Regulation establishing criteria and way of assessment of underground water state

896 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA^* z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych^* Na podstawie art. 38a ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn. zm.^*) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa kryteria i sposób oce­ ny stanu wód podziemnych, w tym: 1) klasyfikację elementów fizykochemicznych i ilo­ ściowych stanu wód podziemnych; 2) definicje klasyfikacji stanu ilościowego oraz stanu chemicznego wód podziemnych; 3) sposób interpretacji wyników badań elementów, o których mowa w pkt 1; 4) sposób prezentacji stanu wód podziemnych; 5) częstotliwość dokonywania ocen jakości poszcze­ gólnych elementów oraz stanu wód. § 2. 1. Klasyfikacja elementów fizykochemicznych stanu wód podziemnych obejmuje pięć następujących klas jakości wód podziemnych: 1) klasa I — wody bardzo dobrej jakości, w których: a) wartości elementów fizykochemicznych są kształtowane wyłącznie w efekcie naturalnych procesów zachodzących w wodach podziem­ nych i mieszczą się w zakresie wartości stężeń charakterystycznych dla badanych wód pod­ ziemnych (tła hydrogeochemicznego), b) wartości elementów fizykochemicznych nie wskazują na wpływ działalności człowieka; ’* Minister Środowiska kieruje działami administracji rządo­ wej — gospodarka wodna oraz środowisko, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Środowiska (Dz. U. Nr 216, poz. 1606). Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej re­ gulacji wdrożenia dyrektywy 2000/60/EC Parlamentu Eu­ ropejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustana­ wiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie po­ lityki wodnej (Dz. Urz. L 327 z 22.12.2000) oraz dyrektywy 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu (Dz. Urz. L 372/19 z 27.12.2006). 3* Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2255, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 227, poz. 1658 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 125, Nr 64, poz. 427, Nr 75, poz. 493, Nr 88, poz. 587, Nr 147, poz. 1033, Nr 176, poz. 1238, Nr 181, poz. 1286 i Nr 231, poz. 1704. 2) klasa II — wody dobrej jakości, w których: a) wartości niektórych elementów fizykochemicz­ nych są podwyższone w wyniku naturalnych procesów zachodzących w wodach podziem­ nych, b) wartości elementów fizykochemicznych nie wskazują na wpływ działalności człowieka albo jest to wpływ bardzo słaby; 3) klasa III — wody zadowalającej jakości, w których wartości elementów fizykochemicznych są pod­ wyższone w wyniku naturalnych procesów zacho­ dzących w wodach podziemnych lub słabego wpływu działalności człowieka; 4) klasa IV — wody niezadowalającej jakości, w któ­ rych wartości elementów fizykochemicznych są podwyższone w wyniku naturalnych procesów za­ chodzących w wodach podziemnych oraz wyraź­ nego wpływu działalności człowieka; 5) klasa V — wody złej jakości, w których wartości elementów fizykochemicznych potwierdzają zna­ czący wpływ działalności człowieka. 2. Klasyfikacji elementów fizykochemicznych sta­ nu wód podziemnych, o której mowa w ust. 1, doko­ nuje się na podstawie wartości granicznych elemen­ tów fizykochemicznych stanu wód podziemnych. 3. Wartości graniczne elementów fizykochemicz­ nych stanu wód podziemnych, o których mowa w ust. 2, w klasach jakości wód podziemnych, są okreś­ lone w załączniku do rozporządzenia. § 3.1. Określa się następujące definicje klasyfikacji stanu chemicznego wód podziemnych: 1) dobry stan chemiczny wód podziemnych; 2) słaby stan chemiczny wód podziemnych. 2. Dobrym stanem chemicznym wód podziem­ nych, z zastrzeżeniem § 4 ust. 8 i 9, jest taki stan che­ miczny wód podziemnych, w którym są spełnione na­ stępujące warunki: 1) skład chemiczny wód podziemnych jest taki, że; a) stężenia substancji zanieczyszczających nie wy­ kazują efektów dopływu wód słonych ani in­ nych wód o jakości zagrażającej zanieczyszcze­ niem wód podziemnych, b) stężenia substancji zanieczyszczających nie przekraczają standardów jakości ustalonych dla wód podziemnych w przepisach odrębnych; 2) poziom stężenia substancji zanieczyszczających nie może prowadzić do: a) nieosiągnięcia przez powiązane z nimi wody powierzchniowe celów środowiskowych, b) obniżenia jakości chemicznej lub ekologicznej tych części wód, c) powodowania znacznych szkód w ekosyste­ mach lądowych bezpośrednio zależnych od wód podziemnych; 3) zmiany w przewodności elektrolitycznej nie wska­ zują na dopływ wód słonych ani innych wód o ja­ kości zagrażającej zanieczyszczeniem wód pod­ ziemnych. 3. Słabym stanem chemicznym wód podziemnych jest taki stan chemiczny wód podziemnych, w którym nie jest spełniony co najmniej jeden z warunków, o których mowa w ust. 2. § 4. 1. Ocenę stanu chemicznego wód podziem­ nych przeprowadza się dla wód podziemnych wystę­ pujących w jednolitych częściach wód podziemnych, w odniesieniu do: 1) punktu pomiarowego; 2) jednolitej części wód podziemnych. 2. Ocenę stanu chemicznego wód podziemnych w punkcie pomiarowym przeprowadza się, ustalając klasę jakości wód podziemnych przez porównanie wartości badanych elementów fizykochemicznych z wartościami granicznymi elementów fizykochemicz­ nych określonymi w załączniku do rozporządzenia. 3. Przy określaniu klasy jakości wód podziemnych w punkcie pomiarowym dopuszcza się przekroczenie wartości granicznych elementów fizykochemicznych, gdy jest ono spowodowane przez naturalne procesy, z zastrzeżeniem, że to przekroczenie nie dotyczy ele­ mentów fizykochemicznych oznaczonych w załączni­ ku do rozporządzenia symbolem „H" i mieści się w granicach przyjętych dla kolejnej niższej klasy jako­ ści wody. 4. W przypadku większej liczby badań monitorin­ gowych w ciągu roku do porównań, o których mowa w ust. 2, przyjmuje się wartość średniej arytmetycznej stężeń badanych elementów fizykochemicznych uzys­ kanych z rocznych wyników badań monitoringowych w punkcie pomiarowym. 5. Klasy jakości wód podziemnych I, II, III oznacza­ ją dobry stan chemiczny, a klasy jakości wód podziem­ nych IV, V oznaczają słaby stan chemiczny. 6. Wartościami progowymi elementów fizykoche­ micznych dla dobrego stanu chemicznego są wartości graniczne elementów fizykochemicznych określone dla III klasy jakości wód podziemnych w załączniku do rozporządzenia. 7. Oceny stanu chemicznego wód podziemnych w jednolitej części wód podziemnych dokonuje się przez porównanie wartości średnich arytmetycznych stężeń badanych elementów fizykochemicznych z punktów pomiarowych, które są reprezentatywne dla jednolitej części wód podziemnych, z wartościami granicznymi elementów fizykochemicznych określo­ nymi w załączniku do rozporządzenia. 8. Jeżeli wartości średnich arytmetycznych stężeń badanych elementów fizykochemicznych nie przekra­ czają wartości progowych dla dobrego stanu chemicz­ nego, o których mowa w ust. 6, stan chemiczny wód podziemnych w jednolitej części wód podziemnych uznaje się za dobry. 9. Stan chemiczny wód podziemnych w jednolitej części wód podziemnych uznaje się za dobry także w przypadku, gdy w obszarze jednolitej części wód podziemnych występują przekroczenia wartości pro­ gowych dla dobrego stanu chemicznego w punktach pomiarowych, ale na podstawie badań ustalono przy­ czynę tych przekroczeń i oceniono, że te przekroczenia są spowodowane przez zachodzące naturalne procesy lub nie stanowią ryzyka nieosiągnięcia celów środowi­ skowych, a w przypadku wody przeznaczonej do spo­ życia — nieosiągnięcia odpowiedniej jakości tej wody przez uzdatnianie. § 5. Jeżeli interpretacja wyników badań elemen­ tów fizykochemicznych wskazuje na występowanie wyraźnej tendencji do pogarszania się stanu chemicz­ nego jednolitej części wód podziemnych, określa się tę tendencję, bazując na metodach statystycznych sto­ sowanych do serii pomiarowych w punktach pomiaro­ wych, oraz wyznacza się punkt początkowy do jej od­ wrócenia, za który uznaje się osiągnięcie przez po­ szczególne elementy fizykochemiczne 75 % wartości progowych określonych dla dobrego stanu chemicz­ nego. § 6. 1. Stan chemiczny jednolitych części wód pod­ ziemnych prezentuje się na mapie stanu chemicznego wód podziemnych w następujący sposób: 1) stan dobry — kolor zielony; 2) stan słaby — kolor czerwony. 2. Na mapie, o której mowa w ust. 1, prezentuje się także, w postaci punktów w kolorze czarnym, te obsza­ ry jednolitych części wód podziemnych, w których określono wyraźne tendencje do pogarszania się jako­ ści wody wynikające z działalności człowieka. 3. Tendencje do polepszania się jakości wody pre­ zentuje się na mapie, o której mowa w ust. 1, w posta­ ci punktów w kolorze niebieskim. § 7. Oceny jakości elementów fizykochemicznych stanu wód podziemnych oraz oceny stanu chemiczne­ go wód podziemnych dokonuje się dla każdego okre­ su, do którego stosuje się plan gospodarowania wo­ dami na obszarze dorzecza, o którym mowa w art. 113 ust. 1 pkt la ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne. § 8. 1. Ocenę stanu ilościowego wód podziemnych przeprowadza się dla wód podziemnych występują­ cych w jednolitych częściach wód podziemnych. 2. Oceny stanu ilościowego wód podziemnych do­ konuje się dla danej jednolitej części wód podziem­ nych. 3. Ocenę stanu ilościowego wód podziemnych przeprowadza się przez ustalenie wielkości rezerw za­ sobów wód podziemnych jednolitej części wód pod­ ziemnych i interpretację wyników badań położenia zwierciadła wód podziemnych. 4. Ustalenia wielkości rezerw zasobów wód pod­ ziemnych dokonuje się przez porównanie średniego wieloletniego poboru rzeczywistego z ujęć wód pod­ ziemnych, wyrażonego w m^/dobę, z wielkością do­ stępnych do zagospodarowania zasobów wód pod­ ziemnych, wyrażonych w m^/dobę, wyznaczonych na podstawie zasobów dyspozycyjnych ustalonych dla obszaru bilansowego, obejmującego daną jednolitą część wód podziemnych; jeżeli dana jednolita część wód podziemnych nie została w całości objęta obsza­ rem bilansowym, dla którego zostały ustalone zasoby dyspozycyjne, dopuszcza się, do czasu ustalenia dla niej zasobów dyspozycyjnych, dokonanie porównania opartego na obliczeniach z wykorzystaniem zasobów perspektywicznych wód podziemnych. 5. Interpretacja wyników badań położenia zwier­ ciadła wód podziemnych polega na ustaleniu wystą­ pienia następujących skutków: 1) zmian położenia zwierciadła wód podziemnych, wynikających z działalności człowieka, które mogą spowodować: a) niespełnienie celów środowiskowych określo­ nych dla wód powierzchniowych związanych z jednolitą częścią wód podziemnych, zawar­ tych w planie gospodarowania wodami na ob­ szarze dorzecza, o którym mowa w art. 113 ust. 1 pkt la ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne, b) wystąpienie znacznych szkód w ekosystemach lądowych bezpośrednio zależnych od wód pod­ ziemnych, c) wystąpienie znacznego obniżenia zwierciadła wód podziemnych; 2) krótkotrwałych lub ciągłych zmian kierunku prze­ pływu wód podziemnych, wynikających ze zmian położenia zwierciadła wód podziemnych, wystę­ pujących w ograniczonym obszarze, które mogą powodować dopływ wód słonych lub innych wód o jakości zagrażającej zanieczyszczeniem wód podziemnych oraz mogą wskazywać na trwałą i wynikającą z działalności człowieka tendencję do zmian kierunku przepływu wód podziemnych, któ­ re mógłby spowodować taki dopływ. § 9. 1. Klasyfikacji elementów ilościowych stanu wód podziemnych dokonuje się, porównując wielkość dostępnych do zagospodarowania zasobów wód pod­ ziemnych ze średnim wieloletnim poborem rzeczywi­ stym z ujęć wód podziemnych w danej jednolitej czę­ ści wód podziemnych. 2. Określa się następujące definicje klasyfikacji sta­ nu ilościowego wód podziemnych: 1) dobry stan ilościowy wód podziemnych; 2) słaby stan ilościowy wód podziemnych. 3. Dobrym stanem ilościowym wód podziemnych jest taki stan wód podziemnych, w którym w jednolitej części wód podziemnych; 1) zasoby dostępne do zagospodarowania są wyższe od średniego wieloletniego rzeczywistego poboru z ujęć wód podziemnych; 2) zwierciadło wód podziemnych nie podlega zmia­ nom wynikającym z działalności człowieka, powo­ dującym skutki, o których mowa w § 8 ust. 5. 4. Słabym stanem ilościowym wód podziemnych jest taki stan wód podziemnych, w którym w jednolitej części wód podziemnych: 1) średni wieloletni pobór rzeczywisty z ujęć wód podziemnych jest równy lub wyższy od dostęp­ nych do zagospodarowania zasobów wód pod­ ziemnych; 2) zwierciadło wód podziemnych podlega takim zmianom wynikającym z działalności człowieka, że wystąpił co najmniej jeden ze skutków określo­ nych w § 8 ust. 5. § 10. Stan ilościowy wód podziemnych prezentuje się na mapie stanu ilościowego wód podziemnych w następujący sposób: 1) stan dobry — kolor zielony; 2) stan słaby — kolor czerwony. § 11. Oceny elementów ilościowych stanu wód podziemnych oraz oceny stanu ilościowego wód podziemnych dokonuje się dla każdego okresu, do którego stosuje się plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, o którym mowa w art. 113 ust. 1 pkt la ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne. § 12. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Minister Środowiska; M. Nowicki Załącznik do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. (poz. 896) WARTOŚCI GRANICZNE ELEMENTÓW FIZYKOCHEMICZNYCH STANU WÓD PODZIEMNYCH W KLASACH JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH Lp. Numer CAS dla substancji chemicznych Element fizykochemiczny Jednostka Tło hydrogeochemiczne^’ (zakres wartości stężeń charakterystycznych) Wartości graniczne^’ w klasach l-V 1 II III IV V Elementyogólne: 1 Brak Odczyn PH 6,5-8,5 6,5-9,5 <6,5 lub >9,5 2 Brak Ogólny węgiel organiczny mgC/l 1-10 5 10*' 10*' 20 >20 3 Brak Przewodność elektrolityczna w 20 °C pS/cm 200-700 700 2 500*' 2 500*’ 3 000 >3 000 4 Brak Temperatura °C 4-20 <10 12 16 25 >25 5 80937-33-3 Tlen rozpuszczony mg/l 0-5 >1 0,5-1 <0,5*' <0,5*' <0,5*' Elementy nieorganiczne: 6 8007-57-6 Amonowy jon mgNH4/l 0-1 0,5 1,0 1,5 3 >3 7 35734-21-5 Antymon ” mgSb/l 0-0,001 0,005'' 0,005*' 0,005*' 0,1 >0,1 D ziennik U staw N r 143 — 7794 — P oz. 896 8 7440-38-2 Arsen “ mgAs/l 0,00005-0,020 0,01*’ 0,01*’ 0,02 0,2 >0,2 9 84145-82-4 Azotany ” mgNOa/l 0-5 10 25 50 100 >100 10 14797-65-0 Azotyny ” mgNO2/l 0-0,03 0,03 0,15 0.5 1 >1 11 7440-39-3 Bar mgBa/l 0,01-0,3 0,3 0,5 0,7 3 >3 12 1932-52-9 Beryl mgBe/l 0-0,0005 0,0005 0,05 0,1 0,2 >0,2 13 7440-42-8 Bor^ mgB/l 0,01-0,50 0,5 1*’ ' 1*’ 2 >2 14 Brak Chlorki mgCI/l 2-60 60 150 250 500 >500 15 7440-47-3 Chrom “ mgCr/l 0,0001-0,010 0,01 0,05*’ 0,05*’ 0,1 >0,1 16 57-12-5 Cyjanki wolne “ mgCN/l - 0,01 0,05*’ 0,05*’ 0,1 >0,1 17 Brak Cyna mgSn/l 0-0,02 0,02 0,1 0,2 2 >2 18 7440-66-6 Cynk mgZn/l 0,005-0,050 0,05 0,5 1 2 >2 19 Brak Fluorki mgF/l 0,05-0,5 0,5 1 1.5 2 >2 20 264888-19-9 Fosforany mgPO#/! 0,01-1,0 ; 0,5*’ 0,5*’ i 1 ' 5 >5 21 7429-90-5 Glin ” mgAI/l 0,05-0,1 0,1 0,2*’ 0,2*’ 1 >1 22 7440-43-9 Kadm ” mgCd/l 0,0001-0,0005 0,001 0,003 0,005 0,01 >0,01 23 7440-48-4 Kobalt mgCo/l 0-0,001 0,02 0,05 0,2 1 >1 24 7439-95-4 Magnez mgMg/l 0,5-30 30 50 100 150 >150 25 7439-96-5 Mangan mgMn/l 0,01-0,4 0,05 0,4 1*’ 1*’ >1 26 7440-50-8 Miedź mgCu/l 0,001-0,020 0,01 0,05 0,2 0,5 >0,5 27 7439-98-7 Molibden mgMo/l 0-0,003 0,003 0,02*’ 0,02*’ 0,03 >0,03 28 7440-02-0 Nikiel ” mgNi/l 0,001-0,005 I 0,005 0,01 0,02 0,1 >0,1 29 7439-92-1 Ołów ” mgPb/l ' 0,001-0,010 0,01 0,025 0,1*’ 0,1*’ >0,1 D ziennik U staw N r 143 — 7795 — P oz. 896 30 Brak Potas mgK/l 0,5-10 10*’ 10*’ 15 20 >20 31 7439-97-6 Rtęć” mgHg/l 0,00005-0,001 0,001*’ 0,001*’ 0,001*’ 0,005 >0,005 32 7782-49-2 Selen ” mgSe/l 0,00001-0,005 0,005 0,01*’ 0,01*’ 0,05 >0,05 33 14808-79-8 Siarczany mgSO4/l 5-60 60 250*’ 250*’ 500 >500 34 7440-23-5 Sód mgNa/l 1-60 60 200*’ 200*’ 300 >300 35 7440-22-4 Srebro ” mgAg/l 0-0,001 0,001 0,05 0,1*’ 0,1*’ >0,1 36 15035-09-3 Tal mgTI/l 0-0,00001 0,001 0,01 0,02 0,1 >0,1 37 7440-32-6 Tytan mgTi/l 0-0,01 0,01 0,05 0,1 0,5 >0,5 38 15117-96-1 Uran mgU/l 0,000003 -0,0003 0,009 0,009 0,03 0,1 >0,1 39 14867-38-0 Wanad mgV/l 0,000006-0,004 0,004 0,02 0,05 0,5 >0,5 40 14127-61-8 Wapń mgCa/l 2-200 50 100 200 300 >300 41 71-52-3 Wodorowęglany mgHCOa/l 60-360 200 350 500 800 >800 42 7439-89-6 Żelazo mgFe/l 0,02-5 0,2 1 5 10 >10 Elementy organiczne: 43 Brak AOX ” adsorbowane związki chloroorganiczne mgCI/l 0-0,0001 0,01 0,02 0,06 0,3 >0,3 44 50-32-8 Benzo(a)piren ” mg/l 0,000001-0,00001 0,00001 0,00002 0,00003 0,00005 >0,00005 45 71-43-2 Benzen ” mg/l 0 0,001 0,005 0,01 0,1 >0,1 46 Brak BTX”-lotne węglowodory aromatyczne mg/l 0 0,005 0,03 0,1*’ 0,1*’ >0,1 47 Brak Fenole (indeks fenolowy) mg/l 0-0,001 0,001 0,005 0,01 0,05 >0,05 D ziennik U staw N r 143 — 7796 — P oz. 896 48 Brak Substancje ropopochodne ” mg/l 0 0,01 0,1 0,3 5 >5 49 Brak Pestycydy^^ “ mg/l 0 0,0001*’ 0,0001*’ 0,0001*’ 0,005 >0,005 50 Brak Suma pestycydów'*’ mg/l ; 0 0,0005*’ 0,0005*’ 0,0005*’ 0,0025 >0,0025 51 Brak Substancje powierzchniowo czynne anionowe mg/l 0 0,1 0,2 0,5 1 >1 52 Brak Substancje powierzchniowo czynne anionowe i niejonowe mg/l 0 0,1 0,2 0,5 1 >1 53 127-18-4 Tetrachloroeten mg/l 0-0,0005 0,001 0,01 0,05 0,1 >0,1 54 79-01-6 Trichloroeten mg/l 0-0,003 0,001 0,01 0,05 0,1 >0,1 55 Brak WWA wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne mg/l 0,000001-0,0001 0,0001 0,0002 0,0003 0,0005 >0,0005 Objaśnienia: Tto hydrogeochemiczne wg Katalogu wybranych fizycznych i chemicznych wskaźników zanieczyszczeń wód podziemnych i metod ich oznaczania — S. Witczak, A, F. Adamczyk, 1995 (zmodyfikowane). W przypadku metali podane wartości graniczne odnoszą się do ich formy rozpuszczonej. Termin „pestycydy" obejmuje organiczne: insektycydy, herbicydy, fungicydy, nematocydy, akarycydy, algicydy, rodentycydy, slimi cydy, a także produkty pochodne oraz ich pochodne metabolity, a także produkty ich rozkładu i reakcji; oznacza się jedynie te pesty­ cydy, których występowania w wodzie można oczekiwać; określone dla pestycydów wartości graniczne stosuje się do każdego po­ szczególnego pestycydu. Suma pestycydów oznacza sumaryczną zawartość poszczególnych pestycydów wykrytych i oznaczonych ilościowo w ramach badań monitoringowych. ” Element fizykochemiczny, dla którego nie dopuszcza się przekroczenia wartości granicznej przy określaniu klasy jakości wód podziem­ nych w punkcie pomiarowym. *’ Brak dostatecznych podstaw do zróżnicowania wartości granicznych w niektórych klasach jakości; przy klasyfikacji do oceny przyj­ muje się klasę o najwyższej jakości spośród klas posiadających tę samą wartość graniczną. D ziennik U staw N r 143 — 7797 — P oz. 896