Food Safety Act (Act No. 6/2024)
Made 2024-05-23 · Text as of 2026-10-01
Public law and official guidance, published as research. Not legal, tax or financial advice.
About this law
- Language
- Dhivehi
- Kind
- Act
- Country
- Maldives
- Subjects
- Food and nutrition
- Keywords
- food safety and quality, authorization/permit, business/industry/corporations, consumer protection, education, enforcement/compliance, fees/royalties, food additives, basic legislation, fraud, governance, hygiene/sanitary procedures, inspection, institution, internal trade, international trade, monitoring, offences/penalties, packaging/labelling, policy/planning, processing/handling, public health, registration, risk assessment/management, special dietary uses, standards, toxicity/poisoning, transport/storage, treated food, vending, nutrition
- Categories
- *
Where to read it
No source link is recorded for this law.
Text
The law's own text, section by section, as held. Each section has its own link.
` 2024/6 ނަންބރަު: ޤާނޫނު ޝާއިޢކުޮށދްިނުމަށް އދެި • ގެޒެޓގުއަި ގަވއާދިުތކައާި އސުޫލުތއަް އަށެވެ. legalaffairs@po.gov.mv ފޮނއުްވާނީ ރއަސީުލޖްމުްހޫރއިްޔާގެ އފޮސީް ބޮޑުތަކުރފުާނމުަގު މާލެ، ދިވހެިރއާޖްެ 3336211 ފޯނު: 7242885މޯބއަިލް: www.gazette.gov.mvވެބސްއަިޓް: 96އަދަދު: 2024 މޭ 23 – 1445 ޛުލޤްަޢިދާ 15 ތާރީޚު: ރާސފްަތިބު ވޮލިއުމް: 53 ޤާނޫނު ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރކިަމުގެ ދއަުރުގެ ފުރތަމަަވނަަ އހަަރުގެ 2024ދުވހަު ބއޭްވވެި ރއަޔްތިނުްގެ މޖަލިހީުގެ ހޯމަވި 13 މޭ 2024 ފސާްކު 26 ޖަލްސއާނިް ރއަކްާތެރިކަމގުެ"ޅަ ވނަަ ވަނަ 92 ޤނާޫނއުސަާސީގެ " ބިލު ކބާތޯކަތެގީެ ވި 15 ޛުލްޤޢަިދާ 1445) 23 މޭ 2024 ، ންމތަީ ގތޮގުެ ގއަވިާމާއްދާ ދުވހަު ރާސްފަތިބު ( ދވިހެިސަރކުާރގުެ ގޒެެޓުގއަި މިއަދު ،މި ބލިު ޤާނޫނަކށަްވެ ،ކުރއެްވުމނުް ރައީސުލްޖުމހްޫރއިޔްާ ތަޞްދޤީު ޝާއިޢު ކުރެވިއްޖއެވެެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 3 2024/6 :ނަންބަރުޤާނޫނު ޤާނޫނު ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރކިަމުގެ އެއްވަނަ ބައި ފެށުން އެއްވަނަ ބާބު ތަޢާރުފާއި މޤަްޞަދު ކާބޯތަކެއްޗާއި، ،މއިީ )ހ( .1 ނނަް ތަޢރާފުާއި ބޭނުންކުރާ އަދި އުފައްދާ ދވިެހިރާއްޖޭގައި އެކްސްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖެއަށް ދވިެހިރއާްޖއެިން އަދި އިމްޕޯޓުކުރާ ޢާނމްު އަދި ފއަިދާހުރި ޞއިްޙަތަށް ރައްކާތެރި، ކާބޯތަކެއްޗަކީ ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ތަކެތިކަން ގެއްލުންނވުާފަދަ ޞއިްޙަތަށް ކާބޯތަކެތީގެ ފެނވްަރު ހިފެހެއްޓުމާއި ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމާގުޅޭ މިންގަނޑުތައް ކަނޑއަެޅުމާއި، ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ އުސޫލުތަކާއި ތަންތަނުގއަާއި ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުން ޢމަަލުކުރަންޖެހޭ ކާބޯތަކެއްޗަކީ، ކަނޑައެޅުމއާި، މިންގަނޑުތައް އުސޫލުތަކާއި އިންސާނުން ބޭނުންކުރުމަށް ޞިއްޙީގޮތުން އެކަށީގެންވާ، ރައްކާތެރި އެނޫނވްެސް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ހެދުމަށްޓަކައި ކަމުގައި ތަކެތި . އުސޫލުތަކާއި މިންގަނޑުތައް ކަނޑއަެޅުމުގެ ޤާނޫނެވެ . އވެެ" ކާބޯތަކެތީގެ ރއަްކާތެރިކަމުގެ ޤާނޫނު"މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، )ށ( މި ޤާނޫނުގެ މއަިގަނޑު މަޤްޞަދުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. .2 މޤަޞްަދު ދވިެހިރއާްޖޭގައި ލިބެން ހުންނަ ކާބޯތަކެއްޗަކީ ރައްކާތެރި، ޞިއްޙަތަށް )ހ( ތަކެތިކަން ގެއްލުންނވުާފަދަ ޞއިްޙަތަށް ޢާންމު އަދި ފއަިދާހުރި ހިފެހެއްޓުމާއި ފެނވްަރު ކާބޯތަކެތީގެ ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 4 މިންގަނޑުތައް އުސޫލުތަކާއި ދެމެހެއްޓުމާގުޅޭ ރައްކާތެރިކަން ؛ކަނޑއަެޅުން އެކްސްޕޯޓުކުރުމއާި )ށ( އިމްޕޯޓުކުރުމއާި، އުފއެްދުމާއި، ، ކާބޯތަކެތި ރައްކާކުރުމއާި ލޭބަލްކުރުމާއި، ބަންދުކުރުމާއި، ،ތައްޔާރުކުރުމާއި، ގަނެ ވިއްކުމާއި، އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލުމއާި، ، ގުދަންކުރުމއާި ޞިއްޙީގޮތުން އުސޫލުތަކާއި ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ؛މިންގަނޑުތައް ބަޔާންކުރުން ނުވަތަ ބަންދުކުރާ، ނވުަތަ ، ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ، ނުވަތަ ތައްޔާރުކުރާ )ނ( ގަނެ ނުވަތަ ގުދަންކުރާ، ނވުަތަ ރައްކާކުރާ، ނވުަތަ ލޭބަލްކުރާ، ފޯރުކޮށްދޭވިއްކާ، ނުވަތަ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލާ، ނުވަތަ ތަންތަނުގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ މިންގަނޑުތައް ކަނޑއަެޅުމާއި، އެފަދަ ؛ތަންތަން ހިންގުމުގެ ހއުްދަދިނުމުގެ އުސޫލުތއަް ބަޔާންކުރުން ކާބޯތަކެތި އުފއަްދާ މީހުންނއާި، ތއަްޔާރުކުރާ މީހުންނއާި، ބަންދުކުރާ )ރ( އަނެއްތަނަށް އުފުލާ މީހުންނއާި، ކާބޯތަކެތީގެ މީހުންނއާި، އެއްތަނުން ޚިދުމަތްދޭ އެނޫނވްެސް ފަރާތްތަކުން ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ރައްކާތެރިކަމުގެ ؛އަދި ސާފުތާހިރުކަމުގެ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައެޅުން އެކްސްޕޯޓުކުރާ )ބ( ދވިެހިރާއްޖއެިން އަދި އިމްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖއެަށް ބޭނުންކުރާ އަދި ދވިެހިރއާްޖޭގައި އަދި އުފައްދާ ދވިެހިރއާްޖޭގައި ރައްކާތެރިކަން ޞއިްޙީ ހިފެހެއްޓުމަށާއި ފެނވްަރު ކާބޯތަކެތީގެ ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކއަި: ތައްޔާރުކުރާ (1) ނުވަތަ އުފއަްދާ، ނުވަތަ ، ކާބޯތަކެތި ރައްކާކުރާ، ނުވަތަ ބަންދުކުރާ، ނވުަތަ ލޭބަލްކުރާ، ނވުަތަ އެއްތަނުން ނުވަތަ ވިއްކާ، ގަނެ ނުވަތަ ގުދަންކުރާ، ފޯރުކޮށްދޭ ނވުަތަ އުފުލާ، ބަލައި އަނެއްތަނަށް ތަންތަން އެފަދަ ކަނޑައެޅުމއާި، އުސޫލުތައް ފާސްކުރުމާގުޅޭ އަދި ރައްކާތެރިކަމުގެ ފުރިހަމވަާންޖެހޭ ތަންތަނުގައި ސާފުތާހިރުކަމުގެ މިންގަނޑުތައް ފުރިހަމަނުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 5 ؛ފިޔވަަޅުއެޅުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުން މީހުންނއާި، (2) ތއަްޔާރުކުރާ މީހުންނާއި، އުފއަްދާ ކާބޯތަކެތި އުފުލާ އަނެއްތަނަށް އެއްތަނުން މީހުންނއާި، ބަންދުކުރާ މީހުންނއާި، ފޯރުކޮށްދޭ މީހުނންއާި، ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ އެނޫނވްެސް ފަރާތްތަކުން ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ރައްކާތެރިކަމާއި ސާފުތާހިރުކަމުގެ މިންގަނޑުތައް ފުރިހަމަނުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ؛ފިޔވަަޅުއެޅުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުން ފާސްކުރުމއާި (3) ބަލައި ކުރުމަށް ޓުޓެސް ،ކާބޯތަކެތި ނެގުމއާި ސާމްޕަލް ތެރއެިން ، ހިފެހެއްޓުމއާި، އޭގެ ބެލެވޭ ކަމަށް ތަކެތި ރައްކާތެރިނޫން ޞިއްޙީގޮތުން މއާްދާތައް ގެއްލުންދެނިވި ޞިއްޙަތަށް ކާބޯތަކެއްޗާއި، އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި ވިއްކުން މަނާކުރުމއާި، އުސޫލުތައް ނެގުމާގުޅޭ ބާޒާރުން ރިކޯލްކުރުމއާި، ކަނޑއަެޅުން. ނުރައްކަލެއް )ޅ( ޞއިްޙަތަށް ޢާންމު ސަބަބުން ކާބޯތަކެތީގެ އުސޫލުތައް ގޮތުގެ ޢަމަލުކުރަންވީ ދިމވާިޔަނުދިނުމަށްޓަކައި ޢަމަލުކުރާނެ ދިމާވއެްޖެނަމަ ނުރއަްކަލެއް އެފަދަ ބަޔާންކުރުމއާި، ؛ގޮތުގެ އުސޫލުތއަް ބަޔާންކުރުން މަނާ )ކ( ކުރުން ގުޅޭގޮތުން ކަނޑައެޅުމއާި، ކާބޯތަކެއްޗާ ކަންކަން ކާބޯތަކެއްޗާގުޅޭ ކުށާއި އަދަބު ކަނޑއަެޅުން. )މުދާ ގަންނަ ފަރާތްތަކާއި ޚިދމުަތް ލިބިގަންނަ 2020/12ޤާނޫނު ނަންބަރު .3 ޤނާޫނަށް އިސކްނަްދނިނުް ފަރާތްތައް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ ޤާނޫނު( ގައި ނވުަތަ އެހެން ޤާނޫނއެްގައި، މުދާ ކަމަށް ފުރިހަމވަާންޖެހޭނެ ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ޚިދުމަތް ނވުަތަ ވިއްކުމުގައި ފަދއަިން ކަނޑައަޅާފއަވިީނަމވަެސް، ކަނޑއަަޅާފައިވާ ޢާންމު މިންގަނޑުތައް އެ އުސޫލުތަކާއި ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނުގައި މި ހިނގާނީ، ގުޅޭގޮތުން ކާބޯތަކެއްޗާ އިޖުރއާަތުތަކެވެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 6 މި ޤާނޫނުގެ ބޭނމުަށްޓަކއަި، "ކާބޯތަކެތި" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، )ހ( .4 ކާބޯތކަެތގީެ މނާަ ހެދުމަށް ކައިބޮއި ބޭނުމަށް އިންސާނުން އެ ނވުަތަ ބޭނުންކުރާ ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗަކަށވެެ. ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި އަންނަނވިި ބވާަތްތައް ހިމެނއެވެެ. )ށ( އިންސާނުން ކއެުމަށް ބޭނުންކުރާ ގަސްގަހާގެއްސާއި، ގަހުގެ (1) ؛ބވާަތްތައްއޮށއާި، ގަހުގެ ބައިތަކާއި، ގަހުގައި އަޅާ ތަކެތީގެ ޖަނަވާރުގެ (2) ޖަނަވާރާއި ބޭނުންކުރާ ކއެުމަށް އިންސާނުން ؛ބައިތއަް ޕްރޮސެސްނުކުރާ (3) ކާބޯތަކެއްޗާއި، ޕްރޮސެސްކޮށްފައިވާ ބއަެއް ވަކި ހަމއަެކަނި އެއްޗެއްގެ އެ ކާބޯތަކެއްޗާއި، ؛ޕްރޮސެސްކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެތި ؛މޮޑިފައިކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެތިޖެނެޓިކަލީ (4) ކާބޯތަކެއްޗާއި، (5) ހަދާފއަިވާ ބޭނުންތަކަށް ޑައެޓަރީ ޚއާްޞަ ؛ފުޑް ސަޕްލިމެންޓްގެ ބވާަތްތައް ؛ކއެިންބއުިމަށް ބޭނުންކުރާ ފެން (6) ؛ޗއުިންގަމާއި ދުފުމަށް ބޭނުންކުރާ ބވާަތްތއަް (7) ބޯއެއްޗެއް (8) ނވުަތަ ބޭނުންކުރާ ކާއެއްޗެއް ތައްޔާރުކުރުމަށް ؛މއާްދާތއަް ނުވަތަ (9) އިތުރުކުރުމަށް ބޯއެއްޗަކަށް ނވުަތަ ކާއެއްޗަކަށް ؛އެއްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެހި )ފުޑް އެޑިޓިވްސް( ނޭޝަނަލް ފުޑް ސޭފްޓީ އެންޑް ކޮލިޓީ ބޯޑުގެ ލަފާގެ މަތިން (10) ކާބޯތަކެތީގެ ގޮތުގައި އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ކޮންމެ އެއްޗެއް. ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި އަންނަނވިި ބވާަތްތަކެއް ނުހިމެނއެެވެ. )ނ( ހުންނަ (1) ތައްޔާރުކޮށްފައި ގޮތުގައި ބޭހުގެ ބޭހާއި ؛އުފއެްދުންތައް ؛ކޮސްމެޓިކްސްގެ ބވާަތްތައް (2) ؛މަސްތވުާތަކެތި ނުވަތަ ސައިކޯޓްރޯޕިކް ސަބްސްޓެންސްތައް (3) ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 7 ؛ދުންފަތުގެ ބވާަތްތއަް (4) ؛ޖަނަވާރުގެ ކާނާ (5) ބޯޑުގެ ލަފާގެ މަތިން ނޭޝަނަލް ފުޑް ސޭފްޓީ އެންޑް ކޮލިޓީ (6) ކޮންމެ ކަނޑއަަޅާ އޮތޯރިޓީން ކަމުގައި ނޫން ކާބޯތަކެތި އެއްޗއެް. މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިނުވާ ބާވަތެއްގެ އެއްޗެއް އެއީ ކާބޯތަކެތި )ރ( ( ގެ )ށ( މއާްދާގެ މި ނަންބަރުގައި 10ކަމުގައި ވަނަ ) ނވުަތަ ކަނޑައަޅަންވާނީ، އޮތޯރިޓީން ގޮތުގެމަތިން ބަޔާންކޮށްފައިވާ މި ޤާނޫނުގައި ކާބޯތަކެތީގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބާވަތެއް އެއީ ( ވަނަ ނަންބަރުގައި 6ކާބޯތަކެތި ނޫން ކަމުގައި މި މއާްދާގެ )ނ( ގެ ) އެއްޗެއްގެ އެ ކަނޑައަޅަނވްާނީ، ގޮތުގެމަތިން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހިމެނޭ އޭގައި ފެންވަރާއި، އޭގެ ބޭނުމާއި، ކުރާ އެއިން ބާވަތާއި، މއާްދާތަކަށއާި، އއެިން ލިބޭ މަންފާއަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހުގއަވެެ. މި މއާްދާގެ )ރ( ގެ ދަށުން ކާބޯތަކެތީގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި އެއްވެސް )ބ( ކާބޯތަކެތީގެ އެއްޗަކީ ވަކި ނވުަތަ ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އެއްޗެއް ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗެއް ނޫންކަމުގައި ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އެފަދއަިން އޮތޯރިޓީ ގެޒެޓުގައި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ކަނޑައެޅުން، ން ކަނޑައަޅާ ޝއާިޢުކުރަނވްާނެއެވެ. ) )ޅ( ގެ )ށ( މއާްދާގެ ބަޔާންކޮށްފއަިވާ 8މި ނަންބަރުގައި ވަނަ ) ބޭނުންކުރާ ތައްޔާރުކުރުމަށް ބޯއެއްޗެއް ނވުަތަ ކާއެއްޗެއް ( ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ 9މއާްދާތަކުގައާއި، އެ އަކުރުގެ ) ބޯއެއްޗަކަށް އިތުރުކުރުމަށް ނވުަތަ އއެްކުރުމަށް ކާއެއޗްަކަށް ނވުަތަ ކާބޯތަކެތީގައި ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އއެްޗެހީގައި، ބޭނުންކުރާ ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް ފުރހިަމވަުން ލޒާިމއެްނޫނވެެ. ގެ )ކ( )ށ( މއާްދާގެ މި އޮތްނަމވަެސް، އެހެން )ޅ( މއާްދާގެ މި ( ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ކާއެއްޗެއް ނުވަތަ ބޯއެއްޗެއް 8) ( ވަނަ 9ތައްޔާރުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މާއްދާތަކުގައާއި، އެ އަކުރުގެ ) ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 8 ބޯއެއްޗަކަށް ނވުަތަ ކއާެއްޗަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ނަންބަރުގައި އިތުރުކުރުމަށް ނވުަތަ އެއްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އއެްޗެހި ބޭނުންކޮށްގެން ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ތަކެއްޗަކީ އެ ތައްޔާރުކުރާނަމަ، ކާބޯތަކެތި މުގައި ކާބޯތަކެތީގައި ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ އއެްޗެހި ކަ ވާނވްާނެއވެެ. ދެވަނަ ބާބު ޤާނޫނު ހނިގްނުް ޤާނޫނު .5 ޤނާނޫު ހނިގްނުް މި ކަނޑައަޅައި، ސިޔާސަތުތައް ރައްކާތެރިކަމާގުޅޭ ކާބޯތަކެތީގެ ތަންފީޛުކުރުމުގެ އެންމެ އިސް ޒިންމާ އުފުލާނީ މިނިސްޓަރވެެ. އުފުލަންޖެހޭ .6 މަސްއލޫިއޔްަތތުައް މނިިސޓްރަގުެ މިނިސްޓަރު ގުޅޭގޮތުން ހިންގުމާ ތަންފީޛުކުރުމާއި ޤާނޫނު މި ކަންކަން ހިމެނއެވެެ. ޒިންމާތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނވިި ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި )ހ( ފެނވްަރު ރައްކާތެރިކަމާއި ކާބޯތަކެތީގެ ވަސީލަތްތއަް އިންތޒިާމުތަކާއި ހަމަޖައްސައި، ހަމަޖައްސަންޖެހޭ ؛ހަރުދަނާ ގޮތއެްގައި ޤާނޫނު ތަންފީޛވުަމުންދާކަން ކަށަވަރުކުރުން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި )ށ( ފެނވްަރު ރައްކާތެރިކަމާއި ކާބޯތަކެތީގެ ވަސީލަތްތއަް ޤއާިމުކޮށްފއަިވާ ރައްކާތެރިކަމއާެކު ދއަުލަތުން ؛ބެލެހެއްޓޭނެ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި )ނ( ފެނވްަރު ރައްކާތެރިކަމާއި ކާބޯތަކެތީގެ ދެމެހެއްޓެނވިި ވަސީލަތްތައް އިންސާނީ ގޮތއެްގައި ބޭނުންވާ ޕްލޭންތައް ބިނާކުރާނެ އެ އެކަށައަޅައި، ޕްލޭންތައް ؛ކަށަވަރުކުރުން ތަންފީޛވުަމުންދާކަން މީހުން ދިރިއުޅޭ އެންމެހައި ރަށްރަށުގައާއި ސިޓީތަކުގައި ކާބޯތަކެތީގެ )ރ( ރައްކާތެރިކަން ކާބޯތަކެތީގެ ގޮތުން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޙވަާލުކުރެވިފައިވާ އެކި އިދާރާތަކުގެ . މަސއަްކަތްތައް ވިލަރެސްކުރެވޭނެ ނޒިާމއެް ޤއާިމުކުރުން ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 9 ކައނުްސލިުތކަުގެ މަސްއލޫިއްޔތަުތައް މަސްއޫލިއްޔަތުތައް )ހ( .7 އަންނަނިވި ކއަުންސިލުތަކާ ޤާނޫނުން މި ޙވަާލުކުރެވިގެންވެއެވެ. ހިފެހެއްޓުމާއި ޞއިްޙީ ރައްކާތެރިކަން ކާބޯތަކެތީގެ ފެނވްަރު (1) އޮތޯރިޓީން ދަށުން ޤނާޫނުގެ މި ގޮތުން ދެމެހެއްޓުމުގެ އެކުލަވާލާ ގަވއާިދުތަކާއި އުސޫލުތަކާއި މިންގަނޑުތައް، ރަށު ؛އަދި ސިޓީ ފެންވަރުގައި ތަންފީޛުކުރުން އުސޫލުތަކާ (2) މިންގަނޑުތަކާއި ކަނޑައަޅާ އޮތޯރިޓީން ރއަްކާތެރިކަމާގުޅޭ ކާބޯތަކެތީގެ ގޮތުގެމަތިން އެއްގޮތްވާ ؛ހޭލުންތެރިކަމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުން މިންގަނޑުތަކާ (3) ގަވއާިދުތަކާއި ކަނޑައަޅާ އޮތޯރިޓީން ހއުްދަދޭ އޮތޯރިޓީން ގޮތުގެމަތިން އެއްގޮތްވާ އުސޫލުތަކާ ތަންތަން މވުައްޒަފުން މެދވުެރިކޮށް ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ؛ބަލައި ފާސްކުރުން ފެތުރޭ (4) މެދުގައި އިންސާނުންގެ ޛަރީޢާއިން ކާބޯތަކެތީގެ ފެންވަރުގައި ސިޓީގެ އަދި ރަށު ބަލިތައް ބާޒާރުން ރިކޯލްކުރުމާއި ކާބޯތަކެތި ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގައާއި ފޯރުކޮށްދިނުމއާި، އެހީތެރިކަން އޮތޯރިޓީއަށް ނެގުމުގައި ގަވއާިދުތަކާއި އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކަމާބެހޭ ؛ފިޔވަަޅުއެޅުން ކއަުންސިލުގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ ދާއިރާގައި މި ޤާނޫނާ (5) ކަމާބެހޭ ރިޕޯޓުކުރުމާއި ބަލައި ކަންކަން ހިންގާ ޚިލާފަށް ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީއާ ؛ގުޅިގެން ފިޔވަަޅުއެޅުން އެކިއެކި ތަފާސްހިސާބު އެއްކުރުމުގެ ބޭނުމަށާއި މި ޤާނޫނު (6) ބޭނުންވާ އޮތޯރިޓީއަށް މިނިސްޓްރއީާއި ތަންފީޛުކުރުމުގައި ގވައާިދުގައިވާ ހަދާ ދަށުން ޤާނނޫުގެ މި މަޢުލޫމާތު، ފަރާތްތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުން. ގޮތުގެމަތިން އެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 10 ނުވަތަ )ށ( ބާރެއް ވަކި ކައުންސިލުތަކާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ބާރެއް އެ ކުރަނވްާނީ، އެކަން ޙަވާލުކުރާނަމަ، މަސއްޫލިއްޔަތެއް ކައުންސިލާއި ގޮތަށް އެނގޭނެ ސާފުކޮށް މަސްއޫލިއްޔަތެއް ނވުަތަ މިނިސްޓްރީއާ ދެމެދު ވެވޭ އެއްބަސވްުމުގެ ދަށުންނެވެ. މލޯްޑވިްސް ފުޑް އނެޑްް ޑރްަގް އޮތރޯޓިީ މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށމުއާކެު، "މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް )ހ( .8 އޮތޯރިޓީ" ގެ ނަމުގައި، ސަރުކާރުގެ އިދާރއާެއް އުފެދުނީއެވެ. ހިނގަމުންދާނީ، )ށ( އޮތޯރިޓީ ބޔަާންކުރާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި އަދި ދަށުންނވެެ. ކަންކަމުގައި މިނިސްޓްރީގެ އޮތޯރިޓީއާގުޅޭ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ޖަވާބުދާރވީާނީ މިނިސްޓަރވެެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން އުފެދޭ އޮތޯރިޓީ އުފެދުމއާެކު، މި ޤާނޫނަށް )ނ( ދަށުން ހެލްތްގެ އޮފް މިނިސްޓްރީ ކުރިން ފެށުމުގެ ޢަމަލުކުރަން ފުޑް ހިނގަމުން މޯލްޑިވްސް އޮތޯރިޓީގެ އއަި، ޑްރަގް އެންޑް އޮތޯރިޓީގައި އެ ވާޖިބުތަކާއި، މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި އެންމެހައި މުދަލާއި ވަސީލަތްތަކާއި ސަރުކާރުގެ ބޭނުންކުރަމުންދިޔަ އެންމެހައި މަޖިލީހުން ރައްޔިތުންގެ އެކަށައަޅައި އޮތޯރިޓއީަށް އެ ބަޖެޓުން ޤާނޫނީގޮތުންނއާި ފައިސާއާއި، އެއްބަސްވުންތަކުގެ ފާސްކޮށްފއަިވާ ދަށުން އެ އޮތޯރިޓއީަށް ލިބިދޭ ޙައްޤުތަކާއި މަންފާތއަް، މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކުރާ އޮތޯރިޓީއަށް ބަދަލވުީއެވެ. މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތްގެ )ރ( ދަށުން ހިނގަމުނއްއަި، މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީގެ އޮތޯރިޓީ ބަޔާންކުރާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި މވުައްޒަފުން، އުފެދުމއާެކު، އެ އޮތޯރިޓީގެ މުވައްޒަފުން ކަމުގައި ހަމަޖެހުނއީވެެ. މަޤްޞަދތުައް .9 އޮތރޯޓިގީެ މަސްއލޫިއޔްަތތުައް ޤާނޫނުގެ އަންނަނިވި ޙާޞިމި ލުކުރުމަށްޓަކައި މަސްއޫލއިްޔަތުތައް އޮތޯރިޓީއާ ޙވަާލުކުރެވިގެންވެއެވެ. ދވިެހިރއާްޖޭގައި ލިބެން ހުންނަ ކާބޯތަކއެްޗަކީ ރައްކާތެރި އަދި ޢާނމްު )ހ( ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 11 ؛ގެއްލުންނވުާފަދަ ތަކެތިކަން ކަށަވަރުކުރުންޞއިްޙަތަށް ރައްކާތެރިކަން )ށ( ޞިއްޙީ ހިފަހައްޓއަި، ފެންވަރު ކާބޯތަކެތީގެ ތަކއެްޗަކީ ޞިއްޙީގޮތުން އެކަށީގެންވާ ދެމެހެއްޓުމުގެ ގޮތުންނާއި އެ ތަކެތި ކަމުގައި ކަށަވަރުކުރުމުގެ ގޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަން ކުރުން: ދވިެހިރއާްޖއެިން (1) ނވުަތަ އިމްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖއެަށް ނުވަތަ ނުވަތަ އެކްސްޕޯޓުކުރާ އުފައްދާ، ދިވެހިރއާްޖޭގައި ތައްޔާރުކުރާ، ނުވަތަ ރއަްކާކުރާ، ނވުަތަ ބަންދުކުރާ، ނުވަތަ ގަނެ ނުވަތަ އެއްތަނުން ގުދަންކުރާ، ނުވަތަ ވިއްކާ، އަނެއްތަނަށް އުފުލާ، ނވުަތަ ފޯރުކޮށްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ފެންވަރު ތަކއެްޗަކީ ޞއިްޙަތަށް ފއަިދާހުރި އަދި ހިފެހެއްޓުމަށާއި އެ ތަކެތިކަން ގެއްލުންނވުާފަދަ ޞއިްޙަތަށް ޢާންމު މިންގަނޑުތަކާއި ގަވއާިދުތަކާއި ބޭނުންވާ ކަށަވަރުކުރުމަށް އުސޫލުތައް އެކުލަވާލައި، އެ ގަވއާިދުތަކާއި މިންގަނޑުތަކާއި ؛ންފީޛުކުރުން އުސޫލުތއަް ތަ ކަންކަމުގައި (2) ރައްކާތެރިކަމާގުޅޭ ފެންވަރާއި ކާބޯތަކެތީގެ ރއަްކާތެރިކުރުމަށް ޞިއްޙަތު ޢާންމު ސަރުކާރަށާއި އިރުޝާދާއި ލަފަޔާއި މުއައްސަސާތަކަށް މަސއަްކަތްކުރާ ؛އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން ފަންނީ ލިބޭ (3) ފެންވަރާއި ކާބޯތަކެތިން ކާބޯތަކެތީގެ ފއަިދާއާއި، ރައްކާތެރިކަމާމެދު، ކާބޯތަކެތީގެ މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކާއި ޢާންމުން ހޭލުނތްެރިކުރވުުން. ނވުަތަ )ނ( ތއަްޔާރުކުރުމަށް، ނވުަތަ އުފެއްދުމަށް، ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ލޭބަލްކުރުމަށް ނވުަތަ ނވުަތަ ބަންދުކުރުމަށް ރއަްކާކުރުމަށް އެއްތަނުން ނވުަތަ ވިއްކުމަށް ގަނެ ނުވަތަ ގުދަންކުރުމަށް، ނވުަތަ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް، ނވުަތަ އުފުލުމަށް، އަނެއްތަނަށް އިމްޕޯޓުކުރުމަށް ނވުަތަ އެކްސްޕޯޓުކުރުމަށް ބޭނުންވާ މިންގަނޑުތައް ކާބޯ މަނާ އެތެރެކުރުން ދވިެހިރާއްޖެއަށް ތަކެތީގެ ކަނޑއަެޅުމާއި، ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 12 ބވާަތްތައް ކަނޑައެޅުމާއި، ހުއްދަ ހޯދއަިގެން މެނުވީ ދވިެހިރއާްޖއެަށް ކަމާގުޅޭ ކަނޑައެޅުމާއި، ބވާަތްތައް ކާބޯތަކެތީގެ އިމްޕޯޓުނުކުރވެޭނެ ހުއްދަތައް އެ ކަނޑައެޅުމާއި ޝަރުޠުތައް ދޫކުރުމުގެ ހއުްދަތައް ؛ދޫކުރުން ކާބޯތަކެތި އުފއަްދާ މީހުންނއާި، ތއަްޔާރުކުރާ މީހުންނާއި ބަންދުކުރާ )ރ( މީހުންނއާި، އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލާ މހީުންނާއި އެނޫނވްެސް ދިނުމުގައި ޚިދުމަތް ކާބޯތަކެތީގެ ވއިްކުމުގައާއި ކާބޯތަކެތި ޢާންމު ދަމަހައްޓަންޖެހޭ ފަރާތްތަކުން ގެންގުޅޭ ކާބޯތަކެތި އެ ؛ސާފުތާހިރުކަމުގެ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައެޅުން ކާބޯތަކެތި )ބ( ލެބޯރަޓަރީތަކުގައި ޤއާިމުކުރެވޭ ދވިެހިރއާްޖޭގައި ފުރިހަމވަާންޖެހޭ ދިނުމަށްޓަކައި ޚިދުމަތް ތަޙްލީލުކުރުމުގެ ކާބޯތަކެތި ލެބޯރަޓަރީތަކުގައި އެ ކަނޑައެޅުމާއި މިންގަނޑުތައް ޝރަުޠުތައް ހއުްދަދިނުމުގެ ދނިުމަށް ޚިދުމަތް ތަޙްލީލުކުރުމުގެ ؛ކަނޑއަެޅުމާއި އެ ހއުްދަ ދިނުން އިދާރާތަކާއި )ޅ( ސަރުކާރުގެ ގުޅޭގޮތުން ރައްކާތެރިކަމާ ކާބޯތަކެތީގެ ބަދަހިކޮށް ގުޅުން އެޖެންސީތަކާއެކު ބއަިނަލްއަޤވްާމީ ކަމާބެހޭ ބައިނަލްއަޤވްާމީ ބއަިވެރިވެފައިވާ ދވިެހިރއާްޖެ ދެމެހެއްޓުމާއި އަދާކުރަންޖެހޭ ދއަުލަތުން ގޮތުން ޢމަަލުކުރުމުގެ މުޢާހަދާތަކަށް ؛އްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށްޓަކއަި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުންމަސްއޫލި މި ޤާނޫނު ތަންފޛީުކުރެވޭ މިންވަރު ބަލައި މޮނިޓަރކުރވެޭނެ ނޒިާމެއް )ކ( ؛ހިންގުން އެކަށައަޅައި ކާބޯތަކެތި އުފއަްދާ ތަންތަނއާި، ތައްޔާރުކުރާ ތަންތަނއާި، ބަންދުކުރާ )އ( ގަނެ ތަންތަނއާި، ގުދަންކުރާ ތަންތަނއާި، ރައްކާކުރާ ތަންތަނއާި، ވިއްކާ ތަންތަނއާި، އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލާ ނވުަތަ ފޯރުކޮށްދޭ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމާއި، ގަވާއިދުތަކާ ޚިލާފުވާ ފަރާތްތަކާމެދު ފިޔވަަޅއުެޅުން. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 13 މަސްއޫލިއްޔަތުތައް .10 އޮތރޯޓިީގެ ބާރުތައް ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ އޮތޯރިޓީއާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ބާރުތައް އަދާކުރުމުގައާއި މި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމުގައި އޮތޯރިޓީއަށް އަންނަނިވި ލިބިގެންވެއވެެ. ދވިެހިރއާްޖއެަށް އިމްޕޯޓުކުރާ ނވުަތަ ދވިެހިރއާްޖއެިން އެކްސްޕޯޓުކުރާ )ހ( ބޭނުންކުރާ ދވިެހިރއާްޖޭގައި އަދި އުފައްދާ ދވިެހިރއާްޖޭގައި ނވުަތަ ފާސްކުރުމއާި ބަލައި ހިފެހެއްޓުމއާި، ޓުޓެސް ،ކާބޯތަކެތި ކުރުމަށް ؛ތަޙްލީލުތައް ކުރުންސާމްޕަލް ނެގުމާއި ކާބޯތަކެތި އުފއަްދާ ތަންތަނއާި، ތައްޔާރުކުރާ ތަންތަނއާި، ބަންދުކުރާ )ށ( ގަނެ ތަންތަނއާި، ގުދަންކުރާ ތަންތަނއާި، ރައްކާކުރާ ތަންތަނއާި، ނވުަތަ އުފުލާ އަނެއްތަނަށް އެއްތަނުން ތަންތަނއާި، ވިއްކާ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަނާއި އެ ތަންތަނުގެ ތަކއެްޗާއި ؛ ވަސީލަތްތައް ބަލައި ފާސްކުރުމއާި ފިޔވަަޅުއެޅުން ކާބޯތަކެއްޗާއި )ނ( ބެލެވޭ ކަމަށް ތަކެތި ރައްކާތެރިނޫން ޞިއްޙީގޮތުން ކާބޯތަކެތި ހިމެނޭ މއާްދާތައް ގެއްލުންދެނިވި ޞއިްޙަތަށް އެ ސާމްޕަލް ހިފެހެއްޓުމއާި، ތަކެތި ، ނެގުމއާިތަކެތީގެ އެ ބާޒާރުން ރިކޯލްކުރުމއާި، މަނާކުރުމއާި، ވިއްކުން ބޭނުންކުރުމާއި ؛ނެގުމަށް އަމުރުކުރުމާއި އެ ތަކެތި ނއަްތާލުމަށް އެންގުން ވަކި )ރ( ނވުަތަ ކާބޯތަކެއްޗަކީ ބާވަތެއްގެ ވަކި ތެރއެިން ކާބޯތަކެތީގެ އެއްޗެއް ނވުަތަ ވަކި މއާްދާއެއް ނވުަތަ ބާވަތެއް ހިމެނޭ ކާބޯތކަެއްޗަކީ ނޫންކަމަށް އެއްޗެހި ކަމުދާ ބޭނުންކުރުމަށް އިންސާނުން ތަކެތި ،ކަނޑއަެޅުމާއި އެފަދަ ހިފެހެއްޓުމއާި، ތަކެތި އެފަދަ ބާޒާރުން ރިކޯލްކުރުމއާި، މަނާކުރުމއާި، ވިއްކުން ބޭނުންކުރުމާއި ؛ނެގުމަށް އަމުރުކުރުމާއި އެ ތަކެތި ނއަްތާލުމަށް އެންގުން ކާބޯތަކެތި އުފއަްދާ މީހުންނއާި، ތއަްޔާރުކުރާ މީހުންނާއި ބަންދުކުރާ )ބ( މީހުންނއާި، އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލާ މހީުންނާއި އެނޫނވްެސް ފަރާތްތަކުން ގެންގުޅޭ ތަކެތި އެ ދިނުމުގައި ޚިދުމަތް ކާބޯތަކެތީގެ ބެލުމަށާއި ހަދަނޖްެހޭ ޞއިްޙީ ޞިއްޙީގޮތުން ބަލަންޖެހޭ ބެލނުްތައް ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 14 ޓެސްޓުތައް ހެދުން ލޒާިމުކުރުމއާި، ކާބޯތަކެތި ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން މިންގަނޑުތައް ސާފުތާހިރުކަމުގެ ކަނޑއަަޅާފައިވާ ޢަމަލުކުރުމަށް ؛ފުރިހަމަނުވާ ޙާލަތްތަކުގައި ފިޔވަަޅުއެޅުން ފެންވަރު )ޅ( ރައްކާތެރިކަން ކާބޯތަކެތީގެ ހިފެހެއްޓުމަށާއި ތަކެތި އެކަށީގެންވާ ކާބޯތަކެއްޗަކީ ޞިއްޙީގޮތުން ކަށަވަރުކުރުމަށާއި ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ގުޅޭގޮތުން ކަށަވަރުކުރުމާ ކަމުގައި ކުރަންޖެހޭ އަދާކުރުމަށްޓަކައި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ޙވަާލުކޮށްފައިވާ އެނޫންވެސް ކަންކަން ކުރުން. ފަރާތަކީ )ހ( .11 ޑރިކެޓްރަ ޖނެރެލަް އިސް އެންމެ ހިންގުމުގެ ދވުަހަށް ދވުަހުން އޮތޯރިޓީ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލވެެ. ޖެނެރަލް )ށ( ޑިރެކްޓަރ ބަޔާންކުރާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅާ މިނިސްޓަރު މަސައްކަތްކުރާނީ ކަމާ ޢާނމްު ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި، ކަނޑައަޅާފައިވާ ގުޅޭގޮތުން . އިރުޝާދުގެ ދަށުންނވެެ )ދވިެހި 2007/5ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމކަީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު )ނ( ސވިިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު( ގެ މަޤްޞަދަށްޓަކައި، ދވިެހި ސިވިލް ޢއަްޔަންކުރާނީ، ސވިިލް ސަރވިސްގެ މަޤާމެކެވެ. އެ މަޤާމަށް މީހަކު ސަރވިސް ކޮމިޝަނުންނވެެ. ކިބއަިގައި )ރ( ފަރާތެއްގެ ޢއަްޔަންކުރާ މަޤާމަށް ޖެނެރަލްގެ ޑިރެކްޓަރ އަންނަނިވި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމވަާނވްާނެއެވެ. ބަޔޮލޮޖިކަލް (1) ނވުަތަ ދާއިރާއިން ޞއިްޙަތުގެ ޢާންމު ނުވަތަ ސއަިންސް އެނެލިޓިކަލް ނުވަތަ ސއަިންސް ދާއިރއާިން ފާމަސޫޓިކަލްގެ ނުވަތަ ދާއިރއާިން ކާބޯތަކެތީގެ އިތުރުން، ޙާޞިލުކޮށްފއަވިުމުގެ ޑިގްރީ ފުރަތަމަ ޕޯސްޓް ފެންވަރުގެ އެ ނުވަތަ ޑިގްރީއެއް މާސްޓަރސް ފަރާތެއް ގްރެޖުއޭޓް ޙާޞިލުކޮށްފއަިވާ ސަނަދެއް ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 15 ؛ކަމުގައިވުން )ދިހއައެް( އަހަރުދވުަހުގެ 10ޞއިްޙީ ދާއިރާގައި މަދުވެގެން (2) މަސައްކަތުގެ ތަޖުރިބާ ލިބިފއަިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައިވުން. އަދާކުރަންޖެހޭ )ބ( އޮތޯރިޓީން ގުޅޭގޮތުން ރައްކާތެރިކަމާ ކާބޯތަކެތީގެ މަސްއޫލއިްޔަތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަދި ކަމާގުޅޭގޮތުން އޮތޯރިޓީން ނިންމާ ޖެނެރަލް ޑިރެކްޓަރ ގުޅޭގޮތުން، ނިންމުންތަކާ އެންމެހައި މިނިސްޓަރަށް ޖަވާބުދާރވީާންވާނއެވެެ. މުވައްޒަފުންނަކީ ސވިިލް ސަރވިސްގެ )ހ( .12 އޮތރޯޓިގީެ މވުައްޒަފނުް މުވައްޒަފުންނެވެ. އޮތޯރިޓީގެ ސވިިލް ދވިެހި ހިނގާނީ، މައްޗަށް މވުައްޒަފުންގެ އެ އަދި ސަރވިސްގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުތަކެވެ. )ހައެއް( މަސްދވުަހުގެ ތެރޭގައި، 6މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށތާާ )ށ( އޮތޯރިޓީގެ ފަންނީ އަދި އިދާރީ މވުައްޒަފުންގެ ވަޒީފާގެ ގިންތިތަކާއި މަޤާމުގެ މވުއަޒްަފުންގެ އެ ބަޔާންކޮށް، މަސްއޫލއިްޔަތުތައް ޢަދަދު ތިބެނވްާނެ މވުައްޒަފުން ކަންކަމަށް އެކި ޝަރުޠުތަކާއި ގަނޑެއް، މިނިސްޓްރީގެ ލަފާގެ ބަޔާންކުރާ، މުވައޒްަފުންގެ އިދާރީ އޮނި ކޮމިޝަނަށް ސަރވިސް ސވިިލް އެކުލަވާލއަި، އޮތޯރިޓީން މަތިން ހުށަހަޅަނވްާނއެވެެ. އޮނިގަނޑާ )ނ( އެކުލވަާލާ އޮތޯރިޓީން ދަށުން ގެ )ށ( މއާްދާގެ މި މުވައޒްަފުން ބޭނުންވާ އޮތޯރިޓއީަށް ގޮތުގެމަތިން، އެއްގޮތްވާ ވަކިކުރާނީ، ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުންނެވެ.ޢއަްޔަންކޮށް މޞަލްަޙަތު ފުށުއރަާ ކނަކްަމނުް އެއކްިބވާމުާއި ސލުކޫީ ކނަކްނަް ގޮތުން )ހ( .13 ތަންފީޛުކުރުމުގެ ޤާނޫނު މި މުވައްޒަފުން އޮތޯރިޓީގެ އަދާކުރުމުގައާއި މަސްއޫލއިްޔަތުތައް އެންމެހައި އަދާކުރަންޖެހޭ ވަކި ނިންމަންޖެހޭ ޢަމަލުކުރަނވްާނީ، ނިންމުމުގައި ނިނމްނުްތައް ފަރާތަކަށް ބުރަނވުެ، ނުފޒޫުން އއެްކިބާވެ ތިބެއެވެ. ނުވަތަ )ށ( މަޞްލަޙަތެއް އަމއިްލަ މުވައޒްަފއެްގެ އެއވްެސް އޮތޯރިޓީގެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 16 ނވުަތަ ބަލާނަމަ އޮތޯރިޓީން އޮތްކަމެއް ދައުރެއް ނުވަތަ ފއަިދއާެއް އެއްވެސް ނިންމުމުގއަި، ނވުަތަ ބެލުމުގައި އެކަމެއް ނިންމާނަމަ، މިނވްަރަކަށް އެ ފަރާތެއް ބައިވެރވިެގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އެއީ އެފަދަ ކަމއެްކަން އޮތް ދައުރެއް ނވުަތަ ފއަިދާއެއް ނވުަތަ މަޞްލަޙަތެއް އެކަމެއް އެނގުމާއެކު އެކަން ނެތްނަމަވެސް، އެނގިފައި ކުރިން ނިންމުންތައް ބެލު ނިންމަންޖެހޭ ގުޅޭގޮތުން އެކަމާ ނވުަތަ މުން ނިންމުމުން އެ މވުއަްޒަފަކު ތަނާޒުލވުާނވްާނެއެވެ. އޮތޯރިޓީގެ އެއްވެސް މވުައްޒަފަކު، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޭނާގެ ވާޖިބު )ނ( އަދާކުރުމުގައި ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރވަވެިދާނެފަދަ ގޮތެއްގައި، އެއވްެސް އޭނާގެ ކަމެއް، ލިބޭފަދަ މަންފއާެއް ނުވަތަ ހަދިޔާއެއް، ބާވަތެއްގެ ނވުަ ޒާތީ ނުވަތަ ޢއާިލީ އޭނާއާ ނުވަތަ ނަމުގައި، ތަ އަމއިްލަ ނަމުގައި ފަރާތއެްގެ އޮތް ގުޅުމެއް ޤަބޫލުކޮށްގެން ، ވިޔަފާރީގެ . ނވުާނެއެވެ އޮތޯރިޓީގެ މުވައޒްަފުންނަށް މަޤާމުގެ ހއަިސިއްޔަތުން ލިބޭ މަޢުލމޫާތަކީ )ރ( ސިއްރުގެ ގޮތުގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތެވެ. އެފަދަ މަޢުލޫމާތއެް، ހާމަކުރާ ފަރާތަކަށް ހާމަކުރަންޖެހޭ ގޮތުގެމަތިން ހުއްދަކުރާ ޤާނޫނު . ނވުާނެއވެެ ހާމަކޮށްގެންކުރުން ފިޔަވައި އެއވްެސް ފަރާތަކަށް ހެޔޮ ،މި ޤާނޫނއާި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން .14 ޤނާނޫީ ޙިމާޔަތް އެހެން ތަމްސީލުކުރާ އޮތޯރިޓީ ނވުަތަ މުވައްޒަފަކު އޮތޯރިޓީގެ ނިޔަތުގައި ފަރާތެއްގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމުގައި ކުރާ ކަމަކާމެދު ނވުަތަ ފަރާތަކުން، އެ ނުކޮށް ދޫކޮށްލާ ކަމަކާމެދު އޭނާގެ މއަްޗަށް ދަޢުވާއެއް ނުއުފުލޭނއެވެެ. އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ފއަިސާ، ކޮންމެ )ހ( .15 މލާީ ކނަކްނަް އަހަރަކުވެސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ބަޖެޓުގައި ހިމަނއަި، ދއަުލަތުގެ މާލއިްޔާއިން އެ އޮތޯރިޓއީަށް ދޫކުރަނވްާނެއެވެ. ލޔިެކިޔުންތައް )ށ( އެންމެހައި ހިސާބުތަކާއި އެންމެހައި އޮތޯރިޓީގެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 17 ނަންބަރު ޤާނޫނު )ދއަުލަތުގެ 2006/3ބަލަހައްޓަނވްާނީ، ގަވާއިދާ ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ އެ އާއި، ޤާނޫނު( މާލިއްޔަތުގެ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނވެެ. ނޝޭނަލަް ފުޑް ސފޭޓްީ އެންޑް ކލޮިޓީ ބޯޑު ރައްކާތެރިކަން )ހ( .16 ޞިއްޙީ ފެންވަރާއި ކަށަވަރުކުރުމުގެ ކާބޯތަކެތީގެ ޤާނޫނަށް މި ލަފާދިނުމަށްޓަކއަި، އޮތޯރިޓީއަށް މަސައްކަތުގައި )ފަސްދޮޅަސް( ދވުަހުގެ ތެރޭގައި، ނޭޝަނަލް 60ޢަމަލުކުރަން ފަށާތާ ބޯޑެއް މިނިސްޓަރު ނަމުގައި ބޯޑުގެ ކޮލިޓީ އެންޑް ސޭފްޓީ ފުޑް އެކުލަވާލަނވްާނެއެވެ. ސޭފްޓީ )ށ( ފުޑް އެކުލެވިގެނވްާނީ، ނޭޝަނަލް ބޯޑު ކޮލިޓީ އެންޑް )ދިހައެއް( މެންބަރުންގެ މއަްޗަށެވެ. 10އަންނަނިވި ؛ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް (1) މިނިސްޓަރު (2) ތެރއެިން މުވައޒްަފުންގެ މިނިސްޓްރީގެ ؛ކަނޑައަޅާ އިސް ފަރާތެއް ރައްކާތެރިކަމާގުޅޭ (3) ސަލާމަތާއި ކަންކަމުގައި ކާބޯތަކެތީގެ ؛މަސއަްކަތްކުރާ އޮތޯރިޓީގެ ކަމާބެހޭ ބއަިގެ އިސްވެރިޔާ ކާބޯތަކެތީގެ ޛަރީޢއާިން ޖެހޭ ބަލިތައް ދެނެގަތުމުގައި ހެލްތް (4) ފަންނީ މަސއަްކަތްކުރާ އެޖެންސީގައި ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީން ކަނޑައަޅާ އިސް މވުައްޒަފުންގެ ތެރއެިން އެ ؛ފަރާތއެް މަސްއޫލިއްޔަތު (5) ކަނޑއަެޅުމުގެ ސިޔާސަތުތައް އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތްކުރާ ވުޒާރާގައި ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ އެއިރެއްގައި މވުައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ ވުޒާރާގެ ވަޒީރު ކަނޑައަޅާ އިސް ؛ފަރާތއެް ކަނޑައެޅުމުގެ (6) ސިޔާސަތުތައް މަސވްެރިކަމުގެ ވުޒާރާގައި މަސއްޫލިއްޔަތު ޙވަާލުކުރެވިފައިވާ އެއިރެއްގައި މވުއަޒްަފުންގެ ފަންނީ މަސްވެރިކަމާބެހޭ މަސއަްކަތްކުރާ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 18 ؛އިސް ފަރާތެއް ތެރއެިން އެ ވުޒާރާގެ ވަޒީރު ކަނޑއަަޅާ ކަނޑައެޅުމުގެ (7) ސިޔާސަތުތައް ދަނޑވުެރިކަމާގުޅޭ އެއިރެއްގައި ވުޒާރާގައި މަސއްޫލިއްޔަތު ޙވަާލުކުރެވިފައިވާ މވުއަޒްަފުންގެ ފަންނީ ދަނޑުވެރިކަމާބެހޭ މަސައްކަތްކުރާ ވަޒީރު ކަނޑައަޅާ ވުޒާރާގެ އެ ފަރާތެއް ތެރއެިން ؛ އިސް މިގޮތުން މވުައްޒަފަކު ކަނޑައެޅުމުގައި ޖަނަވާރުގެ ޛަރީޢއާިން ބަލިތައް ޖެހޭ ގަހަށް ބަލިތަކާއި ޖެހޭ އިންސާނުންނަށް މވުއަޒްަފުންގެ ފަންނީ މަސައްކަތްކުރާ ދެނެގަތުމުގައި ތެރއެިން މވުައްޒަފަކު ކަނޑައެޅުމަށް އިސްކަންދޭނވްާނެއވެެ. އިދާރާއެއްގައި ންޢއަްޔަ މިނިސްޓަރު (8) ސަރުކާރުގެ ކުރާ، ފުޑް ކަމުގއަިނުވާ ފަރާތެއް ސައިންސްގެ މަސއަްކަތްކުރާ ؛މާހިރއެް ފަރާތއެްޚިދުމަތް (9) ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތްތއަް ؛ ލިބިގަންނަ މިގޮތުން މެންބަރަކު ޢައްޔަންކުރުމުގައި ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ކަނޑައަޅާ ޖަމްޢއިްޔާތަކުން ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތްތައް ފަރާތެއް ޢއަްޔަންކުރުމަށް އިސްކަންދޭނވްާނެއެވެ. .ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތއެްކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަން (10) ( ވަނަ 10( ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން )8މި މއާްދާގެ )ށ( ގެ ) )ނ( ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ނަންބަރުތަކުގައި ހުރި ނިޔަލަށް ނަންބަރުގެ އިޢުލާންކުރުމުން، ޢާންމުކޮށް ޢއަްޔަންކުރާނީ، ބޯޑަށް މެންބަރުން ތެރއެިންނވެެ. އެކަމަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ފިޔވަައި މި މއާްދާގެ )ށ( ގައި ބަޔާންކުރާ ބޯޑުގެ )ރ( ދއަުރަކީ ދައުރެކވެެ. 5މެންބަރުންގެ އަހަރުދވުަހުގެ )ފަހއެް( އެހެންނަމވަެސް، އެ މެންބަރުންގެ ފުރަތަމަ ދައުރު ހަމވަުމުން، އިތުރު ކުރެވިދާނެއެވެ. ންއއެް ދައުރަށް އެ މެންބަރުން ބޯޑަށް ޢއަްޔަ ގެ )ބ( )ށ( މއާްދާގެ މި އޮތްނަމވަެސް، އެހެން )ރ( މއާްދާގެ މި ( ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ހުރި 7( ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން )1) ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 19 މަޤާމުގެ ހިމެނޭނީ ބޯޑުގައި ފަރާތްތައް ބަޔާންކުރާ ނަންބަރުތަކުގައި މެންބަރުންގެ ބޯޑުގެ ފަރާތްތައް އެ ކަމުގައިވާތީ، ހއަިސިއްޔަތުން މަޤާމުގައި ހިމެނޭ ބޯޑުގައި ފަރާތްތައް އެ ދެމިތިބޭނީ ގޮތުގައި ފަރާތްތައް އެ މަޤާމުން ވަކިވެއްޖެނަމަ، ދެމިތިބިހާ ހިނދަކއުެވެ. އެ ބޯޑުގެ މެންބަރުކަމުން ވަކިވާނެއވެެ. ( ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ފަރާތް 10މި މއާްދާގެ )ށ( ގެ ) )ޅ( ފިޔވަައި ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރެވޭ ފަރާތްތަކކަީ، ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ނުވަތަ ވިޔަފާރއިެއް ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ އެނޫނވްެސް ތަނެއްގައި މަޞްލަޙަތެއް އޮތް ފަރާތެއް ކަމުގައިވެގެން ނވުާނެއެވެ. ބޯޑުގެ ރައީސްއަކީ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލވެެ. )ކ( މަސްއޫލިއްޔަތުތައް، ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. ބޯޑުގެ .17 ބޯޑގުެ މަސްއލޫިއޔްަތތުައް ކަށަވަރުކުރުމާ )ހ( ރައްކާތެރިކަން ޞއިްޙީ ފެންވަރާއި ކާބޯތަކެތީގެ ގުޅޭގޮތުންނާއި ކާބޯތަކެއްޗަކީ ޞއިްޙަތަށް ފއަިދާހުރި ތަކެތި ކަމުގައި އިރުޝާދާއި ފަންނީ ކަށަވަރުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން އޮތޯރިޓއީަށް ލަފަޔާއި ؛އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމުގައި ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތަކަށް ޙއަްލު ހޯދުމުގައި )ށ( އޮތޯރިޓީއަށް ލަފާދިނުން. ބެލެހެއްޓުމުގެ )ހ( .18 ބޯޑގުެ ބއަްދލަވުުންތައް ކަންކަން އިދާރީ ބއަްދަލުވުންތަކުގެ ބޯޑުގެ މަސްއޫލއިްޔަތު އަދާކުރާނީ އޮތޯރިޓީންނވެެ. ބޯޑުގެ ބައްދަލވުުންތައް ބޭއްވުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން )ށ( ހަދާ ގވައާިދުގއަި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. ސައނިޓްިފކިް ކޮމޓިީ، ޕނެލަް އަދި ޓާސކްް ފސޯް ޤއާިމކުރުނުް ކާބޯތަކެތީގެ ފެނވްަރު ހިފެހެއްޓުމަށާއި ޞިއްޙީ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ .19 ކަނޑއަަޅާ އޮތޯރިޓީން އަދި ލަފާދިނުމަށްޓަކައި ފަންނީ އޮތޯރިޓއީަށް ގޮތުން މަސއަްކަތްތައް ކުރުމަށްޓަކައި، ސއަިންޓިފިކް ކޮމިޓއީާއި، ފަންނީ ޕެނަލއާި، ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 20 ގްރޫޕުތައް، ކޮމިޓީތަކާއި މަސައްކަތްކުރާނެ ފަންނީ ފަދަ ފޯސްތައް ޓާސްކް އޮތޯރިޓީއަށް ގޮތުގެމަތިން އެއްގޮތްވާ ގވައާިދާ ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި . އެކުލަވާލވެިދާނެއެވެ ދވިެހިރއާްޖއެަށް އިމްޕޯޓުކުރާ ނވުަތަ ދވިެހިރއާްޖއެިން އެކްސްޕޯޓުކުރާ )ހ( .20 ނޝޭނަލަް ހލެްތް ލެބރޯޓަރަީ ޓެސްޓުކުރުމަށްޓަކައި، ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ ދވިެހިރއާްޖޭގައި ނވުަތަ ބަންދުކުރާ ތަންތަނއާި، ، އަދި ކާބޯތަކެތި އުފއަްދާ ތަންތަނއާި ނވުަތަ ،ނވުަތަ ގުދަންކުރާ ތަންތަނއާި، ނވުަތަ ރއަކްާކުރާ ތަންތަނއާި ނވުަތަ ފޯރުކޮށްދޭ ތަންތަނއާި، ނވުަތަ އެއްތަނުން ،ވިއްކާ ތަންތަނއާި މަސައްކަތްކުރާ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ނުވަތަ އުފުލާ އަނެއްތަނަށް ތަންތަނުގެ ޞއިްޙީ ރައްކާތެރިކަން ބެލުމަށް ކުރަންޖެހޭ ތަޙލްީލުތައް ކުރުމަށްޓަކައި ނޭޝަނަލް ހެލްތް ލެބޯރަޓަރއީެއް ޤއާިމުކުރަންވާނެއެވެ. ބެލުމުގެ )ށ( އޮތޯރިޓީގެ ހިނގަމުންދާނީ ލެބޯރަޓަރީ ހެލްތް ނޭޝަނަލް އެފަދަ ހިންގަނވްާނީ، ލެބޯރަޓަރީ އެ އޮތޯރިޓީން އަދި ދަށުންނެވެ. ލެބޯރަޓަރީ ހިންގުމަށް ކަނޑއަެޅިފއަިވާ ޤއަުމީ އަދި ބއަިނަލްއަޤވްާމީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނވެެ. ތަނުގައި )ނ( އެ ހިންގުމއާި، ލެބޯރަޓަރީ ހެލްތް ކުރަންޖެހޭ ނޭޝަނަލް ތަނުގައި ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ފނެްވަރާއި ތަޙްލީލުތައް ކުރުމާއި އަދި އެ ގަވާއިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި މިންގަނޑުތއަް، ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ޤާނޫނއާި )ހ( .21 ރިފރަލަް ލެބރޯޓަރަީ ކަނޑއަެޅނުް ޤާނޫނުގެ މި ކަނޑއަަޅާ ގވައާިދުގައި ހަދާ ދަށުން މި ނޭޝަނަލް ހެލްތް ލެބޯރަޓަރީން ކުރވެެން ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމއެް ނެތް ޙާލަތއެްގއަި، އެކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމުގެ ގޮތުން އެހީތެރިކަން ރިފަރަލް ބޭރުގެ ދވިެހިރއާްޖއެިން ނުވަތަ ދވިެހިރއާްޖޭގެ ހޯދާނެ، ލެބޯރަޓަރީތައް އޮތޯރިޓއީަށް ކަނޑއަެޅިދާނެއެވެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން ކަނޑއަަޅާ ރިފަރަލް ލެބޯރަޓަރއީަކުން )ށ( ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 21 ކަނޑއަަޅާ އޮތޯރިޓީން ދަށުން ޤނާޫނުގެ މި ހޯދަނވްާނީ، ޚިދުމަތް ފަރާތާއި ހޯދާ ޚިދުމަތް ގޮތުގެމަތިން، އެއްގޮތްވާ އުސޫލުތަކާ ދަށުންނވެެ. އެ ލެބޯރަޓަރީއާ ދެމެދު ވެވޭ އެއްބަސވްުމެއްގެ ލެބޯރަޓަރީ )ނ( ރިފަރަލް ރިފަރަލް އުސޫލުތަކާއި ކަނޑއަެޅުމާގުޅޭ ހުށަހެޅމުާ ސާމްޕަލް ކުރުމަށްޓަކައި ތަޙްލީލުތައް ލެބޯރަޓަރީން ގުޅޭގޮތުންނާއި ރިފަރަލް ސިސްޓަމް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެހއަި ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި މިންގަނޑުތއަް، އުސޫލުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާއި .އޮތޯރިޓީން އެކުލަވާލަނވްާނެއެވެ ދެވަނަ ބައި ކާބޯތކަެތީގެ ރައކްާތެރކިަމުގެ މިންގަނޑުތައް ތިންވަނަ ބާބު ކާބޯތަކެތގީއަި ހުނންަނޖްހެޭ ޢާނމްު ޝަރުޠުތއަް ކާބޯތަކެތގީައި ހުނންަންޖެހޭ ޢާނމްު ޝަރޠުުތއަް ނުވަތަ )ހ( .22 އުފއަްދާ ބަންދުކުރާ ދވިެހިރއާްޖޭގައި ނވުަތަ ތއަްޔާރުކުރާ ނވުަތަ އިމްޕޯޓުކުރާ ނވުަތަ ރއަްކާކުރާ ގުދަންކޮށް ނވުަތަ އެކްސްޕޯޓުކުރާ ނވުަތަ ވިއްކާ ނވުަތަ ބޭނުންކުރާ ކާބޯތަކެތި ވާނވްާނީ، ޞއިްޙަތަށް ޢާންމު އަދި ރައްކާތެރި ފއަިދާހުރި، ޞިއްޙީގޮތުން ގެއްލުންނުވާ ފަދަ ކާބޯތަކެއްޗަށވެެ. ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެތި އެއްވެސް ފަރާތަކުން އުފައްދާ، )ށ( ނވުަތަ ގުދަންކޮށް، ނވުަތަ ، ނވުަތަ ތއަްޔާރުކޮށް، ނވުަތަ ބަންދުކޮށް ނުވަތަ އުފުލައި، އަނެއްތަނަށް އެއްތަނުން ނުވަތަ ރއަްކާކޮށް، ވިއްކައި ނވުަތަ އިމްޕޯޓުކޮށް، ނވުަތަ ނުވަތަ ، އެކްސްޕޯޓުކޮށް، ބޭނުންކޮށް ނވުަތަ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ފޯރުކޮށްދީގެން ނވުާނެއވެެ. ؛ގަޑުބަޑުކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެތި (1) ؛ތާހިރުނޫން ކާބޯތަކެތި (2) ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 22 ؛އިންސާނުން ބޭނުންކުރުމަށް ކަމުނުދާ ކާބޯތަކެތި (3) ކަނޑއަަޅާފައިވާ ދވިެހިރއާްޖޭގައި ބޭނުންކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން (4) ؛މިންގަނޑުތަކަށް ނުފެތޭ ކާބޯތަކެތި ނުވަތަ (5) އިމްޕޯޓުކޮށްގެންނވުާނެ، ދވިެހިރއާްޖއެަށް ނުވަތަ އުފައްދއަިގެންނވުާނެ ދވިެހިރއާްޖޭގައި ނުވަތަ ވިއްކައިގެންނވުާނެ ނުވަތަ ތައްޔާރުކޮށްގެންނވުާނެ، ނުވަތަ ކަމަށް ފޯރުކޮށްދީގެންނވުާނެ ބޭނުންކޮށްގެންނވުާނެ އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ކާބޯތަކެތި. ނވުަތަ .23 ގަޑުބަޑކުޮށފްއަިވާ ކާބތޯކަެތި ކާބޯތަކެތި ގަޑުބަޑުކޮށްފައިވާ ބޭނމުަށްޓަކއަި، ޤާނޫނުގެ މި ޙާލަތްތަކުގައިވާ އަންނަނިވި ބެލވެޭނީ ކަމުގައި ކާބޯތަކެތި "އެޑަލްޓަރޭޓަޑް" ކާބޯތަކެއްޗެވެ. ނުވަތަ އޭގައި ހިމެނޭ ،ކާބޯތަކެތީގެ ޒާތް ވިއްކާ ފަރާތުން ވިއްކާފައިވާ )ހ( މއާްދާތައް ކަމަށް ނވުަތަ ފެންވަރު ކަމަށް ބަޔާންކޮށް ގަންނަ ފަރާތަށް ގޮތާ ޚިލާފަށް އެ އެއްޗެއްގެ ޒާތް ނުވަތަ އޭގައި ދއަްކުވައިދީފައިވާ ؛ހިމެނޭ މއާްދާތައް ނވުަތަ ފެންވަރު ބަދަލުކޮށްފއަިހުރުން މާއްދއާެއްގެ ކާބޯތަކެތީގައި )ށ( ބޭނުންކޮށްފއަިވާ ނވުަތަ ހިމަނާފއަިވާ އެ ނވުަތަ ނުވަތަ ސަބަބުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެތި އޭގައި ނވުަތަ ޒާތަށް ކާބޯތަކެތީގެ އެ ގޮތުން ޕްރޮސެސްކޮށްފައިވާ ބަދަލެއް ނޭދެވޭ ފެންވަރަށް ނވުަތަ މއާްދާތަކަށް ހިމެނޭ ؛އައިސްފައވިުން ދެރަ )ނ( އެއަށްވުރެ ބަދަލުގައި ބާވަތެއްގެ ހުންނަންޖެހޭ ކާބޯތަކެތީގައި އެހެން ފެންވަރއެްގެ ދަށް ހުރުން، ނވުަތަ ބޭނުންކޮށްފައި އއެްޗެއް އެއްޗެއްގައި އެއްޗެއްގައި ބޭނުންކޮށްފއަިވާ މާއްދާއަކީ އެ ނވުަތަ އެ ނވުަތަ ފެންވަރއެްގެ ދަށް ނވުަތަ ދެރަ މާއްދާއަށވްުރެ ހުންނަންވީ އޭގެ ކަމަށވްެފައި، މއާްދއާެއް ހުރެގެންނުވާނެފަދަ އެއްޗެއްގައި އެ ސަބަބުން އެ ކާބޯތަކެތީގެ ޒާތަށް ނވުަތަ އޭގައި ހިމެނޭ މާއްދާތަކަށް ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 23 ؛ނވުަތަ ފެނވްަރަށް ބަދަލު އައިސްފއަވިުން މއާްދއާެއް )ރ( ހިމެނެންޖެހޭ ބއަެއްގައި އޭގެ ނވުަތަ ކާބޯތަކެތީގައި އުނިކުރުމުގެ ސަބަބުން އެ ކާބޯތަކެތީގެ ޒާތަށް ނވުަތަ އޭގައި ހިމެނޭ ؛މއާްދާތަކަށް ނވުަތަ ފެނވްަރަށް ބަދަލު އައިސްފައިވުން ކަމުގައި )ބ( ފެނވްަރު ހުންނަންޖެހޭ ކާބޯތަކެތީގައި ބާވަތުގެ އެކި ކާބޯތަކެތީގެ ފެނވްަރު ކަނޑއަެޅިފައިވާ މިންގަނޑުތަކަށވްުރެ ލިބެންހުރި ހިމެނޭ އޭގައި ކާބޯތަކެތީގެ ޒާތަށް ނވުަތަ ދަށވްުމުގެ ސަބަބުން އެ ؛މއާްދާތަކަށް ނވުަތަ ފެނވްަރަށް ބަދަލު އައިސްފައިވުން މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގެ ދަށުން މަނާކޮށްފއަިވާ )ޅ( ؛ބާވަތެއް، ކާބޯތަކެއްޗަށް އިތުރުކޮށްފއަވިުން ގވަާއިދުތަކާއި )ކ( ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނގުެ މި ޤާނޫނާއި މި އެކި އިތުރަށް މިންވަރަށްވުރެ ހުއްދަކޮށްފައިވާ މިންގަނޑުތަކުގައި ؛މއާްދާތައް އެއްކޮށްގެން ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކޮށްފައިވުން މިންގަނޑުތަކާ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުތަކާއި )އ( މާއްދާތަކަށް އެއްކުރާ ތައްޔާރުކުރުމުގައި ކާބޯތަކެތި ޚިލާފަށް، އުނިއިތުރު ގެނައުން. މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކއަި ތާހިރުނޫން ނވުަތަ "އިމްޕިޔޯ" ކާބޯތަކެތި ކަމުގައި .24 ތާހރިނުނޫް ކާބތޯކަެތި ކާބޯތަކެއްޗެވެ. ބެލވެޭނީ ތިރީގއަި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވިހައެއް ނވުަތަ ޞއިްޙަތަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ފަދަ މއާްދއާެއް ނވުަތަ )ހ( ؛ބއަެއް އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތި ކެމިކަލް ނުވަތަ ކާބޯތަކެތީގައި ހިމެނުން މަނާ މއާްދއާެއް ހިމަނާފއަިވާ )ށ( ކޮންމެހެން ؛ ކާބޯތަކެތި ބާވަތުން ކާބއޯއެްޗެއްގެ އެ ތެރޭގައި، އޭގެ އޮތޯރިޓީން ހުއްދަކަމަށް ހިމެނުން ކާބޯތަކެތީގައި އަދި އަޅަންޖެހޭ، އޮތޯރިޓީ ނވުަތަ ކެމިކަލްތައް މއާްދާތަކާއި ން ކަނޑއަަޅާފައިވާ ގޮތުގެމަތިން އެއްގޮތްވާ މިންގަނޑަކާ ވަކި ކަނޑއަަޅާފައިވާ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 24 ކެމިކަލްތަކެއް ނވުަތަ މއާްދާތައް ހިމަނާފއަިވާ ކާބޯތަކެތީގައި ނުހިމެނއެވެެ. ތައްޔާރުކޮށް، )ނ( ގޮތަށް ޢާންމު ސާފުތާހިރުކަމުގެ މިނގްަނޑަށް ނުފެތޭ ސަބަބުން ގުދަންކޮށްފައިވުމުގެ ނުވަތަ ބަންދުކޮށް އުފއަްދައި، ތަކެތީގައި ހުންނަންޖެހޭ ޞިއްޙީ އެ ތަކެތި ތަޣއަްޔަރުވެ، ނުވަތަ އެ ؛ރައްކާތެރިކަން ގެއްލިފައިވާ ކާބޯތަކެތި އިންސާނުންނަށް ޖެހޭ ބއަްޔެއް ނވުަތަ ގައިންގަޔަށް އަރާފަދަ ބއަްޔެއް )ރ( ގަސްގަހާގެހީގެ ނވުަތަ ޖަނވަާރަކުން ބާވަތަކުން ޖެހިފއަިވާ ؛އުފއަްދާފައިވާ ނުވަތަ ތައްޔާރުކޮށްފއަިވާ ކާބޯތަކެތި ޞއިްޙަތަށް ގެއްލުން ލިބޭފަދަ މއާްދާއެއް ހިމެނޭ އެއްޗަކުން ނުވަތަ )ބ( ގޮތަކަށް ގެއްލޭފަދަ ސާފުތާހިރުކަން ތޒާާކަމާއި ކާބޯތަކެތީގެ ؛ބަންދުކޮށްފއަވިާ ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ )ޅ( ނވުަތަ ،ހަލާކުވެފައިވާކުނވިެފައިވާ ނުތާހިރު ނވުަތަ އެކުލެވޭ ބާވަތެއް ގަސްގަހާގެހީގެ ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ބަލިޖެހިފއަިވާ ނުވަތަ ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ނުވަތަ އުފއަްދާފައިވާ ގޮތަށް އަށަގަތުމުގެ ފަނިފަކުސާ ޖަރާސީމު ނވުަތަ ސަބަބުން އެޅުމުގެ ސަބަބުން ނވުަތަ އެހެނވްެސް ސަބަބަކަށްޓަކައި އިންސާނުން ކައިބޮއި ؛ހެދުމަށް އެކަށީގެންނވުާ ކާބޯތަކެތި ކާބޯތަކެއްޗާ އެ އެއްޗެއް އެކުވުމުން ކާބޯތަކެތި ވިހވަާނެ ނުވަތަ އޭގެ )ކ( ތައްޔާރުކޮށްފއަިވާ ގެއްލުނވްާނެ މއާްދާއަކުން ސަބަބުން ޞއިްޙަތަށް ކޮންޓޭނަރެއް ނވުަތަ އެނޫންވެސް ކާބޯތަކެތި ބަންދުކުރާ އާލާތއެްގައި ބޯތަކެތި.ބަންދުކޮށްފއަވިާ، އެފަދަ މއާްދާއެއްގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ ކާ އނިްސނާނުް ބނޭނުކްރުުމަށް އކެަށގީނެންުވާ ކާބޯތކަެތި އެކަށީގެންނުވާ .25 ބޭނުންކުރުމަށް އިންސާނުން ބޭނުމަށްޓަކައި ޤާނޫނުގެ މި ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެއްޗެވެ. ކާބޯތަކެތި ކަމުގައި ބެލވެޭނީ ބއަްޔެއް ޖެހިފައިވާ، ނވުަތަ މަރވުެގެން ކުނިވެފައިވާ ޖަނަވާރު ނވުަތަ )ހ( އަދި؛ ގަސްގަހާގެހީގެ ބާވަތްތައް ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 25 ޖަނަވާރެއްގެ )ށ( އެކަށީގެންނުވާ ބޭނުންކުރަން ގޮތުގައި ކާބޯތަކެތީގެ ބއައެް. ބނަްދކުރުމުާއި ކާބޯތކަެތި ލޭބލަކްުރނުް އެކްސްޕޯޓުކުރާ )ހ( .26 ކާބޯތަކއެްޗާއި އިމްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖއެަށް ބަންދުކުރެވޭ އުފައްދައި ދިވެހިރއާްޖޭގައި އަދި ކާބޯތަކެއްޗަކީ ކާބޯތަކެއްޗަކީ، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި މިންގަނޑުތަކާ ބަންދުކޮށް ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އެއްގޮތްވާ ލޭބަލްކޮށްފއަވިާ ކާބޯތަކެތިކަން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ. ކާބޯތަކެތި ލޭބަލްކުރުމުގައި ހިމަނަންޖެހޭ ބައިތަކުގެ މަޢުލޫމާތާއި، ބޭރު )ށ( ފުށުގައި ލޭބަލް ހަރުކޮށްފއަިނުވާ ޙާލަތުގައި ކާބޯތަކެއްޗާގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އުސޫލުތއަް، ބަޔާންކުރުމާގުޅޭ ލިޔުމުން ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ކާބޯތަކެތި ތއަްޔާރުކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްފއަިވާ ބާވަތްތަކާއި ތަކެތި އަދި )ނ( އެ އެއްޗެއްގެ ނއިުޓްރިއެންޓްތަކާބެހޭ މަޢުލޫމާތއާި، އެލަރޖިކްވެދާނެ ކާބޯތަކެއްޗާގުޅޭ އެނގޭގޮތަށް، އެކަން ހިމެނޭނަމަ މއާްދއާެއް ފަދަ ތަ އެ ބަލައި، ބާވަތަށް ކާބޯތަކެތީގެ މަޢުލޫމާތއާި، ކެތީގައި ޞއިްޙީ ތައްޔާރުކުރވެުނު ކާބޯތަކެތި މަޢލުޫމާތއާި، އެހެނިހެން ހިމަނަންޖެހޭ ހަމަވާ މއުްދަތު ތަކެތީގެ އެ ތާރީޚާއި ބަންދުކުރެވުނު އަދި/ނވުަތަ މއާްދާގެ މި އުސޫލުތއަް، ހމިެނުމާގުޅޭ މަޢުލޫމާތުތައް ފަދަ ތާރީޚް . )ށ( ގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ ބަޔާންކުރާ )ރ( ގވައާިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޤާނޫނާއި މި ލޭބަލްކުރުމަށް ބަންދުކޮށް ގޮތުގެމަތިން އެއްގޮތްވާ މިންގަނޑުތަކާ ކާބޯތަކެތި ބަންދުކޮށްފއަިވާ ފަރާތަކުން އެއްވެސް މެނވުީ، ފަހުގައި ނވުަތަ އިމްޕޯޓުކޮށް ނވުަތަ އެކްސްޕޯޓުކޮށް ނވުަތަ ވިއްކައި، އެއވްެސް އެނޫނވްެ އަދި ނވުާނެއެވެ. ފޯރުކޮށްދީގެން ގޮތަކަށް ސް އޮޅޭގޮތަށް އަސްލު ނވުަތަ ލޭބަލްކޮށްފއަިނުވާ ފަރާތަކުން، އިމްޕޯޓުކޮށްގެން ނވުަތަ ވިއްކައިގެން ކާބޯތަކެތި ލޭބަލްކޮށްފއަިވާ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 26 ނވުަތަ އެކްސްޕޯޓުކޮށްގެން ނުވަތަ އެނޫނވްެސް ގޮތަކަށް ފޯރުކޮށްދީގެން ނވުާނެއެވެ. ފަރާތްތަކއާި، )ބ( ވިއްކާ ކާބޯތަކެތި ޚިލާފަށް އާ )ރ( މއާްދާގެ މި އިމްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކާއި، އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތަކާއި އެނޫނވްެސް ޤާނޫނުގެ މި ފަރާތްތަކަށް ފޯރުކޮށްދޭ މއާްދާގެ 47ގޮތަކަށް ވަނަ ދަށުން ދޫކޮށްފއަިވާ ލައިސަންސް ހިފެހެއްޓުމުގެ ނވުަތަ ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެނވްެއެވެ. އޮޅޭގޮތަށް )ޅ( "އަސްލު ބޭނުމަށްޓަކައި ގެ )ރ( މއާްދާގެ މި ތިރީގައި އެވަނީ، ބުނެފައި ކަމަށް ކާބޯތަކެތި" ލޭބަލްކޮށްފއަިވާ ބަޔާންކޮށްފައިވާ މާނއަިގައެވެ. ނވުަތަ (1) ލޭބަލް ހަރުކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެތި ކާބޯތަކެތީގައި ހުރިކަމަށް ސިފއަެއް ނެތް އޭގައި އިޝްތިހާރުކުރުމުގައި ؛ދއެްކުން ؛ކާބޯތަކެތީގެ ބާވަތެއްގެ ނަން އޮޅުވާލައިގެން ވިއްކުން (2) ކާބޯތަކެތީގައި ހަރުކޮށްފައިވާ ލޭބަލްގައި ކާބޯތަކެތި އުފއެްދި (3) ފަރާތަކީ ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ކަމަށް ކުންފުނި ނވުަތަ ފަރާތް ؛އެ ތަކެތި އުފެއްދި އަސްލު ފަރާތް ކަމުގައި ނުވުން ވިއްކުމަށްޓަކައި (4) ކާބޯތަކެތި ތއަްޔާރުކުރާ ވިއްކުމަށް ބަންދުކޮށްފއަިވާ ޕެކޭޖްގައި އުފއެްދި މީހާގެ އެދުމއާެކު އޭނާގެ ނަމާއި އެޑްރެސް ޖަހާފައިވީނަމވަެސް: i. ެއުފެއްދުމެއް މީހއެްގެ އެހެން އުފއެްދުމަކީ އ އެއާ ހަދާފއަވިާ ބަލައިގެން އަސްލަކަށް ނުވަތަ އެއްޗަކަށްވުމުގެ ސަބަބުން، އެއްބާވަތެއްގެ ވިއްކަމުންދާ ނމައެްގައި އެހެން އުފއެްދުމަކީއެ ސަބަބުން، ވައްތަރވުުމުގެ ކާބޯތަކެތީގެ އުފެއްދުމަކާ ދެ އޮޅުން މި ފަރާތަށް ގަންނަ އުފއެްދުން އެކަށީގެންވާ ޒާތުގެ އެއްގޮތް ކަމެއް ހުރި ކާބޯތަކެތި ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 27 ނުވަތަ ؛ ކަމުގައިވުން ii. ްގޮތަށ ފާޅުވާ ލޭބަލްކޮށްފއަިނވުުމުގެ ސާފުކޮށް ކޮބައިކަން ޒާތަކީ އަސްލު އޭގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ؛އެނގެންނެތް ކާބޯތަކެތި ކަމުގައވިުން iii. ާބާވަތްތަކ އެކުލެވޭ ބެހޭގޮތުން ކާބޯތަކެތީގައި ނުވަތަ ؛ ޞައްޙަނޫން މަޢުލޫމާތު ހިމަނފާއަވިުން iv. ެތަނެއްގ ޤައުމެއް ނުވަތަ ކާބޯތަކެތި ކަމަށް ވަކި އޮޅުވާލައިގެން ބުނުން ނވުަތަ ދއެްކުން. ކަންކަމުގެ (5) ޕެކޭޖްގައި އަންނަނިވި ކަމއެް، ތެރއެިން ބަންދުކޮށްފއަވިާ ކާބޯތަކެތީގައި ހުރުން: i. ުކާބޯތަކެތީގައި ފުޑް އެޑިޓިވްސް ބޭނުންކުރުމަށްފަހ މި ނެތުމާއި، ބަޔާންކޮށްފައި ޤާނޫނުގެ އެކަން ގަވއާިދު ލޭބަލްކުރުމުގެ ކަނޑއަަޅާފައިވާ ދަށުން ؛ނވުަތަ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފުވުން ii. ިބޭނުންތަކަށްޓަކައ ޑއަެޓަރީ ޚއާްޞަ ލޭބަލްގައި ކާބޯތަކެތީގެ ހުންނަ ތައްޔާރުކޮށްފައި ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ބަޔާންކުރަންޖެހޭނެ މަޢުލޫމާތު ކަނޑައަޅާފައިވާ ގަވާއިދުގައި ނވުަތަ ނެތުން އެނގެން އެއްޗެއްގައި އެ ފއަިދާތަކާއި އެ ޑައެޓަރީ ހިމެނޭ އެއްޗެއްގައި ޑއަެޓަރީ އަދި މިންވަރާއި މިނަރަލްގެ ވިޓަމިނާއި އެއްޗެއްގެ މަންފާ، އެކަށީގެންވާ ބޭނުމަށްޓަކައި އެ ؛މިނވްަރަކަށް ގަންނަ މީހއާަށް އެނގެން ނެތުން iii. ިޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ޤާނޫނާއި މި މ ވަކި މއާްދއާެއް ހުރުން ބަޔާންކުރާ ކާބޯތަކެތީގައި ރައްކާތެރި ކަމަށް ބަޔާންކުރާ މިންގަނޑުތައް ފާޅުވާ ލިޔެފއަިނެތުން.ގޮތަށް ޞައްޙަކޮށް ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 28 ކާބޯތަކެތި ބޭނުންކުރާ ނވުަތަ ގަންނަ ފަރާތަށް ސާފުވާ ގޮތަށް، ވިއްކާ )ކ( ކާބޯތަކެތި އުފއެްދި ތަނާއި، އޭގައި އެކުލެވިގެންވާ ބއަިތަކާއި، އޭގައި މިންވަރާއި، ކެލަރީގެ މަޢުލޫމާތާއި ނިއުޓްރިޝަނަލް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތއާި ބޭނުންކުރާނެ ގޮތުގެ މަޢުލޫމާތއާި، އަދި ރއަކްާކޮށް ބަހައްޓާނެ މީގެ އިތުރުނވްެސް ބޭނުންވާ އެހެން މަޢުލޫމާތު ހިމަނަނވްާނއެވެެ. މނިގްަނޑަށް ނފުެތޭ ކާބތޯކަެތި މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކއަި، "މިންގަނޑަށް ނުފެތޭ ކާބޯތަކެތި" ކަމަށް ބެލވެޭނީ، .27 ވަކި މިންގަނޑަށް އޮތޯރިޓީން އެ ކާބޯތަކެތި ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑެއް ވަކި ބއަިނަލްއަޤވްާމީ ބަލއަިގަނެފައިވާ އޮތޯރިޓީން ނވުަތަ ނުފެތުމަށް މިންގަނޑެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކާބޯތަކެތި އެ މިންގަނޑަށް ނުފެތުމަށް ނވުަތަ ތި ނުފެތުމަށް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާފައިވާ އެނޫނވްެސް މިންގަނޑުތަކަށް ކާބޯތަކެ ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި އުފއަްދާ ފަރާތުން ކަނޑއަަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކަށް އެ ތަކެތި ނުފެތުމަށވެެ. ހަތަރުވަނަ ބާބު ތަނތްަނގުައި މސަައްކަތކްުރާ ފަރާތްތަކާ ކާބޯތަކެތގީެ ޚިދުމތަްދޭ ތނަތްަނއާި އެ ގުޅގޭތޮުން ފުރހިަމަވާންޖހެޭ މިނގްަނޑުތއަް މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި "ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަން" ކަމަށް )ހ( .28 ކާބޯތކަެތގީެ ޚދިުމތަްދޭ ތނަްތނަް ބުނެފައި އވެަނީ، ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކުރާ ތަންތަނާއި، އުފއަްދާ ނވުަތަ ލޭބަލްކުރާ ތަންތަނއާި، ބަންދުކުރާ ތަންތަނއާި، ޕްރޮސެސްކުރާ ވިއްކާ ތަންތަނއާި، ގުދަންކުރާ ނުވަތަ ރއަްކާކުރާ ތަންތަނއާި، ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އުފުލުމާއި އަނެއްތަނަށް އެއްތަނުން ތަންތަނއާި، ވިޔަފާރިކުރާ ކާބޯތަކެތީގެ ހމިނެޭގޮތުން، ތަންތަން މަސއަްކަތްކުރާ ޢާނމްނުްނަށް ނވުަތަ އުސޫލުން ވިޔަފާރި އެނޫނވްެސް ތަންތަނއާި، އެންމެހައި މަސައްކަތްކުރާ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޚިދުމަތް ކާބޯތަކެތީގެ ންތަނަށވެެ.ތަ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 29 އުސޫލުތަކާ )ށ( ބާބުގއަިވާ މި ތަނތްަނަކީ، ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑައެޅޭ އުސޫލުތަކާއި މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ ތަންތަން ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ. "ކާބޯތަކެތީގެ ވިޔަފާރި" ކަމަށް ބުނެފައި މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި )ހ( .29 ކާބޯތކަެތީގެ ވިޔފަރާި ހިންގާ ގޮތަކަށް އެނޫން ނވުަތަ ދަށުން އެއްބަސްވުމެއްގެ އވެަނީ، ކާބޯތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުމުގެ މުޢާމަލާތްތަކަށވެެ. އަންނަނިވި )ށ( ދަށުން އއެްބަސްވުމެއްގެ ނވުަތަ އުސޫލުން ވިޔަފާރި ކާބޯތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުން ކަމަށް ބެލވެޭނެއވެެ. ކަންކަން ކުރުމަކީ ތަކެތި (1) ބޭނުންކުރާ ހެދުމަށް ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ؛އުފއެްދުން ތަކެތި (2) ބޭނުންކުރާ ހެދުމަށް ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ؛ޕްރޮސެސްކުރުން ހެދުމަށް (3) ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ތަކެތި ކާބޯތަކެތި ބޭނުންކުރާ ؛ބަންދުކުރުން ތަކެތި (4) ބޭނުންކުރާ ހެދުމަށް ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ؛ރއަްކާކުރުމާއި ގުދަންކުރުން ތަކެތި (5) ބޭނުންކުރާ ހެދުމަށް ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ؛އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލުމާއި ފޯރުކޮށްދިނުން ތަކެތި (6) ބޭނުންކުރާ ހެދުމަށް ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ؛އިމްޕޯޓުކުރުން ތަކެތި (7) ބޭނުންކުރާ ހެދުމަށް ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ؛އެކްސްޕޯޓުކުރުން ތަކެތި (8) ބޭނުންކުރާ ހެދުމަށް ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ؛ވިއްކުން ކާބޯތަކެތި ކޭޓަރިންގގެ (9) މެދވުެރިކޮށް ޚިދުމަތެއް ؛ފޯރުކޮށްދިނުން ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 30 ނޭޝަނަލް ފުޑް ސޭފްޓީ އެންޑް ކޮލިޓީ ބޯޑުގެ ލަފާގެ މަތިން (10) ކަނޑައަޅާ އޮތޯރިޓީން ގޮތުގައި ވިޔަފާރީގެ ކާބޯތަކެތީގެ އެހެން ކަންކަން. ކާބޯތަކެތީގެ )ނ( ކަންކަމަކީ ފަރާތްތަކާއި ވިޔަފާރިކުރުން އަންނަނިވި ކަމުގައެއް ނުބެލވެޭނެއވެެ. ކާބޯތަކެތީގެ އެ (1) ވިޔަފާރިއަކީ މައިގަނޑު ކުރާ ފަރާތަކުން ކަމަށްވެފައި، ވިޔަފާރިއެއް އެހެން ނޫން ވިޔަފާރި ފަރާތަކަށް ވިޔަފާރިކުރާ ކާބޯތަކެތީގެ އެހެންނަމވަެސް ؛ފަރާތްތައް ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތެއް ކަމުގައިވާ ނޭޝަނަލް ފުޑް ސޭފްޓީ އެންޑް ކޮލިޓީ ބޯޑުގެ ލަފާގެ މަތިން (2) ކާބޯތަކެތީގެ ވިޔަފާރިއެއް ނޫން ކަމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ ކަންކަން. ބުނެފައި މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި "ކާބޯތަކެތި )ހ( .30 ކާބޯތކަެތި ވިއކްނުް ވިއްކުން" ކަމަށް އވެަނީ، ކާބޯތަކެތި ޕްރޮސެސްކުރުމާއި ހިފއަިގެންގުޅުމާއި އެއްތަނުން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި ގުދަންކުރުމާއި ރއަްކާކޮށް އުފުލުމާއި އަނެއްތަނަށް ކާބޯތަކެތި ކުރާ ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި އިންސާނާ މިނޫނވްެސް އަދި ށވެެ. ވިއްކުމުގެ އެންމެހައި މުޢާމަލތާްތަކަ ކާބޯތަކެތި )ށ( ބޭނުންކުރުމަށް އިންސާނާ ބޭނުމަށްޓަކައި މއާްދާގެ މި ވިއްކުމުގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. އއެްޗެއް (1) ހިމެނޭ ބާވަތެއް ކާބޯތަކެތީގެ ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ވއިްކަން ނވުަތަ ހުށަހެޅުން ވިއްކަން ނވުަތަ ވިއްކުން ބެހެއްޓުން ނވުަތަ ވިއްކުމުގެ ބޭނުމުގައި އަތުގައި ބެހެއްޓުން، ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ވިއްކުމަށް ހއުްދަދިނުން ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ކާބޯތަކެ ބޭނުމަށް އިމްޕޯޓުކުރުމާއި ވިއްކުމުގެ ތި ؛އެކްސްޕޯޓުކުރުން ؛ކާބޯތަކެތި އެކަތި އަނެކައްޗަށް ބަދަލުކުރުން (2) ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 31 ވަކި ޚިދުމަތއެްގެ އަގުގެ ތެރޭގައި ކާބޯތަކެތި ފޯރުކޮށްދިނުން (3) ؛ހިމެނުމއާެކު ކާބޯތަކެތި ފޯރުކޮށްދިނުން ރެސްޓޯރަންޓެއް ނުވަތަ ފިހާރއައެް، ނުވަތަ ހޮޓަލެއް ނުވަތަ (4) ކާބޯތަކެތި ބަދަލުގައި އަގުގެ ތަނެއްގައި، އެހެނވްެސް ؛ފޯރުކޮށްދިނުން އއެްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ވޒަީފާއަދާކުރާ ފަރާތަށް ކާބޯތަކެތި (5) ؛ފޯރުކޮށްދިނުން ކާބޯތަކެތި (6) ބޭނުމުގައި އިޝްތިހާރުކުރުމުގެ ތަނެއް ވަކި ؛ފޯރުކޮށްދިނުން އެކަށީގެންވާ މުޤާބިލަކަށް ކާބޯތަކެތި ފޯރުކޮށްދިނުން. (7) ސާބިތުކޮށްނުދޭހާ )ނ( ވިއްކުމއާި، އެހެންގޮތަކަށް ކާބޯތަކެތި ހިނދަކު، ކާބޯތަކެތި ބޭނުންކުރުމަށް އިންސާނާ ހުށަހެޅުމަކީ، ވިއްކުމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. ވިއްކުމާއި ވިއްކުމަށް ހުށަހެޅުން ކަމުގައި ހަދާފއަިވާ )ހ( .31 ކާބޯތަކެތި އފުއަްދާ ތނަްތނަް ތަނެއް އެ ހުންނަނވްާނީ ތަންތަން އުފއަްދާ ކާބޯތަކެތި ނުވަތަ ވަސީލަތަކުން ބޭނުންކުރާ ތަނެއްގައި އެ ނވުަތަ ގޮތަކުން ނވުަތަ އެ ސަބަބުން ނޒިާމުގެ މަސައްކަތްކުރުމުގެ ތަނެއްގެ ކަމަކުން ކާބޯތަކެތި ތަޣއަްޔަރުނވުާނެފަދަ ގޮތަކަށެވެ. އެނޫނވްެސް ރައްކާތެރިކަމާއި )ށ( ހުންނަންޖެހޭ ތަންތަނުގައި އުފއަްދާ ކާބޯތަކެތި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި މިންގަނޑުތއަް، ސާފުތާހިރުކަމުގެ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ފަރާތްތަކުން އުފއަްދާ ކާބޯތަކެތީގައި މި ޤާނޫނުގެ ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ )ނ( ޝަރުޠުތައް ޢާންމު ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ބާބުގައި ތިނވްަނަ ފުރިހަމވަާނވްާނއެެވެ. ކާބޯތަކެތި އުފއެްދުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމުގެ ކުރިން އެ ތަކެތި އުފއަްދާ )ރ( ތަން އަދި އުފއަްދާ ފަރާތް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވަާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަނވްާނެއވެެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 32 ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ ފަރާތްތަކުން މަސައްކަތްކުރަންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ )ބ( ލައިސަންސް 47 ކަމާބެހޭ ހޯދަންޖެހޭ ދަށުން މާއްދާގެ ވަނަ ހޯދުމަށްފަހުގއަވެެ. ކާބޯތަކެތީގައި )ހ( .32 ކާބޯތކަެތި ތައްޔރާކުރުނުް ތއަްޔާރުކުރާ ތަނތްަނުގައި ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ މި ޤާނޫނުގެ ތިނވްަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢާންމު ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމވަާނވްާނއެެވެ. ފަރާތްތައް )ށ( ތައްޔާރުކުރާ އަދި ތަންތަން ތައްޔާރުކުރާ ކާބޯތަކެތި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވަާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަނވްާނެއެވެ. ފާރަތްތަކުން، )ނ( ތއަްޔާރުކުރާ އަދި ތަންތަން ތއަްޔާރުކުރާ ކާބޯތަކެތި މަސައްކަތްކުރަނވްާނީ، ތައްޔާރުކުރުމުގެ ކާބޯތަކެތި ތަންތަނުގައި އެ ޤާނޫނުގެ ކަމާބެހޭ 47މި ހޯދަންޖެހޭ ދަށުން މއާްދާގެ ވަނަ ލައިސަންސް ހޯދުމަށްފަހުގއަވެެ. އަދި .33 ކާބޯތކަެތި ގުދނަކްރުާ ތނަތްނަް ހުންނަނވްާނީ، ފަރުމާކޮށްފައި ތަންތަން ގުދަންކުރާ ކާބޯތަކެތި ޤާނޫނއާި މި ހުންނަންވާނީ ރއަކްާކޮށްފައި ކާބޯތަކެތި ތަންތަނުގައި އެ އެއްގޮތްވާ މިންގަނޑުތަކާ ކަނޑައަޅާ އޮތޯރިޓީން ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ގޮތުގެމަތިންނވެެ. ހލޯްސލޭކްޮށް އަދި ރޓީެއލިކްޮށް ކާބޯތކަެތި ވިއކްާ ތނަްތނަް ފަރާތަކުން، )ހ( .34 ވިއްކާ އެއްވެސް ރީޓެއިލްކޮށް އަދި ހޯލްސޭލްކޮށް ކާބޯތަކެތި ވާންވާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ތިނވްަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢާންމު ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމވަާ ތަކެތި ކަމުގައެވެ. ތަންތަން )ށ( ވިއްކާ ކާބޯތަކެތި ރީޓެއިލްކޮށް އަދި ހޯލްސޭލްކޮށް ކާބޯތަކެތި ފަރުމާކޮށްފައި ބަހއަްޓާ ތަނުގައި އެ ހުންނަނވްާނީ ތަޣއަްޔަރުނވުާނެ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ބޭނުމަށްޓަކައި "ކާބޯތަކެތި އިޝްތިހާރުކުރުން" ކަމަށް )ހ( .35 ކާބޯތަކެތި އޝިތްިހރާކުރުނުް މި ޤާނޫނުގެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 33 ބުނެފައި އވެަނީ، ކާބޯތަކެތި ނުވަތަ ކާބޯތަކެތި އުފއެްދުމަށް ބޭނުންކުރާ ގަނެ ބާވަތެއް ބޭނުންކުރުން ކާބޯތަކެތީގެ ނވުަތަ ވިއްކުން ނުސީދާގޮތއެްގައި ،އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ސީދާގޮތއެްގައި ރައްޔިތުންނާ ޢާންމުކޮށް މަޤްޞަދުގައި ވިޔަފާރިކުރުމުގެ . މުއާޞަލާތުކުރުމަށވެެ ބަޔާންކޮށްފއަިވާ )ށ( ގައި )ހ( މއާްދާގެ ކަމަށް މި މުއާޞަލާތުކުރުން ބެލވެޭނީ، އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އޯޑިއޯ ނވުަތަ ވިޝއުަލް ނުވަތަ ވީޑިއޯ ނުވަތަ ޕްރިންޓް ބޭނުންކޮށްގެން ވަސީލަތެއް އެނޫނވްެސް ނވުަތަ އެނޫނވްެސް ނވުަތަ އިންޓަރނެޓް ނުވަތަ މީޑިއާ އިލެކްޓްރޯނިކް އެއްޗެއްގެ މަޤުބޫލުކަން މީޑއިަމްއެއް މެދވުެރިކޮށް ވަކި ބާވަތެއް ނުވަތަ އޭގެ ތެރޭގައި، ކާބޯތަކެތީގެ .އިތުރުކުރުމަށް ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކަށވެެ ހިމަނާ ލޭބަލްގައި މަޤްޞަދުގައި އިތުރުކުރުމުގެ މަޤުބޫލުކަން އެހެނިހެން ލިޔކެިޔުންތަކާއި އެހެން އެފަދަ މަޢުލޫމާތާއި ވަކިވަކި މަޤްޞަދުގައި ވިޔަފާރީގެ ފަރުދުންނަށް ވަސީލަތްތަކާއި، މުއާޞަލާތކުުރުމުގެ ފަދަ މަޢުލޫމާތުދިނުން ހިންގާ އަމާޒުކޮށްގެން . ޙަރަކާތްތއަްވެސް ހިމެނއެވެެ ކާބޯއެއްޗެއް )ނ( ބާވަތެއްގެ އެއވްެސް ފަރާތަކުން އެއްވެސް އިޝްތިހާރުކުރަނވްާނީ އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅައި ފާސްކުރުމަށްފަހުގައެވެ. ގޮތާއި، )ރ( ހުށަހަޅަންޖެހޭ ފާސްކުރުމަށް އިޝްތިހާރުކުރަން ކާބޯތަކެތި އުސޫލުތަކާއި، ގޮތުގެ ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އިޝްތިހާރުކުރުމުގައި ކަންކަން މަނާ ހަދާ ،އިޝްތިހާރުކުރުމުގައި ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ކާބޯތަކެތި )ބ( ގަވާއިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޤާނޫނާއި މި ޚިލާފަށް އުސޫލުތަކާ ކަނޑއަަޅާފައިވާ ގުޅޭގޮތުން އިޝްތިހާރުކުރުމާ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޢަމަލުކޮށްގެން ނވުާނެއެވެ. މި މއާްދާގެ )ބ( ގެ ބޭނުމަށްޓކައަި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން )ޅ( ގުޅޭގޮތުން އިޝްތިހާރުކުރުމާ ކާބޯތަކެތި ގވައާިދުގައި ހަދާ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 34 އިޝްތިހާރުކޮށްފައި ޚިލާފވުާގޮތަށް އުސޫލުތަކާ ކަނޑއަަޅާފައިވާ ނވުާކަން ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭނީ އިޝްތިހާރުކުރާ ފަރާތުންނވެެ. އަންނަނިވި މި )ކ( ޙާލަތުގައި، ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ޅ( މއާްދާގެ ކަންކަމަކީ އިޝްތިހާރުކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންވާ ދިފާޢވެެ. ހިމެނޭކަން (1) މަޢުލޫމާތު ޚިލާފު ޙަޤީޤަތާ އިޝްތިހާރުގައި ނވުަތަ އިޝްތިހާރުގެ ސަބަބުން ޢާންމުންނަށް އޮޅވުާލެވޭކަން ނެތުން އެނގިފައި ފަރާތަށް ؛އިޝްތިހާރުކުރާ އެހެންނަމވަެސް އެފަދައިން އެނގިފއަިނުވާ ކަމަށް ބެލެވޭނީ، ބަލަންޖެހޭ ކަށަވަރުކުރުމަށް ނުވާނެކަން އެގޮތަށް އެކަން އެ ބަލާފއަިވާ ކަންކަން މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ފަރާތުން ޙާލަތުގައެވެ. މީހެއް ފަރާތަކީ އެ (2) ވިޔަފާރިކުރާ އިޝްތިހާރުކުރުމުގެ ކަމުގައިވުމާއެކު، އިޝްތިހާރު ޙވަާލުކުރި ފަރާތުން ދީފައިވާ ގޮތަށް، އަދި އޮތޯރިޓީން ފާސްކޮށްދީފއަިވާ ގޮތަށް އެއވްެސް ބަދަލެއް ގެނއަުމަކާ ނުލައި އިޝްތިހާރު ޝއާިޢުކޮށްފއަވިުން. އނަެއްތނަށަް ކާބޯތކަެތި އެއތްނަނުް އުފލުނުް ފުރިހަމވަާންޖެހޭ .36 އުފުލުމުގައި އަނެއްތަނަށް އެއްތަނުން ކާބޯތަކެތި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އުސޫލުތއަް، ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑުތަކާއި ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ފަރާތަކުން ނވުަތަ އެނޫންވެސް ފަރާތަކުން ދައުލަތަށް ބއަިނަލްއަޤވްާމީ )ހ( .37 ހަދިޔކާރުާ ކާބޯތކަތެި ބާބުގައި ތިނވްަނަ ޤާނޫނުގެ މި ކާބޯތަކެތީގައި، ހަދޔިާކުރާ ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޢާންމު ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަ ވާނވްާނެއެވެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކުރާ ފަދަ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރއެިން އެއްޗެއް، )ށ( ކާބޯތަކެތީގެ މިންގަނޑަކާ ޚިލާފވުާނަމަ ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމަށް އޮތް ހިރާސަށް ބަލައި، އެކަމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ އޮތޯރިޓީންނވެެ. ބއަިނަލްއަޤވްާމީ ފަރާތަކުން ނވުަތަ އެނޫންވެސް ފަރާތަކުން ދައުލަތަށް )ނ( ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 35 ޤަބޫލުކުރުމާގުޅޭ ކާބޯތަކެތި ޤާނޫނުގެ ހަދޔިާކުރާ މި އުސޫލުތައް، ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ކާބޯތކަެތި ވިއކްާ މރާކުޓޭު ފަދަ ތނަްތނަް ޤނާޫނުގައި )ހ( .38 މި ތަންތަނަކީ ފަދަ މާރުކޭޓު ވިއްކާ ކާބޯތަކެތި ކަނޑއަަޅާފައިވާ ސާފުތާހިރުކަމުގެ މިންގަނޑުތައް ފުރިހަމަވާ ތަންތަން ކަމުގައި ވާނވްާނެއެވެ. ވިއްކާ މާރުކޭޓު ފަދަ ތަންތަނުގައި ވިއްކާ ކާބޯތަކެތީގައި )ށ( ކާބޯތަކެތި މި ޤާނޫނުގެ ތިނވްަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢާންމު ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމވަާނވްާނއެެވެ. ފަދަ )ނ( މާރުކޭޓު ވިއްކާ "ކާބޯތަކެތި ބޭނމުށަްޓަކއަި، ޤާނޫނުގެ މި އުސޫލއެްގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ އވެަނީ، ބުނެފައި ކަމަށް ތަންތަން" ގޮޅިތަކުގައި މވޭާއާއި، ތަރުކާރީއާއި އެނޫނވްެސް ދަށުން ބަހާލވެިފއަިވާ ކާބޯތަކެތި ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތް ހިންގާ ޢާންމުންގެ ކުދި ވިޔަފާރިތައް ހިންގާ ސަރަޙއަްދުތަކަށެވެ. ކާބޯތކަެތި ވިއކްާ ގާޑޔިާތކަާއި އުޅނަދުތކަާއި ސޓްޭންޑތްައް ގާޑިޔާ ނުވަތަ )ހ( .39 އުޅަނދާއި ސްޓޭންޑް ކާބޯތަކެތި ވިއްކާ އެނޫނވްެސް ސާފުތާހިރުކަމުގެ ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނުގައި މި ތަންތަނަކީ ފަދަ މިންގަނޑުތައް ފުރިހަމވަާ ތަންތަން ކަމުގައި ވާނވްާނެއވެެ. އުޅަނދާއި ސްޓޭންޑް )ށ( ގާޑިޔާ ނުވަތަ އެނޫނވްެސް ކާބޯތަކެތި ވިއްކާ ކާބޯތަކެތީގައި މި ޤާނޫނުގެ ތިންވަނަ ބާބުގައި ފަދަ ތަންތަނުން ވއިްކާ ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޢާންމު ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަ ވާނވްާނެއެވެ. ފޯރުކޮށްދޭނވްާނީ، )ހ( .40 ކޓޭަރނިގްގެ ޚދިުމަތް ކާބޯތަކެތި ގޮތުގައި ޚިދުމަތެއްގެ ކޭޓަރިންގގެ ލައިސަންސް ރަޖިސްޓަރީކޮށް އޮތޯރޓިީގައި ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ހޯދުމަށްފަހއުވެެ. ކާބޯތަކެތީގައި )ށ( ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކުން ޚިދުމަތްދޭ ކޭޓަރިންގގެ މި ޤާނޫނުގެ ތިނވްަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢާންމު ޝަރުޠުތައް ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 36 ފުރިހަމަ ވާނވްާނއެވެެ. ކާބޯތަކެތީގައި )ނ( ފޯރުކޮށްދޭ މެދވުެރިކޮށް ޚިދުމަތެއް ކޭޓަރިންގގެ ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތެއް އެފަދަ މނިްގަނޑުތަކއާި، ފުރިހަމވަާންޖެހޭ ފުރިހމަވަާންޖެހޭ ތަންތަނުގައި ކިބައިގައާއި ފަރާތްތަކުގެ ގަވާއިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި މިންގަނޑުތއަް، ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. އމަިއލްަ ދރިިއޅުުމަށޓްކަައި ކރުާ ކާބޯތަކެތި އފުައދްައި ވިއކްމުުގެ މަސައކްަތް ވިއްކުމުގެ )ހ( .41 އުފއަްދައި ކާބޯތަކެތި ކުރާ ދިރއިުޅުމަށްޓަކައި އަމއިްލަ ގުޅޭގޮތުން އުފއެްދުމާ ކާބޯތަކެތި އެފަދަ ކުރަނވްާނީ މަސއަްކަތް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިންނވެެ. ކުރާ )ށ( ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި "އަމއިްލަ ބޭނުމަށްޓަކއަި، ޤާނޫނުގެ މި ކާބޯތަކެތި އުފއަްދައި ވިއްކުމުގެ މަސއަްކަތް" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، ހޯދުމުގެ އާމްދަނީ އަމިއްލއަަށް ތިމާ ދިރއިުޅުމަށްޓަކައި އަމއިްލަ ފަރާތަކަށް މަންފާ ނުލިބޭ ގޮތަށް، އަމިއްލަ މަޤްޞަދުގއަި، އަދި އިތުރު ގޭގައި ކުރާ ކާބޯތަކެތި އުފައްދައި ވިއްކުމުގެ މަސއަްކަތަށެވެ. މއާްދާ )ނ( އުފއަްދާ މި ގޮތުގެމަތިން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގައި )ހ( ގެ ކާބޯތަކެތީގައި މި ޤާނޫނުގެ ތިންވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޢާނމްު ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަ ވާނވްާނެއވެެ. ކާބޯތކަެތި ތަޙލްލީކުރުާ ލެބރޯޓަަރީތައް ކާބޯތަކެތީގެ ޞިއްޙީ ރއަްކާތެރިކަން ބެލުމަށްޓަކައި ނވުަތަ ކާބޯތަކެތީގެ )ހ( .42 އެނޫނވްެސް ތަޙްލީލުތައް ކުރުމަށްޓަކއަި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ އެއްގޮތްވާ ގވައާިދުތަކާ ހަދާ ދވިެހިރާއްޖޭގައި ދަށުން ގޮތުގެމަތިން ކާބޯތަކެތި ތަޙްލީލުކުރާ ލެބޯރަޓަރީތއަް ޤއާިމުކުރެވިދާނެއެވެ. ތަޙްލީލުކުރާ )ށ( ކާބޯތަކެތި ޤާއިމުކުރެވޭ ދވިެހިރއާްޖޭގައި ލެބޯރަޓަރީތަކުގައި ފުރިހަމވަާންޖެހޭ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައަޅާނީ، އަދި ހިންގުމުގެ ހއުްދަދިނުމުގެ ޝަރުޠުތައް ކަނޑއަަޅައި އެ ލެބޯރަޓަރީތައް އެ ހއުްދަ ދޫކުރާނީ، އޮތޯރިޓީންނވެެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 37 ކާބޯތކަެތގީެ މސަައކްަތތްރެނިް މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކއަި، "ކާބޯތަކެތީގެ މަސައްކަތްތެރިން" ކަމަށް )ހ( .43 މީހުންނއާި، އުފއަްދާ ކާބޯތަކެތި އެވަނީ، ތައްޔާރުކުރާ ބުނެފައި އެއްތަނުން ކާބޯތަކެތި މީހުންނއާި، ބަންދުކުރާ މީހުންނއާި، އެނޫނވްެސް މީހުންނއާި، ވިއްކާ މީހުންނއާި، އުފުލާ އަނެއްތަނަށް އެންމެހައި ގެންގުޅޭ ކާބޯތަކެތި ޚިދުމަތްދިނުމުގައި ކާބޯތަކެތީގެ ފަރާތްތައް ހިމެނޭގޮތުންނވެެ. ކާބޯތަކެތީގެ ކާބޯތަކެތީގެ )ށ( މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަނުގައި ޚިދުމަތްދޭ ޢާނމްު ކަނޑައަޅާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި މަސައްކަތްތެރިންނކަީ، އަޅަންޖެހޭ ޞިއްޙީގޮތުން މިންގަނޑުތަކއާި، ސާފުތާހިރުކަމުގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން މަސައްކަތްކުރާ ވާނެއވެެ. ބޔަަކު ކަމުގައި ވާން ފުރިހަމވަާންޖެހޭ )ނ( ކިބައިގައި މަސައްކަތްތެރިންގެ ކާބޯތަކެތީގެ އެ މިންގަނޑުތަކއާި، ގުޅޭގޮތުން ސާފުތާހިރުކަމުގެ ފަރާތްތަކާ ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޝަރުޠުތއަް، އިތުރު ފުރިހަމވަާންޖެހޭ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. އެގޮތުން ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި، އަންނަނިވި ކަންކަމާގުޅޭ އުސޫލުތައް ހިމެނެނވްާނެއެވެ. ޢާނމްު (1) ފުރިހަމވަާންޖެހޭ ކިބައިގައި މަސައްކަތްތެރިންގެ ފުރިހަމވަާންޖެހޭ ޞިއްޙީގޮތުން ސާފުތާހިރުކަމއާި، ؛މިންގަނޑުތއަް ؛ސާފުތާހިރުކަންކާބޯތަކެތި ގެންގުޅުމުގެ ޢާންމު (2) ގިންތީގެ (3) އެކި ތެރއެިން މަސައްކަތްތެރިންގެ ކާބޯތަކެތީގެ ؛މަސައްކަތްތެރިން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އަސާސީ ތަމްރީނުތއަް ޞިއްޙީ (4) ހަދަންޖެހޭ މަސައްކަތްތެރިން ކާބޯތަކެތީގެ ލޒާިމުކުރުމއާި، ހެދުން ޗެކްއަޕްތައް ޓެސްޓުތަކާއި ޙާލަތްތަކުގައި ފުރިހަމަނުވާ މިންގަނޑު ސާފުތާހިރުކަމުގެ ފިޔވަަޅުއެޅުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 38 ތިންވަނަ ބައި ކާބޯތކަެތީގެ ވިޔަފރާިކުރުން ފަސްވަނަ ބާބު ކާބޯތަކެތގީެ ޚިދުމތަްދޭ ތނަތްަނއާި ފަރާތތްއަް ރަޖިސްޓރަީކުރުމއާި ލައިސަންސް ހޯދނުް ޚދިމުަތްދޭ ތަންތަން ކާބޯތަކެތގީެ ރޖަސިްޓަރީކުރނުް ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުން ޚިދުމަތް ދޭން ފެށމުުގެ ކުރިން، )ހ( .44 މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ރަޖިސްޓަރީކުރަނވްާނެއެވެ. ލައިސަންސް ހޯދައި އޮތޯރިޓީގައި މި މއާްދާގެ )ހ( އެހެން އޮތްނަމވަެސް، މީހުން ދިރިއުޅޭ ތަންތަނއާި، )ށ( ޤާއިމުކުރެވޭ ވަގުތީގޮތުން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ޚިދުމަތް ކާބޯތަކެތީގެ ރަޖިސްޓަރީކުރުން ސްޓޭންޑްތައް އުޅަނދުތަކާއި މާރުކޭޓުތަކާއި ލޒާިމެއް ނޫނވެެ. މއާްދާގެ ބޭނުމަށްޓަކއަި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލައިސަންސް ހޯދާ މި )ނ( ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އެއީ ތަންތަން ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ރަޖިސްޓަރީކޮށްފއަވިާ ތަންތަން ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ. ބއަެއް ބާވަތތްަކގުެ ކާބތޯަކެތި ރޖަސިްޓަރީކުރނުް ތެރެއިން، )ހ( .45 ބާވަތްތަކުގެ ކާބޯތަކެތީގެ ވިއްކާ ދވިެހިރއާްޖޭގައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ ވަކި ބާވަތްތަކެއްގެ ކާބޯތަކެތި ވިއްކުމުގެ ކުރިން، އޮތޯރިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނެއެވެ. ދަށުން )ށ( ގެ )ހ( މއާްދާގެ ވިއްކުމުގެ މި ގަވއާިދުގައި، އެކުލަވާލާ ކުރިން ރަޖިސްޓަރީކުރުން ލޒާިމު ބާވަތުގެ ކާބޯތަކެތި ކަނޑައެޅުމުގެ ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގައި އޮތޯރިޓީގައި ކުރިން، އުސޫލުތައް ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަނވްާނއެެވެ. ކާބޯތަކެތގީެ ޚދިމުަތްދޭ ފަރާތްތައް ރޖަސިްޓރަީކުރނުް ޤނާޫނާއި )ހ( .46 މި ފަރާތްތއަް، އެންމެހައި ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ އޮތޯރިޓީގައި ގޮތުގެމަތިން ގވައާިދުގައިވާ ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ރަޖިސްޓަރީކުރަނވްާނެއެވެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 39 މި މއާްދާގެ )ހ( އެހެން އޮތްނަމވަެސް، އެ އަކުރުގެ ބޭނުމަށްޓަކއަި، )ށ( މާނައިގައި، ފަރާތްތަކުގެ ޚިދުމަތްދޭ ދިރއިުޅޭ ކާބޯތަކެތީގެ މީހުން ވަގުތީގޮތުން ފޯރުކޮށްދިނމުަށް ޚިދުމަތް ކާބޯތަކެތީގެ ތަންތަނއާި، ސްޓޭންޑްތަކުގައި އުޅަނދުތަކާއި މާރުކޭޓުތަކާއި ޤާއިމުކުރެވޭ މަސއަްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކެއް ނުހިމެނއެވެެ. ފަރާތްތައް )ނ( ރަޖިސްޓަރީކުރަންޖެހޭ ދަށނުް ޤާނޫނުގެ މި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ހުށަހަޅާނީ، އެދި ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީއަށެވެ. ފަރާތްތއަް ރަޖިސްޓަރީކުރވެޭނީ، މި ޤާނޫނުގެ ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ )ރ( ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ރަޖިސްޓަރޭޝަން ފއީެއް ނެގުމަށްފަހުގައެވެ. ޚިދުމަތްދޭ )ބ( ކާބޯތަކެތީގެ ރަޖިސްޓަރީކުރަންޖެހޭ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ރަޖިސްޓަރީ ފަރާތްތަކުގެ އެ ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގއަާއި ފަރާތްތައް ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އިޖުރއާަތުތައް، ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އާކުރުމުގައި ހަދާ ގވައާިދުގއަި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނާއި ފަރާތްތަކުން ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތް )ހ( .47 ލއަސިަންސް ދޫކރުުން ހުށަހަޅާނީ، މި ޤނާޫނުގެ ދިނުމަށްޓަކައި ލައިސަންސް ހޯދުމަށް އެދި ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީއަށވެެ. ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓަރީކުރާ ކާބޯތަކެތީގެ 44މި ޤާނޫނުގެ )ށ( ރީކުރާ ޓަވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން ރަޖިސް 46ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނަށާއި ދޫކުރުމުގައި ލައިސަންސް ދޫކުރުމއާި، ލައިސަންސް ފަރާތްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާނެ ކަންކަމާއި، ލައިސަންސްގެ މުއްދަތއާި، ލައިސަންސް އާކުރުމާގުޅޭ އިޖުރއާަތުތަކާއި، ލައިސަންސް ދޫކުރުމާގުޅޭ އެނޫނވްެސް ގވައާިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނގުެ މި އުސޫލުތައް، ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 40 ލއަސިަންސް ދޫކރުމުުގއަި ޝަރުޠު ކަނޑއަޅެުން ފަރާތްތަކަށް )ހ( .48 ތަންތަނަށާއި ޚިދުމަތްދޭ ލައިސަންސް ކާބޯތަކެތީގެ ދޫކުރުމުގައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީއަށް ވަކި ޝަރުޠުތަކެއް ކަނޑއަެޅިދާނެއވެެ. އުނިއިތުރު )ށ( ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކަށް ދަށުން ގެ )ހ( މއާްދާގެ މި . ލިބިގެންވެއެވެގެނއަުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލައިސަންސް )ނ( އޮތްނަމވަެސް، އެހެން )ށ( އަދި )ހ( މއާްދާގެ މި ގެންނަނވްާނީ އުނިއިތުރު ޝަރުޠުތަކަށް ކަނޑައެޅޭ ދޫކުރުމުގައި ނާންނާނެ އުނިކަމެއް ޠަބީޢަތަށް ޢާންމު ލައިސަންސްގެ ގޮތުގެމަތިންނވެެ. ކާބޯތަކެތގީެ ޚދިމުަތްދޭ ޚިދުމަތްތއަް ތަންތަނއާި ގިންތކިުރުން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލައިސަންސް ހޯދަންޖެހޭ ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ )ހ( .49 މއަްޗަށް ޚިދުމަތްތަކުގެ ފޯރުކޮށްދޭ ތަންތަނުން އެ ތަންތަނއާި، ދޭ ތަންތނަުން އެ ތަންތަނއާި، ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ބިނާކޮށް، ޚިދުމަތްތއަް، އޮތޯރިޓީން ގިންތިތަކަށް ބަހާލަނވްާނއެވެެ. ގިންތިތަކއާި، )ށ( ކަނޑައަޅާ ދަށުން ގެ )ހ( މއާްދާގެ މި ކާބޯތަކެތީގެ ފޯރުކޮށްދޭ ތަންތަނުން ހިމެނޭ ގިންތިތަކުގައި އެ ގަވާއިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޚިދުމަތްތއަް، ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ގެ )ނ( )ހ( މއާްދާގެ ޚިދުމަތްދޭ މި ކާބޯތަކެތީގެ ކަނޑައަޅާ ދަށުން ތަންތަނުގެ ގިންތިތއަް ބެހިގެނވްާނީ މި ޤާނޫނުގެ ހަތަރވުަނަ ބާބުގައި ތަންތަން ބާވަތުގެ އެންމެހައި ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ބަޔާންކުރާ ހިމެނޭގޮތުންނވެެ. ދޭ )ރ( ތަންތަނުން އެ ތަންތަނާއި ޚިދުމަތްދޭ ޚދިމުަތްތައް ކާބޯތަކެތީގެ އޮތޯރިޓީން މިންގަނޑުތއަް، ރިޢާޔަތްކުރާނެ ގިންތިކުރުމުގައި އެކުލަވާލއަި، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގއަި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއވެެ. މި ޤާނޫނަށް ޢމަަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު، މި މއާްދާގެ )ރ( ގެ ދަށުން )ބ( ފުރަތަމަ އެކުލަވާލާ މިންގަނޑުތއަް، މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 41 ފެށިގެން އޮތޯރިޓީން 3ތާރީޚުން ތެރޭގައި މަސްދވުަހުގެ )ތިނެއް( އެކުލަވާލއަި، ދިވެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގއަި ޝާއިޢުކުރަންވާނެއވެެ. ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދިނުމުގެ ލައިސަންސް ދޫކުރާ ކޮންމެ ތަނަކުން، )ހ( .50 އަހަރީ ފީ ފއީއެް، އަހަރީ ކަނޑައަޅާ ގވައާިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އަހަރަކު ކޮންމެ ގޮތުގެމަތިން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުގައި އެ އއެްފަހަރު، އޮތޯރިޓއީަށް ދައްކަނވްާނެއެވެ. ލައިސަންސް ދޫކުރާ ފަރާތުން ދއަްކަންޖެހޭ އަހަރީ ފީގެ މިނވްަރަކީ )ށ( ކަނޑއަަޅާ ތަންތަނށަް ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ދޫކުރާ ލައިސަންސް ގޮތުގެމަތިން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގިންތިތަކުގައި ފަރާތް ހިމެނޭ ގިންތއިަށް ކަނޑއަަޅާފައިވާ އަހަރީ ފީގެ މިންވަރވެެ. ފަރާތްތަކުން )ނ( ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުންނާއި ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ދއަްކަންޖެހޭ އަހަރީ ފީގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅަނވްާނީ، އެ ޚިދުމަތްދޭ ތަނއެްގެ ގިންތިއަށް ބަލައި ކަނޑައެޅޭ އެކަށީގެންވާ ފީއެކެވެ. ތަންތަނއާި ފަރާތްތަކަށް ދޫކުރާ ލައިސަންސްގެ މއުްދަތު ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ .51 ލައިސަންސް އކާރުނުް ގަވާއިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އުސޫލުތައް އާކުރުމާގުޅޭ ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. އތޮރޯޓިގީެ ދކޫރުާ ލައިސނަްސް މވުައްޒަފު މޞަލްަޙަތު ފުށުއރެުމނުް އެއކްިބވާނުް ދަށުން .52 ޤާނޫނުގެ ތަންތަނަށް މި ފަރާތްތަކއާި ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތކަެތީގެ އެއްވެސް އޮތޯރިޓީގެ ކަނޑައަޅާފައިވާ މަސައްކަތަށް ދޫކުރުމުގެ ލައިސަންސް އެފަދަ މަސއަްކަތްކުރުމާއި ތަނއެްގައި ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ މވުައްޒަފަކު، އަދި ވުމާއި، ޙިއްޞާދާރަކަށް ތަނއެްގެ އެފަދަ ހިންގުމއާި، އެފަދަ ތަނެއް ކޮށްގެން ކަމެއް އެއްވެސް ފުށއުަރާ މަޞްލަޙަތު ފަދަ ލަފާދިނުން ތަނަކަށް ނވުާނެއެވެ. ލައިސނަްސް ނހުދޯައި ކާބތޯކަެތީގެ ވިޔަފރާކިރުނުް މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ )ހ( .53 ގޮތުގެމަތިން ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދިނުމުގެ ލައިސަންސްއެއް ހޯދުމަކާ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 42 ނުލއަި، އެއވްެސް ބާވަތެއްގެ ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތެއް ދވިެހިރާއްޖޭގައި ދިނުމަކީ މަނާކަމެކވެެ. މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކާއި ތނަްތަނަށް )ށ( ދޫކޮށްފއަިވާ ލައިސަންސް ވަގުތީގޮތުން ހިފަހައްޓާފއަވިަނިކޮށް ނުވަތަ ބާޠިލުކޮށްފއަިވަނިކޮށް އެ ތަނަކުން ޚިދުމަތްދިނުމަކީ މަނާކމަކެވެެ. މި މއާްދާގެ )ހ( އަދި )ށ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލާ ޚިލާފަށް )ނ( ޒިންމާ ކަންކަމަށް ކުރާ ތަންތަނުން ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ އުފުލަނވްާނީ، އެ ތަން ހިންގާ ފަރާތުންނވެެ. ނުލއަި، )ރ( ހޯދުމަކާ ލައިސަންސް ހޯދަނޖްެހޭ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ތަނއެްގައި ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭކަން އޮތޯރިޓީއަށް އެންގުމއާި، ބަންދުކުރުމަށް ވަގުތުން ތަނެއް އެ އެނގިއްޖެނަމަ، އެޅުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންޖެހޭ ބަންދުކުރުމަށްޓަކައި ތަނެއް އެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެނވްެއެވެ. ނުލއަި، )ބ( ހޯދުމަކާ ލައިސަންސް ހޯދަނޖްެހޭ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން 79ޤާނޫނުގެ ޚިދުމަތްދީފިނަމަ، އެ ފަރާތެއް މި ޖޫރިމަނާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓއީަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ލައިސނަްސް ހިފހެެއޓްމުާއި ބާޠލިކުރުނުް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، )ހ( .54 ކަމެއް ތެރއެިން ކަންކަމުގެ އަންނަނިވި ލައިސަންސް ވަގުތީގޮތުން ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދިނުމަށް ދޫކޮށްފއަިވާ ހިފެހެއްޓުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓއީަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން (1) ނވުަތަ ފުރިހަމަނވުުން މިންގަނޑުތައް ކަނޑއަަޅާފައިވާ ؛އެ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފުވުން ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ތަނުގެ އިހުމާލުން އއެވްެސް ފަރާތަކަށް (2) ؛ގެއްލުމެއްވުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފވުުން. ލައިސަންސްގައި (3) މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް )ށ( ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 43 ކުރި ފަރާތުން ކުރި ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެ ފަރާތުގެ ލައިސަންސް ވަގުތީގޮތުން ހިފެހެއްޓުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ ފަރާތއެްގެ ލައިސަންސް ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓއީަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ތަނއެްގައި )ނ( ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސް ޚިދުމަތްދިނުމަށް ކާބޯތަކެތީގެ ކަނޑައަޅާފއަިވާ ޤާނޫނުގައި މި ގުޅިގެން ޚިދުމަތަކާ ތަނުންދޭ އެ ސާބިތވުއެްޖެނަމަ، އަދި އެކަމަކީ ކުށެއް ހިނގާފައިވާކަން ޝަރީޢަތަށް ތަންތަނުގެ ހިންގުމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ އެ ތަން ހިންގާ ނވުަތަ އެ ފަރާތަކަށް ނވުަތަ ފަރާތްތަކަކަށް އެނގިގެން ނވުަތަ އެ ފަރާތެއް ނުވަތަ ފަރާތްތަކުގެ އިހުމާލެއް އޮވެގެން ހިނގި ކަމެއް ކަމުގައި އެކަށީގެންވާ ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، އޮތޯރިޓީއަށް ބިނާކޮށް މައްޗަށް ހެކީގެ އެ ތަނަކަށް ދޫކޮށްފއަިވާ ރަޖިސްޓަރއީާއި ލައިސަންސް ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެނވްެއެވެ. ލައިސަންސް )ރ( ތަނއެްގެ ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ދަށުން މއާްދާގެ މި ހިފަހައްޓަނވްާނީ ނވުަތަ ބާޠިލުކުރަނވްާނީ، މި ޤާނޫނުގެ ވަގުތީގޮތުން އެއްގޮތްވާ އިޖުރާއަތުތަކާ ބަޔާންކުރާ ގވައާިދުގައި ހަދާ ދަށުން ގޮތުގެމަތިންނވެެ. މި މއާްދާގެ ދަށުން ލައިސަންސް ބާޠިލުކުރުމުގެ ކުރިން، ލައިސަންސް )ބ( ކަންކަން އިޞްލާޙުކުރވެިދާނެ ފަރާތަށް ދޫކޮށްފއަިވާ އިޞްލާޙުކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ އެ އޮތޯރިޓީން ފުރުޞަތު ގޮތުގެމަތިން އެކަށީގެންވާ ފަރާތަކަށް ދޭނވްާނއެެވެ. ލައިސަންސް )ޅ( ވަގުތުން އޮތްނަމވަެސް، އެހެން )ބ( މއާްދާގެ މި ޙާލަތއެްގއަި، އެކަމުގެ ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓއީަށް ލިބިދޭ ގަވާއިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ދިނުމަށްފަހު، ނޯޓިސް ލައިސަންސް ގޮތުގެމަތިން އެއްގޮތްވާ އިޖުރއާަތުތަކާ ބަޔާންކުރާ ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓއީަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 44 މި މއާްދާގެ )ޅ( ގެ ބޭނުމަށްޓަކއަި، ނޯޓިސް ދިނުމަށްފަހު ވަގުތުން )ކ( ލައިސަންސް ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިދޭ ޙާލަތްތއަް، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. އޮތޯރިޓީން ވަކިގޮތަކަށް ކަނޑަނާޅާހާ ހިނދަކު، މި މއާްދާގެ ދަށުން )އ( ބާޠިލުކުރުމއާކެު، ނވުަތަ ހިފެހެއްޓުމާއެކު ލައިސަންސެއް ވަގުތުން ޚިދުމަތްދިނުން ހއުްދަކުރވެިފައިވާ ލައިސަންސުން އެ .ހއުްޓާލަނވްާނެއެވެ ދަށުން )ވ( މއާްދާގެ ލައިސަންސް މި ތަނއެްގެ ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ތަނެއް އެ ރަޖިސްޓަރީން އޮތޯރިޓީގެ ބާޠިލުކުރުމއާެކު، އުނިކުރަނވްާނެއވެެ. ލައިސނަްސް ހދޯުމގާޅުޭ އނިތްޤިލާީ ކނަކްަން ނވުަތަ )ހ( .55 އޮތޯރިޓީގައި ކުރިން ފށެުމުގެ ޢަމަލުކުރަން ޤާނޫނަށް މި ކާބޯތަކެތީގެ ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އިދާރާއެއްގައި އެހެން ދއަުލަތުގެ ފަށާ ޢަމަލުކުރަން ޤާނޫނަށް މި ފަރާތްތއަް، ތަންތަނާއި ޚިދުމަތްދޭ )ހއައެް( މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، 6ތާރީޚުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރާ ލއަިސަންސް ހޯދުމަށްޓަކައި އޮތޯރިޓއީަށް ހުށަހަޅަނވްާނއެވެެ. މި ޤާނޫނަށް ޢމަލަުކުރަން ފަށާއިރު، ރަޖިސްޓަރީނުކޮށް ނވުަތަ ކަމާބެހޭ )ށ( ޚިދުމަތް ވިޔަފާރިތަކާއި ހިންގަމުންގެންދާ ނުހޯދައި ހއުްދއަެއް މި ފަރާތްތއަް، ތރާީޚުން ފޯރުކޮށްދޭ ފަށާ ޢަމަލުކުރަން ޤނާޫނަށް )ހއަެއް( މަސްދވުަހުގެ ތެރޭގައި މި ޤާނޫނުގެ 6ފެށިގެން ގިނަވެގެން އޮތޯރިޓއީަށް ހޯދުމަށްޓަކައި ލައިސަންސް ރަޖިސްޓަރީކޮށް، ދަށުން ހުށަހަޅަނވްާނއެވެެ. ތަންތަނާއި )ނ( ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ދަށުން މއާްދާގެ ފރަާތްތައް މި ރަޖިސްޓަރީކޮށް، ލައިސަންސް ދޫކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އިންތިޤާލީ ފަށާތާ ޢަމަލުކުރަން ޤާނޫނަށް މި )އެކެއް( 1އުސޫލުތައް، މަސްދވުަހުގެ ތެރޭގައި އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅައި ޢާންމުކުރަންވާނއެވެެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 45 ހަވަނަ ބާބު އެކްސޕްޯޓކުުރުން ކާބޯތަކެތި އމިޕްޯޓުކުރުމއާި އިމޕްޓޯކުުރމުާއި އކެްސޕްޓޯކުރުުމގާުޅޭ ޢނާްމު އުސލޫު އެކްސްޕޯޓުކުރާ )ހ( .56 ދވިެހިރާއްޖއެިން އަދި އިމްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖއެަށް ޞިއްޙީގޮތުން ކާބޯތަކއެްޗަކީ ރީއެކްސްޕޯޓުކުރާ ކާބޯތަކެއްޗާއި ތަކެތިކަން މުދަލުގައި ރައްކާތެރި އެފަދަ ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ފުރިހަމވަާންޖެހޭނެ ޝަރުޠުތަކއާި މިންގަނޑުތަކާއި، އިމްޕޯޓުކުރާ އަދި އެކްސްޕޯޓުކުރާ މުދާ ބަލައި ފާސްކުރުމއާި، ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވާ އަދި ހިފެހެއްޓުމަށްފަހު ހިފެހެއްޓުމއާި، ކާބޯތަކެތި ނުފެތޭ މިންގަނޑަށް އިޖުރާއަތު ގޮތުގެ ޢަމަލުކުރަންވީ ނއަްތާލުމުގައި ދޫކުރުމއާި، އޮތޯރިޓީން ގަވއާިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ކަނޑއަަޅަންވާނެއެވެ. ދވިެހިރއާްޖއެަށް އިމްޕޯޓުކުރާ އަދި ދވިެހިރއާްޖއެިން އެކްސްޕޯޓުކުރަން )ށ( ގވައާިދުގައި ހދަާ ދަށުން މއާްދާގެ މި ކާބޯތަކެއްޗަކީ ކަނޑައެޅޭ އޮތޯރިޓއީަށް ކަމަށް ތަކެތި ޚިލާފު އުސޫލުތަކާ ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވަނަ މއާްދާގެ 58ޤަބޫލުކުރވެއިްޖެނަމަ، އެ ތަކެއްޗާމެދު، މި ޤާނޫނުގެ ގޮތުގެމަތިން ނވުަތަ ގައިވާ ގައިވާ 95)ނ( ވަނަ މއާްދާގެ )ބ( ގޮތުގެމަތިން ޢަމަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓއީަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ރައްކާތެރި )ހ( .57 ކާބޯތކަެތި އިމޕްޓޯކުރުނުް ޞިއްޙީގޮތުން އިމްޕޯޓުކުރަނވްާނީ ދވިެހިރއާްޖއެަށް ދވިެހިރާއްޖއެަށް ކާބޯތަކެތި އެފަދަ އަދި ކާބޯތަކެއްޗެވެ. މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިމްޕޯޓުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަނވްާނީ، ހަދާ ގވައާިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނވެެ. ދވިެހިރއާްޖއެަށް ކާބޯތަކެތީގެ ބާވަތްތަކުގެ މުދާ އިމްޕޯޓުކުރާއިރު، މުދާ )ށ( ބަރުކޮށްފައި މުދާ އުޅަނދުފަހަރުގައި އަންނަ ރއާްޖެ ބަރުކޮށްގެން ރއަްކާތެރިކަމުގެ ޞއިްޙީ ސާފުތާހިރުކަމާއި ބަހައްޓަނވްާނީ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭގޮތަށެވެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 46 ދވިެހިރއާްޖއެަށް އިމްޕޯޓުކުރާ ކާބޯތަކެތި ވާނވްާނީ އެ ތަކެތި އުފއެްދި )ނ( އުފއަް އެކްސްޕޯޓުކުރުމަށް ތައްޔާރުކޮށްފއަިވާ ދއަިޤައުމަކުން ތަކއެްޗަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، އަމއިްލަ ބޭނުމަށް ގެންނަ ކާބޯތކަެއްޗެއް ނުހިމެނއެވެެ. އުފއެްދި )ރ( ތަކެތި އެ ކާބޯތަކެއްޗަކީ އިމްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖއެަށް ކަމުގައވިީނަމވަެސް، ޤއަުމެއްގެ ބާޒާރަށް ޚާއްޞަކޮށްފއަިވާ އެއްޗެއް ކާބޯތަކެތީގެ އިމްޕޯޓުކުރާ ދިވެހިރއާްޖއެަށް ޙާލަތްތަކުގައި، ޚއާްޞަ ވަގުތަކު އޮތް ޙާލަތަކަށް މިންގަނޑުތަކަށް އެ އެއްޗެއް ފެތޭނަމަ، އެ އެތެރެކުރުމަށް ދިވެހިރއާްޖއެަށް އެއްޗެއް އެ ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހު، އޮތޯރިޓީން ހއުްދަ ދިނުމަކަށް މި ޤާނޫނު ހުރަހއެް ނާޅއަވެެ. މި މއާްދާގެ )ރ( ގައި ބަޔާންކުރާ ޚއާްޞަ ޙާލަތްތައް ކަމުގައި ބަލާނީ، )ބ( ނުވަތަ ދްޤު ތަދުމޑަުކަމެއް ކާބޯތަކެތީގެ ނުވަތަ ކާރިސއާެއް ރަތީ ކޮންމެހެން ނެތިގެން ދވިެހިރއާްޖޭގައި ބާވަތެއް ވަކި ކާބޯތަކެތީގެ ފަދަ އެތެރެކުރަންޖެހޭ ދވިެހިރއާްޖއެަށް ކާބޯތަކެތި ބާވަތެއްގެ އެ ޚާއްޞަ ޙާލަތްތައް ކަމުގައެވެ. އަސްލު )ޅ( ކާބޯތަކެތީގެ އިމްޕޯޓުކުރުމުގައި، ކާބޯތަކެތި ދވިެހިރއާްޖއެަށް ހިމަނާފއަިވާ ކާބޯތަކެތީގައި އެތެރެކުރެވޭ ނުވަތަ އޮޅުވާލުމާއި މއާްދާތައް ނވުަތަ ބައިތައް ނުވަތަ އެނޫނވްެސް މަޢުލޫމާތު އޮޅވުާލުމަކީ މަޢުލޫމާ ޞައްޙަނޫން ގުޅޭގޮތުން އެއްޗަކާ އެތެރެކުރެވޭ ތު ނވުަތަ ދިނުމަކީ މަނާކަމެކވެެ. އެ )ކ( ގޮތަކަށް، ނޫން ބޭނުމަށް ވިޔަފާރިކުރުމަށް އަމއިްލަ މީހެއްގެ ޤާނޫނުގެ މި ތެރެއިން، ކާބޯތަކެތީގެ އިމްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖއެަށް ދވިެހިރާއްޖެއަށް ބާވަތްތައް ކަނޑައަޅާ ގވައާިދުގައި ހަދާ ދަށުން ސަރވިސއްަށް ކަސްޓަމްސް މޯލްޑިވްސް އެތެރެކުރއާިރު ޑިކްލެއަރކުރަންޖެހޭނއެވެެ. ގަވާއިދުތަކއާި، )އ( ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޤާނޫނާއި މި ކާބޯތަކެތި ޚިލާފަށް މިންގަނޑުތަކާ އުސޫލުތަކުގައިވާ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 47 އުސޫލު، އެއިމްޕޯޓުކޮށްފިނަމަ، ޢަމަލުކުރާނެ ފަރާތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. ދވިެހިރއާްޖއެަށް ކާބޯތަކެތި އިމްޕޯޓުކުރާ ފަރާތްތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން )ވ( އޮތޯރިޓީގައި ގޮތުގެމަތިން ބަޔާންކުރާ ގވައާިދުގައި ހަދާ ރަޖިސްޓަރީކުރަނވްާނެއެވެ. އެއްވެސް )ހ( .58 އިމޕްޓޯކުުރނުް މނަާ ކާބޯތކަތެި ބާވަތެއްގެ އަންނަނިވި ބާވަތްތަކުގެ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރެއިން . ކާބޯތަކެތި ދވިެހިރއާްޖެއަށް އިމްޕޯޓުކުރުމަކީ މަނާކަމެކވެެ ޢާންމު (1) ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބާބުގައި ތިނވްަނަ ޤާނޫނުގެ މި ؛ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަނުވާ ކާބޯތަކެތި އޭގެ (2) ނުވަތަ ނޭނގޭ މއާްދާތައް އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތީގައި ؛ކާބޯތަކެތި އަސްލު ނޭނގޭ ފަދަ ގވައާިދުގައި (3) ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޤާނޫނާއި މި ؛ކަނޑއަަޅާފައިވާ ފަދއަިން ލޭބަލްކޮށްފައި ނވުާ ކާބޯތަކެތި ގވައާިދުތަކާއި (4) ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޤާނޫނާއި މި މިންގަނޑުތަކާ ކަނޑއަަޅާފައިވާ ޚިލާފަށް އުސޫލުތަކުގައި ؛ކާބޯތަކެތިހުންނަ އެތެރެކުރުން (5) ދވިެހރިއާްޖއެަށް ޤާނޫނަކުން އެހެން މަނާކޮށްފއަވިާ ކާބޯތަކެތި. މއާްދާގެ )ށ( މި ކާބޯތަކެއްޗަކީ، އިމްޕޯޓުކުރާ އާ (ހ)ދވިެހިރއާްޖއެަށް ޚިލާފުނުވާ ތަކެތިކަން ޔަޤީންކުރުމަކީ އެ ތަކެތި އެތެރެކުރާ ފަރާތއެްގެ . ޒިންމއާެކެވެ ދިވެހިރާއްޖއެަށް )ނ( ކާބޯތަކެއްޗަކީ އިމްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖއެަށް އޮތޯރިޓީއަށް ކަމަށް ކާބޯތަކެތި މަނާ އިމްޕޯޓުކުރުން އެ ގޮތުގެމަތިން އަންނަނިވި ތަކެއްޗާމެދު ޤަބޫލުކުރވެއިްޖެނަމަ، ޢަމަލުކުރުމަށް އޮތޯރިޓއީަށް ނިންމިދާނއެވެެ. ނިމެންދެން (1) ޓެސްޓުކޮށް އަދި/ނުވަތަ ފާސްކޮށް ބަލައި ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 48 ؛އެ ތަކެތި ހިފެހެއްޓުން ( ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އެ ތަކެތި ބަލއަި 1މި އަކުރުގެ ) (2) އެ ނިމެންދެން ޓެސްޓުކޮށް އަދި/ނވުަތަ ތަކެތި ފާސްކޮށް ؛ހިފެހެއްޓުމަށްފަހު ދޫކޮށްލުން ؛އެ ތަކެތި ނއަްތާލުން ނވުަތަ ނއަްތާލުމަށް ލޒާިމުކުރުން (3) އެ ތަކެތި ރީއެކްސްޕޯޓުކުރުމަށް ލޒާިމުކުރުން. (4) ނުވަތަ )ރ( ހިފެހެއްޓުމުގައި ކާބޯތަކެތި ދަށުން ގެ )ނ( މއާްދާގެ މި ޒިންމވާާނީ އެކަމަށް ހިނގާނަމަ ޚަރަދެއް އެއްވެސް ނއަްތާލުމުގައި އެ ތަކެތި އިމްޕޯޓުކުރާ ފަރާތުންނވެެ. ހިފަހައްޓައި )ބ( ކާބޯތަކެތި ބަޔާންކުރާފަދަ ގައި )ނ( މއާްދާގެ މި ނައްތާލަނީ، އެ ތަކެތި އިމްޕޯޓުކޮށް، ބާޒާރަށް ނެރުމުގެ އަދި/ނވުަތަ އަދި/ނވުަތަ ހިފަހއަްޓައި ކާބޯތަކެތި އެފަދަ ކަމުގައވިާނަމަ، ކުރިން ކަސްޓަމްސް މޯލްޑވިްސް ލަފާގެމަތިން އޮތޯރިޓީގެ ނއަްތާލާނީ، ސަރވިސްގެ ފަރާތުންނވެެ. އޮތޯރިޓީން )ހ( .59 ކާބޯތަކެތި އކެސްޕްޓޯކުރުނުް ވާންވާނީ، ކާބޯތަކެތި އެކްސްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖއެިން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑުތައް ފުރިހަމވަާ ކާބޯތަކެތި ކަމުގައެވެ. ފެނވްަރު )ށ( ކާބޯތަކެތީގެ އެކްސްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖއެިން ކާބޯތަކެތި މިންގަނޑުތަކާއި ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ކަށަވަރުކުރުމަށް މިންގަނޑުތއަް، އުސޫލުތަކާއި ޢަމަލުކުރާނެ އެކްސްޕޯޓުކުރުމުގައި ގަވާއިދުގައި ހަދާ އޮތޯރިޓީން ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ކާބޯތަކެތި އެކްސްޕޯޓުކުރުމުގެ މަސއަްކަތްކުރާ އެންމެހައި ފަރާތްތަކއާި، )ނ( ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ތަންތަން، މަސއަްކަތްކުރާ އެފަދަ . ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން އޮތޯރިޓީގއަި ރަޖިސްޓަރީކުރަންވާނއެވެެ މި މއާްދާގެ )ނ( ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީކުރާ ފަރާތްތަކުން )ރ( ކާބޯތަކެތި އެކްސްޕޯޓުކުރަންވާނީ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 49 ލައިސަންސް ދޫކުރާ އޮތޯރިޓީން ގޮތުގެމަތިން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހޯދުމަށްފަހުގއަވެެ. މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތަކާއި )ބ( ހިފެހެއްޓުމއާި، ކާބޯތަކެތި އެކްސްޕޯޓުކުރާ ޚިލާފަށް މިންގަނޑުތަކާ ނއަްތާލުމުގެ އިޚްތިޔާރު ނުވަތަ ނއަްތާލުމަށް ލޒާިމުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވެއވެެ ހިފެހެއްޓުމުގައި .އޮތޯރިޓއީަށް ކާބޯތަކެތި އެ އަދި އެކަމަށް ހިނގާނަމަ ޚަރަދެއް އެއްވެސް ނއަްތާލުމުގައި ނވުަތަ ޒިންމވާާނީ އެ ތަކެތި އެކްސްޕޯޓުކުރަން އުޅުނު ފަރާތުންނވެެ. ގަވާއިދުތަކއާި، )ޅ( ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޤާނޫނާއި މި އުސޫލުތަކުގައިވާ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފަށް ކާބޯތަކެތި އެކްސްޕޯޓުކުރާ ދަށުން ދޫކޮށްފއަިވާ ލައިސަންސް ފަރާތްތަކަށް މި މއާްދާގެ )ރ( ގެ ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެނވްެއެވެ. ހިފެހެއްޓުމުގައި )ކ( ލައިސަންސް އޮތޯރިޓީން ދަށުން މއާްދާގެ މި ގވައާިދުގައި ހދަާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އުސޫލުތއަް، ޢަމަލުކުރާނެ ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ހަތަރުވަނަ ބައި ކާބޯތކަެތީގެ ރައކްާތެރކިަމާއި ފެންވަރު ކަށަވަރކުުރުން ހަތްވަނަ ބާބު ބަލއަި ފާސކްުރމުާއި ސާމޕްލަް ނގެުން ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ، ނުވަތަ ތައްޔާރުކުރާ، ނުވަތަ ބަންދުކުރާ، ނވުަތަ )ހ( .60 ބލަައި ފސާކްރުނުް ގަނެ ނުވަތަ ގުދަންކުރާ، ނވުަތަ ރައްކާކުރާ، ނވުަތަ ލޭބަލްކުރާ، ވިއްކާ، ނުވަތަ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލާ، ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދޭ ތނަްތަނުން ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ އެނޫނވްެސް ނވުަތަ ތަންތަން މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާފއަިވާ ކާބޯތަކެތީގައި ހިމެނޭ އެ ސާފުތާހިރުކަމުގެ މާއްދާތަކާއި ރައްކާތެރިކަމާއި ތަކެތީގެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 50 ބާބުގައި މި ބެލުމަށްޓަކއަި، ޢަމަލުކުރަމުންދޭތޯ މިންގަނޑުތަކަށް ފާސްކުރުމުގެ ބަލައި ތަންތަން އެ ގޮތުގެމަތިން ބަޔާންކޮށްފައިވާ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެނވްެއެވެ. ފާސކްުރުމެއް )ށ( ބަލައި ހިންގާ ދށަުން ގެ )ހ( މއާްދާގެ މި ކުރިއަށްގެންދާނީ، އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ އިންސްޕެކްޓަރުންނެވެ. ބލަައި ފސާކްރުާ އނިްސޕްކެޓްރަނުް ބަލައި )ހ( .61 ހިންގާ އޮތޯރިޓީން ދަށުން ޤާނޫނުގެ ފާސްކުރުމުގައި މި ކަނޑައަޅާފއަިވާ އޮތޯރިޓީން އެކަމަށްޓަކައި ޙަރަކާތްތެރވިާނީ، އިންސްޕެކްޓަރުންނވެެ. ކޮންމެ )ށ( ކަނޑައަޅާ އޭނާއަކީ ،އިންސްޕެކްޓަރަކަށް އޮތޯރިޓީން ޢއަްޔަ ލިޔުމެއް ންއޮތޯރިޓީން އަންގއަިދޭ ފަރާތއެްކަން ކޮށްފައިވާ އޮންނަނވްާނެއވެެ. ދޫކޮށްފައި ޚިދުމަތްދޭ )ނ( ކާބޯތަކެތީގެ އިންސްޕެކްޓަރަކު އެއްވެސް އޮތޯރިޓީގެ އެފަދަ ހިންގުމާއި، ތަނެއް އެފަދަ މަސައްކަތްކުރުމާއި ތަނއެްގައި ތަނއެްގެ ޙިއްޞާދާރަކަށް ވުމާއި، އަދި އެފަދަ ތަނަކަށް ލަފާދނިުމއާި، ފުށއުަރާ މަޞްލަޙަތު ކޮށްގެން އެނޫނވްެސް ކަމެއް އެއްވެސް ނވުާނެއެވެ. މި މއާްދާގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރާ އިންސްޕެކްޓަރުންނާގުޅޭ ކަންކަން )ރ( މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. ބލަައި ފސާކްރުާ އނިްސޕްކެޓްރަނުްގެ ޒނިްމާތކަާއި ބާރުތައް ޚިދުމަތްތައް )ހ( .62 ފޯރުކޮށްދޭ ތަންތަނުން ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ބެލުމަށއާި، ގޮތުގެމަތިންތޯ ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނުގައި މި ފޯރުކޮށްދެނީ ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުގައި ބޭނުންކުރާ ތަކެތީގެ ފެންވަރާއި މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަނުގައި އެ ބެލުމަށއާި، ރައްކާތެރިކަން ގޮތުން މވުައް ބެލުމުގެ ގޮތް މަސައްކަތްކުރާ ޒަފުން ބާރު ކުރުމުގެ ކަންކަން އަންނަނިވި އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ލިބިގެންވެއވެެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 51 ފޯރުކޮށްދޭ (1) ތަންތަނުން ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްތަކާބެހޭ ގޮތުން، ދުރާލާ އެންގުމަށްފަހު ނވުަތަ ދުރާލާ ނުލއަި، ދިނުމަކާ ނުވަތަ ނޯޓިސް އުފައްދާ، ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކުރާ، ނވުަތަ ބަންދުކުރާ، ނވުަތަ ލޭބަލްކުރާ، ނވުަތަ ރއަްކާކުރާ، ނވުަތަ ގުދަންކުރާ، ނވުަތަ ގަނެ ވިއްކާ، ނުވަތަ ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދޭ ނވުަތަ އުފުލާ އަނެއްތަނަށް އެއްތަނުން ؛ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނަށް ވަދެ، ބލަައި ފާސްކުރުން ތަންތަނުގައި ބޭނުންކުރާ ތަކެތީގެ ފެންވަރާއި ރައްކާތެރިކަން (2) ތަކެތި ބޭނުންކުރާ ތަންތަނުގައި އެ ބެލުމަށްޓަކައި ؛ކުރުން ނވުަތަ އެ ތަކެތިން ސާމްޕަލް ނެގުންޓުޓެސް މީހުންނާއި (3) ތިބޭ ތަނތްަނުގައި ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ؛މަޢުލޫމާތު ހޯދުންމވުައްޒަފުންނާ ބއަްދަލުކޮށް އެ (4) ތަނާއި ޚިދުމަތްދޭ ތަކެތީގެ ކާބޯތަކެތީގެ ތަނުގައިވާ ؛ފޮޓޯނެގުން ރކެޯޑުތަކާއި ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތނަުގެ އެންމެހައި (5) ؛ލިޔުންތއަް ބަލައި ކޮޕީ ހއެްދުން ޙާލަތްތަކުގައި މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށާއި ހެކި ހދޯަން ބޭނުންވާ (6) ؛ޙާޟިރުކުރަންޖެހޭ މީހުން ޙޟާިރުކޮށް ބަޔާންނެގުން ކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހޯދަންޖެހޭ އިތުރު މަޢުލޫމާތު ހދޯުން. (7) ބަލައި ފާސްކުރަނީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ތަނެއް ކަމުގައވިާނަމަ އޮތޯރިޓީގެ )ށ( އެ ތަނުގެ އިންސްޕެކްޓަރުން ވަންނަނވްާނީ، ވެރިފަރާތުގެ ތަނަކަށް ތަނުގައި ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތުގެ ހއުްދަ ހޯދުމަށްފހަުގައެވެ. ނވުަތަ އެ ނވުަތަ އެފަދަ ހއުްދައެއް ނެތްނަމަ ކޯޓު އަމުރއެްގެ ދަށުންނެވެ. މި މއާްދާގެ ދަށުން ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ، ނުވަތަ ތައްޔާރުކުރާ، ނުވަތަ )ނ( ނުވަތަ ރައްކާކުރާ، ނވުަތަ ލޭބަލްކުރާ، ނވުަތަ ބަންދުކުރާ، އަނެއްތަނަށް އެއްތަނުން ނުވަތަ ވިއްކާ، ގަނެ ނުވަތަ ގުދަންކުރާ، އުފުލާ، ނވުަތަ ފޯރުކޮށްދޭ ނވުަތަ އެނޫނވްެސް ގޮތަކުން ކާބޯތަކެތީގެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 52 ތަނއެްގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރާ ވަގުތު އެ ތަނަކާ ތަނުގައި ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތް ނވުަތަ އެ ވެރިފަރާތް ނވުަތަ އެ ވަގުތަކު ޙވަާލުވެ ހުރި ފަރާތް ނވުަތަ ތަނުގެ ވެރިފަރާތުން ނވުަތަ އެ ފަރާތަކަށް އެ އެހެން ކަނޑައަޅާ ފަރާތުން ވިޔަފާރިކުރާ ތަނުގައި ޙާޟިރވުެހުރވެިދާނެއެވެ. މި މއާްދާގެ ދަށުން ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ، ނުވަތަ ތައްޔާރުކުރާ، ނުވަތަ )ރ( ނުވަތަ ރައްކާކުރާ، ނވުަތަ ލޭބަލްކުރާ، ނވުަތަ ބަންދުކުރާ، އަނެއްތަނަށް އެއްތަނުން ނުވަތަ ވިއްކާ، ގަނެ ނުވަތަ ގުދަންކުރާ، ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ނުވަތަ ކާބޯތަކެތީގެ ފޯރުކޮށްދޭ އުފުލާ، ނުވަތަ އުސޫލުތއަް، ޢަމަލުކުރާނެ ފާސްކުރުމުގައި ބަލައި ތަންތަން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. މި މއާްދާގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި އޮތޯރިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތު )ބ( އަދާކުރުމަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުރަސއްަޅާނަމަ، އޮތޯރިޓީން ދވިެހި ފުލުހުންގެ ދވިެހި އެދުމުން، ޚިދުމަތުގައި ޚިދުމަތުގެ ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަން އޮތޯރިޓީއަށް ފޯރުކޮށްދޭނވްާނެއެވެ. ރއަްކާތެރިކަން )ހ( .63 ސާމޕްލަް ނގެނުް ޞއިްޙީ ބެލުމަށާއި ފެނވްަރު ކާބޯތަކެތީގެ ޛަރީޢއާިން ކާބޯތަކެތީގެ ނވުަތަ ވިހަވުން ކާނާ ކަށަވަރުކުރުމަށާއި، މެދވުެރިވާ ބަލިމޑަުކަމެއް ކާބޯތަކެތި ފެތުރޭ ޙާލަތުގައި، ގޮތުން ސާމްޕަލް ނެގުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ތަޙްލީލުކުރުމުގެ . ލިބިގެންވެއވެެ ޓެސްޓުކުރުމަށް ސާމްޕަލް ނަގާނެ ޙާލަތްތަކއާި، މިނވްަރު އަދި ނަގާނެ )ށ( ގޮތް، ކަނޑައަޅާނެ އަގު އެކަމަށް އަދި މިންގަނޑުތައް ގޮތުގެ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. ޓެސްޓުކުރުމަށްޓަކައި )ހ( .64 ކާބޯތކަެތި ޓސެޓްކުރުނުް ތަކެތި އެ ފަރާތަކުން ގަންނަ ކާބޯތަކެތި އޮތޯރިޓީއަށް ގޮތުގެމަތިން ގވައާިދުގައިވާ ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ހުށަހެޅިދާނއެވެެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 53 ގަންނަ )ށ( ހުށަހެޅޭނެ ކާބޯތަކެތި ޓެސްޓުކުރުމަށްޓަކައި ފަރާތަކުން ޤާނޫނުގެ މި އަގު ކަނޑައަޅާ އެކަމަށް ޙާލަތްތަކާއި ބވާަތްތަކާއި، ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ޤނާނޫާ ޚލިާފަށް ހނުންަ ކާބޯތކަތެި ހިފހެެއޓްމުާއި ނގެނުް ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ )ހ( .65 ކާބޯތަކެތީގެ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފަށް އއެވްެސް ފަރާތަކުން ކާބޯތަކެތި އުފއަްދާ ކަމަށް ނވުަތަ ވިއްކާ ކަމަށް ނވުަތަ އެކްސްޕޯޓުކުރާ ކަމަށް ނވުަތަ އިމްޕޯޓުކުރާ ކަމަށް ނުވަތަ ގުދަންކުރާ ކަމަށް ނވުަތަ ބަންދުކުރާ ހެކީ އެކަށީގެންވާ އޮތޯރިޓއީަށް ކަމަށް ބިނާކޮށް މއަްޗަށް ގެ ސާބިތވުއެްޖެނަމަ، އެފަދަ ކާބޯތަކެތި ހިފަހައްޓައި، އެ ތަކެތި ނެގުމުގެ ބާރު އޮތޯރިޓއީަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ކާބޯތަކެއްޗާ )ށ( ނަގާ ދަށުން ގެ )ހ( މއާްދާގެ ވަކި މި ގުޅިގެން އަންނަނިވި ތެރޭގައި ގޮތަކަށް މއުްދަތއެްގެ ގޮތްތަކުންކުރެ ޢަމަލުކުރުމަށް އޮތޯރިޓއީަށް އެންގިދާނއެެވެ. ތަނަކަށް (1) އެ ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ތަނެއްގައި ވަކި ކާބޯތަކެތި ނުވަތަ ؛ ގެންދިޔުމަށް ޞިއްޙަތަށް (2) ނވުަތަ އެއްޗެއްނަމަ ހަލާކުވެދާފަދަ އވަަހަށް ނުރައްކަލެއް އޮތްނަމަ އެ ކާބޯތަކެތި ގެއްލުމެއްވެދާނެ ފަދަ ނއަްތާލުމަށް. މި މއާްދާގެ )ށ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ އެންގުމަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި )ނ( ވިއްކި ނުވަތަ އުފެއްދި ކާބޯތަކެތި އެ ޒިންމވާާނީ ޚަރަދަށް ހިނގާ ގުދަންކުރި ނވުަތަ ނވުަތަ އެކްސްޕޯޓުކުރި ނވުަތަ އިމްޕޯޓުކުރި ނވުަތަ ބަންދުކުރި ފަރާތަކުންނވެެ. ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެ، ކާބޯތަކެތި ( ށ)މި މއާްދާގެ )ރ( ބާޒާރުން ނެގުމަށް އޮތޯރިޓީން ކުރާ އަމުރަކަށް ތަބވާުމަށް އޮތޯރިޓީން ފަރާތުން ރައްދުވި އަމުރު އެ ތެރޭގައި، މއުްދަތުގެ ދީފއަިވާ ދވިެހި ތަންފީޛުކުރުމަށް އަމުރު އެ ތަބާނުވެއްޖެނަމަ، އަމުރަށް އެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 54 ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓއީަށް ލިބިގެންވެއވެެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން ނގަާ ކާބޯތަކެތި މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ )ބ( މިންގަނޑުތަކާ ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގވައާިދުގައި ހަދާ ދަށުން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ އެ ތަކެތި އުފއެްދި ނުވަތަ ވިއްކި ޚިލާފުނވުާކަން ނވުަތަ އެކްސްޕޯޓުކުރި ނވުަތަ އިމްޕޯޓުކުރި ނވުަތަ ގުދަންކުރި ނވުަތަ ބަންދުކުރި ފަރާތއެްގެ ޒިންމާއެކވެެ. ޢަމަލުކުރާނެ )ޅ( ނެގުމުގައި ކާބޯތަކެތި އޮތޯރިޓީން ދަށުން މއާްދާގެ މި ގވައާިދުގައި ހދަާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އިޖުރއާަތު ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. އޮތރޯޓިނީް ހފިަހައޓްާ ކާބތޯކަެތި އނަބރުާ ރއަްދކުރުނުް ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހިފެހއެްޓޭ ކާބޯތަކެތި އަނބުރާ 65މި ޤާނޫނުގެ )ހ( .66 ރއަްދުކުރވެޭނީ، އެ ތަކެއްޗަކީ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަށް ފެތޭ ތަކެތިތޯ އޮތޯރިޓީން ބެލުމަށްފަހުގއަވެެ. ތަކެތީގެ އޮތޯރިޓީން ހިފަހއަްޓާ ކާބޯތަކެތި އަނބުރާ ހޯދުމަށް އެދި އެ )ށ( ވެރިފަރާތަށް އޮތޯރިޓއީަށް ހުށަހެޅިދާނއެވެެ. ހުށަހެޅުމެއް )ނ( އެއްވެސް އޮތޯރިޓއީަށް ދަށުން ގެ )ށ( މއާްދާގެ މި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ހުށަހެޅުމަކާމެދު އެ ލިބއިްޖެނަމަ، ނިންމއަި، ގޮތެއް ތެރޭގައި މުއްދަތއެްގެ ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދުގައި އެ ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅި ފަރާތަށް އަންގަންވާނެއެވެ. އތޮޯރިޓީން )ރ( ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅި ދަށުން ގެ )ނ( މއާްދާގެ މި ބެލުމަށްފަހު، އެ ކާބޯތަކއެްޗަކީ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދަށް ފެތޭ ތަކެތި ކަމަށް އޮތޯރިޓީގެ ތަޙްޤީޤަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ޤާނޫނުގެ އަންގާފައިވާ 65މި އޮތޯރިޓީން ދަށުން މާއްދާގެ ވަނަ އަނބުރާ ފަރާތަށް އެ ކާބޯތަކެތި އެ ބާޠިލުކޮށް އެންގުން ރއަްދުކުރަނވްާނެއވެެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 55 އަށްވަނަ ބާބު ކާބޯތަކެތގީެ ސބަަބނުް މދެުވރެިވާ ބަލތިައް ކޮންޓްރޯލކްުރނުް ކާބޯތކަެތި ބނޭނުކްރުމުުގެ ވހިވައެްޖނެަމަ ސަބަބނުް ކނާާ ނުވަތަ ބައްޔެއް ފތެރުއިްޖނެަމަ އނެގްމުާއި ތަޙޤްޤީކުރުނުް ކާބޯތަކެތީގެ ސަބަބުން ކާނާ ވިހވަުމުގެ ހާދިސާއެއް ނވުަތަ ބައްޔެއް )ހ( .67 ހިސާބއެްގައި އެއްވެސް ދިވެހިރއާްޖޭގެ ކަމެއް ފަދަ ފެތުރުން ޕްރޮޓެކްޝަން ހެލްތް އޮތޯރިޓީއަށާއި އެކަން، ދިމވާއެްޖެނަމަ އެޖެންސއީަށް ވަގުތުން އަންގަނވްާނެއެވެ. ކާބޯތަކެތީގެ ސަބަބުން ކާނާ ވިހވަުމުގެ ހާދިސާއެއް ނވުަތަ ބައްޔެއް )ށ( ފެތުރުން ފަދަ ކަމެއް ދިމވާއެްޖެނަމަ، އެކަމެއް ތަޙްޤީޤުކުރާނީ، ހެލްތް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީއާއި އޮތޯރިޓީ ގުޅިގެންނވެެ. ޢނާްމު ޞއިްޙތަަށް ނރުައކްލަެއް ކރުިމަތވިެދނާެ ޙާލަތެއް މެދވުރެވިނުް ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން ހިންގާ ތަޙްޤީޤެއް ނމިނެްދެން 67މި ޤާނޫނުގެ )ހ( .68 ނވުަތަ އެ ތަޙްޤީޤަކަށްފަހު ފިޔަވަޅުއެޅުމަށް އަންގައި، އެ ފިޔަވަޅުތައް ތަންފޛީުކޮށް ނިމެންދެން ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ތަނަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ހިފެހެއްޓުމުގެ ވަގުތީގޮތުން ލައިސަންސް ދޫކޮށްފއަިވާ ދަށުން ރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެނވްެއެވެ. އިޚްތިޔާ ދޫކޮށްފއަިވާ )ށ( ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ތަނަކަށް ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ލައިސަންސް ވަގުތީގޮތުން ހިފެހެއްޓުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ކާބޯތަކެތީގެ ސަބަބުން ކާނާ ވިހވަުމުގެ ހާދިސާއެއް ނުވަތަ ބަލިވުންފަދަ )ނ( ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި އެކަމެއް ދިމވާއެްޖެނަމަ ކަމެއް ޒިންމާތައް މަސްއޫލއިްޔަތުތަކާއި ފަރާތްތަކުގެ ތަޙްޤީޤުކުރާ ގޮތާއި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. މި މއާްދާގެ ދަށުން ހިންގާ ތޙަްޤީޤއެްގައި، ކާބޯއެއްޗެއްގެ ސަބަބުން )ރ( ފެތުރުމުގެ އިތުރަށް ބަލި އެ ސަބަބުން ހާދިސާގެ މެދުވެރވިެފައިވާ ނުރައްކަލެއް ޞއިްޙަތަށް ޢާންމު ނުވަތަ އޮތްކަމަށް ނުރއަްކަލެއް ތް ކުރިމަތވިެދާނެ ފަދަ އެނޫނވްެސް ޙާލަތެއް މެދުވެރވިެދާނެ ކަމަށް ހެލް ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 56 ކަމާގުޅޭގޮތުން ޤަބޫލުކުރވެޭނަމަ، އެޖެންސީއަށް ޕްރޮޓެކްޝަން ނަންބަރު ޤާނޫނު އަޅާނީ، އެޖެންސީން އެ ފޔިަވަޅުތައް އަޅަންޖެހޭ ގެ 2012/7 ޤާނޫނު( ރއަްކާތެރިކުރުމުގެ ޞިއްޙަތު )ޢާންމު ދަށުންނވެެ. އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ކަނޑއަަޅާ އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅާ )ހ( .69 ޓްރޭސަބލިޓިީ ޤއާިމކުރުނުް ޓްރޭސަބިލިޓީގެ ކާބޯތަކެތީގެ ތަންތަނުގައި، ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ނޒިާމއެް ޤއާިމުކޮށްފައި އޮންނަނވްާނެއެވެ. ޤއާިމުކުރުމުގއަި، )ށ( ޓްރޭސަބިލިޓީ ދަށުން ގެ )ހ( މއާްދާގެ މި ކަނޑައަޅާ ނޒިާމެއް އޮތޯރިޓީން ޓްރޭސަބިލިޓީގެ ފެންވަރަކަށް ޤއާިމުކުރުން ލާޒިމުވާ ތަންތަން، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ވަކި ތަނަކީ މި މއާްދާގެ )ށ( ގެ ދަށުން ޓްރޭސަބިލިޓީގެ ނޒިާމެއް )ނ( އެ ތަނއެްނަމަ، ނޒިާމު ތަނއެްގެ ކަނޑއަަޅަންޖެހޭ ޓްރޭސަބިލިޓީ ޤއާިމުކުރަނވްާނީ އަންނަނިވި މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭގޮތުންނވެެ. ކާބޯތަކެތި އުފއެްދުމަށް ބޭނުންކުރި ބވާަތްތައް ސަޕްލއަިކުރި (1) ؛ފަރާތް ފަރާތް އެ (2) ބޭނުންކުރާނެ އެންމެފަހުން ކާބޯތަކެތި ފަރާތަކީ ؛ނޫންނަމަ، އެ ކާބޯތަކެތި ވިއްކި ފަރާތް ނުވަތަ (3) ޖަނަވާރެއް ބޭނުންކުރި އުފެއްދުމަށް ކާބޯތަކެތި އެ ކާބޯތަކެތި އުފެއްދުމަށް ބޭނުންކުރި ބާވަތެއްގެ ބެޗް ނުވަތަ ލޮޓް ނވުަތަ ކޮންސއަިންމެންޓް. ކަނޑއަަޅާ )ރ( އޮތޯރިޓީން ބެލެހެއްޓުމަށް ގުޅޭގޮތުން ޓްރޭސަބިލިޓީއާ ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުން ގަވާއިދުން ރެކޯޑުކޮށް މަޢުލޫމާތު، ކާބޯތަކެތީގެ ބަލަހައްޓަމުން ގެންދަނވްާނެއެވެ. ސަމލާުވުމަށް އނެގްމުާއި ނޓޯިސް ދނިނުް ޞިއްޙަތަށް )ހ( .70 ޢާންމު ސަބަބުން އުފެއްދުމއެްގެ ކާބޯތަކެތީގެ އެ ނުރއަްކވާެދާނެ ކަމަށް ފެނއިްޖެނަމަ، އެ އުފއެްދުމެއްގެ މަޢުލޫމާތު ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 57 ތަކެތި އުފއެްދި ފަރާތަކުން ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް ހާމަކުރަންވާނއެވެެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރވިެގެން، )ށ( ނޯޓިހެއް ނުވަތަ ކުރުމުން އިޢުލާނެއް ޢާންމުކޮށް އަންގައި އެކަން ހާމަކުރީކަމަށް ބެލވެޭނއެވެެ. ޝއާިޢުކުރުމުން އެ މަޢުލޫމާތު ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމވަެސް، )ހ( .71 ރކިޯލކްރުމުާއި ބާޒރާނުް ނގެނުް އެހެންގޮތަކަށް ޤާނޫނއެްގައި އެހެން ކާބޯތަކެއްޗަކީ ފޯރުކޮށްދިން ތަނަކުން ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ނުވަތަ ގަވާއިދަކާ ހަދާފއަިވާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޤާނޫނާއި މި ފޯރުކޮށްދީފއަިވާ ޚިލާފަށް އިޖުރއާަތަކާ ނވުަތަ މިންގަނޑަކާ އަނބުރާ ތަކެތި އެ ސާބިތވުއެްޖެނަމަ، އޮތޯރިޓއީަށް އެއްޗެއްކަން ބާޒާރުން ނެގުމަށް ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތަށް އެންގުމުގެ ބާރު ށް ލިބިގެންވެއވެެ. އޮތޯރިޓއީަ އެންގުމެއް )ށ( އަންގާ އޮތޯރިޓީން ދަށުން ގެ )ހ( މއާްދާގެ މި ދިނުމއާެކުގައވެެ. އަންގަންވާނީ، ރިކޯލް ނޯޓިހެއް ތަކެތި )ނ( އެ ދިމވާއެްޖެނަމަ ޙާލަތެއް ރިކޯލްކުރާ ކާބއޯެއްޗެއް ފަރާތުން ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ އިންތިޒާމުތައް ރިކޯލްކުރވެޭނެ ޤާއިމުކޮށްފައި ހުންނަނވްާނެއެވެ. ޚިދުމަތްދޭ )ރ( ކާބޯތަކެތީގެ އެންގުމަކަށް އަންގާ ފަރާތުން އޮތޯރިޓީން ކާބއޯެއްޗެއް ރިކޯލްނުކޮށްފިނަމަ، އޮތޯރިޓީން އެކަން ކުރަންވާނެއވެެ. އެއވްެސް )ބ( ރިކޯލްކުރުމަށް ކާބޯތަކެތި ދަށުން ގެ )ރ( މއާްދާގެ މި ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ޒިންމވާާނީ އެކަމަށް ހިނގާނަމަ ޚަރަދެއް ފަރާތުންނވެެ. ދަށުން )ޅ( ޤާނޫނުގެ ޢަމަލުކުރާނެ މި ރިކޯލްކުރުމުގައި ކާބޯތަކެތި ގވަާއިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. މި މއާްދާގެ )ހ( އެހެން އޮތްނަމވަެސް، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ )ކ( ނވުަތަ މިންގަނޑަކާއި ނވުަތަ ގަވއާިދަކާއި ހަދާފއަިވާ ދަށުން ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 58 އިޖުރއާަތަކާ ޚިލާފުވެގެން ނުވަތަ އެ ފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެދާނެކަމަށް ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތަށް ފެނއިްޖެނަމަ، އެ ފަރާތއެްގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި އެ ތަކެތި ރިކޯލްކުރުމަކަށް މި މއާްދާ ހުރަހއެްނާޅއަެވެ. ންވީ އުސޫލު މި ޤާނޫނުގެ އެގޮތުން ކާބޯތަކެތި ރިކޯލްކުރާނަމަ ޢަމަލުކުރަ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ނުވަވަނަ ބާބު ފޔިަވަޅއުެޅުން ކެއނިްބުއިމަށް އކެަށގީނެންުވާ ކާބޯތަކެތި އތެރެކެރުމުާއި، އުފއެްދމުާއި، ތައްޔރާކުރުމުާއި، ބނަްދކުރުމުާއި، ލޭބލަކްރުމުާއި، ރައކްާކރުމުާއި، ގުދނަކްރުމުާއި، ގނަެ ވިއކްމުާއި ފރޯކުޮށްދނިނުް ފަރާތުން އެހެން )ހ( .72 މީހަކު މީހއެްގެ އަމއިްލަ ނަމުގައި ނުވަތަ އޭނާގެ އެއްޗެއް ތެރއެިން އެއްޗެހީގެ އަންނަނިވި މެދުވެރިކޮށް، ބޭނުމަށް ވިޔަފާރީގެ ނވުަތަ އެތެރެކުރުމަކީ ދވިެހިރއާްޖއެަށް އުފއެްދުމަކީ، ނުވަތަ ތއަްޔާރުކުރުމަކީ، ނވުަތަ ބަންދުކުރުމކަީ، ނވުަތަ ލޭބަލްކުރުމަކީ، ނވުަތަ ރއަްކާކުރުމަކީ، ނވުަތަ ގުދަންކުރުމކަީ، ނުވަތަ ގަނެ ވިއްކުމަކީ ނުވަތަ ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ކުށެކވެެ. ؛ގަޑުބަޑުކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެތި ނުވަތަ އެޑަލްޓްރަންޓް (1) ؛އަސްލު އޮޅޭގޮތަށް ލޭބަލްކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެތި (2) ؛ދވިެހިރއާްޖއެަށް ގެނއަުން މަނާކޮށްފއަިވާ ކާބޯތަކެތި (3) ގެއްލުމއެްދޭ ކާބޯތަކެތި.ޞއިްޙަތަށް (4) މީހއެްގެ )ށ( ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި ބަލއަި، ކުޑަބޮޑުމިނަށް ޢަމަލއެްގެ އެ 10,000/-އަދަބަކީ، ރުފިޔއާާއި ފަންސާސްހާސް( 750,000/-)ދިހަހާސް( )ހަތްލައްކަ ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ. ގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން މީހއެްގެ ( ހ) މި މއާްދާގެ )ނ( މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، ލިބުމަށް ގެއްލުމެއް ނުރައްކާތެރި ޞއިްޙަތަށް ނަމަ، އެ ޢަމަލެއް ހިންގި ނުރއަްކާވއެްޖެނވުަތަ މީހއެްގެ ފުރާނއަަށް އަދަބަކީ ބަލއަި ،ފަރާތއެްގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ޢަމަލއެްގެ އެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 59 )އއެްމިލިއަން( ރުފިޔާއަށވްުރެ ބޮޑުނޫން ޢަދަދަކުން 1,000,000/ ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ. ޤނާނޫާ ޚލިާފަށް ކާބތޯކަެތި އިމޕްޓޯކުުރނުް ކަންކަމުގެ ތެރއެިން ކަމެއް ކުރުމަކީ ކުށެކވެެ. އަންނަނިވި )ހ( .73 ޚިލާފަށް (1) ހަދާ ގވައާިދާ މި ޤާނޫނުގެ ދށަުން މި ޤާނޫނާއި ނުވަތަ؛ ކާބޯތަކެތި އިމްޕޯޓުކުރުން ؛އޮޅުވާލައިގެން ކާބޯތަކެތި އިމްޕޯޓުކުރުން (2) ނުވަތަ (3) ފޯޖްކޮށްފައިވާ ފަރާތަކުން އިމްޕޯޓުކުރާ ކާބޯތަކެތި ޞައްޙަނޫން ލިޔކެިޔުން ހުށަހެޅުން. ފަރާތއެްގެ )ށ( ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި ބޮޑުނޫން 1,000,000/-އަދަބަކީ، ރުފިޔާއަށވްުރެ )އެއްމިލއިަން( ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ. ޤނާނޫާ ޚލިާފަށް ކާބތޯކަެތި އކެްސޕްޓޯކުރުނުް އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރއެިން ކަމެއް ކުރުމަކީ ކުށެކވެެ. )ހ( .74 ޚިލާފަށް (1) ހަދާ ގވައާިދާ މި ޤާނޫނުގެ ދށަުން މި ޤާނޫނާއި ނުވަތަ؛ އެކްސްޕޯޓުކުރުންކާބޯތަކެތި ؛އޮޅުވާލައިގެން ކާބޯތަކެތި އެކްސްޕޯޓުކުރުން (2) ކާބޯތަކެތި އެކްސްޕޯޓުކުރާ ފަރާތަކުން ފޯޖްކޮށްފއަިވާ ނުވަތަ (3) ޞައްޙަނޫން ލިޔކެިޔުން ހުށަހެޅުން. ފަރާތއެްގެ )ށ( ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި ބޮޑުނޫން 1,000,000/-އަދަބަކީ، ރުފިޔާއަށވްުރެ )އެއްމިލއިަން( ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ. ޤނާނޫާ ޚލިާފަށް ކާބތޯކަެތި އޝިްތިހރާކުރުނުް މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ކާބޯތަކެތި )ހ( .75 އިޝްތިހާރުކުރުމަކީ ކުށެކެވެ. ފަރާތއެްގެ )ށ( ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 60 )ދިހަހާސް( -/10,000އަދަބކަީ، އެ ޢަމަލއެްގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި )ފަސްލއަްކަ( ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން 500,000/-ރުފިޔއާާއި ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ. ކާބޯތަކެތި އޝިތްިހރާކުރުުމގުައި ކާބޯތކަެތި ތަޙލްލީކުރުާ ލެބރޯޓަަރީއކަނުް ދކޫޮށްފައވިާ މަޢލުޫމާތު ބނޭނުކްރުނުް ތަޙްލީލުކުރާ )ހ( .76 ކާބޯތަކެތި އިޝްތިހާރުކުރުމުގއަި، ކާބޯތަކެތި ލެބޯރަޓަރއީަކުން ރިފަރަލް ނވުަތަ ރިޕޯޓު ދޫކުރާ ލެބޯރަޓަރއީަކުން އއެިން ނވުަތަ އެނަލިސިސްއެއް އޮފް ސެޓްފިކެޓް ދޫކޮށްފއަިވާ ލިޔުމއެްގެ ބައއެް ބޭނުންކުރުމަކީ ކުށެކެވެ. ފަރާތއެްގެ )ށ( ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި ބަލައި، ކުޑަބޮޑުމިނަށް ޢަމަލެއްގެ އެ 10,000/- އަދަބަކީ، )ތިންލއަްކަ( ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ 300,000/-)ދިހަހާސް( ރުފިޔއާާއި ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ. ދިނުމަކީ )ހ( .77 ޞއަްޙނަނޫް ވރޮނަޓްީއއެް ދނިނުް ވޮރަންޓީއެއް ޞައްޙަނޫން ބެހޭގޮތުން ކާބޯތަކެއްޗާ ވިއްކާ ކުށެކެވެ. ގައި )ށ( )ހ( މއާްދާގެ ފަރާތއެްގެ މި ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ބަލއަި، ކުޑަބޮޑުމިނަށް ޢަމަލއެްގެ އެ 10,000/- އަދަބަކީ، )ތިންލއަްކަ( ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ 300,000/-)ދިހަހާސް( ރުފިޔއާާއި ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ. ރައކްާތރެކިމަާއކެު ބެހެއޓްިފއަިވާ ކާބޯތކަެތި ނވުަތަ އނިގްރްިޑިއނަޓްަކަށް އނުިއިތރުު ގނެައނުް ރައްކާތެރިކަމއާެކު )ހ( .78 އިންގްރިޑިއަންޓެއް ނވުަތަ ބާވަތެއް ކާބޯތަކެތީގެ ބެހެއްޓުމަށް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހއުްދަ ލިބިގެން ޙވަާލުކުރވެިފައިވާ އއެިން ނވުަތަ ފަރާތަކުން ގެނައުމަކީ އުނިއިތުރު އެއްޗަކަށް އެހެނވްެސް ގޮތަކުން އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނއަުމަކީ ކުށެކެވެ. މީހއެްގެ )ށ( ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި ބަލއަި، ކުޑަބޮޑުމިނަށް ޢަމަލއެްގެ އެ 10,000/-އަދަބަކީ، ރުފިޔއާާއި ރުފިޔާއާ 1,000,000/-)ދިހަހާސް( )އެއްމިލއިަން( ދެމެދުގެ ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކރުުމވެެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 61 ރަޖިސޓްރަނީކުޮށް ނވުަތަ ލައިސނަްސް ނތެި ކާބޯތކަތެީގެ ވިޔަފރާކިރުނުް ނވުަތަ ޚދިުމަތްދނިނުް އެއްގޮތްވާ )ހ( .79 ގވައާިދުތަކާ ހަދާ ދަށުން ޤނާޫނުގެ މި ޤާނޫނާއި މި ޚިދުމަތްދޭ ގޮތުގެމަތިން ކާބޯތަކެތީގެ ލާޒިމުވާ ރަޖިސްޓަރީކުރުން ލައިސަންސެއް ނވުަތަ ރަޖިސްޓަރީނުކޮށް، ފަރާތެއް ނވުަތަ ތަނެއް ނެތި، ނވުަތަ ހއުްދައެއް ނެތި ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދިނުމަކީ ނުވަތަ އުފެއްދުމއާި، ކާބޯތަކެތި ތެރޭގއަި، އޭގެ ކުށެކެވެ. ވިޔަފާރިކުރުމަކީ މާއި، ވިއްކުމއާި، އިމްޕޯޓުކުރުމއާި، އެކްސްޕޯޓުކުރުމއާި، ތައްޔާރުކުރު ހަދޔިާކުރުމއާި، ބަންދުކުރުމާއި، ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ރއަްކާކުރުމާއި، އޭގެ ވިޔަފާރިކުރުން ހިމެނެއެވެ. ފަރާތއެްގެ )ށ( ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި އެ ބަލއަި، އަދަބަކީ، ކުޑަބޮޑުމިނަށް 10,000/-ޢަމަލއެްގެ )ފަސްލައްކަ( ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ 500,000/- )ދިހަހާސް( ރުފިޔއާާއި ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ. ޤނާނޫާ ޚލިާފަށް ކާބތޯކަެތި ލޭބލަކްުރނުް މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ކާބޯތަކެތި )ހ( .80 ލޭބަލްކުރުމަކީ ކުށެކެވެ. ފަރާތއެްގެ )ށ( ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި )ދިހަހާސް( -/10,000އަދަބކަީ، އެ ޢަމަލއެްގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި ދެމެދުގެ -/1,000,000ރުފިޔއާާއި ރުފިޔާއާ )އއެްމިލއިަން( .ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ ލައިސނަްސް ހިފހައަްޓާފައވިނަކިޮށް ނވުަތަ ބާޠލިކުޮށފްައވިނަކިޮށް ކާބތޯކަެތީގެ ޚދިުމަތްދނިނުް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސް ހިފަހައްޓާފައިވަނިކޮށް )ހ( .81 ބާޠިލުކޮށްފއަވިަނިކޮށް ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަކީ ކުށެކވެެ.ނވުަތަ ފަރާތއެްގެ )ށ( ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި )ދިހަހާސް( -/10,000އަދަބކަީ، އެ ޢަމަލއެްގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި ދެމެދުގެ -/1,000,000ރުފިޔއާާއި ރުފިޔާއާ )އއެްމިލއިަން( .ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 62 އެއްގޮތަށް )ހ( .82 ކާބޯތކަެތި ރކިލޯންކުރުނުް އެންގުމަކާ އަންގާ އޮތޯރިޓީން ރިކޯލްކުރުމަށް ކާބޯތަކެތި ކާބޯތަކެތި ރިކޯލްނުކުރުމަކީ ކުށެކވެެ. ފަރާތއެްގެ )ށ( ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި )ދިހަހާސް( -/10,000އަދަބކަީ، އެ ޢަމަލއެްގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި ދެމެދުގެ -/1,000,000ރުފިޔއާާއި ރުފިޔާއާ )އއެްމިލއިަން( .ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ އޮތރޯޓިގީެ މަސްއލޫިއޔްަތށަް ހރުަސއްެޅނުް އެއްވެސް ފަރާތަކުން، އެ މީހެއްގެ އަމއިްލަ ނަމުގައި ނުވަތަ އޭނާގެ )ހ( .83 ފަރާތުން އެހެން މީހަކު މެދުވެރިކޮށް، އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރއެިން ކުރުމަކީ ކުށެކެވެ. ކަމެއް ބާރުތައް (1) ލިބިދީފއަިވާ އޮތޯރިޓއީަށް ޤާނޫނުން މި ؛ތަންފީޛުކުރުމަށް ހުރަސއްެޅުން ؛އޮތޯރިޓީން ސާމްޕަލެއް ނެގުމަށް ހުރަސއްެޅުން (2) އޮތޯރިޓީން ހިންގާ ބަލައި ފާސްކުރުމަކަށް ހުރަސއްެޅުން. (3) ގައި )ށ( )ހ( މއާްދާގެ ފަރާތއެްގެ މި ކޮށްފި ކުށެއް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ބަލއަި، ކުޑަބޮޑުމިނަށް ޢަމަލއެްގެ އެ 10,000/-އަދަބަކީ، )ފަސްލައްކަ( ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ 500,000/- )ދިހަހާސް( ރުފިޔއާާއި ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ. މި ޤާނޫނުގައި ކޮށްގެންނުވާނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ، އެހެންނަމވަެސް، ވަކި .84 އދަަބު ކނަޑައެޅިފައނިުވާ ކށުް ކޮށްފިނަމަ ފަރާތަކުން އެއްވެސް ކަމެއް ކަނޑައަޅާފއަިނުވާ އަދަބެއް ބަލއަި، އެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް އެކަމއެްގެ އަދަބަކީ، 5,000/-ފަރާތއެްގެ ރުފިޔއާާއި ދެމެދުގެ 100,000/ -)ފަސްހާސް( ރުފިޔާއާ )އެއްލައްކަ( ޢަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމވެެ. ޖނިއާީ ދަޢވުާ އފުލުުމަށް ހރުަހކަަށް ނވުނުް ވަކި ފަރާތަކުން މި ޤާނޫނުގައި ކޮށްގެންނވުާނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ކަމކަީ، .85 ދަށުން ޤާނޫނއެްގެ އެހެން ނވުަތަ ދަށުން ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދވިެހިރއާްޖޭގެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 63 ކުރާ ޢަމަލެއް އެފަދަ ކަމެއްނަމަ، ކަނޑއަަޅާފައިވާ ކަމުގައި ކުށެއް ޖިނާއީ ފަރާތަކާމެދު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ އިދާރީ ފިޔަވަޅެއް ކަނޑައެޅުމުގެ )ދވިެހިރއާްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު( ގެ 2014/9އިތުރުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު މީހއެްގެ މއަްޗަށް އެ ކުށުގެ ޖިނާއީ ދަޢުވާ އުފުލމުކަަށް މި ޤާނޫނު ދަށުން އެ ހުރަހއެް ނާޅއަވެެ. ގެއލްމުުގެ ބަދލަު ހދޯުމަށް އޮތް ހރުަހކަަށް ނވުނުް ފަރާތެއް .86 ވަކި ދަށުން ބާބުގެ މި ސަބަބުން ޚިލާފވުުމުގެ ޤާނޫނާ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެނޫން ފިޔވަަޅެއް ޖޫރިމަނާކުރުމަކީ ނވުަތަ އެ ފަރާތަކާމެދު މި އެ ފަރާތުންކުރި ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން އެޅުމަކީ، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް .ލިބުނު ފަރާތަށް އެކަމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް އޮތް ހުރަހއެްނޫނވެެ ޝަޚްޞަކުންނމަަ )ހ( .87 ޤނާނޫީ ޝަޚޞްކަނުް ކުށކްރުނުް ޤާނޫނީ ކުށއެްކުރީ ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބާބުގައި މި އިތުރުން، ޝަޚްޞުގެ އެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞއާި، ޤާނޫނީ އެ ހިންގުމާއި ވިޔަފާރިއާއި ޝަޚްޞުގެ އެ ޢަމަލުކުރއިިރު އެ ހިންގުމުގެ މަސއަްކަތް ފަރާތުގެ އެ ނުވަތަ ޒިންމާވާ މަސައްކަތަށް ޒިންމާއާ ޙަވާލވުެފައިވާ ކޮންމެ ފަރާތަކުނވްެސް މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވީ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. )ށ( ނުވަތަ އޮފީސްތައް ނވުަތަ ގޮފިތައް ތަފާތު ޝަޚްޞއެްގެ ޤާނޫނީ ގޮފިތަކުގެ ތަފާތު ޔުނިޓުތައް ހުރިނަމަ އެ ގޮތްޕއެް، ނުވަތަ އޮފީހއެް، ނވުަތަ މެނޭޖަރ ނވުަތަ އިސްވެރިއަކު ރނވުަތަ ޔުނިޓެއްގެ ޑިރެކްޓަ ކަމުގައި އެ ޝަޚްޞަކުން އެ މީހަކު ހަމަޖައްސއަި، އެކަން އެ މީހަކު ނުވަތަ ގޮފީގެ، ނުވަތަ އޮފީހުގެ، އެ ޤަބޫލުކޮށްފއަވިާނަމަ ލިޔުމުން ޔުނިޓުގެ ދަށުން ހިނގާ ކާބޯތަކެތީގެ މަސއަްކަތްތަކުގައި އެ ތަކެތީގެ މީހއެްގެ . އުފުލާނީ އެ މީހެކވެެ ރައްކާތެރިކަމާމެދު ޒިންމާ އަދި އެ ޔުނިޓުން ނުވަތަ އޮފީހުން، ނވުަތަ ގޮފިން، ދަށުގައިވާ ބެލުމުގެ ކާބޯތަކެއްޗާ ގުޅޭގޮތުން މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދާ ޔުނިޓުގެ ނުވަތަ އޮފީހުގެ، ނވުަތަ ގޮފީގެ، އެ ޚިލާފވުއެްޖެނަމަ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 64 އެ ކަމުގައި އިތުރުން ޚލިާފުވީ ޤާނޫނާ މި ފަރާތަކުނވްެސް ބެލވެޭނެއެވެ. މި ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލު ހިންގާފއަވިަނީ އެ ޢަމަލު ހިނގިޔަ ނދުިނުމަށް )ނ( އަޅަންޖެހޭ ފަރާތަކުން ގއަިވާ )ށ( ނވުަތަ )ހ( މއާްދާގެ މި ކޮށްފައިވަނިކޮށް، ކަމެއް ހުރިހާ ކުރަންޖެހޭ އަޅައި، ފޔިަވަޅުތައް އެ ފަރާތަކަށް އެންގުމަކާ ނުލައި ކަމުގައިވާނަމަ، ނވުަތަ އެ ޢަމަލު އަދާކުރަމުންދިޔަ ފަރާތަކުން އެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްގައި އެ ހިންގީ ހއުްޓާލާފައވިަނިކޮށް އަދާކުރުން ސާބިތުކޮށްދީފިނމަަ ޒިންމާ ކަން އެ މީހަކު މި ޤާނޫނާ ޚިލާފވުީ ކަމުގައެއް ނުބެލވެޭނެއވެެ. ޒިންމާދާރު މި ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލއެްކުރީ އެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞއެްގެ )ރ( ވެރިއެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް އެފަދަ ފަރާތއެްގެ ހއުްދައާއެކު ނުވަތަ އެ ފަރާތަށް އެނގިގެން ކަމުގައވިާނަމަ ނުވަތަ އެ ކުށެއް ކުރީ ނުވަތަ ސަބަބުން ހީލަތުގެ މަކަރާއި މީހއެްގެ އެއިން މެދވުެރިވީ ކުރަން އެ ޤާނޫނީ ކަމުގައިވާނަމަ ނވުަތަ އެ ކުށުގެ ޢަމަލު ހިނގާފއަވިަނީ ޢަމަލު ކުށުގެ އެ އިހުމާލުންނަމަ، މުވައްޒަފެއްގެ ޝަޚްޞއެްގެ ހިންގުމުގައި ބައިވެރިވި ހުރިހާ ފަރާތެއް މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވީ ކަމަށް ޤާނޫނު މި ފިޔވަަޅުއެޅުމަކަށް ގޮތުގެމަތިން ޤާނޫނުގއަިވާ މި ބަލައި . ހުރަހއެް ނާޅއަވެެ ރޓީލޭކްރުާ ވިއކްާ ފރަާތް ނވުތަަ ފރަާތް ނވުތަަ ފރޯކުޮށްދޭ ފރަާތް ކުށނުް ބރަީއވަނުް ވިއްކާ މުދަލަކީ މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދފާއަިވާ ގަވާއިދަކާ ޚިލާފު .88 މުދާ ވިއްކާފއަވިަނީ، އެ މުދާ އުފއެްދި ފަރާތުން ނވުަތަ މުދަލަކަށވްެފއަި، އެ މުދަލަކާ ޑލީަރއެްގެ އަތުން މުދާ ހޯދުމަށފްަހު، އެފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތެއް ނވުަތަ އެ ބަހައްޓައިގެން ރއަކްާކޮށްފައި މުދާ ޙާލަތެއްގައި މުދާ އެކަށީގެންވާ އެކަށީގެންވާ ބަދަލެއް އއަުމެއް ނެތި ކަމަށް ކަމުގައި ލިބިގަތއްިރު ހުރި ޙާލަތަށް ފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭ ނވުަތަ ރީޓޭލްކުރާ ނުވަތަ ފަރާތުން ވިއްކާ . ނވުާނެއެވެ ފަރާތެއް ކުށްވެރިއެއް ސާބިތުކޮށްދީފިނަމަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 65 ވަގުތގީޮތުން ލއަސިަންސް ހިފެހއެްޓުން ނުވަތަ ބާޠިލކުުރުން މި ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުށެއް ކޮށްފި ފަރާތެއް އެ މއާްދާތަކުގެ )ހ( .89 ޢަމަލަކީ ކުރި ފަރާތުން އެ އިތުރުން، އަދަބުގެ ކަނޑައަޅާ ދަށުން ކަމއެްނަމަ، ކުރިމަތިކުރުވައިފި ނުރއަްކަލެއް ޞއިްޙަތަށް ޢާންމު ޚިލާފވުާނަމަ، ޤާނޫނާ މި ތަކުރާރުކޮށް ފަރާތަކުން އެފަދަ ނވުަތަ އެ ފަރާތަކަށް ދޫކޮށްފއަިވާ ލައިސަންސް ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތަކަށް ވަގުތީގޮތުން ހިފެހެއްޓުމުގެ ނވުަތަ ބާޠިލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ނވުަތަ ހއުްދަނުދިނުމުގެ ކުރުމަށް ވިޔަފާރއިެއް އެހެނވްެސް ކާބޯތަކެތީގެ . އިޚްތިޔާރު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އޮތޯރިޓއީަށް ލިބިގެންވެއެވެ މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން ލައިސަންސް ހިފެހެއްޓޭނެ ޙާލަތްތަކއާި، )ށ( ނުދވެޭނެ ހއުްދަ ވިޔަފާރިކުރުމަށް ޙާލަތްތަކާއި ބާޠިލުކުރވެޭނެ ޙާލަތްތައް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރަންވާނއެވެެ. ފަސްވަނަ ބައި އެހެނިހެން ކަންކަން ދިހަވަނަ ބާބު ޝަކުވާ ހުށހަެޅުން ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ، ނުވަތަ ތައްޔާރުކުރާ، ނުވަތަ ބަންދުކުރާ، ނވުަތަ )ހ( .90 ޝކަުވާ ހުށހަެޅނުް ގަނެ ނުވަތަ ގުދަންކުރާ، ނވުަތަ ރައްކާކުރާ، ނވުަތަ ލޭބަލްކުރާ، ފޯރުކޮށްދޭ ވިއްކާ، ނުވަތަ އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލާ، ނުވަތަ ނވުަތަ ކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތަކުން މި ޤނާޫނާ ނވުަތަ ޚިލާފަށް މިންގަނޑާ ކަނޑއަަޅާފައިވާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޙއަްޤު ހުށަހެޅުމުގެ އޮތޯރިޓީއަށް ޝަކުވާ އެކަމުގެ ޢަމަލުކުރާނަމަ، ކޮންމެ ފަރާތަކަށވްެސް ލިބިގެންވެއެވެ. މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓއީަށް ހުށަހެޅޭ ޝަކވުާއާ ގުޅިގެން މި )ށ( އަޅަންޖެހޭ ރަނގަޅުކުރުމަށް އެކަންކަން ބަލައި، މއަްސަލައެއް އެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 66 ފޔިަވަޅުތައް، އޮތޯރިޓީން އަޅަންވާނެއެވެ. މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓއީަށް ހުށަހެޅޭ ޝަކވުާއާ ގުޅިގެން )ނ( އޮތޯރިޓީން ރަނގަޅުކުރުމަށް އެކަންކަން ބަލައި، މއަްސަލައެއް އެ ފުރުޞަތު ދޭނވްާނއެވެެ. ދެވޭ )ރ( ރަނގަޅުކުރުމަށް ކަންކަން ގޮތަށް ގައިވާ )ނ( މއާްދާގެ މި ފުރުޞަތުގައި އެކަމއެް ރަނގަޅު ނުކޮށްފިނަމަ، އެފަދަ ފަރތާތްަކާމެދު ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި ޤާނޫނާއި ބަޔާންކުރާ މި ގވައާިދުގައި ގޮތުގެމަތިން ފިޔަވަޅުއެޅުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެނވްެއެވެ. ޤާނޫނުގެ )ހ( .91 ޝކަވުާއގާުޅޭ ފިޔވަަޅއުެޅނުް އޮތްނަމވަެސް، 90މި އެހެން )ނ( މއާްދާގެ ވަނަ އަންނަނިވި ޢަމަލުތައް ހިންގާފއަވިަނީ ޤަޞްދުގައިކަމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކީގެ މއަްޗަށް ބިނާކޮށް އޮތޯރިޓއީަށް ޤަބޫލުކުރވެޭނަމަ، އެކަންކަން ފަރާތަކަށް އެ ނުލއަި، ދިނުމަކާ ފުރުޞަތު ރަނގަޅުކުރުމުގެ ބާ ލައިސަންސް އޮތޯރިޓއީަށް ދޫކޮށްފއަިވާ އިޚްތިޔާރު ޠިލުކުރުމުގެ ލިބިގެންވެއވެެ. މއުްދަތު ހަމަވެފައި ހުންނަ ތކަެތި ވއިްކުން އަދި ވިއްކަން (1) ؛ބެހެއްޓުން ރަޖިސްޓަރީނުކޮށް (2) އުފއެްދުމެއް ރަޖިސްޓަރީކުރަންޖެހޭ ؛ވިއްކުން ނވުަތަ ވިއްކަން ބެހެއްޓުން ސަބަބުން (3) ފުރާނައަށް ކާބޯތަކެތީގެ އިންސާނުންގެ ނުރއަްކވާާފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރވިުން. ހުށަހެޅުމއާި، )ށ( ޝަކުވާ އޮތޯރިޓއީަށް ދަށުން މއާްދާގެ މި އެ މައްސަލަތައް ބެލުމާއި ފިޔަވަޅުއެޅުމާގުޅޭ އުސޫލުތައް މި ޤާނޫނުގެ ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ފިޔަވަޅަކާމެދު )ނ( އަޅާ އޮތޯރިޓީން ދަށުން ގެ )ހ( މއާްދާގެ މި ހިތްހަމަނުޖެހޭ ފަރާތަކުން އެ މއަްސަލައެއް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙއަްޤު ލިބިގެންވެއެވެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 67 އަޅާ )ރ( އޮތޯރިޓީން އޮތްނަމވަެސް، އެހެން ގައި )ނ( މއާްދާގެ މި ހުށަހެޅޭނީ، މއަްސަލއަެއް ޝަރީޢަތަށް ގުޅިގެން ފިޔވަަޅަކާ ފެށިގެން ތާރީޚުން އަޅާ އޮތޯރިޓީން ފިޔަވަޅެއް )ބާރަ( 12އެ މަސްދވުަހުގެ ތެރޭގައެވެ. އެގާރަވަނަ ބާބު އެހެނިހެން ކނަްކަން ތަޙލްލީު ރޕިޯޓު ހެއކްއެްގެ ގޮތގުައި ބލަައގިަތނުް މައްސަލަތަކުގައި، )ހ( .92 ހުށަހެޅޭ ޝަރީޢަތަށް ޚިލާފވުެގެން ޤާނޫނާ މި ބަލައި ހިންގާ އޮތޯރިޓީން ދަށުން ބާބުގެ ހަތވްަނަ ޤާނޫނުގެ މި ހެލްތް ނޭޝަނަލް ނަގައި ސާމްޕަލް ތެރެއިން ފާސްކުރުމއެްގެ ރިޕޓޯުތކަަކީ ތަޙްލީލު ދޫކުރާ ތަޙްލލީުކޮށް ކާބޯތަކެތި ލެބޯރަޓަރީން މި ޤާނޫނާ ޚިލފާުވި ފަރާތާ ދކެޮޅަށް މައްސަލަ ސާބިތުކުރުމަށްޓަކއަި، އެކަށީގެންވާ ހެއްކެއް ކަމުގައި ބެލވެޭނެއެވެ. ކާބޯތަކެތި )ށ( ޙާލަތުގައި، ފެތުރޭ ބައްޔެއް ޛަރީޢއާިން ކާބޯތަކެތީގެ ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ނަގާ ސާމްޕަލްތަކަކީ މި ޤާނޫނާ ޚިލާފވުި ފަރާތާ ހއެްކެއް އެކަށީގެންވާ ސާބިތުކުރުމަށްޓަކއަި، މއަްސަލަ ދެކޮޅަށް ބެލެވޭނެއެވެ. ކަމުގައި މައްސަލއަެއް )ހ( .93 ކޓޯނުް މނިވިނަް ތަޙލްލީެއް ހެދނުް ކޯޓަށް ޚިލާފވުެގެން މއާްދާއަކާ ޤާނޫނުގެ މި ވަނަ މއާްދާގައި ބަޔާންކުރާ 63ހުށަހެޅއިްޖެނަމަ، އަދި މި ޤާނނޫުގެ ދެ ސާމްޕަލްގެ އެ ނަގާފައިވަނީ ނެގިއިރު ސާމްޕަލް ފަދއަިން މިނވިަން ބައިގެ ދވެަނަ ސާމްޕަލއެްގެ އެ ބއަިކަމުގައިވާނަމަ، ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި އެންގިދާނެއެވެ. ކޯޓަށް ކުރުމަށް ތަޙްލީލެއް ހިމެ މއަްސަލައިގައި ޙާލަތުގައި ނަގާފައިވާ ފަރާތއެްގެ ސާމްޕަލް ނޭ އެދުމަށް ނވުަތަ ކޯޓުގެ އަމިއްލަ އިސްނެގުމަށް މިނވިަން އެނަލިސްޓެއް ކޯޓަށް ތަޙްލީލުކުރުމަށް އަލުން ސާމްޕަލް ބޭނުންކޮށްގެން އެންގިދާނެއެވެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 68 ތަޙްލީލެއް )ށ( މިނވިަން ކޯޓުން ދަށުން ގެ )ހ( މއާްދާގެ މި އޮތޯރިޓީން ނަގާ ސާމްޕލަްތަކަށް ހެދުމަށްޓަކއަި، މި ޤާނޫނުގެ ދށަުން ބަހައްޓަނވްާނެ ރއަްކާކޮށްފައި ގޮތަށް ނާންނަ ބަދަލެއް އެއްވެސް ގަވާއިދުގައި ހަދާ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި މިންގަނޑުތައް މއުްދަތާއި ބަޔާންކުރަނވްާނެއެވެ. ކާބޯތަކެތީގައި .94 ވރެިފރަާތް ސާބިތކުރުނުް ވިޔަފާރިއެއްގެ ބަންދުކޮށްފއަިވާ އެ ލޭބަލްގައި ހަރުކޮށްފއަިވާ ވިޔަފާރި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފއަިވާ ވިޔަފާރިއެއްގެ އެ ނުވަތަ އެޑްރެސް ނަމއާި، ނަން ފަރާތުގެ ބަންދުކުރި ނުވަތަ އުފއެްދި ކާބޯތަކެތި އެ ނވުަތަ މަރުކާ ފަރާތަކީ އެ ކާބޯތަކެތި ތއަްޔާރުކުރި ނވުަތަ ބަންދުކުރި، ހިމަނާފއަވިާނަމަ، އެ ނވުަތަ އިމްޕޯޓުކުރި ނވުަތަ އެކްސްޕޯޓުކުރި ފަރާތް ކަމުގައި ބެލވެޭނެއެވެ. އޭޖނެޓްެއް ނުވަތަ މވުައްޒފަކަު ކާބޯތކަެތީގެ ވިޔފަރާކިރުނުް މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދަށްޓަކައި، ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކުރާ، ނުވަތަ ބަންދުކުރާ .95 އިޝްތިހާރުކުރާ ނވުަތަ ވިއްކާ ފަރާތއެްގެ މުވައްޒަފަކު ނވުަތަ ލޭބަލްކުރާ ނވުަތަ ނވުަތަ އޭޖެންޓަކު ކުރާ ކަންކަމުގެ ޒިންމާ، ވޒަީފާދޭ ފަރާތުން ނަގަނވްާނެއެވެ. ނވުަތަ މި ޤާނޫނުގެ މއާްދާއަކަށް ޢަމަލުކުރުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނަށް )ހ( .96 އނެގްނުްތއަް އނެގްުމގުެ ބރާު ކަމަށް އެންގުމުގެ އަންގަންޖެހޭ އެންގުމެއް ފެންނަ އޮތޯރިޓީއަށް ލިބިގެންވެއވެެ އޮތޯރިޓީއަށް އަންގާ . އިޚްތިޔާރު މިގޮތުން ފަރާތްތަކުން ރއަްދުވާ އެންގުން އެ އެންގުންތަކަށް . ޢަމަލުކުރަނވްާނއެވެެ ޚިލާފެއް )ށ( ގުޅިގެން އެންގުމަކާ ބަޔާންކުރާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި އުފެދއިްޖެނަމަ އެކަން އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅަނވްާނެއެވެ. ކަންކަން، )ނ( ހުށަހަޅާ އޮތޯރިޓއީަށް ދަށުން ގެ )ށ( މއާްދާގެ މި ރއަްދުވާ 3 ހުށަހެޅުން އެ ނިންމއަި، ތެރޭގައި ދވުަހުގެ )ތިނއެް( އެ ނިންމުން އެ އަދި އަންގަނވްާނެއެވެ. މައްސަލއަިގައި ފަރާތަށް ހިމެނޭ އަނެއް ފަރާތަށް އޮތޯރިޓީން އަންގަނވްާނެއެވެ. ފަރތާަކުން، )ރ( ހިތްހަމަނުޖެހޭ ނިންމމުކަާމެދު ނިންމާ އޮތޯރިޓީން ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 69 ނނިްމާތާ ނިންމުން އެ ދވުަހުގެ 60އޮތޯރިޓީން )ފަސްދޮޅަސް( ލިބިގެންވެއެވެ.ތެރޭގައި، ކަމާބެހޭ ކޯޓަކަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙއަްޤު މަޢލުޫމާތު ދނިމުާއި މަޢލުޫމތާު ހާމކަރުނުް ރއަްކާތެރިކަން )ހ( .97 ޞއިްޙީ ހިފެހެއްޓުމާއި ފެނވްަރު ކާބޯތަކެތީގެ ފަރާތަކުން ވަކި ހޯދުމަށް މަޢުލޫމާތެއް ވަކި ކަށަވަރުކުރުމާގުޅޭ ދަށުން އޮތޯރިޓީގައި އެދިއްޖެ ހިނދއެްގައި، މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ ހަދާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އެ މަޢުލޫމާތު އެ ފަރާތަކަށް . ފޯރުކޮށްދޭނވްާނެއެވެ )މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ 2014/1ޤާނޫނު ނަންބަރު )ށ( ޤާނޫނު( ގެ ދަށުން މަޢުލޫމާތށަް އެދޭ ޙާލަތުގައި ނުވަތަ އެ ޤާނޫނު އެއްގޮތްވާ ހިނގާ ޤާނޫނާ އެ ޢަމަލުކުރާނީ، ޙާލަތުގައި ގޮތުގެމަތިންނވެެ. އެނޫން ގޮތަކަށް ސާބިތުނވުާހާ ހިނދަކު، މި ޤާނޫނަށް ޢމަލަުކުރަން )ހ( .98 އނިްތޤިލާީ ކނަކްނަް ފެށުމުގެ ކުރިން ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސަންސެއްގެ ދަށުން އުފއަްދާފއަވިާ، ނުވަތަ ނވުަތަ ބަންދުކޮށްފއަިވާ ނވުަތަ އިމްޕޯޓުކޮށްފައިވާ ލޭބަލްކޮށްފއަިވާ ނުވަތަ ގުދަންކޮށްފއަިވާ ކާބޯތަކެއްޗަކީ މި ޤާނޫނުގައި ކަމުގައި ކާބޯތަކެތި ފެތޭ މިންގަނޑުތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބެލވެޭނެއެވެ. މި މއާްދާގެ )ހ( އެހެން އޮތްނަމވަެސް، މި ޤާނޫނަށް ޢމަލަުކުރަން )ށ( ނވުަތަ ތއަްޔާރުކޮށްފައިވާ، ނވުަތަ އުފއަްދާފައިވާ، ފަށއާިރު ވިއްކާފައިވާ، ނވުަތަ އިމްޕޯޓުކޮށްފއަިވާ ނވުަތަ ބަންދުކޮށްފއަިވާ ނވުަތަ ރއަކްާކޮށްފއަިވާ ނވުަތަ ގުދަންކޮށްފއަިވާ، ނވުަތަ ލޭބަލްކޮށްފއަިވާ ކާބޯތަކެއްޗަކީ މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ ތަކެތިކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ އެ ތަކެތީގެ ވެރިފަރާތުގެ ޒިންމާއެކވެެ. ޤާނޫނަށް )ނ( މި ކާބޯތަކެތި، ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ގައި )ހ( މއާްދާގެ މި ފެށިގެން ތާރީޚުން ފަށާ މަސްދވުަހުގެ 6ޢަމަލުކުރަން )ހއައެް( ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 70 ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކަށް ފެއްތުމަށް ތެރޭގައި މި ޤާނޫނުގައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކޮށް ނިންމަނވްާނއެވެެ. ގވައާިދުތކައާި، މނިގްަނޑުތކަާއި، އުސޫލުތައް ހެދނުް ހިނދކަު، )ހ( .99 ބަޔާންކޮށްފއަިނުވާހާ އެހެންގޮތަކަށް ޤާނޫނުގައި މި ގވަާއިދުތަކާއި އެންމެހައި ހދަަންޖެހޭ ދަށުން ޤާނޫނުގެ މި މިންގަނޑުތަކާއި އުސޫލުތައް ހަދައި ހިންގާނީ އޮތޯރިޓީންނވެެ. ކަނޑައެޅިގެން )ށ( ކަމަށް ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދު ޤާނޫނުގައި މި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، އަންނަނިވި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން އޮތޯރިޓީން ގަވއާިދު ހަދަނވްާނެއވެެ. ފަރާތްތައް (1) ތަންތަނާއި ޚިދުމަތްދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ؛ރަޖިސްޓަރީކުރުމއާި ލައިސަންސް ދިނުމާގުޅޭ ގަވއާިދު ތައްޔާރުކުރާ އަދި ބަންދުކުރާ އަދި ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ، އަދި (2) ލޭބަލްކުރާ، އަދި ރއަްކާކުރާ، އަދި ގުދަންކުރާ އަދި ކާބޯތަކެތި އުފުލާ އަނެއްތަނަށް އެއްތަނުން ތަންތަނއާި، ވިއްކާ ގަނެ ތަންތަނާއި، މަސއަްކަތްކުރާ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ނވުަތަ ތަންތަނުގައި ފޯރުކޮށްދޭ ކާބޯތަކެތި ގޮތަކަށް އެނޫނވްެސް ބަޔާންކުރާ މިންގަނޑުތައް ސާފުތާހިރުކަމުގެ ހުންނަންޖެހޭ ؛ގަވާއިދު ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ (3) ދިނުމުގައި ޚިދުމަތް ކާބޯތަކެތީގެ ؛ސާފުތާހިރުކަމުގެ މިންގަނޑުތައް ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ، އަދި ތައްޔާރުކުރާ އަދި ލޭބަލްކުރާ އަދި (4) ބަންދުކުރާ އަދި ރއަކްާކުރާ އަދި ގުދަންކުރާ އަދި ކާބޯތަކެތި ވިއްކާ އަދި ކާބޯތަކެތި އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް އުފުލައި ގަނެ ނވުަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ކާބޯތަކެތި ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތައް ޢަމަލީގޮތުން އުފއެްދުމުގައި ކާބޯތަކެތި ހިމެނޭގޮތުން، ހުންނަންޖެހޭ ކިބއަިގައި ފަރާތްތަކުގެ މަސއަްކަތްކުރާ ރައްކާތެރިކަ ޞއިްޙީ މިންގަނޑުތައް ސާފުތާހިރުކަމާއި މުގެ ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 71 ؛ބަޔާންކުރާ ގަވއާިދު ؛ކާބޯތަކެތި ބަންދުކުރުމއާި، ލޭބަލްކުރުމާބެހޭ ގވައާިދު (5) ކާބޯތަކެތި ރއަްކާތެރިކަމާއެކު ގުދަންކުރުމުގައާއި، އެއްތަނުން (6) ގޮތާއި އަނެއްތަނަށް ޢަމަލުކުރަންވީ އުފުލުމުގައި ؛ހިފަހައްޓަންޖެހޭ މިންގަނޑުތއަް ބަޔާންކުރާ ގަވއާިދު ތަންތަން (7) ރއަކްާކުރާ ނުވަތަ އުފއަްދާ ކާބޯތަކެތި ؛މިންގަނޑުތައް ކަނޑއަެޅުމުގެ ގަވާއިދު ފަރުމާކުރުމުގެ ؛ކާބޯތަކެތި އިޝްތިހާރުކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު (8) ދވިެހިރއާްޖެއިން (9) އަދި އިމްޕޯޓުކުރާ ދވިެހިރއާްޖއެަށް ފެންވަރު ރައްކާތެރިކަމާއި ކާބޯތަކެތީގެ އެކްސްޕޯޓުކުރާ އިމްޕޯޓުކުރުމުގައާއި ކާބޯތަކެތި ކަށަވަރުކުރުމަށާއި އެކްސްޕޯޓުކުރުމުގައާއި ރީއެކްސްޕޯޓުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ؛ވއާިދު މިންގަނޑުތަކާއި އުސޫލުތއަް ބަޔާންކުރާ ގަ ނެގުމާގުޅޭ (10) ސާމްޕަލް ޓެސްޓުކުރުމަށް ކާބޯތަކެތި ޓެސް ނެގުމާއި ސާމްޕަލް ފީ ޓުމިންގަނޑުތަކާއި ހެދުމަށް ؛ނަގާނެ ގޮތް ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު ސާމްޕަލް (11) އެޑަލްޓްރަންޓްގެ ނވުަތަ ކާބޯތަކެތީގެ ގުޅޭގޮތުން ޓުޓެސް ކަމާ ގޮތާއި ފޮނވުާނެ ކުރުމަށް ؛ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތުގެ އިޖުރާއަތުތއަް ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު ؛ބޭނުންކުރާ ފެން ޓެސްޓުކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު ކއެިންބއުިމަށް (12) އުފއަްދާ (13) ކާބޯތަކެތި ޞިނާޢީގޮތުން ދވިެހިރއާްޖޭގައި ހއުްދަދިނުމާއި ރަޖސިްޓަރީކުރުމާއި ފަރާތްތައް ތަންތަނާއި އުސޫލުތައް ލައިސަންސް ޢަމަލުކުރާނެ ދޫކުރުމުގައި ؛ބަޔާންކުރާ ގަވއާިދު ބާޒާރުން (14) ބާވަތެއް ކާބޯތަކެތީގެ ހުރި ނެރެފައި ބާޒާރަށް އަނބުރާ ނެގުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއި ހަމަތަކާއި، އަނބުރާ ނަގާ ؛ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތް ބަޔާންކުރާ ގަވއާިދު ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 72 ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ (15) ނއަްތާލުމުގައި ކާބޯތަކެތި ނއަްތާލަންޖެހޭ ؛އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރާ ގަވއާިދު ބވާަތްތއަް، (16) ދޭ ބަދަލުގައި ކުޑަކުދިންނަށް ކިރުގެ ގާތުންދޭ ދވިެހިރއާްޖއެަށް އެތެރެކުރުމާއި، އުފއެްދުމާއި، ވިޔަފާރީގައި ؛ކުރާނޭގޮތުގެ ގަވއާިދުބޭނުންކުރުމުގައި ޢަމަލު ހިންގުމުގެ (17) ލެބޯރަޓަރީތައް ތަޙްލީލުކުރާ ކާބޯތަކެތި ؛ހއުްދަދިނުމާގުޅޭ ގަވއާިދު ނުވަތަ ޕެނަލް ފަދަ ،މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާ ކޮމިޓީ (18) ކޮމިޓީތަކާއި އެ ދައުރާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ތަންތަނުގެ ؛ޕެނަލްތަކުން މަސއަްކަތް ކުރަންވީ ގޮތް ބަޔާންކުރާ ގަވާއިދު ؛އިންސްޕެކްޓަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމާގުޅޭ ގަވާއިދު (19) ކުރާ (20) ދިރއިުޅުމަށްޓަކައި އުފއަްދައި އަމއިްލަ ކާބޯތަކެތި ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑުތަކާއި އުސޫލުތަކާގުޅޭ ގަވާއިދު. ( ވަނަ ނނަްބަރާއި 12( ވަނަ ނަންބަރާއި )10މި މއާްދާގެ )ށ( ގެ ) )ނ( (13( ނަންބަރާއި ވަނަ ދެންހުރި 15( ފިޔވަައި ނަންބަރު ވަނަ ) ގަވާއިދުތއަް، ކަންކަމާގުޅޭ ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ނަންބަރުތަކުގައި )ތިނއެް( މަސްދވުަހުގެ ތެރޭގައި 3މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށތާާ ގެޒެޓުގައި ދވިެހިސަރުކާރުގެ އެކުލަވާލައި، އޮތޯރިޓީން ޝއާިޢުކުރަނވްާނެއެވެ. ( ވަނަ ނނަްބަރާއި 12( ވަނަ ނަންބަރާއި )10މި މއާްދާގެ )ށ( ގެ ) )ރ( ( ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ 15( ވަނަ ނަންބަރާއި )13) ޤާނޫނަށް މި ގަވއާިދުތައް، ފަށާތާ ކަންކަމާގުޅޭ ޢަމަލުކުރަން އެކުލަވާލައި، 6 އޮތޯރިޓީން ތެރޭގައި މަސްދވުަހުގެ )ހއައެް( ދވިެހިސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝއާިޢުކުރަނވްާނެއެވެ. އވުލާެވޭ ޤނާނޫާއި ގވައާިދުތކަުގެ މއާްދާތައް ނަންބަރު )ހ( .100 ޤާނޫނު ފށެުމއާެކު، ޢަމަލުކުރަން ޤާނޫނަށް 78/27މި ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 73 ކާބޯތަކެތި ވިއްކާ ތަންތަނާއި ވިއްކުމަށްޓަކައި ކާބޯތަކެތި ،)ހޮޓާހޮޓަލއާި ސާފުތާހިރުކޮށް ތަންތަން ޤާނޫނު( ،ތއަްޔާރުކުރާ ބެހއެްޓުމާއިބެހޭ އވުުނީއވެެ. 2012/7މި ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމއާެކު، ޤާނޫނު ނަންބަރު )ށ( ޞިއްޙަތު އަންނަނިވި )ޢާންމު ގެ ޤާނޫނު( ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މއާްދާތައް އުވުނީއެވެ. ؛ވަނަ މއާްދާގެ )ފ( 44 (1) ބއަި (2) ) : އެގާރަވަނަ ރައްކާތެރިކަން ވަނަ 57ކާބޯތަކެތީގެ ފެށިގެން ހުރި 61މއާްދއާިން ނިޔަލަށް މއާްދާގެ ވަނަ ؛މއާްދާތއަް( ވަނަ މއާްދާގެ )ޑ( އަދި )ޓ(. 94 (3) )ތިނއެް( މަސްދވުަސް ހަމަވާ 3މި ޤާނޫނަށް ޢމަަލުކުރަން ފަށތާާ )ނ( ނަންބަރު ޤާނޫނު ގަވާއިދުތަކާބެހޭ )ޢާންމު 2008/6ތާރީޚުގައި ޖަދވުަލު ގެ ގަވާއިދުތައް 1ޤާނޫނު( އަންނަނިވި ހިމެނޭ ގައި އވުޭނެއވެެ. ؛ކާބޯތަކެތި އިޝްތިހާރުކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދު (1) ؛ބެހޭ އއާްމު ގަވާއިދުއިކާބޯތަކެތީގެ ޚިދުމަތްދޭތަންތަނާ (2) ދޭ (3) ކޑުަކުދިންނަށް ބަދަލުގައި ކިރުގެ ބވާަތްތައް ގާތުންދޭ ވިޔަފާރީގައި ،އުފއެްދުމާއި ،ދވިެހިރއާްޖއެަށް އެތެރެކުރުމާއި މަލުކުރާނެގޮތުގެ ގަވއާިދު. އަބޭނުންކުރުމުގައި ތަޞްދީޤުކޮށް، .101 ޤނާނޫަށް ޢަމލަކުރުނަް ފެށނުް ފާސވްެ، ޤާނޫނު މި ފަށާނީ، ޢަމަލުކުރަން ޤާނޫނަށް މި ފެށިގެން ތާރީޚުން ޝާއިޢުކުރާ ގެޒެޓުގައި )ތިނއެް( 3ދވިެހިސަރުކާރުގެ މަސްދވުަސް ހަމވަާ ތާރީޚުން ފެށިގެންނވެެ. ގޮތުން .102 މނާކަރުނުް ބޭނުންކޮށްފއަިވާ ޢިބާރާތެއް ނވުަތަ ލަފޒުެއް ވަކި ޤާނޫނުގައި މި ނުވަތަ ލަފޒުެއް އެ ހިނދަކު، ދޭހަނވުާހާ މާނއަެއް އެހެން ކަނޑއަެޅިގެން ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 74 އެ ލަފޒުެއް ނވުަތަ ޢިބާރާތަކަށް ތިރީގައި ދީފައި ،އވެަނީ ޢިބާރާތަކަށް ދީފއަި އެވާ މާނަކުރުމެވެ. ވަނަ މާއްދާގައި 8"އޮތޯރިޓީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ޤާނޫނުގެ )ހ( ބަޔާންކުރާ މޯލްޑވިްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީއަށެވެ. އެވަނީ" އެޑަލްޓްރަންޓް" )ށ( ބުނެފައި ގަޑުބޑަުކުރާ ، ކަމަށް ކާބޯތަކެތި . ނވުަތަ ގަޑުބަޑުކުރުމަށް ބޭނުންކުރވެިދާނެ ކޮންމެ އެއްޗަކަށވެެ ވިހވަުން" )ނ( ނވުަތަ " ކާނާ ބެކްޓީރިއާއެއް އވެަނީ، ބުނެފައި ކަމަށް ވައިރަހެއް ނވުަތަ ޕެރަސައިޓެއް ނވުަތަ ވިހއަެއް ނވުަތަ އެނޫނވްެސް އަސަރުކޮށްފއަިވާ ކާބޯތަކެތި ކައިބޮއި ހެދުމުގެ ސަބަބުން ކެމިކަލެއްގެ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް މެދވުެރިވާ ޙާލަތަށެވެ. ހިމެނިގެން ކާބޯތަކެތީގއަި ކޮންޓެމިނަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ،" )ރ( ކާބޯތަކެތި އުފއަްދާ އުފއެްދުމެއްގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ މއާްދާއެއް ނވުާ ތައްޔާރުކުރުމުގެ ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ތެރޭގައި ޕްރޮސެސްކުރުމުގެ އެއްތަނުން ނވުަތަ ތެރޭގައި ބަންދުކުރުމުގެ ނުވަތަ ތެރޭގައި ކާބޯތަކެތި ނވުަތަ ތެރޭގައި ގެންގުޅުމުގެ އުފުލައި އަނެއްތަނަށް ގެންގުޅޭ މާޙައުލެއްގައި ހުރި ނުސާފު ކަމއެްގެ ސަބަބުން ޤަޞްދަކާ ކެތީގެ ތެރެއަށް ވާޞިލވުެފައިވުމަށވެެ. ނުލައި ކާބޯތަ އވެަނީ" )ބ( ބުނެފައި ކަމަށް ބަންދުކުރުމަށާއި ، ކޮންޓޭނަރ" ކާބޯތަކެތި ގޮތުގައި އައިޓަމެއްގެ އެއް ބއަެއް، އޭގެ ނވުަތަ ކާބޯތަކެތި ރއަްދުކުރުމަށް ބަންދުކުރުމަށާއި ބޭނުންކުރާ އއެްޗަކަށެވެ. އވެަނީ އެޑިޓިވް" ފުޑް" )ޅ( ބުނެފައި ޒާތުގައި ،ކަމަށް އެއްޗެއްގެ އެ އއެްޗަކަށް ބޭނުންކުރާ ހެދުމަށް ކައިބޮއި ޢާންމުކޮށް އެއްޗަކީ އެ ގޮތއެްގައި ޢާންމު ތައްޔާރުކުރުމުގައި ކާބޯތަކެތި އަދި ނވުެފއަި، ނވުަތަ އުފއެްދުމުގެ ކާބޯތަކެތި ބާވަތެއް ބޭނުންނުކުރާ ޕްރޮސެސްކުރުމުގެ ނވުަތަ ތައްޔާރުކުރުމުގެ ނވުަތަ ބަންދުކޮށް އުފުލައި ހެދުމުގައި ބޭނުންކުރާ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބޭނުމަށް ކާބޯތަކއެްޗަށް އެއްކުރާ އެއްކުރާ ކާބޯތަކެއްޗަށް މިގޮތަށް އަދި ފުޑް އެއްޗަކަށެވެ. ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 75 ނަމވަެސް، ލޒާިމުނވުި ހުރުން މަންފއާއެް ޞިއްޙީ އެޑިޓިވްއެއްގއަި ބައިޕްރޮޑަކްޓްތައް ކާނާގެ ބޔަަކަށް ނުވަތަ އޭގެ ނުވަތަ އެޑިޓވިް ފުޑް އެހެނވްެސް ގޮތަކުން ކާނާގެ އަސްލަށް ބަދަލުގެނެސްދޭ ނުވަތަ ބަދަލެއް ކާބޯތަކެތީގައި އއެޗްެކެވެ. ކޮންމެ އެކަށީގެންވާ ހިމެނޭ ގެނއަުމަށް ންޓްތއަްނަ ކޮންޓެމި ތަކެއްޗއާި އެއްކުރާ އިތުރުކުރުމަށް މަންފާ ޞިއްޙީ ނުހިމެނއެެވެ. ތެރއެަކު މީގެ ފެންވަރާއި )ކ( ކާބޯތަކެތީގެ އވެަނީ، ބުނެފއަި ކަމަށް "މިނިސްޓްރީ" މަސްއޫލިއްޔަތު ތަންފީޛުކުރުމުގެ ސިޔާސަތުތައް ރައްކާތެރިކަމުގެ އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާއަށެވެ. ފެންވަރާއި "މިނިސްޓަރު" )އ( ކާބޯތަކެތީގެ އވެަނީ، ބުނެފއަި ކަމަށް މަސްއޫލިއްޔަތު ތަންފީޛުކުރުމުގެ ސިޔާސަތުތައް ރައްކާތެރިކަމުގެ އެއިރެއްގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާގެ ވޒަީރަށެވެ. އެވަނީ" ޕްރޮސެސްކުރުން" )ވ( ބުނެފައި ޒާތަށާއި ،ކަމަށް ކާބޯތަކެތީގެ ގެނއަުމަށެވެ ބަދަލެއް ކަހަލަ އެއްވެސް ތެރޭގައި . އަސްލަށް މީގެ ހިމެނއެވެެ ކަންތައްތައް ފަދަ ދިލަޖެއްސުން ހއިްކުން، . ކއެްކުން، ނަމވަެސް ކޮށުން، ބއަިކުރުން، ކަށިފިލވުުން، ހަންނެގުން، މގުުރުން، ގަނޑުކުރުން، ފިނިކުރުން، ތޮށވިކަިކުރުން، ނވުަތަ ތޮށިމެށުން ގަނޑުފިލވުުން ފަދަ ކާބޯތަކެތީގެ ޒާތަށް ބަދަލު ނާންނަ ކަންތައްތައް . މީގެ ތެރެއަކު ނުހިމެނއެެވެ ކާބޯތަކެތީގައި ހިމެނޭ ތަކެތިން ، ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ " އުފއެްދުން" )މ( ނވުަތަ ޕްރޮސެސްކުރުމަށް ހެދުމަށްޓަކައި ޓްރީޓްމަންޓް ކާބއޯެއްޗެއް ކާބޯތަކެތި އުފއެްދުމަށްފަހު ސަބް ޕްރޮސެސއްެއް ކުރާނަމަ . ދިނުމަށވެެ . އެކަންވެސް މި މާނއަިގައި ހިމެނއެވެެ ކާބޯއެއްޗެއްގެ ބާވަތެއް ، ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ" ފަރާތް އުފއަްދާ" )ފ( ކާބޯއެއްޗެއް އަދި ފަރާތަށެވެ. ހަދާފއަިވާ ނުވަތަ ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ފަރާތުގެ އުފެއްދި އެއްޗެއް އެ ނުލައި ތައްޔާރުކުރުމަކާ އެ އެއްޗެއްގައި އެއވްެސް ފާހަގައެއް ޖަހައި ލޭބަލެއް ކޮށްފި މީހަކު ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 76 . ބެލވެޭނީ މި މާނއަިގެ ދަށުން އުފއަްދާ ފަރާތެއް ކަމުގައެވެ އެވަނީ، )ދ( ބުނެފައި މއާްދާގެ 16މި ޤާނޫނުގެ "ބޯޑު" ކަމަށް ވަނަ ދަށުން އެކުލވަާލާ ނޭޝަނަލް ފުޑް ސޭފްޓީ އެންޑް ކޮލިޓީ ބޯޑަށވެެ. ތަޙްލީލުކުރާ " )ތ( އވެަނީ، ކާބޯތަކެތި ބުނެފައި ކަމަށް ލެބޯރަޓަރީ" ކާބޯތަކެތީގެ ޞިއްޙީ ރއަްކާތެރިކަން ބެލުމަށްޓަކައި ނވުަތަ ކާބޯތަކެތީގެ ޤާނޫނުގެ މި ކުރުމަށްޓަކއަި، ތަޙްލީލުތައް ވަނަ 42އެނޫނވްެސް މއާްދާގެ ދަށުން ޤއާިމުކުރާ ލެބޯރަޓަރީތަކަށވެެ. ލެބޯރަޓަރީ" )ލ( ހެލްތް ،ބުނެފައި އވެަނީކަމަށް " ރިފަރަލް ނޭޝަނަލް ޤނާޫނުގެ މި ހޯދުމަށް ޚިދުމަތްތައް ނެތް ލިބެން ލެބޯރަޓަރީން ނވުަތަ 21 ދވިެހިރއާްޖެ ކަނޑައަޅާ ދަށުން މއާްދާގެ ވަނަ ދވިެހިރއާްޖއެިން ބޭރުގެ ލެބޯރަޓަރީތަކަށވެެ. އވެަނީ " ވިއްކުން" )ގ( ބުނެފައި ނވުަތަ ،ކަމަށް ފައިސާއަށް ނަގުދު ބަދަލުކުރުމަށެވެ. އަނެކައްޗަކާ އެކަތި އަގެއްހުރި ނވުަތަ ކްރެޑިޓަށް އަދި ވިއްކުމަށް އއެްބަސްވުމާއި، ވިއްކުމަށް ހުށަހެޅުމއާި، ވިއްކުމަށް ނެރުމއާި، ވިއްކުމަށް ބެހެއްޓުމއާި، ވިއްކުމަށް މަސައްކަތްކުރުނވްެސް . ވެމި މާނއަިގެ ތެރޭގައި ހިމެނއެެ ދވިެހިރާއްޖެއަށް "ޑިކްލެއަރކުރުން" )ޏ( އވެަނީ، ބުނެފައި ކަމަށް ގުޅޭގޮތުން މުދަލަކާ ބޭރުކުރާ ދވިެހިރާއްޖއެިން ނުވަތަ އެތެރެކުރާ )ދވިެހިރއާްޖޭގެ ކަސްޓަމްސްގެ ޤާނޫނު( 2011/8ޤާނޫނު ނަންބަރު ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން އާއި، އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ހުށަހަޅަންޖެހޭ ނވުަތަ ދޭންޖހެޭ މަޢުލޫމާތަށވެެ. "ޖެނެޓިކަލީ މޮޑިފައިކޮށްފައިވާ ކާބޯތަކެތި" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، )ސ( ޤުދްރަތީ ގޮތުން ހެދޭ ހެދުމަށް ބަދަލުގެނވެިފައިވާ ގަސްގަހާގެއްސާއި މަސްމަހާމެހީގެ ބވާަތްތަކުން އުފއަްދާފއަިވާ ކާބޯތަކެއްޗަށެވެ. 2010/7" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު ލު"ކއަުންސި )ޑ( ހިންގުމުގެ އުޞޫލުން)ދވިެހިރއާްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ ރަށު ނުވަތަ ސިޓީ، އަތޮޅު، ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގައި ޤާނޫނު( ދިވެހިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓް 96 އދަަދު: 53 ވޮލއިުމް: 77 ތަކަށެވެ. ލުކއަުންސި އެވަނީ، ޤާނޫނު "ހެލްތް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ" ކަމަށް ބުނެފައި )ޒ( )ޢާންމު ޞިއްޙަތު ރއަްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު( 2012/7ނަންބަރު ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން އުފއަްދާފައިވާ އެޖެންސީއަށވެެ. 6ގެ އެންމެހއަި )ޓ( އުޅޭ އެއްގަމުގައި އވެަނީ، ބުނެފައި ކަމަށް "ޖަނވަާރު" އުޅޭ ކަނޑުގައި ނުވަތަ ލޮނުގައި ނުވަތަ ފެނުގައި ޖަނަވާރއާި، މަސްމަހާމެއްސާއި ކްރަސްޓޭޝިއަންގެ ބވާަތްތަކާއި އެނޫންވެސް ދިރޭ އެއްޗެހި ހިމެނޭގޮތުންނވެެ. "ވޮރަންޓީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކޮށްފއަވިަނީ )ޔ( ދޭ ފަރާތުން އުފއެްދި އެއްޗެއް އެ ބުނެ ފެންވަރެއްގައިކަމަށް ވަކި ޔަޤީންކަމަށވެެ. ކާބޯތަކެތި )ޕ( އވެަނީ، ބުނެފައި ކަމަށް ޚިދުމަތް" "ކޭޓަރިންގގެ އެ ތަނެއްގައި ތައްޔާރުކުރުމަށްފަހު އެ ތަކެތި ކައިބޮއި ހެދުމަށްޓަކައި ޚާއްޞަކުރެވޭ ދިނުމަށް ޚިދުމަތް ގެންގޮސްދީގެން ތަނަކަށް އެހެން ޚިދުމަތަށވެެ. "ޖަނަވާރުގެ ކާނާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޖަނވަާރު ކއެުމަށްޓަކއަި، )ޖ( ގަސްގަހާގެހީގެ ނވުަތަ ޖަނަވާރުގެ އަސްލުން އޭގެ ޤުދްރަތީ ޙާލަތުގައި ހަލާކުނުވާގޮތަށް ނުވަތަ ތާޒާކޮށް ނުވަތަ ހއިްކައިގެން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ތަކެއްޗަށާއި، ޞިނާޢީ ގޮތުން އުފއެްދުމުގެ ތެރއެިން އެތައް ނުވަތަ ބާވަތެއް އެއް ބޭނުންކޮށްގެން މއާްދާތައް ޤުދްރަތީ ކާނާގެ ނވުަތަ ނާޅާ އއެްޗެއް އިތުރު އެއްކޮށްގެން ބާވަތެއް މީގެ އުފއެްދުންތަކަށވެެ. އުފއަްދާ އިތުރުކޮށްގެން މުއްސަނދިކަން ތެރޭގައި ފަތްޕިލާވެއްޔާއި، ގޮވާމއާި، މަސްކުނޑި ފަދަ ޤުދްރަތީ ކާނާގެ ގޮތުން މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ތއަްޔާރީ ކާނާގެ މއާްދާ ތަކާއި ފއަިދާގެ ބވާަތްތައް ހިމެނއެެވެ.