The Animal Health and Livestock Development Law (The Pyidaungsu Hluttaw Law No. 13, 2020)

ပြည်ထောင်စုသမ္မတပမန်မာနိငု်ငံထတာ် ပြည်ထောင်စုသမ္မတပမန်မာနိငု်ငံထတာ် The Republic of the Union of Myanmar စိုက်ြျ ို းထေး၊ ထမွေးပမူထေးနှင့် ဆည်ထပမာင်းဝန်ကကီးဌာန Ministry of Agriclture, Livestock and Irrigation တိေစ္ဆာန်ကျန်းမာထေးနှင့်ထမွေးပမူထေးလုြ်ငန်း ဖွေံ့ဖဖိုးတိုးတက်ထေးဥြထေ The Animal Health and Livestock Development Law (၂၀၂၀ ပြည့န်ှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်ထတာ် ဥြထေအမှတ် ၁၃။) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ဝါထခါင်လဆန်း (၈) ေက ် ၂၀၂၀ ပြည့န်ှစ်၊ ဩဂတု်လ (၂၆) ေက်။ (The Pyidaungsu Hluttaw Law No. 13, 2020) The 8th Waxing Day of Wagaung, 1382 M.E. (26th August 2020) ပြည်ထောင်စုသမ္မတပမန်မာနုိင်ငံထတာ် The Republic of the Union of Myanmar စိုက်ြျ ို းထေး၊ ထမွေးပမူထေးနှင့် ဆည်ထပမာင်းဝန်ကကီးဌာန Ministry of Agriculture, Livestock and Irrigation တိေစ္ဆာန်ကျန်းမာထေးနှင့်ထမွေးပမူထေးလုြ်ငန်း ဖွေံ့ ဖဖိုးတိးုတက်ထေးဥြထေ The Animal Health and Livestock Development Law (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်ထတာ် ဥြထေအမှတ် ၁၃။) ၁၃၈၂ ခုနစှ်၊ ဝါထခါင်လဆန်း (၈) ေက် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၆) ေက်။ (The Pyidaungsu Hluttaw Law No. 13, 2020 ) The 8th Waxing Day of Wagaung, 1382 M.E. (26th August 2020) CONTENTS NO PARTICULAR PAGE 1 Title and Definitions 1 2 Objectives 7 3 Formation of Central Committee and its Functions 9 4 Assignment of Chief Veterinary Officer, Functions and Duties 12 5 Duties and Powers of the Department 14 6 Duties and Powers of Inspectors 19 7 Livestock Farmland and Cultivated Pastureland for Animal Feed 21 8 Veterinary Services 22 9 Livestock Production 25 10 Domestic Production or Distribution 27 11 Export or Import 28 12 Prevention and Control of Infectious animal Diseases 29 13 Prevention of Cruelty to Animals 30 14 Taking Administrative Action and Appeal 31 15 Prohibitions and Penalties 33 16 Miscellaneous 39 The Animal Health and Livestock Development Law (The Pyidaungsu Hluttaw Law No. 13, 2020 ) The 8th Waxing Day of Wagaung, 1382 M.E. (26th August 2020) The Pyidaungsu Hluttaw hereby enacts this Law. Chapter I Title and Definitions 1. This Law shall be called the Animal Health and Livestock Development Law. 2. The following expressions in this Law shall have the meanings given below: (a) Animal means terrestrial animals, aquatic animals or amphibians. This expression also includes semen, ova and embryos of any of the said animals and creatures specified as animals in the notification issued by the Ministry from time to time; (b) Livestock production means breeding of animals by means of any method for breeding and production of animal products except fisheries and fishery products. Such expression also includes the small scale livestock farming and commercial livestock farming; (c) Animal gene means genes or inheritability relating to taxonomic categories of breeds, species and families of animals; 2 (d) Animal product means any product derived from animals such as meat, milk, egg, blood, bone, skin, liquid, feather, fur, feces, vomit, fat or any part of an animal. Such expression also includes bee products from bees and bee colonies; (e) Animal feed means any feed for animal whether it is a mixture, or processed or semi-processed or raw food; (f) Veterinary medicinal product means any substance that is administered or applied to animals for diagnosis, prevention of animal diseases, treatment, research, nutritional supplement, contraception, surgical operation or alteration of physiological and mental effect. Such expression also includes substances specified as veterinary medicinal products in the notification issued by the Ministry from time to time; (g) Animal Equipment means tools used in livestock production, veterinary services, animal grooming and spa, and restraints. Such expression also includes any tools specified as animal equipment in the notification issued by the Ministry from time to time; (h) Genetically modified organism means organisms in which the genetic material has been altered in a way that does not occur naturally; 3 (i) Infectious disease means any disease transmits among animals or from animal to human or from human to animal. Such expression also include any animal diseases specified as an infectious animal disease in the notification issued by the Ministry from time to time; (j) Fishery means carrying out activities relating to fishes for the purpose of systematic management, commercial production, conservation of species and for the development of such activities in accordance with the related Law. Such expression also includes activities such as fishing, breeding, aquaculture, exploration, research, stocking, propagation, processing, transporting, storing and marketing; (k) Small scale livestock farming means farming within the number of animals prescribed by the Department; (l) Commercial livestock farming means breeding and production of animals in excess of the number of animals prescribed for the small scale farming; (m) Farmer means the person who is operating small scale livestock farming or commercial livestock farming. Such expression also includes the owner of animals, or the person who is in possession of animals; (n) Slaughterhouse means any building or place used for commercial slaughtering; 4 (o) Slaughtering means killing of animals for commercial production; (p) Good Animal Husbandry Practice means the standard practices for livestock production prescribed by the Department to be complied with by the farmers; (q) Good Manufacturing Practice means the standard practices for manufacturing prescribed by the Department to be complied with by the farmers and manufacturers of animal products, animal feed, veterinary medicinal products and animal equipment; (r) Veterinary service means animal health service related to veterinary public health, animal health care, infectious animal disease prevention and control, animal sheltering and keeping, grooming and spa, training for animal and laboratory and its related services; (s) Recommendation certificate means the veterinary certificate issued for import or export of animals, animal products, genetically modified organisms, animal feed, animal equipment or veterinary medicinal products after ways and means of transportation or animal health or quality has been examined by the Department; 5 (t) Permit means the certificate issued for domestic production, processing or distribution of animals, animal products, genetically modified organisms, animal feed, animal equipment or veterinary medicinal products, veterinary service, livestock production, establishment of slaughterhouse or slaughtering after being examined by the Department; (u) Cultivated pastureland for animal feed means land which is cultivated for grazing or feeding of animals; (v) Pastureland means a specific grazing land for animals; (w) Livestock farmland means a specific land used for livestock production and related activities; (x) Bee pasture means a place where there are seasonal crops, orchards, perennial trees, natural forest, bushes, vines and weeds which produce nutritious nectar or pollen, or both nectar and pollen for bees; (y) Checkpoint means a place designated by the Department for veterinary inspection whether the imported or exported animals and animal products are free from infectious animal diseases and whether those meet the specifications and descriptions; 6 (z) Animal quarantine station means a designated place where the imported animals or animals to be exported are maintained in isolation for a definite period to observe whether they are free from infectious animal diseases; (aa) Laboratory means a place providing biological, microbiological, chemical, nutritional, toxical and physical analysis service and radioactivity testing service for animal feed, animal products, veterinary medicinal products, genetically modified organisms or animals; (bb) Reference laboratory means the laboratory which assists other laboratories in conducting laboratory testing and confirms the laboratory results in accordance with the standards recognized by the World Organization for Animal Health (OIE) or Internationally; (cc) Central Committee means the Animal Health and Livestock Development Central Committee formed by this Law; (dd) Ministry means the Ministry of Agriculture, Livestock and Irrigation, the Union Government; (ee) Minister means the Union Minister for the Ministry of Agriculture, Livestock and Irrigation; (ff) Department means the Livestock Breeding and Veterinary Department; (gg) Director General means the director general of the Livestock Breeding and Veterinary Department; 7 (hh) Chief Veterinary Officer means a veterinarian appointed as a Chief Veterinary Officer by the Ministry under this Law; ( ii ) Inspector means any staff member assigned to inspect the activities prescribed by the Department; ( jj ) Community animal health worker means a certified person who has passed the basic animal health training organized by the Department, and been allowed to assist and participate in specific activities prescribed by the Department. Chapter II Objectives 3. The objectives of this Law are as follows: (a) to ensure the development of animal health and livestock production, veterinary services, manufacturing of quality animal feed, veterinary medicinal products and animal equipment and animal products, research and awareness activities; 8 (b) to ensure production and distribution of nutritious, safe and quality animals and animal products for the sufficiency of domestic consumption and importation or exportation; (c) to ensure cooperation and collaboration among Government Departments, Government Organizations, other Institutions, International Government Departments and Organizations for conservation of animal genetic resources and for obtaining good quality breeds; (d) to prevent and surveil infectious and zoonotic diseases, and to take systematic response and control measures when they occur; (e) to promote cooperation among livestock production, processing, distribution and marketing of animals and animal products; (f) to prevent willful cruelty to animals in accordance with law; (g) to provide financial and technical assistance, and good quality breeds for livestock production development and to ensure that livestock farming and livestock production are carried out in farms and on livestock farmland systematically and to promote market access. 9 Chapter III Formation of Central Committee and its Functions 4. The Union Government: (a) shall form the Central Committee as follows: (i) Union Minister of the Ministry Chairperson (ii) Deputy Minister of the Ministry Vice Chairperson (iii) the person not below the rank of Director General from the relevant government departments, government organizations or other Institutions Member (iv) one representative from the Veterinary Council Member (v) one representative from Myanmar Veterinary Association Member (vi) one representative from Myanmar Livestock Federation Member (vii) one representative from Myanmar Fisheries Federation Member (viii) Director General of the Department of Fisheries Member (ix) an expert in Veterinary Medicine Member (x) an expert in Animal Science Member (xi) Director General of Livestock Breeding and Veterinary Department Secretary (xii) Deputy-Director General of Livestock Breeding and Veterinary Department Joint Secretary 10 (b) may re-form the Central Committee formed under sub-section (a), if necessary; (c) shall prescribe the honorarium and allowance for the members of the Central Committee who are not civil service personnel. 5. The functions of the Central Committee are as follows: (a) establishing the policies for the development of animal health and livestock production; (b) establishing the policies for prevention and control of infectious animal diseases when they occur; (c) coordinating with the relevant Government Departments, Government Organizations and other Institutions for livestock production, processing, transportation, marketing, importation and exportation of animals and animal products in accordance with the stipulations; (d) coordinating with the relevant government departments, government organizations and other institutions to promote the market access for safe and quality animals and animal products; (e) coordinating with the relevant government departments, government organizations and other institutions to obtain raw materials sufficiently for domestic production of animal feed; (f) coordinating with the relevant government departments, government organizations and other institutions in relation to inspection and supervision on systematic use of veterinary medicinal products; 11 (g) coordinating to provide necessary assistance to farmers in the disaster affected areas and the farmers whose animals are killed under the instruction of the Ministry due to infectious animal diseases; (h) coordinating with the relevant government departments, government organizations and other institutions in relation to distribution and sale of animals and animal products for the fair trade between farmers and consumers; (i) coordinating with the relevant government departments, government organizations and other institutions to carry out livestock production on livestock farmland systematically; (j) coordinating with the relevant government departments, government organizations and other institutions for conservation and development of the pastureland and cultivated pastureland for animal feed; (k) determining the farmland, pastureland and cultivated pastureland for animal feed for the purpose of livestock production development, and submitting it to the Union Government for the land management; (l) coordinating with local and foreign individuals or institutions to obtain the funding and technology necessary for the development of research related to animals, animal health and livestock production; 12 (m) coordinating with the relevant government departments, government organizations and other institutions to increase animal population including draught cattle, and to develop livestock production; (n) coordinating with the relevant national and international government departments, government organizations and other institutions for prevention and control of zoonotic diseases; (o) submitting the matters in relation to livestock production development, together with suggestions to the Union Government if the matters arise; (p) forming the necessary working committees and prescribing their functions and duties; (q) performing other duties in relation to animal health and livestock production assigned by the Union Government from time to time. 6. The Central Committee may delegate its functions to any relevant department under the Ministry if necessary. Chapter IV Assignment of Chief Veterinary Officer, Functions and Duties 7. The Ministry shall appoint the highest ranking veterinarian serving in the Department as the Chief Veterinary Officer, and assign duties. 13 8. The functions and duties of the Chief Veterinary Officer are as follows: (a) reporting animal health status of the Union to the World Organization for Animal Health (OIE); (b) overseeing the matters in relation to animal health and animal welfare; (c) negotiating with the relevant countries regarding the application of standards and manuals for the prevention and control of animal diseases and trade established by the World Organization for Animal Health (OIE); (d) issuing mutually recognized veterinary certificate between the Union and foreign countries, and delegating such function to any relevant Government Department, or Government Organization if necessary; (e) nominating and designating the national focal points for the stipulated sectors specified by the World Organization for Animal Health; (f) taking measures necessary for the local veterinary diagnostic laboratories to be accredited and recognized by the World Organization for Animal Health (OIE) reference laboratories and collaborating centers; (g) supervising the activities of the Department to be in line with the vision and mission of the World Organization for Animal Health (OIE); 14 (h) supervising the persons concerned or organizations to comply with the standards and recommendations prescribed by the World Organization for Animal Health(OIE). Chapter V Duties and Powers of the Department 9. In relation to animal health, the Department shall: (a) conduct research on, produce, distribute, import and export veterinary vaccines and medicines; (b) carry out activities for prevention and treatment of animal diseases; (c) carry out activities relating to veterinary public health and raising public awareness; (d) issue recommendation certificates and permits, and inspect and oversee the activities for which such certificates or permits were issued; (e) establish checkpoints, animal quarantine stations, animal disease free zones and disease control zones in the necessary areas; (f) conduct training for community animal health workers, issue recognition certificates, supervise and assign responsibilities to them; (g) inspect health of animals to be sold and bought at the places designated for live animal markets; 15 (h) carry out activities for prevention and control of infectious animal diseases and collaborate with the relevant government departments, government organizations and other institutions, if necessary. 10. In relation to livestock production, the Department shall: (a) disseminate technologies to farmers, prescribe the quality standards and oversee livestock production; (b) raise public awareness and oversee livestock production in accordance with Good Animal Husbandry Practices and Good Manufacturing Practices; (c) conserve, carry out patent registration of, and distribute genetic resources and pure breeds, and conduct training and research; (d) carry out genetic upgrading activities to produce and distribute locally adaptable and highly productive purebred animals, and conduct training and research; (e) issue permits for livestock production, inspect and oversee livestock production for systematic development; (f) supervise import and export of animal genetic material; 16 (g) carry out the registration process of animal, livestock farm, breeder farm, hatchery, apiculture, domestic production, processing or sale of animals, animal products, genetically modified organisms, animal feed, veterinary medicinal products and animal equipment; (h) take measures to increase in animal population and develop livestock production; (i) issue the relevant permits that the Department is authorized to issue for the establishment of a slaughterhouse or slaughtering, and inspect and oversee slaughterhouse and slaughtering; (j) take measures for the right to transportation and sale of animals in accordance with the stipulations; (k) disseminate technologies, distribute breeds, conduct research, allocate bee pastures, assist in the establishment of private bee pastures and, inspect and oversee apiculture for the development of apiculture; (l) coordinate with the relevant government departments, government organizations and other institutions to ensure that livestock farming and livestock production are carried out in farms and on livestock farmland systematically; 17 (m) assist in conservation and development of pastureland and cultivated pastureland for animal feed; (n) assist farmers to get capital investment. 11. The Department shall also: (a) conduct research on animal health and livestock production, and encourage the development of such research; (b) permit to conduct research on animal health and development of livestock production and oversee and monitor such research; (c) conduct research on crops and natural vegetation in the Union to be utilized for animal feed or veterinary medicinal products, and disseminate technology and perform development activities; (d) inspect whether animals, animal products, genetically modified organisms, animal feed, animal equipment or veterinary medicinal products to be imported or exported or domestically produced or processed are complied with the specifications; 18 (e) issue or refuse to issue the relevant recommendation certificate or permit after examining the applications in accordance with the stipulations and obtaining the Chief Veterinary Officer recommendation if necessary; (f) provide recommendation to the relevant government department for export and import of animals, animal products, genetically modified organisms, animal feed, animal equipment or veterinary medicinal products; (g) conduct the animal census; (h) collect and maintain data of livestock production and disease incidence; (i) raise public awareness of prevention of willful cruelty to animals; (j) determine the maximum weight of a load that can be carried or towed by each type of animal; (k) raise public awareness of the proper ways and means for transporting, restraining or keeping animals, from time to time; (l) cooperate with national and international organizations for the development of animal health and livestock production; 19 (m) inspect veterinary medicinal products in collaboration with the relevant government departments, government organizations and other institutions; (n) appoint inspectors and assign duties to them, and provide the necessary instructions to perform their duties in respective sectors; (o) carry out registration process and prescribe the conditions in relation to animal feed, veterinary medicinal products which are domestically produced, processed, distributed, or exported or imported; (p) prescribe terms and conditions in respect of the matters of animal health and welfare; (q) perform the duties assigned by the Central Committee and the Ministry from time to time, in relation to animal health and livestock production development. Chapter VI Duties and Powers of Inspectors 12. The Department shall appoint qualified persons from the department who are not below the rank of Assistant Superintendent as inspectors, and assign duties to them. 13. The duties and powers of an inspector are as follows: (a) inspecting the following in accordance with the stipulations: (i) veterinary services and commercial livestock farming, buildings and facilities used in business activities; 20 (ii) slaughterhouse and slaughtering; (iii) animals and animal products, genetically modified organisms which are not related to fishery; (iv) animal feed, veterinary medicinal products and animal equipment; (b) inspecting veterinary medicinal products in collaboration with the relevant government department, government organization and other institutions; (c) imposing temporary suspension on the relevant business activity and imposing temporary suspension and restriction on movement in accordance with the stipulations if any infectious animal disease is found or if it is not in line with the stipulations or if it is suspicious that animals and goods are not suitable for public consumption when inspecting under subsection (a) or (b); (d) temporarily detaining and keeping infected animals and animal products or animals and animal products which had contact with infected animals, low quality standard or poisonous animal feed and veterinary medicinal products in a designated area before obtaining the result of laboratory analysis and tests examination; (e) reporting to the Department and following the instructions of the Department in relation to animals and animal products in subsection (d), if it is inappropriate to continued detention or keeping of such animals or animal products; 21 (f) reporting his or her performance to the Department; (g) performing the duties assigned by the Department from time to time. Chapter VII Livestock Farmland and Cultivated Pastureland for Animal Feed 14. The Central Committee may, by issuing a notification, designate and administer the following land as livestock farmland or cultivated pastureland for animal feed: (a) farmland which is permitted or has been permitted by the Central Farmland Administrative Body for Farmland, or Region or State or Union Territory Administrative Body for Farmland to use by other means for livestock production or related activities, in accordance with the Farmland Law; (b) the vacant, fallow and virgin land which is permitted or has been permitted by the Central Committee for Management of Vacant, Fallow and Virgin Lands to use for livestock production or related activities, in accordance with the Administration of Vacant, Fallow and Virgin Lands Law; (c) land which is permitted or has been permitted by the Ministry of Natural Resources and Environmental Conservation to use for livestock production or related activities, in accordance with the Forest Law; 22 (d) pastureland transferred by the Ministry of the Union Government Office. 15. The Central Committee may assign duty to the Department to administer the land designated as livestock farmland or cultivated pastureland for animal feed under section 14. Chapter VIII Veterinary Services 16. A person or an organization that wants to provide any veterinary service shall apply for a permit to the respective Township Veterinary Officer in accordance with the stipulations. 17. (a) The Township Veterinary Officer: (i) may issue the permit or refuse to issue the permit after scrutinizing the application in accordance with the stipulations upon receipt of the application under section 16; (ii) shall issue the permit to the applicant by causing to pay the prescribed fees if the application meets the stipulated requirements, and if it is for the type of veterinary service for which the said Officer is authorized to issue the permit. The applicant shall be informed that he may reapply for a permit in accordance with the stipulations, if the application is rejected; 23 (iii) shall submit the application to the District Veterinary Officer if it is the type of veterinary service for which he or she is unauthorized to issue the permit. (b) The District Veterinary Officer : (i) may issue the permit or refuse to issue the permit after scrutinizing the application in accordance with the stipulations upon the receipt of the application under clause (iii) of subsection (a); (ii) shall issue the permit to the applicant by causing to pay the prescribed fees if the application meets the stipulated requirements, and if it is for the type of veterinary service for which the said Officer is authorized to issue the permit. The applicant shall be informed that he or she may reapply for a permit in accordance with the stipulations, if the application is rejected; (iii) shall submit the application to the Region, State or Union Territory Veterinary Officer if it is the type of veterinary service for which he or she is unauthorized to issue the permit. (c) The Region, State or Union Territory Veterinary Officer: (i) may issue the permit or refuse to issue the permit after scrutinizing the application in accordance with the stipulations upon the receipt of the application under clause (iii) of subsection (b); 24 (ii) shall issue the permit to the applicant by causing to pay the prescribed fees if the application meets the stipulated requirements, and if it is for the type of veterinary service for which the said Officer is authorized to issue the permit. The applicant shall be informed that he or she may reapply for a permit in accordance with the stipulations, if the application is rejected; (iii) shall submit the application to the Director General, if it is the type of veterinary service for which he or she is unauthorized to issue the permit. (d) The Director General: (i) may issue the permit or refuse to issue the permit after scrutinizing the application in accordance with the stipulations upon the receipt of the application under clause (iii) subsection (c); (ii) shall issue the permit to the applicant by causing to pay the prescribed fees if the application meets the stipulated requirements. The applicant shall be informed that he or she may reapply for a permit in accordance with the stipulations, if the application is rejected. 18. The permit holder for providing veterinary service shall: (a) comply with the terms and conditions of the permit; 25 (b) accept the inspection of the Department; (c) inform promptly the Department of the occurrence of suspicious infectious animal disease in the worksite, if it is found; (d) strictly comply with the instructions of the Department after informing under subsection (c). Chapter IX Livestock Production 19. Any person or organization that wants to operate commercial livestock farming, except for small scale livestock farming shall apply for a permit to the respective Township Veterinary Officer in accordance with the stipulations. 20. In respect of the application in section 19, the Township Veterinary Officer, or the District Veterinary Officer, or the Region Veterinary Officer or State Veterinary Officer or Union Territory Veterinary Officer, or the Director General shall act in accordance with subsection (a) of section 17, or subsection (b) of section 17, or subsection (c) of section 17, or subsection (d) of section 17 respectively. 21. A Farmer shall: (a) comply with the terms and conditions of the permit, if he or she is a permit holder; (b) accept the inspection of the Department; 26 (c) inform promptly to the Department and the Administrator of the relevant Township, Ward or Village Tract, of the occurrence of infectious animal disease in his or her livestock, if it occurs. (d) strictly comply with the instructions of the Department after informing under subsection (c); (e) breed livestock in accordance with Good Animal Husbandry Practice and good manufacturing practice; (f) keep, transport or distribute animals and animal products in accordance with the ways and means prescribed by the Department; (g) carry out slaughtering process in accordance with the stipulations prescribed by the Department; (h) follow this Law and rules, orders, directives and procedures issued under this Law in relation to livestock production. 22. The Department may make recommendations when a person or an organization operating livestock farming claims damages or compensation or assistance for the loss caused by extermination of livestock due to occurrence of infectious animal disease. 27 Chapter X Domestic Production or Distribution 23. The person or organization that wants to produce, process, transport or distribute animals, animal products, genetically modified organisms domestically, or produce, process or distribute animal feed, animal equipment or veterinary medicinal products domestically, or establish slaughterhouses or engage in slaughtering on commercial purpose which are not related to fishery shall apply for a permit to the Township Veterinary Officer in accordance with the stipulations. 24. In respect of the application in section 23, the Township Veterinary Officer, or the District Veterinary Officer, or the Region Veterinary Officer or State Veterinary Officer or Union Territory Veterinary Officer, or the Director General shall act in accordance with subsection (a) of section 17 or subsection (b) of section 17 or subsection (c) of section 17 or subsection (d) of section 17 respectively. 25. The permit holder under section 24 shall: (a) comply with the terms and conditions of the permit; (b) accept the inspection of the Department; 28 (c) comply with this Law and rules, orders, directives and procedures issued under this Law. Chapter XI Export or Import 26. The person who wants to export or import animals, animal products, genetically modified organisms, animal feed, animal equipment or veterinary medicinal products shall apply for the recommendation certificate to the Director General in accordance with stipulations before applying for an export or import license or a permit to the relevant government department. 27. After scrutinizing the application made under section 26, the Director General shall issue the recommendation certificate to the applicant by causing to pay the prescribed fees if it meets the stipulated requirements. 28. The recipient of the recommendation certificate under section 27 shall: (a) comply with the terms and conditions of the recommendation certificate; (b) accept the inspection of the Department; (c) comply with this Law and rules, orders, directives and procedures issued under this Law. 29 29. The Department may, with the approval of the Ministry, establish checkpoints and animal quarantine stations in the areas where it is necessary, to inspect animals, animal products, genetically modified organisms, animal feed, animal equipment or veterinary medicinal products to be exported or imported. 30. The person who exports or imports animals, animal products, genetically modified organisms, animal feed, animal equipment or veterinary medicinal products shall report to the Department to inspect animals and goods to be exported or imported, in collaboration with the relevant departments. 31. The Department shall inspect animals and goods in collaboration with the relevant departments upon the receipt of the report under section 30 and issue the statement of findings. Chapter XII Prevention and Control of Infectious animal Diseases 32. The Ministry shall specify and declare infectious animal diseases in animals from time to time. 33. The Department shall: (a) take necessary precautionary measures to prevent the spread of infectious animal diseases in animals; (b) collaborate with the relevant government departments, government organizations and other institutions not to occur any infectious animal disease, and to control it if occurred; 30 (c) promptly declare the occurrence of infectious animal disease in any area, and declare that the area is free from infectious animal disease in accordance with the specified means; (d) deal with the veterinary public health related issues under the arrangement of the Ministry or Department or in coordination with the relevant government department or organization; (e) prevent and control infectious animal diseases in regard to apiculture. 34. The farmer shall promptly report to the Township Veterinary Office and relevant Administrator of Township, Ward or Village Tract, if he or she suspects that his or her livestock are infected with, or die due to any infectious animal disease. 35. The veterinarian shall immediately report to the nearest Veterinary Office, if any animal under his or her treatment is suspected of having an infectious animal disease. Chapter XIII Prevention of Cruelty to Animals 36. In respect of prevention of cruelty to animals: (a) animal shall not be loaded up and forced to tow in excess of the specified weight of load; (b) animals shall not be treated with willful cruelty or shall not be forced to work excessively hard; 31 (c) animals shall not be deprived of its any part of organ unnecessarily; (d) famers shall not willfully deprive his animals of food and drink; (e) livestock shall not be willfully left untreated when it is got disease or injured; (f) the infected or injured animals shall not be released into a public place; (g) farmers shall not willfully keep his animals at an unsafe place where there is not enough space and safe animal shed ; (h) animals shall not be bred without precautionary measures for infectious animal disease; (i) animals shall not be transported crowdedly and uncomfortably. Chapter XIV Taking Administrative Action and Appeal 37. The relevant Veterinary Officer may pass one or more than one of the following administrative orders against the person holding the relevant permit or recommendation certificate, or farmer or community animal health worker who fails to comply with the prescribed terms and conditions, or violates provision of section 30, or any provision of section 36 or this Law and rules, orders, directives and procedures issued under this Law: (a) issuing a written warning; 32 (b) causing to pay the prescribed fine; (c) suspending the relevant permit or recommendation certificate or recognition certificate of community animal health worker for a limited period; (d) cancelling the relevant permit or recommendation certificate or recognition certificate of community animal health worker. 38. A person who is dissatisfied with the decision passed by any of the Township Veterinary Officer, or District Veterinary Officer, or Region or State or Union Territory Veterinary Officer, under section 37 may appeal to the Director General within 60 days from the date of such decision. 39. The Director General may affirm, reverse or set aside the decision or order passed by any of the Township Veterinary Officer, or District Veterinary Officer, or Region or State or Union Territory Veterinary Officer in relation to the appeal under section 38. 40. A person who is dissatisfied with the decision passed by the Director General under section 39 may appeal to the Minister within 60 days from the date of such decision. 41. The Minister may affirm, reverse or set aside the decision or order in relation to the appeal under section 40. The decision of the Minister shall be final. 33 Chapter XV Prohibitions and Penalties 42. Any person without a permit or recommendation certificate shall not: (a) operate commercial livestock farming; (b) provide any veterinary services; (c) establish slaughterhouse or engage in slaughtering; (d) domestically produce, process, or distribute animals, animal products, or genetically modified organisms, or animal feed, animal equipment or veterinary medicinal products which are not related to fishery; (e) export or import animals, animal products, genetically modified organisms, animal feed, livestock equipment or veterinary medicinal products; (f) domestically transport animals, animal products or genetically modified organisms which are not related to fishery. 34 43. Any person who is the holder of a permit or recommendation certificate shall not: (a) export, import, domestically produce, process or distribute animals, animal products, genetically modified organisms or animal feed, animal equipment or veterinary medicinal products that do not meet the specified quality standards; (b) fail again to comply with the orders and directives issued by the Department for prevention, control and treatment of infectious animal diseases, use of medicines, relocation of bees and allocation of bees pastures in relation to apiculture. 44. Any person who establishes slaughterhouse, breeder farm or hatchery or who engages in slaughtering shall not refuse to accept the inspection of the Department. 45. Any farmer or veterinary service provider or community animal health worker shall not: (a) fail again to comply with the orders and directives issued by the Department in relation to prevention or control of infectious animal disease; 35 (b) fail to report promptly to the Department, relevant government department and organization, if he suspects that infectious animal disease is occurred; (c) fail to report to the Veterinary Office and relevant Administrator of Township, Ward or Village Tract, if the signs of infectious animal disease are found in the dead animal. 46. (a) No one shall act as a community animal health worker without a recognition certificate. (b) No community animal health worker against whom administrative action was taken under section 37, shall fail again to comply with the terms and conditions prescribed by the Department or this Law and the rules, orders, directives and procedures issued under this Law. 47. Whoever: (a) violates the prohibition of subsection (a) of section 42 shall, on conviction, be punished with a fine from a minimum of one million kyats to a maximum of two million kyats. 36 (b) violates the prohibition of subsection (b) of section 42 shall, on conviction, be punished with a fine from a minimum five hundred thousand kyats to a maximum of two million and five hundred thousand kyats. If that person violates such prohibition again, he or she shall, on conviction, be punished with imprisonment for a term not exceeding two months and shall also be liable to a fine from a minimum of one million kyats to a maximum of five million kyats; (c) violates the prohibition of subsection (c) of section 42 shall, on conviction, be punished with a fine from a minimum of two million kyats to a maximum of three million kyats. If that person violates such prohibition again, he or she shall, on conviction, be punished with imprisonment for a term not exceeding six months and shall also be liable to a fine from a minimum of three million kyats to a maximum of five million kyats. (d) violates the prohibition of subsection (d), (e) or (f) of section 42 shall, on conviction, be punished with a fine from a minimum of three million kyats to a maximum of ten million kyats. If that person violates such prohibition again, he or she shall, on conviction, be punished with imprisonment for a term not exceeding one year and shall also be liable to a fine from a minimum of five million kyats to a maximum of 15 million kyats. 37 48. If any person who is the holder of a permit or recommendation certificate: (a) violates the prohibition of sub-section (a) of section 43,he or she shall, on conviction, be punished with a fine from a minimum of two million kyats to a maximum of seven million and five hundred thousand kyats. If that person violates such prohibition again, he or she shall, on conviction, be punished with imprisonment for a term not exceeding six months and shall also be liable to a fine from a minimum of three million kyats to a maximum of ten million kyats; (b) violates the prohibition of sub-section (b) of section 43, he or she shall, on conviction, be punished with a fine from a minimum of five hundred thousand kyats to a maximum of one million and five hundred thousand kyats. If that person violates such prohibition again, he or she shall, on conviction, be punished with imprisonment for a term not exceeding two months and shall also be liable to a fine from a minimum of one million kyats to a maximum of three million kyats. 49. If any person who establishes slaughterhouse, breeder farm or hatchery or who engages in slaughtering: (a) violates the prohibition of section 44, he or she shall, on conviction, be punished with a fine from a minimum of one million kyats to a maximum of one million kyats and five hundred thousand kyats; (b) violates the prohibition of section 44 again, he or she shall, on conviction, be punished with imprisonment for a term not exceeding six months. 38 50. Any famer or veterinary service provider or community animal health worker violates any prohibition of section 45 shall, on conviction, be punished with a fine from a minimum of five hundred thousand kyats, to maximum of five million kyats. If that person violates such prohibition again, he or she shall, on conviction, be punished with imprisonment for a term not exceeding three months and shall also be liable to a fine from a minimum of one million kyats to a maximum of ten million kyats. 51. (a) Whoever violates the prohibition of subsection (a) of section 46 shall, on conviction, be punished with a fine from a minimum of fifty thousand kyats to a maximum of two hundred thousand kyats. (b) A community animal health worker who violates the prohibition of subsection (b) of section 46 shall, on conviction, be punished with a fine from a minimum of two hundred thousand kyats to a maximum of one million kyats. Chapter XVI Miscellaneous 52. The Department shall: (a) undertake the office work of the Central Committee; (b) bear the honorarium and allowance for the members of the Central Committee who are not civil service personnel, from its own budget. 53. The Department may refer the quality standard testing or laboratory matters to a laboratory which has obtained a permit under this Law. 39 54. The offences in this Law are determined as cognizable offences. 55. In implementing the provisions of this Law: (a) the Ministry may issue rules, regulations and by- laws with the approval of the Union Government; (b) the Ministry and the Central Committee may issue notifications, orders, directives and procedures; (c) the Department may issue orders and directives with the approval of the Ministry. 56. The Animal Health and Development Law (The State Law and Order Restoration Council Law No. 17/ 1993) is hereby repealed. I hereby sign under the Constitution of the Republic of the Union of Myanmar. (Sd.) Win Myint President Republic of the Union of Myanmar မာတိကာ စဉ ် အထကကာင်းအော စာမျကန်ှာ ၁။ အမည်နှင့်အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပပချက် ၁ ၂။ ရည်ရွယ်ချက် ၇ ၃။ ဗဟိုဖကာ်မတီ ေွဲ့စည်းပခင်းနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များ ၉ ၄။ တိရစ္ဆာန်ဖေးကုအရာရိှချု ပ် တာဝန်ဖပးအပ်ပခင်းနှင့် ယင်း၏ လုပ်ငန်း တာဝန်များ ၁၂ ၅။ ဦးစီးဌာန၏ တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ၁၄ ၆။ စစ်ဖေးဖရးမှူး၏ တာဝန်နှင့်လုပ်ပုိင်ခွင့်များ ၁၉ ၇။ ဖမွးပမူဖရးဖပမနှင့် တိရစ္ဆာန်အစာအတွက် စုိက်ပျ ို းဖောဖပမများ ၂၁ ၈။ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရး ဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်းများ ၂၂ ၉။ ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းများ ၂၅ ၁၀။ ပပည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပေန့်ပေူးဖရာင်းချပခင်း ၂၇ ၁၁။ ပပည်ပေ့ုိ တင်ပို့ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပပည်ပမှ တင်ေွင်းပခင်း ၂၈ ၁၂။ ကူးစက်ဖရာဂါ ကာကွယ်ပခင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ပခင်း ၂၉ ၁၃။ တိရစ္ဆာန်အား ညှဉ်းပန်းနိှပ်စက်ပခင်းမှ ကာကွယ်ပခင်း ၃၀ ၁၄။ စီမံခန့်ခွဲဖရးနည်းလမ်းအရ အဖရးယူပခင်းနှင့် အယူခံပခင်း ၃၁ ၁၅။ တားပမစ်ချက်နှင့် ပပစ်ဒဏ်များ ၃၃ ၁၆။ အဖထွဖထွ ၃၉ တိေစ္ဆာန်ကျန်းမာထေးနှင့်ထမွေးပမူထေးလုြ်ငန်းဖွေံ့ဖဖိုးတုိးတက်ထေးဥြထေ (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်ထတာ်ဥြထေအမှတ် ၁၃ ။) ၁၃၈၂ ခနုှစ်၊ ဝါထခါင်လဆန်း ၈ ေက် ( ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ေက် ) ပြည်ထောင်စုလွှတ်ထတာ်သည် ဤဥြထေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။ အခန်း(၁) အမည်နငှ့် အဓိြ္ပာယ်ထဖာ်ပြချက် ၁။ ဤဥပဖဒကုိ တိေစ္ဆာန်ကျန်းမာထေးနှင့် ထမွေးပမူထေးလုြ်ငန်းဖွေံ့ဖဖိုးတုိးတက်ထေးဥြထေ ဟု ဖခါ်တွင်ဖစရမည်။ ၂။ ဤဥပဖဒတွင်ပါရိှဖော ဖအာက်ပါစကားရပ်များေည် ဖော်ပပပါအတုိင်း အဓိပ္ပာယ် ေက်ဖရာက်ဖစရမည် (က) တိေစ္ဆာန် ေုိေည်မှာ ကုန်းဖန၊ ဖရဖန ေ့ုိမဟတု် ကုန်းဖနဖရဖန ေတ္တဝါ ကုိ ေိုေည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် ထုိတိရစ္ဆာန်တစ်မျ ို းမျ ို း၏ အထီးမျ ို းရည်၊ အမမျ ို းဥ၊ ေဖန္ဓေေားဖလာင်းနှင့ ်ဝန်ကကီးဌာနက အခါအားဖလျာ်စွာ အမိန် ့ ဖ ကာ်ပငာစာ ထုတ်ပပန်၍ တိရစ္ဆာန်အပေစ် ေတ်မှတ်ဖော ေတ္တဝါတ့ုိလည်း ပါဝင်ေည်။ ( ခ ) ထမွေးပမူထေးလုြ်ငန်း ေုိေည်မှာ ငါးလုပ်ငန်းနှင့် ဖရထွက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ် ပခင်း လုပ်ငန်းများ လုပ်ကုိင်ပခင်းမှအပ ဖမွးပမ ပူခင်းနည်းစနစ် တစ်မျ ိုးမျ ိုးပေင့် တိရစ္ဆာန်များအား ဖမွးပမ ပူခင်းလုပ်ငန်း၊ တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ပခင်း လုပ်ငန်း ေ့ုိမဟုတ် တိရစ္ဆာန်များအား ဖမွးပမူထုတ်လုပ်ပခင်း လုပ်ငန်းကို ေိုေည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် တစ်နုိင်တစ်ပိုင် ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းနှင့် စီးပွားပေစ်ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းလည်း ပါဝင်ေည်။ ( ဂ ) တိေစ္ဆာန်မျ ို းရုိးဗီဇ ေိုေည်မှာ တိရစ္ဆာန်များ၏ အမျ ို းအစား၊ မျ ို းစိတ်၊ မျ ို းနွယ်အလုိက် ရှိရမည့် ပင်ကိုအရည်အဖေးွကို ေိုေည်။ ၂ (ဃ) တိေစ္ဆာန်ေွေက်ြစ္စည်း ေုိေည်မှာ တိရစ္ဆာန်မှ ထွက်ရိှဖော အေား၊ န့ုိ၊ ဥ၊ ဖေွး၊ အရုိး၊ ေားဖရ၊ အရည်၊ အဖမွး၊ မစင်၊ အန်ေတ်၊ အေီ ေ့ုိမဟုတ် တိရစ္ဆာန်၏ ကိယု်အဂဂါ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုခုကို ေိုေည်။ ယင်းစကားရပ် တွင် ပျားနှင့် ပျားအံုမှရရိှဖော ပျားထွက်ပစ္စည်းများလည်း ပါဝင်ေည်။ ( င ) တိေစ္ဆာန်အစာ ေုိေည်မှာ တိရစ္ဆာန်ကုိ ဖကျွေးဖမွးရန် ေမားရိုးကျ ဖရာစပ် ၍ပေစ်ဖစ၊ ဖခတ်မီနည်းပေင့် ဖော်စပ်၍ပေစ်ဖစ၊ ယင်းေို့ဖရာစပ်ပခင်း၊ ဖော်စပ် ပခင်း မပပုဘဲ ေဘာဝအရပေစ်ဖစ တိရစ္ဆာန်များစားေံုးေည့်အစာကုိ ေုိေည်။ ( စ ) တိေစ္ဆာန်သံုးထဆးဝါး ေိုေည်မှာ တိရစ္ဆာန်အတွက် ဖရာဂါရှာဖေွရန်၊ ကာကွယ်ရန်၊ ကုေရန်၊ ေုဖတေနပပုရန်၊ အာဟာရပေည့်စွက်ရန်၊ ေဖန္ဓေတားရန်၊ ခွဲစိတ်ရန်၊ ဇီဝကမ္မပေစ်စဉ် ပမှင့်တင်ဖပးရန် ေ့ုိမဟုတ် အကျ ို းေက်ဖရာက်မှုတစ်ခုခုပေစ်ဖစရန် ခန္ဓောကုိယ်အတွင်း ေ့ုိမဟုတ် ခန္ဓောကုိယ်ပပင်ပအတွက် အေံုးပပုဖောပစ္စည်းကို ေိုေည်။ ယင်းစကား ရပ်တွင် ဝန်ကကီးဌာနက အခါအားဖလျာ်စွာ အမိန့်ဖ ကာ်ပငာစာ ထုတ်ပပန်၍ တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးဟု ေတ်မှတ်ဖောပစ္စည်းလည်း ပါဝင်ေည်။ (ေ) တိေစ္ဆာန်သံုးြစ္စည်း ေုိေည်မှာ ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်း၊ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရး ဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်း၊ တိရစ္ဆာန်အလှေင်လုပ်ငန်းများတွင် အေံုးပပုေည့် ပစ္စည်းများနှင့် တိရစ္ဆာန်အား ထိန်းချု ပ်ရာတွင် အေံုးပပုဖော ပစ္စည်းများကုိ ေိုေည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် ဝန်ကကီးဌာနက အခါအားဖလျာ်စွာ အမိန့် ဖ ကာ်ပငာစာ ထုတ်ပပန်၍ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်းဟု ေတ်မှတ်ဖော ပစ္စည်းလည်း ပါဝင်ေည်။ ( ဇ ) မျ ို းရုိးဗီဇပြုပြင်ေားထသာ ဇီဝြစ္စည်း ေုိေည်မှာ ေဘာဝအတုိင်း မဟုတ်ဘဲ လူတ့ုိ ပပုပပင်ထုတ်လုပ်ထားဖော မျ ို းရုိးဗီဇဖပပာင်း ဇီဝပစ္စည်းကို ေိုေည်။ ၃ ( ဈ ) ကူးစက်ထောဂါ ေိုေည်မှာ တိရစ္ဆာန်အချင်းချင်းဖော်လည်းဖကာင်း၊ တိရစ္ဆာန်မှ လူကုိဖော်လည်းဖကာင်း၊ လူမှတိရစ္ဆာန်ကုိဖော်လည်းဖကာင်း အပပန်အလှန် ကူးစက်တတ်ဖောဖရာဂါကို ေိုေည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် ဝန်ကကီးဌာနက အခါအားဖလျာ်စွာ အမိန့်ဖ ကာ်ပငာစာထုတ်ပပန်၍ တိရစ္ဆာန် များတွင် ပေစ်ပွားတတ်ေည့် ကူးစက်ဖရာဂါဟု ေတ်မှတ်ဖောဖရာဂါ တစ်မျ ို းမျ ို းလည်း ပါဝင်ေည်။ (ည) ငါးလုြ်ငန်း ေုိေည်မှာ ငါးနှင့်ပတ်ေက်ဖောလုပ်ငန်းများကုိ ေက်ေုိင်ရာ ဥပဖဒနှင့ ်အညီ စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲရန်၊ စီးပွားပေစ်လုပ်ကိုင်ရန်၊ မျ ို းထိန်းေိမ်းရန်၊ ေွံ့ဖေိုးတုိးတက်ဖစရန် ဖောင်ရွကပ်ခင်းတို့ကုိ ေုိေည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် ငါးေမ်းေီးပခင်း၊ ေားဖောကပ်ခင်း၊ ဖမွးပမူပခင်း၊ စူးစမ်းရှာဖေွပခင်း၊ ေုဖတေနပပုပခင်း၊ မျ ို းစုိက်ထည့်ဖပးပခင်း၊ ပပန့်ပွားဖစ ပခင်း၊ ပပုပပင်မွမ်းမံပခင်း၊ ေယ်ယူပို့ဖောင်ပခင်း၊ ေုိဖလှာင်ပခင်း၊ ဖရာင်းဝယ် ပခင်း စေည့်လုပ်ငန်းများလည်း ပါဝင်ေည်။ ( ဋ ) တစ်နုိင်တစ်ြုိင်ထမွေးပမူထေးလုြ်ငန်း ေုိေည်မှာ ဦးစီးဌာနက ေတ်မှတ်ေည့် တိရစ္ဆာန်အဖကာင်အဖရအတွကပ်ေင့် လုပ်ကိုင်ဖော ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းကုိ ေုိေည်။ ( ဌ ) စီးြွေားပဖစ်ထမွေးပမူထေးလုြ်ငန်း ေိုေည်မှာ တစ်နိုင်တစ်ပိုင်ဖမွးပမူဖရး လုပ်ငန်းထက် ဖကျာ်လွန်လုပ်ကိုင်ဖော ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းကို ေိုေည်။ ( ဍ ) ထမွေးပမူသူ ေိုေည်မှာ တစ်နိုင်တစ်ပိုင်ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်း ေ့ုိမဟုတ် စီးပွားပေစ်ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်း လုပ်ကုိင်ေူကုိ ေုိေည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် တိရစ္ဆာန်ပိုင်ရှင် ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်လက်ဝယ်ရှိေူလည်း ပါဝင်ေည်။ ( ဎ ) သားသတ်ရံု ေုိေည်မှာ စီးပွားပေစ်ထုတ်လုပ်ရန် တိရစ္ဆာန်ကုိ ေတ်ပေတ်ေည့် အဖောက်အအံု ေ့ုိမဟတု် ဖနရာကုိ ေုိေည်။ ၄ (ဏ) သားသတ်ပခင်းလုြ်ငန်း ေိုေည်မှာ စီးပွားပေစ် ထုတ်လုပ်ဖရာင်းချရန် တိရစ္ဆာန်ကို ေတ်ပေတ်ေည့်လုပ်ငန်းကို ေိုေည်။ (တ) ထကာင်းမွေန်ထသာထမွေးပမူထေးကျင့်စဉ် ေုိေည်မှာ ဖမွးပမူေူများ လုိက်နာရန် ဦးစီးဌာနက ေတ်မှတ်ထားေည့် ဖမွးပမူဖရးနည်းစနစ် ေတ်မှတ်ချက် များကိ ုေုိေည်။ (ထ) ထကာင်းမွေန်ထသာေုတ်လုြ်မှုကျင့်စဉ် ေိုေည်မှာ တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန် ထွက်ပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးနှင့် တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ေူများ လိုက်နာရန် ဦးစီးဌာနက ေတ်မှတ်ထားေည့် ထုတ်လုပ်မှုနည်းစနစ် ေတ်မှတ်ချက်များကို ေိုေည်။ ( ဒ ) တိေစ္ဆာန်ကျန်းမာထေးဝန်ထဆာင်မှုလုြ်ငန်း ေိုေည်မှာ ပပည်ေူ့ကျန်းမာ ဖရးလုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်းဖော တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးလုပ်ငန်း ဖောင်ရွက် ပခင်း၊ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဖစာင့်ဖရှာက်ပခင်း၊ တိရစ္ဆာန်ကူးစက်ဖရာဂါ ကာကွယ်ပခင်းနှင့် ထိန်းချု ပ်ပခင်း၊ တိရစ္ဆာန် ထိန်းေိမ်းဖစာင့်ဖရှာက်ပခင်း၊ တိရစ္ဆာန်အလှပပုပပင်ပခင်း၊ တိရစ္ဆာန်များကို ဖလ့ကျင့်ေင် ကားဖပးပခင်း၊ ဓာတ်ခဲွခန်းေုိင်ရာ လုပ်ငန်းများဖောင်ရွက်ပခင်းနှင့် ယင်းနှင့်ေက်ေုိင်ေည့် လုပ်ငန်းများကုိ ေုိေည်။ ( ဓ ) ထောက်ခံချက်လက်မှတ် ေိုေည်မှာ တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်း၊ မျ ိုးရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ေံုး ဖေးဝါးများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပပည်ပမှတင်ေွင်းပခင်း ေို ့မဟုတ် ပပည်ပေို ့တင်ပိ ု ့ပခင်းတို့အတွက် ေယ်ဖောင်ပခင်းကို ဖော် လည်းဖကာင်း၊ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးကုိ ဖော်လည်းဖကာင်း၊ အရည်အဖေွး ကုိ ဖော်လည်းဖကာင်း စစ်ဖေးဖပီး ဦးစီးဌာနက ထုတ်ဖပးဖော လက်မှတ်ကုိ ေိုေည်။ ၅ ( န ) ခွေင့်ပြုလက်မှတ် ေုိေည်မှာ တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်း၊ မျ ို းရုိးဗီဇ ပပုပပင်ထား ဖောဇီဝပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ေ့ုိမဟုတ် တိရစ္ဆာန်ေုံးဖေးဝါးများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပပည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်ပခင်း လုပ်ငန်း၊ ပပုပပင်ထုတ်လုပ်ပခင်းလုပ်ငန်း၊ ေယ်ဖောင်ပခင်းလုပ်ငန်း၊ ပေန့်ပေူး ဖရာင်းချပခင်းလုပ်ငန်း၊ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရး ဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်း၊ ဖမွးပမူဖရး လုပ်ငန်း၊ ေားေတ်ရုံတည်ဖထာင်ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ေားေတ်ပခင်းလုပ်ငန်း အတွက် စစ်ဖေးဖပီး ဦးစီးဌာနက ထုတ်ဖပးဖောလက်မှတ်ကုိ ေုိေည်။ ( ပ ) တိေစ္ဆာန်အစာအတွေက်စိုက်ြျ ို းထသာထပမ ေိုေည်မှာ တိရစ္ဆာန်များ လွှတ်ဖကျာင်းရန် ေို့မဟုတ် အစာစားေုံးနိုင်ရန် စိုက်ပျ ို းထားဖော ဖပမဖနရာကုိ ေိုေည်။ ( ေ ) စားကျက်ထပမ ေိုေည်မှာ တိရစ္ဆာန်တို ့ လှည့်လည်ေွားလာရှာဖေွ စားဖောက်ရန် ေတ်မှတ်ထားဖော ဖပမဖနရာကုိ ေုိေည်။ ( ဗ ) ထမွေးပမူထေးထပမ ေုိေည်မှာ ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းအတွက်ဖော်လည်းဖကာင်း၊ တိရစ္ဆာန်ဖမွးပမူထုတ်လုပ်ပခင်းနှင့်ေက်ေိုင်ေည့် လုပ်ငန်းများအတွက် ဖော်လည်းဖကာင်း ေီးေန့် လုပ်ကိုင်ဖောင်ရွက်ဖော ဖပမဖနရာကို ေိုေည်။ (ဘ) ြျားစားကျက် ေုိေည်မှာ ပျားများစားေံုးရန် အာဟာရပေစ်ဖော ဝတ်ရည် ပေစ်ဖစ၊ ဝတ်မှုန်ပေစ်ဖစ၊ ဝတ်ရည်နှင့်ဝတ်မှုန်နှစ်မျ ို းလံုးပေစ်ဖစ ရရိှဖော ရာေီအလိုက် စိုက်ပျ ို းေီးနံှပင်များ၊ ဥယျာဉ်ခခံများ၊ နှစ်ရှည်ပင်များ၊ ေဘာဝ ေစ်ဖတာချု ံနွယ်နှင့်ဖပါင်းပင်များ တည်ရှိဖောဖနရာကုိ ေိုေည်။ ( မ ) စစ်ထဆးထေးစခန်း ေုိေည်မှာ ပပည်ပေ့ုိတင်ပ့ုိဖော ေ့ုိမဟုတ် ပပည်ပမှ တင်ေွင်းဖော တိရစ္ဆာန်နှင့် တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်းများတွင် ကူးစက်ဖရာဂါ ကင်းရှင်းပခင်း ရှ ိ မရှိ၊ ေတ်မှတ်ချက်များ၊ ဖော်ပပချကမ်ျားနှင့် ပပည့်စုံ ကိကု်ညီပခင်း ရှ ိ မရှိ စစ်ဖေးနုိင်ဖရးအတွက် ဦးစီးဌာနက ေတ်မှတ်ထား ဖောဖနရာကုိ ေုိေည်။ ၆ (ယ) တိေစ္ဆာန်ေိန်းသိမ်းထစာင့်ကကည့်စစ်ထဆးထေးစခန်း ေိုေည်မှာ ပပည်ပေ့ုိ တင်ပို့ဖော ေ့ုိမဟတု် ပပည်ပမှတင်ေွင်းဖော တိရစ္ဆာန်အား ကူးစက ် ဖရာဂါကင်းရှင်းပခင်း ရှိ မရှိ ေတ်မှတ်ကာလအထိ ေီးေန့်ထားရိှဖပီး ဖစာင့် ကည့်စစ်ဖေးေည့်ဖနရာကုိေုိေည်။ ( ရ ) ဓာတ်ခွေဲခန်း ေုိေည်မှာ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်ေံုး ဖေးဝါး၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း၊ မျ ို းရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်း ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်များ၏ ဇီဝဖဗဒ၊ အဏုဇီဝဖဗဒ၊ ဓာတုဖဗဒ၊ အာဟာရ ဖဗဒ၊ အေိပ်ဓာတ်နှင့် ရုပ်ပိုင်းေိုင်ရာ ဓာတ်ခွစဲမ်းေပ်မှုများနှင့် ဖရဒီယုိ ေတ္တိကကမှုများကုိ တုိင်းတာစစ်ဖေးဖော ဝန်ဖောင်မှုဖပးေည့် ဖနရာကိ ု ေိုေည်။ (လ) ေည်ညွှန်းကုိးကားဓာတ်ခွေဲခန်း ေုိေည်မှာ ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးအေဲွ့ ေ့ုိမဟုတ် နိုင်ငံတကာက အေိအမှတ်ပပုထားဖော စံချနိ်စံညွှန်းများနှင့် အညီ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဓာတ်ခဲွစမ်းေပ်ပခင်းလုပ်ငန်းများကုိ အဖထာက်အကူဖပးပခင်း၊ ဓာတ်ခဲွခန်း ဖတွ့ရိှချက် အတည်ပပုဖပးပခင်းတ့ုိကုိ ဖောင်ရွက်ဖပးေည့်ဓာတ်ခဲွခန်းကုိ ေိုေည်။ ( ဝ ) ဗဟုိထကာ်မတီ ေုိေည်မှာ ဤဥပဖဒအရ ေဲွ့စည်းဖော တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရး နှင့်ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းေံွ့ဖေိုးတုိးတက်ဖရး ဗဟိုဖကာ်မတီကို ေိုေည်။ (ေ) ဝန်ကကီးဌာန ေုိေည်မှာ ပပည်ဖထာင်စုအစုိးရ စုိက်ပျ ို းဖရး၊ ဖမွးပမူဖရးနှင့် ေည်ဖပမာင်း ဝန်ကကီးဌာနကုိ ေိုေည်။ (ဟ) ဝန်ကကီး ေုိေည်မှာ စုိက်ပျ ို းဖရး၊ ဖမွးပမူဖရးနှင့်ေည်ဖပမာင်းဝန်ကကီးဌာန၊ ပပည်ဖထာင်စုဝန်ကကီးကို ေိုေည်။ ( ဠ ) ဦးစီးဌာန ေုိေည်မှာ ဖမွးပမူဖရးနှင့်ကုေဖရးဦးစီးဌာနကုိ ေိုေည်။ (အ) ညွှန်ကကားထေးမှူးချုြ် ေိုေည်မှာ ဖမွးပမူဖရးနှင် ့ကုေဖရးဦးစီးဌာန၊ ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ် ကိေုိုေည်။ ၇ (ကက)တိေစ္ဆာန်ထဆးကုအောေိှချုြ် ေုိေည်မှာ ဝန်ကကီးဌာနက တိရစ္ဆာန်ဖေးကု အရာရိှချုပ်အပေစ် ဤဥပဖဒအရခန့်အပ်ဖော တိရစ္ဆာန်ဖေးကုေရာဝန် ကုိ ေိုေည်။ ( ခခ ) စစ်ထဆးထေးမှူး ေုိေည်မှာ ဦးစီးဌာနက ေတ်မှတ်ဖောလုပ်ငန်းများကုိ စစ်ဖေးရန် ဦးစီးဌာနက တာဝန်ဖပးအပ်ပခင်းခံရဖော ဝန်ထမ်းတစ်ဦးဦးကုိ ေိုေည်။ (ဂဂ) တိေစ္ဆာန်ကျန်းမာထေးလုြ်သား ေိုေည်မှာ ဦးစီးဌာနက ေွင့်လှစ်ဖော တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးေုိင်ရာ အဖပခခံေင်တန်း တက်ဖရာက်ဖအာင်ပမင်ဖပီး ဦးစီးဌာနက ေတ်မှတ်ဖောလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ကညီူဖောင်ရွကခ်ွင့် ရေည့် အေိအမှတ်ပပုလက်မှတ် ရရှိေူကို ေိုေည်။ အခန်း(၂) ေည်ေွယ်ချက် ၃။ ဤဥပဖဒ၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ ဖအာက်ပါအတုိင်း ပေစ်ေည် (က) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့် ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်း၊ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရး ဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်း၊ အရည်အဖေွးပပည့်မီဖကာင်းမွန်ဖော တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါး၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ေည့်လုပ်ငန်း၊ ေုဖတေနနှင့် ပညာဖပးလုပ်ငန်းများ ေွံ့ဖေိုး တိုးတက်ဖစရန်၊ ၈ ( ခ ) ပပည်တွင်းစားေုံးမှုေူလံုဖစဖပီး ပပည်ပေ့ုိတင်ပို့ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပပည်ပမှ တင်ေွင်းပခင်းတို ့တွင် အာဟာရပပည့်ဝ၍ အရည်အဖေွးပပည့်မီဖပီး ဖဘးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းစွာ စားေုံးနိုင်ေည့် တိရစ္ဆာန်နှင့် တိရစ္ဆာန်ထွက် ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ပေန့်ပေူးနုိင်ဖစရန်၊ ( ဂ ) တိရစ္ဆာန်မျ ို းရိုးဗီဇ အရင်းအပမစ်များကို ကာကွယ်ထိန်းေိမ်းဖရးနှင့် မျ ို းဖကာင်းမျ ို းေန့် ရရှိဖရးတ့ုိအတွက ် အစိုးရဌာန၊ အစုိးရအေဲွ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာ အစုိးရဌာန၊ အေွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးဖပါင်းဖောင်ရွကန်ိုင်ရန်၊ (ဃ) ကူးစက်ဖရာဂါများ မပေစ်ပွားဖစဖရးအတွက် ကကိုတင်ကာကွယ်ပခင်း၊ စူးစမ်းဖလ့လာပခင်းနှင့် ပေစ်ပွားေည့်အခါ စနစ်တကျ တုံ့ပပန်ထိန်းချုပ်ပခင်း တို့ကုိ ဖောင်ရွကန်ိုင်ရန်နှင့် တိရစ္ဆာန်မှလူေ့ုိ ကူးစက်တတ်ဖော ဖရာဂါ များကိ ုကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရန်၊ ( င ) တိရစ္ဆာန်နှင့်တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်းများ ဖမွးပမူပခင်း၊ ထုတ်လုပ်ပခင်း၊ ပပုပပင် ထုတ်လုပ်ပခင်း၊ ပေန့်ပေူးဖရာင်းချပခင်း လုပ်ငန်းများကို ချတိ်ေက် ဖောင်ရွကန်ိုင်ရန်၊ ( စ ) တိရစ္ဆာန်များကုိ တမင်ညှဉ်းပန်းနိှပ်စက်ပခင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဥပဖဒဖ ကာင်း အရ ကာကွယ်ဖစာင့်ဖရှာက်ဖပးရန်၊ (ေ) ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းများ ေံွ့ဖေိုးတုိးတက်ဖစဖရးအတွက် လုိအပ်ဖော ဖငွဖ ကး၊ နည်းပညာနှင့် မျ ို းဖကာင်းမျ ို းေန့် ဖထာက်ပံ့ဖပးရန်၊ ဖမွးပမူဖရးဖပမ၊ ဖမွးပမူဖရးခခံအပေစ် စနစ်တကျ လုပ်ကုိင်နုိင်ဖစရန်နှင့် ဖဈးကွက်ဖော်ဖောင် ဖပးရန်။ ၉ အခန်း(၃) ဗဟိထုကာ်မတီဖွေဲ့စည်းပခင်းနှင့်လုြ်ငန်းတာဝန်များ ၄။ ပပည်ဖထာင်စုအစုိးရအေွဲ့ေည် (က) ဗဟုိဖကာ်မတီကုိ ဖအာက်ပါအတုိင်း ေဲွ့စည်းရမည် (၁) ဝန်ကကီးဌာန၊ ပပည်ဖထာင်စုဝန်ကကီး ဥက္ကဋ္ဌ (၂) ဝန်ကကီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကကီး ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၃) ေက်ေိုင်ရာ အစိုးရဌာန၊ အစုိးရအေွဲ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့ အစည်းများမှ ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ် အေင့်ဖအာက် မနိမ့်ဖော ပုဂ္ဂိုလ် အေွဲ့ဝင် (၄) တိရစ္ဆာန်ဖေးပညာဖကာင်စီမှ ကိယု်စားလှယ်တစ်ဦး အေွဲ့ဝင် (၅) ပမန်မာနိုင်ငံတိရစ္ဆာန်ဖေးကုေရာဝန်များအေင်းမှ ကိယု်စားလှယ်တစ်ဦး အေွဲ့ဝင် (၆) ပမန်မာနိုင်ငံဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းအေဲွ့ချုပ်မှ ကိယု်စားလှယ် တစ်ဦး အေွဲ့ဝင် (၇) ပမန်မာနိုင်ငံငါးလုပ်ငန်းအေဲွ့ချုပ်မှ ကိယု်စားလှယ် တစ်ဦး အေွဲ့ဝင် (၈) ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ်၊ ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာန အေွဲ့ဝင် (၉) တိရစ္ဆာန်ဖေးပညာရပ်ေိုင်ရာ ကျွေမ်းကျင်ေူ တစ်ဦး အေွဲ့ဝင် (၁၀) ဖမွးပမူဖရးပညာရပ်ေုိင်ရာ ကျွေမ်းကျင်ေ ူတစ်ဦး အေွဲ့ဝင် (၁၁) ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ်၊ ဖမွးပမူဖရးနှင့်ကုေဖရးဦးစီးဌာန အတွင်းဖရးမှူး (၁၂) ဒုတိယညွှန် ကားဖရးမှူးချု ပ်၊ ဖမွးပမူဖရးနှင့်ကုေဖရးဦးစီးဌာန တွဲေက ် အတွင်းဖရးမှူး ၁၀ ( ခ ) ပုဒ်မခွဲ (က)အရ ေွဲ့စည်းေည့် ဗဟိုဖကာ်မတီကို လိုအပ်ပါက ပပင်ေင် ေွဲ့စည်းနုိင်ေည်။ ( ဂ ) နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းမဟုတ်ဖော ဗဟိဖုကာမ်တီဝင်များ၏ ချးီပမှင့်ဖငွနှင့်စရိတ်ကို ေတ်မှတ်ရမည်။ ၅။ ဗဟိုဖကာမ်တီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ ဖအာက်ပါအတိုင်းပေစ်ေည် (က) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့် ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းများ ေံွ့ဖေိုးတုိးတက်ဖရးေုိင်ရာ မူဝါဒများ ချမှတ်ပခင်း၊ ( ခ ) တိရစ္ဆာန်ကူးစက်ဖရာဂါမပေစ်ပွားဖစဖရးနှင့် ပေစ်ပွားပါက ကာကွယ်ထိန်းချု ပ် ဖရးေုိင်ရာ မူဝါဒများ ချမှတ်ပခင်း၊ ( ဂ ) တိရစ္ဆာန်နှင့် တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်းများကို ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ပပည်တွင်း၌ ဖမွးပမူပခင်း၊ ထုတ်လုပ်ပခင်း၊ ပပုပပင်ထုတ်လုပ်ပခင်း၊ ေယ်ယူပခင်း၊ ဖရာင်းချပခင်း၊ ပပည်ပေ့ုိ တင်ပ့ုိပခင်း ေ့ုိမဟုတ် ပပည်ပမှတင်ေွင်းပခင်းတ့ုိကုိ ဖောင်ရွက်နုိင်ရန် ေက်ေုိင်ရာ အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအေဲွ့အစည်း၊ အပခား အေွဲ့အစည်းများနှင့် ဖပါင်းစပ်ညိှနှိုင်းဖပးပခင်း၊ (ဃ) ဖဘးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းဖပီး အရည်အဖေွးပပည့်မီဖော တိရစ္ဆာန်နှင့် တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများကို ဖဈးကွက်ရရှိဖရးအတွက် ေက်ေိုင်ရာ အစုိးရဌာန၊ အစုိးရအေဲွ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့အစည်းများနှင့် ဖပါင်းစပ် ညိှနှိုင်းဖပးပခင်း၊ ( င ) ပပည်တွင်း၌ တိရစ္ဆာန်အစာထုတ်လုပ်ေည့် ကုန် ကမ်းများ လုံဖလာက်စွာ ရရှိဖရးအတွက် ေက်ေိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအေွဲ့အစည်း၊ အပခား အေွဲ့အစည်းများနှင် ့ဖပါင်းစပ် ညိှနှိုင်းဖပးပခင်း၊ ( စ ) တိရစ္ဆာန်ေုံးဖေးဝါးများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စစ်ဖေးပခင်း၊ စနစ်တကျေုံးစွဲ ပခင်းနှင့် ကကီး ကပ်ကပွ်ကဲပခင်းလုပ်ငန်းများကို ေက်ေိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစုိးရအေွဲ့အစည်း၊ အပခားအေွဲ့အစည်းများနှင့် ဖပါင်းစပ်ညိှနှိုင်းဖပးပခင်း၊ ၁၁ (ေ) ေဘာဝဖဘးအန္တရာယ်ကျဖရာက်ေည့် ဖဒေများမ ှ ဖမွးပမူေူများနှင့် ကူးစက်ဖရာဂါဖ ကာင့် ဝန်ကကီးဌာန၏ ညွှန် ကားချက်အရ တိရစ္ဆာန်များ ေုတ်ေင်ရှင်းလင်းခံရေည့် ဖမွးပမူေူများ၏ ေုံးရှုံးနစ်နာမှုများအတွက ် လိုအပ်ဖော ကူညီဖထာက်ပံ့မှုများရရှိရန် ဖပါင်းစပ်ညိှနှိုင်းဖပးပခင်း၊ ( ဇ ) ဖမွးပမူေူများနှင့် စားေံုးေူများ ေင့်တင့်မျှတစွာ ဖရာင်းဝယ်နုိင်ဖစဖရး အတွက် တိရစ္ဆာန်နှင့် တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများ ပေန့်ပေူးဖရာင်းချေည့် လုပ်ငန်းများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ေက်ေိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအေဲွ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့အစည်းများနှင့် ဖပါင်းစပ် ညိှနှိုင်းဖောင်ရွကဖ်ပးပခင်း၊ (ဈ ) ဖမွးပမူဖရးဖပမအပေစ် စနစ်တကျ လုပ်ကုိင်နုိင်ဖစဖရးအတွက် ေက်ေုိင်ရာ အစုိးရဌာန၊ အစုိးရအေွဲ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့အစည်းများနှင့် ဖပါင်းစပ် ညိှနှိုင်းဖောင်ရွကဖ်ပးပခင်း၊ (ည) စားကျက်ဖပမနှင့် တိရစ္ဆာန်အစာအတွက် စုိက်ပျ ိုးဖောဖပမများကုိ ထိန်းေိမ်း နိုင်ဖရးနှင့် ေွံ့ဖေိုးတုိးတက်ဖစဖရးတို့အတွက ် ေက်ေိုင်ရာ အစုိးရဌာန၊ အစုိးရအေွဲ့အစည်း၊ အပခားအေွဲ့အစည်းများနှင့် ဖပါင်းစပ်ညိှနှိုင်းဖပးပခင်း၊ ( ဋ ) ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းေွံ့ဖေိုးတုိးတက်ဖစရန် ဖမွးပမူဖရးဖပမ၊ စားကျက်ဖပမ နှင့် တိရစ္ဆာန်အစာအတွက် စိုက်ပျ ို းဖောဖပမများအပေစ် ေတ်မှတ်ဖပီး စီမံခန့်ခွဲနိုင်ဖရးအတွက် ပပည်ဖထာင်စုအစိုးရအေဲွ့ေို့ တင်ပပပခင်း၊ ( ဌ ) တိရစ္ဆာန်နှင့်စပ်လျဉ်းေည့် ေုဖတေနလုပ်ငန်း၊ ကျန်းမာဖရးလုပ်ငန်းနှင့် ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းများ ေွံ့ဖေိုးတုိးတက်ဖစဖရးတ့ုိအတွက် လိုအပ်ဖော ဖငွဖ ကးနှင့် နည်းပညာများရရှိရန် ပပည်တွင်းပပည်ပ ပုဂ္ဂိုလ် ေ့ုိမဟတု် အေွဲ့အစည်းများနှင့် ညိှနှိုင်းဖောင်ရွကဖ်ပးပခင်း၊ ၁၂ ( ဍ ) ခိုင်းကျွေဲ၊ ခိုင်းနွား အပါအဝင် တိရစ္ဆာန်ဖကာင်ဖရတိုးပွားဖရးနှင့် ထုတ်လုပ် မှုေိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ တိုးတက်ဖရးတ့ုိအတွက် ေက်ေိုင်ရာ အစုိးရဌာန၊ အစုိးရအေဲွ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့အစည်းများနှင့် ဖပါင်းစပ်ညိှနှိုင်း ဖောင်ရွက်ပခင်း၊ ( ဎ ) တိရစ္ဆာန်မှလူေ့ုိ ကူးစက်နုိင်ဖော ဖရာဂါများကုိ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်နုိင်ဖရး အတွက် ပပည်တွင်းပပည်ပ ေက်ေိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအေွဲ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့အစည်းများနှင့် ဖပါင်းစပ်ညိှနှိုင်း ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ (ဏ) ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းများ ေွံ့ဖေိုးတိုးတက်ဖရးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပပည်ဖထာင်စု အစိုးရအေွဲ့ေို့ တင်ပပဖောင်ရွက်ရမည့် ကိစ္စရပ်များ ဖပါ်ဖပါက်ပါက အကကံပပုချက်နှင့်အတူ တင်ပပပခင်း၊ (တ) လိုအပ်ဖော လုပ်ငန်းဖကာ်မတီများ ေွဲ့စည်းပခင်းနှင့် ယင်းလုပ်ငန်း ဖကာမ်တီများ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ေတ်မှတ်ဖပးပခင်း၊ (ထ) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့် ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပပည်ဖထာင်စု အစုိးရအေွဲ့က အခါအားဖလျာ်စွာ ဖပးအပ်ဖော လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဖောင်ပခင်း။ ၆။ ဗဟိုဖကာ်မတီေည် မိမိ၏လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လိုအပ်ပါက ဝန်ကကီးဌာန ဖအာက်ရှိ ေက်ေိုင်ရာ ဦးစီးဌာနတစ်ခုခုေ့ုိ လွှဲအပ်ဖောင်ရွကဖ်စနိုင်ေည်။ အခန်း(၄) တိေစ္ဆာန်ထဆးကုအောေှိချုြ် တာဝန်ထြးအြ်ပခင်းနှင့် ယင်း၏လုြ်ငန်းတာဝန်များ ၇။ ဝန်ကကီးဌာနေည် ဦးစီးဌာနရိှ ရာထူးအပမင့်ေုံးဖော တိရစ္ဆာန်ဖေးကုေရာဝန် ကုိ တိရစ္ဆာန် ဖေးကုအရာရိှချုပ်အပေစ် ခန့်အပ်တာဝန်ဖပးအပ်ရမည်။ ၁၃ ၈။ တိရစ္ဆာန်ဖေးကုအရာရှိချုပ်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ ဖအာက်ပါအတိုင်း ပေစ်ေည် (က) မိမိနိုင်ငံ၏ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးေိုင်ရာ အဖပခအဖနများကို ကမ္ဘာ့ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးအေဲွ့ေို့ အေိဖပးအဖ ကာင်း ကားပခင်း၊ ( ခ ) တိရစ္ဆာန်များ၏ ကျန်းမာဖရးနှင့် တိရစ္ဆာန်များ ေက်ဖောင့်ေက်ောစွာ ဖနထုိင် စားဖောက်နိုင်ဖရး (Animal Welfare) ေိုင်ရာကိစ္စရပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကကီး ကပ်ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ ( ဂ ) ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးအေဲွ့က ထုတ်ပပန်ဖော တိရစ္ဆာန်ဖရာဂါ ကာကွယ် ထိန်းချု ပ်ဖရးနှင့် ကုန်ေွယ်ဖရးေုိင်ရာ စံေတ်မှတ်ချက်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ေက်ေုိင်ရာနုိင်ငံများနှင့် ညိှနှိုင်းဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ (ဃ) မိမိနုိင်ငံနှင့် နုိင်ငံပခားတုိင်းပပည်များအ ကား အပပန်အလှန် ဖထာက်ခံချက် လက်မှတ်ထုတ်ဖပးပခင်းနှင့် လိုအပ်ပါက ယင်းကိစ္စကို ေက်ေိုင်ရာ အစုိးရဌာန၊ အစိုးရအေဲွ့အစည်း တစ်ခုခုေ့ုိ တာဝန်ဖပးလွှဲအပ် ဖောင်ရွက် ဖစနုိင်ပခင်း၊ ( င ) ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးအေဲွ့က ေတ်မှတ်ထားဖော ကဏ္ဍများအလုိက် တာဝန်ယူဖောင်ရွက်ရမည့် ကိုယ်စားလှယ်များကို ဖရွးချယ် တာဝန် ဖပးအပ်ပခင်း၊ ( စ ) ပပည်တွင်းရှိ တိရစ္ဆာန်ဖရာဂါရှာဖေွဖရးဓာတ်ခွဲခန်းများကုိ ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန် ကျန်းမာဖရးအေဲွ့၏ ရည်ညွှန်းကုိးကားဓာတ်ခဲွခန်းနှင့် ပူးဖပါင်းဖောင်ရွက် ဖရး ဗဟုိဌာနများမှ အေိအမှတ်ပပုမှုရရိှဖစရန် ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ (ေ) ဦးစီးဌာနက ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးအေဲွ့၏ ရည်မှန်းချက်၊ ဦးတည်ချက် များကိ ုအဖကာင်အထည်ဖော် ဖောင်ရွကရ်ာတွင် ကကီး ကပ်ပခင်း၊ ၁၄ ( ဇ ) တိရစ္ဆာန်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးအေဲွ့က ေတ်မှတ် ထားဖော စံချန်ိစံညွှန်းများ၊ အကကံပပုချက်များနှင့်အညီ လုိက်နာဖောင်ရွက် ရန် ေက်ေုိင်ရာပုဂ္ဂိုလ် ေ့ုိမဟတု် အေွဲ့အစည်းကို ကကီး ကပ်ပခင်း။ အခန်း(၅) ဦးစီးဌာန၏ တာဝန်နငှ့်လုြ်ြိုင်ခွေင့်များ ၉။ ဦးစီးဌာနေည် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဖအာက်ပါတို့ကုိ ဖောင်ရွက် ရမည် (က) တိရစ္ဆာန် ကူးစက်ဖရာဂါ ကာကွယ်ဖေးနှင့် ကုေဖေးများကို ေုဖတေန ပပုပခင်း၊ ထုတ်လုပ်ပခင်း၊ ပေန့်ပေူးပခင်း၊ ပပည်ပမှ မှာယူတင်ေွင်းပခင်းနှင့် ပပည်ပေ့ုိတင်ပို့ပခင်း၊ ( ခ ) တိရစ္ဆာန်ဖရာဂါ ကာကွယ်ဖရးနှင့် ကုေဖရးလုပ်ငန်းများ ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ ( ဂ ) ပပည်ေူ့ကျန်းမာဖရးနှင် ့စပ်လျဉ်းေည့် တိရစ္ဆာန်ဖေးပညာေိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ ဖောင်ရွကပ်ခင်းနှင့် အေိပညာဖပးပခင်း၊ (ဃ) ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ်ထုတ်ဖပးပခင်း၊ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ထုတ်ဖပးပခင်းနှင့် ယင်းဖထာက်ခံချက်လက်မှတ် ေ့ုိမဟုတ် ခွင့်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပးခ့ဲေည့် လုပ်ငန်းများကို စစ်ဖေးကကီး ကပ်ပခင်း၊ ( င ) လိုအပ်ေည့်ဖနရာဖဒေများတွင် စစ်ဖေးဖရးစခန်းနှင့် တိရစ္ဆာန် ထိန်းေိမ်းဖစာင့် ကည့်စစ်ဖေးဖရးစခန်း ေွင့်လှစ်ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ ဖရာဂါ ကင်းရှင်းဇနု်နှင့် ဖရာဂါထိန်းချုပ်ဇုန် တည်ဖထာင်ပခင်း၊ ( စ ) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးလုပ်ေားများကို ဖလ့ကျင့်ေင်တန်းဖပးပခင်း၊ အေိအမှတ်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပးပခင်း၊ ကကီး ကပ်ကွပ်ကဲပခင်းနှင့် လုပ်ငန်း တာဝန် ခွဲဖဝေတ်မှတ်ဖပးပခင်း၊ (ေ) တိရစ္ဆာန်အရှင်များ ဖရာင်းဝယ်ရန် ေတ်မှတ်ထားေည့် ဖနရာများရှိ ဖရာင်းဝယ်မည့် တိရစ္ဆာန်များအား ကျန်းမာဖရးစစ်ဖေးပခင်း၊ ၁၅ ( ဇ ) ကူးစက်ဖရာဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ဖရးလုပ်ငန်းများကို ဖောင်ရွကပ်ခင်းနှင့် ယင်းေို ့ ဖောင်ရွက်ရာတွင် လိုအပ်ပါက ေက်ေိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစုိးရအေွဲ့အစည်း၊ အပခားအေွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးဖပါင်းဖောင်ရွကပ်ခင်း။ ၁၀။ ဦးစီးဌာနေည် ဖမွးပမူဖရးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဖအာက်ပါတို့ကုိ ဖောင်ရွကရ်မည် (က) ဖမွးပမူေူများအတွက် နည်းပညာပေန့်ပေူးပခင်း၊ ဖမွးပမူဖရးေုိင်ရာ စံအရည် အဖေွးများ ေတ်မှတ်ပခင်းနှင့် ဖမွးပမူဖရးေိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို ကကီး ကပ်ပခင်း၊ ( ခ ) ဖကာင်းမွန်ဖော ဖမွးပမူဖရးကျင့်စဉ်၊ ဖကာင်းမွန်ဖော ထုတ်လုပ်မှုကျင့်စဉ် တို့နှင့်အညီ ဖမွးပမူထုတ်လုပ်နိုင်ဖရးအတွက် အေိပညာဖပးပခင်းနှင့် ကကီး ကပ်ပခင်း၊ ( ဂ ) တိရစ္ဆာန်မျ ို းရုိးဗီဇအရင်းအပမစ် မျ ို းဖကာင်းမျ ို းေန့်များ ထိန်းေိမ်းပခင်းနှင့် မူပိုင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်ပခင်း၊ ပေန့်ပေူးဖပးပခင်း၊ ဖလ့ကျင့်ပညာဖပးပခင်းနှင့် ေုဖတေနလုပ်ငန်းများ ဖောင်ရွက်ပခင်း၊ (ဃ) ထုတ်လုပ်မှုဖကာင်းဖပီး ဖဒေ၊ ရာေီဥတုနှင့်ကုိက်ညီေည့် မျ ို းဖကာင်း မျ ို းေန့် တိရစ္ဆာန်များ ဖပါ်ထွန်းလာဖစဖရးအတွက် မျ ို းပမှင့်တင်ဖရး လုပ်ငန်းများ ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ မျ ို းဖကာင်းမျ ို းေန့် တိရစ္ဆာန်များ ပေန့်ပေူး ဖပးပခင်း၊ ဖလ့ကျင့်ပညာဖပးပခင်းနှင့် ေုဖတေနလုပ်ငန်းများ ဖောင်ရွက်ပခင်း၊ ( င ) ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းအတွက် ခွင့်ပပုလက်မှတ် ထုတ်ဖပးပခင်းနှင့် ဖမွးပမူဖရး လုပ်ငန်းများ စနစ်တကျ ေွံ့ဖေိုးတိုးတက်ဖရးအတွက် စစ်ဖေးပခင်းနှင့် ကကီး ကပ်ပခင်း၊ ( စ ) တိရစ္ဆာန်မျ ို းရုိးဗီဇ တင်ေွင်းမှုနှင့် တင်ပ့ုိမှုများကုိ ကကီး ကပ်ဖောင်ရွက်ပခင်း၊ ၁၆ (ေ) တိရစ္ဆာန်မှတ်ပုံတင်ပခင်း၊ ဖမွးပမူဖရးခခံလုပ်ငန်းမှတ်ပုံတင်ပခင်း၊ မျ ို းခခံ လုပ်ငန်းမှတ်ပုံတင်ပခင်း၊ ဥဖောက်စက်လုပ်ငန်းမှတ်ပုံတင်ပခင်း၊ ပျား ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းမှတ်ပုံတင်ပခင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်း၊ မျ ို းရိုးဗီဇပပုပပင်ထားဖောဇီဝပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေုံး ဖေးဝါး၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပပည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ် ေည့်၊ ပပုပပင်ထုတ်လုပ်ေည့် ေို့မဟုတ် ဖရာင်းချေည့်လုပ်ငန်းများ မှတ်ပံုတင်ပခင်းအတွက ်ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ ( ဇ ) တိရစ္ဆာန်ဖကာင်ဖရ တိုးပွားဖရးနှင့် ထုတ်လုပ်မှုေိုင်ရာလုပ်ငန်းများ တိုးတက်ဖရးတ့ုိအတွက် ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ (ဈ ) ေားေတ်ရံုတည်ဖထာင်ပခင်း ေ့ုိမဟုတ် ေားေတ်ပခင်းလုပ်ငန်း လုပ်ကုိင်ခွင့် အတွက် ဦးစီးဌာနနှင့်ေက်ေိုင်ေည့် ခွင့်ပပုလက်မှတ် ထုတ်ဖပးပခင်း၊ ေားေတ်ရုံနှင့် ေားေတ်ပခင်းလုပ်ငန်းကို စစ်ဖေး ကကီး ကပ်ပခင်း၊ (ည) ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ တိရစ္ဆာန်များ ေယ်ဖောင်ဖရာင်းချခွင့်ရရိှရန် ဖောင်ရွကဖ်ပးပခင်း၊ ( ဋ ) ပျားဖမွးပမူဖရးေုိင်ရာ လုပ်ငန်းေံွ့ဖေိုးတုိးတက်ဖစဖရးအတွက် နည်းပညာနှင့် မျ ိုးများ ပေန့်ဖဝပခင်း၊ ေုဖတေနလုပ်ငန်းများဖောင်ရွက်ပခင်း၊ ပျားစားကျက် များကိ ုခွဲဖဝချထားဖပးပခင်း၊ ပုဂ္ဂလိကပျားစားကျက်များ ထူဖထာင်ရာတွင် ကူညီဖောင်ရွက်ဖပးပခင်းနှင် ့ ပျားဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းကို ကပ်မတ် စစ်ဖေးပခင်း၊ ( ဌ ) ဖမွးပမူဖရးဖပမနှင့် ဖမွးပမူဖရးခခံအပေစ် စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်နိုင်ဖစဖရး အတွက် ေက်ေုိင်ရာ အစုိးရဌာန၊ အစုိးရအေဲွ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့အစည်း များနှင့် ညိှနှိုင်း ဖပါင်းစပ်ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ ၁၇ ( ဍ ) စားကျက်ဖပမနှင် ့ တိရစ္ဆာန်အစာအတွက် စိုက်ပျ ို းဖောဖပမများကို ထိန်းေိမ်းနိုင်ရန်နှင့် ေွံ့ဖေိုးတုိးတက်ဖစရန် ကူညီဖောင်ရွက်ပခင်း၊ ( ဎ ) ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ေူများ အရင်းအနှီးရရှိဖရးအတွက် ကူညီ ဖောင်ရွကပ်ခင်း။ ၁၁။ ဦးစီးဌာနေည် ဖအာက်ပါလုပ်ငန်းများကုိလည်း ဖောင်ရွက်ရမည် (က) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့် ဖမွးပမူဖရးေိုင်ရာ ေုဖတေနလုပ်ငန်းများ ဖောင်ရွကပ်ခင်းနှင့် ယင်းေုဖတေနလုပ်ငန်းများ ေွံ့ဖေိုးတုိးတက်ဖစရန် အားဖပးကူညီပခင်း၊ ( ခ ) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့် ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်း ေွံ့ဖေိုးတုိးတက်ဖရးေိုင်ရာ ေုဖတေနလုပ်ငန်းများအား ခွင့်ပပုပခင်း၊ စစ်ဖေးပခင်းနှင့် ကကီး ကပ်ပခင်း၊ ( ဂ ) နုိင်ငံဖတာ်အတွင်းရိှ ေဘာဝဖပါက်ပင်နှင့် စုိက်ပျ ို းေီးနံှပင်များကုိ တိရစ္ဆာန် အစာအပေစ် ဖော်လည်းဖကာင်း၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးအပေစ် ဖော်လည်းဖကာင်း အေုံးပပုနိုင်ဖရးအတွက် ေုဖတေနပပုပခင်း၊ နည်းပညာပေန့်ပေူးပခင်းနှင့် ေွံ့ဖေိုးဖရးလုပ်ငန်းများ ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ (ဃ) ပပည်ပေ့ုိ တင်ပ့ုိေည့်၊ ပပည်ပမှ တင်ေွင်းေည့်၊ ပပည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်ေည့် ေ့ုိမဟုတ် ပပုပပင်ထုတ်လုပ်ေည့် တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်း၊ မျ ိုးရုိးဗီဇ ပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ေ့ုိမဟုတ် တိရစ္ဆာန်ေုံးဖေးဝါးများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ေတ်မှတ်ချက်များနှင့် ညီ မညီ စစ်ဖေးပခင်း၊ ၁၈ ( င ) ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ် ေို့မဟုတ် ခွင့်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပးရန် ဖလျှာက်ထားပခင်းများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စစ်ဖေး ဖပီး တိရစ္ဆာန်ဖေးကုအရာရိှချုပ်၏ ေဖဘာထားမှတ်ချက် လိုအပ်ဖော လုပ်ငန်းများပေစ်လျှင် ၎င်း၏ ေဖဘာထားမှတ်ချက်ရယူဖပီး ေက်ေုိင်ရာ ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ် ေ့ုိမဟုတ် ခွင့်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပးပခင်း၊ ေတ်မှတ် ချကမ်ျားနှင့် ညီညွတ်ပခင်းမရှိပါက ေက်ေိုင်ရာ ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ် ေ့ုိမဟတု် ခွင့်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပးရန် ပငင်းေုိပခင်း၊ ( စ ) တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်း၊ မျ ို းရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများ ပပည်ပေ့ုိတင်ပို့ပခင်းနှင့် ပပည်ပမှ တင်ေွင်းပခင်းတို့အတွက် ေက်ေိုင်ရာ အစုိးရဌာနေို့ ေဖဘာထားမှတ်ချက် ထုတ်ဖပးပခင်း၊ (ေ) တိရစ္ဆာန်ဖကာင်ဖရ စာရင်းဖကာက်ယူပခင်း၊ ( ဇ ) ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းနှင့် ဖရာဂါပေစ်ပွားမှုေိုင်ရာတို့ကုိ စာရင်းဖကာက်ယူ ပခင်းနှင့် ယင်းစာရင်းများကို ထိန်းေိမ်းထားရိှပခင်း၊ ( ဈ ) တိရစ္ဆာန်များကို တမင်ညှဉ်းပန်းနိှပ်စက်ပခင်းမှ ကာကွယ်ရန် ပညာဖပး လုပ်ငန်းများ ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ (ည) တိရစ္ဆာန်အမျိုးအစားအလုိက် ေယ်ဖောင်နုိင်ေည့် ေ့ုိမဟုတ် ေဲွယူနုိင်ေည့် အများေံုး ဝန်အဖလးချနိ်ကို ေတ်မှတ်ပခင်း၊ ( ဋ ) တိရစ္ဆာန်များကို ေယ်ဖောင်ပခင်း၊ ချည်ဖနှာင်ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ထိန်းေိမ်း ထားပခင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လုိက်နာေင့်ေည့် နည်းလမ်းများအား အများပပည်ေူ တ့ုိေိရိှနုိင်ရန် ပညာဖပးလုပ်ငန်းများကုိ အခါအားဖလျာ်စွာ ဖောင်ရွက်ပခင်း၊ ( ဌ ) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့်ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းများ ေွံ့ဖေိုးတိုးတက်ဖစဖရး အတွက် ပပည်တွင်းပပည်ပ အေွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးဖပါင်းဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ ၁၉ ( ဍ ) တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများကုိ ေက်ေုိင်ရာအစုိးရဌာန၊ အစုိးရအေဲွ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့အစည်းများနှင့် ညိှနှိုင်း၍ စစ်ဖေးပခင်း၊ ( ဎ ) စစ်ဖေးဖရးမှူးများ တာဝန်ဖပးခန့်အပ်ပခင်းနှင့် စစ်ဖေးဖရးမှူးများက လုပ်ငန်းများကို စစ်ဖေးရာတွင် လုပ်ငန်းကဏ္ဍအလုိက် လိုအပ်ဖော ေတ်မှတ်ချက်များ ထုတ်ပပန်ဖ ကညာပခင်း၊ (ဏ) ပပည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်ေည့်၊ ပပုပပင်ထုတ်လုပ်ေည့်၊ ပေန့်ပေူးဖရာင်းချေည့်၊ ပပည်ပေ့ုိ တင်ပို့ေည့် ေ့ုိမဟတု် ပပည်ပမှတင်ေွင်းေည့် တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မှတ်ပုံတင်ပခင်းနှင့် စည်းကမ်းချက် များ ေတ်မှတ်ပခင်း၊ (တ) တိရစ္ဆာန်များ၏ကျန်းမာဖရးနှင့် တိရစ္ဆာန်များ ေက်ဖောင့်ေက်ောစွာ ဖနထုိင်စားဖောက်နိုင်ဖရးေုိင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စည်းကမ်း ချကမ်ျား ေတ်မှတ်ဖပးပခင်း၊ (ထ) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့် ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်း ေံွ ဖ့ေိုးတုိးတက်ဖရးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဗဟုိဖကာ်မတီနှင့်ဝန်ကကီးဌာနတ့ုိက အခါအားဖလျာ်စွာ ဖပးအပ်ဖောလုပ်ငန်း တာဝန်များ ဖောင်ရွကပ်ခင်း။ အခန်း( ၆ ) စစ်ထဆးထေးမှူး၏ တာဝန်နငှ့်လုြ်ြိုင်ခွေင့်များ ၁၂။ ဦးစီးဌာနေည် မိမိဌာနရှိ ေတ်မှတ်အရည်အချင်းများနှင့ ် ပပည့်စုံေည့် လက်ဖထာက်ဦးစီးမှူးအေင့်ဖအာက် မနိမ့်ဖောေူကုိ စစ်ဖေးဖရးမှူးအပေစ် ခန့်အပ် တာဝန်ဖပးရမည်။ ၁၃။ စစ်ဖေးဖရးမှူး၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များမှာ ဖအာက်ပါအတုိင်းပေစ်ေည် (က) ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ဖအာက်ပါတို့ကုိ စစ်ဖေးပခင်း (၁) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်းနှင့် စီးပွားပေစ်ဖမွးပမူဖရး လုပ်ငန်းများ၊ လုပ်ငန်းေုးံ အဖောက်အအုံနှင့် ပစ္စည်းများ၊ ၂၀ (၂) ေားေတ်ရုံနှင့် ေားေတ်ပခင်းလုပ်ငန်းများ၊ (၃) ငါးလုပ်ငန်းနှင့်ေက်ေုိင်ပခင်းမရိှဖော တိရစ္ဆာန်နှင့် တိရစ္ဆာန်ထွက် ပစ္စည်းများ၊ မျ ို းရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်းများ၊ (၄) တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးနှင့် တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်းများ။ ( ခ ) တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများအား ေက်ေုိင်ရာအစုိးရဌာန၊ အစုိးရအေဲွ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့အစည်းများနှင့် ညိှနှိုင်းစစ်ဖေးပခင်း၊ ( ဂ ) ပုဒ်မခွဲ (က) ေ့ုိမဟတု် (ခ)အရ စစ်ဖေးရာတွင် ကူးစက်ဖရာဂါ တစ်ခုခု ပေစ်ပွားဖ ကာင်း ဖတွ့ရိှလျှင်ပေစ်ဖစ၊ ေတ်မှတ်ချက်နှင့် ညီညွတ်ပခင်း မရိှဖ ကာင်း ဖတွ့ရှိလျှင်ပေစ်ဖစ၊ အများပပည်ေူစားေုံးရန် ေင့်ဖလျာ်မှု မရှိဖ ကာင်း ေံေယရိှလျှင်ပေစ်ဖစ ေက်ေုိင်ရာလုပ်ငန်းကုိ ယာယီရပ်ေုိင်းပခင်း၊ ေွားလာ ဖရွှေ့ဖပပာင်းမှုကုိ ယာယီရပ်ေုိင်းပခင်းနှင့် ကန့်ေတ်နုိင်ပခင်းတ့ုိကုိ ေတ်မှတ်ချက် များနှင့်အညီ ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ (ဃ) ဖရာဂါပေစ်ဖနဖော ေို့မဟုတ် ဖရာဂါနှင့်ထိဖတွ့ခဲ့ဖော တိရစ္ဆာန်နှင့် တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများ၊ အရည်အဖေွး မပပည့်မီဖော ေို့မဟုတ် အေိပ်အဖတာက်ပါဝင်ဖနဖော တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများ နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဖေးချက်အဖပေ မရရိှမီ ေတ်မှတ်ထားဖော ဖနရာ၌ ယာယီထိန်းေိမ်းပခင်းနှင့် ေိမ်းေည်းပခင်း၊ ( င ) ပုဒ်မခဲွ(ဃ)ပါ တိရစ္ဆာန်နှင့် တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ေက်လက် ထိန်းေိမ်းရန် ေ့ုိမဟုတ် ေိမ်းေည်းရန် ေင့်ဖလျာ်ပခင်း မရိှပါက ဦးစီးဌာနေ့ုိ တင်ပပပခင်းနှင့် ဦးစီးဌာန၏ ညွှန် ကားချက်နှင့်အညီ ဖောင်ရွကပ်ခင်း၊ ၂၁ ( စ ) မိမိ၏ ဖောင်ရွကခ်ျကမ်ျားကို ဦးစီးဌာနေို့ အစီရင်ခံတင်ပပပခင်း၊ (ေ) ဦးစီးဌာနက အခါအားဖလျာ်စွာ ဖပးအပ်ဖောလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဖောင်ရွက်ပခင်း။ အခန်း( ၇ ) ထမွေးပမူထေးထပမနှင့် တိေစ္ဆာန်အစာအတွေကစုိ်က်ြျ ို းထသာထပမများ ၁၄။ ဗဟိုဖကာ်မတီေည် ဖအာက်ပါခွင့်ပပုချကရ်ရိှဖပီးဖောဖပမများကုိ ဖမွးပမူဖရးဖပမ ေ့ုိမဟုတ် တိရစ္ဆာန်အစာအတွက် စုိက်ပျ ိုးဖောဖပမအပေစ် အမိန့်ဖ ကာ်ပငာစာ ထုတ်ပပန်၍ ေတ်မှတ်ဖပီး စီမံခန့်ခွဲနိုင်ေည် (က) ဗဟိုလယ်ယာဖပမ စီမံခန့်ခွဲမှုအေွဲ့၊ တိုင်းဖဒေကကီး ေ့ုိမဟတု် ပပည်နယ် ေ့ုိမဟုတ် ပပည်ဖထာင်စုနယ်ဖပမ လယ်ယာဖပမစီမံခန့်ခဲွမှုအေဲွ့က လယ်ယာဖပမ ဥပဖဒနှင့်အညီ လယ်ယာဖပမကုိ ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းအတွက် လည်းဖကာင်း၊ ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းနှင့် ေက်စပ်ေည့်လုပ်ငန်းများအတွကလ်ည်းဖကာင်း အပခားနည်းပေင့် အေံုးပပုခွင့်ဖပးေည့်ဖပမ ေ့ုိမဟတု် ဖပးဖပီးေည့်ဖပမ၊ ( ခ ) ဖပမလွတ်၊ ဖပမလပ်နှင့် ဖပမရုိင်းများ စီမံခန့်ခဲွဖရးဗဟုိဖကာ်မတီက ဖပမလွတ်၊ ဖပမလပ်နှင့် ဖပမရုိင်းများ စီမံခန့်ခဲွဖရးဥပဖဒနှင့်အညီ ဖပမလွတ်၊ ဖပမလပ်နှင့် ဖပမရုိင်းများကို ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းအတွကလ်ည်းဖကာင်း၊ ဖမွးပမူဖရး လုပ်ငန်းနှင့် ေက်စပ်ေည့် လုပ်ငန်းများအတွက်လည်းဖကာင်း အေံုးပပုခွင့် ဖပးေည့်ဖပမ ေ့ုိမဟတု် ဖပးဖပီးေည့် ဖပမ၊ ( ဂ ) ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းအတွက်လည်းဖကာင်း၊ ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းနှင့် ေက်စပ် ေည့်လုပ်ငန်းများအတွက်လည်းဖကာင်း၊ ေယံဇာတနှင့် ေဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းေိမ်းဖရးဝန်ကကီးဌာနက ေစ်ဖတာဥပဖဒနှင့်အညီ အေံုးပပုခွင့်ဖပး ေည့်ဖပမ ေ့ုိမဟတု် ဖပးဖပီးေည့်ဖပမ၊ ၂၂ (ဃ) ပပည်ဖထာင်စုအစုိးရအေွဲ့ရံုး ဝန်ကကီးဌာနက လွှဲဖပပာင်းဖပးဖော စားကျက် ဖပမ။ ၁၅။ ဗဟိုဖကာ်မတီေည် ပုဒ်မ ၁၄ အရ ဖမွးပမူဖရးဖပမ ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်အစာ အတွက် စုိက်ပျ ို းဖောဖပမအပေစ် ေတ်မှတ်ဖောဖပမများကုိ လုိအပ်ေလုိ စီမံဖောင်ရွက် နိုင်ရန် ဦးစီးဌာနအား တာဝန်ဖပးအပ်နိုင်ေည်။ အခန်း ( ၈ ) တိေစ္ဆာန်ကျန်းမာထေး ဝန်ထဆာင်မှုလုြ်ငန်းများ ၁၆။ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်း လုပ်ကုိင်လုိေည့် ပုဂ္ဂိုလ် ေ့ုိမဟုတ် အေဲွ့အစည်းေည် လုပ်ကိုင်ခွင့်အတွက် ခွင့်ပပုလက်မှတ်ရရိှရန် ေတ်မှတ်ချက်များနှင့် အညီ ဦးစီးဌာန၏ ဖမို့နယ်ဦးစီးဌာနမှူးထံ ဖလျှာက်ထားရမည်။ ၁၇။ (က) ဦးစီးဌာန၏ ဖမို့နယ်ဦးစီးဌာနမှူးေည် (၁) ပုဒ်မ ၁၆ အရ ဖလျှာက်ထားချက်ကုိ ရရိှေည့်အခါ ေတ်မှတ်ချက် များနှင့် ညီ မညီ စိစစ်၍ ခွင့်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပးပခင်း ေ့ုိမဟုတ် ပငင်းပယ်ပခင်း ပပုနုိင်ေည်။ (၂) ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်ညီညွတ်ပါက မိမိထုတ်ဖပးပုိင်ခွင့်ရိှဖော တိရစ္ဆာန် ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်း အမျ ိုးအစားပေစ်လျှင် ေတ်မှတ်ေည့် အခဖ ကးဖငွကုိ ဖပးေွင်းဖစဖပီး ဖလျှာက်ထားေူအား ခွင့်ပပုလက်မှတ် ထုတ်ဖပးရမည်။ ခွင့်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပးရန် ပငင်းပယ်ပါက ဖလျှာက်ထား ေူအား ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ပပန်လည်ဖလျှာက်ထားနိုင်ရန် အဖ ကာင်း ကားရမည်။ ၂၃ (၃) မိမိထုတ်ဖပးပုိင်ခွင့်မရိှေည့် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်း အမျ ို းအစားပေစ်လျှင် ဦးစီးဌာန၏ ခရိုင်ဦးစီးဌာနမှူးထံ ေက်လက် တင်ပပရမည်။ ( ခ ) ဦးစီးဌာန၏ ခရိုင်ဦးစီးဌာနမှူးေည် (၁) ပုဒ်မခဲွ (က)၊ ပုဒ်မခဲွငယ် (၃)အရ တင်ပပချက်ကုိ လက်ခံရရိှေည့်အခါ ေတ်မှတ်ချက်များနှင့် ညီ မညီ စိစစ်၍ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ထုတ်ဖပးပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပငင်းပယ်ပခင်း ပပုနုိင်ေည်။ (၂) ေတ်မှတ်ချက်များနှင့် ညီညွတ်ပါက မိမိထုတ်ဖပးပိုင်ခွင့်ရှိဖော တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှု လုပ်ငန်းအမျ ို းအစားပေစ်လျှင် ေတ်မှတ်ေည့် အခဖ ကးဖငွကုိ ဖပးေွင်းဖစဖပီး ဖလျှာက်ထားေူအား ခွင့်ပပုလက်မှတ် ထုတ်ဖပးရမည်။ ခွင့်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပးရန် ပငင်းပယ်ပါက ဖလျှာက်ထားေူအား ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ပပန်လည်ဖလျှာက်ထားနိုင်ရန် အဖ ကာင်း ကားရမည်။ (၃) မိမိထုတ်ဖပးပုိင်ခွင့်မရိှေည့် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်း အမျ ိုးအစားပေစ်ပါက တုိင်းဖဒေကကီး ေ့ုိမဟုတ် ပပည်နယ် ေ့ုိမဟုတ် ပပည်ဖထာင်စုနယ်ဖပမ ဦးစီးဌာနမှူးထံ ေက်လက်တင်ပပရမည်။ ( ဂ ) ဦးစီးဌာန၏ တိုင်းဖဒေကကီး ေ့ုိမဟတု် ပပည်နယ် ေ့ုိမဟတု် ပပည်ဖထာင်စု နယ်ဖပမ ဦးစီးဌာနမှူးေည် (၁) ပုဒ်မခွဲ (ခ)၊ ပုဒ်မခွဲငယ် (၃)အရ တင်ပပချက်ကို လက်ခံရရိှေည့်အခါ ေတ်မှတ်ချက်များနှင့် ညီ မညီ စိစစ်၍ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ထုတ်ဖပးပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပငင်းပယ်ပခင်း ပပုနိုင်ေည်။ ၂၄ (၂) ေတ်မှတ်ချက်များနှင့် ညီညွတ်ပါက မိမိထုတ်ဖပးပိုင်ခွင့်ရှိဖော တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှု လုပ်ငန်းအမျ ို းအစားပေစ်လျှင် ေတ်မှတ်ေည့် အခဖ ကးဖငွကုိ ဖပးေွင်းဖစဖပီး ဖလျှာက်ထားေူအား ခွင့်ပပုလက်မှတ် ထုတ်ဖပးရမည်။ ခွင့်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပးရန် ပငင်းပယ်ပါက ဖလျှာက်ထားေူအား ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ပပန်လည်ဖလျှာက်ထားနိုင်ရန် အဖ ကာင်း ကားရမည်။ (၃) မိမိထုတ်ဖပးပုိင်ခွင့်မရိှေည့် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်း အမျ ို းအစားပေစ်ပါက ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ်ထံ ေက်လက်တင်ပပ ရမည်။ (ဃ) ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ်ေည် (၁) ပုဒ်မခွဲ (ဂ)၊ ပုဒ်မခွဲငယ်(၃)အရ ဖလျှာက်ထားချက်ကုိ ရရိှေည့်အခါ ေတ်မှတ်ချက်များနှင့် ညီ မညီ စိစစ်၍ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ထုတ်ဖပးပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပငင်းပယ်ပခင်းပပုနုိင်ေည်။ (၂) ေတ်မှတ်ချက်များနှင့် ညီညွတ်ပါက ေတ်မှတ်ေည့် အခဖ ကးဖငွကို ဖပးေွင်းဖစဖပီး ဖလျှာက်ထားေူအား ခွင့်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပး ရမည်။ ခွင့်ပပုလက်မှတ်ထုတ်ဖပးရန် ပငင်းပယ်ပါက ဖလျှာက်ထားေူအား ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ပပန်လည်ဖလျှာက်ထားနုိင်ရန် အဖ ကာင်း ကားရမည်။ ၁၈။ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်း လုပ်ကုိင်ခွင့်အတွက် ခွင့်ပပုလက်မှတ် ရရိှေူေည် (က) ခွင့်ပပုလက်မှတ်ပါစည်းကမ်းချက်များကို လုိက်နာရမည်။ ၂၅ ( ခ ) ဦးစီးဌာန၏စစ်ဖေးမှုကို ခံယူရမည်။ ( ဂ ) မိမိလုပ်ငန်းတွင် ကူးစက်ဖရာဂါပေစ်ပွားဖ ကာင်း ေံေယပေစ်ေွယ် ဖတွ့ရှိ ရပါက ဦးစီးဌာနေ့ုိ အပမန်ေုံးအေိဖပး အဖ ကာင်း ကားရမည်။ (ဃ) ပုဒ်မခွဲ (ဂ)အရ အေိဖပးအဖ ကာင်း ကားဖပီးဖနာက် ဦးစီးဌာန၏ ညွှန် ကားချက်များအတုိင်း တိကျစွာ လုိက်နာဖောင်ရွကရ်မည်။ အခန်း ( ၉ ) ထမွေးပမူထေးလုြ်ငန်းများ ၁၉။ တစ်နုိင်တစ်ပုိင်ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်း လုပ်ကုိင်ေူမှအပ စီးပွားပေစ်ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်လိုေည့်ပုဂ္ဂိုလ် ေ့ုိမဟတု် အေွဲ့အစည်းေည် လုပ်ကိုင်ခွင့်အတွက် ခွင့်ပပု လက်မှတ်ရရှိရန် ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ဦးစီးဌာန၏ ဖမို့နယ်ဦးစီးဌာနမှူးထံ ဖလျှာက်ထားရမည်။ ၂၀။ ပုဒ်မ ၁၉ ပါ ဖလျှာက်ထားချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဖမို့နယ်ဦးစီးဌာနမှူးေည် ပုဒ်မ ၁၇၊ ပုဒ်မခဲွ (က)ပါ ပပဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီဖော်လည်းဖကာင်း၊ ခရုိင်ဦးစီးဌာနမှူးေည် ပုဒ်မ ၁၇၊ ပုဒ်မခဲွ(ခ)ပါ ပပဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီဖော်လည်းဖကာင်း၊ တုိင်းဖဒေကကီး ေ့ုိမဟုတ် ပပည်နယ် ေ့ုိမဟုတ် ပပည်ဖထာင်စုနယ်ဖပမဦးစီးဌာနမှူးေည် ပုဒ်မ ၁၇၊ ပုဒ်မခွ(ဲဂ)ပါ ပပဋ္ဌာန်းချက် နှင့်အညီဖော်လည်းဖကာင်း၊ ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ်ေည် ပုဒ်မ ၁၇၊ ပုဒ်မခွဲ (ဃ)ပါ ပပဋ္ဌာန်းချကနှ်င့်အညီဖော်လညး်ဖကာင်း ဖောင်ရွကရ်မည်။ ၂၁။ ဖမွးပမူေူေည် ( က ) ခွင့်ပပုလက်မှတ်ရရှိေူပေစ်ပါက ခွင့်ပပုလက်မှတ်ပါ စည်းကမ်းချကမ်ျားကို လုိက်နာရမည်။ ( ခ ) ဦးစီးဌာန၏ စစ်ဖေးမှုကို ခံယူရမည်။ ၂၆ ( ဂ ) မိမိဖမွးပမူထားေည့် တိရစ္ဆာန်တွင် ကူးစက်ဖရာဂါကျဖရာက်ေည့်အခါ ဦးစီးဌာနနှင့် ေက်ေိုင်ရာဖမို့နယ်၊ ရပ်ကွက် ေို့မဟုတ် ဖကျးရွာအုပ်စု အုပ်ချုပ်ဖရးမှူးထံေ့ုိ အပမန်ေုံး အေိဖပးအဖ ကာင်း ကားရမည်။ (ဃ) ပုဒ်မခွဲ(ဂ)အရ အဖ ကာင်း ကားဖပီးဖနာက် ဦးစီးဌာန၏ အမိန့်နှင့ ် ညွှန် ကားချက်များအတုိင်း တိကျစွာ လုိက်နာဖောင်ရွကရ်မည်။ ( င ) ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဖကာင်းမွန်ဖော ဖမွးပမူဖရးကျင့်စဉ်၊ ဖကာင်းမွန်ဖော ထုတ်လုပ်မှုကျင့်စဉတ်ို့နှင့်အညီ ဖမွးပမူထုတ်လုပ်ရမည်။ ( စ ) တိရစ္ဆာန် ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်းများကို လက်ဝယ်ထားပခင်း၊ ေယ်ယူပို့ဖောင်ပခင်း ေို့မဟုတ် ပေန့်ပေူးဖရာင်းချပခင်းတ့ုိကုိ ဦးစီးဌာနက ေတ်မှတ်ထားဖော နည်းလမ်းများနှင့်အညီ ဖောင်ရွက်ရမည်။ (ေ) ဖမွးပမူထားေည့်တိရစ္ဆာန်များကို အေားထုတ်လုပ်ပခင်းလုပ်ငန်းနှင် ့ စပ်လျဉ်း၍ ဦးစီးဌာန၏ ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ဖောင်ရွကရ်မည်။ ( ဇ ) ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဤဥပဖဒနှင့် ဤဥပဖဒအရ ထုတ်ပပန် ဖော နည်းဥပဖဒများ၊ အမိန့်၊ ညွှန် ကားချက်နှင့် လုပ်ထံုးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာရမည်။ ၂၂။ ဦးစီးဌာနေည် ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းလုပ်ကုိင်ေည့် ပုဂ္ဂိုလ် ေ့ုိမဟုတ် အေဲွ့အစည်းက ဖမွးပမူထားဖော တိရစ္ဆာန်များကူးစက်ဖရာဂါပေစ်ပွား၍ ေျက်ေီးခံရပခင်းဖ ကာင့် ဖပါ်ဖပါက်လာေည့် ေံုးရှုံးမှုများအတွက် နစ်နာဖ ကး၊ ဖလျာ်ဖ ကး ေ့ုိမဟုတ် အကူအညီ ရရိှရန် ေက်ေိုင်ရာေ့ုိ ဖလျှာက်ထားရာတွင် ေဖဘာထားမှတ်ချက်ဖပးနိုင်ေည်။ ၂၇ အခန်း ( ၁၀ ) ပြည်တွေင်း၌ ေုတ်လုြ်ပခင်း သ့ုိမဟုတ် ပဖန့်ပဖူးထောင်းချပခင်း ၂၃။ ငါးလုပ်ငန်းနှင့် ေက်ေုိင်ပခင်းမရိှဖော တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်း၊ မျ ို းရုိးဗီဇ ပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်းတို့ကုိ ပပည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်ပခင်း၊ ပပုပပင်ထုတ်လုပ်ပခင်း၊ ေယ်ဖောင်ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပေန့်ပေူးဖရာင်းချပခင်း လုပ်ငန်းကိုပေစ်ဖစ၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပပည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်ပခင်း၊ ပပုပပင်ထုတ်လုပ်ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပေန့်ပေူးဖရာင်းချပခင်း လုပ်ငန်းကုိ ပေစ်ဖစ၊ ေားေတ်ရံုတည်ဖထာင်ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ေားေတ်ပခင်း လုပ်ငန်းကိုပေစ်ဖစ စီးပွားပေစ်လုပ်ကိုင်လိုေည့် ပုဂ္ဂိုလ် ေ့ုိမဟတု် အေွဲ့အစည်းေည် လုပ်ကိုင်ခွင့်အတွက် ခွင့်ပပုလက်မှတ်ရရှိရန် ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ဦးစီးဌာန၏ ဖမို့နယ်ဦးစီးဌာနမှူးထံ ဖလျှာက်ထားရမည်။ ၂၄။ ပုဒ်မ ၂၃ ပါ ဖလျှာက်ထားချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဦးစီးဌာန၏ ဖမို့နယ်ဦးစီးဌာနမှူး ေည် ပုဒ်မ ၁၇၊ ပုဒ်မခွဲ(က)ပါ ပပဋ္ဌာန်းချကန်ှင့်အညီဖော်လည်းဖကာင်း၊ ဦးစီးဌာန၏ ခရုိင်ဦးစီးဌာနမှူးေည် ပုဒ်မ ၁၇၊ ပုဒ်မခဲွ(ခ)ပါ ပပဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီဖော် လည်းဖကာင်း၊ ဦးစီးဌာန၏ တိုင်းဖဒေကကီး ေ့ုိမဟုတ် ပပည်နယ် ေ့ုိမဟတု် ပပည်ဖထာင်စုနယ်ဖပမ ဦးစီးဌာနမှူးေည် ပုဒ်မ ၁၇၊ ပုဒ်မခွဲ(ဂ)ပါ ပပဋ္ဌာန်းချက်နှင့် အညီဖော်လည်းဖကာင်း၊ ညွှန် ကားဖရးမှူးချု ပ်ေည် ပုဒ်မ ၁၇၊ ပုဒ်မခဲွ(ဃ)ပါ ပပဋ္ဌာန်းချက်နှင့် အညီဖော်လည်းဖကာင်း ဖောင်ရွကရ်မည်။ ၂၅။ ပုဒ်မ ၂၄ အရ ခွင့်ပပုလက်မှတ်ရရှိေူေည် (က) ခွင့်ပပုလက်မှတ်ပါ စည်းကမ်းချကမ်ျားကို လုိက်နာရမည်။ ( ခ ) ဦးစီးဌာန၏ စစ်ဖေးမှုကို ခံယူရမည်။ ၂၈ ( ဂ ) ဤဥပဖဒနှင့် ဤဥပဖဒအရ ထုတ်ပပန်ဖော နည်းဥပဖဒများ၊ အမိန့်၊ ညွှန် ကားချက်နှင့် လုပ်ထံုးလုပ်နည်းများကို လုိက်နာရမည်။ အခန်း(၁၁) ပြည်ြသ့ုိ တင်ြို့ပခင်း သ့ုိမဟတု် ပြည်ြမ ှတင်သွေင်းပခင်း ၂၆။ တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်း၊ မျ ို းရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန် အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများကိ ု ပပည်ပေ့ုိ တင်ပ့ုိပခင်း ေ့ုိမဟုတ် ပပည်ပမှ တင်ေွင်းပခင်း ပပုလုပ်လုိေူေည် တင်ပ့ုိခွင့်၊ တင်ေွင်းခွင့် လိုင်စင် ေ့ုိမဟုတ် ပါမစ်ကုိ ေက်ေုိင်ရာ အစုိးရဌာနေ့ုိ ဖလျှာက်ထားပခင်းမပပုမီ ဖထာက်ခံချက် လက်မှတ်ရရှိရန် ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ်ထံ ဖလျှာက်ထား ရမည်။ ၂၇။ ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ်ေည် ပုဒ်မ ၂၆ပါ ဖလျှာက်ထားချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ေတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စိစစ်ဖပီး ညီညွတ်ပါက ေတ်မှတ်ေည့်အခဖ ကးဖငွကုိ ဖပးေွင်းဖစဖပီး ဖလျှာက်ထားေူအား ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ်ကုိ ထုတ်ဖပးရမည်။ ၂၈။ ပုဒ်မ ၂၇ အရ ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ်ရရိှေူေည် (က) ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ်ပါ စည်းကမ်းချကမ်ျားကို လိုက်နာရမည်။ ( ခ ) ဦးစီးဌာန၏ စစ်ဖေးမှုကို ခံယူရမည်။ ( ဂ ) ဤဥပဖဒနှင့် ဤဥပဖဒအရ ထုတ်ပပန်ဖော နည်းဥပဖဒများ၊ အမိန့်၊ ညွှန် ကားချက် နှင့်လုပ်ထံုးလုပ်နည်းများကို လုိက်နာရမည်။ ၂၉ ၂၉။ ဦးစီးဌာနေည် ပပည်ပေ့ုိ တင်ပို့ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပပည်ပမှ တင်ေွင်းပခင်းပပုမည့် တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်း၊ မျ ို းရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများကုိ စစ်ဖေးနိုင်ရန် လုိအပ်ေည့် ဖနရာဖဒေများတွင် ဝန်ကကီးဌာန၏ ေဖဘာတူညီချက်ပေင့် စစ်ဖေးဖရးစခန်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ထိန်းေိမ်းဖစာင့် ကည့်စစ်ဖေးဖရးစခန်းများ ေွင့်လှစ်ဖောင်ရွကန်ိုင်ေည်။ ၃၀။ တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်း၊ မျ ို းရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန် အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများကုိ ပပည်ပေ့ုိတင်ပို့ပခင်း ေ့ုိမဟုတ် ပပည်ပမှ တင်ေွင်းပခင်းပပုမည့်ေူေည် မိမိတင်ပ့ုိမည့် ေ့ုိမဟုတ် တင်ေွင်းမည့် ပစ္စည်းကို ေက်ေိုင်ရာဌာနများနှင့် ပူးဖပါင်းစစ်ဖေးဖပးရန် ဦးစီးဌာနေ့ုိ ေတင်းပို့ ဖလျှာက်ထားရမည်။ ၃၁။ ဦးစီးဌာနေည် ပုဒ်မ ၃၀ အရ ေတင်းပို ့ဖလျှာက်ထားချက်ကို ရရှိေည့်အခါ ေက်ေိုင်ရာ ဌာနများနှင့် ပူးဖပါင်းစစ်ဖေး၍ ဖတွ့ရှိချက်ကုိ ထုတ်ပပန်ဖပးရမည်။ အခန်း (၁၂) ကူးစက်ထောဂါကာကွေယ်ပခင်းနှင့် ေိန်းချုြ်ပခင်း ၃၂။ ဝန်ကကီးဌာနေည် တိရစ္ဆာန်များတွင် ပေစ်ပွားတတ်ေည့်ကူးစက်ဖရာဂါများကို အခါအားဖလျာ်စွာ ေတ်မှတ်ဖ ကညာရမည်။ ၃၃။ ဦးစီးဌာနေည် (က) တိရစ္ဆာန်များတွင် ကူးစက်ဖရာဂါ မပေစ်ပွားဖစဖရးအတွက် လုိအပ်ဖော ကကိုတင်ကာကွယ်မှု အစီအမံများ ချမှတ်ဖောင်ရွကရ်မည်။ ( ခ ) ကူးစက်ဖရာဂါ မပေစ်ပွားဖစဖရးနှင့် ပေစ်ပွားလာပါက ထိန်းချုပ်နိုင်ဖရးတ့ုိ အတွက် ေက်ေုိင်ရာ အစုိးရဌာန၊ အစုိးရအေဲွ့အစည်း၊ အပခားအေဲွ့အစည်းများ နှင့် ပူးဖပါင်းဖောင်ရွကရ်မည်။ ၃၀ ( ဂ ) ဖဒေတစ်ခုခုတွင် ကူးစက်ဖရာဂါပေစ်ပွားပခင်းနှင့် ကူးစက်ဖရာဂါကင်းရှင်း ပခင်းကုိ ေတ်မှတ်ထားေည့် နည်းလမ်းများနှင့်အညီ ဖောလျင်စွာ ဖ ကညာ ရမည်။ (ဃ) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့် ေက်နွယ်ဖော ပပည်ေူ့ကျန်းမာဖရးလုပ်ငန်း များကုိ ဝန်ကကီးဌာန ေ့ုိမဟုတ် ဦးစီးဌာနအစီအစဉ်ပေင့်ပေစ်ဖစ၊ ေက်ေုိင်ရာ အစုိးရဌာန၊ အစိုးရအေဲွ့အစည်းနှင့် ညိှနှိုင်း၍ပေစ်ဖစ ဖောင်ရွက်ရမည်။ ( င ) ပျားဖမွးပမူပခင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကူးစက်ဖရာဂါကာကွယ်ပခင်းနှင့် ထိန်းချုပ် ပခင်းတို့ကုိ စီမံဖောင်ရွကရ်မည်။ ၃၄။ ဖမွးပမူေူေည် မိမိတိရစ္ဆာန်တွင် ကူးစက်ဖရာဂါပေစ်ပွားဖ ကာင်း ေံေယပေစ်ေွယ် ေိရိှရလျှင်ပေစ်ဖစ၊ တိရစ္ဆာန်ေည် ကူးစက်ဖရာဂါလက္ခဏာပေင့် ဖေေံုးဖ ကာင်း ေံေယ ပေစ်ေွယ် ဖတွ့ရိှရလျှင်ပေစ်ဖစ ဦးစီးဌာနနှင့ ် ေက်ေိုင်ရာဖမို့နယ်၊ ရပ်ကွက် ေ့ုိမဟတ်ု ဖကျးရွာအုပ်စုအုပ်ချုပ်ဖရးမှူးထံ အပမန်ေံုး ေတင်းဖပးပ့ုိရမည်။ ၃၅။ တိရစ္ဆာန်ဖေးကုေရာဝန်ေည် မိမိကုေေည့်တိရစ္ဆာန်တွင် ကူးစက်ဖရာဂါ ပေစ်ပွားဖနဖ ကာင်း ေံေယပေစ်ေွယ်ဖတွ့ရိှရလျှင် နီးစပ်ရာဦးစီးဌာနေ့ုိ အပမန်ေံုး အေိဖပး အဖ ကာင်း ကားရမည်။ အခန်း (၁၃) တိေစ္ဆာန်အား ညှဉး်ြန်းနှြိ်စက်ပခင်းမှ ကာကွေယ်ပခင်း ၃၆။ တိရစ္ဆာန်များအား ညှဉ်းပန်းနိှပ်စက်ပခင်းမှ ကာကွယ်ရန်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ (က) တိရစ္ဆာန်အား ေတ်မှတ်ထားဖောအဖလးချနိ်ထက်ပို၍ တင်ဖောင် ဖစပခင်းနှင့် ေွဲယူဖစပခင်း မပပုရ။ ( ခ ) တိရစ္ဆာန်အား တမင်ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ပခင်း ေို့မဟုတ် အလွန်အကျွေ ံ ခိုင်းဖစပခင်း မပပုရ။ ၃၁ ( ဂ ) တိရစ္ဆာန်အား ကုိယ်အဂဂါ အစိတ်အပုိင်းတစ်ခုခုကုိ မလုိအပ်ဘဲ ချ ို ့တ့ဲဖစပခင်း မပပုရ။ (ဃ) မိမိဖမွးပမူထားဖော တိရစ္ဆာန်အား အစာဖရစာ တမင်မဖကျွေးပခင်း မပပုရ။ ( င ) မိမိဖမွးပမူထားဖော တိရစ္ဆာန်အား ဖရာဂါ ေ့ုိမဟုတ် ဒဏ်ရာ ရရိှေည့်အခါ ကုေဖစာင့်ဖရှာက်မှု မဖပးဘဲ တမင်ထားရိှပခင်း မပပုရ။ ( စ ) ကူးစက်ဖရာဂါ ေ့ုိမဟတု် ဒဏ်ရာရရှိဖနေည့် တိရစ္ဆာန်ကို အများပပည်ေူ ေွားလာခွင့်ရိှေည့် ဖနရာေ့ုိ လွှတ်ထားပခင်း မပပုရ။ (ေ) မိမိဖောင်ရွကန်ိုင်ဖော ဖနရာအကျယ်အဝန်း၊ အဖောက်အအုံအလိုက် ဖဘးကင်းလုံခခုံမှု မရှိဖော ဖနရာတွင် တမင်ထားရိှပခင်း မပပုရ။ ( ဇ ) တိရစ္ဆာန်များကူးစက်ဖရာဂါ ကကိုတင်ကာကွယ်မှု အစီအမံများ မရှိဘဲ ဖမွးပမူပခင်း မပပုရ။ ( ဈ ) တိရစ္ဆာန်များကုိ ေယ်ယူပ့ုိဖောင်ရာတွင် ကျပ်တည်းစွာနှင့် မဖလျာ်ကန်စွာ ေယ်ယူပို့ဖောင်ပခင်း မပပုရ။ အခန်း(၁၄) စီမံခန့်ခွေဲထေးနည်းလမ်းအေ အထေးယူပခင်းနှင့် အယူခံပခင်း ၃၇။ ေက်ေုိင်ရာ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ေ့ုိမဟုတ် ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ်ရရိှေူ၊ ဖမွးပမူေူ နှင့် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးလုပ်ေားတ့ုိေည် ေတ်မှတ်ထားဖော စည်းကမ်းချက်များကုိ ပေစ်ဖစ၊ ပုဒ်မ ၃၀ ပါ ပပဋ္ဌာန်းချက်ကိုပေစ်ဖစ၊ ပုဒ်မ ၃၆ ပါ ပပဋ္ဌာန်းချက် တစ်ရပ်ရပ်ကို ပေစ်ဖစ၊ ဤဥပဖဒနှင့် ဤဥပဖဒအရ ထုတ်ပပန်ထားဖော နည်းဥပဖဒများ၊ အမိန့်၊ ညွှန် ကားချက်နှင့် လုပ်ထံုးလုပ်နည်းများကုိပေစ်ဖစ လုိက်နာရန်ပျက်ကွက်လျှင် ထုိေူအား ဦးစီးဌာန၏ ေက်ေုိင်ရာဦးစီးဌာနမှူးက ဖအာက်ပါစီမံခန့်ခဲွဖရးေုိင်ရာ အမိန့်တစ်ရပ်ရပ် ပေစ်ဖစ၊ တစ်ရပ်ထက်ပို၍ပေစ်ဖစ ချမှတ်နုိင်ေည် (က) စာပေင့် ေတိဖပးပခင်း၊ ၃၂ ( ခ ) ေတ်မှတ်ထားဖောဒဏ်ဖ ကးဖငွကုိ ဖပးဖောင်ဖစပခင်း၊ ( ဂ ) ေက်ေုိင်ရာ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ေ့ုိမဟုတ် ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ် ေ့ုိမဟုတ် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးလုပ်ေား အေိအမှတ်ပပုလက်မှတ်ကို ကာလ အကန့်အေတ်ပေင့် ရပ်ေိုင်းပခင်း၊ (ဃ) ေက်ေုိင်ရာ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ေ့ုိမဟုတ် ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ် ေ့ုိမဟုတ် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးလုပ်ေား အေိအမှတ်ပပုလက်မှတ်ကုိ ပယ်ေျက်ပခင်း။ ၃၈။ ပုဒ်မ ၃၇ အရ ဦးစီးဌာန၏ ဖမို့နယ်ဦးစီးဌာနမှူး၊ ခရုိင်ဦးစီးဌာနမှူး၊ တုိင်းဖဒေကကီး၊ ပပည်နယ် ေ့ုိမဟတု် ပပည်ဖထာင်စုနယ်ဖပမ ဦးစီးဌာနမှူးတစ်ဦးဦးက ချမှတ်ေည့် ေုံးပေတ်ချက်ကို မဖကျနပ်ေူေည် ယင်းေုံးပေတ်ချက်ချမှတ်ေည့်ဖန့မှ ရက်ဖပါင်း ၆၀ အတွင်း ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ်ထံ အယူခံနိုင်ေည်။ ၃၉။ ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ်ေည် ပုဒ်မ ၃၈ အရ အယူခံမှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဦးစီးဌာန၏ ဖမို့နယ်ဦးစီးဌာနမှူး၊ ခရုိင်ဦးစီးဌာနမှူး၊ တုိင်းဖဒေကကီး၊ ပပည်နယ် ေ့ုိမဟုတ် ပပည်ဖထာင်စု နယ်ဖပမ ဦးစီးဌာနမှူး တစ်ဦးဦးက ချမှတ်ေည့်ေုံးပေတ်ချက် ေ့ုိမဟုတ် အမိန့်ကုိ အတည်ပပုပခင်း၊ ပပင်ေင်ပခင်း ေ့ုိမဟုတ် ပယ်ေျက်ပခင်းပပုနုိင်ေည်။ ၄၀။ ပုဒ်မ ၃၉ အရ ညွှန် ကားဖရးမှူးချုပ်က ချမှတ်ေည့်ေုံးပေတ်ချက်ကို မဖကျနပ် ေူေည် ယင်းေံုးပေတ်ချက် ချမှတ်ေည့်ဖန့မှ ရက်ဖပါင်း ၆၀ အတွင်း ဝန်ကကီးထံ အယူခံ နိုင်ေည်။ ၄၁။ ဝန်ကကီးေည် ပုဒ်မ ၄၀ အရ အယူခံခွင့်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ေုံးပေတ်ချက် ေ့ုိမဟတု် အမိန့်ကုိ အတည်ပပုပခင်း၊ ပပင်ေင်ပခင်း ေ့ုိမဟုတ် ပယ်ေျက်ပခင်း ပပုနုိင်ေည်။ ဝန်ကကီး၏ ေုံးပေတ်ချက်ေည် အဖပီးအပပတ် ပေစ်ဖစရမည်။ ၃၃ အခန်း(၁၅) တားပမစ်ချက်နှင့်ပြစ်ေဏ်များ ၄၂။ မည်ေူမျှ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ေ့ုိမဟတု် ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ်မရိှဘဲ ( က ) စီးပွားပေစ်ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ဖောင်ရွကပ်ခင်း မပပုရ။ ( ခ ) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရး ဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ဖောင်ရွကပ်ခင်း မပပုရ။ ( ဂ ) ေားေတ်ရုံတည်ဖထာင်ပခင်း ေို့မဟုတ် ေားေတ်ပခင်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ဖောင်ရွက်ပခင်း မပပုရ။ (ဃ) ငါးလုပ်ငန်းနှင့် ေက်ေိုင်ပခင်းမရှိဖော တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်း ေ့ုိမဟုတ် မျ ိုးရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်းများကုိပေစ်ဖစ၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေုံးပစ္စည်း ေို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်ေုံးဖေးဝါးများကိုပေစ်ဖစ ပပည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်ပခင်း၊ ပပုပပင်ထုတ်လုပ်ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပေန့်ပေူး ဖရာင်းချပခင်း မပပုရ။ ( င ) တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်း၊ မျ ို းရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများ နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပပည်ပေ့ုိ တင်ပို့ပခင်း၊ ပပည်ပမှ တင်ေွင်းပခင်း မပပုရ။ ( စ ) ငါးလုပ်ငန်းနှင့် ေက်ေိုင်ပခင်းမရိှဖော တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်း၊ မျ ို းရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်းများကုိ ပပည်တွင်း၌ ေယ်ဖောင်ပခင်း မပပုရ။ ၃၄ ၄၃။ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ေ့ုိမဟတု် ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ်ရှိေူ မည်ေူမျှ (က) တိရစ္ဆာန်၊ တိရစ္ဆာန်ထွကပ်စ္စည်း၊ မျ ို းရုိးဗီဇပပုပပင်ထားဖော ဇီဝပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ေံုးပစ္စည်း ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ေံုးဖေးဝါးများကိ ု ေတ်မှတ်အရည်အဖေွးနှင့်ကုိက်ညီမှု မရိှဘဲ ပပည်ပေ့ုိ တင်ပ့ုိပခင်း၊ ပပည်ပမှ တင်ေွင်းပခင်း၊ ပပည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်ပခင်း၊ ပပုပပင်ထုတ်လုပ်ပခင်း ေ့ုိမဟတု် ပေန့်ပေူးဖရာင်းချပခင်း မပပုရ။ ( ခ ) ပျားဖမွးပမူပခင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကူးစက်ဖရာဂါ ကာကွယ်ပခင်း၊ ထိန်းချုပ်ပခင်း၊ ကုေပခင်း၊ ဖေးဝါးေုံးစွဲပခင်း၊ ဖရွှေ့ဖပပာင်းဖမွးပမူပခင်း၊ ပျားစားကျက် ချထားပခင်းတ့ုိအတွက် ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပပန်ထားဖော ပျားဖမွးပမူဖရး ေိုင်ရာ အမိန့်နှင့် ညွှန် ကားချက်များကို လိုက်နာရန် ထပ်မံပျကက်ွက်ပခင်း မရှိဖစရ။ ၄၄။ ေားေတ်ရုံ တည်ဖထာင်ပခင်းလုပ်ငန်း၊ ေားေတ်ပခင်းလုပ်ငန်း၊ မျ ို းခခံလုပ်ငန်း ေ့ုိမဟတု် ဥဖောက်စက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ေူ မည်ေူမျှ ဦးစီးဌာန၏ စစ်ဖေးမှုခံယူရန် ပငင်းေန်ပခင်း မရိှဖစရ။ ၄၅။ ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ေူ၊ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှုလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ေူ ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးလုပ်ေားအပေစ် လုပ်ကိုင်ေူ မည်ေူမျှ (က) ကူးစက်ဖရာဂါကာကွယ်ပခင်း ေို ့မဟုတ် ထိန်းချုပ်ပခင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပပန်ေည့် အမိန့်နှင့် ညွှန် ကားချက်ကို လိုက်နာရန် ထပ်မံပျက်ကကွ်ပခင်း မရှိဖစရ၊ ၃၅ ( ခ ) ကူးစက်ဖရာဂါပေစ်ပွားဖနဖ ကာင်း ေံေယပေစ်ေွယ်ေိရှိပါက ဦးစီးဌာန၊ ေက်ေိုင်ရာ အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအေွဲ့အစည်းထံ အပမန်ေံုး ေတင်းဖပးပ့ုိ ရန် ပျကက်ွက်ပခင်း မရှိဖစရ၊ ( ဂ ) ဖေေုံးဖော တိရစ္ဆာန်တွင် ကူးစက်ဖရာဂါလက္ခဏာ ဖတွ့ရှ ိပါက ဦးစီးဌာနနှင့ ် ေက်ေိုင်ရာဖမို့နယ်၊ ရပ်ကွက် ေ့ုိမဟတု် ဖကျးရွာအုပ်စု အုပ်ချုပ်ဖရးမှူးထံ အပမန်ေံုး ေတင်းဖပးပ့ုိရန် ပျကက်ွက်ပခင်း မရိှဖစရ။ ၄၆။ (က) မည်ေူမျှ အေိအမှတ်ပပုလက်မှတ် မရှိဘဲ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးလုပ်ေား အပေစ် ဖောင်ရွကပ်ခင်းမပပုရ။ ( ခ ) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးလုပ်ေား မည်ေူမျှ ပုဒ်မ ၃၇ ပါ စီမံခန့်ခွဲဖရး နည်းလမ်းအရ အဖရးယူခံရဖပီးဖနာက် ဦးစီးဌာနက ေတ်မှတ်ထားဖော စည်းကမ်းချက်များကုိပေစ်ဖစ၊ ဤဥဖဒနှင့် ဤဥပဖဒအရ ထုတ်ပပန်ထားဖော နည်းဥပဖဒများ၊ အမိန့်၊ ညွှန် ကားချက်နှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ပေစ်ဖစ လိုက်နာရန် ထပ်မံပျက်ကွက်ပခင်း မရိှဖစရ။ ၄၇။ မည်ေူမေို (က) ပုဒ်မ ၄၂၊ ပုဒ်မခွ(ဲက) ပါတားပမစ်ချက်ကို ဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထုိေူကုိ အနည်းေံုး ကျပ်တစ်ေယ်ေိန်းမှ အများေံုးကျပ် ေိန်း ၂၀ အထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ၃၆ ( ခ ) ပုဒ်မ ၄၂၊ ပုဒ်မခွ(ဲခ) ပါတားပမစ်ချက်ကို ဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထိုေူကို အနည်းေုံးကျပ် ငါးေိန်းမှ အများေံုးကျပ် ၂၅ ေိန်းအထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ယင်းတားပမစ်ချက်ကို ထပ်မံဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထုိေူကုိ နှစ်လထက်မပုိဖော ဖထာင်ဒဏ် ချမှတ်ရမည့်အပပင် အနည်းေံုး ကျပ်တစ်ေယ်ေိန်းမှ အများေုံးကျပ်ေိန်း ၅၀ အထ ိ ဖငွဒဏ် ချမှတ် ရမည်။ ( ဂ ) ပုဒ်မ ၄၂၊ ပုဒ်မခဲွ(ဂ)ပါ တားပမစ်ချက်ကုိ ဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထိုေူကို အနည်းေုံး ကျပ်ေိန်း ၂၀ မှ အများေံုးကျပ်ေိန်း ၃၀ အထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ယင်းတားပမစ် ချကက်ိ ု ထပ်မံဖောက်ေျက် ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထိုေူကို ဖပခာကလ်ထက်မပိုဖော ဖထာင်ဒဏ် ချမှတ်ရမည့် အပပင် အနည်းေုံးကျပ်ေိန်း ၃၀ မှ အများေုံးကျပ်ေိန်း ၅၀ အထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ (ဃ) ပုဒ်မ ၄၂၊ ပုဒ်မခဲွ(ဃ)၊ (င) ေ့ုိမဟုတ် (စ)ပါ တားပမစ်ချက်ကုိ ဖောက်ေျက် ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထုိေူကို အနည်းေုံး ကျပ်ေိန်း ၃၀ မ ှ အများေုံးကျပ်ေိန်း ၁၀၀ အထိ ဖငွဒဏ်ချမှတ်ရမည်။ ယင်းတားပမစ်ချက်ကို ထပ်မံ ဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှား စီရင်ပခင်းခံရလျှင် ထုိေူကို တစ်နှစ်ထက် မပိုဖော ဖထာင်ဒဏ်ချမှတ် ရမည့်အပပင် အနည်းေံုးကျပ်ေိန်း ၅၀ မ ှအများေံုး ကျပ်ေိန်း၁၅၀ အထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ၃၇ ၄၈။ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ေ့ုိမဟတု် ဖထာက်ခံချက်လက်မှတ်ရှိေူ မည်ေူမေို ( က ) ပုဒ်မ ၄၃၊ ပုဒ်မခွဲ(က)ပါ တားပမစ်ချက်ကို ဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထိုေူကို အနည်းေံုး ကျပ်ေိန်း ၂၀ မှ အများေံုးကျပ် ၇၅ ေိန်း အထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ယင်းတားပမစ်ချက် ကုိ ထပ်မံဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထိုေူကို ဖပခာက်လထက်မပိုဖော ဖထာင်ဒဏ် ချမှတ်ရမည့်အပပင် အနည်းေံုးကျပ်ေိန်း ၃၀ မ ှ အများေုံးကျပ်ေိန်း ၁၀၀ အထ ိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ( ခ ) ပုဒ်မ ၄၃၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ)ပါ တားပမစ်ချက်ကို ဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထိုေူကို အနည်းေုံးကျပ် ငါးေိန်းမှ အများေံုးကျပ် ၁၅ ေိန်းအထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ယင်းတားပမစ်ချက် ကုိ ထပ်မံဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထိုေူကို နှစ်လထက်မပိုဖော ဖထာင်ဒဏ် ချမှတ်ရမည့်အပပင် အနည်းေုံး ကျပ် တစ်ေယ်ေိန်းမှ အများေံုးကျပ်ေိန်း ၃၀ အထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ် ရမည်။ ၄၉။ ေားေတ်ရုံ တည်ဖထာင်ပခင်းလုပ်ငန်း၊ ေားေတ်ပခင်းလုပ်ငန်း၊ မျ ို းခခံလုပ်ငန်း ေ့ုိမဟတု် ဥဖောက်စက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ေူ မည်ေူမေို (က) ပုဒ်မ ၄၄ ပါ တားပမစ်ချက်ကို ဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှား စီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထိုေူကို အနည်းေုံးကျပ် တစ်ေယ်ေိန်းမှ အများေုံး ကျပ် ၁၅ ေိန်းအထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ( ခ ) ပုဒ်မ ၄၄ ပါ တားပမစ်ချက်ကို ထပ်မံဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထုိေူကို ဖပခာကလ်ထက်မပိုဖော ဖထာင်ဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ၃၈ ၅၀။ ဖမွးပမူဖရးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ေူ၊ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးဝန်ဖောင်မှု လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ေူ ေ့ုိမဟတု် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးလုပ်ေားအပေစ်လုပ်ကိုင်ေူ မည်ေူမေို ပုဒ်မ ၄၅ ပါ တားပမစ်ချက ်တစ်ရပ်ရပ်ကုိ ဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှား စီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထိုေူကုိ အနည်းေုံး ကျပ်ငါးေိန်းမှ အများေံုး ကျပ်ေိန်း ၅၀ အထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ယင်းတားပမစ်ချက်ကို ထပ်မံဖောက်ေျက် ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထုိေူကုိ ေံုးလထက်မပုိဖော ဖထာင်ဒဏ် ချမှတ်ရမည့် အပပင် အနည်းေံုးကျပ် တစ်ေယ်ေိန်းမှ အများေံုးကျပ်ေိန်း ၁၀၀ အထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ၅၁။ (က) ပုဒ်မ ၄၆၊ ပုဒ်မခွဲ (က) ပါ တားပမစ်ချက်ကို ဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထိုေူကို အနည်းေံုး ကျပ်ငါးဖောင်းမှ အများေံုးကျပ် နှစ်ေိန်းအထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ ( ခ ) တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးလုပ်ေားေည် ပုဒ်မ ၄၆၊ ပုဒ်မခဲွ (ခ) ပါ တားပမစ်ချက် ကုိ ဖောက်ေျက်ကျူးလွန်ဖ ကာင်း ပပစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပခင်း ခံရလျှင် ထုိေူကုိ အနည်းေံုးကျပ် နှစ်ေိန်းမှ အများေုံးကျပ် တစ်ေယ်ေိန်း အထိ ဖငွဒဏ် ချမှတ်ရမည်။ အခန်း(၁၆) အထေွေထေွေ ၅၂။ ဦးစီးဌာနေည် (က) ဗဟိုဖကာ်မတီ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို တာဝန်ယူဖောင်ရွကရ်မည်။ ( ခ ) နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းမဟုတ်ဖော ဗဟိုဖကာ်မတီဝင်များ၏ ချးီပမှင့်ဖငွနှင့်စရိတ်ကို မိမိဘဏ္ဍာရန်ပုံဖငွမှ ကျခံရမည်။ ၅၃။ ဦးစီးဌာနေည် ဖောင်ရွကရ်န်ရှိေည့် အရည်အဖေးွေိုင်ရာ စစ်ဖေးချကမ်ျား ေ့ုိမဟတု် ဓာတ်ခွဲခန်းေုိင်ရာကိစ္စရပ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဤဥပဖဒအရ ခွင့်ပပုလက်မှတ် ရရိှထားဖော ဓာတ်ခွဲခန်းေို့ လွှဲအပ်ဖောင်ရွကဖ်စနိုင်ေည်။ ၃၉ ၅၄။ ဤဥပဖဒပါ ပပစ်မှုများကုိ ရဲအဖရးယူပုိင်ခွင့်ရိှဖော ပပစ်မှုများအပေစ် ေတ်မှတ်ေည်။ ၅၅။ ဤဥပဖဒပါ ပပဋ္ဌာန်းချက်များကို အဖကာင်အထည်ဖော် ဖောင်ရွကရ်ာတွင် (က) ဝန်ကကီးဌာနေည် နည်းဥပဖဒ၊ စည်းမျဉ်းနှင် ့ စည်းကမ်းများကို ပပည်ဖထာင်စုအစုိးရအေွဲ့၏ ေဖဘာတူညီချက်ပေင့် ထုတ်ပပန်နိုင်ေည်။ ( ခ ) ဝန်ကကီးဌာနနှင် ့ ဗဟိုဖကာ်မတီတို ့ေည် အမိန့်ဖ ကာ်ပငာစာ၊ အမိန့်၊ ညွှန် ကားချက်နှင့် လုပ်ထံုးလုပ်နည်းများကို ထုတ်ပပန်နိုင်ေည်။ ( ဂ ) ဦးစီးဌာနေည် ဝန်ကကီးဌာန၏ ေဖဘာတူညီချက်ပေင့် အမိန့်နှင့ ် ညွှန် ကားချက်များကို ထုတ်ပပန်နုိင်ေည်။ ၅၆။ တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာဖရးနှင့်ေံွ ဖ့ေိုးဖရးဥပဖဒ (နုိင်ငံဖတာ်ဖငိမ်ဝပ်ပိပပားမှု တည်ဖောက်ဖရး အေွဲ့ ဥပဖဒအမှတ် ၁၇ / ၁၉၉၃ )ကုိ ဤဥပဖဒပေင့် ရုပ်ေိမ်းလိုက်ေည်။ ပပည်ဖထာင်စုေမ္မတပမန်မာနိုင်ငံဖတာ် ေွဲ့စည်းပုံအဖပခခံဥပဖဒအရ ကျွေန်ုပ် လက်မှတ် ဖရးထုိးေည်။ (ပုံ) ဝင်းပမင့် နိုင်ငံဖတာ်ေမ္မတ ပပည်ဖထာင်စုေမ္မတပမန်မာနိုင်ငံဖတာ်