Programme of mandatory animal health measures in 2020

239. Na osnovu člana 47 stav 3 Zakona o veterinarstvu ("Službeni list CG", br. 30/12, 48/15, 52/16 i 43/18) , Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja donijelo je PROGRAM OBAVEZNIH MJERA ZDRAVSTVENE ZAŠTITE ŽIVOTINJA U 2020. GODINI Zaštita zdravlja životinja sprovodi se radi obezbjeđivanja: uzgoja i proizvodnje zdravih životinja, bezbjednih i zdravstveno ispravnih proizvoda životinjskog porijekla i hrane za životinje, zaštite ljudi od zoonoza, zaštite dobrobiti životinja i zaštite životne sredine. Programom obaveznih mjera zdravstvene zaštite životinja (u daljem tekstu: Program mjera) utvrđuju se preventivne mjere radi praćenja, sprečavanja pojave, otkrivanja, suzbijanja i iskorjenjivanja zaraznih i parazitskih bolesti, način njihovog sprovođenja, subjekti koji će ih sprovoditi, izvori, način obezbjeđivanja i korišćenja sredstava, način kontrole, način izvještavanja, kao i drugi uslovi za njihovo sprovođenje. Sprovođenje mjera je obavezno na cijelom epizootiološkom području Crne Gore, primjereno stepenu opasnosti i epizootiološkoj situaciji iz prethodnog perioda. Programom mjera stvaraju se preduslovi za usaglašavanje oblasti zdravstvene zaštite životinja sa EU zahtjevima, a koji se odnose na dobijanje i održavanje zdravstvenog statusa gazdinstava za određene zarazne bolesti. Sredstva predviđena Pogramom mjera opredijeljena su Zakonom o Budžetu Crne Gore za 2020. godinu u iznosu od 2,341,000.00€, uključujući PDV. Držaoci životinja koji nijesu ispunili obaveze utvrđene Zakonom o veterinarstvu (“Službeni list CG”, br. 30/12,48/15, 52/16 i 43/18), Zakonom o identifikaciji i registraciji životinja ("Službeni list RCG", broj 48/07 i „Službeni list CG”, br. 73/10 i 48/15) i Zakonom o zaštiti dobrobiti životinja ("Službeni list CG", br. 14/08 i 47/15), kao i obaveze u rokovima propisanim ovim programom, snose troškove preventivne vakcinacije, dijagnostičkih i drugih ispitivanja utvrđenih ovim programom. Za izvršavanje Programa mjera odgovoran je organ uprave nadležan za poslove veterinarstva (u daljem tekstu: Uprava) i veterinarske organizacije koje obavljaju poslove od javnog interesa (u daljem tekstu: javni poslovi). Uprava može u toku sprovođenja ovog programa vršiti izmjenu namjene korišćenja sredstava i sredstva preusmjeravati sa jednog programa na drugi, do visine ukupnih sredstava. Radi praćenja, sprečavanja pojave, otkrivanja, suzbijanja i iskorjenjivanja zaraznih i parazitskih bolesti sprovode se sljedeće obavezne mjere zdravstvene zaštite: 1. Praćenje epizootiološke situacije i dijagnostika zaraznih i parazitskih bolesti 2. Tuberkuloza goveda 3. Enzootska leukoza goveda 4. Bruceloza goveda, ovaca i koza 5. Bolesti pčela 6. Avijarna influenca 7. Plavi jezik 8. Bolest kvrgave kože goveda 9. Bovina Spangioformna Encefalopatija - BSE 10. Bolesti riba i školjki 11. Parazitske bolesti - zoonoze 12. Klasična kuga svinja 13. Afrička kuga svinja 14. Bjesnilo 15. Antraks 16. Atipična kuga živine 17. Identifikacija i registracija životinja 18. Kontrola zdravlja vimena 19. Monitoring salmonele 20. Groznica zapadnog Nila 21. Stado službeno slobodno od tuberkuloze, bruceloze i enzootske leukoze goveda –dodijela statusa 22. Tehnička i administrativna podrška 1. PRAĆENJE EPIZOOTIOLOŠKE SITUACIJE I DIJAGNOSTIKA ZARAZNIH I PARAZITSKIH BOLESTI Praćenje epizootiološke situacije i dijagnostika u slučaju sumnje na zarazne i parazitske bolesti vrši se radi blagovremenog otkrivanja i suzbijanja pojave i širenja zaraznih bolesti životinja i održavanja stabilne epizootiološke situacije u Crnoj Gori. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: Uprava, veterinarska inspekcija i veterinarske organizacije. Aktivnosti: 1.1 Organizacija i sprovođenje epizootiološkog ispitivanja u slučaju sumnje na naročito opasne i zarazne bolesti za koje se sumnja obavezno prijavljuje U slučaju sumnje na naročito opasne i zarazne bolesti za koje se sumnja obavezno prijavljuje, odnosno zdravstvenih problema kod životinja na osnovu kojih se može posumnjati na zaraznu bolest, a koje primijeti držalac životinje ili veterinar prilikom aktivnog ili pasivnog nadzora, intervencije ili u bilo kom drugom slučaju, sumnja se obavezno i bez odlaganja prijav ljuje nadležnom službenom veterinaru. Veterinar je dužan da izvrši klinički pregled životinje, uzme detaljnu anamnezu, podatke o porijeklu i kretanju životinje, naloži držaocu da sprovede propisane mjere i da naložene mjere upiše u evidenciju koja se vodi na gazdinstvu i preduzme neophodne mjere radi potvrđivanja ili isključivanja sumnje na bolest, odnosno utvrđivanja uzroka uginuća životinje i sprečavanja širenja bolesti. U zavisnosti od specifičnosti i karakteristika slučaja, odnosno postavljene sumnje, službeni veterinar , uz stručnu podršku Specijalističke veterinarske laboratorije, odnosno veterinara iz nadležne veterinarske ambulante, vrši dodatna epizootiološka ispitivanja i uzorkovanja materijala za laboratorijsko ispitivanje. Specijalistička veterinarska laboratorija vrši laboratorijska dijagnostička i druga ispitivanja, daje stručna mišljenja i preporuke u skladu sa preporukama Međunarodne organizacije za zdravlje životinja (u daljem tekstu: OIE) i drugih relevantnih institucija iz oblasti zdravlja životinja, za preduzimanje mjera za bolesti za koje posebnim propisima nijesu utvrđena pravila za postupanje, pruža stručnu pomoć službenom veterinaru u vršenju nadzora i sprovođenja mjera sprečavanja pojave, otkrivanja, suzbijanja i iskorjenjivanja zaraznih bolesti životinja. O aktivnostima na osnovu zapažanja i prikupljenih informacija u vezi potvrđenog slučaja zarazne bolesti, službeni veterinar sačinjava epizootiološki zapisnik i jedan primjerak dostavlja Upravi. Na osnovu analize rizika kod pojave bolesti, radi sprečavanja širenja bolesti i/ili prenošenja na ljude, Ministarstvo može narediti sprovođenje jedne ili više mjera iz člana 55 stav 1 Zakona o veterinarstvu, u skladu sa stepenom opasnosti od širenja bolesti. 1.2 Dijagnostička ispitivanja u cilju praćenja i ranog otkrivanja naročito opasnih zaraznih bolesti i hitne mjere 1.2.1 Slinavka i šap Radi ranog otkrivanja slinavke i šapa (SiŠ) kod domaćih papkara obavezno je isključivanje infekcije slinavkom i šapom u svim slučajevima kada klinički znaci bolesti upućuju na sumnju na slinavku i šap. Radi održavanja statusa zemlje slobodne od slinavke i šapa, vrši se aktivni nadzor sa dijagnostičkim ispitivanjem uzoraka prijemčivih životinja, u skladu sa stručnim uputstvom Uprave. 1.2.2 Hitne mjere U slučaju pojave naročito opasne zarazne bolesti u zemljama u okruženju ili drugim zemljama, na osnovu analize rizika i stepena opasnosti od unošenja bolesti na teritoriju Crne Gore, može se sprovoditi nadzor po posebnom programu organa državne uprave nadležnog za poslove veterinarstva (u daljem tekstu: Ministarstvo) u skladu sa epizootiološkom situacijom i preporukama OIE i drugih relevantnih institucija iz oblasti zdravlja životinja. U svrhu brzog reagovanja u situacijama neočekivane i iznenadne pojave naročito opasnih i opasnih zaraznih bolesti životinja ili nepoznatih ili novih bolesti, odnosno infekcija, koje se ne mogu predvidjeti, a koje zahtijevaju neodložno sprovođenje hitnih mjera radi zaštite zdravlja životinja i/ili ljudi i sprečavanja nastanka većih ekonomskih šteta, izvršiće se hitna nabavka potrebne opreme i materijala, odgovarajuće stručne aktivnosti na terenu i usluge laboratorijskih ispitivanja, a spovođenje tih aktivnosti zavisiće od epizootiološke situacije i zahtjeva koje u tom trenutku iznenadna situacija bude nalagala, a po uputstvima i nalozima Uprave. 1.3 Laboratorijsko ispitivanje 1.3.1 Uzorkovanje, dostava patološkog materijala i sprovođenje mjera U svrhu postavljanja dijagnoze naročito opasnih i zaraznih bolesti domaćih životinja za koje se sumnja odnosno potvrda bolesti obavezno prijavljuje, veterinar uzima uzorke tkiva i organa bolesnih i/ili uginulih životinja, prema uputstvu za uzorkovanje Specijalističke veterinarske laboratorije i dostavlja ih Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji na ispitivanje propisanim odnosno metodama preporučenim od OIE. Za bolesti za koje troškovi uzorkovanja i dostave nijesu posebno navedeni ili gdje troškovi prevoza nijesu uključeni u cijenu izvođenja/uzorkovanja, naknada troškova uzorkovanja i dostave uzoraka, po rješenju službenog veterinara, obračunava se u skladu sa posebnim uputstvom za obračun troškova dostave uzoraka, koje sačinjava Uprava. Naknada troškova eutanazije malih životinja iznosi 5 €, velikih 10 €, po rješenju službenog veterinara, za bolesti za koje troškovi eutanazije nijesu posebno navedeni. 1.3.2 Q groznica Ispitivanja na Q groznicu vrše se kod otkrivanja izvora bolesti poslije epidemije kod ljudi i osoba profesionalno izloženih infekciji, kada je to epizootiološki opravdano, kao i kod svakog pobačaja kod goveda, ovaca i koza. Osim od životinje koja je pobacila, veterinar uzima uzorke krvi i od životinje za koju se sumnja da je izvor epidemije kod ljudi, odnosno od životinja po rješenju službenog veterinara, i dostavlja ih Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji radi ispitivanja na Q groznicu. Uzorkovanje odgovarajućeg materijala, način postupanja i ispitivanja kod sumnje odnosno potvrde Q groznice vrši se u skladu sa stručnim uputstvom Uprave. 1.3.3 Utvrđivanje uzročnika pobačaja krava, ovaca i koza Svaki pobačaj krave, ovce i koze držalac prijavljuje veterinaru. U svrhu utvrđivanja uzročnika pobačaja krava, ovaca i koza u slučajevima sumnje na pobačaj zarazne etiologije, veterinar uzima odgovarajuće uzorke od goveda, ovaca i koza, dostavlja ih Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji radi dijagnostičkog ispitivanja. 1.4 Obezbjeđivanje blagovremene dijagnostike Radi blagovremene dijagnostike zaraznih bolesti životinja (bjesnilo, klasična kuga svinja, tuberkuloza, IBR/IPV, paratuberkuloza, Q-groznica, avijarna influenca, atipična kuga živine, infektivni burzitis, plavi jezik, BVDV, Slinavka i šap, CAEV/Maedi-Visna, afrička kuga svinja, antraks, bolesti pčela i dr.) obezbjeđuju se sredstva za naknadu troškova održavanje stalnih rezervi dijagnostikuma, kako bi se obezbijedilo da Specijalistička veterinarska laboratorija kontinuirano raspolaže dovoljnom količinom potrebnih reagenasa za brzo reagovanje u kriznim situacijama, obzirom da se obim i vrijeme ispitivanja ne može predvidjeti. Naknada za čuvanje u uslovima kontrolisane temperature i raspodjelu veterinarskih ljekova i medicinskih sredstava za sprovođenje Programa mjera, isplaćuje se Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji. Farmaceutski otpad se mora neškodljivo ukloniti. 1.5 Prijava bolesti životinja U svrhu redovnog i blagovremenog ažuriranja podataka o bolestima životinja i obaveznog međunarodnog obavještavanja (OIE, Animal Disease Notification System-ADNS, nadležni veterinarski organi susjednih zemalja), veterinari su dužni da bez odlaganja, a najkasnije u roku od 24 sata (telefonom i telefaksom ili elektronskim putem) prijave sumnju, odnosno potvrđeni slučaj bolesti sa liste bolesti koje podliježu obavezi prijavljivanja (naročito opasne zarazne bolesti i opasne bolesti) u skladu sa Pravilnikom o klasifikaciji zaraznih bolesti životinja, načinu prijavljivanja pojave odnosno sumnje i odjavljivanja zaraznih bolesti životinja ("Službeni list CG", broj 92/17) nadležnom službenom veterinaru. O sumnji ili potvrđenoj pojavi bolesti nadležni službeni veterinar obavještava Upravu bez odlaganja, a najkasnije u roku od 24 sata (telefonom i telefaksom ili elektronskim putem). Službeni veterinar odjavljuje zaraznu bolest (telefaksom ili elektronskim putem) u pisanoj formi. Kada se na osnovu rezultata dijagnostičkih ispitivanja potvrdi prisustvo zarazne bolesti, Specijalistička veterinarska laboratorija koja je vršila dijagnostičko ispitivanje, o potvrdi prisustva zarazne bolesti, bez odlaganja (telefonom, telefaksom ili elek tronskim putem) i u pisanoj formi obavještava Upravu i nadležnog službenog veterinara. 1.6 Naknada štete Vlasnik životinje koja je usmrćena ili zaklana, stvari i sirovine koje su oštećene ili uništene prilikom sprovođenja mjera određenih za suzbijanje naročito opasnih zaraznih bolesti - za bjesnilo kod domaćih životinja u uzgoju i za bolesti: antraks, bruceloza goveda, bruceloza ovaca i koza – melitokokoza, bruceloza svinja, Q groznica, trihineloza domaćih svinja, BSE, tuberkuloza goveda, enzootska leukoza goveda, skrepi, infektivna anemija konja, američka kuga pčelinjeg legla, kao i za uginule životinje za koje je potvrđeno da su uginule od ovih bolesti, ima pravo na naknadu štete u skladu sa čl. 69, 70 i 71 Zakona o veterinarstvu (“Službeni list CG”, br. 30/12, 48/15, 52/16 i 43/18). Period realizacije: tokom cijele godine. Iznos sredstava: 69,217.79 € Način plaćanja: Za izvršene javne poslove isplata sredstava vrši se po ispostavljenoj fakturi Upravi za obavljeni posao. Uz fakturu se dostavlja kopija laboratorijskog izvještaja, za mjere po rješenju službenog veterinara i zapisnik službenog veterinara o sprovedenim naređenim mjerama (sa kopijom rješenja), a za obezbjeđivanje blagovremene dijagnostike iz podtačke 4 ove tačke dokaz o namjenskoj upotrebi sredstava. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za predhodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Vlasniku koji je ostvario pravo na naknadu štete, isplata sredstava vrši se na žiro račun vlasnika, u skladu sa zakonom. Opis mjere Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Monitoring na slinavku i šap – laboratorijsko ispitivanje 300 uzoraka (tačka 1.2.1) 3.70 1,110.00 1,343.10 Hitne mjere (tačka 1.2.2) 4,379.00 5,298.59 Uzorkovanje, dostava uzoraka i eutanazija (tačka 1.3.1) 4,132.23 5,000.00 Nabavka potrošnog materijala - vakuum epruveta 460 Q groznica (tačka 1.3.2) 0.24 110.40 133,58 Q groznica (tačka 1.3.2) laboratorijsko ispitivanje: goveda - 160 uzoraka, ELISA, cijena po uzorku 3.70 €; ovce i koze - 300 uzoraka, ELISA, cijena po uzorku 3.70 €; goveda, PCR, 40 uzoraka, cijena po uzorku 35.00 € 3,102.00 3,753.42 Pobačaj krava, ovaca i koza (tačka 1.3.3) - laboratorijsko ispitivanje: krave - 60 uzoraka, cijena po uzorka 40.00€; ovce i koze - 50 uzoraka, cijena po uzorka 10.00€; 2,900.00 3,509.00 Naknada troškova za obezbjeđivanje stalnih rezervi dijagnostikuma za zarazne bolesti životinja (tačka 1.4) 9.363,00 Čuvanje u uslovima kontrolisane temperature i raspodjela veterinarskih ljekova i medicinskih sredstava za sprovođenje Programa mjera (tačka 1.4) 826.45 1,000.00 Naknada štete (tačka 1.6)* 40,180.10 UKUPNO 69,217.79€ *Sredstva namjenjena za naknadu štete vlasnicima od naročito opasnih zaraznih bolesti i ostalih bolesti, osim bolesti kvrgave kože goveda, definisanih ovim programom. Sredstva za naknadu štete od bolesti kvrgave kože goveda obezbijeđuju se iz budžetskih sredstava u skladu sa Planom preventivnih mjera za suzbijanje bolesti kvrgave kože, bolesti plavog jezika i drugih potencijalnih opasnih zaraznih bolesti u 2020. godini. 2 . TUBERKULOZA GOVEDA Radi blagovremenog otkrivanja i suzbijanja tuberkuloze kod svih goveda starijih od šest nedjelja vrši se intradermalni tuberkulinski test, u cilju otkrivanja i iskorjenjivanja ove bolesti i stvaranja uslova za dobijanje i održavanje zdravstvenog statusa gazdinstava slobodnih od tuberkuloze na teritoriji Crne Gore. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: Veterinarske ambulante, veterinarska inspekcija, Specijalistička veterinarska laboratorija. Obuhvat: 69.200 goveda na teritoriji Crne Gore Period realizacije: od dana potpisivanja Ugovora o ustupanju javnih poslova do 1. decembra tekuće godine. Način izvođenja: tuberkulinizacija goveda sprovodi se u skladu sa Pravilnikom o mjerama za utvrđivanje, suzbijanje i iskorjenjivanje tuberkuloze goveda ("Službeni list CG", broj 64/08) i po uputstvu proizvođača tuberkulina i stručnom uputstvu za veterinarske ambulante koje sačinjava Uprava. Prilikom posjete gazdinstvu radi sprovođenja mjera po Programu mjera, veterinar je dužan da držaocima životinja ostavi Uputstvo za držaoce životinja koje sačinjava Uprava. Sva goveda na gazdinstvu upisuju se u tuberkulinsku listu datu u Prilogu 1 koji je sastavni dio ovog programa, za svako gazdinstvo pojedinačno, na osnovu stvarno zatečenog stanja na gazdinstvu, uključujući i goveda mlađa od šest nedjelja, a za goveda starija od šest nedjelja unese podatke o izvršenoj tuberkulinizaciji u tuberkulinsku listu i unese podatke sa liste u Elektronsku bazu podataka Uprave. Nakon isteka propisanog vremena od aplikacije tuberkulina (72 sata), veterinar očitava reakciju goveda na tuberkulin i rezultat upisuje u tuberkulinsku listu za predmetno gazdinstvo, u koju je prethodno upisao podatke prilikom aplikacije tuberkulina. Preporučuje se da reakciju očitava isto lice, odnosno veterinar koji je i aplicirao tuberkulin. Od zaklanih ili eutanaziranih goveda u slučaju sumnje na tuberkulozu, moraju se uzeti uzorci u skladu sa Pravilnikom o mjerama za utvrđivanje, suzbijanje i iskorjenjivanje tuberkuloze goveda ("Službeni list CG", broj 64/08) i dostaviti Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji radi bakterioloških ispitivanja na prisustvo uzročnika tuberkuloze. Tuberkuloza goveda je službeno potvrđena kada se izoluje uzročnik Mycobacterium bovis. Pri izvođenju tuberkulinizacije veterinar je dužan da: prije odlaska na gazdinstvo obezbjedi podatke o gazdinstvu i broju goveda na gazdinstvu - ispis iz Elektronske baze – Podaci o imanju za svako gazdinstvo pojedinačno, u kojem su navedeni brojevi ušnih markica svih goveda koja se nalaze na gazdinstvu; prije sprovođenja tubekulinizacije utvrdi stvarni broj goveda na gazdinstvu u odnosu na broj goveda iz izvoda –Podaci o imanju (upoređujući obavezno i identifikacioni broj životinje); na osnovu stvarno zatečenog stanja na gazdinstvu u ispis iz Elektronske baze – Podaci o imanju, upiše brojeve ušnih markica: novoobilježenih životinja starosti do 4 mjeseca, novonabavljnih obilježenih grla koja posjeduju svu potrebnu dokumentaciju koja prati životinje pri kretanju kao i grla koja se više ne nalaze na gazdinstvu – popunjena Prijava kretanja, sa obaveznim potpisom vlasnika, a svi podaci koji se odnose na stvarno stanje na gazdinstvu moraju biti upisani u Elektronsku bazu podataka odmah nakon izvršenog pregleda, a najkasnije u roku od tri dana od dana utvrđivanja promjena; na gazdinstvu izvrši pregled svih goveda, prije sprovođenja tubekulinizacije; u ispis iz Elektronske baze – Podaci o imanju za predmetno gazdinstvo, upisuje podatke o debljini kože prije aplikacije tuberkulina za svaku životinju pojedinačno i iste unese i u pasos za goveče; nakon isteka propisanog vremena od aplikacije tuberkulina (72 sata), veterinar očitava reakciju goveda na tuberkulin i rezultat upisuje u ispis iz Elektronske baze – Podaci o imanju za predmetno gazdinstvo, za svaku životinju pojedinačno i u pasos za goveče. Veterinar je dužan da držaoca životinja upozna o utvrđenim neusaglašenostima. Podaci o rezultatima tuberkulinskog testa moraju biti upisani u Elektronsku bazu podataka najkasnije u roku od pet radnih dana od dana očitavanja, a u slučaju kada je zabilježena sumnjiva ili pozitivna reakcija na tuberkulinski test, veterinar je dužan da rezultate upiše bez odlaganja, a najkasnije u roku od 24 sata od trenutka očitavanja sumnjivog ili pozitivnog rezultata. Tuberkulinsku listu potpisuju držalac goveda i ovlašćeni veterinar na dan izvršene tuberkulinizacije i na dan čitanja tuberkulinske reakcije. Tuberkulinska lista izdaje se u tri istovjetna primjerka, od kojih po jedan primjerak zadržava držalac i veterinarska ambulanta, a treći primjerak se dostavlja Upravi. Iznos sredstava: 504,468.15€ Način kontrole: Sprovođenje mjera kontroliše službeni veterinar, u skladu sa stručnim uputstvom Uprave o načinu vršenja službenih kontrola ovlašćenih veterinarskih organizacija u sprovođenju Programa mjera. Veterinarske ambulante su dužne da blagovremeno:  dostave službenom veterinaru i Upravi, a najkasnije deset dana prije početka sprovođenja mjere, plan sa nazivom mjesta i datumom izvođenja tuberkulinizacije tokom godine, u skladu sa periodom za realizaciju, odnosno blagovremeno obavjeste o izmjeni plana;  obavijeste Upravu i službenog veterinara o svakom držaocu životinja koji odbija sprovođenje Programa mjera, suprotno članu 51 stav 1 tačka 5 Zakona o veterinarstvu (“Službeni list CG“, br. 30/12, 48/15, 52/16 i 43/18);  dostave nadležnom službenom veterinaru, najkasnije do 10. tekućeg, za mjere izvršene u prethodnom mjesecu, izvještaj o dijagnostičkim ispitivanjima iz Elektronske baze podataka koji sadrži sljedeće podatke: naziv mjesta, datum izvođenja mjere, ime držaoca životinja, broj gazdinstva, identifikacionu oznaku goveda, rezultate dijagnostičkog ispitivanja i tuberkulinsku listu za svako gazdinstvo pojedinačno (sa navedenim gazdinstvima sa brojem goveda: 1-5, 6-30, preko 30);  nakon izvršene kontrole od strane službenog veterinara, dostave Upravi izvještaj i tuberkulinsku listu sa zapisnicima službenog veterinara. Način plaćanja: za izvršene javne poslove na otkrivanju i suzbijanju tuberkuloze goveda isplata sredstava vrši se na osnovu blagovremeno ispostavljene fakture koju prati izvještaj o dijagnostičkim ispitivanjima, tuberkulinske liste sa zapisnicima službenog veterinara odnosno fakture koju prati izvještaj o sprovedenim naređenim mjerama za suzbijanje tuberkuloze goveda po rješenju službenog veterinara (sa kopijom rješenja), odnosno fakture za izvršena laboratorijska dijagnostička ispitivanja. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za predhodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV om Nabavka tuberkulina A i B 72000 0.30 21,600.00 23,112.00 Izvođenje interdermalnog testa* 69,200 Broj goveda na gazdinstvu 1 govedo 4,100 6.60 27,060.00 32,742.60 od 2 do 5 goveda 24,500 6.20 151,900.00 183,799.00 od 6 do 30 goveda 34,000 5.50 187,000.00 226,270.00 preko 30 goveda 6,600 4.80 31,680.00 38,332.80 Zoohigijenske i biosigurnosne mjere 5 15.00 75.00 90.75 Izolacija Mycobacterium bovis 5 20.00 100.00 121.00 UKUPNO 504,468.15 *U cijenu su uračunati troškovi prevoza i potrošnog materijala 3 . ENZOOTSKA LEUKOZA GOVEDA Radi blagovremenog otkrivanja i suzbijanja enzootske leukoze vrši se serološko ispitivanje svih goveda starijih od 24 mjeseca u cilju stvaranja uslova za dobijanje i održavanje zdravstvenog statusa gazdinstava slobodnog od ove bolesti na teritoriji Crne Gore. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: Veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, veterinarska inspekcija. Obuhvat: 50.000 goveda na teritoriji Crne Gore. Period realizacije: od dana potpisivanja Ugovora o ustupanju javnih poslova do 1. decembra tekuće godine. Način izvođenja: dijagnostičkom ispitivanju na enzootsku leukozu podvrgavaju se sva goveda starija od 24 mjeseca. U Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji vrši se odabir uzoraka krvi goveda dostavljenih za ispitivanje na brucelozu, radi ispitivanja na enzootsku leukozu goveda (goveda starija od 24 mjeseca) obzirom da se ove dvije mjere/programi izvode istovremeno. Ukoliko se prilikom klanja ili uginuća životinje uoče značajne tumorozne promjene karakteristične za enzootsku leukozu goveda, promijenjeni dijelovi se šalju Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji, radi patohistoloških ispitivanja i o tome se obavještava nadležni službeni veterinar i službeni veterinar u mjestu porijekla životinje. Serološko ispitivanje goveda vrši se u skladu sa Pravilnikom o mjerama za utvrđivanje, suzbijanje i iskorjenjivanje enzootske leukoze goveda ("Službeni list CG", broj 64/08). Iznos sredstava: 145,381.50€ Način plaćanja: za izvršene javne poslove na otkrivanju enzotske leukoze goveda isplata sredstava vrši se na osnovu ispostavljene fakture koju prati izvještaj o dijagnostičkim ispitivanjima, odnosno fakture koju prati izvještaj o sprovedenim naređenim mjerama za suzbijanje enzootske leukoze goveda po rješenju službenog veterinara (sa kopijom rješenja), i dijelom avansno - do 30%, za pripremu ispitnih kapaciteta laboratorije. Avansno uplaćena sredstva pravdaju se fakturom i izvještajem o izvršenim laboratorijskim ispitivanjima kojim se dokazuje namjenska upotreba avansno odobrenih i uplaćenih sredstava. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za predhodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Labaratorisjko ispitivanje - ELISA test 50,000 2.40 120,000.00 145,200.00 Zoohigijenske i biosigurnosne mjere 10 15.00 150.00 181.50 UKUPNO 145,381.50 4 . BRUCELOZA GOVEDA, OVACA I KOZA Radi blagovremenog otkrivanja i suzbijanja pojave bruceloze vrši se dijagnostičko ispitivanje krvnih seruma kod svih goveda starijih od 12 mjeseci, osim mužjaka namijenjenih za tov, i ovaca i koza starijih od šest mjeseci u cilju stvaranja preduslova za dobijanje i održavanje zdravstvenog statusa gazdinstava slobodnog od ove bolesti na teritoriji Crne Gore. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: Veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, veterinarska inspekcija. Obuhvat: 56,000 goveda i 105,000 ovaca i koza na teritoriji Crne Gore. Period realizacije: od dana potpisivanja ugovora o ustupanju javnih poslova do 1. decembra tekuće godine za goveda, a do 31. jula tekuće godine za ovce i koze. Način izvođenja: Dijagnostičko ispitivanje krvnih seruma svih goveda starijih od 12 mjeseci, osim mužjaka namjenjenih za tov, vrši se jednom godišnje primjenom metode puferizovanog brucella antigen testa (Rose bengal), a dijagnostičko ispitivanje ovaca i koza starijih od šest mjeseci primjenom metode puferizovanog brucella antigen testa (Rose bengal), jednom godišnje. Cilj ovog ispitivanja je blagovremeno praćenje i eventualno otkrivanje mogućeg unošenja uzročnika bruceloze na teritoriju Crne Gore iz država u okruženju u kojima je prisutna ova bolest i drugih država odnosno zbog nepoznate epizootiološke situacije po pitanju ove bolesti u nekim od država okruženja. Prilikom posjete gazdinstvu radi sprovođenja mjera po Programu mjera, veterinar je dužan da držaocima životinja ostavi Uputstvo za držaoce životinja koje sačinjava Uprava. Pri uzimanju uzoraka krvi od ovaca i koza veterinar je dužan da:  prije odlaska na gazdinstvo pregledom Elektronske baze podataka utvrdi datum dostavljanja godišnjeg popisa ovaca i koza i obezbijedi ispis - Godišnji popis ovaca i koza i Dosje imanja;  na gazdinstvu izvrši pregled svih ovaca i koza, prije uzorkovanja krvi i utvrdi stvarni broj ovaca/koza na gazdinstvu i uporedi sa brojem ovaca/koza na Dosijeu imanja,  izvrši uzorkovanje krvi svih ovaca/koza starijih od 6 mjeseci koje prije uzorkovanja moraju biti obilježene. Na osnovu stvarno zatečenog stanja na gazdinstvu i ispisa iz Elektronske baze – Dosje imanja, upiše brojeve ušnih markica: novoobilježenih životinja, novonabavljnih obilježenih ovaca/koza koja posjeduju potrebnu dokumentaciju koja prati životinje pri kretanju- Prijava za kretanje ovaca/koza kao i grla koja se više ne nalaze na gazdinstvu- Prijava za kretanje ovaca/koza, sa obaveznim potpisom vlasnika. a svi podaci koji se odnose na stvarno stanje na gazdinstvu moraju biti upisani u Elektronsku bazu podataka odmah nakon izvršenog pregleda, a najkasnije u roku od tri dana od dana utvrđivanja promjena. Uprava, najkasnije 20 dana od isteka propisanog roka za dostavu godišnjeg popisa, nadležnom službenom veterinaru dostavlja popis držaoca/gazdinstava koji nijesu izvršili obavezu dostavljanja godišnjeg popisa ovaca i koza radi preduzimanja mjera utvrđenih zakonom. Prilikom uzorkovanja, od svake životinje potrebno je uzeti 7 - 8 ml krvi (otprilike dva prsta do vrha epruvete). Uzorke krvi potrebno je čuvati na temperaturi frižidera (4 - 8°C), ne zamrzavati ih ili pregrijavati. Uzete uzorke krvi potrebno je dostaviti Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji u roku od 24 do najviše 36 sati, kako bi se izbjegla pojava hemolize. Svaki hemolitični uzorak kao i uzorak koji ne sadrži dovoljnu količinu krvi potrebnu za dijagnostičko ispitivanje će biti odbijen od strane laboratorije kao nepodesan za ispitivanje, a veterinarska ambulanta je dužna da ponovi uzorkovanje i dostavljanje uzoraka, o sopstvenom trošku. Specijalistička veterinarska laboratorija je dužna da o svakom odbijenom uzroku, tj. uzorku koji je dostavljen bez propratnog akta, hemolitičnom uzorku, uzorku sa nedovoljnom količinom krvi ili uzorku za koji nije moguće obezbjediti sledljivost (veza sa gazdinstvom ili životinjom), odmah obavjesti Upravu, nadležnog službenog veterinara i veterinarsku ambulantu koja je uzorak/uzorke dostavila, sa navedenim razlozima za odbijanje. Uzorke krvi koji se dostavljaju Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji mora da prati propratni akt iz Elektronske baze podataka za životinje kod kojih je izvršeno uzorkovanje. Obavezno je dijagnostičko ispitivanje goveda, osim mužjaka namijenjenih za tov, ovaca i koza:  kod pobačaja - po isteku 15 dana od pobačaja;  kada se utvrde klinički znaci bruceloze - abortus, zaostajanje posteljice, orhitis i epididimitis, artritisi koji se mogu dovesti u vezu sa ostalim kliničkim znacima ili druge promjene na osnovu kojih se može posumljati na brucelozu;  koja su bile kontaktu sa ljudima ili životinjama za koje se sumnja da su zaražene ili su oboljele od bruceloze. Iznos sredstava: 520,239.50€ Način kontrole: Sprovođenje mjera kontroliše službeni veterinar, u skladu sa stručnim uputstvom Uprave o načinu vršenja službenih kontrola ovlašćenih veterinarskih organizacija u sprovođenju Programa mjera. Veterinarske ambulante su dužne da blagovremeno:  dostave službenom veterinaru i Upravi, a najkasnije deset dana prije početka sprovođenja mjere, plan sa nazivom mjesta i datumom izvođenja uzorkovanja krvi (za goveda zajedno sa mjesečnim planom za tuberkulinizaciju) tokom godine, u skladu sa periodom za realizaciju, odnosno blagovremeno obavjeste o izmjeni plana;  obavijeste Upravu i službenog veterinara o svakom držaocu životinja koji odbija sprovođenje Programa mjera, suprotno članu 51 stav 1 tačka 5 Zakona o veterinarstvu (“Službeni list CG“, br. 30/12, 48/15, 52/16 i 43/18);  dostave nadležnom službenom veterinaru, najkasnije do 10. tekućeg, za mjere izvršene u prethodnom mjesecu, izvještaj o dijagnostičkim ispitivanjima iz Elektronske baze podataka koji sadrži sljedeće podatke: naziv mjesta, datum izvođenja mjere, ime držaoca životinja, broj gazdinstva, identifikacionu oznaku goveda, ovaca ili koza, rezultate dijagnostičkog ispitivanja za svako gazdinstvo pojedinačno kao i podatke o broju ispitanih ovaca i koza u odnosu na ukupan broj ovaca i koza na gazdinstvu;  nakon izvršene kontrole, dostavlja Upravi izvještaj sa zapisnikom službenog veterinara. Način plaćanja: za izvršene javne poslove na otkrivanju bruceloze goveda, ovaca i koza isplata sredstava vrši se na osnovu blagovremeno ispostavljene fakture koju prati izvještaj o dijagnostičkim ispitivanjima sa zapisnicima službenog veterinara odnosno fakture koju prati izvještaj o sprovedenim naređenim mjerama za suzbijanje bruceloze po rješenju službenog veterinara (sa kopijom rješenja) odnosno fakture za izvršena laboratorijska dijagnostička ispitivanja. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za predhodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV om Nabavka potrošnog materijala - vakuum epruveta 180,000 0.24 43,200.00 52,272.00 Uzorkovanje krvi goveda** 56,000 1.30 72,800.00 88,088.00 Uzorkovanje krvi ovaca/koza** 105,000 1.15 120,750.00 146,107.50 Laboratorijska ispitivanja goveda 56,000 1.20 67,200.00 81,312.00 Laboratorijska ispitivanja ovaca i koza 105,000 1.20 126,000.00 152,460.00 UKUPNO 520,239.50€ **u cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza 5. BOLESTI PČELA Radi blagovremenog otkrivanja i suzbijanja pojave zaraznih bolesti pčela na teritoriji Crne Gore sprovode se preventivne i dijagnostičke mjere. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: Veterinarske ambulante, Veterinarska inspekcija, Specijalistička veterinarska laboratorija. Obuhvat: sva pčelinja društva na području Crne Gore Period realizacije: od dana potpisivanja ugovora o ustupanju javnih poslova do 1. decembra tekuće godine. Način sprovođenja mjere: u cilju efikasnog praćenja zdravstvenog stanja pčela vrši se upis u registar pčelara i pčelinjaka koji vodi Uprava. Pčelari su dužni da redovno pregledaju sva pčelinja društva u pčelinjaku, a uočene promjene koje mogu ukazivati na bolest pčela (promjene u ponašanju pčela, promjene na odraslim pčelama, promjene na pčelinjem leglu ili uginuća pčela), prijave veterinarskoj ambulanti ili službenom veterinaru, u skladu sa članom 56 Zakona o veterinarstvu). Pčelar vodi i čuva evidenciju o svim sprovedenim preventivnim i dijagnostičkim mjerama, koja sadrži najmanje datum i naziv korišćenog sredstva. Uzgoj pčelinjih matica radi stavljanja u promet vrši se na registrovanim pčelinjacima koji su pod stalnim veterinarsko zdravstvenim nadzorom. U ovim pčelinjacima klinički pregled svih pčelinjih društava vrši se u proljeće i jesen. Zdrave pčelinje matice i zdrava pčelinja društva odnosno ona koje potiču sa registrovanih pčelinjaka i na kojima su sprovedene dijagnostičke i preventivne mjere na bolesti pčela mogu se stavljati u promet. Američka kuga pčelinjeg legla Na pčelinjacima u kojima je u 2019. godini utvrđena američka kuga, klinički se pregledaju sva pčelinja društva u martu i aprilu 2020. godine, kao i ona koje se nalaze u krugu prečnika tri kilometra od zaraženog pčelinjaka, po nalogu službenog veterinara. U slučaju sumnje na prisustvo američke kuge pčelinjeg legla, obavezno se vrši klinički pregled svih pčelinjih društava i uzimanje odgovarajućih uzoraka iz svakog sumnjivog pčelinjeg društva. Svaka sumnja se mora laboratorijski potvrditi, sa procjenom starosti procesa. Na pregled se dostavlja komad saća sa poklopljenim leglom veličine 10cm x 10cm, na kome su znaci bolesti dobro vidljivi i u odgovarajućoj ambalaži. Specijalistička veterinarska laboratorija vrši potrebna laboratorijska ispitivanja na zarazne bolesti, a u slučaju američke kuge pčelinjeg legla vrši i procjenu starosti procesa (proces stariji ili mlađi od dva mjeseca). Ukoliko se utvrdi postojanje američke kuge pčelinjeg legla (Pestis apium) vrši se uništavanje zaraženih pčelinjih društava i dezinfekcija košnica i pribora, po rješenju službenog veterinara. Vlasnik pčelinjaka (uzgoj pčelinjih matica i/ili proizvodnja meda i pčelinjih proizvoda), koji je upisan u registre koje vodi Uprava, ima pravo na naknadu štete nastale pri suzbijanju i iskorijenjivanju američke kuge pčelinjeg legla, u skladu sa zakonom. Varooza, etinioza i tropileloza Stalnu kontrolu prisustva pčelinjeg krpelja (Varroa destructor) sprovodi vlasnik odnosno držalac pčelinjih zajednica, najmanje jednom godišnje, i preventivno tretiranje pčelinjih zajednica protiv varooze, po potrebi. Za tretiranje uzročnika koriste se samo veterinarski lijekovi koje propisuje veterinar iz nadležne veterinarske ambulante. Na svim pčelinjacima na kojima se tokom tretiranja protiv varooze posumnja na etiniozu ili tropilelozu vlasnik odnosno držalac pčela mora sumnju prijaviti ovlašćenom veterinaru koji mora pregledati podloške košnica na prisutnost uzročnika etinioze/tropileloze. U slučaju sumnje na bolest ovlašćeni veterinar mora uzeti uzorke i dostaviti ih u Specijalističku veterinarsku laboratoriju, radi ispitivanja. Iznos sredstava: 4,991.25 € Način kontrole i plaćanja: sprovođenje mjera kontroliše službeni veterinar, u skladu sa stručnim uputstvom Uprave o načinu vršenja službenih kontrola ovlašćenih veterinarskih organizacija u sprovođenju Programa mjera. Za izvršene javne poslove na otkrivanju i suzbijanju američke kuge pčelinjeg legla vrši se isplata sredstava na osnovu ispostavljene fakture, koja se dostavlja do kraja tekućeg, za prethodni mjesec, i to:  nakon izvršenih kliničkih pregleda registrovanih pčelinjaka na kojima se vrši uzgoj pčelinjih matica radi stavljanja u promet, veterinarska ambulanta dostavlja Upravi izvještaj o izvršenom pregledu koji sadrži: ime držaoca pčela, naziv mjesta, datum kliničkog pregleda i/ili uzorkovanja u slučaju sumnje na zaraznu bolest, broj pčelinjih društava u pčelinjaku sa podacima o zdravstvenom stanju i zapisnikom službenog veterinara o izvršenoj kontroli;  nakon izvršenih mjera po nalogu službenog veterinara, veterinarska ambulanta dostavlja Uprava izvještaj o izvršenim mjerama sa rješenjem i zapisnikom službenog veterinara o izvršenoj kontroli narađenih mjera;  u slučaju sumnje na prisustvo američke kuge pčelinjeg legla ili drugih bolesti pčela koje se obavezno prijavljuju, za izvršeni klinički pregled pčelinjih društava i uzimanje odgovarajućih uzoraka iz svakog sumnjivog pčelinjeg društva, veterinarska ambulanta dostavlja Upravi izvještaj koji sadrži: ime držaoca pčela, naziv mjesta, datum kliničkog pregleda i/ili uzorkovanja u slučaju sumnje, ukupan broj pčelinjih društava u pčelinjaku, broj klinički pregledanih i broj pčelinjih društava iz kojih je uzet uzorak (sumnjiva pčelinja društva), sa kopijama laboratorijskih izvještaja. Za izvršene javne poslove laboratorijske dijagnostike bolesti pčela isplata sredstava vrši se na osnovu fakture za izvršena laboratorijska dijagnostička ispitivanja, koja se ispostavlja do kraja tekućeg za predhodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV om Klinički pregled pčelinjih društava** 450 2.50 1,125.00 1,361.25 Uzorkovanje materijala i dostava laboratoriji** 300 3.00 900.00 1,089.00 Laboratorijska ispitivanja – 300 uzoraka 300 7.00 2,100.00 2,541.00 UKUPNO 4,991.25 € **U cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza. 6 . AVIJARNA INFLUENCA Radi blagovremenog otkrivanja prisustva virusa avijarne influence, vrši se aktivni i pasivni nadzor prisustva virusa avijarne influence kod divljih ptica i domaće živine. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: Veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, veterinarska inspekcija. Način sprovođenja mjere: u cilju efikasnog praćenja zdravstvenog stanja živine vrši se upis u registar držalaca živine koji vodi Uprava. Pasivni nadzor: U slučaju iznenadnog uginuća ptica (vodenih-migratornih ili domaće živine) sa kliničkim znacima koji upućuju ili mogu upućivati na sumnju da se radi o avijarnoj influenci, veterinar uzima trahealne i/ili kloakalne briseve uginulih ili umirućih ptica ili druge odgovarajuće uzorke po uputstvu Specijalističke veterinarske laboratorije i dostavlja ih laboratoratoriji radi ispitivanja. Aktivni nadzor: U cilju sprovođenja aktivnog nadzora avijarne influence, po stručnom uputstvu Uprave, vrši se:  uzorkovanje trahealnih i/ili kloakalnih briseva ulovljenih vodenih-migratornih ptica i dostavljanje laboratoriji radi ispitivanja, sa podacima: mjesto ulova, datum ulova, tačan naziv vrste ptice (domaći ili latinski), u skladu sa stručnim uputstvom Uprave;  uzorkovanje krvi naizgled zdrave domaće živine sa gazdinstava čiji će broj biti dovoljan da se identifikuje najmanje jedno inficirano gazdinstvo uz interval pouzdanosti CI 95% i uz pretpostavljenu seroprevalencu od 5%, kao i dostavljanje uzoraka laboratoriji radi ispitivanja. Broj jedinki od kojih će se uzeti uzorci iz svakog odabranog gazdinstva, biće dovoljan da se otkrije najmanje jedna pozitivna jedinka sa intervalom pouzdanosti CI 95% i uz pretpostavljenu prevalencu veću od 30%. Uzorci krvi će biti uzeti od svih kategorija živine u proizvodnji i vrsta živine i to najmnanje 5 do 10 jedinki iz različitih objekata u slučaju da je na istom gazdinstvu prisutno više od jednog objekta za uzgoj.  Specijalistička veterinarska laboratorija vrši laboratorijsko-dijagnostičko ispitivanje na avijarnu influencu iz uzoraka krvi dostavljenih na ispitivanje prisustva specifičnih antitijela protiv virusa atipične kuge živine serološkim ELISA testom i ispitivanje trahealnih i/ili kloakalnih briseva ulovljenih vodenih-migratornih ptica molekularnom tehnikom Real-Time PCR.  Specijalistička veterinarska laboratorija izrađuje godišnji izvještaj o izvršenim aktivnostima na sprovođenju ovog programa i dostavlja ga Upravi. Kada se utvrdi prisustvo visokopatogene avijarne influence vrši se hitno, neškodljivo uništavanje uginulih ptica, zaraženih ptica i onih za koje službeni veterinar smatra da su zaražene uz propisane zoohigijenske i biosigurnosne mjere pod nadzorom službenog veterinara, u skladu sa Pravilnikom o mjerama za sprječavanje pojave, otkrivanje, suzbijanje i iskorjenjivanje avijarne influence ("Službeni list CG", broj 70/15) i Planom upravljanja kriznim situacijama u slučaju pojave avijarne influence živine ("Službeni list CG", broj 70/16). Period realizacije: pasivni nadzor - tokom cijele godine, aktivni nadzor - tokom perioda migracije divljih ptica (mart-april i oktobar-decembar). Iznos sredstava: 29,064.20 € Način plaćanja: za izvršene javne poslove na otkrivanju avijarne influence isplata sredstava vrši se na osnovu ispostavljene fakture. Uz fakturu se dostavlja izvještaj sa podacima o držaocima živine i broju ispitanih uzoraka, odnosno o datumu, mjestu broju i vrsti divljih ptica od kojih su uzeti uzorci i kopije laboratorijskih izvještaja za dostavljeni uzorak, a za izvršene javne poslove laboratorijske dijagnostike na osnovu fakture za izvršena laboratorijska dijagnostička ispitivanja koju prati izvještaj. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za predhodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Aktivni monitoring Uzorkovanje trahealnih/kloakalnih briseva divljih ptica** 300 2.00 600.00 726.00 Labaroratorijsko ispitivanje Real-Time PCR 300 43.50 13,050.00 15,790.50 Laboratorisko ispitivanje uzoraka krvi domaće živine ELISA test 2000 3.70 7,400.00 8,954.00 Pasivni monitoring Uzorkovanje u slučaju sumnje na VPAI** 20 5.00 100.00 121.00 Laboratorisjko ispitivanje Real-Time PCR u slučaju sumnje na VPAI 20 43.50 870.00 1,052.70 Troškovi preduzimanja mjera na gazdinstvu za potvrđene slučajeve bolesti (DDD, eutanazija, neškodljivi uklanjanje 20 gazdinstava) 20 100.00 2,000.00 2,420.00 UKUPNO 29,064.20 **U cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza za uzimanje uzoraka trahealnih/kloakalnih briseva. 7 . PLAVI JEZIK Na teritoriji Crne Gore, 11. avgusta 2016. godine dijagnostikovana je pojava bolesti plavog jezika. Bolest je potvrđena na preko 700 gazdinstava, na teritoriji 17 opština. Utvrđeno je da se radi o serotipu 4 virusa plavog jezika. Iz tog razloga, već od marta 2017. godine sprovedena je vakcinacija goveda i ovaca protiv bolesti plavog jezika (serotip 4). Poslednji slučaj bolest i plavog jezika zabilježen u maju 2017. i od tada nije bilo novih slučajeva bolesti. Vakcinacija se u kontinuitetu sprovodila 3 godine – 2017, 2018 i 2019. godine, tako da je imunološki zaštićeno preko 80% populacije goveda i ovaca. U tekućoj, 2020. godini se ne sprovodi vakcijacija preživara protiv bolesti plavog jezika. Kako bi Crna Gora stekla status zemlje slobodne od plavog jezika, neophodno je dalje vršiti nadzor nad ovom bolešću (pasivni i aktivni) radi otkrivanja mogućeg unosa virusa bolesti plavog jezika kao i entomološki nadzor -kontrola vektora – insekti iz roda Culicoides, prenosioca bolesti plavog jezika, radi utvrđivanja njihovog prisustva utvrđivanje prisustva/odsustva virusa bolesti plavog jezika. U cilju otkrivanja mogućeg unosa virusa bolesti plavog jezika, u Crnoj Gori će se vršiti: aktivni nadzor koji se zasniva na laboratorijskim ispitivanjima i pasivni nadzor, u skladu s ovim programom i posebnim programom nadzora bolesti plavog jezika i entomološki nadzor vektora bolesti plavog jezika. a) Aktivni nadzor se zasniva na laboratorijskom ispitivanju i obuhvata preliminarno serološko istraživanje radi otkrivanja mogućeg unosa virusa bolesti plavog jezika i za procjenu prevalence infekcije bolesti plavog jezika sentinel životinja, u referentnim geografskim jedinicama, na cijeloj teritoriji Crne Gore. Nadzor će se vršiti u cilju preciznije procjene trenutne prevalence kod prijemčivih životinja, kako bi se mogli sagledati mogući budući scenariji širenja virusa bolesti plavog jezika u Crnoj Gori i razmotrila prioritetna politika nabavke vakcina. b) Pasivni nadzor se sastoji od službenog otkrivanja i istraživanja svake sumnje na bolest koje je dokumentovano, uključujući i sistem ranog uzbunjivanja za prijavu sumnje na bolest. Pasivni nadzor se vrši radi praćenja prisustva i blagovremenog otkrivanja bolesti plavog jezika kod domaćih preživara (goveda, ovce i koze) u svim slučajevima kada klinički znaci upućuju na sumnju na bolest plavog jezika, kao i radi potvrde odsustva virusa bolesti plavog jezika nakon njegovog pojavljivanja. U ovim slučajevima obavezno je laboratorijsko potvrđivanje, odnosno isključivanje kliničke sumnje na bolest plavog jezika. c) Entomološki nadzor će se vršiti prikupljanjem i identifikacijom insekata iz roda Culicoides u cilju utvrđivanja prisutnosti i dinamike pojavljivanja insekata roda Culicoides njihove geografske distribucije i rasprostranjenosti utvrđivanjem područja i perioda godine od najvećeg rizika za pojavu i širenje virusa bolesti plavog jezika određivanjem perioda sezonski slobodnog od vektora virusa bolesti plavog jezika, odnosno perioda kada nisu aktivni adulti insekata roda Culicoides. Analizom uzoraka insekata utvrdiće se ukupan broj prisutnih odraslih insekata roda Culicoides, identifikovati vrste vektora i virološkim ispitivanjem vektora utvrditi moguća cirkulacija virusa. U skladu sa procjenom rizika, uzorkovanje insekata iz roda Culicoides će se vršiti jednom ili dva puta mjesečno počev od aprila zaključno sa novembrom. Ukupan broj uzorkovanja će biti 84 u sedam referentnih geografskih jedinica, na teritoriji Crne Gore. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: Veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, veterinarska inspekcija. Obuhvat: goveda, ovce i koze, u skladu sa posebnim programom nadzora bolesti plavog jezika i programom entomološkog nadzora. U cilju sprovođenja aktivnog nadzora Crna Gora je podeljena na 2 područja – manje ugroženo i ugroženo područje, na osnovu epizootiološke situacije, veličine područja, geografskog položaja, brojnosti populacije goveda odnosno ovaca, načinu širenja i broju pozitivnih slučajeva bolesti u 2016. i 2017. godini. Obuhvat- aktivni nadzor: u manje ugroženom području (opštine Plav, Gusinje, Rožaje, Andrijevica, Berane, Bijelo Polje, Petnjica i Mojkovac uzorkovanje će se vršiti na 59 goveda, ovaca i koza propisane starosti (5% prevalence sa 95% pouzdanošću) dva puta godišnje (u periodu 1. avgust – 10 septembar i 10. oktobar – 20. novembar). U ugroženom području uzorkovanje krvi će se vršiti 4 puta kod 149 životinja (sve ostale sem gore navedenih opština, 2% prevalence sa 95% pouzdanošću) u periodu od 20.jun – 20 jul, 1. avgust- 1 septembar, 10. septembar – 10 oktobar, 20. oktobar- 20. novembar. Period realizacije: tokom cijele godine. Način izvođenja: u skladu sa posebnim programom nadzora. U cilju pasivnog monitoringa bolesti plavog jezika, u slučaju iznenadnog obolijevanja ili uginuća goveda, ovaca i koza sa kliničkim znacima koji upućuju ili mogu upućivati na sumnju da se radi o bolesti plavog jezika, veterinar uzima uzorke krvi bolesnih životinja ili druge odgovarajuće uzorke po uputstvu Specijalističke veterinarske laboratorije i dostavlja ih laboratoriji radi ispitivanja. Specijalistička veterinarska laboratorija vrši laboratorijsko-dijagnostičko ispitivanje prikupljenih i dostavljenih uzoraka na prisustvo genoma virusa bolesti plavi jezik metodom PCR. Specijalistička veterinarska laboratorija u slučaju pozitivnog nalaza odmah obavještava nadležnog službenog veterinara i Upravu. Veterinarske ambulante su dužne da blagovremeno:  dostave nadležnom službenom veterinaru, najkasnije do 10. tekućeg, za mjere izvršene u prethodnom mjesecu, izvještaj o izvršenom uzorkovanju koji sadrži sljedeće podatke: naziv mjesta, datum izvođenja mjere, ime držaoca životinja, broj gazdinstva, identifikacione oznake goveda/ovaca, za svako gazdinstvo pojedinačno u slučaju aktivnog nadzora, a za pasivni nadzor i laboratorijski izvještaj;  nakon izvršene kontrole od strane službenog veterinara, dostave Upravi izvještaj i fakturu sa zapisnicima službenog veterinara. Iznos sredstava: 26,561.68 € Način plaćanja: isplata sredstava vrši se na osnovu blagovremeno ispostavljene fakture za izvršene javne poslove aktivnog i pasivnog nadzora i entomološkog nadzora, koju prati izvještaj o sprovedenim mjerama i izvršenim aktivnostima i kopijama laboratorijskih izvještaja za dostavljeni uzorak sa zapisnikom službenog veterinara odnosno za izvršene naređene mjere za suzbijanje bolesti plavog jezika po rješenju službenog veterinara (sa kopijom rješenja) i na osnovu ispostavljene fakture za izvršena laboratorijska dijagnostička i entomološka ispitivanja uz koju se dostavlja izvještaj o izvršenim laboratorijskim dijagnostičkim i entomološkim ispitivanjima. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za predhodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV om Aktivni nadzor Nabavka vacuum epruveta 800 0.24 192.00 232.32 Nabavka EDTA vacuum epruveta 50 0.24 12.00 14.52 Uzorkovanje krvi goveda, ovaca i koza i dostavljanje laboratoriji* 770 5.00 3,850.00 4,658.50 Uzorkovanje krvi goveda, ovaca i koza i dostavljanje laboratoriji u slučaju pozitivnih seroloških nalaza* 50 5.00 250.00 302.50 Laboratorijsko ispitivanje cELISA – serološko 770 3.70 2,849.00 3,447.29 Laboratorijsko ispitivanje prisustva genoma virusa 50 43.50 2,175.00 2,631.75 Pasivni nadzor Uzorkovanje krvi goveda, ovaca i koza u slučaju sumnje na BPJ* 20 5.00 100.00 121.00 Nabavka EDTA vacuum epruveta 20 0.24 4.80 5.81 Laboratorijsko ispitivanje prisustva genoma virusa 20 43.50 870.00 1,052.70 DDD gazdinstva 13 15.00 195.00 235.95 Entomološki nadzor - monitoring vektora Nabavka hvataljki/lampi 8 450.00 3,600.00 4,356.00 Prikupljanje i dostavljanje komaraca/po lokaciji 84 25.00 2,100.00 2,541.00 Entomološka ispitivanja i determinacija 84 25.00 2,100.00 2,541.00 Laboratorisjko ispitivanje Real-Time PCR Culicoides/pul 84 43.50 3,654.00 4,421.34 UKUPNO 26,561.68 *U cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza. 8 . BOLEST KVRGAVE KOŽE GOVEDA Radi sprečavanja bolesti kvrgave kože goveda prethodnih četiri godine vršena je vakcinacija svih goveda u cilju stalnog održavanja aktivnog imuniteta protiv virusa bolesti kvrgave kože kod vakcinisanih goveda odnosno stvaranja imuniteta protiv ove bolesti kod nevakcinisanih goveda, kao i dijagnostičke i druge mjere u cilju blagovremenog otkrivanja i suzbijanja pojave bolesti kvrgave kože goveda. U tekućoj, 2020. godini ne sprovodi se vakcijacija goveda protiv bolesti kvrgave kože goveda. Odluka je zasnovana na epizootiološkoj situaciji u Crnoj Gori i susjednim zemljama kao i na činjenici da je tokom četiri kampanje vakcinacije (2016, 2017, 2018 i 2019. godine) postignit zadovoljavajući procenat imunih goveda, u skladu sa preporukama relevantnih međunarodnih institucija - OIE (Međunarodna organizacija za zdravlje životinja), EFSA (Evropska agencija za bezbjednost hrane) kao i Evropske komisije, a posebno GF-TADs (Globalni okvir za prekogranične bolesti životinja, zajednička ekspertska radna grupa osnovana od strane OIE, FAO i EK). U cilju ranog otkrivanja moguće cirkulacije virusa kao i dokazivanja odsutva virusa bolesti kvrgave kože goveda sa područja zemlje i potvrđivanje statusa zemlje slobodne od ove bolesti sprovodi se aktivni i pasivni nadzor bolesti kvrgave kože kod goveda. U svim slučajevima kada klinički znaci upućuju na sumnju na bolest kvrgave kože goveda, obavezno je njeno isključivanje (pasivni monitoring). Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: Veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, veterinarska inspekcija. Obuhvat: goveda, u skladu sa posebnim programom nadzora bolesti kvrgave kože goveda. Period realizacije: tokom cijele godine. Način izvođenja: u skladu sa ovim programom i posebnim programom nadzora bolesti kvrgave kože goveda. Aktivni nadzor BKK sprovodi se uzorkovanjem i kliničkim pregledima goveda u područjima Crne Gore koja se smatraju ugroženim i manje ugroženim za pojavu BKK u cilju ranog otkrivanja virusa BKK, u skladu sa programom. U cilju pasivnog monitoringa bolesti kvrgave kože, u slučaju iznenadnog obolijevanja ili uginuća goveda sa kliničkim znacima koji upućuju ili mogu upućivati na sumnju da se radi o bolesti kvrgave kože goveda, veterinar uzima odgovarajuće uzorke po uputstvu Specijalističke veterinarske laboratorije i dostavlja ih laboratoriji radi ispitivanja. Specijalistička veterinarska laboratorija vrši laboratorijsko-dijagnostičko ispitivanje prikupljenih i dostavljenih uzoraka na prisustvo antitjela (ELISA) i genoma virusa bolesti kvrgave kože goveda metodom PCR. Specijalistička veterinarska laboratorija u slučaju pozitivnog nalaza odmah obavještava nadležnog službenog veterinara i Upravu. Veterinarske ambulante su dužne da blagovremeno:  dostave nadležnom službenom veterinaru, najkasnije do 10. tekućeg, za mjere izvršene u prethodnom mjesecu, izvještaj o izvršenom uzorkovanju koji sadrži sljedeće podatke: naziv mjesta, datum izvođenja mjere, ime držaoca životinja, broj gazdinstva, identifikacione oznake goveda, za svako gazdinstvo pojedinačno u slučaju aktivnog nadzora, a za pasivni nadzor i laboratorijski izvještaj;  nakon izvršene kontrole od strane službenog veterinara, dostave Upravi izvještaj i fakturu sa zapisnicima službenog veterinara. Iznos sredstava: 128,542.28 €* *Sredstva za sprovođenje aktivnog i pasivnog nadzora bolesti kvrgave kože goveda obezbijeđuju se iz budžetskih sredstava odnosno iz međunarodnih donacija, u skladu sa Planom preventivnih mjera za nadzor i kontrolu bolesti kvrgave kože goveda, afričke kuge svinja, bolesti plavog jezika i drugih potencijalno opasnih zaraznih bolesti u 2020. godini. Način plaćanja: isplata sredstava vrši se na osnovu blagovremeno ispostavljene fakture za izvršene javne poslove aktivnog i pasivnog nadzora bolesti kvrgave kože goveda, koju prati izvještaj o sprovedenim mjerama i izvršenim aktivnostima sa kopijama obrasca za izvršeni klinički pregled goveda i kopijama laboratorijskih izvještaja za dostavljeni uzorak sa zapisnikom službenog veterinara. U slučaju sumnje ili potvrde na bolest kvrgave kože, potrebno je dostaviti kopije laboratorijskih izvještaja za dostavljeni uzorak sa zapisnikom službenog veterinara odnosno za izvršene naređene mjere za suzbijanje bolesti kvrgave kože goveda po rješenju službenog veterinara (sa kopijom rješenja) i na osnovu ispostavljene fakture za izvršena laboratorijska dijagnostička ispitivanja uz koju se dostavlja izvještaj o izvršenim laboratorijskim dijagnostičkim ispitivanjima. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za predhodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Aktivni nadzor Nabavka vacuum epruveta 1,470 0.24 352.80 426.89 Nabavka EDTA vacuum epruveta 1,470 0.24 352.80 426.89 Uzorkovanje krvi goveda i i dostavljanje laboratoriji* 1,470 5.00 7,350.00 8,893.50 Klinički pregled goveda na gazdinstvu* 1,470 15.00 22,050.00 26,680.50 Laboratotijsko ispitivanje prisustva antitijela na virus BKK ELISA 1,470 10.00 14,700.00 17,787.00 Laboratotijsko ispitivanje prisustva genoma virusa - PCR 1,470 35.00 51,450.00 62,254.50 Pasivni nadzor Uzorkovanje materijala u slučaju sumnje na BKK i dostavljanje laboratoriji** 15 15.00 225.00 272.25 Laboratorisko ispitivanje prisustva genoma virusa 20 35.00 700.00 847.00 Troškovi preduzimanja mjera na gazdinstvu za potvrđene slučajeve bolesti (DDD, eutanazija goveda, neškodljivo uklanjanje) 5 75.00 375.00 453.75 Naknada štete 7 1,500.00 10,500.00 10,500.00 UKUPNO 108,055.60 128,542.28 *U cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza. 9 . BOVINA SPONGIOFORMNA ENCEFALOPATIJA – BSE Radi blagovremenog otkrivanja i suzbijanja bovine spongioformne encefalopatije (u daljem tekstu: BSE) vrši se ispitivanje kod svih goveda starijih od 30 mjeseci koja su zaklana za ishranu ljudi u odobrenim objektima za klanje i kod svih goveda, bez obzira na starost, sa simptomima koji upućuju na BSE. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, veterinarska inspekcija. Period realizacije: tokom cijele godine. Način izvođenja: Na BSE ispituju se sva goveda: (a) starija od 24 mjeseca:  koja su prinudno zaklana, odnosno upućena na prinudno (hitno) klanje od strane veterinara nakon nesreće ili zbog ozbiljnih fizioloških ili funkcionalnih poremećaja, uključujući poremećaje centralnog nervnog sistema;  koja, pri ante mortem pregledu, pokazuju kliničke znake zarazne bolesti ili znake na osnovu kojih se može posumnjati da su zaražene ili pokazuju fiziološke ili funkcionalne poremećaje, uključujući poremećaje centralnog nervnog sistema; (b) starija od 30 mjeseci:  prilikom klanja za ishranu ljudi;  koja su zaklana u okviru programa iskorjenjivanja bolesti, a ne pokazuju kliničke znake bolesti; (c) starija od 24 mjeseca koja su:  uginula ili usmrćena na gazdinstvu, osim goveda usmrćenih u okviru suzbijanja epidemije odnosno iskorjenjivanja bolesti;  uginula ili usmrćena tokom prevoza ili u klanici. Uzorkovanje potrebnog materijala vrši se u skladu sa stručnim uputstvom koje sačinjava Uprava. Iznos sredstava: 127,413.00 € Način plaćanja: za izvršene javne poslove na otkrivanju BSE isplata sredstava vrši se na osnovu ispostavljene fakture. Uz fakturu dostavlja se i izvještaj o laboratorijskom ispitivanju dostavljenih uzoraka sa kopijama laboratorijskih izvještaja za dostavljeni uzorak. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za prethodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Nabavka opreme za uzimanje uzoraka 3,900 2.00 7,800.00 9,438.00 Laboratorijsko ispitivanje 3,900 25.00 97,500.00 117,975.00 UKUPNO 105,300.00 127,413.00 10. BOLESTI RIBA, ŠKOLJKI I RAKOVA Radi praćenja prisustva, blagovremenog otkrivanja i suzbijanja bolesti riba i školjki vrši se dijagnostičko ispitivanje uzoraka riba odnosno školjki uzetih iz ribnjaka i uzgajališta koji su upisani u registre koje vodi Uprava. Odgovorna institucija: Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja - Uprava Nosilac posla: Specijalistička veterinarska laboratorija Period realizacije: tokom cijele godine. 10.1 Bolesti riba Radi otkrivanja i praćenja bolesti slatkovodnih riba, vrši se uzorkovanje u registrovanim ribnjacima na području Crne Gore, najmanje jednom u toku godine. Specijalistička veterinarska laboratorija vrši uzorkovanje i ispitivanja na prisustvo virusne hemoragične septikemije (VHS) i zarazne hematopoetske nekroze (IPN) u skladu sa uputstvom koje donosi Uprava na predlog Specijalističke veterinarske laboratorije. Specijalistička veterinarska laboratorija vrši uzorkovanje i dijagnostička ispitivanja i dostavlja godišnji izvještaj o sprovedenom ispitivanju Upravi. 10.2 Bolesti školjki Radi otkrivanja i praćenja bolesti školjki (martelioze i bonamioze) vrši se uzorkovanje školjki (mediteranske dagnje i evropske ostrige) u registrovanim uzgajalištima i to: dagnji jednom godišnje - krajem ljeta ili početkom jeseni, pri čemu se vrši dijagnostičko ispitivanje na prisustvo parazita Marteilia refringens, a ostriga jednom godišnje - početkom proljeća na prisustvo parazita Bonamia (Bonamia ostreae i Bonamia exitiosa), u skladu sa uputstvom Uprave. Specijalistička veterinarska laboratorija vrši uzorkovanje i dijagnostička ispitivanja, i dostavlja godišnji izvještaj o sprovedenom ispitivanju Upravi. 10.3 Bolesti rakova Radi otkrivanja i praćenja bolesti bijelih pjega rakova vrši se uzorkovanje rakova (bjelonogi rak ili druge prijemčive vrste slatkovodnih rakova) u registrovanim uzgajalištima i otvorenim vodama kada temperatura vode dostigne najvišu godišnju vrijednost (period avgust – septembar). Specijalistička veterinarska laboratorija, odnosno veterinarske ambulante vrše uzorkovanje prijemčivih vrsta rakova, dok Specijalistička veterinarska laboratorija vrši dijagnostička ispitivanja i godišnji izvještaj dostavlja Upravi. Iznos sredstava: 14,193.30 € Način plaćanja za izvršene javne poslove na otkrivanju i suzbijanju bolesti riba, školjki i rakova isplata sredstava vrši se na osnovu ispostavljene fakture. Uz fakturu se dostavlja izvještaj sa rezultatima izvršenih laboratorijskih ispitivanja sa podacima o registrovanim ribnjacima i uzgajalištima školjki (naziv, mjesto, kapacitet) kao i lokalitetu uzorkovanih rakova, broj uzetih uzoraka i kopije laboratorijskih izvještaja. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za prethodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV om Monitoring bolesti slatkovodnih riba 120 43.50 5,220.00 6,316.20 Monitoring bolesti školjki 360 15.00 5,400.00 6,534.00 Monitoring bolesti bjelih pjega rakova 30 35.00 1,050.00 1,270.50 Uzorkovanje rakova 30 2.00 60.00 72.60 UKUPNO 11,730.00 14,193.30 **U cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi uzorkovanja i prevoza. 11. PARAZITSKE BOLESTI - ZOONOZE Radi blagovremenog otkrivanja i suzbijanja parazitskih bolesti sprovode se preventivne i dijagnostičke mjere. Nosilac posla: Veterinarske organizacije. Period za realizaciju: tokom cijele godine. 11.1 Ehinokokoza Obavezna je redovna dehelmintizacija pasa starijih od tri mjeseca protiv pseće pantljičare Echinococcus spp, sredstvom koje pouzdano ubija zrele i nezrele oblike pantljičare, o trošku držaoca, koja se sprovodi kontinuirano tokom cijele godine, o čemu se vodi evidencija u Pasošu za kućne ljubimce. Radi sprečavanja širenja jaja pantljičare u okolinu, najmanje 48 časova poslije tretiranja pasa, vlasnik pasa neškodljivo uklanja njihov izmet. Subjekat u poslovanju hranom koji obavlja djelatnost klanja životinja za javnu potrošnju, kao i vlasnici koji kolju životinje za sopstvene potrebe, promijenjene organe čine neškodljivim prokuvavanjem ili spaljivanjem. Ovlašćeni veterinar u objektima za klanje evidentira svaki utvrđeni slučaj ehinokokoze i prijavljuje nadležnom službenom veterinaru u skladu sa zakonom. 11.2 Trihineloza Dijagnostički pregled na prisustvo larve Trichinella vrši se metodom kompresije ili vještačke digestije u uzorcima mesa svih zaklanih svinja u odobrenim objektima za klanje, kod svinja zaklanih u domaćinstvu za sopstvene potrebe, a isključivo metodom vještačke digestije svih odstrijeljenih divljih svinja. Prilikom klanja svinja za sopstvene potrebe držalac životinja dostavlja propisani uzorak mesa na pregled na trihinelozu veterinarskoj ambulanti ili Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji. Veterinar svaki utvrđeni slučaj trihineloze prijavljuje nadležnom službenom veterinaru radi preduzimanja propisanih mjera. Ovlašćeni veterinar u objektima za klanje evidentira svaki utvrđeni slučaj trihineloze i o tome obavještava nadležnog službenog veterinara i službenog veterinara u mjestu porijekla životinje, radi preduzimanja propisanih mjera. Dijagnostički pregled na prisustvo larve Trichinella vrši se o trošku vlasnika. Izuzetno, sredstva za uzorkovanje i sprovođenje dijagnostičkih ispitivanja divljih svinja na trihinelozu za koje su istovremeno dostavljeni odgovarajući ispravni uzorci na ispitivanje na klasičnu kugu svinja obezbjeđena su u tački 11 ovog programa (klasična kuga svinja). Način izvještavanja: veterinarske ambulante dužne su da Upravi jednom mjesečno dostave izvještaj o broju ispitanih uzoraka i rezultatima ispitivanja. 12. KLASIČNA KUGA SVINJA Prelazeći na politiku ne-vakcinacije svinja protiv klasične kuge svinja od 1. januara 2020. godine, Crna Gora je zvanično započela proces sticanja statusa zemlje slobodne od bolesti klasična kuga svinja bez vakcinac ije, u skladu sa zakonodavstvom Evropske unije i preporukama Svjetske organizacije za zdravlje životinja (OIE). Radi sprečavanja pojave i ranog otkrivanja bolesti klasična kuga svinja, vrši se klinički pregled svinja na svim gazdinstvima na kojima se drže svinje, pasivni nadzor populacije domaćih svinja, aktivni i pasivni nadzor populacije divljih svinja na prisustvo virusa klasične kuge svinja, kao i dijagnostičke i druge mjere u cilju blagovremenog otkrivanja i suzbijanja eventualne pojave klasične kuge svinja. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, Lovački savez Crne Gore- lovačke organizacije, veterinarska inspekcija. Obuhvat: gazdinstva na kojima se uzgajaju ili drže svinje, kao i populacija divljih svinja na čitavom području Crne Gore. Period realizacije: Godišnji pregled gazdinstava na kojima se drže svinje vrši se u periodu od 1. maja do 1. decembra 2020. godine, pasivni nadzor domaćih i divljih svinja vrši se tokom cijele godine, a aktivni nadzor divljih svinja vrši se tokom lovne sezone na divlju svinju (Sus scrofa L.) od 1. oktobra do 31. januara. Način izvođenja: u skladu sa ovim programom i posebnim programom nadzora klasične kuge svinja u 2020. godini. Iznos sredstva: 208,023.20 € 12.1 Godišnji pregled domaćih svinja na svim gazdinstvima na kojima se drže svinje Način izvođenja: godišnji pregled domaćih svinja vrše veterinari iz ovlašćenih veterinarskih ambulanti, na svim gazdinstvima na kojima se drži svinje, a koja moraju biti upisana u Centralni registar gazdinstava i životinja koji vodi Uprava. Pregled obuhvata provjeru identifikacije i registracije svinja, utvrđivanje zdravstvenog statusa, edukaciju držaoca i provjeru biosigurnosnih mjera na gazdinstvima, kao jedan od preduslova za smanjenje rizika od pojave ove klasične kuge svinja i afričke kuge svinja, dvije naročito opasne zarazne bolesti svinja i vrši se u skladu sa ovim programom i uputstvom Uprave. Na osnovu stvarno zatečenog stanja na gazdinstvu i ispisa iz Elektronske baze – Dosje imanja, upiše brojeve ušnih markica: novoobilježenih životinja, novonabavljnih obilježenih svinja koje posjeduju potrebnu dokumentaciju koja prati životinje pri kretanju- Prijava za kretanje svinja kao i grla koja se više ne nalaze na gazdinstvu- Prijava za kretanje svinja, sa obaveznim potpisom vlasnika. Svi podaci koji se odnose na stvarno stanje na gazdinstvu moraju biti upisani u Elektronsku bazu podataka odmah nakon izvršenog godišnjeg pregleda gazdinstva, a najkasnije u roku od tri dana od dana utvrđivanja promjena. U promet se mogu stavljaju samo zdrave svinje. Promet svinja vrši se samo na stočnim pijacama i drugim otkupnim mjestima koja su pod stalnom veterinarskom kontrolom. Način kontrole: Sprovođenje mjera kontroliše službeni veterinar, u skladu sa stručnim uputstvom Uprave o načinu vršenja službenih kontrola ovlašćenih veterinarskih organizacija u sprovođenju Programa mjera. Veterinarske ambulante dužne su da blagovremeno:  dostave Upravi i službenom veterinaru, a najkasnije deset dana prije početka sprovođenja mjere, plan sa nazivom mjesta i datumom izvođenja godišnjeg pregleda domaćih svinja tokom godine, u skladu sa periodom za realizaciju, odnosno blagovremeno obavjeste o izmjeni plana;  obavijeste Upravu i službenog veterinara o svakom držaocu životinja koji odbija sprovođenje Programa mjera, suprotno članu 51 stav 1 tačka 5 Zakona o veterinarstvu (“Službeni list CG”, br. 30/12, 48/15, 52/16 i 43/18);  dostave nadležnom službenom veterinaru, najkasnije do 10. tekućeg, za mjere izvršene u prethodnom mjesecu, izvještaj o sprovedenim mjerama koji sadrži sljedeće podatke: naziv mjesta, datum izvođenja mjere, ime držaoca životinja i broj životinja za svako gazdinstvo pojedinačno sa kopijama izvještaja o sprovedenom pregledu i izvršenim aktivnostima na sprovođenju ovog programa sa zapisnikom službenog veterinara;  nakon izvršene kontrole, dostavlja Upravi izvještaj sa zapisnikom službenog veterinara. Način plaćanja: isplata sredstava vrši se na osnovu blagovremeno ispostavljene fakture za izvršene preglede gazdinstava domaćih svinja, koju prati izvještaj o sprovedenim mjerama i izvršenim aktivnostima sa kopijama izvještaja o sprovedenom pregledu. 12.2. Pasivni nadzor domaćih svinja na klasičnu kugu svinja Radi ranog otkrivanja klasične kuge svinja kod domaćih svinja obavezno je isključivanje infekcije virusom klasične kuge svinja laboratorijskim ispitivanjem svih slučajeva kada se utvrde klinički znakovi koji upućuju na klasičnu kugu svinja i na uzorcima uginulih svinja koji su dostavljeni sa sumnjom na afričku ili klasičnu kugu kugu svinja, i to:  sa gazdinstava na kojima se uzgaja 5 ili više krmača, kao i sa gazdinstava na kojima se uzgaja 50 ili više tovljenika na klasičnu kugu svinja ispituju se sve uginule životinje starije od dva mjeseca, a najviše dvije sedmično (ukoliko postoji veći broj uginuća na sedmičnom nivou ispituju se samo prva dva uginuća),  sa svih ostalih gazdinstava ispituje se svaka uginula svinja starija od dva mjeseca,  kada se ante i post mortem pregledom utvrdi sumnja prilikom klanja svinja; svake svinje kod koje se isključuje afrička kuga svinja. Uzorci u okviru pasivnog nadzora prikupljaju se isključivo od gore navedenih životinja, svi uzorci ispituju se na prisustvo uzročnika bolesti (PCR). U slučaju pojave sumnje ili kliničkih znakova koji upućuju ili bi mogli upućivati na pojavu klasične kuge svinja, veterinar, u skladu sa uputstvom Specijalističke veterinarske laboratorije, uzima odgovarajuće uzorke tkiva uginulih ili eutanaziranih životinja i dostavlja ih laboratoriji radi laboratorijskih ispitivanja. U slučaju pojave bolesti vrši se eutanazija i neškodljivo uklanjanje zaraženih i na zarazu sumnjivih životinja uz sprovođenje svih propisanih zoohigijenskih i biosigurnosnih mjera. Sprovođenje mjera u slučaju sumnje odnosno potvrde klasične kuge svinja i dijagnostičko ispitivanje uzoraka vrši se u skladu sa Pravilnikom o mjerama za sprječavanje, otkrivanje, suzbijanje i iskorjenjivanje klasične kuge svinja klasične kuge svinja (“Službeni list CG”, br. 18/14 i 84/17). Način plaćanja: isplata sredstava vrši se na osnovu blagovremeno ispostavljene fakture za izvršene mjere, sa kopijama laboratorijskih izvještaja za dostavljeni uzorak sa zapisnikom službenog veterinara odnosno za izvršene naređene mjere za suzbijanje klasične kuge svinja sa kopijom rješenja službenog veterinara i na osnovu ispostavljene fakture uz koju se dostav lja izvještaj o izvršenim laboratorijskim dijagnostičkim ispitivanjima (pasivni nadzor). 12.3. Pasivni nadzor divljih svinja na klasičnu kugu svinja Radi ranog otkrivanja klasične kuge svinja kod divljih svinja obavezna je prijava lokalnoj veterinarskoj ambulanti ili nadležnom veterinarskom inspektoru svakog uginuća divlje svinje, pronalaska leša uginule divlje svinje, kao i uginuća divlje svinje nastalog kao posledica saobraćajnih nezgoda, kada se vrši uzorkovanje odgovarajućih uzoraka i dostavljanje Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji. 12.4. Aktivni nadzor divljih svinja na klasičnu kugu svinja Način izvođenja: radi utvrđivanja prisustva virusa klasične kuge svinja u prirodi, među populacijom divljih svinja, lovci dostavljaju uzorke tjelesne tečnosti i unutrašnjih organa (tonzile i slezina) divljih svinja, veterinarskim ambulantama, koje te uzorke dostavljaju Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji. Uzorci u okviru aktivnog nadzora divljih svinja prikupljaju se isključivo od odstrijeljenih jedinki, svi uzorci ispituju se na prisustvo specifičnih antitijela protiv klasične kuge svinja, a u slučaju pozitivnih rezultata sprovodi se molekularna dijagnostika na prisustvo uzročnika bolesti (PCR). Kako bi se postigla statistička značajnost, Uprava će u saradnji sa Lovačkim savezom Crne Gore u svakom od pet lovnih područja (Mediteransko lovno područje, Submediteransko lovno područje, Centralno lovno područje, Istočno lovno područje i Sjeverno lovno područje), sa procjenjenom populacijom divljih svinja od 400 do 1.000, organizovati uzimanje uzorka od najmanje 60 jedinki, i to ukoliko bude moguće, uzorke bi trebalo prikupiti tako da:  50 % uzoraka bude prikupljeno od jedinki starosti od 3 do 12 mjeseci;  35 % uzoraka bude prikupljeno od jedinki starosti od 1 do 2 godine;  15 % uzoraka bude prikupljeno od jedinki starosti preko 2 godine. Lovci, veterinarske ambulante i Specijalistička veterinarska laboratorija uzorkovanje, dostavljanje uzoraka i laboratorijsko dijagnostičko ispitivanje prikupljenih i dostavljenih uzoraka vrše u skladu sa stručnim uputstvom Uprave. Lovci koji dostave kompletne uzorke od divljih svinja u svrhu utvrđivanja prisustva virusa klasične kuge svinja, kao naknadu dobijaju besplatan pregled mesa divlje svinje od koje su dostavljeni uzorci na Trichinella spiralis. Veterinarskim ambulantama pripada naknada za pregled, samo ako su uzorci uzeti i dostavljeni Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji na propisan način. Specijalistička veterinarska laboratorija izrađuje godišnji izvještaj o izvršenim aktivnostima na sprovođenju monitoringa klasične kuge svinja kod divljih svinja i dostavlja ga Upravi. Način plaćanja: isplata sredstava vrši se na osnovu blagovremeno ispostavljene fakture od strane lovaca koju prati potvrda o primljenom uzorku od strane veterinarske ambulante. Fakturu za izvršeni trihinoskopski pregled divljih svinja, koju dostavljaju veterinarske ambulante, mora da prati kopija uputa za dostavljanje uzoraka i potvrde o obavljenom trihinoskopskom pregledu. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za prethodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Godišnji pregled gazdinstva sa svinjama- prevencija klasične i afričke kuge svinja* 10,000 10.00 100,000.00 121,000.00 Aktivni nadzor divljih svinja Pregled divljih svinja na Trichinella spiralis 300 10.00 3,000.00 3,630.00 Monitoring KKS divljih svinja - ELISA test 300 3.90 1,170.00 1,415.70 Laboratorijsko ispitivanje patološkog materijala PCR 200 43.50 8,700.00 10,527.00 Ukupno godišnji pregled i aktivni nadzor divljih svinja 112,870.00 136,572.70 Pasivni nadzor domaćih svinja** Laboratorijsko ispitivanje prisustva genoma virusa* 1250 43.50 54,375.00 65,793.75 Eutanazija, DDD, neškodljivo uklanjanje uginulih/usmrćenih domaćih svinja sa simptomima KKS* 50 50.00 2,500.00 3,025.00 Pasivni nadzor divljih svinja*** Laboratorijsko ispitivanje prisustva genoma virusa* 50 43.50 2,175.00 2,631.75 Ukupno pasivni nadzor domaćih i divljih svinja 59,050.00 71,450.50 UKUPNO 112,870.00 208,023.20 *u cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza ** Troškovi uzorkovanja i dostavljanja uzoraka (u slučaju sumnje, uginulih svinja, na liniji klanja sa simptomima KKS) dati u podprogramu 13. Afrička kuga svinja, jer se uzorkovanje vrši istovremeno u okviru pasivnog nadzora domaćih svinja na afričku kugu svinja *** Troškovi uzorkovanja i dostavljenje uzoraka u SVL uginulih/usmrćenih divljih svinja dati u podprogramu 13. Afrička kuga svinja, jer se uzorkovanje vrši istovremeno u okviru pasivnog nadzora divljih svinja na afričku kugu svinja 13. AFRIČKA KUGA SVINJA Radi sprečavanja pojave i ranog otkrivanja bolesti afrička kuge svinja vrši se pasivni nadzor populacije domaćih svinja, aktivni i pasivni nadzor populacije divljih svinja na prisustvo virusa afričke kuge svinja, kampanja podizanja svijesti, kao i dijagnostičke i druge mjere u cilju blagovremenog otkrivanja i suzbijanja pojave afričke kuge svinja. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, Lovački savez Crne Gore- lovačke organizacije, veterinarska inspekcija. Obuhvat: sva gazdinstva na kojima se drže svinje, kao i populacija divljih svinja na čitavom području Crne Gore. Period realizacije: Pasivni nadzor domaćih i divljih svinja vrši se tokom cijele godine, a aktivni nadzor divljih svinja vrši se tokom lovne sezone na divlju svinju (Sus scrofa L.) od 1. oktobra do 31. januara. Način izvođenja: u skladu sa ovim programom i posebnim programom nadzora klasične kuge svinja u 2020. godini. Iznos sredstva: 411,975.00 € *Sredstva za sprovođenje pasivnog nadzora domaćih i divljih svinja i kampanju podizanja svijesti obezbijeđuju se iz budžetskih sredstava odnosno iz međunarodnih donacija, u skladu sa Planom preventivnih mjera za nadzor i kontrolu bolesti kvrgave kože goveda, afričke kuge svinja, bolesti plavog jezika i drugih potencijalno opasnih zaraznih bolesti u 2020. godini 13.1. Aktivni nadzor divljih svinja na afričku kugu svinja Način izvođenja: Radi utvrđivanja prisustva virusa afričke kuge svinja u prirodi, među populacijom divljih svinja, lovci dostavljaju uzorke tjelesne tečnosti i unutrašnjih organa (tonzile i slezina) divljih svinja, veterinarskim ambulantama, koje te uzorke dostavljaju Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji. Uzorci u okviru aktivnog nadzora divljih svinja prikupljaju se isključivo od odstrijeljenih jedinki, svi uzorci ispituju se na prisustvo specifičnih antitijela protiv afričke kuge svinja, a u slučaju pozitivnih rezultata sprovodi se molekularna dijagnostika na prisustvo uzročnika bolesti (PCR). Kako bi se postigla statistička značajnost, Uprava će u saradnji sa Lovačkim savezom Crne Gore u svakom od pet lovnih područja (Mediteransko lovno područje, Submediteransko lovno područje, Centralno lovno područje, Istočno lovno područje i Sjeverno lovno područje), sa procjenjenom populacijom divljih svinja od 400 do 1.000, organizovati uzimanje uzorka od najmanje 60 jedinki, i to ukoliko bude moguće, uzorke bi trebalo prikupiti tako da:  50 % uzoraka bude prikupljeno od jedinki starosti od 3 do 12 mjeseci;  35 % uzoraka bude prikupljeno od jedinki starosti od 1 do 2 godine;  15 % uzoraka bude prikupljeno od jedinki starosti preko 2 godine. Lovci, veterinarske ambulante i Specijalistička veterinarska laboratorija uzorkovanje, dostavljanje uzoraka i laboratorijsko dijagnostičko ispitivanje prikupljenih i dostavljenih uzoraka vrše u skladu sa stručnim uputstvom Uprave. Lovci koji dostave kompletne uzorke od divljih svinja u svrhu utvrđivanja prisustva virusa afričke kuge svinja, kao naknadu dobijaju besplatan pregled mesa divlje svinje od koje su dostavljeni uzorci na Trichinella spiralis (tačka 12. ovog programa). Veterinarskim ambulantama pripada naknada za pregled, samo ako su uzorci uzeti i dostavljeni Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji na propisan način. Specijalistička veterinarska laboratorija izrađuje godišnji izvještaj o izvršenim aktivnostima na sprovođenju monitoringa afričke kuge svinja kod divljih svinja i dostavlja ga Upravi. 13.2. Pasivni nadzor domaćih svinja na afričku kugu svinja Radi ranog otkrivanja afričke kuge svinja kod domaćih svinja obavezno je isključivanje infekcije virusom afričke kuge svinja laboratorijskim ispitivanjem svih slučajeva kada se utvrde klinički znakovi koji upućuju na afričku kugu svinja i na uzorcima uginulih svinja koji su dostavljeni sa sumnjom na afričku ili klasičnu kugu kugu svinja, i to:  sa gazdinstava na kojima se uzgaja pet ili više krmača, kao i sa gazdinstava na kojima se uzgaja 50 ili više tovljenika na klasičnu kugu svinja ispituju se sve uginule životinje starije od dva mjeseca, a najviše dvije sedmično (ukoliko postoji veći broj uginuća na sedmičnom nivou ispituju se samo prva dva uginuća),  sa svih ostalih gazdinstava ispituje se svaka uginula svinja starija od dva mjeseca,  kada se ante i post mortem pregledom utvrdi sumnja prilikom klanja svinja; svake svinje kod koje se isključuje klasična kuga svinja. Uzorci u okviru pasivnog nadzora prikupljaju se isključivo od gore navedenih životinja, svi uzorci ispituju se na prisustvo uzročnika bolesti (PCR). U slučaju pojave sumnje ili kliničkih znakova koji upućuju ili bi mogli upućivati na pojavu afričke kuge svinja, veterinar, u skladu sa uputstvom Specijalističke veterinarske laboratorije, uzima odgovarajuće uzorke tkiva uginulih ili eutanaziranih životinja i dostavlja ih laboratoriji radi laboratorijskih ispitivanja. U slučaju pojave bolesti vrši se eutanazija i neškodljivo uklan janje zaraženih i na zarazu sumnjivih životinja uz sprovođenje svih propisanih zoohigijenskih i biosigurnosnih mjera. Sprovođenje mjera u slučaju sumnje odnosno potvrde afričke kuge svinja i dijagnostičko ispitivanje uzoraka vrši se u skladu sa Pravilnikom o mjerama za otkrivanje, suzbijanje i iskorjenjivanje afričke kuge svinja (“Službeni list CG”, br. 57/17). 13.3. Pasivni nadzor divljih svinja na afričku kugu svinja Radi ranog otkrivanja klasične kuge svinja kod divljih svinja obavezna je prijava lokalnoj veterinarskoj ambulanti ili nadležnom veterinarskom inspektoru svakog uginuća divlje svinje, pronalaska leša uginule divlje svinje, kao i uginuća divlje svinje nastalog kao posledica saobraćajnih nezgoda, kada se vrši uzorkovanje odgovarajućih uzoraka i dostavljanje Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji. Način plaćanja: isplata sredstava vrši se na osnovu blagovremeno ispostavljene fakture koju prati potvrda o primljenom uzorku od strane veterinarske ambulante odnosno laboratorijski izvještaj. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za prethodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Aktivni nadzor divljih svinja Laboratorijsko ispitivanje ELISA test 300 5.00 1,500.00 1,815.00 Laboratorijsko ispitivanje prisustva genoma virusa 300 42.50 12,750.00 15,427.50 Ukupno aktivni nadzor divljih svinja 14,250.00 17,242.50 Pasivni nadzor domaćih svinja* Uzorkovanje (u slučaju sumnje, uginulih svinja, na liniji klanja sa simptomima AKS)* 1250 15.00 18,750.00 22,687.50 Laboratorijsko ispitivanje prisustva genoma virusa* 1250 50.00 62,500.00 75,625.00 Pasivni nadzor divljih svinja* Informacije o uginuloj/usmrćenoj divljoj svinji sa simptomima AKS* 50 40.00 2,000.00 2,000.00 Uzorkovanje i dostavljenje uzoraka u SVL uginulih/usmrćenih divlje svinje sa simptomima AKS* 50 150.00 7,500.00 9,075.00 Laboratorijsko ispitivanje prisustva genoma virusa* 50 50.00 2,500.00 3,025.00 Neškodljivo uklanjanje uginulih/usmrćenih divljih svinja sa simptomima AKS* 50 200.00 10,000.00 12,100.00 Kampanja podizanja svijesti* Štampanje flajera i postera* 10,000.00 10,000.00 12,100.00 Iznajmljivanje bilborda* 72,000.00 72,000.00 87,120.00 Produkcija i emitovanje radio, tv i internet spotova* 100,000.00 100,000.00 121,000.00 Radionice, sastanci (veterinarsko osoblje, držaoci svinja, lovci, šumari, rendžeri u nacionalnim parkovima, prevoznici, carina,...)* 50,000.00 50,000.00 50,000.00 Ukupno pasivni nadzor domaćih i divljih svinja i kampanja podizanja svijesti* 335,250.00 394,732.50 Ukupno aktivni nadzor divljih svinja, pasivni nadzor domaćih i divljih svinja i kampanja podizanja svijesti 411,975.00 *Sredstva za sprovođenje pasivnog nadzora domaćih i divljih svinja i kampanje podizanja svijestiu obezbijeđuju se iz budžetsk ih sredstava odnosno iz međunarodnih donacija, u skladu sa Planom preventivnih mjera za nadzor i kontrolu bolesti kvrgave kože goveda, afričke kuge svinja, bolesti plavog jezika i drugih potencijalno opasnih zaraznih bolesti u 2020. godini. 14. BJESNILO 14.1 Preveniranje bjesnila domaćih životinja i mjere za blagovremeno otkrivanje i suzbijanje pojave bjesnila Radi sprečavanja pojave bjesnila vrši se vakcinacija pasa i mačaka inaktivisanom vakcinom u cilju stalnog održavanja aktivnog imuniteta protiv virusa bjesnila, kao i dijagnostičke i druge mjere u cilju blagovremenog otkrivanja i suzbijanja po jave bjesnila. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, Lovački savez Crne Gore- lovačke organizacije, veterinarska inspekcija. Obuhvat: 17,500 pasa, kroz redovnu vakcinaciju protiv bjesnila, u skladu sa uputstvom proizvođača i vakcinacija drugih životinja u slučaju sprovođenja vakcinacije kod pojave bjesnila na zaraženom i ugroženom području po rješenju službenog veterinara. Period realizacije: tokom cijele godine. Način izvođenja: vakcinacija pasa i mačaka protiv bjesnila vrši se u skladu sa Pravilnikom o mjerama za sprječavanje pojave, utvrđivanje, suzbijanje i iskorenjivanje bjesnila kod životinja ("Službeni list CG”, broj 53/11), uputstvom Uprave i uputstvom proizvođača vakcine. Psi i mačke stariji od tri mjeseca vakcinišu se jedanput godišnje, inaktivisanom vakcinom protiv bjesnila, uz revakcinaciju, prema uputstvu proizvođača vakcine. Vakcinacija pasa mlađih od tri mjeseca može se obaviti ukoliko postoje opravdani razlozi, prema uputstvu proizvođača vakcine. Uprava obezbjeđuje vakcinu za potrebe sprovođenja vakcinacije pasa, vakcinacije kod pojave bjesnila na zaraženom i ugroženom području i za pse i mačke u registrovanim skloništima za napuštene životinje (kućne ljubimce). Troškovi izvođenja vakcinacije životinja finansiraju se iz budžeta. Vakcinišu se psi koji su identifikovani odgovarajućim mikročipom (provjera njegove ispravnosti) odnosno u slučaju neidentifikovanih pasa, vakcinacija se vrši nakon aplikacije mikročipa, a podaci o izvršenom obilježavanju (broj mikročipa) i izvršenoj vakcinaciji unose se u pašoš za pse koji štampa Uprava. Vakcinacija pasa protiv bjesnila, identifikacija - aplikacija mikročipa i izdavanje pasoša kao i unos podataka u Registar kućnih ljubimaca vrši se u skladu sa uputstvom Uprave. U slučaju potrebe vakcinišu se i druge prijemčive životinje, po nalogu službenog veterinara. U cilju praćenja prisustva bjesnila, vrši se sakupljanje i ispitivanje životinja za koje postoji sumnja na bjesnilo, tzv. "indikator životinja”. Indikator životinje su domaći i divlji sisari:  koji su imali neposredan kontakt sa ljudima (ugriz, ogrebotina ili lizanje povrijeđene kože itd.);  koji pokazuju kliničke znake ili nenormalno ponašanje koje ukazuje na bjesnilo;  divlji mesojedi koji su pronađeni mrtvi ili ubijeni. Sakupljanje divljih mesojeda koji su pronađeni mrtvi ili ubijeni vrše lovačke organizacije tokom redovnih lovačkih aktivnosti i po prijavi građana i dostavljaju ih veterinarskim ambulantama. Veterinarske ambulante ove i uzorke ostalih indikator životinja pakuju, označavaju i pravilno čuvaju i sa uputom dostavljaju Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji na ispitivanje, u skladu sa stručnim uputstvom Uprave. Specijalistička veterinarska laboratorija vrši prijem uzoraka, ispitivanje prisustva antigena virusa bjesnila kod indikator životinja metodom FAT (tehnika fluorescentnih antitjela). Iznos sredstava: 201,341.30 € Način izvještavanja i kontrole: veterinarske ambulante dužne su da obavijeste Upravu i službenog veterinara o svakom držaocu psa koji odbija identifikaciju psa i vakcinaciju protiv bjesnila u skladu sa Programom mjera (član 51 stav 1 tačka 5 i član 110 stav 1 Zakona o veterinarstvu) i blagovremeno Upravi dostave:  izvještaj o izvršenoj identifikaciji i vakcinaciji pasa, najkasnije do 10. tekućeg, za identifikaciju i vakcinaciju izvršenu u prethodnom mjesecu koji sadrži sljedeće podatke: datum izvođenja vakcinacije, naziv i serijski broj vakcine, ime držaoca životinja i broj životinja koji je vakcinisan;  izvještaj o izvršenoj identifikaciji i vakcinaciji pasa u registrovanim skloništima, najkasnije do 10. tekućeg, za vakcinaciju izvršenu u prethodnom mjesecu koji sadrži sljedeće podatke: datum izvođenja vakcinacije, naziv i serijski broj vakcine i broj životinja koji je vakcinisan;  izvještaje o pojedinačno uzetim uzorcima sumnjivih životinja na bjesnilo/indikator životinje, sa kopijom laboratorijskog izvještaja za ispitane sumnjivih životinja na bjesnilo/indikator životinje, koji su dostavljeni Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji, najkasnije do 10. u mjesecu za mjere izvršene u prethodnom mjesecu;  izvještaj o izvršenoj identifikaciji i vakcinaciji mačaka sa kopijama potvrda o vakcinaciji, najkasnije do 10. tekućeg, za identifikaciju i vakcinaciju mačaka izvršenu u prethodnom mjesecu koji sadrži sljedeće podatke: datum izvođenja vakcinacije, naziv i serijski broj vakcine, ime držaoca životinja i broj životinja koji je vakcinisan;  izvještaj za izvršene javne poslove po nalogu službenog veterinara i zapisnik službenog veterinara o sprovedenim mjerama.  Specijalistička veterinarska laboratorija - izvještaj o primljenim uzorcima sumnjivih životinja na bjesnilo/indikator životinje sa rezultatima izvršenih analiza. Način plaćanja: za izvršene javne poslove na sprječavanju pojave bjesnila po nalogu službenog veterinara, uzorkovanje, dostavljanje uzoraka i laboratorijsko ispitivanje sumnjivih životinja na bjesnilo/indikator životinje isplata sredstava vrši se na osnovu blagovremeno ispostavljene fakture. Uz fakturu za izvršene javne poslove po nalogu službenog veterinara dostavlja se izvještaj i zapisnik službenog veterinara o sprovedenim mjerama. Uz fakturu za izvršene javne poslove dostavlja se izvještaj o sprovedenim mjerama i izvršenim aktivnostima na sprovođenju ovog programa sa kopijama Uputa za ispitivanje i kopijama laboratorijskih izvještaja za dostavljeni uzorak. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za predhodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Nabavka vakcina 18,000 1.60 28,800.00 30,816.00 Sprovođenje vakcinacije pasa i klinički pregled 17,500 8.00 140,000.00 169,400.00 Vakcinacija domaćih životinja po nalogu službenog veterinara 50 1.30 65.00 78.65 Monitoring prisustva bjesnila - indikator životinja Uzorkovanje i dostava uzoraka 20 15.00 300.00 363.00 Sakupljanje nađenih mrtvih i ubijenih mesojeda 5 10.00 50.00 60.50 Laboratorijsko ispitivanje na bjesnilo - FAT 25 20.00 500.00 605.00 Zoohigijenske i biosigurnosne mjere 1 15.00 15.00 18.15 UKUPNO 169.730,00 201.341,30 **U cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza. 14.2 Preveniranje i suzbijanje bjesnila lisica i drugih divljih životinja oralnom vakcinacijom i monitoring uspješnosti vakcinacije Radi suzbijanja bjesnila kod lisica i drugih divljih životinja, sprovodi se oralna vakcinacija lisica i drugih divljih životinja i monitoring uspješnosti sprovedene oralne vakcinacije lisica i drugih divljih životinja. Odgovorna institucija: Uprava. Nosioci posla: Uprava, veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, Lovački savez Crne Gore - lovačke organizacije, Nacionalni parkovi Crne Gore, veterinarska inspekcija. Period realizacije: dva puta godišnje - proljeće i jesen. Iznos sredstava: 42,471.00 € Način sprovođenja i provjera uspješnosti vakcinacije: vakcinacija se sprovodi distribucijom iz aviona vakcina (mamaca) na cijeloj teritoriji Crne Gore, izuzev u urbanim područjima, na vodenim i močvarnim površinama i u području vojnih zona. Nakon sprovedene oralne vakcinacije vrši se monitoring uspješnosti sprovedene oralne vakcinacije, kao i utvrđivanje prisustva / odsustva antigena virusa bjesnila u populaciji lisica (aktivni monitoring bjesnila divljih životinja). Na svakih 100 km 2 teritorije (oblasti na kojoj su distribuirane vakcine) potrebno je uloviti i ispitati po četiri zdrave lisice. Odstrjel lisica vrše lovci, iz različitih djelova lovačkih oblasti kako bi se omogućile prostorne varijacije, u skladu sa planom uzorkovanja Uprave koji se dostavlja Lovačkom savezu. Lovci ulovljene lisice dostavljaju veterinarskim ambulantama, koje unose podatke u uput za ispitivanje ubijenih lisica u svrhu procjene uspješnosti oralne vakcinacije protiv bjesnila i uzorak sa uputom dostavljaju Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji na ispitivanje. Specijalistička veterinarska laboratorija na uzorcima lisica vrši: procjenu starosti lisica, ispituje nivo antitijela na virus bjesnila ELISA testom i prisustvo biomarkera tetraciklina u zubima/kostima. Ukoliko su ovi nalazi pozitivni, smatra se da je lisica konzumirala mamac, odnosno da je vakcinisana. Istovremeno, Specijalistička veterinarska laboratorija vrši i ispitivanja istih uzoraka lisica na prisustvo/odsustvo antigena virusa bjesnila FAT. Način izvještavanja i kontrole: Specijalistička veterinarska laboratorija dostavlja Upravi izvještaj o primljenim uzorcima odstrijeljenih lisica u svrhu procjene starosti lisica, nivou antitijela na virus bjesnila, prisustvu biomarkera tetraciklina u zubima/kostima i prisustvu/odsustvu antigena virusa bjesnila, sa rezultatima izvršenih analiza u elektronskoj i pisanoj formi. Veterinarske ambulante su dužne da Upravi dostave izvještaje o uzetim uzorcima odstrijeljenih lisica, sa kopijama Uputa za podnošenje uzoraka Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji, najkasnije do 10. u mjesecu za mjere izvršene u prethodnom mjesecu. Način plaćanja: za izvršene javne poslove uzorkovanja, dostavljanja uzoraka i laboratorijsko ispitivanje odstrijeljenih lisica isplata sredstava vrši se na osnovu ispostavljene fakture. Uz fakturu za uzorkovanje, dostavljanje uzoraka i laboratorijsko ispitivanje odstrijeljenih lisica dostavlja se izvještaj o sprovedenim mjerama i izvršenim aktivnostima na sprovođenju ovog programa sa kopijama uputa za ispitivanje za dostavljeni uzorak. Lovačke organizacije dostavljaju zahtjev za isplatu naknade za ulovljene lisice, uz kopiju uputa za ispitivanje sa žiro računom lovačke organizacije. Specijalistička veterinarska laboratorija uz fakturu dostavlja izvještaj o procjeni starosti lisica, nivou antitijela na virus bjesnila ELISA testom, prisustvu biomarkera tetraciklina u zubima/kostima i prisustvu / odsustvu antigena virusa bjesnila. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za predhodni mjesec. Isplata sredstava veterinarskim ambulantama za izvršene javne poslove vrši se samo za kompletne uzorke uzete na propisan način i dostavljene Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji, u skladu sa uputstvom o uzorkovanju. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Monitoring uspješnosti oralne vakcinacije - naknada lovcima 450 15.00 6,750.00 8,167.50 Monitoring uspješnosti oralne vakcinacije - uzorkovanje veterinarske ambulante 450 15.00 6,750.00 8,167.50 Određivanje starosti odstreljenih lisica 450 4.00 1,800.00 2,178.00 Utvrđivanje prisustva biomarkera (tetraciklina) 450 10.00 4,500.00 5,445.00 Određivanje titra antitjela ELISA testom 450 14.00 6,300.00 7,623.00 Utvrđivanje prisustva antigena virusa bjesnila FAT metodom 450 20.00 9,000.00 10,890.00 UKUPNO 35,100.00 42,471.00 **u cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza. 15. ANTRAKS Radi sprečavanja pojave antraksa vrši se vakcinacija goveda u cilju stalnog održavanja aktivnog imuniteta protiv antraksa, kao i dijagnostičke i druge mjere u cilju blagovremenog otkrivanja i suzbijanja pojave antraksa. Odgovorna institucija: Uprava. Nosioci posla: Veterinarske ambulante, veterinarska inspekcija. Obuhvat: prijemčive životinje na distriktnom području, koje se izgone na ispašu, goveđe, ovčije i kozje kože koje potiču od životinja koje su zaklane bez službene kontrole ili potiču od uginulih životinja. Period realizacije: pred izgon na ljetnju ispašu, april - maj. Način izvođenja: vakcinacija protiv antraksa vrši se na distriktnom području koje je odredila Uprava, vakcinom koja sadrži suspenziju živih spora Bacillus anthracis, u skladu sa uputstvom proizvođača vakcine, od utvrđivanja bolesti narednih 20 godina. Životinje iz distriktnog područja se izgone na ispašu i stavljaju u promet tek nakon što je od vakcinacije proteklo vrijeme potrebno za stvaranje imuniteta. Obdukcija životinja uginulih od antraksa ili sumnjivih na antraks vrši se na propisan način. Za laboratorijsko ispitivanje kod sumnje na antraks uzima se uzorak prema uputstvu za uzorkovanje Specijalističke veterinarske laboratorije. Laboratorijsko ispitivanje goveđe, ovčije i kozje kože koje potiču od životinja koje su zaklane bez službene kontrole ili pot iču od uginulih životinja vrši Specijalistička veterinarska laboratorija, o trošku pravnog i fizičkog lica koje obavlja djelatnost prometa, konzerviranja, obrade, prerade i skladištenja kože. Leševi životinja oboljelih ili sumnjivih na antraks uništavaju se na propisani način. Iznos sredstava: 7,396.60 € Način kontrole: sprovođenje preventivnih mjera kontroliše službeni veterinar. Nadležni službeni veterinar blagovremeno se obavještava prije početka sprovođenja vakcinacije o datumu i mjestu vakcinacije. Veterinarske ambulante dostavljaju nadležnom službenom veterinaru izvještaj o sprovedenim mjerama sa kopijama potvrda o izvršenoj vakcinaciji, najkasnije do 10. tekućeg, za mjere izvršene u prethodnom mjesecu. Izvještaj sadrži sljedeće podatke : naziv mjesta, datum izvođenja mjere, ime držaoca životinja i identifikacioni broj gazdinstva sa identifikacionom oznakom životinje. Nakon izvršene kontrole, veterinarska ambulanta dostavlja Upravi izvještaj sa kopijama potvrda o izvršenoj vakcinaciji i zapisnikom službenog veterinara. Način plaćanja: za izvršene javne poslove vakcinacije isplata sredstava vrši se na osnovu ispostavljene fakture uz koju se dostavlja izvještaj o sprovedenim mjerama, kopije potvrda o izvršenoj vakcinaciji i zapisnik službenog veterinara. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za prethodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Nabavka vakcine protiv antraksa 3000 1.00 3,000.00 3,210.00 Izvođenje vakcinacije protiv antraksa goveda 1500 1.30 1,950.00 2,359.50 Izvođenje vakcinacije protiv antraksa ovce 2300 0.65 1,495.00 1,808.95 Zoohigijenske i biosigurnosne mjere 1 15.00 15.00 18.15 UKUPNO 6,460.00 7,396.60 **u cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza. 16 . ATIPIČNA KUGA ŽIVINE ( Newcast le disease ) Radi sprečavanja pojave atipične kuge živine vrši se vakcinacija živine u cilju stalnog održavanja aktivnog imuniteta protiv atipične kuge živine, kao i dijagnostičke i druge mjere u cilju praćenja, blagovremenog otkrivanja i suzbijanja pojave atipične kuge živine. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, veterinarska inspekcija. Obuhvat: sva živina na teritoriji Crne Gore. Način izvođenja: u cilju efikasnog praćenja zdravstvenog stanja živine vrši se upis u registar gazdinstava na kojima se drži i uzgaja živina (držalaca živine) koji vodi Uprava. Atipična kuga živine sprječava se stalnim održavanjem imuniteta protiv atipične kuge živine na gazdinstvima na kojima se drži i uzgaja živina, vakcinacijom živine inaktivisanom vakcinom pripremljenom od lentogenog soja, prema uputstvu proizvođača, na teret držaoca živine. Efektivnost imunizacije živine u intenzivnoj proizvodnji provjerava se serološkim ispitivanjem krvi živine, i sastavni je dio imunoprofilaktičkog postupka, o trošku držaoca. Veterinarske ambulante i veterinarska služba koja obavlja vakcinaciju živine dostavljaju nadležnom službenom veterinaru i Upravi izvještaj o sprovedenoj vakcinaciji protiv atipične kuge živine najkasnije do kraja tekućeg za predhodni mjesec i dva puta godišnje izvještaj o provjeri imunosti živine u objektima u intenzivnom uzgoju. U cilju monitoringa uspješnosti imunizacije vakcinisane živine u registrovanim objektima za uzgoj i držanje živine, ispituju se uzorci krvi živine po stručnom uputstvu Uprave radi dostavljanja Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji na ispitivanje prisustva specifičnih antitijela protiv virusa atipične kuge živine.Uzorkovanje krvi domaće živine vršiće se sa gazdinstava čiji će broj biti dovoljan da se identifikuje najmanje jedno serološki negativno gazdinstvo uz interval pouzdanosti CI 95% i uz pretpostavljenu prevalencu seronegativnih gazdinstava od 5%, kao i dostavljanje uzoraka laboratoriji radi ispitivanja. Broj jedinki od kojih će se uzeti uzorci iz svakog odabranog gazdinstva, biće dovoljan da se otkrije najmanje jedna seronegativna jedinka sa intervalom pouzdanosti CI 95% i uz pretpostavljenu prevalencu seronegativnih jedinki veću od 30%. Uzorci krvi će biti uzeti od svih kategorija živine u proizvodnji i vrsta živine i to najmnanje 5 do 10 jedinki iz različitih objekata u slučaju da je na istom gazdinstvu prisutno više od jednog objekta za uzgoj. U slučaju pojave sumnje ili kliničkih znakova koji upućuju ili bi mogli upućivati na pojavu atipične kuge živine, veterinar, u skladu sa uputstvom Specijalističke veterinarske laboratorije, uzima odgovarajuće uzorke tkiva uginule ili bolesne živine i dostavlja ih laboratoriji radi laboratorijskih ispitivanja. Specijalistička veterinarska laboratorija vrši odgovarajuće laboratorijsko-dijagnostičko ispitivanje prikupljenih i dostavljenih uzoraka i odmah dostavlja rezultate nadležnim službenim veterinarima radi preduzimanja propisanih mjera i izvještaj Upravi. U slučaju pojave bolesti vrši se eutanazija sa neškodljivim uklanjanjem zaraženih i na zarazu sumnjivih životinja uz sprovođenje svih propisanih zoohigijenskih i biosigurnosnih mjera. U slučaju nepovoljne epizootiološke situacije, na osnovu posebnih programa koji se izrađuju na osnovu analize rizika može se naložiti vakcinacija živine u ekstenzivnom uzgoju vakcinama proizvedenim od mezogenog soja virusa. Period realizacije: tokom cijele godine. Iznos sredstava: 12,680.80 € Način kontrole: Sprovođenje monitoringa uspješnosti imunizacije vakcinisane živine u registrovanim objektima za uzgoj i držanje živine kontroliše službeni veterinar. Veterinarske ambulante dužne su da dostave nadležnom službenom veterinaru izvještaj o sprovedenim mjerama sa kopijama laboratorijskih izvještaja, najkasnije do 10. tekućeg, za mjere izvršene u prethodnom mjesecu. Izvještaj sadrži sljedeće podatke: naziv mjesta, datum izvođenja mjere, ime držaoca životinja i broj životinja za svako gazdinstvo pojedinačno. Nakon izvršene kontrole, veterinarska ambulanta dostavlja Upravi izvještaj sa kopijama laboratorijskih izvještaja o ispitivanju i zapisnikom službenog veterinara. Način plaćanja: Za izvršene javne poslove na kontroli efektivnosti imunizacije živine isplata se vrši na osnovu ispostavljene fakture. Uz fakturu se dostavlja izvještaj o sprovedenim mjerama, kopije laboratorijskih izvještaja i zapisnik službenog veterinara. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za prethodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV a Ukupno sa PDV om Monitoring uspješnosti imunizacije vakcinisane živine Nabavka vakum epruveta 2000 0.24 480.00 580.80 Uzimanje uzoraka krvi živine 2000 1.30 2,600.00 3,146.00 Laboratorijsko - serološko ispitivanje ELISA test 2000 3.70 7,400.00 8,954.00 UKUPNO 10,480.00 12,680.80 **u cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza. 17. IDENTIFIKACIJA I REGISTRACIJA ŽIVOTIN JA Radi sistematskog praćenje kretanja životinja i blagovremenog otkrivanje zaraznih bolesti sprovodi se identifikacija i registracija goveda, ovaca i koza, i registracija njihovog kretanja. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: Veterinarske ambulante, veterinarska inspekcija. Način izvođenja: identifikacija i registracija životinja i praćenje kretanja životinja vrši se:  za životinje za proizvodnju u skladu sa Zakonom o identifikaciji i registraciji životinja, Pravilnikom o načinu identifikacije i registracije goveda i vođenju registara i elektronske baze podatka ("Službeni list RCG", broj 58/07 i "Službeni list CG", br. 50/14, 29/16 i 48/16), Pravilnikom o identifikaciji i načinu vođenja registara gazdinstva ovaca i koza i elektronske baze podataka ("Službeni list CG", br. 33/14, 56/15 i 48/16) i Pravilnikom o identifikaciji i registraciji svinja ("Službeni list CG", br. 52/15 i 60/16);  za kućne ljubimce u skladu sa Zakonom o veterinarstvu, Pravilnikom o načinu identifikacije pasa i mačaka ("Službeni list CG", br. 60/18) i Pravilnikom o načinu vođenja registra i izdavanju pasoša za kućne ljubimce ("Službeni list CG", br. 53/15 i 28/17). Držalac ovaca i koza vodi registar gazdinstva ovaca i koza i radi ažuriranja podataka o broju životinja na gazdinstvu, vrši popis dva puta godišnje sa stanjem na gazdinstvu na dan 1. marta i 31. decembara tekuće godine i podatke o izvršenom popisu dostavi veterinarskoj ambulanti do 15. aprila tekuće godine, odnosno do 15. januara naredne godine. Držalac ovaca i koza prijavljuje svako kretanje ovaca i koza sa i do gazdinstva, kao i rođenje, uginuće, klanje, kupoprodaju, sa datumima kad su se ovi događaji desili, u roku od sedam dana od nastanka događaja, radi unošenja u Elektronsku bazu podataka Uprave, i uredno unose u registar gazdinstva sve podatke u skladu sa zakonom. Džalac svinja dužan je da vodi registar gazdinstva svinja i vrši popis svinja 2 puta godišnje sa stanjem na gazdinstvu na dan 1. jula i 31. decembara tekuće godine i podatke o izvršenom popisu dostavi veterinarskoj ambulanti do 15. jula tekuće godine, odnosno do 15. januara naredne godine. Držalac svinja prijavljuje svako kretanje svinja sa i do gazdinstva, kao i rođenje, uginuće, klanje, kupoprodaju, sa datumima kad su se ovi događaji desili, u roku od sedam dana od nastanka događaja, radi unošenja u Elektronsku bazu podataka Uprave, i uredno unose u registar gazdinstva sve podatke u skladu sa zakonom. Držalac goveda prijavljuje svako kretanje goveda sa i do gazdinstva, kao i rođenje, uginuće, klanje, kupoprodaju, sa datumima kad su se ovi događaji desili, u roku od sedam dana od nastanka događaja, radi unošenja u Elektronsku bazu podataka Uprave, i uredno unose u registar gazdinstva sve podatke u skladu sa zakonom. Veterinarska ambulanta, nakon identifikacije, upisuje podatke o vlasniku i životinji u registar kućnih ljubimaca, u skladu sa Pravilnikom o načinu vođenja registra i izdavanju pasoša za kućne ljubimce ("Službeni list CG", br. 53/15 i 28/17) i uputstvom Uprave. Identifikaciji pasa podliježu svi psi na teritoriji Crne Gore koji nijesu identifikovani u skladu sa propisima, a novorođeni psi koji se nalaze na teritoriji Crne Gore najkasnije 90 dana od datuma rođenja, odnosno prilikom prve vakcinacije protiv virusnih bolesti ili napuštanja legla. Identifikacija se vrši u skladu sa uputstvom Uprave iz tačke 14 ovog programa. Sa ušnim markicama i pasošima zaklanih životinja postupa se u skladu sa stručnim uputstvom Uprave. Obuhvat: sve životinje koje podliježu obaveznoj identifikaciji i registraciji u skladu sa propisima. Period realizacije: tokom cijele godine. Iznos sredstava: 126,088.05 € Troškovi obilježavanja goveda: u cijelosti plaća držalac goveda. Troškovi obilježavanja ovaca i koza: u cijelosti plaća držalac ovaca i koza. Troškovi obilježavanja svinja: u cijelosti plaća držalac svinja. Naknadu za identifikaciju, izdavanje pasoša i upis pasa u Registar kućnih ljubimaca plaća vlasnik, u iznosu od 2,00€ 1 po psu. Troškove isunjavanja pasoša i unos podataka o psu finansiraju iz budžeta Uprave. Psi koji su već označeni mikročipom koji ispunjava zahtjeve propisane Pravilnikom o načinu identifikacije pasa i mačaka ("Sl. List CG", br. 60/2018), ne identifikuju se već se podaci (broj mikročipa, nakon provjere čitačem), unosi u pasoš i registar kućnih ljubimaca. Način izvještavanja i kontrole: izvršene mjere na identifikaciji i registraciji životinja i kretanju životinja kontroliše i ovjerava službeni veterinar (10% od ukupnog broja domaćinstava), osim identifikacije i registracije pasa, u skladu sa stručnim uputstvom Uprave o načinu vršenja službenih kontrola ovlašćenih veterinarskih organizacija u sprovođenju Programa mjera. Veterinarske ambulante su dužne da blagovremeno:  obavijeste službenog veterinara i Upravu o svakom držaocu životinja koji odbija sprovođenje Programa mjera, suprotno članu 51 stav 1 tačka 5 Zakona o veterinarstvu, članu 5 st. 1 i 3 Zakona o identifikaciji i registraciji životinja i članu 110 stav 1 Zakona o veterinarstvu;  obavijeste službenog veterinara i Upravu o svakoj neusklađenosti na gazdinstvu, bilo da se odnosi na broj goveda/ovaca/koza i svinja na gazdinstvu u odnosu na broj životinja u Elektronskoj bazi podataka ili druge neusklađenosti suprotno odredbama Zakona o identifikaciji i registraciji životinja i Zakona o veterinarstvu;  dostave nadležnom službenom veterinaru, najkasnije do 10. tekućeg za prethodni mjesec izvještaj o izvršenoj registraciji kretanja životinja iz Elektronske baze podataka (detaljini izvještaj);  dostave nadležnom službenom veterinaru, najkasnije do 10. tekućeg za prethodni mjesec izvještaj o izvršenoj registraciji vlasnika i identifikaciji i registraciji pasa iz Registra kućnih ljubimaca, sa potvrdom o izvršenoj identifikaciji i vakcinaciji, ako je sprovedena, odnosno izvještaj o izdatim pasošima;  nakon izvršene kontrole, dostave Upravi izvještaj Elektronske baze podataka sa zapisnikom službenog veterinara odnosno izvještaj iz Registra kućnih ljubimaca. Način kontrole: Službeni veterinar vrši provjeru Izvještaja o izvršenoj registraciji kretanja životinja na osnovu postojećih prijava kretanja i uporednih provjera podataka iz Elektronske baze podataka i izvještaja o identifikaciji pasa i uporednih provjera podataka iz Registra kućnih ljubimaca. Način plaćanja: za izvršene javne poslove evidencije kretanja životinja izuzev elektronskog klanja životinja zaklanih u odobrenim objektima za klanje i nedefinisanih odlazaka, isplata sredstava vrši se na osnovu ispostavljene fakture koju prati izvještaj o registraciji i kretanjima iz Elektronske baze podataka sa zapisnikom službenog veterinara; za izvršene javne poslove identifikacije pasa, izdavanja pasoša za pse i unosa u Elektronsku bazu podataka, isplata sredstava vrši se na osnovu ispostavljene fakture koju prati izvještaj o registraciji pasa u Elektronskoj bazi podataka. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za prethodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena bez PDV-a Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Obilježavanje ovaca i koza - nabavka ušnih markica 1 38,000 0.41 15,580.00 18,851.80 Obilježavanje goveda - nabavka ušnih markica 1 28,000 0.70 19,600.00 23,716.00 Obilježavanje svinja - nabavka ušnih markica 1 40,000 0.13 5,200.00 6,292.00 Evidencija kretanja životinja 70,000 0.10 7,000.00 8,470.00 Nabavka bar kodova 250,000 0.032 8,000.00 9,680.00 Dokumenta za kretanje životinja- pasoš 25,000 0.17 4,250.00 5,142.50 Nabavka mikročipova sa aplikatorom 13,000 2.00 26,000.00 31,460.00 Ispunjavanje pasoša 14,000 0.70 9,800.00 11,858.00 Pasoš za pse - štampanje 13,500 0.65 8,775.00 10,617.75 UKUPNO 104,205.00 126,088.05 1 U slučaju da se obilježavanje novorođenih goveda odnosno ovaca i koza, odnosno svinja vrši istovremeno sa sprovođenjem mjera iz ovog programa, troškovi prevoza se ne obračunavaju. Ukoliko se obilježavanje novorođenih goveda odnosno ovaca i koza, odnosno svinja vrši po zahtjevu držaoca (poseban izlazak), držalac životinja plaća i troškove prevoza u iznosu od 30% od cijene litra goriva po pređenom kilometru. 18. KONTROLA ZDRAVLJA VIMENA Radi blagovremene kontrole zdravlja vimena odnosno otkrivanja i suzbijanja pojave mastitisa, s obzirom da neki uzročnici mastitisa mogu biti patogeni i za ljude sprovodi se pregled i dijagnostičko ispitivanje mlijeka muznih goveda brzom terenskom probom (CMT) na teritoriji Crne Gore. Odgovorna institucija: Uprava. 1 Cijena bez PDV-a Nosilac posla: veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija, veterinarska inspekcija. Obuhvat: 50,000 muznih krava; uzorkovanje i laboratorijska dijagnostika 7,800 uzoraka mlijeka na cijeloj teritoriji Crne Gore. Način izvođenja: u skladu sa ovim programom i posebnim programom za kontrolu zdravlja vimena. Na svakom gazdinstvu sa muznim kravama vrši se klinički pregled vimena i dijagnostičko ispitivanje mlijeka muznih goveda brzom terenskom probom (CMT) u slučajevima pozitivnog CMT uzimaju se uzorci mlijeka za laboratorijska ispitivanja i dostavljanje laboratorijii koja vrši laboratorijsku dijagnostiku i izolaciju uzročnika sa antibiogramom, na osnovu čega se sprovodi liječenje i druge mjere, uz obavezno obavještavanje nadležnog službenog veterinara radi preduzimanja zakonom predviđenih mjera (zabrana upotrebe i stavljanja u promet za javnu potrošnju mlijeka i mliječnih proizvoda do dobijanja negativnog rezultata (CMT)). Period realizacije: u skladu sa rokovima propisanim za sprovođenje tuberkulinizacije goveda obzirom da se mjere sprovode istovremeno. Iznos sredstava: 196,504.00 € Način plaćanja: Za izvršene javne poslove na kontroli zdravlja vimena isplata se vrši na osnovu ispostavljene fakture. Uz fakturu se dostavlja izvještaj o sprovedenim mjerama, kopije laboratorijskih izvještaja i zapisnik službenog veterinara. Faktura se ispostavlja do kraja tekućeg za prethodni mjesec. Fakture koje nijesu blagovremeno dostavljene i koje ne prati kompletna dokumentacija neće se razmatrati. Opis mjere Količina Jed. cijena Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om CMT, izvođenje 50,000 2.00 100,000.00 121,000.00 Uzorkovanje mlijeka u slučaju pozitivnog CM testa 7,800 1.00 7,800.00 9,438.00 Laboratorijska dijagnostika sa antibiogramom 7,800 7.00 54,600.00 66,066.00 UKUPNO 162,400.00 196,504.00 19. MONITORING SALMONELE Radi blagovremenog otkrivanja i suzbijanja pojave salmoneloze domaće živine i preveniranja pojave bolesti prenosive hranom kod ljudi vrši se sistematsko praćenje prisustva uzročnika salmoneloze u jatima domaće živine. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: veterinarske ambulante, Specijalistička veterinarska laboratorija i inspekcija Način izvođenja: u skladu sa ovim programom i posebnim programima za kontrolu i nadzor salmonele u jatima živine u tovu i jatima koka nosilja i antimikrobne rezistencije. Izvršiće se sistematsko praćenje uzimanjem uzoraka od domaće živine iz objekata koji su registrovani od strane Uprave. Veterinarska inspekcija/ovlašćeni veterinari će uzimati uzorke fecesa, nazuvaka i krvi i dostavljati laboratoriji radi laboratorijskih/bakterioloških, odnosno seroloških ispitivanja. Uzorci će se uzimati iz objekata za uzgoj i proizvodnju konzumnih jaja i tov živine. Učestalost uzorkovanja, vrsta i broj uzoraka po objektima iz registra, biće određen posebnim uputstvom Uprave. Rok: od 1. aprila 2020. godine Način plaćanja: Po ispostavljenoj fakturi, za obavljeni posao. Uz fakturu se dostavlja izvještaj o sprovedenim mjerama, kopije laboratorijskih izvještaja. Specijalistička veterinarska laboratorija uz fakturu obavezno dostavlja i kopiju laboratorijskog izvještaja, odnosno objedinjeni godišnji izvještaj o ispitivanjima po ovom programu. Iznos sredstava: 40.159,64 € Opis mjere Količina Jed. cijena Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Program kontrole u jatima živine u tovu (brojleri, ćurke) Uzorkovanje u objektima - živina u tovu 280 9.00 2,520.00 3,049.20 Laboratorijska dijagnostika S. sp 280 13.00 3,640.00 4,404.40 Serološka tipizacija - određivanje serološke grupe i serovarijeteta 40 15.00 600.00 726.00 PCR u slučaju da se serološkom tipizacijom ne može odrediti serovarijetet - utvrđivanje prisustva genoma 15 35.00 525.00 635.25 Program kontrole u jatima koka nosilja, bez uzgoja Uzorkovanje u objektima - koke nosilje 1000 6.00 6,000.00 7,260.00 Laboratorijska dijagnostika S. Sp 1000 13.00 13,000.00 15,730.00 Serološka tipizacija - određivanje serološke grupe i serovarijeteta 50 15.00 750.00 907.50 PCR u slučaju da se serološkom tipizacijom ne može odrediti serovarijetet - utvrđivanje prisustva genoma 15 35.00 525.00 635.25 Program kontrole u jatima koka nosilja, sa uzgojem, uzorkovanje Uzorkovanje u objektima - uzgoj koka nosilja 7 9.00 63.00 76.23 Laboratorijska dijagnostika S. Sp 7 13.00 91.00 110.11 Serološka tipizacija - određivanje serološke grupe i serovarijeteta 4 15.00 60.00 72.60 PCR u slučaju da se serološkom tipizacijom ne može odrediti serovarijetet - utvrđivanje prisustva genoma 2 35.00 70.00 84.70 Nabavka opreme za uzorkovanje -nazuvci 600 3.40 2,040.00 2,468.40 Antimikrobna rezistencija 4,000.0 29,884.00 40,159.64 20. GROZNICA ZAPADNOG NILA Radi blagovremenog otkrivanja prisustva bolesti groznica Zapadnog Nila (GZN) kod konja, ptica i vektora virusa uzročnika groznice Zapadnog Nila (komarci roda Culex), vrši se pasivni nadzor kod konja i monitoring eventualnog prisustva virusa, odnosno specifičnih antitijela protiv uzročnika ove bolesti u prirodnim rezervoarima i blagovremena procjena rizika o mogućem prenošenju i širenju virusa na prijemčive životinje i humanu populaciju. Odgovorna institucija: Uprava. Nosilac posla: Specijalistička veterinarska laboratorija, Biotehniči fakultet, Veterinarske ambulante Obuhvat: prijemčive vrste ptica, komarci iz roda Culex, konji i druge ekvide Period realizacije: tokom cijele godine Iznos sredstava: 8,305.20 € Način izvođenja: na lokalitetima pogodnim za razvoj komaraca, jedinke vektorskih komaraca (rod Culex) će se prikupljati pomoću klopki za komarce u periodu godine sa najvećom aktivnosti vektora (jun-septembar) i u periodu njihove najintenzivnije dnevne aktivnosti. Ukupno će se sprovesti sedam uzorkovanja deset odabranih lokacija (jednom do dva puta mjesečno). Prikupljeni uzorci komaraca biće entomološki ispitani – izvršena determinacija, a potom virusološki ispitani molekularnim metodama (real-time RT-PCR) na prisustvo genoma virusa groznice Zapadnog Nila, u skladu sa uputstvom Uprave. Uzorci se ispituju kao zbirni uzorak (oko 50 jedinki u pulu, odnosno broj jedinki sakupljenih u klopki). Utvrđivanje prisustva virusa groznice Zapadnog Nila kod divljih, prijemčivih, nemigratornih ptica (svrake, vrane, gavrani, ptice pjevačice, grabljivice), vrši se u slučajevima masovnog uginuća ovih ptica na jednom lokalitetu uz prethodno isključivanje mogućnosti trovanja. Uzorke uginulih ptica dostavljaju veterinarske ambulante Specijalističkoj veterinarskoj laboratoriji ili prikupljanje uzoraka vrši sama laboratorija, koja vrši laboratorijska ispitivanja metodom real-time RT-PCR u dostavljenim uzorcima nađenih i prikupljenih uginulih prijemčivih vrsta ptica na prisustvo genoma virusa groznice Zapadnog Nila. Utvrđivanje prisustva virusa groznice Zapadnog Nila kod konja, odnosno ostalih ekvida, vrši se iz uzoraka krvnog seruma odabranih konja i ostalih ekvida kao indikator jedinki serološkom metodom IgM ELISA (akutna infekcija). Od konja sa kliničkim znacima poremećaja centralnog nervnog sistema (neurološki klinički znaci), u slučaju sumnje na Groznicu zapadnog Nila, za ispitivanje se dostavlja se serum, puna krv i likvor. Ukoliko dođe do uginuća životinje s prethodno ustanovljenim poremećajem centralnog nervnog sistema na ispitivanje se obvezno mora dostaviti uzorak tkiva mozga. Specijalistička veterinarska laboratorija izrađuje godišnji izvještaj o izvršenim aktivnostima na sprovođenju monitoringa bolesti Groznice zapadnog Nila i dostavlja ga Upravi. Informaciju o potvrđenom slučaju Groznice zapadnog Nila Uprava dostavlja Institutu za javno zdravlje, na osnovu izvještaja Specijalističke veterinarske laboratorije. Opis mjere Količina Jed. cijena Ukupno bez PDV-a Ukupno sa PDV-om Prikupljanje komaraca na jednoj lokaciji* 7x10 70 30.00 2,100.00 2,541.00 Entomološka ispitivanja – determinacija 70 11.56 809.20 979.13 RT-PCR/real-time RT-PCR komaraca/pul 70 43.50 3,045.00 3,684.45 RT-PCR/real-time RT-PCR ptica 10 43.50 435.00 526.35 Uzimanje uzoraka krvi kopitara 60 1.30 78.00 94.38 Serološko ispitivanje krvnog seruma konja 60 6.61 396.60 479.89 UKUPNO 6,863.80 8,305.20 *U cijenu utvrđenu programom uračunati su i troškovi prevoza. 21 . STADO SLUŽBENO SLOBODNO OD TUBERKULOZE, BRUCELOZE I ENZOOTSKE LEUKOZE GOVEDA –DODIJELA STATUSA Proglašenje stada goveda službeno slobodnog od tuberkuloze, bruceloze i enzootske leukoze goveda u 2020. godini, uključujući način i rokove za sprovođenje mjera, uslove za dodijelu i održavanje statusa sprovodi se u skladu sa Pravilnikom o uslovima za dobijanje, održavanje, suspenziju i oduzimanje zdravstvenog statusa goveda i svinja na tuberkulozu, brucelozu i enzootsku leukozu (“Službeni list CG”, br. 55/15, 21/17 i 36/2018) i Stručnim uputstvom za dodjelu statusa stada goveda službeno slobodnih od tuberkuloze, bruceloze i enzootske leukoze goveda koji donosi Uprava. 22.TEHNIČKA I ADMINISTRATIVNA PODRŠKA IMPLEMENTACIJI PROGRAMA MJERA U OBLASTI ZDRAVLJA ŽIVOTINJA I VETERINARSKOG JAVNOG ZDRAVLJA U cilju stvaranja uslova za sprovođenje obaveza u oblasti veterinarstva i bezbjednosti hrane životinjskog porijekla i hrane za životinje, neophodna je podrška jačanju stručnih kapaciteta u oblasti zdravlja životinja i veterinarskog javnog zdravlja, sa posebnim akcentom na službene kontrole. Učešće u radnim timovima i grupama za pripremu stručnih osnova za izradu podzakonskih akata, planova, programa, pripremu projekata i drugih dokumenata nameće potrebu dodatnog osposobljavanja i kontinuirane edukacije, angažovanja kreativnih kadrova u radne grupe i timove, kako bi se blagovremeno i efikasno odgovorilo postavljenim ciljevima i zadacima. Takođe je u ostvarenju planiranih ciljeva neophodno i povremeno angažovanje stručnjaka iz zemlje i inostranstva, organizovanje seminara, radionica, obuka, studijskih posjeta i simulacijskih vježbi za zaposlene u administraciji, veterinarske organizacije i korisnike veterinarskih usluga. Takođe je opravdano i upućivanje zaposlenih kadrova na specijalističke i druge studije iz pojedinih oblasti veterinarstva i podrška studentima veterinarske medicine. Ciljevi:  jačanje institucionalne podrške za unaprjeđenje postojećih sistema u oblasti veterinarstva;  blagovremena i efektivna realizacija planiranih aktivnosti;  usvajanje i implementacija EU i drugih preporučenih standarda u oblasti veterinarstva, uključujući i službene kontrole;  jačanje veterinarskih kadrovskih potencijala;  unaprjeđivanje nivoa osnovnih znanja o bolestima životinja i njihovom značaju za zdravlje ljudi i životinja, bezbjednost hrane životinjskog porijekla, razvoj stočarstva i poljoprivrede uopšte;  informisanje korisnika veterinarskih usluga i obavještavanje javnosti o preduzetim aktivnostima u ovim oblastima (radionice, javne kampanje, info letci i slično). Korisnici: Uprava, veterinarske organizacije. Iznos sredstava: 38.894,34 € Način plaćanja: Na predlog starješine organa ili na osnovu rješenja Uprave, po ispostavljenoj fakturi za izvršeni posao, u skladu sa važećim propisima. Komponente Vrijednost € Tehnička i administrativna podrška implementaciji programa u oblasti zdravlja životinja i veterinarskog javnog zdravlja, podrška kreativnim kadrovima, učešće u radnim timovima i grupama za pripremu stručnih osnova za izradu podzakonskih akata, planova, programa, pripremu projekata i drugih dokumenata iz oblasti zdravlja životinja i veterinarskog javnog zdravlja i stručna redaktura 20,473.21 Angažovanje stručnjaka, organizovanje seminara, radionica, obuka, studijskih posjeta i simulacijskih vježbi za zaposlene u administraciji, veterinarske organizacije i korisnike veterinarskih usluga 2,849.72 Upućivanje zaposlenih kadrova na specijalističke i druge studije iz pojedinih oblasti veterinarstva i podrška studentima veterinarske medicine 7,000.00 Imformisanje korisnika veterinarskih usluga i obavještavanje javnosti o aktivnostima iz Programa mjera (radionice, javne kampanje, info letci i sl.) 1,571.41 Oprema i dokumentacija za praćenje sprovođenja mjera po ovom programu i sprovođenje inspekcijskog nadzora u Sektoru veterine 3,000.00 Sertifikati 2,000.00 Usluge prevođenja 2,000.00 UKUPNO 38,894.34 ODGOVORNE INSTITUCIJE I NOSIOCI POSLA ZA SPROVOĐENJE MJERA, PRAĆENJE I KONTROLU Odgovorne institucije i nosioci posla za sprovođenje mjera po ovom programu su: Uprava, veterinarska inspekcija i nadležne inspekcije, veterinarske organizacije kojima su javni poslovi ustupljeni (veterinarske ambulante, veterinarska služba i Specijalistička veterinarska laboratorija). Uprava vrši nabavku potrebnih veterinarskih ljekova i medicinskih sredstava (dijagnostička sredstva, vakcine, vakuum epruvete), u skladu sa Programom mjera koje se preko Specijalističke veterinarske laboratorije raspodjeljuju veterinarskim ambulantama, u skladu sa Ugovorom i nalogom Uprave kao i ušnih markica za obilježavanje životinja i drugih propisanih dokumenata i obrazaca. Veterinarske ambulante su dužne da dostave Upravi i službenom veterinaru, najkasnije deset dana prije početka sprovođenja mjere, plan za izvođenje svake pojedinačne mjere, sa nazivima mjesta i datumom izvođenja tokom godine, u skladu sa periodom za realizaciju, odnosno da blagovremeno obavjeste o izmjeni plana i izvještaje o sprovedenim mjerama i fakture na način i u rokovima propisanim ovim programom. Veterinarske ambulante su dužne da vode evidenciju i pravilno čuvaju i koriste zadužena dijagnostička sredstva, vakcine, medicinska sredstva (vakuum epruvete), u skladu sa uputstvom proizvođača i pravilima struke, i dostave, pisani izvještaj Upravi, u skladu sa rokovima definisanim ugovorom odnosno rješenjem za ustupanje javnih poslova, o zaduženim, utrošenim, rashodovanim, neutrošenim (sa rokovima upotrebe) veterinarskim ljekovima i medicinskim sredstvima zaduženim za sprovođenje mjera iz Programa mjera, sa stanjem na dan 31. decembra 2020. godine. Laboratorijska dijagnostička ispitivanja po ovom programu mjera vrši Specijalistička veterinarska laboratorija. Laboratorija takođe daje stručna mišljenja i preporuke za preduzimanje mjera za bolesti za koje posebnim propisima nijesu utvrđena pravila za postupanje, u skladu sa preporukama Međunarodne organizacije za zdravlje životinja (u daljem tekstu: OIE), pruža stručnu pomoć službenom veterinaru u vršenju nadzora i sprovođenja mjera sprečavanja pojave, otkrivanja, suzbijanja i iskorjenjivanja zaraznih bolesti životinja. Radi blagovremene dijagnostike zaraznih bolesti životinja (bjesnilo, klasična kuga svinja, tuberkuloza, IBR/IPV, paratuberkuloza, Q-groznica, avijarna influenca, atipična kuga živine, infektivni burzitis, plavi jezik, afrička kuga svinja, antraks, bolesti pčela i dr.) laboratorija je dužna da kontinuirano raspolaže i održava stalne rezerve dijagnostikuma i potrebnih reagenasa za brzo reagovanje u kriznim situacijama, obzirom da se obim i vrijeme ispitivanja ne može predvidjeti. Specijalistička veterinarska laboratorija čuva u uslovima kontrolisane temperature i vrši raspodjelu veterinarskih ljekova i medicinskih sredstava za sprovođenje Programa mjera, u skladu sa nalogom Uprave. Specijalistička Veterinarska laboratorija dužna je da Upravu obavjesti o svakom odbijenom uzroku, odnosno uzorku koji je dostavljen bez propisanog uputa, autolitičnom uzorku, uzorku sa nedovoljnom količinom krvi ili uzorcima kod kojih nije moguće utvrditi sljedivost; veterinarsku ambulantu i Upravu o rezultatima ispitivanja dostavljenog uzorka; bez odlaganja o rezultatima ispitivanja sa pozitivnim rezultatom, u skladu sa ovim programom mjera i Pravilnikom o klasifikaciji zaraznih bolesti životinja, načinu prijavljivanja pojave odnosno sumnje i odjavljivanja zaraznih bolesti životinja ("Službeni list CG", broj 92/17) . Uprava, zajedno sa veterinarskim inspektorima vrši nadzor nad realizacijom ovog programa kroz praćenje i kontrolu načina izvršavanja mjera, rokova, obuhvata životinja, vođenja evidencije i načina obavještavanja o preduzetim mjerama, u toku samog sprovođenja ili naknadno, provjerom vjerodostojnosti dostavljene dokumentacije, na terenu, kod držaoca životinja kod kojih su izvršene mjere iz ovog programa. Isplata sredstava za sprovedene mjere utvrđene ovim programom vrši se na osnovu ispostavljene fakture i nakon izvršene provjere sprovodenih mjera na terenu, provjere dokumentacije i Elektronske baze podataka, nakon sačinjavanja izvještaja o pravilnom sprovođenju mjera i obračunu u ispostavljenoj fakturi. Izvještaj sačinjava i provjeru sprovođenja mjera vrši komisija koji obrazuje ministar. Uprava, zajedno sa veterinarskim inspektorima vrši analizu sprovođenja Programa mjera, uzimajući u obzir plan za izvođenje svake pojedinačne mjere, mjesečne izvještaje i fakture, podatke iz Elektronske baze podataka, podatke o zaduženim veterinarskim ljekovima i medicinskim sredstvima, ušnim markicama za obilježavanje životinja i drugim sredstvima za sprovođenje Programa mjera, epizootiološke podatke kao i službene kontrole i druge podatke. U skladu sa Zakonom o veterinarstvu, veterinarske ambulante i veterinarske službe sprovode mjere utvrđene ovim programom (poslovi od javnog interesa), na osnovu Ugovora, kojim su, pored ostalog, bliže uređena vrsta i obim ustupljenih poslova, područja na kojima se obavljaju ustupljeni poslovi, period, način i uslovi vršenja poslova, način plaćanja, razlogi za raskid ugovora prije isteka perioda na koji je zaključen, uslovi za jednostrani raskid ugovora, odgovornosti u vršenju ustupljenih poslova i druga prava i obaveze ugovornih strana. Subjekti za sprovođenje mjera po ovom programu vode propisane evidencije, registre i baze podataka u skladu sa zakonom. O izvršenim mjerama dijagnostičkih ispitivanja i/ili vakcinacija veterinarske ambulante i/ili Specijalistička veterinarska laboratorija vlasniku, odnosno držaocu životinja kod kojih su sprovedena, izdaju potvrdu datu u Prilogu 2 koji je sastavni dio ovog programa (za: vađenje krvi na brucelozu goveda, ovaca i koza, izvršene kliničke preglede i uzimanje uzoraka iz svakog sumnjivog pčelinjeg društva, uzimanje uzoraka krvi ili drugih odgovarajućih uzoraka zbog sumnje na plavi jezik, uzimanje uzoraka radi ispitivanja na prisustvo bolesti riba i uzimanje uzoraka školjki radi ispitivanja na prisustvo parazita, izvršenu vakcinaciju protiv klasične kuge svinja, uzimanje uzoraka krvi vakcinisanih svinja radi kontrole uspješnosti imunizacije, izvršenu vakcinaciju pasa i mačaka, izvršenu vakcinaciju protiv antraksa i uzimanje uzoraka krvi vakcinisane živine radi kontrole uspješnosti imunizacije. Sredstvima opredijeljenim ovim programom ne finansiraju se mjere koje se sprovode na: 1. uvezenim životinjama u karantinskim objektima; 2. životinjama kod pravnih i fizičkih lica koje se bave prometom životinja, a nemaju sopstvenu proizvodnju (sabirni centri). Ovaj program objaviće se u "Službenom listu Crne Gore". Broj: 05-312/20-1301/4 Podgorica, 26. februara 2020. godine Ministar, mr Milutin Simović, s.r. Prilog 1 TUBERKULINSKA LISTA Veterinarska ambulanta Podaci o gazdinstvu Broj gazdinstva Ime i prezime vlasnika Adresa Naziv dijagnostikuma Proizvođač Serija R. br. Identifikacioni broj životinje Datum tuberkulinizacije Prva tuberkulinizacija Simultana tuberkulinizacija Konačni rezultat debljina kožnog nabora Rezultat debljina kožnog nabora prije aplikacije očitavanje nakon 72 h prije aplikacije očitavanje nakon 72 h bovini avijarni bovini avijarni Tuberkulinizacija Potpis veterinara Potpis vlasnika Očitavanje nakon 72h Potpis veterinara Potpis vlasnika Prilog 2 Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove Veterinarska ambulanta Opština Datum POTVRDA Br. dijagnostičko ispitivanje/vakcinacija naziv dijagnostikuma/vakcine proizvođač serija ime vlasnika-držaoca mjesto i adresa IZVRŠENO DIJAGNOSTIČKO ISPITIVANJE/VAKCINACIJA NAPLAĆENO PRIMJEDBA Vrsta životinja (po kategorijama) sa identifikacionim brojem Broj grla Za rad Za vakcinu Svega Potpis vlasnika-držaoca M.P. Ime i prezime ovlašćenog lica Potpis ovlašćenog lica