Act on packages and package wastes
Made 2001-05-11 · Text as of 2026-10-01
Public law and official guidance, published as research. Not legal, tax or financial advice.
About this law
- Original title
- Ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych.
- Language
- Polish
- Kind
- Act
- Organisation
- European Union
- Country
- Poland
- Subjects
- Environment, Waste and hazardous substances
- Keywords
- waste management, transboundary movement of waste, offences/penalties, international trade
- Categories
- *
Where to read it
No source link is recorded for this law.
Text
The law's own text, section by section, as held. Each section has its own link.
Rozdzia∏ 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa okreÊla wymagania, jakim muszà odpowiadaç opakowania ze wzgl´du na zasady ochro ny Êrodowiska oraz sposoby post´powania z opakowa niami i odpadami opakowaniowymi, zapewniajàce ochron´ ̋ ycia i zdrowia ludzi oraz ochron´ Êrodowiska, zgodnie z zasadà zrównowa˝onego rozwoju. 2. W sprawach dotyczàcych post´powania z odpa dami opakowaniowymi w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje si´ przepisy o odpadach. 3. Przepisy ustawy nie naruszajà postanowieƒ dzia ∏u II w tytule I ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Pra wo ochrony Êrodowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627). Art. 2. Przepisy ustawy stosuje si´ do opakowaƒ wprowadzanych na polski obszar celny w ramach pro cedury dopuszczenia do obrotu, opakowaƒ b´dàcych przedmiotem dzia∏alnoÊci gospodarczej na terenie kra ju oraz wszystkich powsta∏ych z nich odpadów opako waniowych. Art. 3. 1. Opakowaniami w rozumieniu ustawy sà wprowadzone do obrotu wyroby wykonane z jakich kolwiek materia∏ów, przeznaczone do przechowywa nia, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji wszelkich produktów, od surowców do towarów prze tworzonych. 2. Opakowania obejmujà: 1) opakowania jednostkowe, s∏u˝àce do przekazywa nia produktu u˝ytkownikowi w miejscu zakupu, w tym przeznaczone do konsumpcji produktów na czynia jednorazowego u˝ytku, 2) opakowania zbiorcze, zawierajàce wielokrotnoÊç opakowaƒ jednostkowych produktów, niezale˝nie od tego, czy sà one przekazywane u˝ytkownikowi, czy te˝ s∏u˝à zaopatrywaniu punktów sprzeda˝y i które mo˝na zdjàç z produktu bez naruszenia jego cech, 3) opakowania transportowe, s∏u˝àce do transportu produktów w opakowaniach jednostkowych lub zbiorczych w celu zapobiegania ich uszkodzeniom, z wy∏àczeniem kontenerów do transportu drogo wego, kolejowego, wodnego lub lotniczego. 3. Ilekroç w ustawie jest mowa o: 1) odpadach opakowaniowych — rozumie si´ przez to wszystkie opakowania, w tym opakowania wielo krotnego u˝ytku wycofane z ponownego u˝ycia, stanowiàce odpady w rozumieniu przepisów o od padach, z wyjàtkiem odpadów powstajàcych w procesie produkcji opakowaƒ, 2) odzysku — rozumie si´ przez to odzysk w rozumie niu przepisów o odpadach, 3) recyklingu — rozumie si´ przez to recykling w rozu mieniu przepisów o odpadach, 4) wielokrotnym u˝ytku — rozumie si´ przez to ka˝de dzia∏anie, w trakcie którego opakowanie przezna czone i zaprojektowane do co najmniej dwukrotne go zastosowania jest powtórnie wykorzystywane do tego samego celu, do którego by∏o pierwotnie przeznaczone. Art. 4. Przepisy ustawy nie naruszajà wymagaƒ przewidzianych dla opakowaƒ w przepisach odr´b nych. Rozdzia∏ 2 Obowiàzki producenta, importera i eksportera opakowaƒ Art. 5. 1. Producent i importer opakowaƒ powinni ograniczaç iloÊç i negatywne oddzia∏ywanie na Êrodo wisko substancji stosowanych do produkcji opakowaƒ oraz wytwarzanych odpadów opakowaniowych w taki sposób, aby: 1) obj´toÊç i masa opakowaƒ by∏y ograniczone do niezb´dnego minimum wymaganego do spe∏nie nia ich funkcji, bioràc pod uwag´ oczekiwania u˝yt kownika, 2) opakowania by∏y projektowane i wykonane w spo sób umo˝liwiajàcy ich wielokrotny u˝ytek i póêniej szy recykling, a jeÊli nie jest to mo˝liwe, to przynaj mniej recykling, a je˝eli nie jest on mo˝liwy, to in nà form´ odzysku, 3) opakowania zawiera∏y mo˝liwie najmniejszà iloÊç substancji stwarzajàcych zagro˝enie dla ˝ycia lub zdrowia ludzi lub dla Êrodowiska, 4) maksymalna suma zawartoÊci o∏owiu, kadmu, rt´ ci i chromu szeÊciowartoÊciowego w opakowaniu nie przekracza∏a 100 mg/kg, z zastrze˝eniem ust. 3. 2. Minister w∏aÊciwy do spraw Êrodowiska, kierujàc si´ potrzebà uzyskania wiarygodnych i powtarzalnych wyników, okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, metodyki referencyjne oznaczania sumy zawartoÊci o∏owiu, kad mu, rt´ci i chromu szeÊciowartoÊciowego w opakowa niach. Dziennik Ustaw Nr 63 — 4594 — Poz. 638 638 USTAWA z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. 3. Minister w∏aÊciwy do spraw Êrodowiska, kierujàc si´ w∏aÊciwoÊciami fizycznymi i sk∏adem chemicznym opakowaƒ, a tak˝e ryzykiem powstania zagro˝eƒ dla ˝ycia lub zdrowia ludzi lub dla Êrodowiska, okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, rodzaje opakowaƒ zwolnio nych z wymagaƒ okreÊlonych w ust. 1 pkt 4 oraz rodza je opakowaƒ, dla których maksymalna suma zawarto Êci o∏owiu, kadmu, rt´ci i chromu szeÊciowartoÊciowe go mo˝e byç wy˝sza ni˝ okreÊlona w ust. 1 pkt 4, czas trwania oraz szczegó∏owe warunki zwolnienia lub pod wy˝szenia zawartoÊci. 4. Minister w∏aÊciwy do spraw Êrodowiska w poro zumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw gospodar ki, kierujàc si´ w∏aÊciwoÊciami fizycznymi i sk∏adem chemicznym opakowaƒ i odpadów opakowaniowych oraz ich podatnoÊcià na rozk∏ad biologiczny, mo˝e okreÊliç, w drodze rozporzàdzenia: 1) wymagania dotyczàce opakowaƒ ze wzgl´du na za lecanà metod´ odzysku, 2) wymagania dotyczàce opakowaƒ wielokrotnego u˝ytku. 5. Minister w∏aÊciwy do spraw Êrodowiska w poro zumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw gospodar ki, kierujàc si´ dost´pnymi mo˝liwoÊciami technolo gicznymi i wymaganiami ochrony Êrodowiska, mo˝e, w drodze rozporzàdzenia, ustanowiç ograniczenia lub zakazy stosowania okreÊlonych substancji u˝ywanych do produkcji opakowaƒ, niespe∏niajàcych wymagaƒ okreÊlonych w ust. 1. Art. 6. 1. Producent i importer opakowaƒ majà obo wiàzek ich oznakowania, chyba ˝e rodzaj opakowania tego nie wymaga. 2. Oznakowanie powinno okreÊlaç: 1) rodzaj materia∏ów wykorzystanych do produkcji opakowania, 2) mo˝liwoÊç wielokrotnego u˝ytku opakowania, 3) przydatnoÊç opakowania do recyklingu. 3. Oznakowanie umieszcza si´ na opakowaniu lub na naklejonej na nim etykiecie, a jeÊli rozmiary opako wania na to nie pozwalajà — na do∏àczonej do niego informacji. 4. Oznakowanie powinno byç wyraêne, widoczne i czytelne oraz powinno zachowywaç trwa∏oÊç równie˝ po otwarciu opakowania. 5. Minister w∏aÊciwy do spraw Êrodowiska okreÊli, w drodze rozporzàdzenia: 1) rodzaje opakowaƒ podlegajàcych oznakowaniu, 2) wzory oznaczeƒ opakowaƒ — kierujàc si´ potrzebà stworzenia jednolitego syste mu oznakowania. Art. 7. 1. Producent, importer i eksporter opakowaƒ sà obowiàzani do sk∏adania w∏aÊciwemu marsza∏kowi województwa rocznego sprawozdania o masie wytwo rzonych, przywiezionych z zagranicy oraz wywiezio nych za granic´ opakowaƒ, wed∏ug rodzaju materia ∏ów, z jakich zosta∏y wykonane, z wyszczególnieniem opakowaƒ wielokrotnego u˝ytku, oraz o przestrzeganiu ograniczeƒ wynikajàcych z art. 5 ust. 1 pkt 4, w terminie do dnia 31 marca za poprzedni rok kalendarzowy. 2. Minister w∏aÊciwy do spraw Êrodowiska, kierujàc si´ potrzebà ujednolicenia sprawozdaƒ, o których mo wa w ust. 1, okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, wzory formularzy s∏u˝àcych do sk∏adania sprawozdaƒ, uwzgl´dniajàc specyfik´ ma∏ych i Êrednich przedsi´ biorstw. 3. Dokumenty, na podstawie których sporzàdza si´ sprawozdanie, powinny byç przechowywane przez 5 lat. 4. Marsza∏ek województwa, któremu przedstawia ne jest sprawozdanie, mo˝e, w drodze decyzji, zobo wiàzaç producenta, importera lub eksportera opako waƒ do przed∏o˝enia dokumentów, o których mowa w ust. 3. 5. W∏aÊciwoÊç miejscowà marsza∏ka województwa ustala si´ wed∏ug siedziby lub miejsca zamieszkania producenta, importera lub eksportera opakowaƒ, a w przypadku braku siedziby lub miejsca zamieszka nia producenta, importera lub eksportera opakowaƒ na terenie kraju w∏aÊciwy miejscowo jest Marsza∏ek Województwa Mazowieckiego. Rozdzia∏ 3 Obowiàzki producenta, importera i eksportera pro duktów w opakowaniach Art. 8. Do producenta i importera produktów w opakowaniach przepisy art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1—4 stosuje si´ odpowiednio. Art. 9. 1. Obowiàzki producenta i importera produk tów w opakowaniach w zakresie osiàgania poziomów odzysku i recyklingu okreÊlajà przepisy o obowiàzkach przedsi´biorców w zakresie gospodarowania niektóry mi odpadami oraz o op∏acie produktowej i op∏acie de pozytowej. 2. Obowiàzki producenta i importera produktów w opakowaniach w zakresie sprawozdawczoÊci o iloÊci i rodzajach stosowanych opakowaƒ okreÊlajà przepisy o obowiàzkach przedsi´biorców w zakresie gospoda rowania niektórymi odpadami oraz o op∏acie produk towej i op∏acie depozytowej. 3. Eksporter produktów w opakowaniach jest obo wiàzany do sk∏adania w∏aÊciwemu marsza∏kowi woje wództwa rocznego sprawozdania o masie wywiezio nych za granic´ opakowaƒ, wed∏ug rodzaju materia∏u, z jakich zosta∏y wykonane, z wyszczególnieniem opa kowaƒ wielokrotnego u˝ytku zastosowanych do opa kowaƒ eksportowanych produktów, w terminie do dnia 31 marca za poprzedni rok kalendarzowy. Przepis art. 7 ust. 5 stosuje si´ odpowiednio. Dziennik Ustaw Nr 63 — 4595 — Poz. 638 4. Minister w∏aÊciwy do spraw Êrodowiska, kierujàc si´ potrzebà ujednolicenia sprawozdaƒ, o których mo wa w ust. 3, okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, wzory formularzy s∏u˝àcych do sk∏adania sprawozdaƒ, uwzgl´dniajàc specyfik´ ma∏ych i Êrednich przedsi´ biorstw. 5. Dokumenty, na podstawie których sporzàdza si´ sprawozdanie, o którym mowa w ust. 3, powinny byç przechowywane przez 5 lat. Przepis art. 7 ust. 4 stosu je si´ odpowiednio. Art. 10. 1. Producent i importer substancji chemicz nych bardzo toksycznych, toksycznych, rakotwórczych, mutagennych lub niebezpiecznych dla Êrodowiska, okreÊlonych w przepisach o substancjach i prepara tach chemicznych, sà obowiàzani ustaliç wysokoÊç kaucji na opakowania jednostkowe tych substancji, nie ni˝szà od 10% i nie wy˝szà od 30% ceny substancji che micznej zawartej w takim opakowaniu. 2. Producent i importer substancji chemicznych, o których mowa w ust. 1, sà obowiàzani odebraç na w∏asny koszt od sprzedawcy opakowania wielokrotne go u˝ytku i odpady opakowaniowe po tych substan cjach. 3. Je˝eli zwrot pobranej kaucji przez sprzedawc´ jest niemo˝liwy z powodu przerwy lub zakoƒczenia dzia∏alnoÊci, producent lub importer substancji che micznych, o których mowa w ust. 1, jest obowiàzany przyjmowaç od u˝ytkowników opakowania wielokrot nego u˝ytku i odpady opakowaniowe po substancjach chemicznych. Przyjmujàc opakowania wielokrotnego u˝ytku i odpady opakowaniowe po tych substancjach, producent lub importer jest obowiàzany zwróciç po branà kaucj´. 4. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia w porozu mieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw Êrodowiska mo˝e okreÊliç, w drodze rozporzàdzenia, rodzaje opa kowaƒ dla okreÊlonych rodzajów substancji chemicz nych, wobec których stosuje si´ innà wysokoÊç kaucji, ni˝ okreÊlona w ust. 1, ze wzgl´du na specyfik´ tych opakowaƒ lub tych substancji. Art. 11. Producent i importer, o których mowa w art. 10 ust. 1, sà obowiàzani do posiadania zezwole nia na prowadzenie dzia∏alnoÊci w zakresie zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów opakowaniowych po substancjach chemicznych bar dzo toksycznych, toksycznych, rakotwórczych, muta gennych lub niebezpiecznych dla Êrodowiska, o któ rym mowa w przepisach o odpadach. Rozdzia∏ 4 Obowiàzki sprzedawcy i u˝ytkownika produktów w opakowaniach Art. 12. Sprzedawca produktów w opakowaniach jest obowiàzany do przekazywania u˝ytkownikom tych produktów informacji o opakowaniach i odpadach opakowaniowych w zakresie: 1) dost´pnych systemów zwrotu, zbiórki i odzysku, w tym recyklingu, 2) w∏aÊciwego post´powania z odpadami opakowa niowymi, 3) znaczenia oznaczeƒ stosowanych na opakowa niach — co najmniej przez wywieszenie odpowiedniej infor macji w miejscu sprzeda˝y. Art. 13. 1. Jednostki handlu detalicznego o po wierzchni handlowej powy˝ej 25 m2, sprzedajàce na poje w opakowaniach jednorazowych, sà obowiàzane do posiadania w ofercie handlowej podobnych pro duktów dost´pnych w opakowaniach wielokrotnego u˝ytku. 2. Minister w∏aÊciwy do spraw gospodarki w poro zumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw Êrodowi ska, uwzgl´dniajàc mo˝liwoÊci stosowania opakowaƒ wielokrotnego u˝ytku, okreÊli, w drodze rozporzàdze nia, rodzaje napojów, których nie dotyczy obowiàzek, o którym mowa w ust. 1. Art. 14. Jednostki handlu detalicznego sà obowià zane do przyjmowania zwracanych i na wymian´ opa kowaƒ wielokrotnego u˝ytku po produktach w takich opakowaniach, które znajdujà si´ w ich ofercie handlo wej. Art. 15. Jednostki handlu detalicznego o po wierzchni handlowej powy˝ej 2 000 m2 sà obowiàzane do prowadzenia na w∏asny koszt selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych po produktach w opako waniach, które znajdujà si´ w ich ofercie handlowej, wed∏ug rodzajów odpadów okreÊlonych w przepisach o odpadach. Art. 16. 1. Sprzedawca substancji chemicznych, o których mowa w art. 10 ust. 1, jest obowiàzany po braç kaucj´ za opakowania jednostkowe tych substan cji w wysokoÊci ustalonej przez ich producenta lub im portera. 2. Sprzedawca, o którym mowa w ust. 1, jest obo wiàzany przyjmowaç od u˝ytkowników opakowania wielokrotnego u˝ytku i odpady opakowaniowe po sub stancjach, o których mowa w art. 10 ust. 1, w celu ich przekazania producentowi lub importerowi. Przyjmu jàc opakowania wielokrotnego u˝ytku i odpady opako waniowe po tych substancjach, sprzedawca jest obo wiàzany zwróciç pobranà kaucj´. 3. Sprzedawca, o którym mowa w ust. 1, jest obo wiàzany do posiadania zezwolenia na prowadzenie dzia∏alnoÊci w zakresie zbierania lub transportu odpa dów opakowaniowych po substancjach chemicznych bardzo toksycznych, toksycznych, rakotwórczych, mu tagennych lub niebezpiecznych dla Êrodowiska, o któ rym mowa w przepisach o odpadach. Art. 17. U˝ytkownik substancji chemicznych, o któ rych mowa w art. 10 ust. 1, jest obowiàzany zwróciç sprzedawcy opakowania wielokrotnego u˝ytku i odpa dy opakowaniowe po tych substancjach. Dziennik Ustaw Nr 63 — 4596 — Poz. 638 Art. 18. Nadzór nad przestrzeganiem przepisów art. 10, art. 12—14 oraz art. 16 ust. 1 i 2 sprawuje In spekcja Handlowa, dzia∏ajàca na podstawie przepisów odr´bnych. Rozdzia∏ 5 Obowiàzki organów administracji publicznej Art. 19. 1. Na podstawie sprawozdaƒ, o których mowa w art. 7 ust. 1 oraz w art. 9 ust. 3, marsza∏ek wo jewództwa sporzàdza raport wojewódzki zawierajàcy: 1) imi´ i nazwisko, adres zamieszkania lub nazw´ i ad res siedziby producenta, importera i eksportera opakowaƒ oraz eksportera produktów w opakowa niach, 2) mas´ wytworzonych, przywiezionych z zagranicy lub wywiezionych za granic´ opakowaƒ, wed∏ug rodzaju materia∏u, z jakiego zosta∏y wykonane, z wyszczególnieniem opakowaƒ wielokrotnego u˝ytku, 3) informacj´ o realizacji przez producentów i impor terów opakowaƒ ograniczeƒ wynikajàcych z art. 5 ust. 1 pkt 4. 2. Raport, o którym mowa w ust. 1, marsza∏ek wo jewództwa przekazuje ministrowi w∏aÊciwemu do spraw Êrodowiska do dnia 15 maja za poprzedni rok ka lendarzowy. 3. Minister w∏aÊciwy do spraw Êrodowiska, kierujàc si´ potrzebà stworzenia ujednoliconego systemu zbiera nia i przetwarzania danych, o których mowa w ust. 1, okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owe zasady sk∏adania raportów wojewódzkich oraz wzór formularza. Art. 20. Minister w∏aÊciwy do spraw Êrodowiska prowadzi baz´ danych, dotyczàcych gospodarki opa kowaniami i odpadami opakowaniowymi, na podsta wie raportów wojewódzkich, o których mowa w art. 19 ust. 1, oraz sprawozdaƒ i zbiorczych informacji, o któ rych mowa w przepisach o obowiàzkach przedsi´bior ców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o op∏acie produktowej i op∏acie depozytowej. Rozdzia∏ 6 Przepisy karne Art. 21. Kto, produkujàc, importujàc lub wprowa dzajàc do obrotu opakowania lub produkty w opako waniach: 1) przekracza maksymalnà sum´ zawartoÊci o∏owiu, kadmu, rt´ci i chromu szeÊciowartoÊciowego w opakowaniu lub 2) nie znakuje opakowaƒ zgodnie z wymogami, podlega karze grzywny. Art. 22. 1. Kto, produkujàc, importujàc lub ekspor tujàc opakowania, nie sk∏ada marsza∏kowi wojewódz twa sprawozdaƒ o opakowaniach lub sk∏ada sprawoz danie niezgodne z dokumentami, niekompletne lub nieterminowo, podlega karze grzywny. 2. Tej samej karze podlega eksporter produktów w opakowaniu, który nie sk∏ada marsza∏kowi woje wództwa sprawozdania o wywiezionych za granic´ opakowaniach. Art. 23. Kto, produkujàc lub importujàc substancje chemiczne bardzo toksyczne, toksyczne, rakotwórcze, mutagenne lub niebezpieczne dla Êrodowiska: 1) nie ustala wysokoÊci kaucji na opakowanie tej sub stancji lub ustala jà w wysokoÊci niezgodnej z prze pisami, lub 2) nie odbiera na w∏asny koszt opakowaƒ po tych sub stancjach, podlega karze grzywny. Art. 24. Kto, sprzedajàc substancje chemiczne bar dzo toksyczne, toksyczne, rakotwórcze, mutagenne lub niebezpieczne dla Êrodowiska: 1) nie pobiera od u˝ytkownika substancji kaucji albo pobiera w wysokoÊci niezgodnej z przepisami, lub 2) nie zwraca u˝ytkownikowi substancji kaucji lub nie przyjmuje od u˝ytkownika opakowania wielokrot nego u˝ytku i odpadów opakowaniowych po tej substancji, podlega karze grzywny. Art. 25. Kto, b´dàc u˝ytkownikiem substancji che micznej bardzo toksycznej, toksycznej, rakotwórczej, mutagennej lub niebezpiecznej dla Êrodowiska, nie zwraca sprzedawcy opakowania wielokrotnego u˝ytku i odpadów opakowaniowych po tej substancji, podlega karze grzywny. Art. 26. Kto, sprzedajàc produkty w opakowaniach, nie wywiesza w miejscu sprzeda˝y informacji o opako waniach i odpadach opakowaniowych w zakresie: 1) dost´pnych systemów zwrotu, zbiórki i odzysku, w tym recyklingu, 2) w∏aÊciwego post´powania z odpadami opakowa niowymi, 3) znaczenia oznaczeƒ stosowanych na opakowa niach, podlega karze grzywny. Art. 27. Kto, zarzàdzajàc jednostkà handlu detalicz nego, nie przyjmuje zwracanych i na wymian´ opako waƒ wielokrotnego u˝ytku po produktach b´dàcych w ofercie handlowej w tej jednostce, podlega karze grzywny. Art. 28. Kto, zarzàdzajàc jednostkà handlu detalicz nego o powierzchni handlowej powy˝ej 2000 m2, nie prowadzi selektywnej zbiórki opakowaƒ po produktach b´dàcych w ofercie handlowej w tej jednostce, podlega karze grzywny. Dziennik Ustaw Nr 63 — 4597 — Poz. 638 Art. 29. Orzekanie w sprawach o czyny okreÊlone w art. 21—28 nast´puje w trybie przepisów o post´po waniu w sprawach o wykroczenia. Rozdzia∏ 7 Przepisy koƒcowe Art. 30. W ustawie z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspek cji Ochrony Ârodowiska (Dz. U. Nr 77, poz. 335, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 121, poz. 770, Nr 133, poz. 885 i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 109, poz. 1157 oraz z 2001 r. Nr 38, poz. 452) w art. 2 w ust. 1 w pkt 10 kropk´ zast´ puje si´ przecinkiem i dodaje si´ pkt 11 w brzmieniu: „11) kontrola przestrzegania przepisów o opako waniach i odpadach opakowaniowych.” Art. 31. Ustawa wchodzi w ˝ycie z dniem 1 stycznia 2002 r., z wyjàtkiem art. 5 ust. 1 pkt 4, który wchodzi w ˝ycie z dniem 1 stycznia 2003 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. KwaÊniewski Dziennik Ustaw Nr 63 — 4598 — Poz. 638