Regulation on sampling food to mark levels of pesticides remains

1502 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA^) z dnia 17 października 2007 r. w sprawie pobierania próbek żywności w celu oznaczania poziomów pozostałości pestycydów^* Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 25 sierp- 1) sposób pobierania próbek żywności na potrzeby nia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia urzędowej kontroli żywności i monitoringu w celu (Dz. U. Nr 171, poz. 1225) zarządza się, co następuje; oznaczania poziomów pozostałości pestycydów, § 1. Rozporządzenie określa: wielkość i liczbę pobieranych próbek; Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej — zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 131, poz. 924). 2* Rozporządzenie wdraża postanowienia dyrektywy Komisji 2002/63/WE z dnia 11 lipca 2002 r. ustanawiającej wspólnoto­ we metody pobierania próbek do celów urzędowej kontroli pozostałości pestycydów w produktach pochodzenia roślin­ nego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni oraz uchylającej dyrektywę 79Z700/EWG (Dz. Urz. WE L 187 z 16.07.2002, str. 30; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 36, str. 228). 2) procedury, w tym definicje, stosowane przy po­ bieraniu próbek; 3) kryteria dla metod analitycznych; 4) sposób podawania i interpretacji wyników analiz; 5) sposób transportu i przechowywania próbek przed przystąpieniem do analizy. § 2. Sposób pobierania próbek żywności na po­ trzeby urzędowej kontroli żywności i monitoringu w celu oznaczania poziomów pozostałości pestycy­ dów, w tym wielkość i liczbę pobieranych próbek, oraz procedury stosowane przy pobieraniu próbek określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. § 3. Kryteria dla metod analitycznych, sposób poda­ wania i interpretacji wyników analiz oraz sposób trans­ portu i przechowywania próbek przed przystąpieniem do analizy określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. § 4. Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie pobierania pró­ bek żywności w celu oznaczania pozostałości chemicz­ nych środków ochrony roślin (Dz. U. Nr 86, poz. 810). § 5. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Minister Zdrowia: Z. Religa Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 października 2007 r. (poz. 1502) Załącznik nr 1 SPOSÓB POBIERANIA PRÓBEK ŻYWNOŚCI W CELU OZNACZANIA POZIOMÓW POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW ORAZ PROCEDURY STOSOWANE PRZY POBIERANIU PRÓBEK I. Pojęcia stosowane przy pobieraniu próbek 1) porcja analityczna — reprezentatywna ilość ma­ teriału pobrana z próbki analitycznej, o wielkości odpowiedniej dla pomiaru stężenia pozostałości pestycydów; Uwaga: w celu pobrania porcji analitycznej do­ puszcza się zastosowanie odpowiedniego przy­ rządu do pobierania próbek; 2) próbka — jedna lub więcej jednostek pobranych z populacji jednostek lub porcja materiału pobra­ na z jego większej ilości. Do celów oznaczania pe­ stycydów próbka reprezentatywna powinna być reprezentatywna dla partii, próbki zbiorczej, zwie­ rzęcia itp. w odniesieniu do wielkości pozostało­ ści pestycydów, ale nie musi być reprezentatyw­ na w odniesieniu do innych cech; 3) próbka analityczna — materiał przygotowany do analizy z próbki laboratoryjnej, poprzez oddziele­ nie części produktu przeznaczonego do badania, a następnie wymieszany, zmielony, rozdrobniony itp. w celu wyodrębnienia porcji analitycznej w sposób minimalizujący wielkość błędu; Uwaga: przygotowanie próbki analitycznej po­ winno odzwierciedlać procedurę przyjętą przy ustalaniu najwyższej dopuszczalnej pozostałości, co oznacza, że porcja produktu przygotowywana do analizy może zawierać części, które nie są nor­ malnie spożywane; w celu ustalenia części wcho­ dzących w skład próbki analitycznej należy od­ nieść się do odpowiednich załączników rozporzą­ dzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 maja 2007 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych pozio­ mów pozostałości pestycydów, które mogą znaj­ dować się w środkach spożywczych lub na ich powierzchni (Dz. U. Nr 119, poz. 817); 4) próbka pierwotna — jedna lub więcej jednostek pobranych z tego samego miejsca partii; Uwagi: a) wyboru miejsca w partii, z którego pobierana jest próbka pierwotna, należy dokonać w spo­ sób losowy. Jeżeli natomiast jest to niemożli­ we z powodów technicznych, wyboru należy dokonać w sposób losowy z dostępnych części partii, b) liczbę jednostek wymaganych do skompleto­ wania próbki pierwotnej należy określić na podstawie najmniejszego rozmiaru i liczby wy­ maganych próbek laboratoryjnych, c) w przypadku kiedy z partii produktów pocho­ dzenia roślinnego, jaj lub przetworów mlecz­ nych pobierana jest więcej niż jedna próbka pierwotna, każda z próbek pierwotnych powin­ na mieć w przybliżeniu podobny rozmiar w stosunku do próbki zbiorczej, d) jednostki do badań powtarzanych mogą być podczas pobierania próbki lub próbek dobiera­ ne losowo do podwójnych próbek laboratoryj­ nych w przypadkach, kiedy rozmiar tych jedno­ stek uniemożliwia przygotowanie próbki zbior­ czej jako próbki laboratoryjnej o lepszej repre­ zentatywności lub kiedy jednostki (np. jaja, de­ likatne owoce) mogłyby zostać uszkodzone podczas mieszania, e) w przypadkach gdy próbki pierwotne pobiera­ ne są w odstępach czasowych podczas łado­ wania lub rozładowywania partii, miejsce, z którego pobierana jest próbka, odnosi się do określonych punktów czasowych, f) w celu przygotowania próbki pierwotnej nie należy przecinać ani dzielić jednostek, z wyjąt­ kiem sytuacji przedstawionych w tabeli 3; 5) próbka zbiorcza (próbka zagregowana) — w przypadku produktów innych niż mięso i drób, połączony i dobrze wymieszany zbiór próbek pierwotnych pobranych z partii. W przypadku mięsa i drobiu próbka pierwotna jest uważana za równoważną próbce zbiorczej; Uwagi: a) próbki pierwotne muszą zawierać odpowiednią ilość materiału w celu umożliwienia wyodręb­ nienia wszystkich próbek laboratoryjnych, jakie powinny być pozyskane z próbki zbiorczej, b) w przypadkach kiedy podczas pobierania pró­ bek pierwotnych przygotowywane są oddziel­ ne próbki laboratoryjne, przyjmuje się, że pod­ czas pobierania próbek z partii, próbka zbior­ cza stanowi sumę próbek laboratoryjnych; 6) próbka laboratoryjna (próbka laboratorium) — próbka wysłana do laboratorium lub otrzymana w laboratorium. Obejmuje ona reprezentatywną ilość materiału pobranego z próbki zbiorczej; Uwagi: a) próbka laboratoryjna może stanowić całość lub część próbki zbiorczej, b) w celu przygotowania próbek laboratoryjnych nie należy dzielić produktów jednostkowych, z wyjątkiem sytuacji, kiedy dzielenie produk­ tów jednostkowych zostało przewidziane w ta­ beli 3, c) w przypadku konieczności powtórzenia bada­ nia, dopuszcza się pobranie podwójnych pró­ bek laboratoryjnych; 7) wielkość próbki — liczba jednostek lub ilość ma­ teriału, która składa się na próbkę; 8) pobieranie próbek — procedura stosowana w ce­ lu pobrania i sporządzenia próbki; 9) przyrządy do pobierania próbek: a) przyrządy takie jak szufle, czerpaki, świdry, no­ że, sondy itp. służące do wyodrębnienia jed­ nostki z materiału zbiorczego, z opakowań (np. beczek czy dużych serów), z porcji (np. mię­ sa, drobiu), Idórych wielkość nie odpowiada ze względów praktycznych próbce pierwotnej, b) przyrządy takie jak pojemniki służące do przy­ gotowania próbki laboratoryjnej z próbki zbiorczej lub przygotowania porcji analitycznej z próbki laboratoryjnej; Uwagi: a) poszczególne przyrządy do pobierania próbek są opisane w Normach ISO i Międzynarodowej Federacji Mleczarskiej (IDF)' ’,* b) w przypadku produktów takich jak liście lu­ zem, jako przybór do pobierania próbek może być uznana ręka próbobiorcy. Oznacza to moż­ liwość ręcznego pobierania próbek; ISO 950: Cereals — sampling (as grain); ISO 951: Pulses in bags — sampling; ISO 1839: Sampling — tea; IDF stan­ dard 50C: Milk and milk products — methods and sam­ pling lub odpowiednie Polskie Normy PN EN. 10) osoba pobierająca próbki (próbobiorca) — osoba przeszkolona w zakresie pobierania próbek i upo­ ważniona przez organy urzędowej kontroli żyw­ ności; Uwaga: próbobiorca jest odpowiedzialny za wszystkie procedury związane z pobieraniem próbki, włączając w to przygotowanie, opakowa­ nie i przesyłkę próbki laboratoryjnej. Próbobiorca musi rozumieć konieczność przestrzegania po­ szczególnych procedur pobierania próbek i jest obowiązany do dostarczenia odpowiedniej do­ kumentacji próbki oraz do ścisłej współpracy z la­ boratorium; 11) partia — ilość materiału środka spożywczego do­ starczonego w tym samym czasie do laborato­ rium, co do którego wiadomo lub co do którego próbobiorca ma przekonanie, że materiał ten jest jednolity pod względem pochodzenia, producen­ ta, rodzaju, sposobu pakowania, rodzaju opako­ wania, oznakowania, nadawcy itp.; Uwagi: a) w przypadku kiedy przesyłka składa się z partii, które można zidentyfikować jako pochodzące od różnych producentów, każdą partię należy traktować oddzielnie, b) przesyłka może składać się z jednej lub więk­ szej liczby partii, c) w przypadku znacznego rozmiaru lub obszaru zajmowanego przez każdą z partii w dużej prze­ syłce każda z serii wagonów, platform, samo­ chodów ciężarowych, miejsc składowania mo­ że zostać uznana jako odrębna partia, d) partia może zostać wymieszana np. poprzez sor­ towanie lub podczas procesu produkcyjnego; 12) podejrzana partia — partia, co do której, bez względu na powód, istnieją podejrzenia, że może zawierać pozostałości pestycydów przekraczają­ ce ich najwyższe dopuszczalne poziomy; 13) niepodejrzana partia — partia, dla której nie ma powodów, aby podejrzewać, że może zawierać pozostałości pestycydów przekraczające ich naj­ wyższe dopuszczalne poziomy; 14) jednostka — najmniejsza oddzielna lub dająca się wyodrębnić część w partii, jaka może być z niej pobrana, stanowiąca całość lub część prób­ ki pierwotnej; Uwagi: jednostki należy identyfikować w nastę­ pujący sposób: a) świeże owoce i warzywa — jednostkę może stanowić każdy cały owoc lub całe warzywo lub też w postaci, w jakiej występują w sposób naturalny (np. kiście winogron), z wyjątkiem małych owoców. W przypadku opakowanych małych produktów, jednostki mogą być iden­ tyfikowane zgodnie z lit. d. Dopuszcza się za­ stosowanie przyrządu do pobierania próbek, o ile nie spowoduje to uszkodzenia materiału. W takim przypadku przyrząd ten może posłu­ żyć do określenia jednostki. W celu sporządze­ nia jednostki nie wolno dzielić jaj, świeżych owoców ani warzyw. b) duże zwierzęta, ich części i narządy — jednost­ kę może stanowić część lub całość określonej części narządu. W celu sporządzenia jednostki można przecinać części tuszy oraz narządy, c) małe zwierzęta, ich części i narządy — jednost­ kę może stanowić całe zwierzę lub jego cała część lub narząd. W przypadku zwierząt w opa­ kowaniach, jednostki mogą być identyfikowa­ ne zgodnie z lit. d. Dopuszcza się zastosowanie przyrządu do pobierania próbek, o ile nie bę­ dzie to miało wpływu na wielkość pozostałości pestycydów. W takim przypadku przyrząd ten może posłużyć do określenia jednostki, d) materiały opakowane — jako jednostkę należy przyjąć najmniejsze oddzielne opakowanie jednostkowe. W przypadkach kiedy najmniej­ sze opakowanie jest bardzo duże, próbki nale­ ży pobierać, traktując to opakowanie jako próbkę zbiorczą, zgodnie z lit. e. W sytuacji, gdy najmniejsze opakowanie jest bardzo małe, jednostkę może tworzyć grupa opakowań jednostkowych, e) materiały zbiorcze, duże opakowania (np. beczki, sery), które są zbyt duże, aby mogły stanowić próbkę pierwotną — jednostkę sta­ nowi materiał pobrany za pomocą przyrządu do pobierania próbek. II. Procedury stosowane przy pobieraniu próbek środków spożywczych^ oraz wiel­ kość i ilość pobieranych próbek * Należy stosować zalecenia Norm ISO. Dla innych niż wymienione w normach produktów dostarczanych luzem albo w du­ żych opakowaniach zbiorczych dopuszcza się zastosowanie istniejących norm ISO dla innych produktów. ISO 950: cere­ als — sampling (as grain); ISO 951: Pulses in bags — sampling; ISO 1839: Sampling — tea; IDF standard 50C: Milk and milk Products — methods and sampling lub odpowiednie Polskie Normy PN EN. International Standard ISO 950: Cereals — sampling as grain lub odpowiednie Polskie Normy PN EN. ** International Standard ISO 951: Pulses in bags — sampling lub odpowiednie Polskie Normy PN EN. ®* International Standard ISO 1839: Sampling — tea lub odpowiednie Polskie Normy PN EN. ®* International IDF Standard 50C: Milk and milk products — methods of sampling lub odpowiednie Polskie Normy PN EN. 1. Środki ostrożności Należy nie dopuścić do zanieczyszczenia lub uszkodzenia (zepsucia się) próbki na wszystkich etapach procesu pobierania próbki, ze względu na możliwość wpływu na wynik analityczny. Próbki należy pobierać oddzielnie z każdej partii przeznaczonej do badania na zgodność z warto­ ściami najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów. 2. Pobieranie próbek pierwotnych Minimalną liczbę próbek pierwotnych, jaką należy pobrać z partii, należy wyznaczyć na podstawie tabeli 1. W przypadku podejrzanych partii mięsa i drobiu, liczbę próbek, jaką należy pobrać z partii, określa tabela Ż Każdą próbkę pierwotną należy pobrać w takim stopniu, jak jest to praktycznie możliwe, z losowo wybranego miejsca w partii. Próbka pierwotna musi zawierać ilość materiału umożliwiającą przygotowanie próbki laboratoryj­ nej, jaka jest wymagana w zależności od partii. Uwaga: przyrządy do pobierania próbek ziarna^*, jadalnych nasion roślin strączkowych** i herbaty®* są opisane w międzynarodowych normach ISO, a przyrządy stosowane do pobierania produktów mlecznych w międzynarodowych normach IDF®*. Tabela 1. Minimalna liczba próbek pierwotnych, którą należy pobrać z partii Produkt Minimalna liczba próbek pierwotnych, którą należy pobrać z partii 1) mięso i drób partia niepodejrzana 1 partia podejrzana zgodnie z tabelą 2 2) inne produkty a) produkty opakowane albo luzem, co do których można przyjąć, że są dobrze wymieszane lub ho mogenne 1 (np. partia może być wymieszana w procesie prze­ twórczym) b) produkty opakowane albo luzem, co do których nie można przyjąć, że są dobrze wymieszane lub ho mogenne Dla produktów składających się z dużych jednostek, stanowiących pierwotne produkty spożywcze pocho­ dzenia roślinnego, minimalna liczba próbek pierwot­ nych powinna być zgodna z minimalną liczbą jedno­ stek wymaganych do przygotowania próbki laborato­ ryjnej. Patrz tabela 4. Albo: Masa partii (kg) < 50 3 50—500 5 > 500 10 lub: Liczba puszek, kartonów lub innych pojemników w partii 1—25 1 26—100 5 > 100 10 Tabela 2. Liczba losowo pobranych próbek pierwotnych wymaganych dla danego prawdopodobieństwa stwierdzenia przynajmniej jednej próbki niezgodnej w partii mięsa lub drobiu, dla danej częstości wy­ stępowania niezgodnych pozostałości w partii Częstość występowania niezgodnych pozostałości w partii Minimalna liczba próbek (n^) wymagana w celu wykrycia niezgodnej pozostałości z prawdopodobieństwem % 90% 95% 99% 90 1 2 80 — 2 3 70 2 3 4 60 3 4 5 50 4 5 7 40 5 6 9 35 6 7 11 30 7 9 13 25 9 11 17 20 11 14 21 15 15 19 29 10 22 29 44 5 45 59 90 1 231 299 459 0,5 460 598 919 0,1 2 301 2 995 4 603 Uwagi: 1) tabela zakłada losowe pobieranie próbek; 2) w przypadku, kiedy liczba próbek pierwotnych wskazana w tabeli 1 jest większa niż około 10 % liczby jednostek w całej partii, liczba pró­ bek pierwotnych (n) może być mniejsza, obli­ czona zgodnie z następującym wzorem: n = n^(1 + (no-1»/N gdzie: n = minimalna liczba próbek pierwotnych, które należy pobrać, n^j = liczba próbek pierwotnych z tabeli 2, N = liczba jednostek w partii umożliwiają­ cych sporządzenie próbki pierwotnej; 3) jeżeli pobrana jest pojedyncza próbka pier­ wotna, prawdopodobieństwo wykrycia nie­ zgodności z najwyższą dopuszczalną pozosta­ łością jest zbliżone do częstości występowania próbek niezgodnych; 4) w celu wyznaczenia dokładnego lub alterna­ tywnego prawdopodobieństwa albo dla innej częstości występowania niezgodności liczba próbek, które należy pobrać, może być obli­ czona z wzoru: 1 - p = (1 - i)" gdzie: p = prawdopodobieństwo, i = częstość występowania niezgodności w partii, n = liczba próbek. Uwagi: Wartości „p" oraz „i" wyrażone są jako ułamek, a nie jako wartość w procentach. 3. Przygotowanie próbki zbiorczej W tabeli 3 podano sposób postępowania dla mię­ sa i drobiu. Każdą próbkę pierwotną przyjmuje się jako oddzielną próbkę zbiorczą. W tabelach 4 i 5 przedstawiono sposoby postę­ powania w przypadku produktów pochodzenia roślinnego, jaj i produktów mlecznych. W celu sporządzenia próbki zbiorczej, próbki pierwot­ ne należy połączyć ze sobą i dokładnie wymie­ szać, o ile jest to możliwe ze względów prak­ tycznych. W sytuacji gdy: 1) wymieszanie próbek pierwotnych w celu spo­ rządzenia próbki zbiorczej ze względów prak­ tycznych nie jest możliwe, 2) jednostki mogą ulec uszkodzeniu podczas mie­ szania lub dzielenia dużej próbki zbiorczej, w sposób mogący mieć wpływ na pozostałości pestycydu, 3) nie ma możliwości wymieszania bardzo du­ żych jednostek w celu uzyskania bardziej jed­ norodnej dystrybucji pozostałości pestycydu, należy podczas pobierania próbek pierwotnych losowo pobrać jednostki jako podwójne próbki laboratoryjne. W takim przypadku prezentowany wynik analizy powinien być średnią wyników uzyskanych z badanych próbek laboratoryjnych. Tabela 3. Mięso i drób — opis próbek pierwotnych i minimalna wielkość próbek laboratoryjnych Klasyfikacja produktu Przykłady Rodzaj pobieranej próbki pierwotnej Minimalna wielkość każdej z próbek laboratoryjnych 1 2 3 4 5 Pierwotne środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego 1. Mięso ssaków Uwaga: w przypadku najwyższej dopuszczalnej pozostałości dla pestycydów rozpuszczalnych w tłuszczach próbki należy pobierać zgodnie z pkt 2 tej tabeli 1.1. Duże ssaki, całe albo półtusze, zwykle s 10 kg Bydło, owce, świnie Cała przepona lub jej część, jeśli to konieczne,łącznie z mięśniami karku 0,5 kg 1.2. Małe ssaki, całe tusze Króliki Całe tusze lub tylne ćwiartki 0,5 kg po usunięciu skóry i kości 1.3. Części mięsa ssaków, luzem (świeże, schłodzone, zamrożone), paczkowane lub inne Ćwiartki, kawałki, steki itp. Całe jednostki albo części większej jednostki 0,5 kg po usunięciu kości 1 2 3 4 5 1.4. Części mięsa ssaków zamrożone w blokach Ćwiartki, kawałki Zamrożone przekroje wycięte z pojemnika albo całe (lub porcje) poszczególnych części mięsa 0,5 kg po usunięciu kości 2. Tłuszcz ssaków, w tym tłuszcz mięsa Uwaga: pobierane próbki tłuszczu zgodnie z pkt 2.1, 2.2 i 2.3 można wykorzystać w celu określenia zgodności z odpowiednimi wartościami najwyższych dopuszczalnych pozostałości w samym tłusz­ czu lub w całym produkcie 2.1. Duże ssaki podczas uboju, całe lub półtusze, zwykle a 10 kg Bydło, owce, świnie Nerki, tłuszcz brzuszny lub podskórny pobrany od jednego zwierzęcia 0,5 kg 2.2. Małe ssaki podczas uboju, całe lub półtusze, <10 kg Tłuszcz brzuszny lub podskórny od jednego lub większej liczby zwierząt 0,5 kg 2.3. Części mięsa ssaków Nogi, kawałki, steki Widoczny tłuszcz, wycięty z jednostki(ek) 0,5 kg Albo cała(e) jednostka(i) lub porcje całej jednostki lub jednostek w przypadkach, kiedy tłuszcz nie jest możliwy do wycięcia 2 kg 2.4. Tkanka tłuszczowa ssaków luzem Jednostki pobrane przyrządem do pobierania próbek z co najmniej trzech miejsc 0,5 kg 3. Podroby 3.1. Wątroby ssaków, świeże, schłodzone, zamrożone Cała(e) wątroba(y) lub części wątroby 0,4 kg 3.2. Nerki ssaków, świeże, schłodzone, zamrożone Jedna lub obie nerki od jednego lub większej liczby zwierząt 0,2 kg 3.3 Serca ssaków, świeże, schłodzone, zamrożone Całe serce(a) lub, jeśli duże, część komory 0,4 kg 3.4. Inne części ssaków, świeże, schłodzone, zamrożone Część albo cała jednostka od jednego lub większej liczby zwierząt albo przekroje pobrane z zamrożonego produktu 0,5 kg 1 2 3 4 5 4. Mięso drobiu Uwaga: w przypadku najwyższej dopuszczalnej pozostałości dla pestycydów rozpuszczalnych w tłuszczach próbki należy pobierać zgodnie z pkt 5 4.1. Duże ptaki > 2 kg Indyki, gęsi, koguty, kapłony i kaczki Uda, nogi i inne ciemne mięso 0,5 kg po usunięciu skóry i kości 4.2. Ptaki średniej wielkości 500 g—2 kg Kury, perliczki, małe kurczaki Uda, nogi i inne ciemne mięso od co najmniej trzech ptaków 0,5 kg po usunięciu skóry i kości 4.3. Małe ptaki < 500 g Przepiórki, gołębie Tusze od co najmniej sześciu ptaków 0,2 kg tkanki mięśniowej 4.4. Części ptaków świeże, schłodzone, zamrożone, pakowane w hurcie lub detalu Nogi, ćwiartki, piersi i skrzydełka Opakowane jednostki lub poszczególne jednostki 0,5 kg po usunięciu skóry i kości 5. Tłuszcz drobiu, w tym tłuszcz mięsa Uwaga: pobierane próbki tłuszczu zgodnie z pkt 5.1 i 5.2 można wykorzystać w celu określenia zgodności z odpowiednimi wartościami najwyższych dopuszczalnych pozostałości w samym tłuszczu lub w całym produkcie 5.1. Ptaki podczas uboju, całe albo części tuszy Kurczaki, indyki Jednostki pobrane z tłuszczu brzusznego od co najmniej 3 ptaków 0,5 kg 5.2. Części mięsa ptaków Nogi, piersi, mięśnie Widoczny tłuszcz, wycięty z jednostki(ek) 0,5 kg Albo cała(e) jednostka(i) lub porcje całej jednostki lub jednostek w przypadkach, kiedy tłuszcz nie jest możliwy do wycięcia 2 kg 5.3. Tkanka tłuszczowa ptaków luzem Jednostki pobrane przyrządem do pobierania próbek z co najmniej trzech miejsc 0,5 kg 6. Podroby ptaków 6.1. Jadalne podroby ptaków, z wyjątkiem tłuszczu wątrób kaczek, gęsi i podobnych produktów o znacznej wartości Jednostki pobrane od co najmniej sześciu ptaków lub przekrój pobrany z opakowania 0,2 kg 6.2. Tłuszcz wątroby gęsi i kaczek oraz podobne produkty 0 znacznej wartości Jednostki pobrane od jednego ptaka lub opakowania 0,05 kg 1 2 3 4 5 Przetworzone środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego 7. Przetworzone produkty pochodzenia zwierzęcego, mięso suszone. Jadalne produkty pochodzenia zwierzęcego, przetworzony tłuszcz zwierząt, w tym tłuszcz oddzie­ lony lub wyekstrahowany. Żywność przetworzona (jeden składnik) pochodzenia zwierzęcego, zwykle wstępnie pakowana i gotowa do spożycia po gotowaniu lub bez gotowania, zawierająca (lub niezawierająca) składniki dodawane w małych ilościach, takie jak substancje aromatyzujące, przyprawy itp. Żywność przetworzona (wieloskładnikowa) pochodzenia zwierzęcego, wieloskładnikowa żywność zawierająca składniki zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego, o ile składnik(i) pochodzenia zwierzęcego przeważa(ją). 7.1. Ssaki lub ptaki, rozdrobnione, gotowane, puszkowane, suszone, oddzielone lub produkty przetwarzane w inny sposób, włączając produkty wieloskładnikowe Szynka, kiełbasa, mielona wołowina, pasta z kurcząt Opakowane jednostki albo reprezentatywny przekrój z opakowania albo jednostki (w tym soki, jeśli występują) pobrane za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,5 kg lub 2 kg, jeśli zawartość tłuszczu < 5 % Tabela 4. Produkty pochodzenia roślinnego — opis próbek pierwotnych i minimalna wielkość próbek labora­ toryjnych Klasyfikacja produktu Przykłady Rodzaj pobieranej próbki pierwotnej Minimalna wielkość każdej z próbek laboratoryjnych 1 2 3 4 5 Pierwotne środki spożywcze pochodzenia roślinnego 1. Wszystkie świeże owoce Wszystkie świeże warzywa, w tym ziemniaki i buraki cukrowe, z wyłączeniem ziół 1.1. Świeże produkty 0 małych rozmiarach, jednostki < 25 g Jagody, groszek, oliwki Całe jednostki lub opakowania albo jednostki pobrane za pomocą przyrządu do pobierania próbek 1 kg 1.2. Świeże produkty o średnich rozmiarach, jednostki na ogół od 25 g do 250 g Jabłka, pomarańcze Całe jednostki 1 kg (co najmniej 10 jednostek) 1.3. Świeże produkty 0 dużych rozmiarach, jednostki na ogół > 250 g Kapusta, ogórki, winogrona (w gro­ nach) Cała(e) jednostka(i) 2 kg (co najmniej 5 jedno­ stek) 2. Strączkowe Fasola, suszona; groch, suszony 1 kg Ziarno zbóż Ryż, pszenica 1 kg * W przypadku produktów o wyjątkowo dużej wartości materialnej dopuszcza się pobranie mniejszej próbki. W takich przy­ padkach fakt ten należy odnotować w protokole pobrania próbki łącznie z podaniem uzasadnienia. 1 2 3 4 5 Orzechy z drzew Z wyjątkiem orzechów kokosowych 1 kg Orzechy kokosowe 5 jednostek Nasiona roślin oleistych Orzechy arachidowe 0,5 kg Nasiona do napojów i słodyczy Nasiona kawy 0,5 kg 3. Zioła Świeża nać pietruszki Całe jednostki 0,5 kg Inne, świeże 0,2 kg (W przypadku ziół suszonych, patrz pkt 4) Przyprawy Suszone Cała jednostka lub pobrane za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,1 kg Żywność przetworzona pochodzenia roślinnego 4. Przetworzone środki spożywcze pochodzenia roślinnego, suszone owoce, warzywa, zioła, chmiel, zmielone produkty zbożowe. Produkty pochodzenia roślinnego, herbaty, herbaty ziołowe, oleje roślinne, soki i różnorodne produkty, np. przetwarzane oliwki i pulpa z owoców cytrusowych. Żywność przetworzona (jeden składnik) pochodzenia roślinnego, zwykle wstępnie pakowana i przeznaczona do spożycia po lub bez obróbki termicznej, zawierająca (lub niezawierająca) składniki dodawane w małych ilościach, takie jak substancje aromatyzujące, przyprawy itp. Żywność przetworzona (wieloskładnikowa) pochodzenia roślinnego, w tym wieloskładnikowa żywność zawierająca składniki pochodzenia zwierzęcego, o ile składnik(i) pochodzenia roślinnego przeważa(ją), pieczywo i inne gotowane produkty zbożowe. 4.1. Produkty o znacznej wartości materialnej Opakowania lub jednostki pobrane za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,1 kg* 4.2. Stałe produkty w małych ilościach luzem lub w niedużych opakowaniach zbiorczych Chmiel, herbata, herbata ziołowa Pakowane jednostki albo jednostki pobrane za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,2 kg 4.3. Inne stałe produkty Pieczywo, mąka, suszone owoce Opakowania lub inne całe jednostki albo jednostki pobrane za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,5 kg 4.4. Produkty płynne Oleje roślinne, soki Pakowane jednostki albo jednostki pobrane za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,5 1 lub 0,5 kg Tabela 5. Jaja i przetwory mleczne — opis próbek pierwotnych i minimalna wielkość próbek laboratoryjnych Klasyfikacja produktu Przykłady Rodzaj pobieranej próbki pierwotnej Minimalna wielkość każdej z próbek laboratoryjnych 1 2 3 4 5 Pierwotne środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego 1. Jaja drobiu 1.1. Jaja, z wyjątkiem jaj przepiórek i podobnych Całe jaja 12 całych jaj kurzych, 6 całych jaj gęsi lub kaczek 1.2. Jaja przepiórek i podobne Całe jaja 24 całe jaja 2. Wyroby mleczne Całe jednostki albo jednostki pobrane za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,5 1 Przetwarzane środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego 3. Przetworzone środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego, przetworzone przetwory mleczne, np. mleko odtłuszczone, mleko odparowane, mleko w proszku. Jadalne produkty pochodzenia zwierzęcego, tłuszcz mleka, produkty pochodne, np. masło, tłuszcz masła, śmietana, śmietana sproszkowana, kazeina itp. Żywność przetworzona pochodzenia zwierzęcego (jeden składnik), przetwarzane produkty mleczne, np. jogurt, sery. Żywność przetworzona pochodzenia zwierzęcego (wieloskładnikowa), przetwarzane przetwory mleczne zawierające składniki pochodzenia roślinnego, w których przeważa(ją) składnik(i) pochodzenia zwierzęcego, np. przetwarzane wyroby z sera, jogurt z dodatkami, mleko zagęszczone słodzone. 3.1. Płynne mleko, mleko w proszku, mleko i śmietana odparowane, lody zawierające produkty mleczne, śmietana, jogurty Opakowane jednostki albo jednostki pobrane za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,5 1 (płynne) lub 0,5 kg (stałe) a) przed pobraniem próbki odparowane mleko i odparowaną śmietanę w opakowaniach zbiorczych należy dokładnie wymieszać, zeskrobując materiał przylegający do ścian i dna pojemnika, dobrze mieszając całość; należy pobrać 2—3 litry płynu i ponownie zamieszać przed wyodrębnieniem próbki laboratoryjnej, b) mleko w proszku w opakowaniach zbiorczych należy pobierać z zachowaniem warunków aseptycznych, równomiernie przemieszczając suchą sondę do pobierania próbek w produkcie, c) śmietanę w opakowaniach zbiorczych należy dokładnie wymieszać tłokiem przed pobraniem próbki, unikając jej ubijania. 3.2. Masło i tłuszcz masła Masło, niskotłuszczowe produkty do smarowania zawierające bezwodny tłuszcz masła, tłuszcz mleka, bezwodny tłuszcz mleka Całe jednostki lub ich części w opakowa­ niach albo jednostki pobrane za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,2 kg lub 0,2 1 1 2 3 4 5 3.3. Sery, w tym sery przetwarzane dojrzewające Jednostki 0,3 kg lub większe Całe jednostki albo części jednostek odcięte za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,5 kg Jednostki < 0,3 kg 0,3 kg Uwaga: Próbki z serów o podstawie w kształcie koła należy pobierać, dokonując dwóch cięć od środka wzdłuż promienia. Próbkę serów o podstawie w kształcie prostokąta należy pobierać, dokonując dwóch cięć równoległych do krawędzi. 3.4. Płynne, zamrożone lub suszone produkty z jaj Jednostki należy pobierać w sposób aseptyczny za pomocą przyrządu do pobierania próbek 0,5 kg Załącznik nr 2 KRYTERIA DLA METOD ANALITYCZNYCH, SPOSÓB PODAWANIA I INTERPRETACJI WYNIKÓW ANALIZ ORAZ SPOSÓB TRANSPORTU I PRZECHOWYWANIA PRÓBEK PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO ANALIZY I. Przygotowanie próbki laboratoryjnej 1. W przypadkach, kiedy próbka zbiorcza jest więk­ sza niż jest to wymagane dla próbki laboratoryj­ nej, należy ją podzielić w sposób zapewniający reprezentatywność porcji. 2. Dopuszcza się stosowanie przyrządów do pobie­ rania próbek oraz dzielenie ich na części, a także inny odpowiedni sposób zastosowany w proce­ sie redukowania wielkości próbki, pod warun­ kiem, że nie spowoduje on uszkodzenia jedno­ stek świeżych owoców, warzyw i jaj. 3. Jeśli zachodzi taka potrzeba, na tym etapie nale­ ży pobrać podwójne próbki laboratoryjne, które można również przygotować, stosując powyższy alternatywny sposób postępowania. 4. Minimalne wymogi wielkości próbek laborato­ ryjnych określają tabele 3, 4 oraz 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia. II. Dokumentacja pobierania próbek 1. Próbobiorca obowiązany jest do odnotowania w protokole pobrania próbki danych dotyczą­ cych rodzaju i pochodzenia partii: 1) umożliwiających identyfikację właściciela, do­ stawcy lub przewoźnika; 2) daty i miejsca pobrania próbki; 3) wszelkich innych informacji mogących mieć znaczenie dla charakterystyki partii i później­ szego procesu analitycznego. 2. W protokole pobrania próbki należy odnotować wszelkie odstępstwa od zalecanych metod po­ bierania próbek. 3. Do każdej próbki, spośród podwójnych próbek laboratoryjnych, próbobiorca obowiązany jest dołączyć podpisaną kopię protokołu pobrania próbki oraz dysponować kopią tego protokołu. 4. Kolejną kopię próbobiorca powinien udostępnić właścicielowi partii lub jego przedstawicielowi, bez względu na to, czy otrzymują oni próbki la­ boratoryjne. 5. Protokoły pobrania próbki prowadzone w wersji elektronicznej powinny również trafić do wszyst­ kich ich odbiorców, w celu umożliwienia prze­ prowadzenia odpowiednich procedur audytor­ skich. III. Pakowanie i przekazywanie próbek laboratoryj­ nych 1. Próbkę laboratoryjną należy umieścić w czy­ stym, wykonanym z obojętnych materiałów opa­ kowaniu, które powinno chronić próbkę przed zanieczyszczeniem, uszkodzeniem i ubytkiem. 2. Opakowanie należy opieczętować i oznakować, dołączając do niego protokół pobrania próbki. Przy stosowaniu kodu kreskowego zaleca się do­ łączenie również informacji alfanumerycznej. 3. Próbkę należy dostarczyć do laboratorium w możliwie najkrótszym czasie. 4. W czasie transportu należy unikać sytuacji, która mogłaby doprowadzić do zepsucia się próbki, szczególnie dotyczy to próbek świeżych artyku­ łów, które podczas transportu do laboratorium, w zależności od ich rodzaju, powinny pozosta­ wać schłodzone lub w stanie zamrożenia. 5. Próbki drobiu i mięsa należy zamrozić przed wy­ słaniem do laboratorium. Jeśli czas od pobrania do przekazania próbki do laboratorium jest na ty­ le krótki, że wyklucza jej zepsucie, dopuszcza się dostarczenie próbki w postaci niezamrożonej. IV. Przygotowanie próbki analitycznej 1. Próbce analitycznej należy nadać identyfikator, a w protokole pobrania próbki należy zamieścić datę jej otrzymania i wielkość próbki. 2. Z otrzymanej próbki należy bezzwłocznie wyod­ rębnić część podlegającą analizie. 3. W przypadku, kiedy poziom pozostałości wyra­ żany jest z uwzględnieniem fragmentów, które nie podlegały analizie, części te należy zważyć i odnotować ich masę. Przykładowo pestki owo­ ców pestkowych nie są analizowane, lecz po­ ziom pozostałości jest obliczany z ich włącze­ niem, zgodnie z informacją dotyczącą części pro­ duktu, do której odnoszą się najwyższe dopusz­ czalne poziomy pozostałości pestycydów, okreś­ loną w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 178/2006 z dnia 1 lutego 2006 r. zmieniającym rozporzą­ dzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europej­ skiego i Rady w celu ustanowienia załączni­ ka I ustalającego wykaz produktów spożyw­ czych i paszowych, do których stosuje się naj­ wyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pe­ stycydów (Dz. Urz. UE L 29 z 02.02.2006, str. 3). V. Przygotowanie i przechowywanie porcji analitycz­ nej 1. W razie potrzeby próbkę analityczną można po­ dzielić, a następnie dobrze wymieszać w celu za­ pewnienia reprezentatywności pobranej porcji analitycznej. Wielkość porcji analitycznej zależy od stosowanej metody analitycznej i możliwości skutecznego wymieszania porcji. Należy odnoto­ wać sposób, w jaki próbka została podzielona i wymieszana. 2. Zastosowana procedura dzielenia i mieszania próbki nie może wpływać na wielkość pozostało­ ści obecnego w próbce pestycydu. 3. W uzasadnionych przypadkach, w celu zminima­ lizowania niepożądanego wpływu procesów przygotowawczych, postępowanie z próbką ana­ lityczną należy przeprowadzać w określonych warunkach, np. w temperaturze poniżej zera. 4. W przypadku, kiedy dzielenie próbki może wpły­ nąć na wielkość pozostałości i wobec braku al­ ternatywnych procedur postępowania przygoto­ wawczego dla określonej próbki, jako porcję analityczną należy przyjąć całą jednostkę albo fragmenty wyodrębnione z całej jednostki. 5. Jeżeli taka porcja analityczna składa się z kilku jednostek lub ich fragmentów i nie jest pewne, czy nie będzie ona reprezentatywna dla próbki analitycznej, w takim przypadku należy poddać analizie odpowiednią liczbę podwójnych próbek laboratoryjnych w celu wykazania niepewności wartości średniej. 6. Jeżeli zachodzi potrzeba przechowywania porcji analitycznej przed analizą, należy tak dobrać wa­ runki, w tym czas przechowywania, aby nie wpływały one na poziom pozostałości pestycy­ du. 7. W uzasadnionych przypadkach należy pobrać dodatkową próbkę analityczną w celu przepro­ wadzenia badania potwierdzającego i analiz po­ dwójnych. 8. Przedstawione wyżej procedury pobierania pró­ bek określone są w regulacjach Kodeksu Żywno ściowego^.* VI. Kryteria stosowane przy określaniu zgodności 1. Wynik analityczny musi pochodzić od jednej lub większej liczby próbek laboratoryjnych, pobra­ nych z partii i otrzymanych do analizy w odpo­ wiednim stanie. Wynik powinien zawierać odpo­ wiednie informacje dotyczące zastosowanych procedur zapewniania jakości, określonych przez Komisję Europejską. 2. W przypadku, kiedy wynik analizy wskazuje, że stwierdzona pozostałość pestycydu przekracza najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości, la­ boratorium powinno potwierdzić tożsamość wy­ krytej substancji, a jej stężenie powinno zostać zwer^ikowane poprzez analizę jednej lub więk­ szej liczby dodatkowych porcji analitycznych, po­ chodzących z oryginalnej próbki laboratoryjnej. 3. Wartość najwyższej dopuszczalnej pozostałości odnosi się do próbki zbiorczej. 4. Partia jest zgodna z najwyższą dopuszczalną po­ zostałością, jeżeli wynik analityczny wskazuje, że wartość najwyższej dopuszczalnej pozostałości nie została przekroczona. 5. Jeżeli wyniki odnoszące się do próbki zbiorczej przekraczają najwyższą dopuszczalną pozosta­ łość, przy podejmowaniu decyzji, że partia nie jest zgodna z najwyższą dopuszczalną pozostało­ ścią, należy wziąć pod uwagę: 1) wyniki uzyskane z jednej lub większej liczby próbek analitycznych, jako możliwe do przyję­ cia; 2) dokładność i precyzję analizy, zgodnie z dany­ mi dokumentującymi system jakości. Dokument CAG/GL 33-1999 z Kodeksu Żywnościowego. FAO Rzym.