Pesticide Management Regulations, 2081 (2024)

www.lawcommission.gov.np 1 जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, २०81 प्रमाणीकरण र प्रकाशन नमनि २०८१।०३।२४ जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ऐन, २०७६ को दफा ४४ ले ददएको अनिकार प्रयोग गरी नेपाल सरकारले देहायका ननयमहरू बनाएको छ। १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भः (१) यी ननयमहरूको नाम ×जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, २०81” रहेको छ। (२) यो ननयमावली िरुुन्ि प्रारम्भ हनेुछ। २. पररभाषाः ववषय वा प्रसङ्गले अको अथथ नलागेमा यस ननयमावलीमा, (क) ×इजाजिपत्र” भन् नाले पञ् जीकरण वा पनु: पञ् जीकरण गररएका जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, ननकासी, पैठारी, ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनुःप्यावकङ्ग गनथ ननयम ११ को उपननयम (३) बमोक्षजम ददएको इजाजिपत्र सम्झन ुपछथ। (ख) ×ऐन” भन् नाले जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ऐन, २०७६ सम्झन ुपछथ। (ग) ×कन्टेनर” भन् नाले जीवनाशक ववषादीको गणुस्िरमा ह्रास आउन नददन र त्यस्िो ववषादीलाई सरुक्षिि रूपले राख् न, छोप्न¸ बन्द गनथ वा प्याक गनथ प्रयोग गररने भााँडो, बट्टा, नडब्बा, बाकस, झोला वा पोका सम्झन ुपछथ। (घ) ×जीवनाशक ववषादीको ववसजथन” भन् नाले म्याद नाघी वा अन्य कारणले प्रयोग गनथ ननमल्ने जीवनाशक ववषादी र त्यस्िो जीवनाशक ववषादीका कारणले ववषाक्त पदाथथको व्यवस्थापन गने कायथ सम्झन ुपछथ। (ङ) ×जैववक ववषादी” भन् नाले बोट नबरुवा, पशपुन्छी र सूक्ष्मजीव लगायिका प्राकृनिक स्रोिबाट ियार गररएको जीवनाशक ववषादी सम्झन ुपछथ। (च) ×प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग” भन् नाले जीवनाशक ववषादीको गणुस्िर नबग्रन नददई सरुक्षिि िवरले स्वीकृि कन्टेनरमा राख् ने कायथ सम्झन ु पछथ र सो www.lawcommission.gov.np 2 शब्दले प्यावकङ्ग भई आएको जीवनाशक ववषादी उपयकु्त मात्रामा स्वीकृि कन्टेनरमा गणुस्िर नबग्रन नददई सरुक्षिि िवरले पनुः राख् ने कायथ वा पनुः प्यावकङ्ग गने कायथलाई समेि जनाउाँछ। (छ) ×सूचकपत्र” भन् नाले जीवनाशक ववषादीको कन्टेनरको बावहरी भागमा लेक्षखएको, छावपएको वा रेखाङ्कन गररएको जीवनाशक ववषादी सम्बन्िी जानकारी सम्झन ुपछथ। ३. पञ् जीकरणका लानग ननवेदन ददन ु पने: (१) ऐनको दफा ३ को उपदफा (१) बमोक्षजम जीवनाशक ववषादी िथा त्यस्िो जीवनाशक ववषादीको सविय ित्व समेिको पञ् जीकरण गराउन चाहने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले देहायका कागजाि िथा वववरण संलग्न गरी सम्बक्षन्िि प्रदेशको कृवष सम्बन्िी ववषय हेने मन्त्रालयमाफथ ि वा नसिै केन्रमा अनसूुची-१ बमोक्षजमको ढााँचामा ननवेदन ददन ुपनेछ: (क) प्रचनलि कानून बमोक्षजम व्यवसाय दिाथ भएको प्रमाणपत्रको प्रनिनलवप वा ननकाय भएमा त्यस्िो ननकायको आनिकाररक पत्र, (ख) जीवनाशक ववषादीको कारोबार खुलेको स्थायी लेखा नम्बर, (ग) जीवनाशक ववषादी उत्पादन र संश् लेषण गने भएमा उत्पादन वा संश् लेषण गररने कच्चा पदाथथको स्रोि खुल्ने कागजाि, (घ) जीवनाशक ववषादी उत्पादन, संश् लेषण, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग गने भएमा सोको लानग चावहने मेनसनरी िथा औजार, दि जनशक्षक्त, उत्पादन िमिा िथा वावषथक उत्पादन योजना, उत्पादन गररएको जीवनाशक ववषादी भण्डारण गने व्यवस्था िथा दघुथटना हनु नददन अवलम्बन गररएका सरुिात्मक उपायहरू समेिका उद्योगको ववस्ििृ जानकारी ददने आवश्यक वववरण िथा कागजाि, (ङ) जीवनाशक ववषादी पैठारी गने भएमा पैठारी गनथ चाहेको जीवनाशक ववषादी उत्पादन भएको देशमा पञ् जीकरण गररएको प्रमाणपत्रको प्रनिनलवप, (च) जीवनाशक ववषादीको नेपालमै उत्पादन र संश् लेषण, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग गने भएमा सो सम्बन्िी सूचकपत्र र पैठारी गने भएमा www.lawcommission.gov.np 3 सम्बक्षन्िि देशको कानून बमोक्षजम अनिकार प्राप् ि ननकायबाट स्वीकृि सूचकपत्र, (छ) जीवनाशक ववषादीको नबिी वविरण गदाथ प्रयोग गररने सूचकपत्र िीन प्रनि र कन्टेनर एक थान, (ज) जीवनाशक ववषादीको पैठारी गने भएमा उत्पादकले नबिी वविरण गनथ ददएको आनिकाररक वविरक पत्र, (झ) जीवनाशक ववषादीको प्रयोग ववनि खुलेको कागजाि, (ञ) जीवनाशक ववषादीको ववषालपुना सम्बन्िी वववरण, (ट) जीवनाशक ववषादीको प्रभावकाररिा सम्बन्िी वववरण, (ठ) जीवनाशक ववषादीको अवशेष ववश् लेषण गररएको कागजाि, (ड) प्रयोगकिाथको लानग नेपाली भाषामा लेक्षखएको वववरण। (२) उपननयम (१) बमोक्षजमको ननवेदन प्रदेशको कृवष सम्बन्िी ववषय हेने मन्त्रालयमा प्राप् ि भएमा सो मन्त्रालयले ननवेदनसाथ संलग्न गनुथपने वववरण िथा कागजाि संलग्न भए नभएको जााँच गरी संलग्न नभएमा त्यस्िो कागजाि समेि ननवेदकसाँग माग गरी ननवेदकले सम्पूणथ कागजाि िथा वववरण पेस गरेको वा ननवेदन ददएको नमनिले साि ददननभत्र ननवेदन र कागजाि िथा वववरण केन्रमा पठाउन ुपनेछ। (३) उपननयम (१) बमोक्षजमको ननवेदन नेपाल राविय एकद्वार प्रणालीको अनलाइनबाट समेि ददन सवकनेछ। (४) उपननयम (३) बमोक्षजम ननवेदन ददएकोमा जीवनाशक ववषादीको सूचकपत्र‚ कन्टेनर र प्रयोग ववनि खुलेको कागजाि िथा वववरणको सक्कल प्रनि केन्रमा पठाउन ु पनेछ। (५) उपननयम (१) मा जनुसकैु कुरा लेक्षखएको भए िापनन पञ् जीकृि जीवनाशक ववषादी प्रभावकारी नभएमा ित्काल महामारीको रूपमा फैनलएको वा फैलन सक्ने मनानसब आिार भएको हाननकारक जीव िथा वनस्पनि ननयन्त्रणको लानग आवश्यक पने जीवनाशक ववषादी ित्काल पैठारी गनुथपने अवस्थामा मन्त्रालयले िोकेको कुनै संस्था वा ननकायले www.lawcommission.gov.np 4 सनमनिको नसफाररसमा जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण गराउाँदा उपननयम (१) बमोक्षजम पेस गनुथपने कुनै कागजाि िथा वववरण पेस गनुथ नपने गरी केन्रले छुट ददन सक्नेछ । ४. सिथ पूरा गनुथ पने: जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण गराउन चाहने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले देहायका सिथ पूरा गनुथ पनेछः (क) सम्बक्षन्िि पैठारीकिाथले जीवनाशक ववषादी पैठारी गदाथ जीवनाशक ववषादीको कुल प्रयोग अवनिको कम्िीमा पचहत्तर प्रनिशि उपयोग अवनि बााँकी भएको जीवनाशक ववषादी पैठारी गनुथपने, (ख) केन्रको पूवथस्वीकृनि नबना जीवनाशक ववषादीको कन्टेनर, सूचकपत्र वा वववरण वा स्वरूप पररविथन, थपघट वा फेरबदल गनथ नहनेु, (ग) ऐन िथा यस ननयमावलीको अिीनमा रही जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग, भण्डारण, ओसारपसार, प्रयोग र नबिी वविरण गनुथपने, (घ) प्रनिबक्षन्िि िथा म्याद समाप्त भएका जीवनाशक ववषादीको व्यवस्थापन सनमनिले िोकेको मापदण्ड अनरुूप गनुथपने, (ङ) जीवनाशक ववषादी नबिी वविरण गदाथ नेपाली भाषामा लेक्षखएको वववरण संलग्न हनु ुपने, (च) जीवनाशक ववषादी उत्पादन र संश् लेषण, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग गने वा ननकासी पैठारी गने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले कम्िीमा किा दशको अक्षन्िम परीिा (एस.ई.ई.) वा सो सरह उत्तीणथ गरेको शैक्षिक योग्यिाको प्रमाणपत्र प्राप् ि गरेको र यस ननयमावली बमोक्षजम िानलम प्राप् ि गरेको जनशक्षक्तलाईमात्र काममा लगाउने व्यवस्था गनुथ पने, (छ) जीवनाशक ववषादीको घािकको अवस्था जनाउनको लानग सूचकपत्र राख्दा अत्यन्िै घािक भएमा रािो, ज्यादै घािक भएमा पहेँलो, मध्यम घािक भएमा नीलो र सामान्य घािक भएमा हररयो रङ्गको प्रयोग गनुथ पने, ५. जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण: (१) ननयम ३ बमोक्षजम प्राप् ि ननवेदन र सो साथ संलग्न कागजाि िथा वववरणको सम्बन्िमा केन्रले ऐनको दफा ३ को उपदफा (३) बमोक्षजम आवश्यक छाननबन गदाथ ननवेदकले ननयम ४ बमोक्षजमका सिथ पूरा गरेको र ऐन िथा यस www.lawcommission.gov.np 5 ननयमावली बमोक्षजम जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण गनथ उपयकु्त देक्षखएमा ननवेदन प्राप् ि भएको नमनिले साठी ददननभत्र त्यस्िो जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण गरी अनसूुची-२ बमोक्षजमको ढााँचामा अनभलेख राख् न ुपनेछ। (२) उपननयम (१) बमोक्षजम केन्रले जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण गदाथ अनसूुची-३ बमोक्षजमको शलु्क नलई ननवेदकलाई अनसूुची-४ बमोक्षजमको ढााँचामा पञ् जीकरण प्रमाणपत्र ददन ुपनेछ। (३) उपननयम (१) र (२) मा जनुसकैु कुरा लेक्षखएको भए िापनन केन्रले देहायको कुनै अवस्थामा जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण गनथ इन्कार गनथ सक्नेछ: (क) पञ् जीकरण गराउन चाहेको जीवनाशक ववषादी सनमनिले ननिाथरण गरेको गणुस्िर अनरुुप नपाइएमा, (ख) पञ् जीकरण गराउन चाहेको जीवनाशक ववषादीको उपयोनगिा र आवश्यकिा प्रमाक्षणि हनु नसकेमा, (ग) पञ् जीकरण गराउनको लानग झटु्ठा वा अपषु्ट कागजाि िथा वववरण पेस गररएको देक्षखएमा, (घ) पञ् जीकरण गराउन चाहेको जीवनाशक ववषादीको उपयोगले माननस, पशपुन्छी, जीवजन्िकुो स्वास््य िथा वािावरणमा प्रनिकूल असर पने देक्षखएमा, (ङ) नेपाल पि राि भएका अन्िराथविय सक्षन्ि सम्झौिा अनरुूप त्यस्िो जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण योग्य नभएमा, (च) ननयम ४ बमोक्षजमका सिथ पूरा गरेको नपाइएमा। (४) उपननयम (३) बमोक्षजमको अवस्थामा पञ् जीकरणको लानग ननवेदन प्राप् ि भएको नमनिले साठी ददननभत्र ननणथय गरी पञ् जीकरण गराउन नसवकने कारण सवहिको जानकारी ननवेदकलाई ददन ुपनेछ। (५) उपननयम (४) बमोक्षजमको ननणथयमा क्षचत्त नबझु्ने ननवेदकले ननणथयको जानकारी प्राप् ि भएको नमनिले िीस ददननभत्र सनमनि समि पनुरावेदन ददन सक्नेछ। www.lawcommission.gov.np 6 (६) उपननयम (५) बमोक्षजम परेको पनुरावेदन उपर सनमनिले गरेको ननणथय अक्षन्िम हनेुछ। ६. पूवथस्वीकृनि ददन सवकने: (१) कसैले जीवनाशक ववषादीको अनसुन्िान गनथ चाहेमा अनसुन्िान गने ननकायको नसफाररससवहि अनसुन्िानको ववषय, उद्देश्य र पैठारी गनुथ पने जीवनाशक ववषादीको पररमाण खुलाई पूवथस्वीकृनिको लानग केन्रमा ननवेदन ददन ुपनेछ। (२) उपननयम (१) बमोक्षजमको ननवेदन उपर आवश्यक जााँचबझु गदाथ अनसुन्िानको लानग जीवनाशक ववषादी पैठारी गनथ ददन उपयकु्त देखेमा केन्रले त्यस्िो जीवनाशक ववषादीको मात्रा िोकी ऐनको दफा ४ को उपदफा (२) बमोक्षजम पैठारीका लानग पूवथस्वीकृनि ददन सक्नेछ। (3) उपननयम (२) बमोक्षजम पूवथस्वीकृनि प्राप् ि अनसुन्िानकिाथले जीवनाशक ववषादीको अनसुन्िान गरेको प्रनिवेदन केन्र समि पठाउन ुपनेछ। (४) जीवनाशक ववषादीको अनसुन्िानकिाथको प्रनिवेदन, अनसुन्िानको ननिजा र ववकनसि प्रववनिको गोपनीयिा कायम गनथ सम्बक्षन्िि अनसुन्िानकिाथको अनरुोिमा अनसुन्िानको पररणाम सम्बन्िी सूचना गोप्य राक्षखनेछ। ७. पञ् जीकरण ननलम्बन गनथ सक्ने: (१) ऐनको दफा ५ को उपदफा (१) को खण्ड (ग), (ङ) वा (च) को अवस्था भएमा वा ऐनको दफा ३५ बमोक्षजम िनिपूनिथ ददनपुने अवस्थामा िनिपूनिथ नददएमा केन्रले जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण ननलम्बन गनथ सक्नेछ । (२) उपननयम (१) बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण ननलम्बन गनुथ अक्षघ केन्रले जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण ननलम्बन गनुथ पने कारण खुलाई पञ् जीकरण ननलम्बन गनुथ नपने कुनै आिार र प्रमाण भएमा सो समेि संलग्न गरी सफाइ पेस गनथको लानग बढीमा पन्र ददनको अवनि ददई त्यस्िो जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण गराउने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायलाई नलक्षखि सूचना ददन ुपनेछ। (३) उपननयम (२) बमोक्षजम ददईएको समयावनिनभत्र सफाइ पेस नगरेमा वा पेस गरेको सफाइको व्यहोरा सन्िोषजनक नभएमा सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले सिुार गनुथपने ववषय, पालना गनुथपने सिथ वा मापदण्ड उल्लेख गरी त्यसको पालना गनथ ननदेशन www.lawcommission.gov.np 7 ददई केन्रले उपननयम (१) बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण ननलम्बन गनेछ। यसरी ननलम्बन गरेको ननणथय केन्रको वेबसाइटमा राख् न ुपनेछ। (४) उपननयम (३) बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण ननलम्बन गरेको जानकारी सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकाय र सनमनिलाई ननणथय भएको ददन वा सोको भोनलपल्टसम्म पठाउन ुपनेछ। (५) उपननयम (३) बमोक्षजम पञ् जीकरण ननलम्बन भएकोमा सो अवनिभर जीवनाशक ववषादीको कारोबार गनथ पाइने छैन। (६) उपननयम (३) बमोक्षजम केन्रले सिुार गनुथपने भनी उल्लेख गरेको ववषयमा ननलम्बनको जानकारी पाएको नमनिले िीन मवहनानभत्र सिुार गरी वा पालना गनुथ पने सिथ वा मापदण्ड पालना हनेु व्यवस्था गरी सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले पञ् जीकरण ननलम्बन भएको जीवनाशक ववषादीको ननलम्बन फुकुवा गनथ केन्रमा ननवेदन ददन ुपनेछ। (७) उपननयम (६) बमोक्षजम प्राप् ि ननवेदन उपर केन्रले छाननबन गदाथ ननवेदकले ऐन िथा यस ननयमावली बमोक्षजमको सिथ िथा मापदण्ड पूरा गरेको र केन्रबाट सिुार गनथ ननदेशन ददइएको ववषयमा सिुार गरेको पाइएमा पञ् जीकरण ननलम्बन फुकुवा गररददन सक्नेछ। ८. पञ् जीकरण खारेज गनथ सक्ने: (१) केन्रले देहायको अवस्थामा कुनै जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण खारेज गनथ सक्नेछः (क) ऐनको दफा ५ को उपदफा (१) को खण्ड (क), (ख) वा (घ) को अवस्था भएमा, (ख) ऐनको दफा ५ को उपदफा (१) को खण्ड (ग), (ङ) र (च) ववपरीिको काम सनमनि, केन्र वा ववषादी ननरीिकको नलक्षखि चेिावनी पश्चाि कायथ गरेको पाइएमा, (ग) ननयम ७ को उपननयम (६) बमोक्षजमको अवनिनभत्र ननलम्बन फुकुवाको लानग केन्रमा ननवेदन नददएमा। (२) उपननयम (१) बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण खारेज गनुथ अक्षघ केन्रले त्यस्िो जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण गराउने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायलाई www.lawcommission.gov.np 8 जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण खारेज गनुथ पने कारण खुलाई पञ् जीकरण खारेज गनुथ नपने कुनै आिार र प्रमाण भएमा सो समेि संलग्न गरी सफाइ पेस गनथको लानग बढीमा पन्र ददनको अवनि ददई सूचना ददन ुपनेछ। (३) उपननयम (२) बमोक्षजम ददइएको समयावनिनभत्र सफाइ पेस नगरेमा वा पेस गरेको सफाइको व्यहोरा सन्िोषजनक नभएमा केन्रले ऐनको दफा ५ बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण खारेज गने ननणथय गनथ सक्नेछ। (४) उपननयम (३) बमोक्षजम कुनै जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण खारेज गरेकोमा सोको जानकारी सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकाय र सनमनिलाई ननणथय भएको ददन वा त्यसको भोनलपल्टसम्म पठाउन ुपनेछ र त्यस्िो ननणथय केन्रको वेबसाइटमा राख् न ु पनेछ। (५) उपननयम (३) बमोक्षजम पञ् जीकरण खारेज गररएका जीवनाशक ववषादीको नाम केन्रले नेपाल राजपत्रमा प्रकाशन गनथको लानग मन्त्रालयमा पठाउन ुपनेछ र मन्त्रालयले सोको सूचना नेपाल राजपत्रमा प्रकाशन गनुथ पनेछ। ९. पनुः पञ् जीकरणको आिार: (१) ऐनको दफा ६ बमोक्षजम केन्र समि पनुः पञ् जीकरणको लानग पेस हनु आएका ननवेदन जााँचबझु गदाथ देहायका आिार ववद्यमान रहेमा केन्रले अनसूुची-३ बमोक्षजम लाग्ने शलु्क नलई जीवनाशक ववषादीको पनुःपञ् जीकरण गनथ सक्नेछः (क) नेपाल सरकार अन्िगथिका अनसुन्िान गने ननकाय वा अध्ययन संस्थानबाट जीवनाशक ववषादीको प्रभावकाररिा अध्ययन प्रनिवेदनबाट जीवनाशक ववषादीको पनुः पञ् जीकरण गनथ आवश्यक देक्षखएमा, वा (ख) बालीनालीमा नयााँ रोग वकराको प्रकोप भई अत्यनिक िनि परु् याएको अवस्थामा कुनै जीवनाशक ववषादी िलुनात्मक रूपमा बढी प्रभावकारी र प्रयोजनयकु्त देक्षखएमा । (2) उपननमय (१) बमोक्षजम पनुः पञ् जीकरण भएको जीवनाशक ववषादीको नाम मन्त्रालयले नेपाल राजपत्रमा प्रकाशन गनेछ । १०. पञ् जीकृि जीवनाशक ववषादीको नवीकरणः (१) ऐनको दफा ७ को उपदफा (१) बमोक्षजम पञ् जीकृि जीवनाशक ववषादीको नवीकरणका लानग सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले www.lawcommission.gov.np 9 देहायका कागजाि संलग्न गरी सम्बक्षन्िि प्रदेशको कृवष सम्बन्िी ववषय हेने मन्त्रालयमाफथ ि वा नसिै केन्रमा अनसूुची-५ बमोक्षजमको ढााँचामा ननवेदन ददन ुपनेछ: (क) केन्रबाट जारी गररएको सक्कल पञ् जीकरण प्रमाणपत्र, (ख) जीवनाशक ववषादीको पैठारी गने भएमा उत्पादकले नबिी वविरण गनथ ददएको आनिकाररक वविरक पत्र, (ग) उत्पादन भएको देशमा पञ् जीकरण गररएको प्रमाणपत्रको प्रनिनलवप, (घ) सम्बक्षन्िि उत्पादकले जीवनाशक ववषादीको सम्बन्िमा ियार गरेको सूचकपत्र, (ङ) प्रयोगकिाथको लानग नेपाली भाषामा प्रयोग ववनि खुलेको कागजाि, र (च) पञ् जीकृि जीवनाशक ववषादीको व्यापाररक नाम, सािारण नाम, कन्टेनर र सूचकपत्रमा उक्षल्लक्षखि वववरण पञ् जीकरण गदाथका बखिभन्दा फरक भएमा सोको पषु्ट्ााँई गने प्रमाक्षणि कागजाि । (२) उपननयम (१) बमोक्षजम प्रदेशको कृवष सम्बन्िी ववषय हेने मन्त्रालयमा प्राप् ि भएका ननवेदन र संलग्न कागजाि सो मन्त्रालयले त्यस्िो ननवेदन प्राप् ि भएको नमनिले साि ददननभत्र केन्रमा पठाउन ुपनेछ । (३) उपननयम (१) बमोक्षजमको ननवेदन नेपाल राविय एकद्वार प्रणालीको अनलाइनबाट समेि ददन सवकनेछ। (४) उपननयम (३) बमोक्षजम ननवेदन ददएकोमा जीवनाशक ववषादीको सूचकपत्र‚ कन्टेनर र प्रयोग ववनि खुलेको कागजाि िथा वववरणको सक्कल प्रनि केन्रमा पठाउन ु पनेछ। (5) उपननयम (१), (२) वा (३) बमोक्षजम प्राप् ि ननवेदन उपर केन्रले छाननबन गदाथ नवीकरण गनथ मनानसब देक्षखएमा अनसूुची-३ बमोक्षजमको शलु्क नलई ऐनको दफा ७ को उपदफा (२) बमोक्षजम पञ् जीकरण भएका जीवनाशक ववषादीको नवीकरण गररददन ु पनेछ। ११. इजाजिपत्र सम्बन्िी व्यवस्था: (1) देहायका व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले पञ् जीकरण वा पनुः पञ् जीकरण गररएका जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, ननकासी, पैठारी, www.lawcommission.gov.np 10 ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग गनथ ऐनको दफा ८ को उपदफा (१) बमोक्षजम इजाजिपत्र नलन ुपनेछ: (क) जीवनाशक ववषादीको उत्पादन वा संश् लेषणका लानग कृवष, माइिोबायोलोजी, प्लाण्ट प्याथोलोजी, इन्टोमोलोजी, व्याक्टेररयोलोजी, भाइरोलोजी, नेमाटोडोलोजी, टक्षक्सकोलोजी वा केमेस्री ववषयमा कम्िीमा स्नािक िह उत्तीणथ गरेको व्यक्षक्त र संस्था वा ननकायको हकमा उक्षल्लक्षखि योग्यिा भएको कम्िीमा एकजना जनशक्षक्त रहेको, (ख) जीवनाशक ववषादीको ननकासी, पैठारी, ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्गको इजाजिपत्रका लानग कम्िीमा किा दशको अक्षन्िम परीिा (एस.ई.ई.) वा सो सरह उत्तीणथ गरेको व्यक्षक्त र संस्था वा ननकायको हकमा उक्षल्लक्षखि योग्यिा भएको कम्िीमा एकजना जनशक्षक्त रहेको, (ग) जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, ननकासी, पैठारी, ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्गमध्ये जनु प्रयोजनका लानग इजाजिपत्र नलन चाहेको हो सोको लानग केन्रले िोकेको अवनिको िानलम नलएको व्यक्षक्त र संस्था वा ननकायको हकमा उक्षल्लक्षखि िानलम नलएको कम्िीमा एक जना जनशक्षक्त रहेको। (२) ऐनको दफा ८ को उपदफा (१) बमोक्षजम पञ् जीकरण वा पनुः पञ् जीकरण गररएका जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, ननकासी, पैठारी, ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग गनथ इजाजिपत्र नलन चाहने उपननयम (१) बमोक्षजम योग्यिा भएको व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले देहायका वववरण िथा कागजाि संलग्न गरी अनसूुची-६ बमोक्षजमको ढााँचामा केन्रमा ननवेदन ददन ुपनेछः (क) काम गनथ दि जनशक्षक्त रहेको प्रमाण, (ख) व्यावसावयक फमथ वा कम्पनी दिाथ प्रमाणपत्र, (ग) जीवनाशक ववषादीको कारोबार खुलेको स्थायी लेखा नम्बर, (घ) नेपाली नागररकिा प्रमाणपत्रको प्रनिनलवप, (ङ) संस्था वा ननकायको हकमा त्यस्िो ननकायको आनिकाररक पत्र, www.lawcommission.gov.np 11 (च) अनसूुची-७ बमोक्षजमको स्वघोषणा, (छ) अक्षघल्लो आनथथक वषथको कर चकु्ता प्रमाणपत्र। (३) उपननयम (२) बमोक्षजम प्राप् ि ननवेदन उपर केन्रले जाचाँबझु गदाथ ननवेदकलाई इजाजिपत्र ददन उपयकु्त देक्षखएमा अनसूुची-३ बमोक्षजमको दस्िरु नलई ननवेदन प्राप् ि भएको नमनिले पन्र ददननभत्र आवश्यकिा अनसुार सिथ िोकी अनसूुची-८ बमोक्षजमको ढााँचामा इजाजिपत्र ददन ुपनेछ। 1२. अनभमखुीकरण कायथिम वा िानलम: (१) ननयम ११ को उपननयम (२) बमोक्षजम इजाजिपत्रका लानग ननवेदन ददने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायलाई इजाजिपत्र प्रदान गनुथअक्षघ केन्रले देहायका ववषयमा अनभमखुीकरण कायथिम वा िानलमको सञ् चालन गरी जीवनाशक ववषादी सम्बन्िी प्राववनिक जानकारी ददन ुपनेछ: (क) जीवनाशक ववषादीको सरुक्षिि प्रयोग र सरुिात्मक उपाय, (ख) जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, ननकासी, पैठारी, ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग, भण्डारण र नबिी वविरण गदाथ अवलम्बन गनुथपने सरुिात्मक उपाय, (ग) ऐन िथा यस ननयमावली र ऐन बमोक्षजम जारी भएका ननदेक्षशका, कायथववनि िथा मापदण्डको व्यवस्था र निनको पालनाको ववषय, (घ) म्याद नाघेका, प्रनिबक्षन्िि र प्रयोग गनथ अयोग्य जीवनाशक ववषादीको व्यवस्थापन गने िररका र ध्यान ददन ुपने ववषय, (ङ) जीवनाशक ववषादीको प्रकार िथा त्यसको सङ्केिको ववषय, (च) जीवनाशक ववषादीका ववकल्पहरू, घरेल ु ववषादी, वनस्पनिजन्य र जैववक ववषादीको प्रयोगको महत्व िथा प्रोत्साहनका ववषय, (छ) जीवनाशक ववषादी दरुुपयोग हनेु अवस्था, त्यसको रोकथाम िथा जीवनाशक ववषादीको प्रयोग पश् चाि पखथन ुपने न्यूनिम समय अवनि, (ज) जीवनाशक ववषादीजन्य दघुथटनाबाट बच्ने उपायहरू, जीवनाशक ववषादीजन्य ववष लागेको लिण र त्यसको प्राथनमक उपचार, (झ) जीवनाशक ववषादीको कारोबार सम्बन्िी अनभलेख राख् ने िररका । www.lawcommission.gov.np 12 (2) उपननयम (१) बमोक्षजमको प्राववनिक जानकारीको अनिररक्त केन्रले जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, ननकासी, पैठारी, ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग, भण्डारण र नबिी वविरणमा संलग्न व्यक्षक्तलाई आवश्यक िानलम प्रदान गनथ वा गराउन सक्नेछ। (3) उपननयम (२) बमोक्षजमको िानलमको ववषयवस्ि ु वा पाठ्यिम केन्रले ननिाथरण गरे बमोक्षजम हनेुछ । 1३. इजाजिपत्रको नवीकरण: (१) ऐनको दफा ८ को उपदफा (४) बमोक्षजम इजाजिपत्र नवीकरणको लानग देहायका कागजाि संलग्न गरी अनसूुची-३ बमोक्षजमको नवीकरण दस्िरु सवहि इजाजिपत्र प्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले केन्र समि अनसूुची-९ बमोक्षजमको ढााँचामा ननवेदन ददन ुपनेछ: (क) इजाजिपत्रको सक्कल प्रनि‚ (ख) कारोबारको वावषथक पररमाण र मूल्य वववरण, (ग) जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण प्रमाणपत्र भए सोको प्रमाण‚ (घ) अक्षघल्लो आनथथक वषथको लेखा परीिण प्रनिवेदन र कर चकु्ता प्रमाणपत्र, र (ङ) पनुिाथजगी िानलम नलएको प्रमाणपत्र । (२) उपननयम (१) बमोक्षजम प्राप् ि ननवेदन उपर आवश्यक जााँचबझु गरी केन्रले ऐनको दफा ८ को उपदफा (६) बमोक्षजम िीन वषथका लानग इजाजिपत्रको नवीकरण गररददन सक्नेछ। १४. सनमनिको काम, किथव्य र अनिकारः ऐनको दफा १३ बमोक्षजमका काम, किथव्य र अनिकारको अनिररक्त सनमनिको अन्य काम, किथव्य र अनिकार देहाय बमोक्षजम हनेुछ: (क) जीवनाशक ववषादीसाँग सम्बक्षन्िि सरोकारवाला ननकायबीच समन्वय र सहकायथ गने, (ख) केन्रलाई आवश्यक सझुाव िथा ननदेशन ददने¸ (ग) िनिपूनिथ ननिाथरण सनमनिलाई आवश्यक सहयोग गने¸ www.lawcommission.gov.np 13 (घ) जीवनाशक ववषादीको परीिण प्रयोगशाला ननमाथणको लानग आवश्यक कायथिम¸ बजेट िथा जनशक्षक्त व्यवस्थापनको लानग सहजीकरण गने¸ (ङ) म्याद नाघेका¸ प्रनिबक्षन्िि¸ पञ् जीकरण नभएका र जफि गररएका जीवनाशक ववषादीको भण्डारण गहृ ननमाथण िथा ववसजथनको लानग नेपाल सरकारलाई आवश्यक सझुाव ददने, (च) ननयम ३ को उपननयम (५) बमोक्षजमको अवस्थामा सम्बक्षन्िि संस्था वा ननकायको अनरुोि भएमा आवश्यक जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरणका लानग नसफाररस गने । १५. केन्रको काम, किथव्य र अनिकारः (१) ऐनको दफा १५ बमोक्षजमका काम, किथव्य र अनिकारको अनिररक्त केन्रको अन्य काम, किथव्य र अनिकार देहाय बमोक्षजम हनेुछ: (क) जीवनाशक ववषादी सम्बन्िमा वववरण सङ् कलन गरी अनभलेख राख् ने र सरोकारवालाले माग गरेमा उपलब्ि गराउने, (ख) जीवनाशक ववषादीको अवशेष ववश् लेषणको ननिजा वावषथक रुपमा सम्बक्षन्िि प्रयोगशालाबाट माग गरी अनभलेख राख् ने, (ग) बालीनालीमा िनि गने रोग, वकरा, झारपाि व्यवस्थापनमा प्रयोग हनेु वािावरण मैत्री प्रववनि र पदाथथको उत्पादन र प्रयोगमा प्रोत्साहन िथा पैठारीका लानग सहजीकरण गने, (घ) जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण, नबिी वविरण, भण्डारण र ववसजथन गने मापदण्ड पालना गरे वा नगरेको अनगुमन िथा सपुरीवेिण गने, (ङ) जीवनाशक ववषादीको गणुस्िर जााँच िथा अनसुन्िानात्मक परीिण गनथ प्रयोगशाला स्थापनाको लानग पूरा गनुथपने मापदण्ड ियार गरी मन्त्रालयमा नसफाररस गने, (च) रासायननक ववषादी न्यूनीकरणका लानग जैववक ववषादीको प्रयोग प्रवर्द्थन सम्बन्िी आवश्यक कायथ गने, र (छ) जीवनाशक ववषादीको व्यवस्थापनमा संलग्न जनशक्षक्त िथा इजाजिपत्र प्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायमा कायथरि जनशक्षक्तको लानग िानलम ददने, www.lawcommission.gov.np 14 (ज) जीवनाशक ववषादीको प्रयोगको लानग त्यस्िा ववषादीको वगीकरणको आिारमा प्रयोग गनुथपने स्प्रेयर र डष्टर, जीवनाशक ववषादी नबिी गदाथ वा छकँदा लगाउन ु पने सरुिात्मक पवहरन िथा उपकरण ननमाथण िथा ववकास र भण्डारण कोठा वा स्थान जस्िा पूवाथिार ियार गदाथ पालना गनुथपने सरुिात्मक उपायहरू नसफाररस गने िथा ियार गनथ सहयोग र सहजीकरण गने। १६. प्रमखुको काम, किथव्य र अनिकार: ऐनको दफा १७ बमोक्षजमका काम, किथव्य र अनिकारको अनिररक्त प्रमखुको अन्य काम, किथव्य र अनिकार देहाय बमोक्षजम हनेुछ: (क) सनमनि, प्रदेश जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन सनमनि, ननरीिक र अन्य सरोकारवाला ववनभन्न ननकायसाँग ववषादी व्यवस्थापन सम्बन्िी कायथमा समन्वय गने, (ख) जीवनाशक ववषादीको गणुस्िर ननिाथररि मापदण्ड बमोक्षजम भए नभएको अनगुमन िथा परीिण गरी वा गनथ लगाई मापदण्ड ववपरीि भएको पाइएमा कारबाही गने, (ग) जीवनाशक ववषादीले मानव¸ पशपुन्छी र वािावरणमा पाने असर न्यूनीकरण गनथको लानग आवश्यक कायथ गने, (घ) सनमनिले ददएको ननदेशन िथा ननणथय कायाथन्वयन गने। १७. जीवनाशक ववषादीको अवशेषको अनिकिम मात्रा: (1) जीवनाशक ववषादीको जथाभावी प्रयोग गनथ नददनको लानग प्रशोिन नगररएको वा गररएको वनस्पनिजन्य उत्पादन लगायिका िरकारी, फलफूल जस्िा खाद्य वस्िमुा जीवनाशक ववषादीको अवशेषको अनिकिम मात्रा सनमनिसाँग समन्वय गरी खाद्य सम्बन्िी प्रचनलि कानून अन्िगथिको खाद्य प्रववनि िथा गणु ननयन्त्रण ववभागले ननिाथरण गरे बमोक्षजम हनेुछ। (२) उपननयम (1) बमोक्षजम ननिाथरण गररएको जीवनाशक ववषादीको अवशेषको अनिकिम मात्राको सूचना मन्त्रालयले नेपाल राजपत्रमा प्रकाशन गनुथ पनेछ । १८. जीवनाशक ववषादी प्रयोग िथा सरुिाको मापदण्डः (1) जीवनाशक ववषादीको जथाभावी प्रयोग हनु नददनको लानग त्यसको नबिी गदाथकै अवस्थामा नबिेिाले जीवनाशक ववषादीको खररदकिाथलाई देहायको ववषयमा जानकारी गराउन ुपनेछ: www.lawcommission.gov.np 15 (क) जीवनाशक ववषादी प्रयोग गदाथ अपनाउन ु पने साविानी, प्रयोग गने िररका र त्यसको मात्रा, (ख) जीवनाशक ववषादीको जथाभावी प्रयोगबाट पनथ सक्ने असर र यसको दरुुपयोगबाट हनु सक्ने खिरा, (ग) साविानीपूवथक प्रयोग गदाथ पनन कुनै दघुथटना भएमा अपनाउन ु पने उपायहरू, (घ) कुनै बाली वा उपजमा जीवनाशक ववषादी प्रयोग गरेपनछ त्यस्िो बाली वा उपज खान वा प्रयोग गनथ नहनेु अवनि, र (ङ) अपनाउन ु पने सरुिात्मक उपायहरू बारेका अन्य आवश्यक ववषयहरू। (२) जीवनाशक ववषादीबाट हनु सक्ने सम्भाववि जोक्षखम र असरलाई न्यूनीकरण गनथ जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग, ननकासी, पैठारी, व्यावसावयक प्रयोग, भण्डारण, नबिी वविरण, ओसारपसार वा ववसजथन गदाथ सम्पकथ मा रहने व्यक्षक्त वा व्यवसायीले देहाय बमोक्षजमका सरुिात्मक उपाय अपनाउन ुपनेछ: (क) कायथस्थलमा सबैले देख् ने स्थानमा प्राथनमक उपचार र उर्द्ार सामग्रीको व्यवस्था गने, (ख) जीवनाशक ववषादीको भण्डारण गने स्थानको भईुं िथा नभत्ता जीवनाशक ववषादी सोस्न नसक्ने गरी ढलान गररएको, पानी नचवुहने, हावा आविजावि गने, झ्याल भएको र अनसूुची-10 बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको खिराको क्षचन्ह राक्षखएको हनुपुने, (ग) जीवनाशक ववषादी ढुवानी गने सािनमा खाद्यान्न, पश ु दाना¸ औषिी वा अन्य वस्ि ुराख् न नहनेु, (घ) कुनै पनन जीवनाशक ववषादीलाई अन्य भााँडोमा खन्याएर राख् न वा नबिी गनथ नहनेु, (ङ) जीवनाशक ववषादी नबिी किमा बालबानलकाको प्रवेशलाई ननषेि गने िथा बालबानलका माफथ ि वा बालबानलकालाई त्यस्िो जीवनाशक ववषादी नबिी वविरण नगने, www.lawcommission.gov.np 16 (च) जीवनाशक ववषादीको प्रयोग गदाथ सूचकपत्रमा ननददथष्ट गरे बमोक्षजमको साविानी िथा सरुिाका उपाय अवलम्बन गनुथपने, (छ) जीवनाशक ववषादीको प्रयोग गदाथ वािावरणमैत्री हनुपुने र माननस, पशपुन्छी िथा मौरी लगायिका लाभदायक वकरालाई िलुनात्मक रूपमा कम हानी गने पञ् जीकृि जीवनाशक ववषादीमात्र प्रयोग गनुथ पने, (ज) जीवनाशक ववषादीको नबिेिाले रािो र पहेंलो सङ्केि भएका घािक जीवनाशक ववषादी नबिी गदाथ अननवायथ रूपमा खररदकिाथको अनभलेख राख् न ुपने, (झ) जीवनाशक ववषादी छकेको स्थानमा मौरीको आविजावि हनु नददन मौरी पालकलाई अनग्रम सूचना ददन ुपने, (ञ) जीवनाशक ववषादी पोक्षखएमा ववषादी िलुो वा ठोस अवस्थामा भए पोक्षखएको मात्राको दईु गणुा बढी बालवुा, सखु्खा माटो वा काठको िलुोले छोप्ने िथा कुचोको मद्दिले सम्पूणथ पोक्षखएको वस्ि ु उठाएर पानीको महुान नभएको र माननस वा चौपाया नजाने सरुक्षिि स्थलमा कम्िीमा पचास से.मी. गवहराइको खाडलमा पनु ुथ पने, (ट) सरुिात्मक सामग्री नबिीमा राख्दा अननवायथ रूपमा जीवनाशक ववषादीसाँग सम्पकथ नहनेु िवरले छुटै्ट क्यानबनमा राख् नपुने, (ठ) जीवनाशक ववषादी छकेको वा प्रयोग गररएको जानकारी िथा अपनाउन ु पने साविानीको सूचना जीवनाशक ववषादी छकेको वा प्रयोग गररएको स्थानमा कम्िीमा पनन केन्रले ननिाथरण गरेको अवनिसम्म राख् न ुपने, (ड) अपाङ्गिा भएका व्यक्षक्त, गभथविी मवहला, बालबानलका, ज्येष्ठ नागररक, दीघथ रोग लागेका व्यक्षक्तलाई जीवनाशक ववषादीको सम्पकथ बाट टाढा राख् ने, www.lawcommission.gov.np 17 (ढ) उत्पादक वा पैठारीकिाथले इजाजिपत्र प्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकाय बाहेक अन्य व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायलाई जीवनाशक ववषादीको कारोबार गने गरी जीवनाशक ववषादीको नबिी वविरण नगने, (ण) ववद्यिुीय बजार िथा सामाक्षजक सञ् जालको प्रयोग गरी जीवनाशक ववषादीको प्रचार प्रसार िथा नबिी वविरण गनथ नपाइने। (३) जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, प्यावकङ्ग िथा पनुः प्यावकङ्ग गने उद्योग वा व्यावसावयक फमथले जीवनाशक ववषादीको सम्पकथ मा रही काम गने कामदारको लानग सनमनिले ननिाथरण गरेको रकममा नघट्ने गरी दघुथटना िथा जीवन बीमा गराउन ु पनेछ । (४) जीवनाशक ववषादीबाट सरुक्षिि हनु अवलम्बन गररने कायथ गनुथ त्यस्िो जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग, ननकासी, पैठारी, व्यावसावयक प्रयोग, भण्डारण वा नबिी वविरण िथा ओसारपसार गराउने व्यक्षक्त र संस्था वा ननकाय भए त्यस्िो संस्था वा ननकायको प्रमखु भई काम गने व्यक्षक्तको क्षजम्मेवारी हनेुछ। १९. घरेल ुववषादी पञ् जीकरणः (१) वकसान आफैं ले वा कृषक समूह वा कृवष सहकारीले ववकास गरी उत्पादन गरेको स्वदेशी माि ृस्रोिमा आिाररि घरेल ु ववषादीको व्यावसावयक रुपमा उत्पादन, भण्डारण र ओसारपसार गनथको लानग त्यस्िो घरेल ुववषादीको पञ् जीकरण गराउन ु पनेछ । (२) उपननयम (१) मा जनुसकैु कुरा लेक्षखएको भए िापनन स्थानीयस्िरमा पाइने वनस्पनि वा जीवजन्िकुो सहउत्पादन वा अन्य सामग्री प्रयोग वा सक्षम्मश्रण गरी वकसान वा समदुायले परम्परागि ज्ञान, नसप वा नसकाइबाट ववकास गररएको घरेल ु ववषादीको प्रयोग गनथका लानग पञ् जीकरण गराइरहन ुपने छैन । (३) यस ननयमावलीमा अन्यत्र जनुसकैु कुरा लेक्षखएको भए िापनन उपननयम (१) बमोक्षजमका घरेल ुववषादी पञ् जीकरणका लानग देहायको वववरण िथा कागजाि संलग्न गरी सम्बक्षन्िि प्रदेशको कृवष ववषय हेने क्षजल्लाक्षस्थि कायाथलयमाफथ ि केन्रसमि ननवेदन ददन ु पनेछ: www.lawcommission.gov.np 18 (क) पञ् जीकरण गराउन चाहेको घरेल ुववषादीको व्यापाररक नाम, (ख) पञ् जीकरण गराउन चाहेको घरेल ु ववषादीको उत्पादकको नाम, ठेगाना र सम्पकथ फोन नम्बर, (ग) पञ् जीकरण गराउन चाहेको घरेल ु ववषादीको प्रयोग र प्रभावकाररिा सम्बन्िमा बाली संरिण प्रयोगशालामा परीिण गरेको वा कृवष सम्बन्िी अनसुन्िान संस्था, अध्ययन संस्थान वा अन्य संस्थागि ननकायले कम्िीमा दईु मौसमका बालीमा परीिण गररएको प्रनिवेदन, र (घ) पञ् जीकरण गराउन चाहेको घरेल ु ववषादीको प्रयोग गने ववनि सम्बन्िी जानकारीपत्र। (४) उपननयम (३) बमोक्षजम प्राप् ि ननवेदन र सो साथ संलग्न प्रनिवेदन जााँचबझु गदाथ थप अनसुन्िान आवश्यक देक्षखएमा केन्रले सम्बक्षन्िि पिलाई थप वववरण पेस गनथ लगाउन वा जीवनाशक ववषादी ववज्ञ, प्राववनिक वा अनसुन्िान ननकायबाट थप अनसुन्िान गराउन सक्नेछ र त्यस्िो घरेल ु ववषादी पञ् जीकरण गनथ उपयकु्त देक्षखएमा केन्रले पञ् जीकरण गरी ननवेदकलाई प्रमाणपत्र उपलब्ि गराउनेछ। (५) घरेल ु ववषादीलाई घाम नलाग्ने¸ सखु्खा¸ पक्की ढलान भएको र हावा आविजावि गने किमा भण्डारण गनुथ पनेछ। (६) घरेल ु ववषादी ओसारपसार र भण्डारण गदाथ खाद्य िथा पशआुहारासाँगै राख् न पाइने छैन। 20. वनस्पनिजन्य र जैववक ववषादीको पञ् जीकरण: (१) स्वदेशी माि ृ स्रोिमा आिाररि वनस्पनिजन्य र जैववक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, भण्डारण, ओसारपसार र नबिी वविरण गनथका लानग त्यस्िो ववषादी पञ् जीकरण गराउन चाहने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले देहायका कागजाि िथा वववरण संलग्न गरी सम्बक्षन्िि प्रदेशको कृवष सम्बन्िी ववषय हेने मन्त्रालय माफथ ि वा नसिै केन्रमा ननवेदन ददन ुपनेछ: (क) ननक्षश्चि वकरा, रोगका जीवाण ु वा अन्य जीवलाई व्यवस्थापन गनथ प्रभावकारी भएको र प्रयोग गररने मात्रा सम्बन्िी वववरण, www.lawcommission.gov.np 19 (ख) जैववक ववषादीको गणुस्िर सम्बन्िमा मान्यिा प्राप् ि प्रयोगशालाको परीिण प्रनिवेदन, (ग) बाली संरिण प्रयोगशालामा वा कृवष सम्बन्िी अनसुन्िान संस्था, अध्ययन संस्थान वा सरकारी फामथ, कृवष ज्ञान केन्र वा अन्य ननकायबाट अनसुन्िान गरी राविय वा अन्िररावियस्िरबाट प्रकाशन भएको लेख वा सोिपत्रको आनिकाररक प्रनिवेदन वा कम्िीमा दईु मौसमका बालीमा परीिण गररएको प्रनिवेदन, (घ) प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्गका लानग कन्टेनरको नमूना, (ङ) नेपाली भाषामा लेक्षखएको सूचकपत्र र पचाथ िीन प्रनि । (२) उपननयम (1) बमोक्षजम पञ् जीकरणका लानग प्राप् ि ननवेदनउपर केन्रले आवश्यक जााँचबझु गदाथ उपयकु्त देक्षखएमा ननवेदन प्राप् ि भएको नमनिले साठी ददननभत्र त्यस्िो जैववक ववषादी पञ् जीकरण गरी अनभलेख राख् न सक्नेछ । २१. जीवनाशक ववषादीको उत्पादन िथा संश्लषेणः (१) जीवनाशक ववषादीको उत्पादन िथा संश् लेषण गनथ चाहने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले प्रचनलि कानून बमोक्षजम वािावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन वा प्रारक्षम्भक वािावरणीय परीिण गराई सोको प्रनिवेदन केन्र समि पेस गनुथ पनेछ। (२) जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, प्यावकङ्ग िथा पनुःप्यावकङ्गको कायथ गनथ चाहने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले जीवनाशक ववषादीको उत्पादन िथा संश् लेषण कायथमा संलग्न जनशक्षक्तलाई स्वास््य िथा सरुिात्मक उपाय पालना गराई प्रत्येक छ मवहनामा ननयनमि स्वास््य परीिण गराउन ुपनेछ। (३) उपननयम (२) बमोक्षजम परीिण गराउाँदा जीवनाशक ववषादीको असर देक्षखएका व्यक्षक्तलाई ित्काल प्राथनमक उपचार गरी यथाशीघ्र ववशेषज्ञ क्षचवकत्सकबाट उपचार हनेु व्यवस्था गनुथ पनेछ। 2२. जीवनाशक ववषादीको प्रयोगमा प्रनिबन्िः (१) ऐनको दफा २२ बमोक्षजमको अवस्थाको अनिररक्त केन्रले देहायको अवस्थामा कुनै जीवनाशक ववषादीलाई प्रनिबन्ि लगाउन सनमनि समि नसफाररस गनथ सक्नेछः www.lawcommission.gov.np 20 (क) ननयम ८ बमोक्षजम पञ् जीकरण खारेज भएको जीवनाशक ववषादी, (ख) प्रदेश जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन सनमनिले प्रनिबन्ि लगाउन नसफाररस गरेको जीवनाशक ववषादी, वा (ग) केन्रद्वारा अनगुमन िथा ननरीिण गदाथ वा प्रयोगशालाबाट परीिण गदाथ मानव, जीवजन्िकुो स्वास््य िथा वािावरणमा प्रनिकूल प्रभाव पाने देक्षखएको जीवनाशक ववषादी । (२) उपननयम (१) बमोक्षजम केन्रले कुनै जीवनाशक ववषादीलाई प्रनिबन्ि लगाउाँदा कुनै बालीनाली वा रोगवकरा वा िेत्र ववशेषमा प्रयोग गनथ सवकने सिथ राखेर प्रनिबन्ि लगाउन नसफाररस गनथ सक्नेछ। (३) उपननयम (१) बमोक्षजम केन्रबाट प्रनिबन्ि लगाउन नसफाररस गररएका जीवनाशक ववषादीलाई आवश्यकिाको आिारमा सिथ रवहि वा सिथ सवहि सनमनिले ऐनको दफा २२ बमोक्षजम प्रनिबन्ि लगाउन सक्नेछ। २३. म्याद नाघेका जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापनः (१) सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकाय, व्यवसायी वा उद्यमीले म्याद नाघेका प्रनिबक्षन्िि र टुटेफुटेका वा चवुहएका वा अन्य कुनै कारणले प्रयोग गनथ ननमल्ने वा सूचकपत्र प्रष्ट नभएका जीवनाशक ववषादी वा जीवनाशक ववषादीजन्य फोहोर िथा सोको कन्टेनर लगायिका वस्ि ुराख् नको लानग आफ्नो पसल वा भण्डारण किमा अलग्गै र सरुक्षिि स्थानको व्यवस्था गरी भण्डारण गनुथ पनेछ। (२) उपननयम (१) बमोक्षजम व्यवस्था गररएको कि, स्थान वा भागमा नबिी गनथ अयोग्य जीवनाशक ववषादी रहेको जनाउ क्षचन्ह सवहि जीवनाशक ववषादीको प्रकृनि िथा रसायन समूहको आिारमा नचवुहने िथा नपोक्षखने गरी भण्डारण गनुथ पनेछ। (३) उपननयम (१) बमोक्षजमका जीवनाशक ववषादीलाई भण्डारण गदाथ ढलान गररएको, पक्की नभत्ता भएको नसमेन्टेड िथा हावा नगमु्सने गरी हावा आविजावि गने भण्डारण किको व्यवस्था गनुथ पनेछ। (४) उपननयम (१) बमोक्षजमका जीवनाशक ववषादीको सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकाय, व्यवसायी वा उद्यमीले जीवनाशक ववषादीको प्रकृनि िथा रसायन समूहको www.lawcommission.gov.np 21 आिारमा अनसूुची-११ बमोक्षजमको ढााँचामा अनभलेख ियार गरी अद्यावनिक रूपमा राख् न ु पनेछ र सो अनभलेख केन्र र सम्बक्षन्िि ननरीिकलाई पठाउन ुपनेछ। (५) उपननयम (१) बमोक्षजमका जीवनाशक ववषादीलाई कुनै पनन िेत्र वा बालीमा प्रयोग गनथ वा गराउन िथा वविरण गनथ पाइने छैन । (६) उपननयम (१) बमोक्षजमका जीवनाशक ववषादीलाई भण्डारण गररराखेको स्थानबाट केन्र वा ननरीिकको नलक्षखि स्वीकृनि ववना अन्यत्र लैजान वा हटाउन पाइने छैन । (७) उपननयम (१) बमोक्षजमका जीवनाशक ववषादी सम्बक्षन्िि देश वा उत्पादकलाई वफिाथ गने वा सरुक्षिि रूपमा भण्डारण वा ववसजथन गनथ वा सङ् कलनको लानग ओसारपसार िथा भण्डारण गने स्वीकृनिको लानग सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले अनसूुची-१२ बमोक्षजमको ढााँचामा केन्र वा ननरीिक समि ननवेदन ददन ुपनेछ। (८) उपननयम (७) बमोक्षजम ननवेदन प्राप् ि भएमा केन्र वा ननरीिकले उपननयम (१) बमोक्षजमका जीवनाशक ववषादीको सङ् कलन, भण्डारण र ओसारपसार गनथ अनसूुची १३ बमोक्षजमको ढााँचामा स्वीकृनिपत्र प्रदान गनेछ। (९) उपननयम (१) बमोक्षजमका जीवनाशक ववषादी ननयम २४ बमोक्षजम वफिाथ पठाउन समय लाग्ने भएमा वफिाथ नपठाउन्जेल वा सरुक्षिि रूपमा ववसजथन नगरुञ् जेल ऐनको दफा ४२ बमोक्षजमको भण्डारण गहृमा राख् न सवकनेछ।त्यसरी जीवनाशक ववषादी भण्डारण गहृमा राख्दा र ववसजथन गदाथको खचथ सम्बक्षन्िि जीवनाशक ववषादीको पैठारीकिाथ, सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकाय, व्यवसायी वा उद्यमीले व्यहोनुथ पनेछ । (१०) ऐन िथा यस ननयमावली बमोक्षजम पैठारीकिाथ माफथ ि ननयम २४ बमोक्षजम सम्बक्षन्िि जीवनाशक ववषादी सम्बक्षन्िि कम्पनी, उद्योग वा व्यक्षक्तलाई वफिाथ गररएका बाहेक अन्य म्याद नाघेका जीवनाशक ववषादी ऐनको दफा २३ को उपदफा (२) बमोक्षजम व्यवस्थापन गदाथ जीवनाशक ववषादीको प्रकार र बोट ववरुवा, मानव, पशपुन्छी, जलचरको स्वास््य िथा वािावरणमा पानथ सक्ने प्रनिकूल असरलाई समेि ववचार गरी ऐनको दफा २९ को उपदफा (३) बमोक्षजम सनमनिले िोके बमोक्षजमको िररका र मापदण्ड अनरुुप नष्ट गनुथ पनेछ। www.lawcommission.gov.np 22 (११) उपननयम (१०) बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको व्यवस्थापन गदाथ नष्ट वा ववसजथन गररएको जीवनाशक ववषादीको नाम, पररमाण िथा नष्ट वा ववसजथन गनथ अवलम्बन गररएको ववनि समेि खुलाई मचुलु्का िथा अनभलेख ियार गनुथ पनेछ। (१२) उपननयम (११) बमोक्षजमको मचुलु्कामा ननरीिक, सम्बक्षन्िि कृवष कायाथलयको प्रनिनननि र नष्ट वा ववसजथन गररने स्थानको स्थानीय िहको प्रनिनननिलाई रोहबरमा राख् न ुपनेछ । (१३) उपननयम (१०) बमोक्षजम नष्ट वा ववसजथन गरी व्यवस्थापन गररएको जीवनाशक ववषादीको वववरण जीवनाशक ववषादीको कारोबार गने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकाय, व्यवसायी वा उद्यमीले केन्रमा पठाउन ुपनेछ । २४. वफिाथ पठाउन ुपने: (१) ननयम २३ को उपननयम (१) बमोक्षजमका जीवनाशक ववषादीमध्ये पैठारी गररएका जीवनाशक ववषादी भएमा त्यस्िा जीवनाशक ववषादी नष्ट वा ववसजथन गनथ सम्बक्षन्िि पैठारीकिाथ माफथ ि जीवनाशक ववषादी उत्पादन गने सम्बक्षन्िि कम्पनी, उद्योग वा व्यक्षक्तलाई वफिाथ पठाउन ुपनेछ। िर त्यस्िा जीवनाशक ववषादी नेपालमै उत्पादन भएकोमा सम्बक्षन्िि उत्पादकले वफिाथ नलई ऐनको दफा २९ बमोक्षजम नष्ट िथा ववसजथन गनुथ पनेछ । (२) उपननयम (१) बमोक्षजम जीवनाशक ववषादी वफिाथ पठाउने प्रयोजनको लानग केन्रको नसफाररस आवश्यक परेमा त्यस्िो जीवनाशक ववषादीको नाम र पररमाण समेिको वववरण र वफिाथ लैजाने भन्सार नाका खुलाई सम्बक्षन्िि जीवनाशक ववषादी कम्पनी, उद्योग वा व्यक्षक्तले केन्रमा ननवेदन ददन ुपनेछ। (३) उपननयम (२) बमोक्षजम अनरुोि भई आएमा केन्रले वफिाथ पठाइने जीवनाशक ववषादीको नाम र पररमाण खुलाई सम्बक्षन्िि देशमा वफिाथ लैजानको लानग पैठारीकिाथलाई नसफाररसपत्र ददनेछ। सोको जानकारी सम्बक्षन्िि भन्सार कायाथलयलाई समेि ददन ुपनेछ। (४) उपननयम (१) बमोक्षजम वफिाथ पठाउन ुपने जीवनाशक ववषादीको सम्बक्षन्िि पैठारीकिाथले सङ् कलन गरी एकीकृि रुपमा जीवनाशक ववषादीको नाम िथा पररमाण सवहिको वववरण र नष्ट गने वा ववसजथन गने प्रयोजनको लानग वफिाथ गनथ लानगएको व्यहोरा खुलाई त्यस्िो जीवनाशक ववषादी पैठारी गरेको भन्सार कायाथलयको प्रमखु समि ननवेदन www.lawcommission.gov.np 23 ददन ुपनेछ।त्यस्िो ननवेदनसाथ उपननयम (३) बमोक्षजम केन्रबाट नसफाररस गररएको भएमा सो नसफाररसपत्र समेि संलग्न गनुथ पनेछ । (५) उपननयम (४) बमोक्षजम प्राप्त ननवेदन िथा नसफाररसपत्रका सम्बन्िमा भन्सार कायाथलयको प्रमखुले जााँचबझु गरी सो जीवनाशक ववषादी त्यस्िो ववषादीको उत्पादन भएको देशका सम्बक्षन्िि जीवनाशक ववषादी कम्पनी, उद्योग वा व्यक्षक्तलाई वफिाथ पठाउने स्वीकृनि ददनेछ। (६) उपननयम (५) बमोक्षजम स्वीकृनि प्राप्त जीवनाशक ववषादी त्यस्िो ववषादीको उत्पादन भएको देशका सम्बक्षन्िि ववषादी कम्पनी, उद्योग वा व्यक्षक्तलाई वफिाथ पठाई सोको जानकारी पैठारीकिाथले केन्रलाई ददन ुपनेछ । २५. ननरीिकको अन्य काम, किथव्य र अनिकार: ऐनको दफा २५ बमोक्षजमका काम, किथव्य र अनिकारको अनिररक्त ननरीिकको अन्य काम, किथव्य र अनिकार देहाय बमोक्षजम हनेुछ: (क) जीवनाशक ववषादीको उत्पादन¸ संश् लेषण¸ ननकासी, पैठारी¸ व्यावसावयक प्रयोग¸ भण्डारण¸ नबिी वविरण¸ ओसारपसार वा ववसजथन जस्िा कायथ गदाथ आवश्यक सम्पूणथ सरुिाका उपाय, प्राथनमक उपचार र उर्द्ार सामग्रीको व्यवस्था भए नभएको अनगुमन गरी सो सम्बन्िी प्रनिवेदन केन्रमा पठाउने, (ख) कुनै व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले ऐन, यस ननयमावली िथा सो बमोक्षजम ननिाथरण गररएको मापदण्ड पूरा गरी जीवनाशक ववषादी भण्डारण गरेको वा नबिी वविरण गरेमा त्यस्िो िेत्रमा प्रवेश गरी सोको अनगुमन गरी आवश्यक प्रनिवेदन केन्रमा पठाउने, (ग) केन्रले पञ् जीकरण गदाथ ननरीिकको नसफाररसमा नबिी वविरण गने भनी िोकेको जीवनाशक ववषादीको नसफाररस गने र निनको अनभलेख राख् ने, (घ) केन्र र प्रदेश जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन सनमनिको ननदेशन र समन्वयमा आवश्यक कायथ गने । २६. जीवनाशक ववषादीको कारोबारको अनभलेख राख् ने र वववरण केन्रमा पठाउने: (१) जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, ननकासी, पैठारी, ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग गने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले प्रत्येक आनथथक वषथमा आफूले कारोबार गरेको जीवनाशक ववषादीको नाम, पररमाण, मूल्य र पैठारी गररएको भए पैठारी गररएको www.lawcommission.gov.np 24 देश,उत्पादकको नाम र ठेगाना, खररद गने व्यक्षक्तको पररचय खुल्ने वववरण िथा कारोबार भएको जीवनाशक ववषादीको नाम, समूह र पररमाणको ि्याङ्क समेि उल्लेख गरी अनसूुची १४ बमोक्षजमको ढााँचामा प्रत्येक मवहना अद्यावनिक गरी राख् न ुपनेछ। (२) उपननयम (१) बमोक्षजमको वववरण प्रत्येक वषथको भदौ मसान्िनभत्र वा केन्रले माग गरेमा जनुसकैु बखि केन्रलाई उपलब्ि गराउन ुपनेछ। २७. जीवनाशक ववषादीको गणुस्िर परीिण गराउन सक्ने: (१) केन्रले नेपालनभत्र पैठारी हनेु जीवनाशक ववषादीको गणुस्िर परीिण गनथ आवश्यक देखेमा त्यस्िो ववषादीको गणुस्िर परीिण गनथ सम्बक्षन्िि पैठारीकिाथलाई लेखी पठाउन सक्नेछ। (२) उपननयम (१) बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको परीिण गनथ लेखी आएमा सम्बक्षन्िि पैठारीकिाथले जीवनाशक ववषादीको गणुस्िर परीिण गरी सोको जानकारी केन्रलाई ददन ु पनेछ र त्यस्िो परीिण गदाथ लाग्ने सम्पूणथ खचथ सम्बक्षन्िि पैठारीकिाथले व्यहोनुथ पनेछ। २८. जीवनाशक ववषादीको अवशेष ववश् लेषणका लानग नमूना सङ् कलन गनथ सक्ने: (१) ऐनको दफा २५ को उपदफा (१) को खण्ड (ङ) बमोक्षजम ननरीिकले जीवनाशक ववषादी प्रयोग भएको िरकारी, फलफूल लगायिका खाद्य वस्िमुा रहेको जीवनाशक ववषादीको अवशेषका सम्बन्िमा जानकारी नलन िथा ववश् लेषण गनथका लानग अनसूुची-१५ बमोक्षजमको ढााँचामा वववरण सवहि जीवनाशक ववषादीको अवशेषको सम्बन्िमा नमूना सङ् कलन गनथ सक्नेछ। (२) उपननयम (१) बमोक्षजम सङ् कलन गररएको नमूनामा जीवनाशक ववषादीको अवशेष ववश् लेषणका लानग मन्त्रालयले िोकेको जीवनाशक ववषादी अवशेष ववश् लेषण सम्बन्िी कायथ गने प्रयोगशालामा पठाउन ुपनेछ। (३) उपननयम (१) बमोक्षजम प्राप् ि नमूना सम्बक्षन्िि प्रयोगशालाले परीिण िथा ववश् लेषण गरी सोको प्रनिवेदन केन्र र सम्बक्षन्िि ननरीिकलाई उपलब्ि गराउन ुपनेछ। (४) उपननयम (३) बमोक्षजम प्राप् ि प्रनिवेदन केन्रले उपयकु्त माध्यम र ववनिबाट सावथजननक गनुथ पनेछ । www.lawcommission.gov.np 25 २९. जीवनाशक ववषादीको नमूना सङ् कलन र ववश् लेषणः (१) कुनै जीवनाशक ववषादीको प्रभावकाररिाका सम्बन्िमा कसैबाट गनुासो प्राप्त भएमा वा ननरीिक, केन्र वा सनमनिले कुनै जीवनाशक ववषादीको गणुस्िर परीिण गराउन आवश्यक देखेमा ऐनको दफा २६ बमोक्षजम नमूना सङ् कलन गनथ वा गराउन सक्नेछ। (२) उपननयम (१) बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको नमूना सङ् कलन गदाथ अनसूुची-१६ बमोक्षजमको ढााँचामा परीिण फाराम ियार गरी प्रयोगशालामा परीिण गनथ आवश्यक मात्रामा बेग्ला बेग्लै िीनवटा नमूना सङ् कलन गरी त्यसलाई खाम, थैली वा बट्टामा राखी नसलबन्दी गरी एउटा नमूना ऐनको दफा २७ बमोक्षजम मान्यिा प्राप् ि प्रयोगशालामा गणुस्िर परीिण वा ववश् लेषणको लानग पठाई अको नमूना केन्र, सनमनि वा ननरीिकको कायाथलयमा र िेस्रो नमूना सम्बक्षन्िि व्यवसायीकोमा सरुक्षिि राख् न ुपनेछ। (३) उपननयम (१) बमोक्षजम नमूना सङ् कलन गदाथ जीवनाशक ववषादीको परल मूल्य सम्बक्षन्िि जीवनाशक ववषादीको िनी वा नबिेिालाई निनुथ पनेछ । (४) जीवनाशक ववषादीको नमूना राक्षखएको खाम, थैली वा बट्टामा जीवनाशक ववषादीको िनी वा नबिेिाको र नमूना नलने ववषादी ननरीिकको समेि सहीछाप गराउन ु पनेछ । (५) उपननयम (४) बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको नमूना राक्षखएको खाम, थैली वा बट्टामा जीवनाशक ववषादीको िनी वा नबिेिाले सहीछाप गनथ नमानेमा नमूना सङ् कलन गने कमथचारीले सोही व्यहोरा त्यस्िो खाम, थैली वा बट्टामा जनाई दस्िखि गनुथ पनेछ। (६) उपननयम (२) बमोक्षजम प्राप् ि नमूना प्रयोगशालाले परीिण िथा ववश् लेषण गरी त्यस्िो नमूना प्राप् ि भएको नमनिले िीस ददननभत्र नमूना पठाउने केन्र, सनमनि वा ननरीिकलाई प्रनिवेदन ददन ुपनेछ। (७) उपननयम (६) बमोक्षजम प्राप् ि प्रनिवेदनबाट जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण गदाथ उल्लेख गररएको गणुस्िरभन्दा कम गणुस्िरको देक्षखएमा सो जीवनाशक ववषादी ननयन्त्रणमा नलई यस ऐन बमोक्षजम कारबाही गनुथ पनेछ। www.lawcommission.gov.np 26 ३०. िनिपूनिथ सम्बन्िी व्यवस्थाः (१) जीवनाशक ववषादी उत्पादन, ननकासी, पैठारी, संश् लेषण, नमसावट, ढुवानी, नबिी वविरण िथा भण्डारणको प्रयोग वा ववसजथन गने िममा कुनै दघुथटना भएमा त्यसको पीनडिलाई दघुथटनाबाट परेको असर, पीनडिको आनथथक िथा पाररवाररक अवस्था समेिलाई ववचार गरी सम्बक्षन्िि इजाजिपत्रप्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले ऐनको दफा ३५ बमोक्षजम मनानसब िनिपूनिथ ददन ुपनेछ। (२) उपननयम (१) बमोक्षजम सम्बक्षन्िि इजाजिपत्र प्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले पीनडिलाई ददन ुपने िनिपूनिथ नददएमा िनिपूनिथ ननिाथरण गरी पीनडिलाई ददलाउन वा ददएको िनिपूनिथमा पीनडिलाई क्षचत्त नबझेुको कारण उजरुी सनु्नको लानग प्रत्येक क्षजल्लामा देहाय बमोक्षजमको िनिपूनिथ ननिाथरण सनमनि रहनेछः (क) क्षजल्ला प्रशासन कायाथलयको सहायक प्रमखु क्षजल्ला अनिकारी -संयोजक (ख) क्षजल्ला सरकारी वकील कायाथलयको अनिकृि -सदस्य (ग) सम्बक्षन्िि प्रदेशको क्षजल्लाक्षस्थि कृवष ववषय हेने कायाथलयको कायाथलय प्रमखु वा ननजले िोकेको अनिकृि -सदस्य (घ) कृवष अनसुन्िान वा खाद्य प्रववनि सम्बन्िी कायाथलयको अनिकृि -सदस्य (ङ) ननरीिक -सदस्य-सक्षचव (३) उपननयम (१) बमोक्षजमको अवस्थामा सम्बक्षन्िि इजाजिपत्र प्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले पीनडिलाइथ िनिपूनिथ नददएमा वा ददएको िनिपूनिथमा क्षचत्त नबझेुमा पीनडिले िनिपूनिथको लानग देहायका वववरण खुलाई उपननयम (२) बमोक्षजमको सनमनि समि उजरुी ददन सक्नेछ: (क) दघुथटनासाँग सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायको नाम र ठेगाना, (ख) पीनडि पिलाई भएको वास्िववक हानननोक्सानी वा िनिको वववरण, (ग) ननवेदनमा उक्षल्लक्षखि वववरण पषु्ट्ााँई हनेु प्रमाण, www.lawcommission.gov.np 27 (घ) सम्बक्षन्िि इजाजिपत्रप्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले िनिपूनिथ ददएको भएमा त्यस्िो वववरण र त्यसमा क्षचत्त नबझेुको कारण वा दाबी गरेको िनिपूनिथको रकम । (४) उपननयम (३) बमोक्षजम उजरुी प्राप् ि भएमा िनिपूनिथ ननिाथरण सनमनिले सो उजरुीको नक्कल संलग्न गरी पन्र ददननभत्र ित्सम्बन्िमा आफ्नो जवाफ पेस गनथ सम्बक्षन्िि इजाजिपत्र प्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायलाई सूचना ददन ुपनेछ । (५) सम्बक्षन्िि इजाजिपत्र प्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायको जवाफ प्राप् ि भएपनछ ननवेदकले पेस गरेको िनिको वववरण यकीन गनथ आवश्यक देखेमा िनिपूनिथ ननिाथरण सनमनिले प्रयोगशाला वा ववशेषज्ञबाट परीिण वा ववश् लेषण गनथ लेखी पठाउन सक्नेछ। (६) िनिपूनिथ ननिाथरण सनमनिले िनिपूनिथ रकम ननिाथरण गनुथअक्षघ आवश्यकिा अनसुार पीनडि र सम्बक्षन्िि इजाजिपत्र प्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायलाई आिार र प्रमाण पेस गनथ लगाउन सक्नेछ । (७) िनिपूनिथ ननिाथरण सनमनिले जााँचबझु गरी िनिपूनिथ भराउन आवश्यक देखेमा पीनडिलाई शारीररक र आनथथक रूपले पनथ गएको िनि, उपचार खचथ िथा उपचारका िममा लाग्न गएको अन्य रकम समेिको वास्िववक मूल्याङ्कन गरी िनिपूनिथको रकम ननिाथरण गनेछ। (८) उपननयम (७) बमोक्षजम ननिाथररि िनिपूनिथ रकम सम्बक्षन्िि इजाजिपत्र प्राप् ि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले िनिपूनिथ ननिाथरण भएको नमनिले साठी ददननभत्र सम्बक्षन्िि पीनडिलाई ददई सोको जानकारी िनिपूनिथ ननिाथरण सनमनिलाई ददन ुपनेछ । ३१. प्रनिनलवप ददन सक्नेः (१) सम्बक्षन्िि व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायले पञ् जीकरण प्रमाणपत्र वा इजाजिपत्र हराएमा वा कुनै वकनसमले नष्ट भएमा त्यसको प्रनिनलवप नलन चाहेमा आवश्यक व्यहोरा खुलाई केन्र समि ननवेदन ददन ुपनेछ। (2) उपननयम (१) बमोक्षजम ननवेदन प्राप् ि भएमा केन्रले नवीकरण भए नभएको यकीन गरी अनसूुची-3 बमोक्षजमको प्रनिनलवप बापिको शलु्क नलई ननवेदकलाई पञ् जीकरण प्रमाणपत्र वा इजाजिपत्रको प्रनिनलवप ददन सक्नेछ। www.lawcommission.gov.np 28 ३२. वववरण िथा फाइल हस्िान्िरण गने: (१) यो ननयमावली प्रारम्भ हनु ु अक्षघ केन्रबाट जीवनाशक ववषादीको नबिी वविरण, भण्डारण, व्यावसावयक प्रयोग र ववषादी छकथ ने व्यवसायीलाई ददइएको इजाजिपत्र सम्बन्िी कागजाि, वववरण िथा फाइल केन्रले ऐनको दफा ३९ बमोक्षजमको सम्बक्षन्िि प्रदेशको प्रदेश जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन सनमनिलाई हस्िान्िरण गनुथ पनेछ। (२) ऐनको दफा ३९ बमोक्षजमको प्रदेश जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन सनमनि गठन नभएसम्मको लानग सम्बक्षन्िि प्रदेशको कृवष ववषय हेने मन्त्रालयको नसफाररसमा यो ननयमावली प्रारम्भ हनुभुन्दा अक्षघ जीवनाशक ववषादीको नबिी वविरण, भण्डारण, व्यावसावयक प्रयोग गने र ववषादी छकथ ने व्यवसायीलाई ददइएको इजाजिपत्र केन्रबाट नवीकरण गनथ सवकनेछ। 33. अनसूुचीमा संशोिनः मन्त्रालयले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी आवश्यकिा अनसुार अनसूुचीमा संशोिन गनथ सक्नेछ। ३४. खारेजी र बचाउः (१) जीवनाशक ववषादी ननयमावली, २०५० खारेज गररएको छ। (२) जीवनाशक ववषादी ननयमावली, २०५० बमोक्षजम भए गरेका काम कारबाही यसै ननयमावली बमोक्षजम भए गरेको मानननेछ। www.lawcommission.gov.np 29 अनसूुची-१ (ननयम ३ को उपननयम (१) साँग सम्बक्षन्िि) जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरणको लानग ददइने ननवेदनको ढााँचा खण्ड-1 (नेपाली भाषामा) श्रीमान ्प्रमखु, प्लान्ट क्वारेन्टीन िथा ववषादी व्यवस्थापन केन्र¸ हररहरभवन, लनलिपरु। ववषय: जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण गरी प्रमाणपत्र ददन ुहनु। जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ऐन, २०७६ को दफा ३ िथा जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, २०८१ को ननयम ५ बमोक्षजम देहायका जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण गरी ददनहुनु आवश्यक कागजाि िथा वववरण संलग्न गरी यो ननवेदन पेस गरेको छु/छौ: १. ननवेदकको वववरण: (क) कम्पनीको नाम : …………… (ख) प्रोप्राइटरको नाम : …………………… (ग) प्रबन्िकको नाम : ………………… (घ)…………………..प्रदेश, क्षजल्ला: …............ …….. ..........................गाउाँपानलका/नगरपानलका वडा: ... …. गाउाँ वा टोल …… (ङ) पत्राचार गने ठेगानाः..........................टेनलफोन:................... मोबाइल..................... इमेल: .................. २. पञ् जीकरणको अवस्था : (क) पञ् जीकरण भएको (ख) पञ् जीकरण नभएको (ग) पञ् जीकरण हुाँदै ३. पञ् जीकरणको प्रयोजन: (क) उत्पादन (ख) संश् लेषण (ग) ननकासी (घ) पैठारी (ङ) प्यावकङ्ग वा पनु:प्यावकङ्ग www.lawcommission.gov.np 30 (च) व्यावसावयक प्रयोग (छ) नबिी वविरण (ज) अन्य ………………… ४. जीवनाशक ववषादीको सािारण जानकारी: (क) सािारण नाम: …………………………… (ख) क्यास नं. : …………………… (ग) व्यापाररक नाम: ………………………… (घ)वैज्ञाननक नाम:……………… (ङ) आणववक सूत्र:…………………………… (च) आई.यू.वप.ए.नस. नाम:…………………… (छ) संरचना : ५. जीवनाशक ववषादीको स्रोि: (क) ित्त्व (ख) अप्राङ्गररक (ग) प्राङ्गररक (घ) अगाथनोमेटानलक (ङ) पेरोनलयम उत्पादन (च) खननज पदाथथ (छ) नबरुवाजन्य (ज) सकु्ष्म जीवजन्य (झ) वकराजन्य (ञ) नेमाटोडजन्य (ट) अन्य……………… ६. जीवनाशक ववषादीको समूह: (क) अगाथनोफस्फेट (ख) काबाथमेट्स (ग) पाइरेथ्रोइड्स (घ) ननयोननकोवटनोइड्स (ङ) वफनायल एमाइड्स (च) वफनायल अल्कोनेट्स (छ) राक्षजन्स www.lawcommission.gov.np 31 (ज) बेन्ज्वाइक एनसड (झ) थनलमाइड्स (ञ) नडपाइररड्स (ट) वप्रडेटर (ठ) परक्षजवी (ड) फेरोमोन (ढ) आकषथक पासो (ण) ववकषथण गने वस्ि ु (ि) खान मन नलाग्ने वस्ि ु (थ) वकराको ववृर्द् बढाउने वस्ि ु (द) वकराको ववृर्द् रोक्ने वस्ि ु (ि) नबरुवाको ववृर्द् रोक्ने पदाथथ (न) पाि झाने वस्ि ु (प) सकुाउने वस्ि ु (फ) फलको सङ्ख्या पिल्याउने वस्ि ु (ब) ननसङ्िमणमा प्रयोग गने वस्ि ु (भ) अन्य……………… ७. प्रयोगको वगीकरण: (क) कीटनाशक (ख) ढुसीनाशक (ग) झारपािनाशक (घ) नेमाटोडनाशक (ङ) व्याक्टेररयानाशक (च) मसुानाशक (छ) शङ्खेवकरानाशक (ज) सलुसलेुनाशक (झ) अन्य ……………… 8. प्रयोग हनेु िेत्र: (क) कृवष (ख) पशपुन्छी (ग) जनस्वास््य www.lawcommission.gov.np 32 (घ) अन्य ……………… ९. जीवनाशक ववषादीले व्यवस्थापन गने जीव र बाली: ………………… १०. शरु्द् सविय ित्त्वको चररत्र: (क) पग्लने ववन्द:ु…………... (ख) उम्लने ववन्द ु…………… (ग) घनत्व: -..................... (घ) घलुनक्षशलिा: ……………… (ङ) सविय ित्वको मात्राः (प्रनिशि,ग्राम/केजी वा ग्राम/नलटर वा नस.एफ.य)ु::.............. (च) उत्पादकको नाम र ठेगानाः 11. पैठारी, प्यावकङ्ग, पनु:प्यावकङ्ग वा संश्लेषकको नाम र ठेगाना: ………………………. १२. संश् लेषण भएको उत्पादन: १३. संश् लेषणको प्रकार: (क) िूलो (ख) िरल पदाथथ (ग) चक्की (घ) लेदो (ङ) अन्य भए उल्लेख गनुथहोस …………….. १४. सविय ित्त्वको अंश (प्रनिशि,ग्राम/केजी वा ग्राम/नलटर वा नस.एफ.य)ु: १५. भौनिक िथा रासायननक संश् लेषण: (क) रङ्ग........ (ख) गन्ि........ (ग) घनत्व ........ (घ) ज्वलनशीलिा........ १६. जीवनाशक ववषादीको घािक मात्रा 50(LD50): १७. जीवनाशक ववषादी उत्पादन भएको देशको सरकारी अनसुन्िान केन्र वा प्रयोगशालाबाट परीिण गररएको सम्बक्षन्िि जीवनाशक ववषादीको प्रभावकाररिा सम्बन्िी ि्याङ्क : १८. पखथने अवनि: ........ १९. ववष लागेको प्राथनमक उपचार : ……………………………………………………. www.lawcommission.gov.np 33 २०. ववष राख् ने कन्टेनर…………..प्रकार:..................यी वस्िहुरूबाट बनेको .......... आकार: ........ २१. जीवनाशक ववषादीको वगीकरण: (क) अत्यन्िै घािक (ख) ज्यादै घािक (ग) मध्यम रुपमा घािक (घ) सामान्य घािक (ङ) अपेिाकृि सरुक्षिि (च) अन्य २२. जीवनाशक ववषादीको भण्डारण : ........ २३. जीवनाशक ववषादीको ववसजथन गने िररका: ......................... २४. ननवेदनसाथ संलग्न कागजाि िथा वववरण: (ननयम ३ को उपननयम (१) मा उल्लेख भए बमोक्षजमका वववरण िथा कागजाि संलग्न गनुथ पनेछ) (क) ................................................................................. ………… (ख) ................................................................................. ................ (ग) .................................................................................. ................. (घ) .................................................................................. ................. (ङ) .................................................................................. ................. संस्था वा ननकायको छापः ननवेदकको नमनि : दस्िखि : नाम थर: पद: www.lawcommission.gov.np 34 खण्ड-२ (अङ्ग्रजेी भाषामा) Chief of the Office Plant Quarantine and Pesticide Management Centre Hariharbhawan, Lalitpur Subject: Request for the Registration of Pesticide Pursuant to Section 3 of Pesticides Management Act, 2019 and Rule 5 of the Pesticides Management Regulations, 2024, I/we hereby submit this application along with the attachments for the Registration of the pesticide as specified below: 1. Details of an Applicant: (a) Company Name: …………………… (b) Name of Proprietor: …………………… (c) Name of Manager: ………………… (d) ……………….…Province, District: ………………………… Municipality/Sub Metropolitan city/Metropolitan city :…………., (Ward No): ... …. Village/Tole: ...... (e) Postal Address: ……………………Telephone: …………………… Mobile No: .......…………....… Email: .................. 2. Status of Registration: (a) Registered (b) Not registered yet (c) Process to register: 3. Purpose of registration: (a) Production (b) Formulation (c) Import (d) Export (e) Packing/Repacking (f) Use (g) Sale (h) Other Specify ………………… 4.General information of Pesticide: (a) Common Name: …………………………… (b) CAS REGD No: …………………………… www.lawcommission.gov.np 35 (c) Trade Name: ……………………………… (d) Scientific Name: ………… (e) Molecular formula: …………………… (f) IUPAC Name: …………………… (g) Composition: 5.Source of Origin: (a) Element (b) Inorganic (c) Organic (d) Organometallic (e) Petroleum Production (f) Minerals (g) Plant based (h) Microbials (i) Insect (j) Nematode (k) Specify ……………… 6. Pesticide group: (a) Organophosphate (b) Carbamates (c) Pyrethroids (d) Neonicotinoids (e) Phenyl amides (f) Phenoxy alkonoates (g) Trazines (h) Benzoic acid (i) Phthalimides (j) Dipyrids (k) Predator (l) Parasite (m) Pheromone (n) Attractant (o) Repellent (p) Deterrent (q) Insect Growth Regulator (r) Insect Growth Inhibitor (s) Plant Growth Inhibitor (t) Defoliant (u) Desiccant (v) Thinning Agent www.lawcommission.gov.np 36 (w) Disinfectant (x) Others (Specify) ……………… 7. Use category, Tick whichever applies) (a) Insecticide (b) Fungicide (c) Herbicide (d) Nematicide (e) Bactericide (f) Rodenticide (g) Molluscicide (h) Miticide (i) Others (Specify) ……………… 8. Intended use Sector: (a) Agriculture (b) Livestock (c) Public health (d) Others (Specify) ……………… 9. Targeted Pests and crop: ………………… 10. Properties of Pure Active Ingredient: (a) Melting Point:……. (b) Boiling Point....... (c) Density: (d) Solubility:.......... (e) Active ingredient contents (g/L or g/kg or cfu and percentage).............. (f) Name and address of Manufacture/Producer and Addresses where manufactured/produced: 11. Name and address of Importer/Packing Repacking/Formulator) ………………………. 12. Formulated Product): 13. Type of formulation): (a) Powder (b) Liquid (c) Tablet (d) Gel (e) Others…………… 14. Concentration of technical active ingredient(s) (g/L or g/kg or cfu and percentage) 15. Physical/ Chemical properties of formulated products): (a) Color: ........ (b) Odour: …………………… (c) Density:........ (d) Flammability:........... www.lawcommission.gov.np 37 16. LD50 of the active ingredient: 17. Pesticide efficacy data from Government Research Center or accrediated laboratories of the concerned manufacture country: 18. Waiting period:.............. 19. First aid and Antidote: ................. 20. Pesticide Container:Type………….…...Materials by which they are made:....................... Size:.............. 21. Pesticide Classification /Indicate which applies: (a) Extremely Hazardous (b) Highly Hazardous (c) Moderately Hazardous (d) Slightly Hazardous (e) Unlikely to present Acute Hazardous (f) Other 22. Storage of pesticide: …………………… 23. Pesticide Disposal Method): ......................... 24. Attachments): (Attachments ought to be attached as set forth in Sub-Rule (1) of the Rule 3) (a) ………………… (b) ……………….. (c) ……………….. (d) …………………. (e) …………………….. Stamp of an organization or an entity: Applicant’s Date: Signature: Name, Surname: Designation: www.lawcommission.gov.np 38 अनसूुची-२ (ननयम ५ को उपननयम (१) साँग सम्बक्षन्िि) जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण अनभलेखको ढााँचा नेपाल सरकार कृवष िथा पशपुन्छी ववकास मन्त्रालय प्लान्ट क्वारेन्टीन िथा ववषादी व्यवस्थापन केन्र हररहरभवन,लनलिपरु जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरणको अनभलेख जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ऐन, २०७६ को दफा ३ िथा जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, २०८१ को ननयम ५ को उपननयम (१) बमोक्षजम देहायका जीवनाशक ववषादीको उत्पादन/संश् लेषण/ननकासी/पैठारी/व्यावसावयक प्रयोग/भण्डारण/नबिी वविरण/ ओसारपसार/प्यावकङ्ग वा पनु: प्यावकङ्गको लानग पञ् जीकरण गरी देहाय बमोक्षजम अनभलेख राक्षखएको छ । जीवनाशक ववषादीकोः १. पञ् जीकरण नं. : २. पञ् जीकरण नमनिः ३. व्यापाररक नामः ४. सािारण नामः ५. रासायननक नामः ६. आइ.यू.वप.ए.सी. नाम: ७. क्यास नं: ८. आणववक शतु्र: ९. बनेको स्रोि: (क) ित्त्व (ख) अप्राङ्गाररक (ग) प्राङ्गाररक (घ) अगाथनोमेटानलक (ङ) पेरोनलयम पदाथथ (च) अन्य ……… www.lawcommission.gov.np 39 १०. जीवनाशक ववषादीको समूह: (क) अगाथनोफस्फेट (ख) काबाथमेट्स (ग) पाइरा्याइड्स (घ) ननयोननकोन्वाइड्स (ङ) वफनायल एमाइड्स (च) वफनायल अल्कोनेट्स (छ) राक्षजन्स (ज) बेन्ज्वाइक एनसड (झ) थनलमाइड्स (ञ) नडपाइररड्स (ट) अन्य ……………………… ११. पञ् जीकरणको उद्देश्यः (क) उत्पादन: (ख) ओसारपसार: (ग) ननकासी: (घ) पैठारी: (ङ) संश् लेषण: (च) भण्डारण: (छ) प्यावकङ्ग: (ज) पनुः प्यावकङ्ग: (झ) अन्यः.................. १२. सविय ित्त्व (प्रनिशि,ग्राम/केजी वा ग्राम/नलटर वा नस.एफ.य.ु): १३. प्रयोग (क) कीटनाशक (ख) ढुसीनाशक (ग) झारपािनाशक (घ) नेमाटोडनाशक (ङ) व्याक्टेररयानाशक (च) मसुानाशक (छ) शङ्खेवकरानाशक www.lawcommission.gov.np 40 (ज) अन्य खुलाउनहुोस:................ १४. जीवनाशक ववषादीको घािक मात्रा ५० (LD50): १५. पखथने अवनि: १६. ववष लागेको प्राथनमक उपचार: १७. जीवनाशक ववषादीको वगीकरण: १८. सनमश्रण १९. कन्टेनरको वकनसम र िमिा (पररमाण): २०. लक्षिि बाली िथा शत्रजुीवः २१. जीवनाशक ववषादी र भााँडोको ववसजथन गने िररका: २२. ववदेशमा उत्पादन भएको कम्पनीको नाम र ठेगानाः २३. नेपालमा उत्पादन भएको कम्पनीको नाम, ठेगाना, ईमेल र सम्पकथ टेनलफोन/ मोबाइल नम्बरः २४. संश् लेषण गने कम्पनीको नाम, ठेगाना, ईमेल र सम्पकथ टेनलफोन/ मोबाइल नम्बरः २५. प्यावकङ्ग/पनुप्यावकङ्ग गनेको नाम, ठेगाना, ईमेल र सम्पकथ टेनलफोन/ मोबाइल नम्बरः २६. पैठारीकिाथको नाम, ठेगाना, ईमेल र सम्पकथ टेनलफोन/मोबाइल नम्बरः पञ् जीकरण गने अनिकारीको,- स्वीकृि गने अनिकारीको, दस्िखि: दस्िखि: नाम: नाम: पदः पदः नमनिः नमनिः www.lawcommission.gov.np 41 अनसूुची-३ (ननयम ५ को उपननयम (२), ननयम ९ को उपननयम (१), ननयम १० को उपननयम (५), ननयम ११ को उपननयम (३), ननयम १३ को उपननयम (१), ननयम ३१ को उपननयम (2) साँग सम्बक्षन्िि) जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण, पनु:पञ् जीकरण, नवीकरण, इजाजिपत्र, इजाजिपत्र नवीकरण, िथा इजाजिपत्रको प्रनिनलवप बापि लाग्ने शलु्क िथा दस्िरु (क) जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण, पनु: पञ् जीकरण र नवीकरण शलु्क: ववषादीको प्रकार घािक मात्रा (मौक्षखक) LD50) नम.ग्रा./केजी घािक मात्रा ((छाला) LD50) नम.ग्रा./केजी पञ् जीकरण शलु्क रु. पनु: पञ् जीकरण शलु्क रु. नवीकरण शलु्क रु. अत्यन्िै घािक (Extremely toxic) १-५० १-२०० 12,000/- 12,00०/- 7,00०/ उच्च घािक (Highly toxic) ५१-५०० २०१-२००० 10,000/- 10,00०/- 5,00०/ मध्यम घािक (Moderately toxic ५०१-५००० २००१-२०००० 7,000/- 7,000/- 3,000/ सामान्य घािक (Slightly toxic) ५००० वा सो भन्दा वढी २०००० वा सो भन्दा वढी 2,00०/- 2,00०/- 1,00०/ (ख) जीवनाशक ववषादी ननकासी वा पैठारी इजाजिपत्र दस्िरुः इजाजिपत्रको प्रकार इजाजिपत्र दस्िरु रु. नवीकरण दस्िरु रु. ननकासी ३,00०/- 2,00०/ पैठारी १०,00०/- ५,00०/ (ग) जीवनाशक ववषादीको उत्पादन वा संश् लेषण इजाजिपत्र दस्िरुः इजाजिपत्रको प्रकार इजाजिपत्र दस्िरु रु. नवीकरण दस्िरु रु. रासायननक ववषादी उत्पादन २०,00०/- १०,00०/ रासायननक ववषादी संश् लेषण २०,00०/- १०,00०/ www.lawcommission.gov.np 42 प्राङ्गाररक, वनस्पनिजन्य, जैववक र घरेल ुववषादी उत्पादन १,०००/- ५,००/ (घ) जीवनाशक ववषादीको प्यावकङ्ग वा पनु:प्यावकङ्ग इजाजिपत्र दस्िरुः इजाजिपत्र इजाजिपत्र दस्िरु रु. नवीकरण दस्िरु रु. जीवनाशक ववषादी प्यावकङ्ग वा पनु:प्यावकङ्ग २०,00०/- १०,00०/ (ङ) जीवनाशक ववषादीको ओसारपसार इजाजिपत्र दस्िरु: इजाजिपत्र इजाजिपत्र दस्िरु रु. नवीकरण दस्िरु रु. ओसारपसार १०,00०/- ५,00०/ (च) जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण वा इजाजिपत्रको प्रनिनलवप शलु्क: पञ् जीकरण प्रमाणपत्र वा इजाजिपत्रको प्रनिनलवप रु. ५,००/ www.lawcommission.gov.np 43 अनसूुची-४ (ननयम ५ को उपननयम (२) साँग सम्बक्षन्िि) जीवनाशक ववषादी पञ् जीकरण प्रमाणपत्रको ढााँचा खण्ड-1 (नेपाली भाषामा) नेपाल सरकार कृवष िथा पशपुन्छी ववकास मन्त्रालय प्लान्ट क्वारेन्टीन िथा ववषादी व्यवस्थापन केन्र (ववषादी व्यवस्थापन िथा पञ् जीकरण शाखा) ववषयः पञ् जीकरण प्रमाणपत्र स्वीकृि नं. अनरुोि नं स्वीकृि नमनि अनरुोि नमनि वैििा अवनि कम्पनी कोड यो प्रमाक्षणि गररन्छ वक यस प्रमाणपत्रमा उक्षल्लक्षखि जीवनाशक ववषादीको व्यापाररक र सािारण नाम जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ऐन, २०७६ को दफा ३ को उपदफा (१) अनसुार पञ् जीकरण गररएको छ । आयािकिाथ वा उत्पादकको नाम र ठेगाना ननयाथिकिाथको नाम र ठेगाना पञ् जीकरणको उद्दशे्य उत्पाददि देशको नाम वववरणहरु ि.सं. एच.एस. कोड व्यापाररक नाम सामान्य नाम संश्लषेणको प्रकार प्रयोगको वकनसम सविय अंश प्रनिशि ववश्व स्वास््य सङ्गठनको वगीकरण १ उत्पादकको नाम र ठेगाना: उत्पादनको प्रयोग गनथ नमल्ने अवनि: www.lawcommission.gov.np 44 संश्लेषकको नाम र ठेगाना : व्यापारीले घोषणा गरेका सिथ िथा अवस्थाः म/हामी यस कागजािमा िोवकए बमोक्षजमको उद्देश्यका लानग जीवनाशक ववषादीको दिाथ/पनुःदिाथको लानग यो ननवेदन पेस गछौं। जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ऐन, २०७६ िथा जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, २०८१ को पालना गनथ सहमि छौँ। नवीकरणको वणथन: नवीकरण गररएको नमनि म्याद सवकने नमनि आनिकाररक अनिकारीको दस्िखि आनिकाररक अनिकारीको पद कायाथलयको छाप अनिकृि अनिकारीको नाम …………. प्रमखु जारी स्थानः ववषादी व्यवस्थापन िथा पञ् जीकरण शाखा प्लान्ट क्वारेन्टीन िथा ववषादी व्यवस्थापन केन्र हररहरभवन, लनलिपरु, नेपाल www.lawcommission.gov.np 45 खण्ड-2 (अङ्ग्रजेी भाषामा) Ministry of Agriculture and Livestock Development Plant Quarantine and Pesticide management Center (Pesticide Management and Registration Section) Subject: Certificate of Registration APPROVAL REFERENCE REQUEST REFERENCE APPROVAL DATE REQUEST DATE VALIDITY PERIOD COMPANY CODE This is to certify that the pesticide enlisted in this certificate of registration under the mentioned trade name is registered pursuant to subsection (1) of section 3 of the Pesticide Management Act, 2076. Name and Address of the Importer/Producer Name and Address of the exporter Objective of Registration Country of Origin Items S.No. H.S. Code Trade Name Common Name Type of Formulatio n Use category AI% WHO Classificat ion 1 Manufacturers Name and Address: Shelf Life of the Product: Formulator’s Name and Address: Terms and Conditions Declaration by the Trader www.lawcommission.gov.np 46 I/We hereby submit this application for the Registration/RE-registration of the pesticide for the objective as specified in this document and agree to abide by the rules and regulations framed under the Pesticide Management Act, 2076. Renew Description Date of Renewal Date of Expiry Signature of Authorized signatory Designation of Signatory Office Stamp Name of authorized Officer …………. Chief Place of Issue: Pesticide Management and Registration section Plant Quarantine and Pesticide management Center, Hariharbhawan, Lalitpur, Nepal. www.lawcommission.gov.np 47 अनसूुची– ५ (ननयम १० को उपननयम (१) साँग सम्बक्षन्िि) पञ् जीकृि जीवनाशक ववषादीको नवीकरणको लानग ददइने ननवेदनको ढााँचा श्रीमान ्प्रमखु, प्लान्ट क्वारेन्टीन िथा ववषादी व्यवस्थापन केन्र, हररहरभवन, लनलिपरु । ववषय: पञ् जीकृि जीवनाशक ववषादीको नवीकरण गरी ददनहुनु। नमनि...........मा जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण प्रमाणपत्र नलई व्यवसाय गदै आइरहेकोमा हाल प्रमाणपत्रको म्याद समाप्त भएकाले पञ् जीकृि ववषादीको नवीकरणको लानग आवश्यक कागजाि संलग्न गरी जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, २०8१ को ननयम १0 को उपननयम (1) बमोक्षजम यो ननवेदन पेस गरेको छु/छौँ। जीवनाशक ववषादीको व्यापाररक नामः ………………………….. सािारण नामः…………………………………. जीवनाशक ववषादीको रासायननक वा अन्य समूह……… ववषादीको म्याद रहने अवनि ………………….. जीवनाशक ववषादी पैठारी गने कम्पनी र देश :………………….. पञ् जीकरण प्रमाणपत्र नम्बर : जारी नमनि: म्याद समाप्त हनेु नमनि : सविय ित्त्व (प्रनिशि, ग्राम/केजी वा ग्राम/नलटर) र सनमश्रण: घािक मात्रा ५० (LD50): प्रयोग हनेु ( बाली, रोग, वकरा आदद) : उत्पादन भएको कम्पनीको नाम र ठेगाना: कन्टेनरको वकनसम र िमिा (पररमाण): नमसाउाँदा र प्रयोग गदाथ अपनाउन ुपने साविानी: जीवनाशक ववषादी छरेपनछ पखथने अवनि: ववष लागेमा प्राथनमक उपचार (Antidote): पञ् जीकरण गनेको नाम: ठेगाना : नागररकिा नं. र जारी भएको क्षजल्ला : फमथको आनिकाररक व्यक्षक्तको नाम, पद र ठेगाना: सम्पकथ नं. : इमेल: आनिकाररक व्यक्षक्तको दस्िखि र नमनि: कम्पनीको छाप: www.lawcommission.gov.np 48 अनसूुची- ६ (ननयम 1१ को उपननयम (२) साँग सम्बक्षन्िि) इजाजिपत्रको लानग ददने ननवेदनको ढााँचा श्रीमान ्प्रमखु¸ प्लान्ट क्वारेन्टीन िथा ववषादी व्यवस्थापन केन्र, हररहरभवन, लनलिपरु । ववषय: पञ् जीकृि जीवनाशक ववषादीको उत्पादन/संश् लेषण/ननकासी/पैठारी/ओसारपसार /भण्डारण/प्यावकङ्ग/पनु:प्यावकङ्ग गने इजाजिपत्र पाउनको लानग ददएको ननवेदन। जीवनाशक ववषादीको (उत्पादन/संश् लेषण/ननकासी/पैठारी/ओसारपसार/भण्डारण/प्यावकङ्ग/ पनु:प्यावकङ्ग) गने इजाजिपत्रको लानग जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ऐन,२०७६ को दफा ८ िथा जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, २०8१ को ननयम ११ बमोक्षजम इजाजिपत्र पाउन आवश्यक कागजािहरू संलग्न गरी यो ननवेदन पेस गरेको छु/छौँ । इजाजिपत्र माग गने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायको नाम: ठेगाना : प्रोपाइटरको नाम र पद : नागररकिा नं. र जारी भएको क्षजल्ला: सम्पकथ नं. : इमेल: जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, 2081 को ननयम ११ को उपननयम (१) बमोक्षजमको योग्यिा वा िानलमप्राप् ि व्यक्षक्तको नाम र ठेगाना : योग्यिा/प्रमाणपत्र नं. : नागररकिा नं. र क्षजल्ला: शाखा रहने/नरहने : संस्था वा ननकायको छाप: ननवेदकको दस्िखिः नाम: नमनि: www.lawcommission.gov.np 49 अनसूुची-७ (ननयम ११ को उपननयम (२) को खण्ड (च) साँग सम्बक्षन्िि) कारोबार गने स्थान र भण्डारणको मापदण्ड परूा गरेको स्वघोषणापत्रको ढााँचा जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ऐन, २०७६ िथा जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, २०८१ बमोक्षजम जीवनाशक ववषादीको उत्पादन/संश्लेषण/ननकासी/पैठारी/ओसारपसार/प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग गनथको लानग देहाय बमोक्षजमको व्यवस्था पूरा गरेको व्यहोरा जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण िथा व्यवस्थापन प्रमखु समि घोषणा गदथछु/गदथछौ। यो घोषणा गलि वा झटु्ठा ठहरेमा प्रचनलि कानून बमोक्षजम हनेु कारबाही र सजाय व्यहोनथ मन्जरु छु/छौँ । १. इजाजिपत्र नलने व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायको नाम: क्षजल्लाः प्रदेशः वडा नं र टोल: इमेल: गाउाँपानलका/नगरपानलका: सम्पकथ नं: आनिकाररक व्यक्षक्तको नाम: २. इजाजिपत्र नलने व्यवसाय: (क) उत्पादन (ख) संश् लेषण (ग) पैठारी (घ) ननकासी (ङ) ओसारपसार (च) भण्डारण (छ) प्यावकङ्ग (ज) पनु: प्यावकङ्ग ३. जीवनाशक ववषादीको मात्र कारोबार हनु्छ वक अन्य पनन छ ? अन्य भए उल्लेख गनुथहोस:्.................................................................... ४. स्वघोषणा फारामको प्रयोजन: पसल ( ) अलग भण्डारण ( ) उद्योग ( ) ५. पसलको संरचनाः (क) भुाँईः (1) नसमेन्ट प्लाष्टर गरेको (पक्की) ( ) (2) प्लाष्टर नगरेको (कच्ची वा माटोको भईुँ) ( ) (3) अन्य ( ) www.lawcommission.gov.np 50 (ख) नभत्ताः (1) पक्की ( ) (2) कच्ची ( ) (3) अन्य ( ) (ग) कुनै भाग ममथि गनुथ पने भए उल्लेख गने : (घ) भेक्षन्टलेशन: (1) अनि उत्तम भएको ( ) (2) दठकै ( ) (3) नभएको ( ) (ङ) ढोकाः (1) बन्द गने सबैमा भएको ( ) (2) कुनैमा भएको ( ) (3) नभएको ( ) (च) खिराको सङ्केिका क्षचन्हहरुः (1) राक्षखएको ( ) (2) नराक्षखएको ( ) (3) राक्षखएको भए:…………………… (छ) िरल पदाथथ यदद पोक्षखएमा वा बगेमा जाने (1) नाली ( ) (2) सडक ( ) (3) अन्य भए लेख् ने : …………… 6. भण्डारण गररएका वस्िकुो वववरण: (क) रासायननक मल ( ) (ख) पशपुन्छीको औषनि ( ) (ग) नबउनबजन ( ) (घ) पशपुन्छीको दाना ( ) (ङ) माननसले खाने कुनै वस्ि ु( ) (च) जीवनाशक ववषादीलाई अन्य वस्िसुाँगै भण्डारण वा छुटै्ट देक्षखने गरी राक्षखएकोः छ ( ) छैन ( ) (छ) जीवनाशक ववषादीको सूचकपत्रको रङ्ग उडेको, च्यानिएको, नबकु्षझने वा नभएको राक्षखएकोः छ ( ) छैन ( ) www.lawcommission.gov.np 51 (ज) कुनै टुटेफुटेका वा चवुहएका कन्टेनर त्यहााँ राक्षखएकोः छ ( ) छैन ( ) (झ) पञ् जीकृि जीवनाशक ववषादीको वववरणको सूची राक्षखएकोः छ ( ) छैन ( ) (ञ) प्रनिबक्षन्िि जीवनाशक ववषाददको वववरणको सूची राक्षखएकोः छ ( ) छैन ( ) (ट) जीवनाशक ववषादी चवुहाँदा वा पोक्षखाँदा व्यवस्थापन गने िररका ............... (ठ) सरसफाइः अनि उत्तम भएको ( ) ठीकै ( ) नभएको ( ) (ड) म्याद समाप्त भएको जीवनाशक ववषादी छ ( ) छैन ( ) भएमा निनको व्यवस्थापनः………… (ढ) प्रनिबक्षन्िि जीवनाशक ववषादीः छ ( ) छैन ( ) भएमा निनको व्यवस्थापनः……… (ण) पञ् जीकरण नभएका ववषादीः छ ( ) छैन ( ) भएमा निनको व्यवस्थापन ………… (ि) अन्य भए उल्लेख गनेः ७. साविानी (क) आफू र कामदारहरूले व्यक्षक्तगि सरुिणका पवहरनहरू लगाउने गरेकाः छन ्( ) छैनन ्( ) (ख) पसल र भण्डारणमा साबनु, पानी, बालवुा, कुचो, फोहर उठाउने भााँडो, बेल्चा, ग्लोव, मास्क, बाल्टी आददः छन ्( ) छैनन ्( ) संस्था वा ननकायको,- स्वघोषणा गने व्यक्षक्तको, छाप नाम: नमनि…………. दस्िखि:………………… www.lawcommission.gov.np 52 अनसूुची- ८ (ननयम ११ उपननयम (३) साँग सम्बक्षन्िि) जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश् लेषण, ननकासी, पैठारी, ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनुः प्यावकङ्ग गने इजाजिपत्रको ढााँचा नेपाल सरकार कृवष िथा पशपुन्छी ववकास मन्त्राल प्लान्ट क्वारेन्टीन िथा ववषादी व्यवस्थापन केन्र हररहरभवन,लनलिपरु इजाजिपत्र श्री ...............… (व्यक्षक्त, संस्था वा ननकायको नाम र ठेगाना) ………………………. ले देहायका सिथको पालना गने गरी (उत्पादन/संश् लेषण/ननकासी/पैठारी/ओसारपसार/प्यावकङ्ग/ पनु:प्यावकङ्ग) गनथ जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, २०8१ को ननयम ११ को उपननयम (३) बमोक्षजम यो इजाजिपत्र ददइएको छ। १. व्यक्षक्त/संस्था/ननकायको नाम र ठेगाना: २. इजाजिपत्र नं.: ३. इजाजिपत्र जारी नमनि: ४. म्याद सवकने नमनि: ५. िानलम/योग्यिा प्राप् ि व्यक्षक्तको नाम, ठेगाना, नागररकिा नम्बर र क्षजल्ला: (क) (ख) इजाजिपत्र जारी गनेको, दस्िखि: नाम: पद: नमनि: सिथहरू १. जीवनाशक ववषादीको पञ् जीकरण, उत्पादन, संश्लेषण, ननकासी, पैठारी, ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनु: प्यावकङ्ग, नबिी वविरण, भण्डारण र ववसजथन गने मापदण्ड पालना गनुथ पने, फर्म धनीको फोटो (कायाथलयको) छाप) www.lawcommission.gov.np 53 २. जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, 2081 को ननयम 11 को उपननयम (१) बमोक्षजमको योग्य जनशक्ती राख्न ुपने, ३. जीवनाशक ववषादीको उत्पादन, संश्लेषण, ननकासी, पैठारी, ओसारपसार, प्यावकङ्ग वा पनु: प्यावकङ्ग, नबिी वविरण, भण्डारण र ववसजथन गदाथ सरुिात्मक उपाय अवलम्बन गनुथ पने, ४. आफूले गरेको जीवनाशक ववषादी कारोबारको वववरण प्रत्येक आनथथक वषथ समाप्त भएको दईु मवहनानभत्र पेस गनुथ पने। नवीकरण वववरण: नवीकरण नमनि म्याद समाप्त हनेु नमनि नवीकरण गने अनिकारीको दस्िखि नवीकरण गने अनिकारीको पद कायाथलयको छाप www.lawcommission.gov.np 54 अनसूुची-९ (ननयम १३ को उपननयम (१) साँग सम्बक्षन्िि) इजाजिपत्र नवीकरणको ननवेदनको ढााँचा श्रीमान ्प्रमखु¸ प्लान्ट क्वारेन्टीन िथा ववषादी व्यवस्थापन केन्र, हररहरभवन, लनलिपरु । ववषय: इजाजिपत्र नवीकरण गरी ददन ुहनु। …………………………………. जीवनाशक ववषादी व्यवसाय गनथ इजाजिपत्र नलई व्यवसाय गरररहेकोमा इजाजिपत्रको म्याद ………………………. मा समाप्त हनेु हुाँदा नवीकरणका लानग जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, २०८१ को ननयम 1३ को उपननयम (१) बमोक्षजमका आवश्यक कागजाि संलग्न गरी यो ननवेदन पेस गरेको छु/छौँ। इजाजिपत्र नं. : नलएको नमनि: म्याद समाप्त नमनि: व्यक्षक्त/संस्था/ननकायको नाम: नागररकिा नं. र क्षजल्ला: ठेगाना : आनिकाररक व्यक्षक्तको नाम र पद : सम्पकथ नं. : इमेल: जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन ननयमावली, 2081 ननयम १1 को उपननयम (१) बमोक्षजम योग्यिा वा िानलमप्राप् ि व्यक्षक्तको नाम : ठेगाना : नागररकिा नं. र क्षजल्ला : शाखा रहने/नरहने : छाप: ननवेदकको, दस्िखि: नाम: नमनि: www.lawcommission.gov.np 55 अनसूुची-10 (ननयम 1८ को उपननयम (२) को खण्ड (ख) साँग सम्बक्षन्िि) जीवनाशक ववषादीको खिरा जनाउने क्षचन्ह रष्टव्य: १. जीवनाशक ववषादीको उत्पादन¸ आयाि ननयाथि¸ भण्डारण¸ ओसारपसार र नबिी गने िेत्रमा ११ वफट साइजको सबै माननसले देख् ने स्थानमा जीवनाशक ववषादीको खिरा जनाउने क्षचन्ह राख् न ुपनेछ। २. उक्त खिरा जनाउने क्षचन्हमा माननसको खप्पर िथा हड्डी सवहिको क्षचत्रमा जीवनाशक ववषादी भण्डारण कि भए "खिरा जीवनाशक ववषादी भण्डारण कि" र नबिी वविरण पसल भए "खिरा जीवनाशक ववषादी नबिी पसल" भनी जनाउन ुपनेछ। ३. िमु्रपान¸ खानपान र वपउन ननषेनिि िेत्र भनी सूचना राख् न ुपनेछ। ४. जीवनाशक ववषादी नबिी किमा अठार वषथ मनुनका बालबानलकाका लानग जीवनाशक ववषादी नबिी वविरण ननषेि गररएको सूचना ८0 फन्ट साइजको नेपाली अिरमा लेखेर देक्षखने स्थानमा टााँस्न ुपनेछ। www.lawcommission.gov.np 56 अनसूुची-११ (ननयम २३ को उपननयम (४) साँग सम्बक्षन्िि) म्याद समाप्त भएका िथा ववववि कारणले प्रयोग गनथ अयोग्य ववषादीको वववरण राख् ने ढााँचा व्यक्षक्त, संस्था/ननकायको नाम र ठेगाना: इजाजि पत्र नं : सम्पकथ फोन न: इमेल: प्रनिवेदन पेस गरेको अवनि : ि. सं. व्यापाररक नाम सािारण नाम संश् लेषणको वकनसम खास ववष मात्रा (%) उत्पादन गने देश/ कम्पनीको नाम र ठेगाना चवुहएका/पोक्षखएका/म्याद समाप्त भएका र नबिी वविरण गनथ अयोग्य ववषादीको पररमाण कन्टेनरको साइज जम्मा कन्टेन रको सङ्ख्या म्याद नाघेको नमनि कीटनाशक ववषादी १ २ जम्मा ढुसीनाशक ववषादी १ २ जम्मा झारपािनाशक ववषादी १ २ जम्मा मसुानाशक ववषादी १ २ जम्मा जैववक र वानस्पनिक ववषादी १ २ जम्मा रष्टव्य: व्यवसायीले आवश्यकिा अनसुार पेज थप गरी वववरण पेस गनथ सवकनेछ। www.lawcommission.gov.np 57 अनसूुची-१२ (ननयम २३ को उपननयम (७) साँग सम्बक्षन्िि) स्वीकृनिपत्र प्राप् ि गनथ ददन ुपने ननवेदनको ढााँचा १. ननवेदकको नामः २. स्वीकृनि माग भएको ववषयः सङ् कलन/भण्डारण/ववसजथन/ओसारपसार/ वफिाथ ३. प्रस्िाववि कायथ गनथ िोवकएको स्थानको ठेगानाः ४. प्रस्िाववि स्थानको वािावरणीय क्षस्थनिः ५. जीवनाशक ववषादीको पररचयः ि.सं. व्यापाररक नाम सामान्य नाम¸ सविय प्रनिशि र संश् लेषण ववषादीको प्रकार पररमाण आयािकिाथको नाम उत्पादक कम्पनीको नाम ६. जीवनाशक ववषादीको भण्डारण गने िररकाः ७. जीवनाशक ववषादीको प्याकेक्षजङ्ग गने िररकाः ८. जीवनाशक ववषादीको ववसजथन गने िररकाः ९. जीवनाशक ववषादीको ववसजथन गने स्थानसम्म ओसारपसार गने माध्यम र िररकाः १०. जीवनाशक ववषादीको वफिाथ पठाउने स्थानसम्म ओसारपसार गने माध्यम र िररकाः ११. वियाकलापको ववस्ििृ वववरणः १२. प्रयोग हनेु उपकरणको (नाम¸ प्रकार¸ िमिा¸ सङ्ख्या आदद) ववस्ििृ वववरण: ननवेदकको दस्िखिः नामः पदः नमनिः www.lawcommission.gov.np 58 अनसूुची -१३ (ननयम २3 को उपननयम (८) साँग सम्बक्षन्िि) स्वीकृनिपत्रको ढााँचा नेपाल सरकार कृवष िथा पशपुन्छी ववकास मन्त्रालय प्लान्ट क्वारेन्टीन िथा ववषादी व्यवस्थापन केन्र हररहरभवन¸ लनलिपरु। नमनिः................. श्री..............लाई....................िेत्रमा म्याद नाघेका/प्रनिबक्षन्िि/टुटेफुटेका जीवनाशक ववषादीको सङ् कलन/भण्डारण/ववसजथन/ओसारपसार/वफिाथ गनथको लानग नमनि............सम्म कायम हनेु गरी यो स्वीकृनिपत्र ददइएको छ। सिथहरुः १. पानीका प्राकृनिक स्रोिः म्याद समाप्त भएका, प्रनिबक्षन्िि र प्रयोग गनथ अयोग्य जीवनाशक ववषादीहरू पानीको महुान, खोला¸ नदी¸ िाल¸ कुवा र नहर नक्षजक फाल्न¸ गाड्न¸ जलाउन िथा भण्डारण गनथ पाइने छैन।त्यस्िा ववषादीको व्यवस्थापन गदाथ जीवनाशक ववषादी व्यवस्थापन सनमनिले िोकेको िररका र मापदण्ड बमोक्षजम मात्र गनुथ पनेछ। २. म्याद समाप्त भएका जीवनाशक ववषादीहरू भण्डारण गदाथ गभथविी मवहला¸ बालबानलका वा माननसक रुपमा अस्वस्थ व्यक्षक्तको पहुाँच नपगु्ने गरी सरुक्षिि रुपमा गनुथ पनेछ। ३. म्याद समाप्त भएका जीवनाशक ववषादीहरूको भण्डारण गने घर नसिा घाम नलाग्ने र ज्यादा ओनसलो नहनेु ठाउाँमा गनुथ पनेछ साथै जीवनाशक ववषादी भण्डारण किको भईुँ ढलान गरेको¸ नभत्ता पक्की¸ हावा आविजावि गने र ढोका बन्द गनथ सवकने हनु ुपनेछ। ४. भण्डारण किको बावहर खिराको सङ्केिका क्षचन्हहरू राक्षखएको हनु ुपनेछ । ५. भण्डारण किमा जीवनाशक ववषादी सरसफाइ िथा सरुिाको लानग कम्िीमा एक बाल्टी पानी¸ बेल्चा¸ कुचो¸ साबनु¸ एक बोरा बालवुा वा सखु्खा माटो हनु ुपनेछ । ६. भण्डारण किमा प्रवेश गदाथ अननबायथ रुपमा व्यक्षक्तगि सरुिणका पवहरनहरू लगाउन ु पनेछ । www.lawcommission.gov.np 59 ७. जीवनाशक ववषादीको भण्डारण गदाथ कन्टेनर िथा काटुथनहरू एक आपसमा ठोवकई जीवनाशक ववषादी चवुहने र पोक्षखने सम्भावना हनेु हनुाले जीवनाशक ववषादीको वगीकरण अनसुार नमलाएर राख् न ुपनेछ। ८. जीवनाशक ववषादीका प्याकेट िथा कन्टेनरहरू िखिामा राम्ररी नमलाएर राख् ने साथै त्यसमा भएका सूचकपत्र देक्षखने गरी राख् न ुपनेछ। ९. जीवनाशक ववषादीका कन्टेनर चवुहने िथा कुक्षच्चएको भएमा उक्त कन्टेनरको जीवनाशक ववषादीलाई उपयकु्त कन्टेनरमा पनुःप्यावकङ्ग िथा लेबेनलङ गरी भण्डारण गने साथै खाली भएका जीवनाशक ववषादीका कन्टेनरलाई वरपल ररक्षन्जङ िररकाबाट सफा गरेर मात्र भण्डारण गनुथ पनेछ। १०. जीवनाशक ववषादीको प्रकार र सूचक पत्रमा उल्लेख गररएको वववरण अनसुार जीवनाशक ववषादीलाई उपयकु्त िापिम िथा आरिामा भण्डारण गनुथ पनेछ। ११. िरल संश् लेषणका कनिपय जीवनाशक ववषादीहरू पेरोनलयम पदाथथमा आिाररि हनेु हनुाले आगलागीबाट बचाउन कम िापिममा भण्डारण गनुथ पनेछ। स्वीकृनि ददने अनिकारीको, दस्िखिः नामः पदः नमनिः www.lawcommission.gov.np 60 अनसूुची-१४ (ननयम २६ को उपननयम (१) साँग सम्बक्षन्िि) वववरण अद्यावनिक गने ढााँचा व्यक्षक्त/संस्था/ननकायको नाम र ठेगाना: इजाजिपत्र नं : प्रमाणपत्र नं: संस्था वा ननकायको िनी वा सञ् चालकको नाम र ठेगाना: सम्पकथ फोन न : इमेल: प्रनिवेदन पेस गरेको अवनि : ि सं. व्यापाररक नाम सािारण नाम संश् लेषण को वकनसम खास ववष मात्रा % उत्पादन गने देश/ कम्पनी को नाम आयाि पररमाण केजी वा नलटर प्रनि केजी/ नलटर मूऊल्य जम्मा रकम रु. कृवष, जन स्वास््य वा पश ुस्वास््य केमा प्रयोग हनेु म्याद समाप्त भएका ववषादीको पररमाण केजी वा नलटर मूल्य रु. कीटनाशक ववषादी १ २ जम्मा ढुसीनाशक ववषादी १ २ जम्मा www.lawcommission.gov.np 61 झारपािनाशक ववषादी १ २ जम्मा मसुानाशक ववषादी १ २ जम्मा जैववक र वानस्पनिक ववषादी १ २ जम्मा व्याक्टेररयानाशक, सलुसलेुनाशक र अन्य १ २ जम्मा ल्यूर, राप आदद १ २ 62 अनसूुची-१५ (ननयम २८ को उपननयम (१) साँग सम्बक्षन्िि) जीवनाशक ववषादी अवशेष परीिणका लानग बालीको नमूना सङ् कलन फारामको ढााँचा नमूना नलएको नमनिः समयः १. व्यवसाय/पसलको नाम र ठेगाना : २. पसल सञ् चालकको नाम र ठेगाना : ३. सञ् चालकको नागररकिा नम्बरः ४. सम्पकथ नम्बरः ५. पसल नं. िथा पवहचान : नेपालमा उत्पाददि बालीको नमूनाका लानग नमूनाको वववरणः ि.सं. बाली नमूनाको पररमाण नमूनाको उत्पादन स्थल क्षजल्ला पसलमा रहेको बालीको जम्मा पररमाण सङ् कलन केन्रको नाम र ठेगाना उत्पादक कृषकको नाम र ठेगाना कैवफयि नेपाल बावहरबाट आयाि गररएको बाली: ि.स. बाली नमूनाको पररमाण नमूनाको उत्पादन गरेको देश उत्पादन स्थलको ठेगाना ढुवानी गने सािनको नं. जम्मा पररमाण कैवफयि अन्य थप वववरण भएः 63 पसल िननको,- नमूना नलने आनिकाररक व्यक्षक्तको, दस्िखिः नाम : छाप पद : दस्िखि: नमनि: १. नमूना नलाँदा अन्य रोहबरमा रहेको व्यक्षक्त भएमा वववरण लेखी दस्िखि गराउन ुपनेछ । २. नमूना नलाँदा आबश्यकिा अनसुार र कम्िीमा उत्पाददि बालीको परीिणका लानग चावहने नमूना ७५० ग्राम भन्दा नघटाई नलन ुपनेछ । ३. नमूना सङ् कलन गदाथ वैज्ञाननक आिारमा र जीवनाशक ववषादी प्रयोग हनेु बालीहरूलाई प्राथनमकिामा राखी गनुथ पनेछ । ४. बालीको नमूना नलएको एक प्रनि सम्बक्षन्िि नबिेिालाई ददन ुपनेछ । ५. नमूना प्रयोगशालामा बझुाउाँदा प्रयोगशालाको मापदण्ड अनसुार वववरण उपलब्ि गराउन ुपनेछ र बझुाएको भपाथई नलन ुपनेछ । ६. प्रयोगशालाको प्रनिवेदन ियार भएपनछ सम्बक्षन्िि नमूना सङ् कलकलाई प्रनिवेदन बझुाउन ु पनेछ। 64 अनसूुची -१६ (ननयम २९ को उपननयम (२) साँग सम्बक्षन्िि) जीवनाशक ववषादीको परीिण फाराम १. जााँच गररने जीवनाशक ववषादीको व्यापाररक नाम : २. जीवनाशक ववषादीको सामान्य नाम : ३. उत्पादक उद्योगको नाम ठेगाना : ४. इजाजिपत्रवाला व्यक्षक्त‚ संस्था वा ननकायको नाम : ५. ठेगाना : ६. सम्पकथ नं. : ७. इमेल : ८. प्रमाणपत्र नं : प्रमाणपत्र जारी नमनि : ९. इजाजिपत्र नं : इजाजिपत्र जारी नमनि : १०. सचुकपत्रमा भएको जीवनाशक ववषादीको रङ्ग: ११. जीवनाशक ववषादीको फमूथलेशनः िूलो ( ) गेडा ( ) झोल ( ) ्ाबलेट ( ) अन्य (.........) १२. कन्टेनरमा भएको जीवनाशक ववषादीको िौल : (केजी वा नलटर) १३. जीवनाशक ववषादीको कन्टेनरः प्लावष्टक प्याक ( ) बोिल ( ) ग्यानलन ( ) अन्य (..........) १४. परीिणका लानग नमूना नलइएको पररमाण : १५. नमूना नलने व्यक्षक्तको नाम, पद : १६. कायाथलयको नाम : १७. नमूना नलएको नमनि : इजाजिपत्रवालाको,- नमूना नलने आनिकाररक व्यक्षक्तको, दस्िखिः नाम: पद: छाप दस्िखि: नमनि: