Monitoring Program for pesticide residues in food of plant and animal origin for 2024

588. Na osnovu člana 10 Zakona o sredstvima za zaštitu bilja ("Službeni list CG", br. 51/08 i 18/14), a u vezi sa članom 112 stav 2 Zakona o bezbjednosti hrane ("Službeni list CG", broj 57/15), Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, uz saglasnost Ministarstva zdravlja, donijelo je P R O G R A M MONITORINGA REZIDUA PESTICIDA U HRANI BILJNOG I ŽIVOTINJSKOG PORIJEKLA ZA 2024. GODINU* Programom monitoringa rezidua pesticida u i na hrani biljnog i životinjskog porijekla (u daljem tekstu: Program) određuju se uslovi i način sprovođenja monitoringa (vršioci monitoringa, prioriteti uzimanja uzoraka, broj uzoraka i laboratorijska ispitivanja), metode kontrole, uslovi, način i metode uzimanja i čuvanja uzoraka, vođenje evidencije o uzorcima i metode laboratorijskih ispitivanja radi praćenja nivoa rezidua pesticida. Program se sprovodi u cilju procjene ugroženosti zdravlja stanovništva i primjene propisa, a u skladu sa propisanim nivoima rezidua pesticida utvrđenih Pravilnikom o maksimalnom nivou rezidua sredstava za zaštitu bilja na ili u bilju, biljnim proizvodima, hrani ili hrani za životinje („Službeni list CG“, br. 21/15, 44/15, 34/19, 82/20, 92/20,130/21 i 65/23). Uzorci hrane za odojčad i malu djecu ocjenjuju se na proizvodima koji su spremni za upotrebu ili su pripremljeni prema uputstvima proizvođača, uzimajući u obzir maksimalne nivoe ostataka utvrđene Uredba o supstancama koje se mogu dodavati hrani za posebne prehrambene potrebe ("Službenom listu CG", br. 80/16 i 37/18). Ako se takva hrana može konzumirati kao gotovi proizvod i kao proizvod za pripremu, dostavljaju se rezultati za gotovi proizvod. Uzorci prema vrsti, broju i porijeklu dati su u Tabeli 1 ovog programa. Aktivne supstance koje će se ispitivati date su u Tabelama 2 i 3 ovog programa. Broj i vrsta uzoraka određen je na osnovu rezultata Programa monitoringa objavljenih u periodu od 2009. do 2023. godine, a u cilju sagledavanja izloženosti potrošača pesticidima, kao i praćenje načina primjene pesticida. Uzorci se uzimaju sistemom slučajnog uzorka, a u skladu sa Pravilnikom o metodama uzorkovanja za utvrđivanje rezidua sredstava za zaštitu bilja („Službeni list CG“, broj 48/14), kako slijedi: Sistem rangiranja rizika Nivo rizika Vrsta monitoringa Nizak nivo rizika ne postoji dokaz o prekoračenom MRL/Maximum Residue Levels ili neodobrenim pesticidima na/u hrani (izvor: dosadašnja praćenja, izvještaji, sistem brzog obavještavanja RASFF’s, ili drugi podaci monitoringa drugih država); nizak broj očekivanih rezidua pesticida na i u hrani; hrana je manjim dijelom zastupljena u ishrani ljudi. Rutinsko uzimanje uzoraka u cilju provjere usaglašenosti MRL i obezbjeđenja potrebnih informacija. Srednji nivo rizika postoji dokaz o prekoračenom MRL ili neodobrenim pesticidima na/u hrani (izvor: dosadašnja praćenja, izvještaji, sistem brzog obavještavanja - RASFF’s, ili drugi podaci monitoringa drugih država); Rutinsko uzimanje uzoraka u cilju provjere usaglašenosti MRL i obezbjeđenja potrebnih informacija, radi praćenje prethodnih rezultata. očekivana pojava rezidua na i u hrani; hrana je većim dijelom zastupljena u ishrani ljudi; narastajući priliv i promovisanje hrane iz novih izvora. Visok nivo rizika skoriji dokaz o prekoračenom MRL ili ne-odobrenim pesticidima na i u hrani (izvor: dosadašnja praćenja, izvještaji, sistem brzog obavještavanja - RASFF’s, ili drugi podaci monitoringa drugih država); dokaz da unos može preći akutnu referentnu dozu/Acute Reference Dose; očekivane rezidue na i u hrani koja je od izuzetnog značaja za neku potrošačku grupu. Godišnji monitoring hrane koja je značajna u ishrani ljudi i/ili ciljani monitoring za identifikovane probleme. Parametri uzeti u obzir prilikom izrade programa su: broj stanovnika; statistički podaci o potrošnji hrane (zastupljenosti u ishrani); podaci o domaćoj proizvodnji i uvozu hrane; podaci o nivou rezidua iz prethodnih godina; kapaciteti laboratorija, primijenjene metode; registrovana sredstva za zaštitu bilja; broj skladišta, veleprodaja, uvoznika i maloprodaja hrane. Ispitivanje uzoraka vrše ovlašćene laboratorije u skladu sa Zakonom o sredstvima za zaštitu bilja i Zakonom o bezbjednosti hrane. Ovlašćene laboratorije, izvještaj o ispitivanju sa rezultatima ispitivanja dostavljaju inspektorima koji su uzeli uzorak i organu uprave nadležnom za bezbejdnost hrane i sredstva za zaštitu bilja (u daljem tekstu: Uprava). Izvještaji o ispitivanju, osim rezultata prema vrsti hrane, aktivnim supstancama, treba da sadrže i kvantifikovane podatke o izvršenim ispitivanjima sa instrumentalnim tehnikama i analitičkim metodama koje su korišćene u skladu sa procedurama kontrole kvaliteta (Analytical Quality Control and Method Validation Procedures for Pesticide Residues Analysis in food and feed - SANTE 11312/2021 v2 - Supersedes Document No. SANTE/11312/2021: Implemented by 01/01/2024): Link: https://eurl-pesticides.eu/docs/public/tmplt article.asp?CntID=727. Ovlašćene laboratorije dostavljaju Upravi i tromjesečne izvještaje o izvršenim ispitivanjima. Godišnji izvještaj o sprovođenju programa koji sačinjava Uprava sadrži podatke o: analitičkim metodama koje su korišćene; nivoima detekcije koji je primijenjen u nacionalnom programu; preduzetim mjerama u skladu sa zakonom; slučajevima prekoračenja maksimalnog nivoa rezidua sa obrazloženjem i pregledom upravljanja rizicima. Sastavni dio godišnjeg izvještaja su i izvještaji o ispitivanjima uzoraka iz uvoza i redovnih inspekcijskih kontrola nivoa rezidua pesticida. Ako uzeti uzorci ne ispunjavaju utvrđene uslove, laboratorija će vratiti uzorak i ponoviće se uzimanje uzoraka na zahtjev laboratorije i o tome obavijestiti Upravu. Uzorci iz organske proizvodnje uzimaju se ukoliko su dostupni. Tabela 1. Porijeklo, vrsta i broj uzoraka hrane za ispitivanja u 2024. godini 1. 2. 3. Minimalni broj uzoraka 6. 4. 5. R. br. Vrsta hrane Oznaka 1 Konvencionalna proizvodnja Organska proizvodnja UKUPNO 1.E Stono grožđe 1 0151010 11 1 12 2.E Banane 1 0163020 11 1 12 3.E Grejpfrut 1 0110010 11 1 12 4.E Patlidžan 1 0231030 11 1 12 5.E Brokula 1 0241010 11 1 12 6.E Dinja 1 0233010 11 1 12 7.E Gajene pečurke 1 0280010 11 1 12 8.E Paprika 1 0231020 11 1 12 9.E Pšenica u zrnu 2 0500090 11 1 12 10.E Djevičansko maslinovo ulje Masline za proizvodnju ulja 2 0402010 11 1 12 11.E Masno tkivo goveda 1,3 1012020 11 1 12 12.E Kokošija jaja 4 1030010 11 1 12 13.E Hrana za djecu na bazi žitarica 11 1 12 UKUPNO 132 12 144 1 Analiziraju se neprerađeni proizvodi. Ako se proizvod uzorkuje smrznut, prijavljuje se faktor prerade ako je primjenjivo. 2 Ako nisu dostupni dati uzorci pšenice, može se analizirati i brašno od pšenice i prijavljuje se faktor prerade. 3 Meso se može uzorkovati i u skladu sa tablelom 3. priloga Pravilnika o metodama uzorkovanja za utvrđivanje rezidua sredstava za zaštitu bilja („Službeni list CG“, broj 48/14). 4 Analiziraju se cijela jaja bez ljuske. Za sprovođenje Programa monitoringa rezidua pesticida u hrani biljnog i životinjskog porijekla odgovorna je Uprava. Broj uzoraka iz Tabele 1 ovog programa može se povećati prema sredstvima utvrđenim Programom mjera bezbjednost hrane i hrane za životinje za 2024. godinu, na osnovu mogućeg rizika, naročito u slučajevima povećane potrošnje pojedinih vrsta hrane (turistička sezona, specifični dani za trgovinu - pazarni dan, vjerski praznici) u skladu sa datim parametrima, utvrđenih nepravilnosti i drugo Uzorke iz Tabele 1 tač. 10.E i 13.E uzimaju inspektori za hranu. Uzorke iz Tabele 1 tač. 11.E i 12.E uzimaju veterinarski inspektori. Ostale uzorke iz Tabele 1 uzimaju fitosanitarni inspektori. Troškovi ispitivanja iz Tabele 1, sa poštanskim troškovima nastalim po osnovu ovog programa padaju na teret Uprave. Ako stranka prilikom uzimanja uzorka zahtijeva nadoknadu vrijednost uzetog uzorka hrane, isti se može fakturisati na račun Uprave, a faktura je jedino validna za plaćanje ukoliko je prati zapisnik nadežnog inspektroa o uzetom uzorku na kojem je navedeno da stranka zahtijeva nadoknadu. Prilikom uzimanja uzoraka inspektor popunjava Obrazac koji je sastavni dio ovog programa koji prati uzorak do laboratorije i koji laboratorija prilaže uz izvještaj o ispitivanju koji se dostavlja Upravi. 1 Oznake u skladu sa Prilogom 1 Pravilnika o maksimalnom nivou rezidua sredstava za zaštitu bilja na ili u bilju, biljnim proizvodima, hrani ili hrani za životinje („Službeni list CG“, br. 21/15, 44/15, 34/19, 82/20, 92/20,130/21 i 65/23) u koji je prenešena: Regulativa (EC) br. 396/2005 Evropskog Parlamenta i savjeta od 23 February 2005 o maksimalnom nivou rezidua pesticida na ili u bilju, biljnim proizvodima, hrani ili hrani za životinje i dopuni Direktive savjeta 91/414/EEC. 2 ako nijesu dostupni posebni faktori prerade za ulje navode se upotrijebljeni faktori prerade Tabela 2. Aktivne supstance za ispitivanje 2,4 - D (analizira se samo u stonom grožđu, grejpfrutu, patlidžanu i brokuli) 2-Phenylphenol Abamectin Acephate Acetamiprid Acrinathrin Aldicarb Aldrin i dieldrin Ametoctradin Azinphos-methyl Azoxystrobin Bifenthrin Biphenyl Bitertanol Boscalid Bromide jon (analizira se samo u paprici) Bromopropylate Bupirimate Buprofezin Captan Carbaryl Carbendazim i benomyl Carbofuran Chlorantraniliprole Chlorfenapyr Chlormequat (samo na i u patlidžanu, stonom grožđu, gajenim pečurkama i na pšenici ) Chlorothalonil Chlorpropham Chlorpyriphos Chlorpyriphos-methyl Clofentezine Clopyralid Clothianidin Copper compounds Cyantraniliprole Cyazofamid Cyflufenamid Cyfluthrin Cymoxanil Cypermethrin Cyproconazole Cyprodinil Cyromazin (samo na i u patlidžanu, paprici, dinjama i gajenim pečurkama) Deltamethrin Diazinon Dichlorvos Dicloran Dicofol Diethofencarb Difenoconazole Diflubenzuron Dimethoate Dimethomorph Diniconazole Diphenylamine Dithianon (samo na stonom grožđu) Dithiocarbamates (analizira se u i na svim proizvodima, samo ne na brokoliju, karfiolu, kupusu, maslinovom ulju, vinu i luku) Dodin Emamectin benzoate B1a, expressed as emamectin Endosulfan Epoxiconazole Ethephon (samo na paprici, pšenici i stonom grožđu) Ethion Ethirimol Etofenprox Etoxazole Ethylene oxide (samo na pšenici) Famoxadone Fenamidone Fenamiphos Fenarimol Fenazaquin Fenbuconazole Fenbutatin oxide (samo na i u patlidžanu, grejpfrutu, paprici i stonom grožđu) Fenhexamid Fenitrothion Fenoxycarb Fenpropathrin Fenpropidin Fenpropimorph Fenpyrazamine Fenpyroxmate Fenthion Fenvalerate Fipronil Flonicamid Fluazifop-P-butyl (samo na i u patlidžanu, brokoliju, paprici i pšenici) Flubendiamide Fludioxonil Flufenoxuron Fluopikolid Fluopyram Flupyradifurone Fluquinconazole Flusilazole Flutriafol Fluxapyroxad Folpet Formetanate Fosetyl-Al Fosthiazate Glyphosate Glufosinate ammonium Haloxyfop uključujući haloxyfop-P (samo na i u brokoliju, grejpfrutu, paprici i pšenici) Hexaconazole Hexythiazox Imazalil Imidacloprid Indoxacarb Iprodione Iprovalicarb Isocarbophos Kresoxim-methyl Lambda-cyhalothrin Linuron Lufenuron Malathion Mandipropamid Mepanipyrim Mepiquat (samo na i u gajenim pečurkama i pšenici) Metaflumizone Metalaxyl i metalaksyl-M Methamidophos Methidathion Methiocarb Methomyl Methoxyfenozide Metrafenone Monocrotophos Myclobutanil Nicotine (samo na grožđu) Omethoate Oxadixyl Oxamyl Oxydemeton-methyl Paclobutrazole Parathion methyl Penconazole Pencycuron Pendimethalin Permethrin Phosmet Pirimicarb Pirimiphos-methyl Prochloraz Procymidone Profenofos Propamocarb (samo na i u stonom grožđu, dinjama, patlidžanu, brokoliju, paprici i pšenici) Propargite Propiconazole Propyzamide Proquinazid Prosulfokarb Protiokonazol (samo u i na paprici i pšenici) Pymetrozine (samo na i u patlidžanu, dinjama i paprici ) Pyraclostrobin Pyridaben Pyridalyl Pyrimethanil Pyriproxyfen Quinoxyfen Spinosad Spinetoram Spirodiclofen Spiromesifen Spiroxamine Spirotetramat Sulfoxaflor Tau-fluvalinate Tebuconazole Tebufenozide Tebufenpyrad Teflubenzuron Tefluthrin Terbuthylazine Tetraconazole Tetradifon Thiabendazole Thiacloprid Thiamethoxam Thiophanate-methyl Tolcloflos-methyl Triademefon Triadimenol Thiodicarb Triazophos Trifloxystrobin Triflumizole Triflumuron Vinclozolin Zoxamide Tabela 3. Aktivne supstance za ispitivanje u hrani životinjskog porijekla Aldrin i Dieldrin Bifenthrin Chlordane Chlorpyriphos Chlorpyriphos-methyl Copper compounds Cypermethrin DDT Deltamethrin Diazinon Endosulfan Famoxadone Fenvalerate Fipronil Glyphosate Glufosinate ammonium Heptachlor Hexachlorobenzene Hexachlorcyclohexan (HCH, Alpha-Isomer) Hexachlorcyclohexan (HCH, Beta-Isomer) Lindane Methoxychlor Parathion Pendimethalin Permethrin Pirimiphos-methyl Sredstva za sprovođenje ovog programa u opredijeljena su Budžetom Crne Gore za 2024. godinu, Organizacioni kod 41107 (Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove), Program 16 002 (Poljoprivreda), Potprogram 16 002 005 (Bezbjednost hrane, veterina i fitosanitarni poslovi), Aktivnost 16 002 005 002 (Monitoring bezbjednosti hrane). Ovaj program objaviće se u „Službenom listu Crne Gore“. * U ovaj program prenesena je obaveza za 2024. godinu - Implementaciona Uredba Komisije (EU) br. 2023/731 od 3. aprila 2023. godine o koordinisanom višegodišnjem programu kontrole Unije za 2024., 2025. i 2026. godinu kako bi se obezbijedila usaglašenost sa maksimalnim nivoima rezidua pesticida u i na hrani biljnog i životinjskog porijekla i procijenila izloženost potrošača reziduama pesticida u i na hrani biljnog i životinjskog porijekla i ukidanje Implementacione Uredbe (EU) 2022/741 (Commission Implementing Regulation (EU) 2023/731 of 3 April 2023 concerning a coordinated multiannual control programme of the Union for 2024, 2025 and 2026 to ensure compliance with maximum residue levels of pesticides and to assess the consumer exposure to pesticide residues in and on food of plant and animal origin and repealing Implementing Regulation (EU) 2022/741). Broj: 04-312/24-3341/1 Podgorica, 16. aprila 2024. godine Ministar, Vladimir Joković, s.r. Obrazac Obrazac za uzorkovanje sa informacijama o uzorku Broj protokola inspekcije: UPUTSTVO: POPUNJAVAJU SE SVA POLJA VELIKIM ŠTAMPANIM SLOVIMA HEMIJSKOM OLOVKOM; Datum: Monitoring rezidua pesticida: Podaci o uzorkivaču: Fitosanitarna inspekcija Inspekcija za hranu Veterinarska inspekcija Ostalo Ime: Prezime: Opština/Grad: Podaci o mjestu i vremenu uzorkovanja: Tip lokacije/po nalogu: Datum dobijanja naloga: Uvoz: Veleprodaja: Skladište: Naziv i sjedište/ime i adresa lica od koga je uzet uzorak Maloprodaja: Mjesto proizvodnje: Ostalo: (uključujući poštanski broj, u slučaju uvoza naziv graničnog prelaza): Podaci o mjestu proizvodnje (GPS koordinate, površina i sl.): Podaci o uzorku: Naziv hrane (iz Tabele1): Puni naziv hrane/proizvoda: Priroda proizvoda: Svježe Zamrznuto Ostalo Tip pakovanja: Rinfuza Pakovanje Zemlja porijekla: Reklamira se/označava kao organsko? Da Ne Naziv, sjedište proizvođača ime ili adresa proizvođača ili lica koje je pakovalo hranu Broj partije (uključujući poštanski broj) Rok trajanja* Bar kod* *samo za uzorke iz maloprodaje Troškove analiza plaća: Uprava Uvoznik Dodatne informacije: Druge korisne informacije ili komentari, naljepnice, kodovi Detalji o vlasniku/uvozniku ako nije lice od kojeg je uzet uzorak na pakovanjima, ref. broj (slanje uzoraka poštom) Pravni osnov: Zakon o bezbejdnosti hrane („Službeni list CG”, broj 57/15), a u vezi sa članom 10 Zakona o sredstvima za zaštitu bilja i „Službeni list CG”, broj 51/08), Zakona o zaštiti podataka ličnosti („Službeni list CG” broj 79/08, 70/09 i 44/12): Druge informacije sa ovog obrasca mogu se uključiti pri objavi rezultata analiza. SAMO ZA LABORATORIJE (rezultate analiza dostavljaju se Upravi i odgovarajućoj inspekciji) Tip uzorka: Monitoring Namjenski Ostalo Ukupan broj jedinica Ukupna masa: (npr. paketa, svežnjeva): Ime i prezime lica koje je primilo uzorak na ispitivanje: Laboratorija: Ispitivani dio: Referenca laboratorije: Dostavljeno pakovanje? Da Ne Komentar: