Regulation on the manner and procedure for the establishment of the system of taking, collecting and treatment of waste deriving from electrical and electronic products and on the system functions

489. Na osnovu člana 47 stav 5 Zakona o upravljanju otpadom (“Službeni list CG“, broj 64/11), Vlada Crne Gore, na sjednici od 5. aprila 2012. godine, donijela je UREDBU O NAČINU I POSTUPKU OSNIVANJA SISTEMA PREUZIMANJA, SAKUPLJANJA I OBRADE OTPADA OD ELEKTRIČNIH I ELEKTRONSKIH PROIZVODA I RADA TOG SISTEMA Predmet Član 1 Ovom uredbom propisuje se način i postupak osnivanja sistema preuzimanja, sakuplja nja i obrade otpada od električnih i elektronskih proizvoda (u daljem tekstu: otpadna opre ma) i rada tog sistema, kao i godišnje količine otpada od električnih i elektronskih proizvo da koje se moraju preraditi, obraditi i reciklirati. Primjena Član 2 Ova uredba primjenjuje se na opremu datu u Prilogu 1 koji je sastavni dio ove uredbe, ako oprema nije sastavni dio mašina i vozila i nije ugraĎena u objekte, odnosno zgrade kao njihov sastavni dio. Značenje izraza Član 3 Izrazi upotrijebljeni u ovoj uredbi imaju sljedeća značenja: 1) oprema su proizvodi čiji pravilan rad zavisi od električne struje ili elektromagnetnih polja, kao i proizvodi namijenjeni za proizvodnju, prenos i mjerenje struje i koji se koriste kod napona do 1000 V za naizmjenični protok i 1500 V za jednosmjerni protok u skladu sa Prilogom 1 ove uredbe; 2) otpadna oprema je oprema koja je oštećena, uništena, istrošena ili odbačena, odno sno čiji je rok upotrebe istekao zbog oštećenja, odnosno starosti ili iz drugih razloga; 3) ponovna upotreba je postupak kojim se otpadna oprema ili njeni sastavni djelovi daju na ponovnu upotrebu, uključujući i dalju upotrebu opreme ili njenih sastavnih djelova koji su vraćeni distributerima, komunalnim preduzećima ili obraĎivaču otpadne opreme; 4) recikliranje je ponovno korišćenje otpadnih djelova i materijala iz otpadne opreme u proizvodnji za istu ili drugu namjenu, osim energetske prerade; 5) prethodna obrada otpadne opreme je postupak koji obuhvata preradu otpada po postupcima R12 i R13 u skladu sa propisom o klasifikaciji otpada i postupcima njegove ob rade; 6) proizvoĎač je lice, koje: proizvodi i prodaje opremu pod svojom robnom markom, prodaje opremu pod svojom robnom markom koju je proizveo drugi proizvoĎač, uko liko oprema nije označena robnom markom njenog proizvoĎača, osim lica koje po bilo ko jem finansijskom sporazumu pruža usluge finansiranja opreme; 7) distributer je lice koje radi stavljanja opreme u promet obezbjeĎuje opremu kraj njem korisniku; 8) otpadna oprema iz domaćinstva je otpadna oprema koja nastaje u domaćinstvima, kao i otpadna oprema koja nastaje u industriji, radionicama ili uslužnim djelatnostima, ako je zbog svoje prirode i količine slična otpadnoj opremi iz domaćinstva; 9) uvoznik je lice, koje zbog obavljanja djelatnosti uvozi opremu; 10) stavljanje opreme u promet, odnosno tržište je: isporuka proizvedene opreme prvi put distributeru radi njene dalje prodaje ili davanje na korišćenje krajnjem korisniku; uvoz opreme radi obavljanja trgovinske djelatnosti odnosno davanja uvezene opreme distributeru radi njene dalje prodaje ili davanja uvezene opreme na korišćenje krajnjem ko risniku ili uvoz opreme radi obavljanja djelatnosti koja nije trgovinska djelatnost; 11) postrojenje za obradu je postrojenje u objektu ili dijelu objekta koji je ureĎen za obradu otpadne opreme; 12) obraĎivač otpadne opreme je privredno društvo ili preduzetnik koje vrši obradu otpadne opreme u skladu sa Zakonom o upravljanju otpadom; 13) komunalno preduzeće je privredno društvo koje ispunjava uslove utvrĎene zako nom; 14) sabirni centar je prostor ureĎen za sakupljanje i privremeno skladištenje vrsta, od nosno frakcija komunalnog otpada, koje su odvojeno sakupljene i sakupljanje miješanog ko munalnog otpada zbog sortiranja ili drugog načina obrade; 15) krajnji korisnik je lice koje je koristilo, koristi ili namjerava da koristi opremu, odnosno lice zbog čije djelatnosti nastaje otpadna oprema; 16) krajnji korisnik bez prethodnog dobavljača je lice koje zbog obavljanja svoje djelatnosti, koja nije trgovina opremom, sam uvozi opremu iz drugih država; 17) opasna materija je svaka materija koja predstavlja hemikaliju ili drugu materiju koja ima štetne i opasne karakteristike; 18) miješani komunalni otpad je otpad iz domaćinstva preostao nakon odvajanja po jedinih frakcija komunalnog otpada za koji je predviĎena mogućnost selektivnog sakuplja nja; 19) finansijski sporazum je svaki sporazum o zajmu, zakupu, najmu ili odloženoj pro daji ili dogovor koji se odnosi na opremu bez obzira da li se na osnovu tog sporazuma ili dogovora može izvršiti prenos svojine na toj opremi. Izuzeci Član 4 Ova uredba ne primjenjuje se na: otpadne štamparske tonere, svrstane u otpad sa kataloškim brojem 08 03 17* i 08 03 18* iz kataloga otpada, ako nastanu kao potrošni materijal korišćenjem štampača; opremu za državnu bezbjednost; i opremu koja je ugraĎena u oružje, municiju i vojnu opremu. Obaveze proizvoĎača i uvoznika Član 5 ProizvoĎač i uvoznik električnih i elektronskih proizvoda dužni su da na zahtjev obra Ďivača otpadne opreme dostave podatke o: ponovnoj upotrebi i obradi za svaki tip nove opreme; pojedinim sastavnim djelovima i materijalima opreme, i mjestima gdje se u opremi nalaze opasne materije. Podatke iz stava 1 ovog člana, proizvoĎač i uvoznik dužni su da obezbijede za nove ti pove opreme najkasnije u roku od 12 mjeseci od dana stavljanja novog tipa opreme na trži šte. Podatke iz stava 1 ovog člana, proizvoĎač i uvoznik dostavljaju u formi priručnika ili u elektronskom obliku (CD-ROM). Sakupljanje otpadne opreme Član 6 Otpadnu opremu može da sakuplja distributer, komunalno preduzeće i obraĎivač ot padne opreme. Otpadna oprema ne može se predati komunalnom preduzeću kao miješani komunalni otpad. Krajnji korisnik dužan je da: otpadnu opremu iz domaćinstva preda distributeru prilikom nabavke nove opreme ili komunalnom preduzeću kao izdvojeno sakupljenu frakciju komunalnog otpada u sabirni centar; otpadnu opremu koja nije otpadna oprema iz domaćinstva preda obradivaču otpadne opreme ili distributeru prilikom nabavke nove opreme. Krajnji korisnik otpadnu opremu prije predaje licima iz stava 3 ovog člana, dužan je da čuva odvojeno, kako ne bi došlo do njenog deformisanja i zagaĎivanja životne sredine. Ukoliko je otpadna oprema iz domaćinstva toliko oštećena, da ugrožava životnu sred inu i zdravlje ljudi, ili je zagaĎena drugim otpadom, krajnji korisnik dužan je da tu opremu preda komunalnom preduzeću u sabirni centar. Besplatna predaja otpadne opreme distributeru Član 7 Distributer je dužan da besplatno preuzima otpadnu opremu od krajnjeg korisnika na njegov zahtjev prilikom nabavke opreme za domaćinstvo, ako se radi o otpadnoj opremi iz Priloga 1 ove uredbe, ukoliko je broj otpadne opreme jednak broju nabavljene opreme. Distributer može da odbije preuzimanje otpadne opreme iz domaćinstva ukoliko je ot padna oprema iz domaćinstva rastavljena ili oštećena tako da je nije moguće prevoziti ili prenositi kao novu opremu, ili ako ugrožava zdravlje zaposlenog lica kod distributera. Distributer je dužan da na zahtjev krajnjeg korisnika prilikom nabavke nove opreme besplatno preuzme otpadnu opremu, koja nije otpadna oprema iz domaćinstva, ukoliko je: dobavio opremu za krajnjeg korisnika; otpadna oprema u skladu sa Prilogom 1 ove uredbe iste vrste kao nabavljena nova oprema. Ukoliko distributer ne preuzme otpadnu opremu od krajnjih korisnika na prodajnom mjestu, dužan je da obezbijedi predaju na mjestu za preuzimanje, koje od prodajnog mjesta nije udaljeno više od 500 metara vazdušne linije. Mjestom preuzimanja, iz stava 4 ovog člana, smatra se posuda za otpadnu opremu, koja se nalazi u pokrivenom prostoru sa odgovarajućim pristupom za njeno nesmetano preuzima nje. ObraĎivač otpadne opreme besplatno preuzima otpadnu opremu od distributera. Preuzimanje otpadne opreme od komunalnog preduzeća Član 8 ObraĎivač otpadne opreme besplatno preuzima otpadnu opremu iz domaćinstva od ko munalnog preduzeća. Izuzetno od stava 1 ovog člana, obraĎivač otpadne opreme dužan je da komunalnom preduzeću plati troškove privremenog skladištenja otpadne opreme duže od sedam dana u sabirnom centru. ObraĎivač otpadne opreme dužan je da zaključi ugovor o načinu i uslovima preuzim anja otpadne opreme iz domaćinstva sa komunalnim preduzećem (jednim ili više), za odreĎ eno područje ili cijelu teritoriju Crne Gore. Privremeno skladištenje otpadne opreme Član 9 Distributer i komunalno preduzeće dužni su da prije predaje otpadnu opremu skladište odvojeno da bi se izbjeglo miješanje sa drugim vrstama otpada i da ne bi došlo do njenog deformisanja i zagaĎivanja životne sredine. Skladište iz stava 1 ovog člana mora biti zaštićeno od vremenskih uticaja sa obezbije Ďenim sistemom za zaštitu od požara u skladu sa posebnim propisom. Podloga prostora za skladištenje iz stava 1 ovog člana, mora biti izraĎena od čvrstog materijala, tako da ne propušta mineralna ulja i da je otporna na kisjelinu. Otpadne atmosferske vode, koje se odvode sa nepokrivenih površina skladišta iz stava 1 ovog člana ispuštaju se u javnu kanalizaciju ili prečišćavaju u skladu sa zakonom. Obavještavanje krajnjih korisnika i distributera o upravljanju otpadnom opremom Član 10 ObraĎivač otpadne opreme dužan je da obavijesti javnost, distributere i krajnje korisni ke opreme u domaćinstvu o: ciljevima sakupljanja otpadne opreme; pravilnom postupanju sa otpadnom opremom; načinu ponovne upotrebe, recikliranja, drugim postupcima prerade; mogućim negativnim uticajima na zdravlje ljudi i životnu sredinu zbog opasnih mate rija koje sadrži otpadna oprema; i načinu predaje otpadne opreme. Obaveze obraĎivača otpadne opreme Član 11 ObraĎivač otpadne opreme mora preuzimati otpadnu opremu iz skladišta distributera i sabirnih centara. ObraĎivač otpadne opreme dužan je da obezbijedi prevoz preuzete otpadne opreme do postrojenja za obradu. Prethodna obrada otpadne opreme Član 12 Preuzeta otpadna oprema osim opreme, koja je namijenjena ponovnoj upotrebi, mora se prije prerade ili odstranjivanja prethodno obraditi u postrojenju za obradu. Postrojenje za obradu sastoji se od prostora za prijem, skladištenje i prethodnu obradu otpadne opreme i skladištenje prethodno obraĎene otpadne opreme. Podloga prostora postrojenja za obradu mora biti izraĎena od čvrstog materijala, tako da ne propušta mineralna ulja i da je otporna na kisjelinu. Otpadne atmosferske vode, koje se odvode sa nepokrivenih površina postrojenja iz sta va 1 ovog člana ispuštaju se u javnu kanalizaciju ili prečišćavaju u skladu sa zakonom. Postrojenje za obradu mora da ima vagu za mjerenje mase obraĎenog otpada, posude za skladištenje rastavljenih rezervnih djelova i posude za skladištenje baterija, kondezatora, koji sadrže PCB/PCT i drugog opasnog otpada, kao što je radioaktivni otpad. Prethodna obrada otpadne opreme iz stava 1 ovog člana vrši se u skladu sa Prilogom 2 koji je sastavni dio ove uredbe. Troškovi upravljanja otpadnom opremom Član 13 Sakupljanje otpadne opreme, prethodnu obradu u postrojenju za obradu, pripremu za ponovnu upotrebu, dalju preradu ili odstranjivanje preuzete otpadne opreme, obraĎivač ot padne opreme vrši o svom trošku. Obaveze krajnjeg korisnika bez prethodnog dobavljača Član 14 Krajnji korisnik koji je sam nabavio opremu bez prethodnog dobavljača a koja nije oprema iz domaćinstva, dužan je da sa obraĎivačem otpadne opreme zaključi ugovor o pre daji te otpadne opreme ili da sam obezbijedi ponovnu upotrebu, preradu ili odstranjivanje. Godišnje količine otpadne opreme za preradu i ponovnu upotrebu Član 15 ObraĎivač otpadne opreme dužan je da u skladu sa državnim planom upravljanja otpa dom do 1. januara 2020. godine obezbijedi: 1) za preuzetu otpadnu opremu iz tač. 1 i 10 Priloga 1 ove uredbe najmanje 80% prer adu i najmanje 75% ponovnu upotrebu ili recikliranje sastavnih djelova i materijala otpadne opreme; 2) za preuzetu otpadnu opremu iz tač. 3 i 4 Priloga 1 ove uredbe najmanje 75% preradu i najmanje 65% ponovnu upotrebu ili recikliranje sastavnih djelova, materijala i materija ot padne opreme; 3) za preuzetu otpadnu opremu iz tač. 2, 5, 6, 7 i 9 Priloga 1 ove uredbe najmanje 70% preradu i najmanje 50% ponovnu upotrebu ili recikliranje sastavnih djelova i materijala ot padne opreme. U količinu ponovno upotrijebljene, reciklirane ili na drugi način preraĎene otpadne opreme iz stava 1 ovog člana, uračunava se i otpadna oprema koja je izvezena iz Crne Gore, ukoliko se ponovna upotreba ili prerada vrši na način utvrĎen ovom uredbom. Prestanak važenja propisa Član 16 Danom stupanja na snagu ove uredbe prestaje da važi Uredba o načinu i postupku pri jave stavljanja električnih i elektronskih proizvoda na tržište, osnivanja sistema preuzima nja, sakupljanja i obrade otpada od električnih i elektronskih proizvoda i rada tog sistema (“Službeni list CG“, broj 9/10). Stupanje na snagu Član 17 Ova uredba stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u “Službenom listu Crne Gore“. Broj: 06-682/4 Podgorica, 5. aprila 2012. godine Vlada Crne Gore Predsjednik, dr Igor Lukšić, s.r. PRILOG 1 Vrste električne i elektronske opreme Vrste električne i elektronske opreme su: 1. veliki kućni aparati; 2. mali kućni aparati; 3. oprema za IT i telekomunikacije; 4. oprema za zabavu; 5. oprema za osvjetljenje; 6. -električni i elektronski alati (osim velikog nepokretnog industrijskog oruĎa); 7. igračke, oprema za slobodno vrijeme i sport; 8. -medicinski aparati (osim aparata koji mogu prouzrokovati radijaciju ili infekciju); 9. instrumenti za praćenje i nadzor; 10. automati. 1. Veliki kućni aparati su: veliki aparati za hlaĎenje; frižideri; zamrzivači; -drugi veliki ureĎaji za hlaĎenje, čuvanje i privremeno skladištenje hrane; veš mašine; mašine za sušenje; mašine za posuĎe; šporeti; električni šporeti; električne ringle; mikrotalasne rerne; drugi veliki aparati za kuvanje i pripremanje hrane; električni ureĎaji za grijanje; električni radijatori; drugi veliki aparati za grijanje soba, kreveta, stolica; električni ventilatori; klimatske naprave; druga oprema za provjetravanje i oprema za klimatizaciju. 2. Mali kućni aparati su: usisivači; usisivači metle; drugi aparati za čišćenje; aparati za šivenje, pletenje, tkanje i drugu obradu robe; pegle i drugi aparati za peglanje i drugu njegu robe; pekači; aparati za prženje; -mlinovi za kafu, automati za kafu i oprema za otvaranje ili hermetičko zatvaranje pos uda ili ambalaže; električni noževi; -aparati za šišanje kose, sušenje kose, čišćenje zuba, brijanje, masiranje i drugi aparati za njegu tijela; -budilnici, ručni satovi, naprave za mjerenje, prikazivanje ili evidentiranje vremena, vage. 3. Oprema za IT i telekomunikacije je: oprema za centralizovanu obradu podataka: veliki računari; mali računari; štamparske jedinice. lični kompjuteri: -lični računari (CPJ - centralna procesorska jedinica, miš, monitor i tastatura uključe ni); -prenosni računar, laptop (CPE, miš, monitor i tastatura uključeni); notesnici; računari notepad; štampači; oprema za kopiranje; električne i elektronske mašine za kucanje; -džepni i stoni kalkulatori i drugi proizvodi i oprema za sabiranje, skladištenje, proce siranje, predstavljanje ili obavještavanje o informacijama putem elektronskih sredstava; korisnički terminali i sistemi; telefaks; teleks; telefoni; javni telefoni (na žetone, kartice, metalni novac); bežični telefoni; mobilni telefoni; -odašiljači i drugi proizvodi ili oprema za prenos zvuka, slike, ili drugih podataka pre ko telekomunikacija. 4. Oprema za zabavu je: radio prijemnici; televizijski prijemnici; videokamere; videorekorderi; muzički stubovi; audio pojačivači; muzički instrumenti i drugi proizvodi ili oprema za snimanje ili reprodukovanje zvuka ili slike uključujući signale ili druge tehnologije za distribuciju zvuka i slike kao preko tele komunikacija. 5. Oprema za osvjetljenje su: svjetiljke za fluoroscentne sijalice, osim svjetiljki u domaćinstvu; štapićaste fluoroscentne sijalice; kompaktne fluoroscentne sijalice; visokointenzivne sijalice, uključujući i visokonaponske svje-tiljke sa natrijumovom pa rom i metalhalogenim sijalicama; niskonaponske svjetiljke sa natrijumovim parama; druga osvjetljenja ili oprema za difuziju ili nadzor svjetlosti, osim sijalica sa žarećom niti. 6. -Električno i elektronsko oruĎe (osim velikog nepomičnog industrijskog oruĎa) su: bušilice; testere; mašine za šivenje; oprema za struganje, rezanje, brušenje, drobljenje, testerisanje, rezbarenje, šišanje, rupi čanje, izrezivanje, sabijanje, iskrivljivanje ili za drugu sličnu obradu drveta, metala i drugih materijala; oruĎe za okivanje, zakucavanje eksera, pritvrĎivanje sa šrafovima ili odstranjivanje ek sera, kuka, šrafova i slično; oruĎe za varenje, lemljenje i slično; oprema za prskanje, raspršivanje, širenje ili drugu sličnu obradu tečnih odnosno plinskih materija sa drugim sredstvima; oruĎe za košenje odnosno druge vrtlarske radove. 7. Igračke, oprema za slobodno vrijeme i sport su: električni vozići, odnosno garniture trkačkih automobilčića; ručne konzole za video igre; video igre; kompjuteri za biciklizam, ronjenje, trčanje, veslanje; sportska oprema sa električnim ili elektronskim sastavnim djelovima; automati za igrice na metalni novac. 8. Medicinski aparati (osim aparata koji mogu prouzrokovati radijaciju ili infekciju) su: oprema za zračenje; oprema za kardiologiju; aparatura za dijalizu; aparati sa kiseonikom, materijali iz nuklearne medicine; laboratorijska oprema za dijagnozu in vitro; aparati za analizu; aparati za hlaĎenje; aparati za testiranje oplodnje; drugi aparati za otkrivanje, sprječavanje, praćenje, tretiranje, olakšavanje bolesti, povre da ili nemoći. 9. Instrumenti za praćenje i nadzor su: detektori dima; regulatori zagrijavanja; termostati; naprave za mjerenje, mjerenje ili regulisanje težine u domaćinstvu ili kao laboratorijska oprema; drugi instrumenti za praćenje i nadzor, koji se koriste u industrijskim instalacijama. 10. Automati: automati za topla pića; automati za čaše, toplo i hladno piće; automati za tvrde proizvode; bančini automati, svi aparati koji samostalno prave razne proizvode. PRILOG 2 Prethodna obrada otpadne opreme u postrojenju za obradu 1. Iz otpadne opreme moraju se izdvojiti sljedeći djelovi, ugraĎeni materijali i opasne mate rije: kondenzatori, koji sadrže polihlorisane bifenile (PCB), na način utvrĎen propisom kojim se ureĎuje upravljanje otpadnim PCB; sastavni djelovi, kao što su prekidači ili svijetla za osvje-tljavanje pozadine, koji sadrže živu; baterije; ploče štampanih niti kod prenosnih telefona i kod drugih aparata, ukoliko je površina ploče sa štampanim nitima veća od 10 cm2; uložak za toner, tečni, pasta, toner u boji; plastika koja sadrži bromirani vatrostalni dio, azbestni otpad i sastavni djelovi koji sarže azbest; katodne cijevi; hlorofluorougljenik (CFC), djelimični halogenizirani hlorofluorougljenik (HCFC) ili fluorisani ugljovodonik (HFC), ugljovodonici (HC); plinske sijalice; ekrani sa tečnim kristalima (zajedno sa kućištem, kada je to primjereno), sa površinom većom od 100 cm2 i svi ekrani iz pozadine osvijetljeni plinskim sijalicama; spoljni električni kablovi; sastavni djelovi koji sadrže refraktorna keramička vlakna; sastavni djelovi koji sadrže radioaktivne materije, osim sastavnih djelova koji ne prelaze nivo utvrĎen, u skladu sa propisima o zaštiti od jonizirajućeg zračenja; elektrolitski kondezatori koji sadrže opasne materije (visina> od 25mm, premjer > od 25mm ili srazmjerno sličan obimu); iz katodnih cijevi odstranjuju se fluorescentne navlake; iz opreme koja sadrži gasove kojima se smanjuje ozonski omotač ili koja ima potencijal, da zagrijava pozadinu (u daljem tekstu: GWP), iznad 15 GWP kao što su gasovi koji sadrže pjene i krugove za hlaĎenje, gasovi se izdvajaju i adekvatno obraĎuju; iz gasova koji istanjuju ozonski omotač odstranjuje se živa.