cooperate in the use of s c i e n t i f i c advances m b i o l o g i c a l d i v e r s i t y research in developing methods for conservat ion and sustainable use of b i o l o g i c a l resources . Article 13. Public Education and Awareness "he Contract ing Par t i e s s h a l l : (a) Promote and encourage understanding of the importance of , and the measures required for , the conservat ion of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , as w e l l as i t s propagation through media, and the i n c l u s i o n of these top ics i n educat ional programmes; and (b) Cooperate, as appropriate , with other States and i n t e r n a t i o n a l organizat ions in developing educat ional and p u b l i c awareness programmes, with respect to conservat ion and sus ta inable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y . A r t i c l e 14. Impact Assessment and Minimising Adverse Impacts. 1. Each Contract ing Party , as far as p o s s i b l e and as appropriate , s h a l l : (a) Introduce appropriate procedures r e q u i r i n g environmental impact assessment of i t s proposed pro ject s that are l i k e l y to have s i g n i f i c a n t adverse 'e f fec t s on b i o l o g i c a l d i v e r s i t y with a view to avoiding or minimizing sucn e f fect s and, where appropr ia te , al low for puo i i c p a r t i c i p a t i o n in such procedures; (b) Introduce appropriate arrangements to ensure that the environmental consequences of i t s programmes and p o l i c i e s that are l i k e l y to have s i g n i f i c a n t adverse impacts on b i o l o g i c a l d i v e r s i t y are duly taken into account ; Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 59 Sayfa : 62 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 (c) Promote, on the basis of r e c i p r o c i t y , n o t i f i c a t i o n , exchange of information and consu l t a t ion on a c t i v i t i e s under t h e i r j u r i s d i c t i o n or c o n t r o l which are l i k e l y to s i g n i f i c a n t l y a f fec t adversely the b i o l o g i c a l d i v e r s i t y of other States or areas beyond the l i m i t s of nat ional j u r i s d i c t i o n , by encouraging the conclus ion of b i l a t e r a l , reg ional or m u l t i l a t e r a l arrangements, as appropr ia te ; (d) In the case of imminent or grave danger or damage, o r i g i n a t i n g under i t s j u r i s d i c t i o n or c o n t r o l , to b i c i o g i c a i d i v e r s i t y wi th in the area under j u r i s d i c t i o n of other States or in areas beyond the l i m i t s of n a t i o n a l j u r i s d i c t i o n , not i fy immediately the p o t e n t i a l l y af fected States of sue.-, danger or damage, as wel l as i n i t i a t e a c t i o n to prevent or minimize such danger or damage; and (e) Promote nat ional arrangements for emergency responses to a c t i v i t i e s or events, whether caused n a t u r a l l y or otherwise, which present a grave and imminent cancer to b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and encourage i n t e r n a t i o n a l cooperation to supplement such n a t i o n a l e f fcr t3 and, where appropriate and agreed by the States or r eg iona l economic integra t ion organizat ions concerr.ee, to e s t a b l i s h . joint contingency pians. 2. The Conference of t h e P a r t i e s s h a l l examine, on the basis of studies to be ca r r i ed o u t , the i s sue of l i a b i l i t y and redress , inc lud ing r e s t o r a t i o n and compensation, for damage to b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , except where such i i a D i i i t y i s a purely i n t e r n a l matter. A r t i c l e IS. Access to Genetic Resources 1. Recognizing the sovereign r i g h t s of States over t h e i r natural resources , the author i ty to determine access to genet ic resources rests with the nat ional governments and i s subject to n a t i o n a l l e g i s l a t i o n . 2. Each Contract ing Party s h a l l endeavour to create condi t ions to f a c i l i t a t e access to genet ic resources for environmental ly sound uses by other Contract ing Par t i e s and not to impose r e s t r i c t i o n s that run counter to the object ives of t h i s Convention. 3. For the purpose of t h i s Convention, the genet ic resources being provided by a Contract ing Party , as r e f e r r e d to i n t h i s A r t i c l e and A r t i c l e s 16 and 19, are only those that are provided by Contract ing Par t ie s that are countries of o r i g i n of such resources or by the Part ies that have acquired the genetic resources i n accordance with t h i s Convention. 4. Access, where granted, s h a l l be on mutual ly agreed terms and subject to the provis ions of t h i s A r t i c l e . 5. Access to genetic resources s h a l l be subject to p r i o r informed consent o f the Contract ing Party p r o v i d i n g such resources , unless otherwise determined by that Par ty . 6. Each Contract ing Party s h a l l endeavour to develop and carry out s c i e n t i f i c research based on genet ic resources provided by other Contrac t ing Part ies with the f u l l p a r t i c i p a t i o n o f , and where poss ib le i n , such Contract ing P a r t i e s . 7. Each Contract ing Party s h a l l take l e g i s l a t i v e , adminis t ra t ive or p o l i c y measures, as appropr ia te , and i n accordance wi th A r t i c l e s IS and 19 and, where necessary, through the f i n a n c i a l mechanism es tabl i shed by A r t i c l e s 20 and 21 with the aim of shar ing i n a f a i r and equitable way the r e s u l t s of research and development and the bene f i t s a r i s i n g from the commercial and other u t i l i z a t i o n of genet ic resources with the Contract ing Party providing such resources . Such shar ing s h a l l be upon mutually agreed terms. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 60 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 63 Article 16. Access to and Transfer of Technology ï a c h C c r . t ract i n g Party , r ecogniz ing that technology includes biotechnology, and that both access to and t r a n s f e r of technology among Contract ing Part ies are e s s e n t i a l elements for. the attainment of the O D ^ e c t i v e s of th i s Convention, undertakes subject to the provis ions of t h i s A r t i c l e to provide and/or f a c i l i t a t e access for and t rans fer to other Contrac t ing Part ies of technologies that are re levant to the conservation and sustainable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y or make use of genetic resources and do not cause s i g n i f i c a n t damage to the environment. 2. Access to anc t rans fer of technology r e f e r r e d to i n paragraph 1 above to developing countries s.-.ali be provided and/or f a c i l i t a t e d under f a i r a n d most favourable terms, i n c l u d i n g on conces s iona l and p r e f e r e n t i a l terms •wr.ere mutually agreed, and, where necessary, i n accordance with the f i n a n c i a l mechanism es tab l i sned by A r t i c l e s 20 and 21. : n the case of technology sua^ect to patents and other i n t e l l e c t u a l property r ight3 , such access and t rans fer 3 h a i i be provided on terms which recognize a n d are cons i s t en t with the adequate and e f f e c t i v e p r o t e c t i o n at i n t e l l e c t u a l property r i g h t s . The app l i ca t ion of t h i s paragraph s h a l l be consistent with paragraphs 3, 4 and 5 below. 3. î a c h Contrac t ing Party s n a i l take l e g i s l a t i v e , admini s t ra t ive or p o l i c y measures, as appropriate , with the aim that Contrac t ing Part ies , in p a r t i c u l a r those that are developing countr ie s , which provide genetic resources are provided access to and t rans fer of technology which makes use of those resources , cn mutually agreed terms, i n c l u d i n g technology protec ted by patents and other i n t e l l e c t u a l property r i g h t s , where necessary, through the provis ions of A r t i c l e s 20 and 21 and i n accordance w i t h i n t e r n a t i o n a l law and cons i s tent with paragraphs 4 and S below. 4. ï a c h Contrac t ing Party s h a l l take l e g i s l a t i v e , admini s t ra t ive or p o l i c y measures, as appropriate , with the aim that the p r iva te sector f a c i l i t a t e s access t o , j o i n t development and t r a n s f e r of technology r e f e r r e d to in paragraph 1 above for the benef i t of both governmental i n s t i t u t i o n s and the pr ivate sector of developing countr ie s and in t h i s regard s h a l l abide by the ob l i ga t ions included i n paragraphs 1, 2 and 3 above. 5. The Cont rac t ing Par t i e s , recogniz ing that patents and other i n t e l l e c t u a l property r ight s may have an in f luence on the implementation of t h i s Convention, s h a l l cooperate i n t h i s regard subject to nat ional l e g i s l a t i o n and i n t e r n a t i o n a l law i n order to ensure that such r ights are suppor t ive of and do not run counter to i t s o b j e c t i v e s . A r t i c l e 17. Exchange of Information 1. The Cont rac t ing Part ies s h a l l f a c i l i t a t e the exchange of information, from a l l p u b l i c l y ava i l ab le sources, relevant to the conservation and sus ta inab le use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , t ak ing in to account the specia l needs o f ' d e v e l o p i n g countr ie s . 2. Such exchange of information s h a l l include exchange of re su l t s of t e c h n i c a l , s c i e n t i f i c and socio-economic research, as w e l l as information on t r a i n i n g and surveying programmes, s p e c i a l i z e d knowledge, indigenous and t r a d i t i o n a l knowledge as such and i n combination with the technologies r e f e r r e d to i n A r t i c l e 16, paragraph 1. It s h a l l a l so , where feas ible , i n c l u d e r e p a t r i a t i o n of informat ion. A r t i c l e IS. Technical and Scientific Cooperation 1. The Cont rac t ing Part ies s h a l l promote i n t e r n a t i o n a l t echn ica l and s c i e n t i f i c cooperat ion in the f i e l d of conservat ion and sustainable use of o i c l c g i c a i d i v e r s i t y , where necessary, through the appropriate i n t e r n a t i o n a l and nat ional i n s t i t u t i o n s . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 61 Sayfa : 64 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 2. Each C o n t r a c t i r . ç Party s h a l l promots t e c h n i c a l and s c i e n t i f i c cooperat ion witn other Contract ing Par t i e s , in p a r t i c u l a r developing c o u n t r i e s , in implementing t h i s Convention, i n t e r a l i a , tr.rougr. the development and implementation of na t iona l p o l i c i e s . In promoting such coopera t ion , s p e c i a l a t tent ion should he given to the development and s trengthening of nat ional c a p a b i l i t i e s , oy means of human resources oeveiooment and i n s t i t u t i o n b u i l d i n g . 3. the Conference of t.-.e P a r t i e s , at i t s f i r s t meeting, s h a l l determine how to e s t a o i i s n a clearing-house mechanism to promote and f a c i l i t a t e t e c h n i c a l and s c i e n t i f i c cooperat ion. 4. The cont rac t ing Par t ie s s h a l l , i n accordance with na t iona l l e g i s l a t i o n and p o l i c i e s , encourage and develop methods of cooperat ion for the development and use or technolog ies , inc lud ing indigenous and t r a d i t i o n a l technologies , in pursuance of the oo jecc ives of t h i s Convention. For t h i s ourpose, the Contract ing Par t ie s s n a i l a iso promote cooperation in t.ia t r a i n i n g of personnel and exchange of experts . 5. The Contrac t ing Par t ie s 3 h a l l , suoject to mutual agreement, promote the establishment of j o i n t research programmes and j o i n t ventures for the development of technologies re levant to the ob jec t ive s of th i s Convention. A r t i c l e 29. Handling of Biotechnology and Distribution of its 3enefits 1. Each Contract ing Party s h a l l take l e g i s l a t i v e , admini s t ra t ive or p o l i c y measures, as appropr iate , to provide for the e f f e c t i v e p a r t i c i p a t i o n in b i o t e c h n o l o g i c a l research a c t i v i t i e s by those Cont rac t ing Par t i e s , e s p e c i a l l y developing countr ie s , which provide the genet ic resources for such research, and where f ea s ib le in sucn Contrac t ing P a r t i e s . 2. Each Contrac t ing Party s h a l l take a l l p r a c t i c a b l e measures to promote and advance p r i o r i t y access on a f a i r and equitable bas i s by Contract ing P a r t i e s , e s p e c i a l l y developing c o u n t r i e s , to the r e s u l t s and benef i t s a r i s i n g from biotechnologies based upon genetic resources provided by those Contract ing P a r t i e s . Such access s h a l l be on mutual ly agreed terms. 3. The Par t i e s s h a l l consider the need for and m o d a l i t i e s of a protoco l s e t t i n g out appropriate procedures, i n c l u d i n g , i n p a r t i c u l a r , advance informed agreement, i n the f i e l d of the safe t r a n s f e r , handling and use of any l i v i n g modif ied organism r e s u l t i n g from biotechnology that may have adverse e f fect on the conservat ion and susta inable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y . 4. Each Contrac t ing Party s h a l l , d i r e c t l y or by r e q u i r i n g any natura l or l ega l person under i t s j u r i s d i c t i o n prov id ing the organisms re ferred to i n paragraph 3 above, provide any a v a i l a b l e information about the use and safety regula t ions required by that Contract ing Par ty i n handling such organisms, as we i l as any a v a i l a b l e information on the p o t e n t i a l adverse impact of the s p e c i f i c organisms concerned to the Contrac t ing Party into which those organisms are to be introduced . A r t i c l e 20. Financial Resources 1. Each Contrac t ing Party undertakes to provide , i n accordance with i t s c a p a b i l i t i e s , f i n a n c i a l support and incent ives i n respect of those nat ional a c t i v i t i e s which are intended to achieve the o b j e c t i v e s of t h i s Convention, i n accordance with i t s na t iona l p l ans , p r i o r i t i e s and programmes. 2. The developed country Par t i e s s h a l l provide new and a d d i t i o n a l f i n a n c i a l resources to enable developing country P a r t i e s to meet the agreed f u l l incremental costs to them of implementing measures which f u l f i l the o o i i g a t i o n s of t h i 3 Convention and to benef i t from i t s prov i s ions and which costs are agreed between a developing country Party and the i n s t i t u t i o n a l s t ructure re ferred to in A r t i c l e 21, i n accordance wi th p o l i c y , s trategy, programme p r i o r i t i e s and e l i g i b i l i t y c r i t e r i a and an i n d i c a t i v e l i s t of incremental costs es tabl i shed by the Conference of the P a r t i e s . Other P a r t i e s , inc lud ing countries undergoing the process of t r a n s i t i o n to a market economy, may v o l u n t a r i l y assume t.-.e o o i i g a t i o n s of the developed Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 62 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 65 country Parties. "or the purpose of t h i s A r t i c l e , the Conference of the Parties, s n a i l at i t s f i r s t meeting a s t a o l i s n a l i s t of developed country Parties and other Parties whicn v o l u n t a r i l y assume the aDiiçations of the developed country Parties. The Conference of the P a r t i e s s n a i l p e r i o d i c a l l y review" and i f necessary amend tr.e l i 3 t . Contributions from other countries and sources on a voluntary basis would also be encouraged. The implementation of these commitments s n a i l take into account the need for adequacy, p r e d i c t a b i l i t y and timely flew of funds and the importance of burden-sharing among the contributing Parties i n d u c e d in the l i s t . 3. The developed country Parties may also provide, and developing country Parties a v a i l themselves of, f i n a n c i a l resources related to the implementation of t h i s Convention through b i l a t e r a l , regional and other m u l t i l a t e r a l channels. 4. The extent to which developing country Parties w i l l e f f e c t i v e l y implement t h e i r commitments under t h i s Convention w i i l depend on the e f f e c t i v e implementation by developed country Parties of t h e i r commitments under t h i s Convention r e l a t e d to f i n a n c i a l resources and transfer of technology and w i l l take f u l l y into account the fact that economic and s o c i a l development and eradication of poverty are the f i r s t and overriding p r i o r i t i e s of the developing country Parties. 5. The Par t i e s s h a l l take f u l l account of the s p e c i f i c needs and so e c i a l s i t u a t i o n of least developed countries in t h e i r actions with regard to funding and tr a n s f e r of technology. 6. The Contracting Parties s h a l l also take into consideration the spe c i a l conditions r e s u l t i n g from the dependence on, d i s t r i b u t i o n and location oï, b i o l o g i c a l d i v e r s i t y within developing country Parties, i n p a r t i c u l a r small i s l a n d States. 7. Consideration s h a l l also be given to the s p e c i a l s i t u a t i o n of developing countries, including those that are most environmentally vulnerable, such as those with a r i d and semi-arid zones, coastal and mountainous areas. A r t i c i e 21. Financial Xechanism 1. There s h a l l be a mechanism for the prevision of f i n a n c i a l resources to developing country Parties for purposes of t h i s Convention on a grant or concessional basis the e s s e n t i a l elements of which are described, in t h i s A r t i c l e . The mechanism s h a l l function under the authority and guidance of, and be accountable to, the Conference of the par t i e s for purposes of t h i s Convention. The operations of the mechanism 3 h a i l be carried cut by such i n s t i t u t i o n a l structure as may be decided upon by the Conference of the Part i e s at i t s f i r s t meeting. Jot purposes of t h i s Convention, the Conference of the Parties s h a l l determine the p o l i c y , strategy, programme p r i o r i t i e s and e l i g i b i l i t y c r i t e r i a r e l a t i n g to the access to and u t i l i z a t i o n of such resources. The contributions s h a l l be such as to take i n t o account the need for p r e d i c t a b i l i t y , adequacy and timely flow of funds r e f e r r e d to in A r t i c l e 10 in accordance with the amount of resources needed to be decided p e r i o d i c a l l y by the Conference of the Parties and the importance of burden-sharing among the contributing Parties included in the l i s t r e f e r r e d to in A r t i c l e 20, paragraph 2. Voluntary contributions may also be made By the developed country Parties and by other countries and sources. The mechanism s n a i l operate witr.in a democratic and transparent system cf governance. 2. Pursuant to the ob-ectives of t h i s Convention, zhe Conference of the Par t i e s s h a l l at i t s f i r s t meeting deterr.i.-.a the policy, strategy and programme p r i o r i t i e s , as well as c e t a i i e c c r i t e r i a and guidelines for e l i g i b i l i t y for access to and u t i l i z a t i o n of tr.e f i n a n c i a l resources including monitoring and evaluation on a regular basis of sucn u t i l i z a t i o n . The Conference of the Parties s n a i l decice or. the arrangements to give e f f e c t to paragranr. 1 aoove a f t e r consultation with the i n s t i t u t i o n a l structure entrusted wj.tr. tr.e operation cf the f i n a n c i a l mecnanism. . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 63 Sayfa : 66 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 3. The Conference of the Par t i e s s h a l l review the e f fect iveneaa of the mechanism es tao l i shed under t h i s A r t i c l e , i n c l u d i n g the c r i t e r i a and g u i d e l i n e s re ferred to in paragraph 2 above, not less than two years a f ter the entry into force of t h i s Convention and therea f ter on a regular bas i3 . 3asea on sucn review, i t 3hail take appropriate ac t ion to improve the e f f ec t ivenes s of the mecr.anism i f necessary. 4. The Contract ing Part ies s h a l l consider s trengthening e x i s t i n g f i n a n c i a l i n s t i t u t i o n s to provide f i n a n c i a l resources for the conservation and susta inable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y . 1. The provi s ions of t h i s Convention s h a l l not a f fec t the r i ght s and o b l i g a t i o n s of any Contrac t ing Party d e r i v i n g from any e x i s t i n g i n t e r n a t i o n a l agreement, except where the exerc i se of those r i gnt s and o b l i g a t i o n s would cause a ser ious damage or threat to b i o l o g i c a l d i v e r s i t y . 2. Contract ing Par t ie s s h a l l implement t h i s Convention with respect to the marine environment c o n s i s t e n t l y with the r i g h t s and ob l i ga t ions of States under the law of the sea. 1. A Conference of the P a r t i e s i s hereby e s t a b l i s h e d . The f i r s t meeting of the Conference of the Par t i e s s h a l l be convened by the Executive D i r e c t o r of the United Nations Environment Programme not l a t e r than one year a f ter the entry into force of t h i s Convention. Thereaf ter , ord inary meetings of the Conference of the P a r t i e s s h a l l be held at regular i n t e r v a l s to be determined by the Conference at i t s f i r s t meeting. 2. Extraordinary meetings of the Conference of the P a r t i e s s h a l l be held at such other times as may be deemed necessary by the Conference, or at the w r i t t e n request c f any Party, provided tha t , w i t h i n s i x months of the request being communicated to them by the S e c r e t a r i a t , i t i s supported by at l ea s t one t h i r d of the P a r t i e s . 3. The Conference of the P a r t i e s s h a l l by consensus agree upon and adopt r u l e s c f procedure for i t s e l f and for any subs id i a ry body i t may e s t a b l i s h , as w e l l as f i n a n c i a l rules governing the funding of the S e c r e t a r i a t . At each ordinary meeting, i t s h a l l adopt a budget fo r the f i n a n c i a l per iod u n t i l the next ordinary meeting. 4. The Conference of the P a r t i e s s h a l l keep under review the implementation of t h i s Convention, and, for t h i s purpose, s h a l l : (a) E s t a b l i s h the form and the i n t e r v a l s for t r ansmi t t ing the information to be submitted i n accordance with A r t i c l e 26 and consider such information as wel l as reports submitted by any subs id i a ry body; (b) Review s c i e n t i f i c , t e c h n i c a l and t e c h n o l o g i c a l advice on b i o l o g i c a l d i v e r s i t y provided in accordance with A r t i c l e 25; (c) Consider and adopt, as r equ i red , protoco l s i n accordance with A r t i c l e 23; (d) Consider and adopt, as r equ i red , m accordance with A r t i c l e s 29 and 30, amendments to t.-.is Convention and i t s annexes; (e) Consider amendments to any p ro toco l , as w e l l as to any annexes there to , and, i f so decicea, recommend 't.-.eir adoption to the par t ies to the pro toco l concerned; (f) Consider and adopt, as r equ i red , i n accordance With A r t i c l e 30, a d d i t i o n a l annexes to t h i s Convention; (g) E s t a b l i s h such subs id iary bodies , p a r t i c u l a r l y to provide s c i e n t i f i c and t e c h n i c a l advice, as are deemed necessary for the implementation of t h i s Convention; A r t i c l e 22. Relationship with Other International Conventions Article 23. Conference of the Parties Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 64 27 Aralık 1996-Sayı: 22860 RESMİ GAZETE Sayfa : 67 (h) Contact , through the s e c r e t a r i a t , the execut ive bodies of conventions dea l ing with matters covered by t h i s Convention with a view to e s t a b l i s h i n g appropr iate forms of cooperat ion wi th them; and ( i ) Consider and undertake any a d d i t i o n a l a c t i o n that may be required for the achievement of the purposes of t h i s Convention i n the l i gh t of experience gained i n i t s opera t ion . 5. The United Nat ions , i t s s p e c i a l i z e d agencies and the Internat ional Atomic Energy Agency, as we l l as any State not Par ty to t h i s Convention, may be represented as observers at meetings of the Conference of the P a r t i e s . Any other body or agency, whether governmental or non­ governmental , q u a l i f i e d in f i e l d s r e l a t i n g to conservat ion and sustainable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , which has informed the Secre tar ia t of i t s wish to be represented as an observer at a meeting o f the Conference of the P a r t i e s , may be admitted unless at l ea s t one t h i r d of the Part ies present o b j e c t . The admission and p a r t i c i p a t i o n of observers s h a l l be subject to the r u l e s of procedure adopted by the Conference o f the Par t i e s . Article 24. Secretariat 1. A s e c r e t a r i a t i s hereby e s t a b l i s h e d . I t s funct ions s h a l l be: (a) To arrange for and serv ice meetings o f the Conference of the P a r t i e s provided for i n A r t i c l e 23; (b) To perform the functions ass igned to i t by any protoco l ; (c) To prepare reports on the execut ion o f i t s functions under t h i s Convention and present them to the Conference of the Par t i e s ; (d) To coordinate with other re levant i n t e r n a t i o n a l bodies and, in p a r t i c u l a r to enter i n t o such admin i s t r a t ive and contrac tua l arrangements as may be required for the e f f e c t i v e d i scharge of i t s functions; and (e) To perform such other funct ions as may be determined by the Conference of the P a r t i e s . 2. At i t s f i r s t ordinary meeting, the Conference of the Part ies s h a l l des ignate the s e c r e t a r i a t from amongst those e x i s t i n g competent i n t e r n a t i o n a l organizat ions which have s i g n i f i e d t h e i r wil l ingness to carry out the s e c r e t a r i a t functions under t h i s Convent ion . Article 25. Subsidiary Body on Scientific, Technical 'and Technological Advice 1. A subs id i a ry body for the p r o v i s i o n of s c i e n t i f i c , t echnica l and t e c h n o l o g i c a l advice i s hereby e s tab l i shed to prov ide the Conference of the P a r t i e s and, as appropr iate , i t s other s u b s i d i a r y bodies with timely advice r e l a t i n g to the implementation of t h i s Convent ion. This body sha l l be open to p a r t i c i p a t i o n by a l l Par t ie s and s h a l l be m u l t i d i s c i p l i n a r y . It s h a l l comprise government representat ives competent i n the relevant f i e l d of e x p e r t i s e . I t s h a l l report r e g u l a r l y to the Conference of the Parties on a l l aspects of i t s work. 2. under the author i ty of and i n accordance with g u i d e l i n e s l a i d down by the conference of the P a r t i e s , and upon i t s request, t h i s boay s h a l l : (a) Provide s c i e n t i f i c and t e c h n i c a l assessments of the statua of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y ; (b) Prepare s c i e n t i f i c and t e c h n i c a l assessments of the e f fects of tyoes of measures taken i n accordance with the p rov i s ions of th i3 Convention; (c) Ident i fv innova t ive , e f f i c i e n t and s t a t e -o f - the-a r t technologies and know-how r e l a t i n g to the conservat ion and sus ta inable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y and advise on the ways and means of promoting development and/or t r a n s f e r r i n g such technolog ie s ; Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 65 Sayfa: 68 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı: 22860 (d) Provide advice on s c i e n t i f i c programmes and i n t e r n a t i o n a l cooperation in research and development re l a t e d to conservation and sustainable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y ; and (e) Respond to s c i e n t i f i c , t e c h n i c a l , technological and methodological questions that the Conference of the P a r t i e s and i t s subsidiary bodies may put to the body. 3. The functions, terms of reference, organization and operation of t h i s body may be further elaborated by the Conference of the P a r t i e s . A r t i c l e 26. Reports Each Contracting Party s h a l l , at i n t e r v a l s to be determined by the Conference of the P a r t i e s , present to the Conference of the Parties, reports on measures which i t has taken for the implementation of the provisions of t h i s Convention and t h e i r effectiveness i n meeting the obje c t i v e s of t h i s Convention. A r t i c l e 27. Settlement of Disputes 1. In the event of a dispute between Contracting P a r t i e s concerning the i n t e r p r e t a t i o n or a p p l i c a t i o n of t h i s Convention, the p a r t i e s concerned s h a l l seek s o l u t i o n by negotiation. 2. If the p a r t i e s concerned cannot reach agreement by negotiation, they may j o i n t l y seek the good o f f i c e s of, or request mediation by, a t h i r d party. 3. When r a t i f y i n g , accepting, approving or acceding to t h i s Convention, or at any time thereafter, a State or regional economic integration organization may declare i n w r i t i n g to the Depositary, that for a dispute not resolved in accordance with paragraph 1 or paragraph 2 above, i t accepts one or both of the following means of dispute settlement as compulsory: (a) A r b i t r a t i o n i n accordance with the procedure l a i d down in Part 1 of Annex II; (b) Submission of the dispute to the International Court of J u s t i c e . 4. If the parties to the dispute have not, in accordance with paragraph 3 above, accepted the same or any procedure, the dispute s h a l l be submitted to c o n c i l i a t i o n m accordance with Part 2 of Annex II unless the parties otherwise agree. 5. The provisions of t h i s A r t i c l e s h a l l apply with respect to any protocol except as otherwise provided in the protocol concerned. Article 28. Adoption or Protocols 1. The Contracting Parties s h a l l cooperate in the formulation and adoption of protocols to t h i s Convention. 2. Protocols s n a i l be adopted at a meeting of the Conference of the P a r t i e s . 3. The text of any proposed protocol s h a l l be communicated to the Contracting Parties by the S e c r e t a r i a t at least six months before such a meeting. Article 29. Amendment of the Convention or Protocols 1. Amendments to t h i s Convention may be proposed by any Contracting Party. Amendments to any protocol may be proposed by any Party to that p r o t o c o l . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 66 11 Atalık 19% - Sayı: 22860 RESMİ GAZETE Sayfa: 69 2. Amendments to t h i s Convention s h a l l be adopted at a meeting of the Conference of the P a r t i e s . Amendments to any p r o t o c o l s h a l l be adopted at a meeting of the Par t i e s to the P r o t o c o l in ques t ion . The text of any proposed amendment to t h i s Convention or to any p r o t o c o l , except as may otherwise be provided i n such p r o t o c o l , s h a l l be communicated to the P a r t i e s to the instrument i n quest ion by the s e c r e t a r i a t at leas t s ix months before the meeting at which i t i s proposed for adoption. The s e c r e t a r i a t s h a l l a l so communicate proposed amendments to the s ignator ies to t h i s Convention for in format ion . 3. The Par t ie s s h a l l make every e f f o r t to reach agreement on any proposed amendment to t h i s Convention or to any pro toco l by consensus. If a l l e f f o r t s at consensus have been exhausted, and no agreement reached, the amendment s h a l l as a l a s t re sor t be adopted by a two-third majority vote of the P a r t i e s to the instrument i n quest ion present and vot ing at the meeting, and s h a l l be submitted by the Depositary to a l l Par t ie s for r a t i f i c a t i o n , acceptance or approval . 4. P . a t i f i c a t i o n , acceptance or approval of amendments s h a l l be n o t i f i e d to the Depositary i n w r i t i n g . Amendments adopted i n accordance with paragraph 3 above s h a l l enter in to force among Par t ie s having accepted them on the n i n e t i e t h day a f ter the depos i t of instruments of r a t i f i c a t i o n , acceptance or approval by at l eas t two t h i r d s of the Contract ing Part ies to t h i s Cor.venticn or of the Par t ie s to the pro toco l concerned, except as may otherwise be provided in sucn p r o t o c o l . Thereafter the amendments s h a l l enter into force for any other Party on the n i n e t i e t h day af ter that Party depos i t s i t s instrument of r a t i f i c a t i o n , acceptance or approval of the amendments. 3. Pot the purposes of t h i s A r t i c l e , "Par t ie s present and vot ing" means P a r t i e s present and cas t ing an a f f i rmat ive or negative vote. A r t i c l e 30. Adoption and kaendasnz c f Annexes 1. The annexes to t h i s Convention or to any protoco l s h a l l form an i n t e g r a l part of the Convention or of such p r o t o c o l , as the case may be, and, unless express ly provided otherwise, a reference to t h i s Convention or i t s protocols c o n s t i t u t e s at the same time a reference to any annexes t h e r e t o . Such annexes s n a i l be r e s t r i c t e d to procedura l , s c i e n t i f i c , t e c n n i c a i and acmi.-.istrative matters . 2. Except as may be otherwise provided i n any pro toco l with respect to i t s annexes, the fo l lowing procedure s h a l l apply to the proposal , adoption and entry into force of a d d i t i o n a l annexes to t h i s Convention or of annexes to any p r o t o c o l : (a) Annexes to t h i s Convention or to any protocol sha l l be proposed and adopted according to the procedure l a i d down in A r t i c l e 29; (b) Any Party that i s unable to approve an add i t i ona l annex* to th i s Convention or an annex to any p r o t o c o l to which i t i s Party s h a l l so notify the Depositary, in w r i t i n g , wi th in one year from the date of the communication of the adoption by the Deposi tary . The Depositary sha l l without delay not i fy a l l P a r t i e s of any such n o t i f i c a t i o n received. A Party may at any time withdraw a previous dec l a ra t ion of object ion and the annexes s h a l l thereupon enter i n t o force fee that Party subject to subparagraph (c) below; (c) On the expiry of one year from the date of the communication of the adoption by the Depos i tary , the annex s h a l l enter into force for a l l P a r t i e s to t h i s Convention or to any pro toco l concerned which have.not submitted a n o t i f i c a t i o n i n accordance with the provi s ions of subparagraph (b) above. 3. The proposal , adoption and entry i n t o force of amendments to annexes to t h i s Convention or to any p r o t o c o l / s h a l l be subject to the same procedure as for the proposa l , adoption and entry in to force of annexes to the Convention or annexes t o any p r o t o c o l . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 67 Sayfa : 70 RESMİ G A Z E T E 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 4. I f an add i t iona l annex or an amendment to an annex i s re la ted to an amendment to t h i s Convention or to any p ro toco l , the add i t iona l annex or amendment s h a l l not enter i n t o force u n t i l such time as the amendment to the Convention or to the p r o t o c o l concerned enters in to force. A r t i c l e 31. Right to Vote 1." Sxcept as provided fo r i n paragraph 2 below, each Contracting ?arty to t h i s Convention or to any p r o t o c o l s h a l l have one vote . 2. Regional economic i n t e g r a t i o n organiza t ions , i n matters within t h e i r competence, s h a l l exerc i se t h e i r r i g h t to vote with a number of votes equal to the number of t h e i r member States which are Contract ing Part ies to t h i s Convention or the re levant p r o t o c o l . Such organizations s h a l l not exercise t h e i r r i g h t to vote i f t h e i r member s ta tes exercise t h e i r s , and vice versa. A r t i c l e 32. Relationship between this Convention and Its Protocols 1. A State or a r eg iona l economic in tegra t ion organizat ion may not become a Party to a protocol unless i t i s , or becomes at the same time, a Contrac t ing Party to t h i s Convent ion. 2. Decis ions under any-protocol s h a l l be taken only by the Part ies to the pro toco l concerned. Any Contrac t ing Party that has not r a t i f i e d , accepted or approved a protocol may p a r t i c i p a t e as an observer i n any meeting of the p a r t i e s to that p r o t o c o l . Article 33. Signature This Convention s h a l l be open for signature at Rio de Janeiro by a l l States and any regional economic i n t e g r a t i o n organizat ion from 5 June 1992 u n t i l 14 June 1992, and at the Uni ted Nations Headquarters in New York from 15 June 1992 to 4 June 1993. A r t i c l e 34. Ratification, Acceptance or Approval 1. Th i s Convention and any pro toco l s h a l l be subject to r a t i f i c a t i o n , acceptance or approval by States and by regional economic integra t ion o r g a n i z a t i o n s . Instruments of r a t i f i c a t i o n , acceptance or approval sha l l be depos i ted with the Deposi tary . 2. Any organ iza t ion re fe r red to in paragraph 1 above which becomes a Contrac t ing Party to t h i s Convention or any p r o t o c o l without any of i t 3 member States being a Contrac t ing P a ç t y s h a l l be bound by a l l the o b l i g a t i o n s under the Convention or the p r o t o c o l , as the case may be. In the case of such organ iza t ions , one or more of whose member States i s a Cont rac t ing Party to t h i s Convention or relevant p r o t o c o l , the organization and i t s member States s h a l l decide on t h e i r r e spec t ive r e s p o n s i b i l i t i e s for the performance of t h e i r o b l i g a t i o n s under the Convention or pro toco l , as the case may be. In such cases, the organizat ion and the member States s h a l l not fce e n t i t l e d to exerc i se r i ght s under the Convention or relevant p r o t o c o l c o n c u r r e n t l y . 3. In t h e i r instruments of r a t i f i c a t i o n , acceptance or approval , the organ iza t ions r e f e r red to in paragraph 1 above s h a l l dec lare the extent of t h e i r competence with respect to the matters governed by the Convention or the re levant p r o t o c o l . These organizat ions s h a l l a l so inform the Depositary of any re levant modi f i ca t ion in the extent of t h e i r competence. A r t i c l e 35. Accession 1. T h i s Convention and any p r o t o c o l s h a l l be open fo r accession by States and by r e g i o n a l economic i n t e g r a t i o n organizat ions from the date on which the Convention or the p r o t o c o l concerned i s c losed for s ignature . The instruments of access ion s h a l l be deposited with the Depos i tary . 2. In t h e i r instruments of access ion , the organ iza t ions re ferred to in paragraph 1 above s h a l l declare the extent of t h e i r competence with respect to the matters governed by the Convention or the r e l e v a n t p r o t o c o l . These o r g a n i z a t i o n s s h a l l a l so inform the Depositary of any re levant modif icat ion i n the extent of t h e i r competence. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 68 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 RESMİ GAZETE Sayfa:71 3, The p r o v i s i o n s of A r t i c l e 34, paragraph 2, s h a l l apply to regional economic i n t e g r a t i o n organizat ions which accede to t h i s Convention or any p r o c o c o l . A r t i c l e 36. Entry Into Farce 1. Th i s Convention s h a l l enter i n t o force on the n i n e t i e t h day after the date of depos i t of the t h i r t i e t h instrument of r a t i f i c a t i o n , acceptance, approval or acces s ion . . 2. Any p r o t o c o l s h a l l enter i n t o force on the n i n e t i e t h day after the date of depos i t of the number of instruments of r a t i f i c a t i o n , acceptance, approval or access ion , spec i f i ed i n that p ro toco l , has been deposited. 3. For each Contrac t ing Party which r a t i f i e s , accepts or approves th i s Convention or accedes thereto a f te r the deposit of the t h i r t i e t h instrument of r a t i f i c a t i o n , acceptance, approval or access ion, i t s h a l l enter into force on the n i n e t i e t h day a f ter the date of depos i t by such Contracting Party of i t s instrument of r a t i f i c a t i o n , acceptance, approval or accession. 4. Any p r o t o c o l , except as otherwise provided i n such pro toco l , s h a l l enter i n t o force for a Contract ing Party that r a t i f i e s , accepts or approves that p r o t o c o l or accedes thereto a f ter i t s entry i n t o force pursuant to paragraph 2 above, on the n i n e t i e t h day af ter the date on which that Contrac t ing Party depos i t s i t s instrument cf r a t i f i c a t i o n , acceptance, a p p r c v a l 3 r a cce s s ion , or on the date cn vr.is.h t h i s Convention enters i.-.to forte for that C o n t r a c t i n g Party, wnichever sha l l be the l a t e r . 5. " o r the .purposes of paragraphs : and 2 aocve, any instrument deposited oy a r eg iona l economic in tegra t ion organizat ion s h a l l not be ccur.tao as a d d i t i o n a l to -.hose deposi ted by member States c : such o rgan iza t ion . A r t i c l e 37. Resar-.-szisns •Jo reservations- may be made to th i s Convention. Article 35. ~izr.:rs.:-sis 1. At any time a f t e r two years from the data on which t h i s Convention has entered in to force fer a Contract ing Party, that Contract ing Party may withdraw from the Convention by g iv ing writtar. n o t i f i c a t i o n to the Depos i tary . 2. Any such withdrawal s h a l l take place upon expiry c f cne year af ter the date c f i t s r e c e i p t by the Depositary, or cn such l a t a r data as may be s p e c i f i e d i n the n o t i f i c a t i o n of the 'withdrawal . 3. Any C o n t r a c t i n g Party which withdraws from t h i s Convention s h a l l be cons idered as a l so having withdrawn from any protocol to which i t i s par ty . A r t i c l e 39. Financial Inzer in Arrangements Provided that i t has beer, f u l l y restructured in accordance with the requirements of A r t i c l e 21, the Global ï.-.vircr.T.er.t F a c i l i t y c f the United N 'atisr.s Development Programme, the United Nations Er.vircr.ment Programme and the I n t e r n a t i o n a l Bank for Peconstruction and Development s h a l l be the i n s t i t u t i o n a l s t ruc ture re fer red to in A r t i c l e 21 or. an i n t e r i m bas i s , fcr the per iod between the entry into force of th i s Convention and the f i r s t * meeting of the Conference of the Part ies or u n t i l the Conference of the P a r t i e s decides which i n s t i t u t i o n a l s tructure w i l l be designated m accordance with A r t i c l e 21. . A r t i c l e 40. Secretariat Interi- Arrar.çener.ts The s e c r e t a r i a t to be provided by the Executive D i r e c t o r of the united Nations Environment Programme s h a l l be the s e c r e t a r i a t referred to i n A r t i c l e 24, paragraph 2, on an inter im basis for the per iod between the entry in to force of t h i s Convention and the f i r s t meeting of the Co.-.f srar.cs of the P a r t i e s . Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 69 Sayfa : 72 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı : 22860 cle 41. Depositary the United Nations s h a l l assume the functions or. and any protocols. A r t i c l e 42. Authentic Texts The o r i g i n a l of t h i s Convention, of which the Arabic, Chinese, English, French, Russian and Spanish texts are equally authentic, sr.ali be deposited with the Secretary-General cf the -.-.itec Nations. IN WITNESS WHEREOF the undersigned, being duly authorized to that e f f e c t , have signed t h i s Convention. Done at Rio de Janeiro on t h i s f i f t h day of June, one thousand nine hundred and ninety-two. Annex J IDENTIFICATION AND MONITORING 1. Ecosystems and ha b i t a t s : containing hign d i v e r s i t y , large numbers of endemic or threatened species, or wilderness; required by migratory species; of s o c i a l , economic, c u l t u r a l or s c i e n t i f i c importance; or, which are representative, unique or associated with key evolutionary or other b i o l o g i c a l processes; 2. Species and communities which are: threatened; wild r e l a t i v e s of domesticated or c u l t i v a t e d species; of medicinal, a g r i c u l t u r a l or other economic value; or s o c i a l , s c i e n t i f i c or c u l t u r a l importance; or importance for research into the conservation and sustainable use of b i o l o g i c a l d i v e r s i t y , such as i n d i c a t o r species; and 3. Described genomes and genes of s o c i a l , s c i e n t i f i c or economic importance. The Secrstäry-Gsr.erai of cf Depositary of t h i s Convent! Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa : 70 27 Aralık 1996 - Sayı: 22860 RESMİ GAZETE Sayfa: 73 Xanax ~I Part 1 ARBITRATION Article 1 The claimant party s h a l l no t i fy the s e c r e t a r i a t that the par t ie s are r e f e r r i n g a dispute to a r o i t r a t i o n pursuant to A r t i c l e 27. The n o t i f i c a t i o n s h a l l state the subject-matter of a r o i t r a c i o n and inc lude , i a p a r t i c u l a r , the a r t i c l e s of the Convention or the p r o t o c o l , the i n t e r p r e t a t i o n or app l i ca t ion of which are at i s sue . If the par t ie s do not agree on the subject matter of the d i spute before the Pres ident of the t r i b u n a l i s designated, the a r b i t r a l t r i b u n a l 3 h a l l determine the subject matter . The secre ta r i a t s h a l l forward the informat ion thus rece ived to a i l Cont rac t ing Par t ie s to t h i s Convention or to the p r o t o c o l concerned. A r t i c l e 2 1. In disputes between two p a r t i e s , the a r b i t r a l t r i b u n a l s h a l l cons i s t of three members. Sach of the p a r t i e s to the d i spute s h a l l appoint an a r b i t r a t o r and the two a r b i t r a t o r s so appointed s h a l l designate by common agreement the t h i r d a r b i t r a t o r who s h a l l be the Pres ident of the t r i b u n a l . The l a t t e r s h a l l not be a na t iona l of one of the p a r t i e s to the d i spute , nor have h i s or her usual place of res idence i n the t e r r i t o r y of one of these p a r t i e s , nor be employed by any of them, nor have dea l t with the case i n any other capac i ty . 2. In disputes between more than two p a r t i e s , p a r t i e s in the same i n t e r e s t s h a l l appoint one a r b i t r a t o r j o i n t l y by agreement. 3. Any vacancy s h a l l be f i l l e d i n the manner p re sc r ibed foe the i n i t i a l appointment. A r t i c l e 3 1. If the President of the a r b i t r a l t r i b u n a l has not been designated w i t h i n two months of the appointment of the second a r b i t r a t o r , the Secretary-Genera l of the United Nations s h a l l , at the request of a party, des ignate the President within a fur ther two-month p e r i o d . 2. I f one of the part ies to the d i spute does not appoint an a r b i t r a t o r w i t h i n two months of rece ipt of the request , the other party may inform the Secretary-General who s h a l l make the des ignat ion w i t h i n a further two-month p e r i o d . A r t i c l e 4 The a r b i t r a l t r i b u n a l s h a l l render i t s dec i s i ons i n accordance with the p rov i s ions of t h i s Convention, any protocol s concerned, and i n t e r n a t i o n a l law. A r t i c l e 5 Unless the part ies to the dispute otherwise agree, the a r b i t r a l t r i b u n a l s h a l l determine i t s own r u l e s of procedure. A r t i c l e o The a r b i t r a l t r ibuna l may, at the request of one of the p a r t i e s , recommend e s s e n t i a l interim measures of p r o t e c t i o n . Yürtitme ve İdare Bölümü Sayfa: 71 Sayfa: 74 RESMİ GAZETE 27 Aralık 1996 - Sayı: 22860 A r t i c l e 7 The p a r t i e s to the dispute s h a l l f a c i l i t a t e the work of the a r b i t r a l t r i b u n a l and, in p a r t i c u l a r , using a l l means at t h e i r d i sposa l , s h a l l : (a) Provide i t with a i l re levant documents, information and f a c i l i t i e s ; ana (b) Enable i t , when necessary, to c a l l witnesses or experts and rece ive t h e i r evidence. A r t i c l e 3 The p a r t i e s and the a r b i t r a t o r s are under an o b l i g a t i o n to protect the c o n f i d e n t i a l i t y of any information they rece ive i n confidence during the proceedings of the a r b i t r a l t r i b u n a l . A r t i c l e 9 Unless the a r b i t r a l t r i b u n a l determines otherwise because of the p a r t i c u l a r circumstances of the case, the costs of the t r i b u n a l s h a l l be borne by the par t i e s to the dispute i n equal shares . The t r ibuna l s h a l l keep a record of a i l i t s cos t s , and s h a i l f u r n i s h a f i n a l statement thereof to the p a r t i e s . Article 10 Any Contrac t ing Party that has an i n t e r e s t of a l ega l nature in the subject-matter of the dispute which may be a f f ec ted by the dec i s ion i n the case, may intervene in the proceedings*with the consent of the t r i b u n a l . A r t i c l e 11 The t r i b u n a l may hear and determine counterc la ims a r i s i n g d i r e c t l y out of the subject-matter of the d i spute . A r t i c l e 12 Decis ions both on procedure and substance of the a r b i t r a l t r i b u n a l s h a l l be taken by a majority vote of i t s members. A r t i c l e 13 If one of the par t ies to the dispute does not appear before the a r b i t r a l t r i b u n a l or f a i l s to defend i t s case, the other party may request the t r i b u n a l to continue the proceedings and to make i t s award. Absence of a party or a f a i l u r e of a party to defend i t s case s h a l l not const i tute a bar to the proceedings. 3efore rendering i t s f i n a l dec i s ion , the a r b i t r a l t r i b u n a l must s a t i s fy i t s e l f that the c la im i s w e l l founded in fact and law. . A r t i c l e 14 The t r i b u n a l s h a l l render i t s f i n a l d e c i s i o n within f ive months of the date on whicn i t i s f u l l y c o n s t i t u t e d unless i t f inds i t necessary to extend the t i m e - l i m i t for a per iod which should net exceed f ive more montns. Article :5 The f i n a l dec i s ion of the a r b i t r a l t r i b u n a l s h a l l be confined to the subject-matter of the dispute anc s h a l l s tate tne reasons on which i t i s Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 72 27 Aralık 1996 - Sayı: 22860 RESMİ GAZETE Sayfa: 75 baaed- It s h a l l conta in the names of the members who have! p a r t i c i p a t e d and the date of the f i n a l d e c i s i o n . Any memoer of the t r i b u n a l may attach a separate or d i s s e n t i n g op in ion to the f i n a l d e c i s i o n . A r t i c l e IS The award s h a l l be b i n d i n g on the p a r t i e s to the d ispute . It s h a l l be without appeal unless the p a r t i e s to the d ispute have agreed in advance to an a p p e l l a t e procedure. A r t i c l e 17 Any controversy which may a r i s e between the p a r t i e s to the dispute as regards the i n t e r p r e t a t i o n or manner of implementation of the f i n a l d e c i s i o n may be submitted by e i t h e r party fo r d e c i s i o n to the a r b i t r a l t r i b u n a l which rendered i t . Part 2 CONCILIATION Article 1 A c o n c i l i a t i o n commission s h a l l be created upon the request of one of the p a r t i e s to the d i s p u t e . ' The commission s h a l l , un less the p a r t i e s otherwise agree, be composed of f i v e members, two appointed by each Party concerned and a Pres ident chosen j o i n t l y by those members. Article 2 In d isputes between more than two p a r t i e s , p a r t i e s i n the same i n t e r e s t s h a l l appoint t h e i r members of the commission j o i n t l y by agreement. Where two or more p a r t i e s have separate i n t e r e s t s or there i s a disagreement as to whether they are of the same i n t e r e s t , they s h a l l appoint t h e i r members s e p a r a t e l y . A r t i c l e 3 I f any appointments by the p a r t i e s are not made w i th in two months of the date of the request to create a c o n c i l i a t i o n commission, the Secre tary Genera l of the United Nations s h a l l , i f asked to do so by the party that made the request , make those appointments wi th in a fu r ther two-month p e r i o d . A r t i c i e 4 I f a President of the c o n c i l i a t i o n commission has not been chosen wi th in two months of the l a s t of the members of the commission being appointed, the Secre tary -Genera l of the United Nat ions s h a l l , i f asked to do so by a par ty , designate a President wi th in a f u r t h e r two-month p e r i o d . A r t i c l e 5 The c o n c i l i a t i o n commission s h a l l take i t s d e c i s i o n s by majori ty vote of i t s members. It s h a l l , un less the p a r t i e s to the dispute otherwise agree, determine i t s own procedure. It s h a l l render a proposal for r e s o l u t i o n of the d i s p u t e , which the p a r t i e s s h a l l cons ider in good f a i t h . A r t i c l e 6 A disagreement as to whether the c o n c i l i a t i o n commission has competence s h a l l be decided by the commission. Yürütme ve İdare Bölümü Sayfa: 73