Skip to content
Nelum
Laws of Timor-Leste

Ministerial Order No. 430/11/DM/XI/10 regulating tourism activity into protected areas of National Parks

Made 2010-11-26 · Text as of 2026-10-01

Public law and official guidance, published as research. Not legal, tax or financial advice.

About this law

Language
Tetum
Kind
Regulation
Organisation
Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)
Country
Timor-Leste
Subjects
Environment, Wild species and ecosystems
Keywords
land-use planning, tourism, legal proceedings/administrative proceedings, protected area, authorization/permit

Where to read it

    No source link is recorded for this law.

Text

The law's own text, section by section, as held. Each section has its own link.

  1. Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4518 SUMÁRIO CONSELHO SUPERIOR MAJISTRATURA JUDICIAL : ACTA SESSÃO EXTRAORDINÁRIA ...................................... 4519 MINISTÉRIO DA AGRICULTURA E PESCA : DIPLOMA MINISTÉRIAL N°: 429/ 10 /DM/XI/10 Kona-ba : Admisaun Entrada Areas Protegidas no Parque Nacional..................................................................................... 4519 DIPLOMA MINISTÉRIAL MINISTERIO DA AGRICULTURA E PESCAS N°: 430/ 11/DM/XI/10 Kona-ba : Emprendimentu Turismo Natural iha Zona Utilizasaun Areas Protegidas no Parque Nacional ...................................... 4522 STAE / CNE : RESOLUÇÃO STAE No 001/I/2011 Sobre Actividades Preliminares de Atualização do Recenseamento Eleitoral de 11 de Janeiro 2011 .................................................. 4528 GRÁFICA NACIONAL : Declaração de Rectificação .................................................... 4529 Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011 $ 0.75 Série I, N.° 1 PUBLICAÇÃO OFICIAL DA REPÚBLICA DEMOCRÁTICA DE TIMOR - LESTE Diploma Ministérial N°: 429/ 10 /DM/XI/10 Kona-ba : Admisaun Entrada Areas Protegidas no Parque Nacional Tetu'u 1. Katak areas protegidas no Parque Nacional hanesan grasa no konfiansa husi Maromak ba nasaun no povo Timor Leste hodi utiliza lolos no matenek ba sociedades nia moris diak; 2. Katak atu salvaguarda no mantein ejistensia areas hanesan iha pontu 1, necesario atu prepara regras konaba admisaun ba areas protegidas no parque nacional; 3. Katak, basea ba konsiderasaun tuir pontus iha alineas 1 no 2 percisa hasa'i diploma ministerial konaba Admisaun Entrada Areas Protegidas no Parque Nacional. Refere ba : 1. Artigu 6 alinea f no g Konstitusaun RDTL 2002; 2. Regulamentu UNTAET Númeru 19 Tinan 2000 kona-ba Zo nas Protegidas; 3. Parte i Artigu 3 Decreto Lei Númeru 1 Tinan 2003 kona-ba Rico Soi Publico; 4. Resolusação do Númeru 8 Tinan 2007 kona-ba Criação Parque Nacional Nino Konis Santana; 5. Resolusação do Númeru 9 Tinan 2007 kona-ba Politica, Planeamento e Estrategias Florestais; 6. Artigu 2 alinea b no c, Artigu 17 alinea o Decreto Lei Governo Númeru 18 Tinan 2008; 7. Livro II titulu III kapitulu III seksaun II Decreto Lei Númeru 19 Tinan 2009 kona-ba Kodigo Penal RDTL HAKOTU Hatu'ur Diploma Ministerial Kona-ba : Admisaun Entrada Areas Protegidas no Parque Nacional KAPITULU I DISPOZISAUN JERAL Artigo I Definisaun iha Diploma Ministerial ida ne'e: ACTA SESSÃO EXTRAORDINÁRIA Aos 27 dias do mês de Novembro de 2010, pelas 17.30, na sala de sessões do Conselho Superior da Magistratura Judicial, reuniu-se o mesmo conselho, em sessão extraordinária, estando presentes os Srs. Conselheiros: Dr. Dionísio Babo, Vice-Presidente; Dra. Edite dos Reis, Vogal; Dr. Napoleão Soares da Silva; Dr. Nelson de Carvalho; Dra. Margarida Veloso, Juiz secretária do C.S.M.J. Os restantes vogais concordaram e foi decidido por unanimidade, colocar o Dr. João Felgar nos tribunais Distritais de Díli e Oecussi; a Dra. Rosa Represas no Tribunal Distrital de Díli; a Dra. Ângela Faria, no Tribunal Distrital de Baucau, (já que quando da entrevista manifestou disponibilidade para trabalhar em qualquer dos distritos com preferência por Díli) e a Dra. Anabela Ferreira no Tribunal Distrital do Suai. Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4519 1. Areas Protegidas katak espasu geografiku ida ne'ebe de fine ho lo'os, rekonhese, dedikadu no maneja, liu husi meius legais ou medidas efektivu seluk, hodi alkansa konservasaun longu praju ho asosiasaun servisus ekosistema no valor kultural 2. Parque Nacional katak area konservasaun natureza ho nia ekosistema original implementa ho sistema zoneamento no utiliza ba aktividades peskija, siensia, edukasaun no meritu ambiental. 3. Entrada areas protegidas no parque nacional katak viagem pesoal ou grupo pesoal husi fatin ida atu tama iha areas protegidas no parque nacional. 4. Admisaun entrada areas protegidas no parque nacional katak admisaun ne'ebe hasa'i husi institusaun kompetente ba rekerente hodi tama areas protegidas no parque nacional 5. Peskija katak aktividade ne'ebe hala'o tuir regras no metodo sientifiku ho sistematiku hodi hetan informasaun, dadus, no informasaun relativas ho komprensaun no provando los ka la los husi presupostus ida no/ka hipotesa iha disiplina siensia no teknologia hodi foti konklusaun sientifika hodi avansa siensia no teknologia. 6. Desenvolvimentu katak aktividades siensia no teknologia ne'ebe utiliza regras no teoria sientifika ne'ebe hetan ona aprovasaun hodi aumenta funsaun, beneficiu no aplikasaun siensia no teknologia ne'ebe iha ona ka produs teknologia foun 7. Formasaun no treinamentu florestas katak prosesu ensinu no aprendijagem, hodi eduka personalidade, aumenta konhesimentu no matenek ba partisipantes formasaun no treinamentu hodi bele servico iha areas floresta 8. Halo filmazem katak prosesu halo arte no kultura ne'ebe hanesan meio komunikasaun no hala'o baseia ba prinsipiu sinematografia no grava iha vita celuloide, video, jiradisku no/ka material husi teknologia seluk iha forma, tipu no medidas liu husi prosesu kimiku, elektroniku ka prosesu sira seluk, ho ka la ho lian ne'ebe bele hato'o no/ka hatudu ho sistema projeksaun mekaniku, elektroniku no seluk tan 9. Hasa'i fotografia komersial katak servisu arte hodi hasa'i fotos ba objekto determinado liu husi proseso kimiku, ho objektivo atu fo sai ba publiku no/ka atu hetan beneficio ekonomia. 10. Expedisaun katak aktividade ne'ebe hala'o husi pesoal ou grupo pesoal ba fatin ida ho misaun ka objektivo ruma. 11. Diresaun Nacional Floresta katak Diresaun ne'ebe respon sabiliza ba sektor floresta. KAPITULU II Finalidade e Âmbito Artigo 2 º Regras konaba autorizasaun entrada ba areas protegidas no parque nacional ne'e halo ho objektivu atu estabelese ordem ba utilizasaun no mantein existensia areas protegidas no parque nacional atu bele utiliza ho optimal hodi fo apoiu ba desenvolvimento siensia, peskija, edukasaun no sociadades nia moris diak. Artigo 3 º Ambito aplikasaun rejime admisaun tama ba areas protegidas no parque nacional ba aktividades hanesan : a. Peskija no desenvolvimento b. siensia no edukasaun c. Halo kobertura no klipe video, hanesan filme dokumentarius, filmes komerciais, filmes promosaun d. Hasa'i fotografias komercial e. Expedisaun Artigo 4 º Ema hotu, tantu sidadaun Timor-Leste ka sidadaun estrangeiru ne'ebe tama ba areas protegidas no parque nacional ba aktividades ne'ebe refere iha artigo 3 tenki hetan uluk autorizasaun tama ba areas nian Artigo 5 º Autorizasaun tama ba areas protegidas no parque nacional ba aktividades ne'ebe refere iha artigo 3 letra a, letra b, letra c, letra d no letra e, ba sidadaun Timor-Leste no estrangeiru sei emite husi Chefe Departemento Areas Protegidas no Parque Nacional KAPÍTULU III Formalidades Artigo 6 º (1) Pedido hetan autorizasaun hodi tama ba areas protegidas no parque nacional, ne'ebe refere iha artigo 5, sei hato'o husi rekerente ba chefe departemento areas protegidas no parque nacional no halo kopia ba: a. Director Nacional Peskija b. Director Agricultura Distrito c. Official Floresta Distrito d. Autoridade lokal e. Jerente iha kada areas protegidas no parque nacional (2) Pedidu ne'ebe refere iha paragraf (1), ba aktividades peskija no dezenvolvimento, siensia no edukasaun tenki anexa ho rekijitus hanesan tuir mai: a. Aplikasaun ba hetan autorizasaun tama Areas protegi das no Parque Nacional b. Proposta aktividades c. Kopia pasaporte ka kartaun identidade seluk d. Karta deklarasaun la prejudika meio ambiente, no von Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4520 tade diak atu kumpri lei no regulamentos ne'ebe vigora iha Timor-Leste (3) Pedidu ne'ebe refere iha paragraf (1), ba aktividades realizasaun filmes no klipes video tenki anexa ho rekijitus hanesan tuir mai: a. Karta rekomendasaun husi Diresaun Nacional Kultura b. Sinopse husi filme ne'ebe atu halo c. Lista ekipamentus ne'ebe sei utilija d. Lista tripulasaun e. Kopia pasaporte ka kartaun identidade seluk f. Karta deklarasaun la prejudika meio ambiente, no vontade diak atu kumpri lei no regulamentos ne'ebe vigora iha Timor Leste (4) Pedido ne'ebe refere iha paragraf o (1) ba aktividades halo foto komerciais no expedisaun tenki anexa ho rekijitus hanesan tuir mai: a. Proposta b. Kopia pasaporte ka kartaun identidade seluk c. Lista Ekipamentus ne'ebe sei utilija d. Karta deklarasaun la prejudika meio ambiente, no von tade diak atu kumpri lei no regulamentos ne'ebe vigora iha Timor-Leste KAPÍTULU IV PROSESU HASA'I LISENSA Artigo 7 º (1) Funsionariu Departementu Areas protegidas no Parque Nacional ne'ebe hasa'i lisensa tama haktuir iha artigo 5, bele aprova ka rejeita pedido lisensa ne'ebe aprezenta husi rekerente. (2) Aprovasaun no rejeisaun pedido autorizasaun tama ba areas refere iha paragraf (1) basea ba konsiderasaun hanesan tuir mai: a. aspektu tekniku b. aspektu juridiku c. aspektu seguransa (3) Aspektu tekniku refere ba paragrafo (2) letra a, maka hanesan tuir mai: a. Objekto ne'ebe labele ou bele hare'e b. Horario visita nian c. Proibisaun d. Disiplina hatama relatorio (4) Aspektu tekniku juriduku refere ba paragraf (2) letra b, maka hanesan validade rekerementus administrativas no integralidade dokumento. (5) Aspektu tekniku seguransa refere ba paragraf (2) letra c, maka hanesan areas ne'ebe refere kondusivo ka la kondusivu atu visita. Artigo 8 º (1) Wainhira Chefe Departemento Areas protegidas no Parque Nacional aprova pedido autorizasaun tama ba hala'o aktividades, hanesan estipula iha Artigo 5º, Chefe Departemento Areas Protegidas no Parque Nacional iha prazo loron 5 (lima) tempu servisu atu hasa'i autorizasaun tama Areas Protegidas no Parque Nacional ba rekerente. (2) Wainhira Chefe Departemento Areas protegidas e Parque Nacional rekuja pedido autorizasaun tama ba hala'o aktividades, hanesan estipula iha Artigo 5º, Chefe Departemento Areas Protegidas no Parque Nacional iha prazo loron 5 (lima) tempo servico atu hato'o resposta ka rejeisaun autorizasaun tama Areas Protegidas no Parque Nacional ba rekerente. KAPITULU V VALIDADE NO PROSESO EKSTENSAUN LISENSA TAMA Artigo 9º 1. Praju ba lisensa tama areas protegidas no parque nacional ba aktividades ne'ebe refere iha artigo 5º paragraf (1) ba entidades estrangeiro no sidadaun Timor-Leste masimu fulan 3 (tolu), no bele prolonga wainhira iha pedido husi rekerente. 2. Pedido ba prolongamentu lisensa tama ba areas refere iha paragraf (1) submete ba iha Departemento Areas Protegidas no Parque Nacional la liu husi loron 15 (sanulu resin lima) horas servisu antes lisensa expira tuir rekijitus iha artigo 6. 3. Iha praju maximu loron 5 (lima) horas servisu nian, pedido ba prolongamentu lisensa aprova husi departemento ar eas protegidas no parque nacional maka sei hasa'i karta lisensa tama ka winhira pedido ba prolongamentu ne'e rejeita husi Departemento Areas protegidas no parque nacional maka sei hato'o resposta negativu ba rekerente. KAPITULU VI EKSPIRASAUN BA LISENSA TAMA Artigo 10º Lisensa tama areas protegidas no parque nacional hotu wainhira: a. Tempu ne'ebe fo ba rekerente hotu ona b. Lisensa revoga husi funsionariu Departementu Areas pro tegidas no Parque Nacional c. Devolve husi rekerente, antes tempu ba lisensa tama ne'ebe nia iha expira. Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4521 KAPITULU VII OBRIGASAUN BA ENTIDADES NE'EBE KA'ER LISENSA TAMA Artigo 11º 1. Entidades ne'ebe hetan ona lisensa tama ba areas protegidas no parque nacional iha obrigasaun hanesan tuir mai: a. Aprejenta nia a'an ba jerente areas protegidas no parque nacional lokal hodi esplika nia plano aktividades ne'ebe atu hala'o; b. Selu remunerasaun tuir regulamento ne'ebe aplikavel; c. Hato'o pedidu autorizasaun ba usa ka impresta infra estruturas estadu nian ba Departemento Areas Prote gidas no Parque Nacional ka jerente areas protegidas no parque nacional lokal no usa ho responsabilidades; d. Ba peskija ne'ebe liu husi fulan 3 (tolu) iha dever atu halo akordu ho jerente areas protegidas no parque nacional lokal ne'ebe konten rekejitus, direito no dever peskijador e. Involve funsionariu/matadalan lokal usa orsamento husi rekerente, liu-liu ba objektivo refere iha artigo 6, alinea (1), Alinea (2), Alinea (3) no alinea (4) letra c espesial mente ba entidades estrangeiro no halo filmazem ka ekspedisaun ba entidades Timor-Leste; f. Halo aprejentasaun resultado peskija ba jerente areas protegidas no parque nacional lokal no ba Departe mento Areas Protegidas no Parque Nacional; g. Hato'o relatorio final konaba implementasaun aktivida des no ka kopia filmazem ba jerente areas protegidas no parque nacional no kopia ba Diresaun Nacional Floresta masimu fulan 1 (ida) depois de aktividades peskija remata; h. Responsabilija ba risku hotu ne'ebe akontese no mosu durante hala'o peskija iha kampu i. Komersialijasaun ba resultadu peskija tenki hetan autorijasaun husi Diresaun Nacional Floresta ba entidades Timor-Leste no estrangeiros; j. Depojita resultado komersializasaun peskija nian ba tesouro estadu tuir prosedimento ne'ebe vigora; k. Ba koleksaun especimen vegetais, animais, arkeolojia, antropolojia no jeolojia tenki liu husi prosedura no tuir obrigasaun baseia ba lei sira ne'ebe vigora; l. kumpri dispojisaun hotu tuir lei no regulamento sira ne'ebe vigora no konvensaun tradisional sira. 2. Espesialmente ba halo kobertura filmazem, ne'ebe temi ona iha rekijasaun iha parágraf (1) a, b, c, e, g, no l, entidades ne'ebe ka'er lisensa iha obrigasaun atu: a. Entrega kopia filme video ba Diresaun Nacional Floresta husi entidades estrangeiro no entidades Timor-Leste iha periodu tinan 1 (ida) wainhira filme ne'e produs ona. b. Depojita resultadu komersializasaun produsaun cine matografias nian ba tesouro estado tuir prosedimento ne'ebe vigora. c. Proibe atu fo tratamentu (han no seluk tan) ba animal ne'ebe usa hanesan objektu ba halo kobertura filamazem no tesi ai ba nesesidades dekorasaun artifisial KAPITULU VIII ORIENTASAUN NO SUPERVIJAUN Artigo 12º (1) Jerente areas protegidas no Parque Nacional maka respon sabilija hodi fo orientasaun no supervisiona ba pesoal ka grupo sidadaun estrangeiro ka Timor-Leste ne'ebe kaer lisensa tama areas protegidas no Parque Nacional. (2) Entidades hotu ne'ebe tama ba areas protegidas no parque nacional tenki alista no regista no hato'o periodikamente fulan 3 (tolu) no tinan 1 (ida) ba Direktur Nacional no kopias ba Direktur Relevante no Administrador Distritu sira. KAPITULU IX SANSAUN Artigo 13º (1) Ba entidades ne'ebe kaer lisensa tama areas protegidas no parque nacional ne'ebe viola dispostu iha artigo 11 letra a, letra b, letra c, letra d no letra e, sei kona sansaun revoga nia permisaun tama areas protegidas no parque nacional. (2) Ba entidades ne'ebe kaer lisensa tama areas protegidas no parque nacional ne'ebe viola dispostu iha artigo 11 letra f, letra g,letra h no letra j sei kona sansaun tama iha lista metan no labele hala'o aktividades hanesan iha areas protegidas no parque nacional. (3) Ba entidades ne'ebe kaer permisaun tama areas protegidas no parque nacional ne'ebe viola dispostu iha artigo 11 letra k no letra l sei kona sansaun tuir lei ne'ebe aplikavel. KAPITULU X DISPOJISAUN FINAL Artigo 14º (1). Lisensa tama areas protegidas no parque nacional iha konteksto turismo natural no rekursus minerais sei regula tuir regulamento ketak. Artigo 15º Diploma ministerial hahu vigor iha loron 26 de Novembru de 2010 Regula iha Dili, Loron 26 de Novembru de 2010 MENISTRO DA AGRICULTURA E PESCAS REPUBLICA DEMOCRATICA DE TIMOR-LESTE Mariano ASSANAMI Sabino Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4522 KAPITULU I DISPOZISAUN JERAL Artigu 1 Definisaun iha Diploma Ministérial ne'e maka : 1. Emprendimento turismo natural katak aktividade ida atu kria infra-estruturas turismo iha zona utilizasaun areas protegidas no parque nasional baseia ba plano jestaun. 2. Turismo natural katak buat hotu ne'ebe iha relasaun ho aktividade turismo natural, inklui emprendimentu objektu no atraksaun turismo natural nomos emprendimentu sira seluk ne'e be iha relevansia ho sektor refere. 3. Aktividade turismo natural katak aktividade viajem ka aktivi dade balun ne'ebe hala'o ho voluntariamente no provizoria mente ho motivu atu goja atrasaun uniku no beleja natural iha areas protegidas no parque nasional. 4. Zona utilizasaun areas protegidas no parque nacional maka area ne'ebe determina ona nudar fatin turismo natural no ba visitantes sira atu visita. 5. Plano jestaun katak plano ida jeral atu jere areas protegidas no parque nasional ne'ebe formula husi Diresaun Nacional Floresta. 6. Plano servisu emprendimento turismo natural katak planu ida kona-ba aktividade atu atinje abjektivu emprendimentu turismo natural iha area referida, ne'ebe prepara husi emprezario turismo baseia ba plano jestaun. 7. Diresaun Nacional Floresta katak Diresaun ne'ebe respon sabiliza ba sektor florestal. Artigu 2 (1) Emprendimentu Turismo natural hala'o tuir prinsipius kon servasaun rekursus naturais biolojiku no nia ekosistema. (2) Emprendimentu turismo natural nia objektivu atu hasa'e utilizasaun atraksaun uniku no beleja natural iha zona utilizasaun ares protegidas no parque nacional. KAPITULU II EMPRENDIMENTU TURISMO NATURAL Artigu 3 (1) Implementasaun emprendimentu turismo natural hala'o iha zona utilizasaun areas protegidas no parque nacional; (2) Emprendimentu turismo natural ne'ebe refere ona iha alinea (1) maka empresas infra-estruturas turismo natural. (3) Tipu empresa infra-estruturas turismo natural ne'ebe refere iha alinea (1) ne'e inklui: a. akomodasaun, hanesan baraka turismo, akampamentu, karavana, alojamentu; DIPLOMA MINISTÉRIAL MINISTERIO DA AGRICULTURA E PESCAS NO: 430/ 11/DM/XI/10 Kona-ba : EMPRENDIMENTU TURISMO NATURAL iha ZONA UTILIZASAUN AREAS PROTEGIDAS no PARQUE NACIONAL Tetu : a. Katak areas protegidas no Parque Nacional hanesan grasa no konfiansa husi maromak ba nasaun no povo Timor Leste hodi utiliza lolos no matenek ba sociedades nia moris diak; b. Katak Areas Protegidas no Parque Nacional nudar rekursus naturais ho nia valor ne'ebe as, persisa kuidadu nia sustentabilidades no utiliza ba aktividade turismo natural; c. Katak utilizasaun Areas Protegidas no Parque Nacional ba aktividade turismo bele realiza liu-husi aktividade emprendimentu turismo natural; d. Katak atu implementa emprendimentu turismo natural ne'e la'o ho diak hodi la estraga Areas Protegidas no Parque Nacional no implementasaun ba Konstitusaun RDTL, Artigu 6, Alinea f no g kona-ba Protege Meio-Ambiente no Preserva Rekursus Naturais, hare katak persisa regula emprendimentu turismo natural ne'e ho diploma ministe rial; Refere ba : 1. Artigu 6 alinea f no g Konstitusaun RDTL 2002; 2. Parte 2.1 Regulamentu UNTAET Númeru 19 Tinan 2000 kona-ba Zonas Protegidas; 3. Parte i Artigu 3 Decreto Lei Númeru 1 Tinan 2003 kona-ba Rico Soi Publico; 4. Resolusação do Númeru 8 Tinan 2007 kona-ba Criação Parque Nacional Nino Konis Santana; 5. Resolusação do Númeru 9 Tinan 2007 kona-ba Politica, Planeamento e Estrategias Florestais; 6. Artigu 2 aline b no c, Artigu 17 alinea o Decreto Lei Governo Númeru 18 Tinan 2008; 7. Livro II titulu III kapitulu III seksaun II Decreto Lei Númeru 19 Tinan 2009 kona-ba Kodigo Penal RDTL HAKOTU : Hatu'ur : Diploma Ministérial Kona-ba : Emprendimentu Turismo Natu ral iha Zona Utilizasaun Areas Protegidas no Parque Nacional Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4523 b. fatin ai han lokal; c. fasilidades ba visitantes; d. transporte ba visitantes; e. souvenir; f. objektus turismo kultural. Artigu 4 Emprendimentu infra-estruturas turismo natural ne'ebe refere iha Artigu 3, alinea 3 implementa ho kondisaun hanesan tuir mai: a. dezenvolvimentu turismo natural maksimu 10% (pursentu sanulu) husi total area zona utilizasaun areas protegidas no parque nacional; b. modelu konstrusaun ho motivu arkitektura kultura iha area ne'ebe refere; c. labele transforma beleza natural iha area ne'ebe refere. Artigu 5 (1) Emprendimentu turismo natural bele hala'o husi koopera tiva, empresa privada ka empresa pesoais. (2) Emprendimentu turismo natural ne'ebe refere iha alinea (1) bele implementa wainhira hetan ona lisensa emprendimentu. (3) Lisensa emprendimentu turismo natural ne'e sei hetan husi Direktur Nasional Floresta wainhira hetan ona razaun tekniku husi tekniku profesional relevantes hodi tetu viabilidade empresa no konhesimentu husi autoridades lokais iha area ne'ebe refere. (4) Dispozisaun sira kona-ba prosedimentu no rekizitus kon sensu permisaun ne'ebe refere iha alinea (2) ne'e sei regula iha regulamentu Direktur Nacional. Artigu 6 (1) Emprendimentu turismo natural ne'e permite ba durasaun tempu maksimu tinan 25 tuir tipu negosio. (2) Emprendimentu turismo natural ne'ebe nia durasaun tempu hotu ona, bele halo renovasaun rekizitu hodi prolonga nia durasaun. (3) Dispozisaun sira konaba rekizitu no konsensu rekizasaun emprendimentu ne'ebe refere iha alinea (1) no alinea (2) sei regula iha regulamentu Direktur Nacional. Artigu 7 Emprendimentu turismo natural la aturiza atu: a. kolateraliza area ne'ebe dezenvolve; b. transfere lisensa emprendimentu molok hetan autorizasaun husi Direktur Nacional. Artigu 8 Emprendimentu turismo natural la fo direito proprietario no arendatario ba areas protegidas no parque nacional. KAPITULU III DIREITO NO DEVER Artigu 9 Empresarios Turismo natural iha direito atu : a. jere infra-estruturas turismo natural baseia ba tipu komersio ne'ebe refere iha lisensa komersio; b. simu kompensasaun husi visitantes ne'ebe uza meritu nego sio sira iha. Artigu 10 Empresarios turismo natural iha dever : a. halo no entrega plano servisu emprendimentu baseia ba plano jestaun ba Direktur Nacional; b. hala'o servisu real iha duransaun tempu fulan 12 durante hetan lisensa; c. konstruí fasilidades no infra-estruturas turismo no promove tuir plano servisu emprendimentu ne'ebe aprova ona; d. fo servisu ba ema tuir nia especialidades no tuir tipu nego sio; e. involve komunidade sira ne'ebe hela iha area konservasaun natural iha aktividade negosio; f. halo no hato'o relatorio periodikamente kona-ba implemen tasaun servisu negosio ba Direktur Nacional; g. rehabilita sasan balun ne'ebe destrui tamba nia aktividades negosio; h. garante estabilidade no normas ba visitante sira; i. asegura sustentabilidade funsaun area konservasaun natu ral; j. selu taxa emprendimentu turismo natural no retribusaun tuir resultadu negosio Artigu 11 (1) Dispozisaun kona-ba kuantidade taxa, retribusaun no rekizi tus retribusaun sei regula iha Diresaun Nacional wainhira hetan tiha konkordansia ho ministro ne'ebe tutela ba sektor finanseiro. KAPITULU IV ORIENTASAUN Artigu 12 (1) Orientasaun no supervisaun emprendimentu turismo natu Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4524 ral hala'o atu nune'e utilizasaun areas protegidas no parque nacional tuir nafatin objektivu ne'ebe determina ona. (2) Ejekusaun orientasaun emprendimentu turismo natural ne'e hala'o liu husi regulamentus, orientasaun, akonselamentu no reprensaun. (3) Ejekusaun supervisaun emprendimentu hala'o liu husi investigasaun direktu no/ka estudu relatorio aktividades ne'ebe halo husi empresarios turismo natural (4) Dispozisaun kona-ba orientasaun no supervisaun ne'ebe refere iha alinea (2) no (3) sei regula husi Direktur Nacional. KAPITULU V EKSPIRASAUN LISENSA EMPRENDIMENTU TURISMO NATURAL Artigu 13 (1) Lisensa emprendimentu turismo natural ne'e ekspira tamba: a. Periodu tempu ne'ebe fo hotu ona; b. Revogadu husi Direktur Nacional nudar sansaun ne'ebe biban ba empresarios turismo natural; c. devolvidu husi emprezariu turismo natural ba Governo, molok periodu tempu ne'ebe fo ne'e hotu. (2) Ekspirasaun lisensa emprendimentu turismo natural ne'ebe refere iha alinea (1) la elimina responsabelidade emprezariu atu : a. selu hotu dividas resultadu operasionais no respon sabelidade ba impostu estadu sira seluk; b. hala'o hotu dispozisaun sira ne'ebe estabelese ona, to'o lisensa emprendimentu turismo natural ne'e remata. (3) Dispozisaun kona-ba ekspirasaun lisensa emprendimentu turismo natural ne'e sei regula husi Direktur Nacional. Artigu 14 (1) Wainhira ekspirasaun emprendimentu turismo natural ne'ebe refere iha Artigu 13 maka infra-estruturas bens-imoves turismo natural nian ne'ebe iha area konservasaun natural, sai propriedade estadu. (2) Dispozisaun sira seluk kona-ba tranzisaun propretario ba infra-estruturas ne'ebe refere iha alinea (1) sei regula husi Direktur Nacional. KAPITULU VI SANSAUN Artigu 15 (1) Lisensa emprendimentu turismo natural sei revoga wainhira emprezariu : a. La selu dividas resultadu operasionais iha periodu tem pu ne'ebe determina ona; b. La hala'o aktividade real iha durasaun tempu fulan 12 desde hetan permisaun; c. La entrega plano servisu emprendimentu ne'ebe determina ona; d. Abandona nia negosio molok periodu tempu ne'ebe fo ne'e hotu; e. Viola dispozisaun krime iha regulamentu UNTAET Nú meru 19 tinan 2000 kona-ba kuidadu areas protegidas reserva natural ho nia ekosistema, regulamento UNTAET Númeru 17 tinan 2000 konaba Proibi tesi ai no eksporta ai husi Timor-leste no Resolusaun Númeru 8 Tinan 2007 kona-ba Criação Parque Nacional Nino Konis Santana f. Transferensia lisensa emprendimentu turismo natural ba parte seluk la ho aprovasaun Direktur Nacional; g. Implementa aktividade turismo natural ne'ebe kontra valor konservasaun, relijiosa, kultura nasaun, desensia no normas jerais; h. La hala'o advertensia eskrita husi Direktur Nacional ne'ebe fo ona dala tolu tui-tuir malu. (2) Dispozisaun sira seluk kona-ba lala'ok revogasaun lisensa emprendimentu turismo natural ne'ebe refere iha alinea(1) ne'e sei regula husi Direktur Nacional. Artigu 16 (1) Emprezario turismo natural ne'ebe la rehabilita danifikasaun sira refere iha Artigu 10 pontu (g) no/ka tamba emprezariu nia aktividade hamosu destroisaun area konservasaun natural sei kona kompensasaun tuir todan no intensidade danifikasaun. (2) Kompensasaun ne'ebe refere iha alinea (1) la halakon aku zasaun krime ba violasaun ne'ebe emrezariu halo tuir dispozisaun lei ne'ebe vigora. KAPITULU VII TRANSFERENSIA Artigu 17 Ho estipulasaun diploma ministerial ne'e, maka lisensa sira kona-ba emprendimento turismo natural ne'ebe fo ona, iha durasaun tempu tinan ida hahu diploma ministerial ne'e vigor tenke koinside ho buat hotu ne'ebe konsagra ona iha diploma ne'e. Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4525 KAPITULU VIII DISPOZISAUN FINAL Artigu 18 Tama iha Vigor Diploma ministerial hahu vigor iha loron 26 de Novembru de 2010 Regula iha Dili, Loron 26 de Novembru de 2010 MENISTRO DA AGRICULTURA E PESCAS REPUBLICA DEMOCRATICA DE TIMOR-LESTE Mariano ASSANAMI Sabino Lista das Áreas Protegidas de Timor Leste No. Areas protegidas Distrito Sub Distrito Sucos 1. Parque Nacional Nino Konis Santana Lautem Tutuala Tutuala Mehara Lospalos Muapitino Lore I Bauro Lautem/Moro Com 2. Foho Matebian Baucau Quelicai Laissorulai Vaitame Afaca Nama oli Sosa Curuca Laga Sagadati Atelari Baguia Alawa leten Lavateri Alawa kraik Defa Uassi Viqueque Uatolari Babulo Vessoro Afaloicai Uatocarbau Afaloicai Vani Uma 3. Foho Mundo Perdido Viqueque Osso Osso de Cima Loihuno Liaruca Baucau Venilale Bualale 4. Reserva Floresta Tilomar Covalima Tilomar Maudemo Kasabauk Foho Lulik Lalawa 5. Ribeira de Clere Manufahi Fatuberliu Uma Berloik Dotik Caicasa Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4526 15. Foho Manuleu Oecusse Nitibe Usitaco Bene Ufe 16. Area Mangal Citrana Oecusse Nitibe Bene Ufe 17. Foho Tapo Bobonaro Lolotoe Lebos Lontas Gildapil Saburai 18. Foho Taroman Covalima Fatululik Taroman Fatululik/Bedasi Fohorem Dato Rua Dato Tolu Laktos 19. Foho Kuri Manatuto Laclo Uma Kaduak 20 Foho Legumau Lautem Luro Vairokr Afabobo Barikafa Baucau Laga Atelari Baguia Uakala 21. Foho Laretame Viqueuque Osso Osso de Cima Baucau Venilale Bualale 22. Foho Builo Viqueuque Osso Loihuno Uaguia Uaibobo Uatolari Matakoi 23. Foho Guguleur Liquiça Maubara Lisadila Guiso Baubarlisa 24. Foho Loelako Bobonaro Cailaco -? 25. Foho Burabo Viqueuque Uato Carbau Afaloicai Bahtata Loiulo 26. Lago Maurei Lautem Iliomar Irabere Viqueuque Uato Carbau Irabinletaria 27. Foho Aitana Viqueque Manatuto 28. Foho Bibileo Viqueque 29. Lago Modomahut Manufahi Fatuberliu 30. Lago Welenas Manufahi Fatuberliu Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4527 Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4528 RESOLUÇÃO STAE No 001/I/2011 Sobre Actividades Preliminares de Atualização do Recenseamento Eleitoral de 11 de Janeiro 2011 PREÂMBULO Tendo em vista as necessidades de disponibilizar ao cidadão timorense com o documento que comprova a sua situação de eleitor (cartão de eleitor). Atendendo ao facto de que o referido cartão do eleitor é o documento oficial de identificação mais disseminado no território nacional. Considerando a necessidade de correção de possiveis duplicidades de cartões eleitorais que podem afetar a base de dados eleitoral e, por conseguinte, ao processo eleitoral. Considerando que a Constituição no Artigo 65.2 estabelece que o recenseamento eleitoral é obrigatório, oficioso, único e universal, sendo actualizado a cada eleição. Assim, a COMISSÃO NACIONAL DE ELEIÇÕES aprova, ao abrigo do disposto na alínea c do Artigo 8º da Lei nr. 5/2006, de 28 de Dezembro, conjugado com o disposto na alínea t do número 2, do artigo 5º da Lei nr. 1/2002, de 07 de Agosto, para valer como Resolução, o seguinte: Artigo 1º Âmbito Esta Resolução tem por objetivo atender às necessidades de natureza urgente dos cidadãos para obtenção do cartão de eleitor. Artigo 2º Actualização do Recenseamento fora do período eleitoral 1. No período que antecede aos seis meses relativos as atividades da atualização da base de dados e recenseamento eleitoral, o cidadão timorense, que complete 2. dezassete anos no ano eleitoral, e que tenha interesse em obter, renovar ou substituir o cartão eleitoral, deverá dirigir sua solicitação à sede distrital do STAE. 3. Esta solicitação estará sujeita aos seguintes requisitos: a) Necessidades de natureza urgente: Entre outras, terão a consideração de natureza urgente, as seguintes necessidades: apresentação do cartão eleitoral como documento identificativo em processos de inscrição em instituições educativas; em recruta mento do serviço militar; em processos de ajustamento dos dados do pessoal da função pública; nos pro cessos de solicitação de passaportes e vistos com a finalidade de viajar ao estrangeiro; e, em outros casos cuja necessidade urgente seja assim considerada pelo STAE. b) Identificação: O STAE comprovará a identidade do so licitante através da apresentação dos documentos enumerados no artigo 18o do Regulamento 45/STAE/ II/08. c) Horário de Atendimento: O atendimento às solicitações de emissão de cartão eleitoral nos 12 escritórios distritais do STAE será realizado dois dias por semana que serão definidos pelo STAE distrital e imediatamente comunicado à CNE. As solicitações de emissão de cartão eleitoral em Dili, serão realizadas 3 dias por semana a ser definido pelo escritório distrital do STAE em Dili. O atendimento será realizado nas horas normais de serviço. 4. Todos os atos relativos às atividades definidas nesta Reso lução serão realizadas em conformidade com os principios juridicos estabelecidos nos Regulamentos 45/STAE/II/08 e 36/STAE/II/07 e sob a supervisão da CNE. Artigo 3º Período das Atividades Preliminares à Atualização do Recenseamento Eleitoral As atividades referidas nesta Resolução iniciar-se-ão na data de publicação pela CNE e terão duração até 30 de junho de 2011. Resolução proposta pelo STAE. Dili, 11 de Janeiro de 2011 Tomás do Rosário Cabral Director do STAE Jornal da República Quarta-Feira, 12 de Janeiro de 2011Série I, N.° 1 Página 4529 Aprovado em Dili,11 de Janeiro de 2011, Pela Comissão Nacional de Eleições Declaração de Rectificação O Decreto-Lei n.º 19/2010, de 1 de Dezembro e Decreto-Lei n.º 20/2010, de 1 de Dezembro publicada no Jornal da República, I Série, n.º 45, de 1 de Dezembro de 2010, sobre Estatuto da Inspecção Geral do Trabalho e Regime dos Suplementos Remuneratórios da Administração Pública, saiu com as seguintes inexactidões que assim se rectificam: 1. No último parágrafo do Decreto-Lei n.º 19/2010, de 1 de Dezembro "onde se lê: Promulgado em " Deve ler-se: Promulgado em 18/11/2010 2. No último parágrafo do Decreto-Lei n.º 20/2010, de 1 de Dezembro " onde se lê: Promulgado em " Deve ler-se: Promulgado em 18/11/2010 e ler-se: Promulgado em 18/11/ Dili, 12 de Janeiro de 2011 Jaime F.M.C. Correia Director Gráfica Nacional Faustino Cardoso Gomes Alcino de Araujo Baris Joana Maria Dulce Vitor Maria Angelina Lopes Sarmento José Agostinho da Costa Belo Silvestre Xavier Sufa Lucas de Sousa Teresinha Maria Noronha Cardoso Tomé Xavier Jerónimo Deolindo dos Santos Vicente Fernandes e Brito Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai Martinho Germano da Silva Gusmão Arif Abdullah Sagran Manuela Leong Pereira

Ministerial Order No. 430/11/DM/XI/10 regulating tourism activity into protected areas of National Parks · Nelum