Regulation on the National Plan for the sustainable use of plant protection products

1158. Na osnovu člana 8a stav 2 Zakona o sredstvima za zaštitu bilja („Službeni list CG”, br. 51/08 i 18/14), Vlada Crne Gore na sjednici od 7. jula 2016. godine, donijela je NACIONALNI PLAN ZA ODRŽIVU UPOTREBU SREDSTAVA ZA ZAŠTITU BILJA 1. UVOD Nacionalnim planom za održivu upotrebu sredstava za zaštitu bilja (u daljem tekstu: Nacionalni plan) utvrđuju se ciljevi, mjere, indikatori, rokovi i aktivnosti za smanjenje rizika i negativnih efekata sredstava za zaštitu bilja na zdravlje ljudi i na životnu sredinu odnosno za postizanje održive upotrebe sredstava za zaštitu bilja. Cilj Nacionalnog plana je smanjenje negativnog uticaja sredstava za zaštitu bilja (u daljem tekstu: pesticidi), odnosno smanjenje rizika na zdravlje ljudi i životnu sredinu uz promovisanje integralnih i drugih nehemijskih mjera suzbijanja štetnih organizama radi:  boljeg razumijevanja načina upotrebe pesticida;  upotrebe naučnih i drugih dokaza ili postupaka kojima se smanjuje štetan uticaj upotrebe pesticida pri čemu korisnik suzbija štetne organizme i korove na ekonomičan način;  prepoznavanja uloga svih učesnika i interesnih grupa u ostvarivanju zajedničkog cilja održive upotrebe pesticida;  sprovođenja adekvatne zaštite na radu;  praćenja rezidua pesticida u hrani;  primjene posebnih tehnika pri upotrebi pesticida na specifičnim kulturama;  prikupljanja parametara za monitoring upotrebe pesticida koji sadrže aktivne supstance koje izazivaju posebnu zabrinutost, naročito u smislu upotrebe različitih alternativnih sredstava i metoda. Nacionalnim planom utvrđene su aktivnosti i nosioci tih aktivnosti koje se odnose na zdravstvene, socijalne, ekonomske i ekološke efekte u skladu sa nacionalnim, regionalnim i lokalnim uslovima, kao i aktivnosti utvrđene propisima koji uređuju vode, zaštitu prirode i otpad i aktivnosti utvrđene drugim propisima kod kojih pesticidi imaju indirektan uticaj, a odnose se na vode, očuvanje divljih ptica, prirodnih staništa i divlje faune i flore. 2. INSTITUCIONALNI OKVIR 2.1 ADMINISTRACIJA Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove Sektor za fitosanitarne poslove Odsjek za sredstva za zaštitu bilja 2.2 INSPEKCIJA Fitosanitarna inspekcija Veterinarska inspekcija Zdravstveno - sanitarna inspekcija 2.3 LABORATORIJE Centar za ekotoksikološka ispitivanja - CETI 3. STATISTIČKI PODACI 3.1 CRNA GORA:  površina: 13 812 km2;  ukupan broj stanovnika: 622 218;  gustina naseljenosti: 45 stan./km2;  glavni grad: Podgorica;  obala: 293,5 km. 3.2 POLJOPRIVREDNO ZEMLJIŠTE Tabela 3.2.1 Poljoprivredno zemljište po kategorijama korišćenja (ha) Ukupno poljoprivre dno korišćeno zemljište Korišćene okućnice i/ili bašte Korišćene oranice Vinogradi Voćnjaci 1 plantažni Voćnjaci 1 ekstenzivni Rasadnici Višegodišnje livade i pašnjaci 2012 222 890,6 2 028,8 5 716,1 2 697,0 999,6 966,2 32,1 210 450,8 2013 223 131,0 1 992,1 5 812,1 2 701,8 1 004,2* 970,7* 32,1 210 618,0 2014 230 321,2 1 832,4 6 898,4 2 703,3 1 099,6 1 156,8 47,3 216 583,4 1) Uključeni maslinjaci * = Ispravljen podatak Izvor: Zavod za statistiku 3.3 UPOTREBA PESTICIDA Od ukupnog broja poljoprivrednih gazdinstava u Crnoj Gori, najveći broj njih upotrebljava insekticide kao sredstvo za zaštitu bilja, dok najmanje njih upotrebljava biopesticide. Tabela 3.3.1: Poljoprivredna gazdinstva prema upotrebi sredstava za zaštitu bilja Upotreba herbicida Upotreba fungicida Upotreba insekticida Upotreba ostalih sredstava za zaštitu bilja Upotreba biopesticida broj gazd. pov. u ha broj gazd. pov. u ha broj gazd. pov. u ha broj gazd. pov. u ha broj gazd. pov. u ha Ukupno 2 101 2 856,7 3 646 3 242,3 9 934 4 468,7 615 2 410,0 292 106,3 Porodična poljopriv redna gazdinstva 2 088 459,7 3 632 845,8 9 919 2 097,5 612 157,9 287 52,7 Poslovni subjekti 13 2 397,0 14 2 396,5 15 2 371,2 3 2 252,1 5 53,6 Izvor: Popis poljoprivrede 2010 Zavod za statistiku Ukupno 2 101 poljoprivrednih gazdinstava koristilo je herbicide u referentnom periodu na površini od 2 856,7 ha. Na površini od 3 242,3 ha ukupno 3 646 gazdinstava koristilo je fungicide za zaštitu bilja, dok se površina od 4 468,7 ha pod biljem štitila sa insekticidima. Tabela 3.3.2: Porodična poljoprivredna gazdinstva prema upotrebi sredstava za zaštitu bilja po opštinama Upotreba herbicida Upotreba fungicida Upotreba insekticida Upotreba ostalih sredstava za zaštitu bilja Upotreba biopesticida broj gazd. pov. u ha broj gazd. pov. u ha broj gazd. pov. u ha broj gazd. pov. u ha broj gazd. pov. u ha Andrijevica 143 8,6 22 1,2 355 18,1 / / / / Bar 143 18,5 250 36,1 336 64,23 35 5,1 29 8,8 Berane 58 14,9 66 11,6 873 105,5 25 1,3 11 1,3 Bijelo Polje 62 24,5 112 24,9 743 112,0 72 54,2 44 12 Budva 7 1,8 7 0,9 17 16,2 1 0,4 / / Danilovgrad 79 10,3 504 50,3 509 71 90 8,6 21 1,9 Žabljak 1 0,1 / / / / / / 1 0 Kolašin 46 32,9 58 37 585 104,8 8 1 / / Kotor 4 2 7 2,7 20 3,5 4 0,9 / / Mojkovac 6 1,4 7 0,8 1,62 19,2 1 0 4 0,4 Nikšić 37 4,8 154 14,4 1 627 256,2 81 31,3 41 4,8 Plav 437 18,1 6 1,5 391 34,3 1 0,5 / / Plužine / / 1 1 6 1,6 / / / / Pljevlja 38 10,6 49 19,3 804 150,5 3 1 13 1,7 Podgorica 931 275,4 1 990 538,3 2 299 608,6 198 36,7 106 15,3 Rožaje 1 0,3 6 0,4 42 4,3 / / / / Tivat 1 0,1 8 0,8 4 0,6 1 0 1 0,1 Ulcinj 52 30,7 172 67,5 890 472,9 10 6 6 1,6 Herceg Novi 13 0,6 36 7,6 80 32,8 22 1,1 8 4,4 Cetinje 26 3,6 173 28,5 150 18,3 60 9,9 2 0,4 Šavnik 3 0,5 4 1 26 2,4 / / / / Izvor: Popis poljoprivrede 2010 Zavod za statistiku 3.4 UVOZ PESTICIDA Uvoz pesticida u Crnu Goru mogu da vrše samo privredna društva, druga pravna lica ili preduzetnici upisani u Registar uvoznika. Uvezena sredstva za zaštitu bilja u skladu sa zakonom koji uređuje sredstva za zaštitu bilja mogu se samo isporučivati licima upisanim u Registar za promet sredstava za zaštitu bilja na veliko i/ili na malo, ako:  imaju zaposleno lice odgovorno za nabavku, promet, smještaj, čuvanje i izdavanje sredstava za zaštitu bilja sa završenim specijalističkim studijama, odnosno poljoprivrednim fakultetom (zaštita bilja, biljna proizvodnja);  raspolažu odgovarajućom opremom i prostorom za skladištenje, odnosno prodaju sredstava za zaštitu bilja. Uvoz pesticida u 2015. godini iznosio je blizu 3,5 miliona eura i veći je za 14,5% (ili za 442 hiljade eura) u odnosu na isti period prošle godine, a posmatrano u količini, uvoz pesticida u 2015. godini iznosio je blizu 722 t i manji je za 1,75% (ili za 13 t) u odnosu na isti period prošle godine. Tabela 3.4.1. Godina kg € 2010 624 405 2 984 949 2011 613 418 3 255 383 2012 655 190 3 252 724 2013 664 727 2 889 489 2014 734 814 3 045 678 2015 721 927 3 487 514 Izvor: Zavod za statistiku U 2015. godini najveća vrijednost uvoza pesticida odnosila se na uvoz fungicida, koji su činili 48,6% ukupnog uvoza pesticida u Crnu Goru. Tabela 3.4.2. Izvor: Zavod za statistiku Uvoz pesticida u Crnu Goru pretežno je vršen iz Srbije i država članica EU. Tabela 3.4.3 Uvoz - 2015. godina € Srbija 1 440 114 Italija 539 138 Njemačka 317 441 Rumunija 227 394 Švajcarska 201 698 Kina 179 558 Slovenija 174 142 Ostale zemlje 408 029 Izvor: Zavod za statistiku 4.CILJEVI NACIONALNOG PLANA 4.1 OPŠTI CILJEVI:  smanjenje opasnosti i rizika za zdravlje ljudi i životinja i životnu sredinu od negativnih efekata koji mogu nastati nepravilnom upotrebom pesticida;  smanjenje nivoa rezidua aktivnih supstanci pesticida u hrani i vodi za piće, zamjenom aktivnih supstanci pesticida višeg sa suspstancama nižeg rizika, primjenom ne-hemijske mjere zaštite bilja i drugih mjera zaštite;  promovisanje upotrebe pesticida u poljoprivrednoj proizvodnji u skladu sa principima integralne zaštite bilja, koja osim postizanja ekonomske opravdanosti proizvodnje doprinosi i povećanju svijesti korisnika o sigurnoj upotrebi pesticida;  promovisanje organske poljoprivrede i drugih održivih poljoprivrednih metoda proizvodnje;  obezbjeđivanje održive upotrebe pesticida, uz smanjenje rizika koji mogu nastati prilikom njihove upotrebe;  uspostavljanje transparentnog sistema za izvještavanje i praćenje napretka u pos zanju zadatih ciljeva. 4.2 SPECIFIČNI CILJEVI:  uspostavljanje liste registrovanih pesticida;  unaprjeđenje prometa pesticida;  uspostavljanje edukacije lica koja se bave prometom i upotrebom pesticida;  uspostavljanje kontrole uređaja za primjenu pesticida;  unaprjeđenje upotrebe pesticida;  unaprjeđenje zaštite životne sredine kroz pravilnu upotrebu pesticida;  unaprjeđenje zaštite zdravlja ljudi kroz pravilnu upotrebu pesticida;  uspostavljanje sistema za evidentiranje prometa i upotrebu pesticida;  unaprjeđenje sistema za postupanja i upravljanja otpadom odnosno postupanja sa ambalažom nakon upotrebe pesticida i postupanja sa pesticidima isteklog roka upotrebe;  unaprjeđenje informisanja javnosti;  unaprjeđenje procjene i analize rizika od pesticida. 4.3 INDIKATORI RIZIKA Za potrebe procjene uspješnosti Nacionalnog plana radi smanjenja rizika od pesticida na životnu sredinu i zdravlje ljudi i životinja, za praćenje uspješnosti postizanja opštih i posebnih ciljeva, za upravljanje rizikom na nacionalnom nivou, kao i za potrebe obrade podataka i izvještavanja koriste se indikatori rizika. Indikatori rizika su rezultati proračuna koji se primjenjuje prilikom procjene rizika od pesticida na zdravlje ljudi i/ili na životnu sredinu. Informacije o rezultatima i uspješnosti u smanjenju rizika od upotrebe pesticida na životnu sredinu, zdravlje ljudi i životinja objavljuju se na internet stranicama Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja (u daljem tekstu: Ministarstvo poljoprivrede) i Uprave. 5.AKTIVNOSTI ZA POSTIZANJE CILJEVA NACIONALNOG PLANA 5.1 REGISTRACIJA PESTICIDA Lista aktivnih materija dozvoljenih za upotrebu u sredstvima za zaštitu bilja koja je usklađena su EU listom objavljena je u „Službenom listu Crne Gore“, broj 70/2009, koja se redovno ažurira. Na tržište Crne Gore mogu se stavljati samo pesticidi čije su aktivne supstance odobrene u Evropskoj uniji i koje se nalaze na Listi aktivnih supstanci dozvoljenih za upotrebu u sredstvima za zaštitu bilja. S obzirom na činjenicu da Crna Gora nema proizvodnju pesticida, u Crnoj Gori uspostavlja se sistem priznavanja registracije pesticida. U 2014. godini donijet je Pravilnik o priznavanju registracije sredstava za zaštitu bilja („Službeni list CG", broj 50/14) koji propisuje sadržaj zahtjeva za registraciju, bliže uslove i način za priznavanje registracije, dodjelu jedinstvenog registracionog broja i procjenu uporedivosti prilika i klimatskih Januar - Decembar Uvoz (u kg) Uvoz (u €) Naimenovanje 2012 2013 2014 2015 2012 2013 2014 2015 380850 Roba koja sadrži jednu ili više supstanci nabrojanih u Napomeni 1 Gl. 38 5 099 6 508 413 10 405 33 103 40 192 2 318 24 262 380891 Insekticidi 135 909 138 633 103 676 132 301 1 153 781 835 784 818 277 953 895 380892 Fungicidi 91 202 114 399 142 285 168 645 1 118 312 1 241 269 1 220 825 1 694 390 380893 Herbicidi 31 127 30 211 46 866 35 443 144 208 122 079 287 838 137 029 380894 Dezinficijensi 369 908 346 461 401 765 348 943 725 810 574 998 589 690 580 071 380899 Ostalo 21 945 28 515 39 810 26 190 77 510 75 166 126 730 97 867 UKUPNO 655 190 664 727 734 814 721 927 3 252 724 2 889 489 3 045 678 3 487 514 uslova, način dostavljanja i sadržaj dokumentacije za priznavanje registracije, bliži sadržaj rješenja o registraciji i visina naknade za registraciju sredstava za zaštitu bilja. 5.1.1 Aktivnost: Postupak priznavanja registracije pesticida U cilju uspostavljanja sistema Uprava će objaviti poziv odnosno obavještenje svim distributerima pesticida o obavezi da pokretanja postupka priznavanja registracije, odnosno podnošenja zahjeva i dobijanja Rješenja o priznavanju registracije pesticida. Akt: Rješenja o priznavanju registracije pesticida; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.1.2 Aktivnost: Uspostavljanje registra pesticida Akt: Rješenja o upisu u registar; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.1.3 Aktivnost: Objavljivanje Liste registrovanih pesticida Akt: Lista registrovanih pesticida; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.1.4 Aktivnost: Uključivanje Liste i Registra u fitosanitarni informacioni sistem (FIS) Rok: IV 2017 i dalje kontinuirano; 5.1.5 Aktivnost: Izrada liste pesticida za neprofesionalne korisnike Akt: Lista pesticida za neprofesionalne korisnike; Rok: IV 2020; 5.1.6 Aktivnost: Ukidanje dozvola za uvoz pesticida Akt: Odluka o ukidanju uvoznih dozvola; Rok: danom pristupanja Crne Gore EU; 5.2 PROMET PESTICIDA U Crnoj Gori do 31. maja 2016. godine registrovano je 36 uvoznika pesticida i 89 distributera za promet pesticida na veliko i/ili malo. 5.2.1 Aktivnost: Revizija odnosno provjera ispunjenosti uslova u objektima registrovanim za promet pesticida Akt: Rješenje o upisu ili brisanju iz registra; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.2.2 Aktivnost: Ažuriranje registra za promet pesticida na osnovu izvršene revizije Akt: Ažurirani registar za promet pesticida; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.2.3 Aktivnost: Ažuriranje liste odgovornih lica u registru za promet na osnovu izvršene revizije pesticida Akt: Ažurirana lista odgovornih lica u registru za promet pesticida; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.2.4 Aktivnost: Stručno osposobljavanje lica odgovornih za promet pesticida Akt: Sertifikat/legitimacija; Rok: I 2017 i dalje kontinuirano; 5.2.5 Aktivnost: Službene kontrole prometa pesticida Akt: Plan godišnjih službenih kontrola; Rok: I 2017 i dalje kontinuirano; 5.2.6 Aktivnost: Izrada uputstva distrubuterima pesticida za ličnu zaštitnu opremu Akt: Uputstvo za zaštitnu opremu koja se koristi prilikom upotrebe pesticida; Rok: II 2017 i dalje kontinuirano; 5.3 SPECIJALISTIČKI KURS U skladu sa članom 6 Zakona o sredstvima za zaštitu bilja („Službeni list CG", br. 51/08 i 18/14), Pravilnikom o programu specijalističkog kursa za sredstva za zaštitu bilja („Službeni list CG", broj 35/15), Pravilnikom o načinu izdavanja i izgledu legitimacije za profesionalno korišćenje sredstava za zaštitu bilja („Službeni list CG", broj 67/15) i Pravilnikom o uslovima koje treba da ispunjavaju pravna lica koja vrše edukaciju lica odgovornih za promet i upotrebu sredstava za zaštitu bilja („Službeni list CG", broj 28/16) sprovodi se specijalistički kurs za osposobljavanje lica koja koriste i stavljaju u promet pesticide i to:  za lica odgovorna za promet sredstava za zaštitu bilja;  za profesionalne korisnike sredstava za zaštitu bilja. 5.3.1 Aktivnost: Ovlašćenje institucija za sprovođenje specijalističkog kursa Akt: Rješenje o ovlašćenju; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.3.2 Aktivnost: Priprema materijala za specijalistički kurs odnosno edukaciju korisnika i distributera pesticida Akt: Edukativni materijali po programima specijalističkih kurseva; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.3.3 Aktivnost: Kontrola ovlašćenih institucija za specijalistički kurs Akt: Zapisnici o izvršenoj kontroli; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.3.4 Aktivnost: Izrada baze podataka korisnika pesticida sa završenim specijalističkim kursom Akt: Evidencija o izdatim sertifikatima; Rok: IV 2017 i dalje kontinuirano; 5.4 UREĐAJI ZA UPOTREBU PESTICIDA Za upotrebu pesticida mogu se koristiti samo uređaji koji garantuju sigurnu upotrebu pesticida i koje prati sertifikat proizvođača i koja su u tehnički ispravnom stanju. 5.4.1 Aktivnost: Izrada pravilnika za uređaje za upotrebu pesticida Akt: Pravilnik o uređajima za upotrebu pesticida; Rok: IV 2016; 5.4.2 Aktivnost: Analiza postojećeg stanja za uređaje za upotrebu pesticida Akt: Izvještaj o postojećem stanju uređaja za upotrebu pesticida; Rok: I 2017; 5.4.3 Aktivnost: Ovlašćenje institucija za testiranje uređaja za upotrebu pesticida Akt: Rješenje o ovlašćenju institucija za testiranje uređaja za upotrebu pesticida Rok: IV 2017; 5.5 UPOTREBA PESTICIDA I INTEGRALNA ZAŠTITA BILJA Pesticidi se moraju upotrebljavati u skladu sa rješenjem o registraciji, odnosno uputstvom za upotrebu, u propisanim koncentracijama ili dozama uz poštovanje: načela dobre poljoprivredne prakse za sredstva za zaštitu bilja, integralne zaštite bilja i zaštite životne sredine. Integralna zaštita bilja je racionalna upotreba kombinacije bioloških, biotehničkih, hemijskih i drugih mjera za gajenje bilja, pri čemu se upotreba sredstava za zaštitu bilja ograničava na određeni minimum neophodan za održavanje populacije štetnih organizama na nivou koji je ispod nivoa koji bi izazvao ekonomski neprihvatljivu štetu ili gubitak. 5.5.1 Aktivnost: Izrada uputstva za integralnu zaštitu bilja po kulturama Akt: Uputstva za integralnu zaštitu bilja po kuturama; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.5.2 Aktivnost: Izrada procedura i uputstava za upotrebu pesticida na javnim površinama Akt: Procedura i uputstva za upotrebu pesticida na javnim površinama; Rok: III 2017; 5.5.3 Aktivnost: Izrada uputstva za dobru poljoprivrednu praksu o upotrebi pesticida Akt: Uputstvo za dobru poljoprivrednu praksu o upotrebi pesticida; Rok: IV 2017; 5.5.4 Aktivnost: Uspostavljanje sistema prognoziranja pojave štetnih organizama Akt: Godišnji izvještajno-prognozni program; Rok: IV 2018 i dalje kontinuirano; 5.5.5 Aktivnost: Izrada edukativnog materijala o štetnosti upotrebe pesticida iz aviona Akt: Edukativni materijal o štetnosti upotrebe pesticida iz aviona; Rok: II 2019; 5.6 UTICAJ UPOTREBE PESTICIDA NA ŽIVOTNU SREDINU Uticaj upotrebe pesticida na životnu sredinu prati se na osnovu godišnjeg programa monitoringa kao i na osnovu informacija o stanju životne sredine. 5.6.1 Aktivnost: Izrada uputstva o zaštiti voda pri upotrebi pesticida Akt: Uputstvo za upotrebu pesticida radi: zaštite izvorišta vode, podzemnih i površinskih voda; Rok: II 2017; 5.6.2 Aktivnost: Prikupljanje podataka o zagađenjima izazvanih pesticidima Akt: Godišnji izvještaj o prikupljenim podacima o zagađenjima izazvanih pesticidima od: Agencije za životnu sredinu, Uprave za vode, laboratorije; Rok: IV 2017 i dalje kontinuirano; 5.6.3 Aktivnost: Uspostavljanje sistema za primjenu pravila u skladu sa propisima kojima se uređuje upravljanje otpadom Akt: Uputstvo o postupanju ambalažom i pesticidima sa isteklim rokom (ukoliko se smatraju otpadom, u skaldu sa propisima kojima se uređuje upravljanje otpadom; Rok: IV 2017; 5.6.4 Aktivnost: Izrada uputstva za zaštitu pčela pri upotrebi pesticida Akt: Uputstvo za zaštitu pčela pri upotrebi pesticida; Rok: I 2018; 5.6.5 Aktivnost: Izrada uputstva za zaštitu posebnih zaštićenih područja pri upotrebi pesticida Akt: Uputstvo za zaštitu posebnih zaštićenih područja pri upotrebi pesticida; Rok: II 2018; 5.6.6 Aktivnost: Izrada uputstva za zaštitu ptica pri upotrebi pesticida Akt: Uputstvo za zaštitu ptica pri upotrebi pesticida; Rok: I 2019; 5.7 UTICAJ PESTICIDA NA ZDRAVLJE LJUDI Uticaj pesticida na zdravlje ljudi prati se na osnovu monitoringa pesticida kojim su određeni vršioci monitoringa, prioriteti uzimanja uzoraka hrane biljnog i životinjskog porijekla, broj uzoraka i analiza aktivnih supstanci, metode kontrole, uslovi, način i metode uzimanja i čuvanja uzoraka, vođenje evidencije o uzorcima i metode laboratorijskih ispitivanja radi praćenja nivoa rezidua pesticida. Program se sprovodi u cilju procjene ugroženosti zdravlja stanovništva i primjene propisa, a u skladu sa propisanim nivoima rezidua pesticida utvrđenih Pravilnikom o maksimalnom nivou rezidua sredstava za zaštitu bilja na ili u bilju, biljnim proizvodima, hrani ili hrani za životinje („Službeni list CG", br. 21/15 i 44/15). Prilikom izrade programa uzimaju se u obzir sljedeći parametri:  broj stanovnika;  statistički podaci o potrošnji hrane (zastupljenosti u ishrani);  podaci o domaćoj proizvodnji i uvozu hrane;  podaci o nivou rezidua iz prethodnih godina;  kapaciteti laboratorija, primijenjene metode;  registrovana sredstva za zaštitu bilja;  broj skladišta, veleprodaja, uvoznika i maloprodaja hrane. 5.7.1 Aktivnost: Izrada izvještaj o sprovođenju programa monitoringa rezidua pesticida Akt: Godišnji izvještaj o sprovođenju programa monitoringa rezidua pesticida; Rok: 2016 i dalje kontinuirano; 5.7.2 Aktivnost: Izrada uputstva za zaštitu lica pri radu sa pesticidima Akt: Uputstvo za zaštitu lica pri radu sa pesticidima; Rok: I 2017; 5.7.3 Aktivnost: Izrada predloga agrobudžeta Akt: Agrobudžet u kojem je kao unakrsna mjera za podršku predviđen uslov: ispravna oprema za primjenu pesticida; Rok: I 2018 i dalje kontinuirano; 5.8 PRIKUPLJANJE PODATAKA U skladu sa članom 7 Zakona o sredstvima za zaštitu bilja i Pravilnikom o bližim uslovima u pogledu prostora za skladištenje i promet sredstava za zaštitu bilja („Službeni list CG", broj 15/13) Uprava sakuplja podatke od registrovanih uvoznika i distributera i dostavlja ih na dalje postupanje Zavodu za statistiku. 5.8.1 Aktivnost: Dostavljanje i obrada podataka o prometu pesticida (Uprava - Zavod za statistiku) Akt: Izvještaj o prometu pesticida (uvoz/promet na veliko); Rok: IV 2016; 5.8.2 Aktivnost: Dostavljanje i obrada podataka o prometu pesticida (Zavod za statistiku - Eurostat) Akt: Izvještaj o prometu pesticida (uvoz/promet na veliko); Rok: IV 2017; 5.8.3 Aktivnost: Analiza o mogućnosti uspostavljanja elektronskog prikupljanja podataka o prometu pesticida i njihove obrade Akt: Izvještaj o mogućnosti uspostavljanja elektronskog prikupljanja podataka o prometu pesticida i njihove obrade; Rok: I 2018; 5.8.4 Aktivnost: Predlog mjera za uspostavljanje elektronskog prikupljanja podataka Akt: Predlog mjera za uspostavljanje elektronskog prikupljanja podataka o prometu pesticida i njihove obrade; Rok: IV 2018; 5.8.5 Aktivnost: Statistička istraživanja o upotrebi pesticida Akt: Objavljeno istraživanje o upotrebi pesticida; Rok: IV 2019; 5.9 OTPAD Otpad koji nastaje upotrebom pesticida, odnosno ambalaže u koju su upakovani pesticidi postupa se na način kojim se sprječava negativan uticaj na životnu sredinu u skladu sa propisom kojim se uređuje otpad (rukovanje i skladištenje pesticida i zbrinjavanje njihove ambalaže i ostataka). 5.9.1 Aktivnost: Analiza postojećeg načina postupanja sa otpadom sa predlogom mjera Akt: Izvještaj o izvršenoj analizi postojećeg načina postupanja sa otpadom sa predlogom mjera za unaprjeđenje i izvršenom revizijom o ispunjenosti uslova za upis u registre u skaldu sa Zakonom o sredstvima za zaštitu bilja; Rok: I 2017 i dalje kontinuirano; 5.9.2 Aktivnost: Izrada uputstva o načinu postupanja otpadom koji nastaje nakon upotrebe pesticida Akt: Uputstvo o načinu postupanja otpadom koji nastaje nakon upotrebe pesticida; Rok: III 2017; 5.10 INFORMISANJE JAVNOSTI Radi pravovremenog i potpunog informisanja javnosti preduzimaju se brojne aktivnosti sa ciljem informisanja zainteresovanih lica/strana i pojedinaca te davanja tačnih i objektivnih informacija o: registrovanim pesticidima i potencijalnim rizicima koji mogu nastati njihovom upotrebom. 5.10.1 Aktivnost: Ažuriranje objava preko internet stranice Akt: Objave na web stranici Uprave; Rok: III 2016 i dalje kontinuirano; 5.10.2 Aktivnost: Objavljivanje podataka o trovanjima pesticidima Ova aktivnost je važna za grupe koje su redovno izložene pesticidima kao što su lica koja upotrebljavaju pesticide, poljoprivredni radnici ili lica koja žive u blizini područja na kojima se intenzivno primjenjuju pesticidi. Akt: Objave na web stranici Uprave; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.10.3 Aktivnost: Objava informacija o primjeni pesticida na javnim površinama Ova aktivnost je važna kada se primjena pesticida vrši u blizini objekata u kojima žive ljudi, smještaja za životinje, površinskih voda, javnih površina, parkova, dječjih igrališta, rekreacionih i sportskih terena, škola, vrtića, bolnica i drugih zdravstvenih ustanova i slično. Akt: Objave na web stranici davaoca usluga i Uprave; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.10.4 Aktivnost: Objava informacija o primjeni pesticida Radi bezbjednosti građana koji žive u neposrednoj blizini površina koje se tretiraju i radi bezbjednosti pčela, korisnik koji koristi pesticide opasne za pčele je obavezan najaviti tretiranje najkasnije 48 sata prije tretiranja i dati informacije o pesticidu koje će se koristi za tretiranje, datum i vrijeme tretiranja te način tretiranja. Akt: Objave u medijima, obavještenja pčelarima, web stranici; Rok: IV 2016 i dalje kontinuirano; 5.10.5 Aktivnost: Izrada Programa informisanja javnosti u oblasti pesticida Informisanje javosti se vrši prema Programu informisanja javnosti u oblasti pesticida koji će obuhvatiti objave putem brošura, informacija na web stranici, programa integralne zaštite za pojedine kulture i druge aktivnosti. Akt: Program informisanja javnosti; Rok: I 2017 i dalje kontinuirano; 5.10.6 Aktivnost: Obuke Lica zadužena za sprovođenje Nacionalnog plana proći će obuku koju organizuje Evropska unija kroz instrumente u predpristupnom procesu Crne Gore: TAEIX, BTSF, IPA. Uprava će u okviru godišnjeg izvještaja praviti izvještaj o realizaciji Nacionalnog plana (mogućnost osnivanja radne grupe) i objaviti na web stranici Uprave, a naročito podatke o: 1. godišnjoj količini pesticida stavljenih u promet (nivo aktivne supstance); 2. broj lica koji se obučavao na specijalističkom kursu; 3. broj uređaja koji su testirani; 4. broj distributera koji ispunjavaju uslove za promet pesticida; 5. broj registrovanih pesticida u skladu sa zahtjevima; 6. broj izrađenih programa integralne zaštite po kulturama; 7. broj izrađenih uputstava iz oblasti pesticida; 8. procenat uzoraka koji nijesu u skladu sa MRL, u kojima je pronađeno prisustvo aktivnih supstanci; 9. broj lica otrovanih pesticidima i druge relevantne podatke. Akt: Objave na web stranici; Rok: Kontinuirano; 6. AKCIONI PLAN AKTIVNOST NOSILAC AKTIVNOSTI ROK PRIMJEDBE 5.1. Registracija pesticida 5.1.1 Postupak priznavanja registracije pesticida Uprava Komisija za registraciju pesticida IV 2016 i dalje 5.1.2 Uspostavljanje registra pesticida Uprava IV 2016 i dalje 5.1.3 Objavljivanje Liste registrovanih pesticida Uprava IV 2016 i dalje 5.1.4 Uključivanje Liste i Registra u fitosanitarni informacioni sistem (FIS) Uprava IV 2017 i dalje 5.1.5 Izrada liste pesticida za neprofesionalne korisnike Uprava IV 2020 5.1.6 Ukidanje dozvola za uvoz pesticida Uprava Danom pristupanja Crne Gore EU 5.2 Promet pesticida 5.2.1 Revizija odnosno provjera ispunjenosti uslova u objektima registrovanim za promet pesticida Uprava Fitosanitarna inspekcija Subjekti IV 2016 i dalje 5.2.2 Ažuriranje registra za promet pesticida na osnovu izvršene revizije Uprava Fitosanitarna inspekcija Subjekti IV 2016 i dalje 5.2.3 Ažuriranje liste odgovornih lica u registru za promet na osnovu izvršene revizije pesticida Uprava Fitosanitarna inspekcija Subjekti IV 2016 i dalje 5.2.4 Stručno osposobljavanje lica za promet pesticida Uprava Fitosanitarna inspekcija Subjekti I 2017 i dalje 5.2.5 Službene kontrole prometa pesticida Uprava Fitosanitarna inspekcija Subjekti I 2017 i dalje 5.2.6 Izrada uputstva distrubuterima pesticida za ličnu zaštitnu opremu Uprava Ministarstvo rada i socijalnog staranja II 2017 5.3 Specijalistički kurs 5.3.1 Ovlašćenje institucija za sprovođenje specijalističkog kursa Uprava Ovlašćene institucije Subjekti IV 2016 i dalje 5.3.2 Priprema materijala za specijalistički kurs odnosno edukaciju korisnika i distributera pesticida Uprava Ovlašćene institucije IV 2016 i dalje 5.3.3 Kontrola ovlašćenih institucija za specijalistički kurs Uprava IV 2016 i dalje 5.3.4 Izrada baze podataka korisnika pesticida sa završenim specijalističkim kursom Uprava Ovlašćene institucije IV 2017 i dalje 5.4 Uređaji za upotrebu pesticida 5.4.1 Izrada pravilnika za uređaje za upotrebu pesticida Uprava Ministarstvo poljoprivrede IV 2016 5.4.2 Analiza postojećeg stanja za uređaje za upotrebu pesticida Uprava I 2017 5.4.3 Ovlašćenje institucija za testiranje uređaja za upotrebu pesticida Uprava IV 2017 5.5 Upotreba pesticida i integralna zaštita bilja 5.5.1 Izrada uputstva za integralnu zaštitu bilja po kulturama Upava Ovlašćene institucije IV 2016 i dalje 5.5.2 Izrada procedura i uputstava za upotrebu pesticida na javnim površinama Uprava Davaoci usluga III 2017 5.5.3 Izrada uputstva za dobru poljoprivrednu praksu o upotrebi pesticida Uprava Ministarstvo poljoprivrede Ovlašćene institucije Udruženja poljoprivrednih proizvođača IV 2017 5.5.4 Uspostavljanje sistema prognoziranja pojave štetnih organizama Uprava Ovlašćene institucije IV 2018 i dalje 5.5.5 Izrada edukativnog materijala o štetnosti upotrebe pesticida iz aviona Uprava II 2019 i dalje 5.6 Uticaj upotrebe pestcida na životnu sredinu 5.6.1 Izrada uputstva o zaštiti voda pri upotrebi pesticida Uprava Ministarstvo održivog razvoja i turizma Ministarstvo poljoprivrede Agencija za zaštitu životne sredine Uprava za vode Laboratorije II 2017 5.6.2 Prikupljanje podataka o zagađenjima izazvanih pesticidima Uprava Ministarstvo poljoprivrede Agencija za zaštitu životne sredine Uprava za vode IV 2017 i dalje Laboratorije 5.6.3 Uspostavljanje sistema za primjenu pravila u skladu sa propisima kojima se uređuje upravljanje otpadom Uprava Ministarstvo održivog razvoja i turizma Agencija za zaštitu životne sredine IV 2017 5.6.4 Izrada uputstva za zaštitu pčela pri upotrebi pesticida Uprava Ministarstvo poljoprivrede Pčelarske organizacije NVO za pčele I 2018 5.6.5 Izrada uputstva za zaštitu posebnih zaštićenih područja pri upotrebi pesticida Uprava Ministarstvo održivog razvoja i turizma Agencija za zaštitu životne sredine Nacionalni parkovi II 2018 5.6.6 Izrada uputstva za zaštitu ptica pri upotrebi pesticida Uprava Ministarstvo održivog razvoja i turizma Agencija za zaštitu životne sredine Fakultet za biologiju NVO za ptice I 2019 5.7. Uticaj pesticida na zdravlje ljudi 5.7.1 Izrada izvještaja o sprovođenju programa monitoringa rezidua pesticida Uprava Ministarstvo zdravlja Institut za javno zdravlje CETI 2016 i dalje 5.7.2 Izrada uputstva za zaštitu lica pri radu sa pesticidima Uprava Ministarstvo zdravlja Ministarstvo rada i socijalnog staranja Biotehnički fakultet I 2017 5.7.3 Izrada predloga agrobudžeta Uprava Ministarstvo poljoprivrede I 2018 i dalje 5.8 Prikupljanje podataka 5.8.1 Dostavljanje i obrada podataka o prometu pesticida (Uprava – Zavod za statistiku) Uprava Zavod za statistiku IV 2016 5.8.2 Dostavljanje i obrada podataka o prometu pesticida (Zavod za statistiku - Eurostat) Uprava Zavod za statistiku IV 2017 5.8.3 Analiza o mogućnosti uspostavljanja elektronskog prikupljanja podataka o prometu pesticida i njihove obrade Uprava Zavod za statistiku Subjekti I 2018 5.8.4 Predlog mjera za uspostavljanje elektronskog prikupljanja podataka Uprava Zavod za statistiku Subjekti IV 2018 5.8.5 Statistička istraživanja o upotrebi pesticida Uprava Zavod za statistiku IV 2019 5.9. Otpad 5.9.1 Analiza postojećeg načina postupanja sa otpadom sa predlogom mjera Uprava Fitosanitarna inspekcija I 2017 5.9.2 Izrada uputstva o načinu postupanja otpadom koji nastaje nakon upotrebe pesticida Uprava Agencija za zaštitu životne sredine III 2017 5.10 Informisanje javnosti 5.10.1 Ažuriranje objava preko internet stranice Uprava III 2016 i dalje 5.10.2 Objavljivanje podataka o trovanjima pesticidima Uprava Ministarstvo zdravlja Institut za javno zdravlje IV 2016 i dalje 5.10.3 Objava informacija o primjeni pesticida na javnim površinama Uprava Davaoci usluga IV 2016 i dalje 5.10.4 Objava informacija o primjeni pesticida Uprava Profesionalni korisnici IV 2016 i dalje 5.10.5 Izrada Programa informisanja javnosti u oblasti pesticida Uprava Ministarstvo poljoprivrede I 2017 i dalje 5.10.6 Obuke Uprava 2016 i dalje 7. Ovaj plan objaviće se u "Službenom listu Crne Gore". Broj: 08-1850 Podgorica, 7. jula 2016. godine Vlada Crne Gore Predsjednik, Milo Đukanović, s.r.