Law on Chemicals

345. Na osnovu člana 95 tačka 3 Ustava Crne Gore donosim UKAZ O PROGLAŠENJU ZAKONA O HEMIKALIJAMA Proglašavam Zakon o hemikalijama, koji je donijela Skupština Crne Gore 24. saziva, na trećoj sjednici prvog redovnog (proljećnjeg) zasijedanja u 2012. godini, dana 21. marta 2012. godine. Broj: 01-372/2 Podgorica, 26.03.2012. Predsjednik Crne Gore, Filip Vujanović, s.r. Na osnovu člana 82 stav 1 tačka 2 i člana 91 stav 1 Ustava Crne Gore, Skupština Crne Gore 24. saziva, na trećoj śednici prvog redovnog (proljećnjeg) zasijedanja u 2012. godini, dana 21. marta 2012. godine, donijela je Z A K O N O HEMIKALIJAMA I. OSNOVNE ODREDBE Opšte odredbe Član 1 Ovim zakonom ureĎuje se klasifikacija, pakovanje i označavanje hemikalija, promet, uvoz i izvoz opasnih hemikalija, kao i druga pitanja od značaja za zaštitu života i zdravlja lju di i životne sredine od štetnog uticaja hemikalija. Hemikalija je supstanca ili smješa. Član 2 Ovaj zakon ne primjenjuje se na: 1) radioaktivne hemikalije; 2) supstance koje su pod carinskim nadzorom u carinskom skladištu ili slobodnim zona ma radi ponovnog izvoza ili tranzita ako se te hemikalije ne prerade ili obrade; 3) neizolovane intermedijere; 4) hemijske supstance koje se mogu upotrijebiti u proizvodnji opojnih droga i psihotrop nih supstanci (prekursori); 5) hranu i prehrambene aditive; 6) hranu za životinje i aditive za tu hranu; 7) ljekove za humanu i veterinarsku upotrebu; 8) medicinska sredstva; 9) droge; 10) hemikalije koje se smatraju otpadom u skladu sa zakonom kojim se ureĎuje upravlja nje otpadom; 11) municiju i eksplozive; 12) hemijsko oružje i prekursore za hemijsko oružje; 13) predmete opšte upotrebe, kao i hemikalije koje dolaze u neposredan dodir sa hranom; 14) hemikalije koje se koriste za naučno istraživanje i razvoj u količini koja ne utiče na zdravlje ljudi i životnu sredinu, a ne prelazi 10 kg za svaku hemikaliju prilikom svakog uvoza. Odredbe ovog zakona koje se odnose na upis hemikalija u registar hemikalija ne primje njuju se na hemikalije koje se u finalnom obliku stavljaju u promet, kao: 1) biocidni proizvodi; 2) sredstva za zaštitu bilja; 3) kozmetički proizvodi. Odredbe ovog zakona koje se odnose na klasifikaciju, pakovanje i označavanje hemikali ja ne primenjuju se na hemikalije: 1) koje se koriste za naučno istraživanje i razvoj i koje se ne stavljaju u promet, a koriste pod kontrolisanim uslovima gdje je smanjena izloženost; 2) koje se u finalnom obliku stavljaju u promet kao kozmetički proizvodi. Ovaj zakon ne primjenjuje se na prevoz opasnih hemikalija u vazdušnom, pomorskom, drumskom, željezničkom i poštanskom saobraćaju i unutrašnjim plovnim putevima. Značenje izraza Član 3 Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja: 1) ambalaža je odgovarajuća posuda za pakovanje hemikalije izraĎena od materijala ko jim se obezbjeĎuje sigurnost sadržaja hemikalije; 2) CAS broj je karakterističan broj hemijskih supstanci pod kojim je hemikalija upisana na listu meĎunarodne Službe abstrakata (Chemical Abstract Service); 3) dalji korisnik je pravno lice ili preduzetnik koji nije proizvoĎač ili uvoznik hemikali je, distributer i potrošač, a koji koristi hemikaliju pojedinačno ili u smješi u industrijske ili profesionalne svrhe; 4) distributer je pravno lice ili preduzetnik, uključujući trgovca na malo, koji isključivo skladišti i stavlja u promet hemikalije za treće lice; 5) dobra laboratorijska praksa (DLP) je sistem kvaliteta koji se odnosi na organizacio ne procese i uslove u kojima se vrše neklinička ispitivanja u odnosu na procjenu rizika opa snosti po život i zdravlje ljudi i životnu sredinu, u skladu sa meĎunarodnim standardima; 6) detergenti su hemijske supstance ili hemijske smješe koje sadrže sapune, odnosno druge površinski aktivne supstance koje se koriste za pranje i čišćenje; 7) hemijski naziv hemikalije prema IUPAC nomenklaturi je naziv hemikalije odreĎen nomenklaturom MeĎunarodne unije za čistu i primijenjenu hemiju (International Union of Pu re and Applied Chemistry - IUPAC); 8) industrijski detergenti i detergenti za profesionalnu upotrebu su detergenti za pra nje i čišćenje van kuće, koje obavlja stručno osoblje; 9) izvoznik je pravno lice ili preduzetnik koje izvozi hemikalije na teritoriju druge drža ve; 10) intermedijer je hemijska supstanca koja se proizvodi radi korišćenja za preradu i do bijanje druge supstance; 11) monomer je supstanca koja je sposobna da gradi kovalentne veze s nizom drugih sličnih ili različitih molekula u uslovima reakcije stvaranja polimera koja se koristi u odreĎe nom postupku; 12) neizolovani intermedijer je intermedijer koji se tokom sinteze ne uklanja namjerno iz opreme u kojoj se odvija sinteza (osim u slučaju uzorkovanja); 13) polimer je supstanca sastavljena od molekula za koje je karakterističan niz jedne ili više vrsta monomernih jedinica, kod kojih molekulske mase moraju biti raspodijeljene unutar područja u kojem se razlike u molekulskoj masi mogu prije svega povezati razlikama u broju monomernih jedinica, a koji sadrži više od 50 % masenog udjela molekula sa najmanje tri monomerne jedinice koje su kovalentnom vezom povezane s najmanje jednom drugom mono mernom jedinicom ili drugim reaktantom ili manje od 50 % masenog udjela molekula iste molekularne mase; 14) proizvod je predmet kojem je tokom proizvodnje dat odreĎeni oblik ili dizajn koji vi še odreĎuje njegovu funkciju nego hemijski sastav; 15) proizvođač je pravno lice ili preduzetnik koje proizvodi, doraĎuje, preraĎuje, odno sno koristi hemikalije za dobijanje finalnog proizvoda, vrši prepakivanje ili mijenja ime hemi kalije radi daljeg korišćenja; 16) proizvodnja je izrada i dorada, oblikovanje, prerada, punjenje, pretakanje, miješanje hemikalija u meĎuproizvode i konačne proizvode, primjenom hemijskih, fizičkih ili bioloških procesa i postupaka, kao i prenos i skladištenje unutar proizvodne lokacije; 17) pakovanje je pakovanje hemikalije i njenog sadržaja u ambalažu; 18) površinski aktivne supstance su organske supstance, odnosno smješe koje imaju površinski aktivna svojstva i koje sadrže jednu ili više hidrofilnih i hidrofobnih grupa koje su sposobne da smanje površinski napon vode formirajući raširen ili adsorbujući monosloj na do diru voda – vazduh, a koje stvaraju emulziju ili mikroemulziju, odnosno micelu i koje se ad sorbuju dodirom vode i čvrste površine; 19) primarna biorazgradljivost je strukturna promjena (transformacija) površinski ak tivnih supstanci pod dejstvom mikroorganizama čime se gubi njegova površinski aktivna spo sobnost zbog razgradnje njegove strukture; 20) potpuna aerobna biorazgradljivost je nivo biorazgradljivosti kojom se površinski aktivna supstanca uz pomoć mikroorganizama u prisustvu kiseonika u potpunosti razgraĎuje na ugljen dioksid, vodu i mineralne soli (mineralizacija); 21) postupak prethodnog obavještenja (PIC- Prior Informed Consent) je postupak prema kojem se hemikalije, koje su zabranjene ili ograničene u državi izvoznici, smiju izvozi ti samo ako se o tome prethodno obavijesti i dobije saglasnost država uvoznica; 22) rukovanje je proizvodnja, prerada, pakovanje, skladištenje, promet, transport i kori šćenje hemikalija i druge aktivnosti sa hemikalijama; 23) smješa je mješavina ili rastvor dvije ili više hemijskih supstanci; 24) stavljanje u promet je uvoz hemikalija, isporučivanje, odnosno davanje na korišće nje hemikalije trećem licu uz naknadu ili bez naknade; 25) scenario izloženosti je skup mjera i uslova, uključujući radne uslove, mjere upravlja nja rizikom pri proizvodnji hemikalija i korišćenju za cijelo vrijeme životnog ciklusa, kao i način kontrolisanja hemikalija kada su njenom uticaju izloženi ljudi i životna sredina; 26) supstanca je hemijski element ili jedinjenje u prirodnom stanju ili dobijena u proiz vodnom procesu, uključujući i dodatke (aditive) koji su neophodni za održavanje njegove sta bilnosti, odnosno nusprodukti (nečistoća) koji su rezultat procesa dobijanja hemikalije, osim rastvarača koji se mogu izdvojiti bez uticaja na stabilnost supstance i promjene njenog sasta va; 27) uvoznik je pravno lice ili preduzetnik koje uvozi hemikalije na teritoriju Crne Gore; 28) upotreba je prerada, potrošnja, skladištenje, obrada, držanje, punjenje u rezervoar, premještanje iz jednog rezervoara u drugi, miješanje, proizvodnja proizvoda ili drugo korišće nje hemikalija. II. KLASIFIKACIJA, OZNAČAVANJE I PAKOVANJE Način klasifikacije hemikalija i određenog proizvoda Član 4 Klasifikacija hemikalija i proizvoda koji sadrže opasne hemikalije (u daljem tekstu: odre Ďeni proizvod) vrši se na osnovu procjene njihovih fizičkih i hemijskih svojstava, svojstava koja utiču na život i zdravlje ljudi i životnu sredinu, u skladu sa kriterijumima za klasifikaciju u odreĎene klase opasnosti. Opasne hemikalije klasifikuju se u sledeće klase: eksplozivne, oksidirajuće, vrlo lako za paljive, lako zapaljive, zapaljive, vrlo otrovne, otrovne, štetne, nagrizajuće, nadražujuće, he mikalije koje dovode do preosjetljivosti, karcinogene, mutagene, reproduktivno toksične i he mikalije opasne za okolinu. Klasa opasnosti hemikalija odreĎuje se na osnovu svojstava hemikalije koje utiču na ži vot i zdravlje ljudi i životnu sredinu ili na osnovu prirode efekata hemikalije. Kriterijume i način klasifikacije hemikalija i odreĎenog proizvoda u klase opasnosti pro pisuje organ državne uprave nadležan za poslove zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Mi nistarstvo), uz saglasnost organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja. Način označavanja i pakovanja hemikalija Član 5 ProizvoĎač, uvoznik, distributer i dalji korisnik, a koji stavlja u promet hemikalije i odre Ďene proizvode (u daljem tekstu: dobavljač) dužan je da klasifikuje, označava i pakuje hemi kalije u skladu sa ovim zakonom. Izvoznik je dužan da hemikaliju koju izvozi pakuje i označava u skladu sa ovim zako nom, osim ako je potrebno da hemikaliju pakuje i obeležava na drukčiji način, u skladu sa meĎunarodnim standardima, a to zahtijeva zemlja u koju se izvozi hemikalija. Dalji korisnik koji ne mijenja sastav hemikalija prilikom korišćenja, može koristiti klasi fikaciju, označavanje i pakovanje hemikalija jednog od subjekata u lancu snabdijevanja. Prilikom klasifikacije hemikalija mogu se koristiti podaci iz epidemioloških studija, stati stički podaci o profesionalnim oboljenjima, podaci o uticaju hemikalije na ljude koji su bili iz loženi hemikaliji prilikom hemijskog udesa, kao i podaci dobijeni drugim meĎunarodno pri hvaćenim metodama za utvrĎivanje svojstava hemikalija. Informacije o supstancama Član 6 ProizvoĎač, uvoznik i dalji korisnik hemijske supstance dužan je da utvrdi relevantne in formacije koje su dostupne za tu supstancu kako bi odredili stepen opasnosti po zdravlje ljudi i životnu sredinu. Supstanca se klasifikuje u skladu sa klasifikacijom supstance istog hemijskog sastava iz Liste klasifikovanih supstanci. Ako se supstanca ne nalazi na Listi klasifikovanih supstanci ili nije klasifikovana za sve klase opasnosti, klasifikacija se vrši na osnovu: 1) postojećih podataka o svojstvima te supstance; 2) rezultata novih ispitivanja njenih svojstava i uporeĎivanjem tih podataka; 3) rezultata utvrĎenih na osnovu kriterijuma za klasifikaciju hemikalije. Listu klasifikovanih supstanci utvrĎuje Ministarstvo, uz saglasnost organa državne upra ve nadležnog za poslove zdravlja. Informacije o smje šama Član 7 ProizvoĎač, uvoznik i dalji korisnik smješe dužan je da utvrdi relevantne informacije ko je su dostupne za tu smješu ili supstance koje ona sadrži kako bi odredili stepen opasnosti po zdravlje ljudi i životnu sredinu. Klasifikacija smješe vrši se procjenom opasnosti smješe na osnovu: 1) podataka o svojstvima supstanci sadržanih u smješi; 2) analize postojećih podataka o opasnosti koju ta smješa predstavlja; 3) eksperimentalnih ispitivanja svojstava smješe i uporeĎivanjem tih podataka, odnosno rezultata utvrĎenih na osnovu kriterijuma za klasifikaciju hemikalije. Ispitivanja hemikalija Član 8 Kada za hemikaliju nema podataka za klasifikaciju ili podaci nijesu dobijeni na način utvrĎen ovim zakonom, radi izbjegavanja istraživanja na kičmenjacima, za svaki pojedinačni slučaj procjenjuje se potreba novog ispitivanja hemikalija. Zabranjeno je ispitivanje hemikalija na primatima radi klasifikacije. Metode ispitivanja hemikalija Član 9 Nova ispitivanja hemikalije radi klasifikacije vrše se po propisanim metodama. Toksikološka i ekotoksikološka ispitivanja sprovodi laboratorija čiji je rad usklaĎen sa smjernicama dobre laboratorijske prakse (u daljem tekstu DLP), koju ovlasti Ministarstvo. Metode ispitivanja opasnih svojstava hemikalija propisuje Ministarstvo, uz saglasnost or gana državne uprave nadležnog za poslove zdravlja. Ambalaža Član 10 Ambalaža u koju se pakuje opasna hemikalija mora da odgovara svojstvima, svrsi i nači nu korišćenja hemikalija kojom se onemogućava gubitak upakovanog sadržaja. Materijal od kojeg je izraĎena ambalaža i zatvarači ne smije biti osjetljiv u dodiru sa sa držajem, niti izazivati reakcije sa sadržajem. Ambalaža i zatvarači moraju biti čvrsti i postojani čitavom površinom kako ne bi popu stili i kako bi sigurno podnijeli uobičajena opterećenja kojima se izlažu prilikom rukovanja. Ambalaža koja sadrži opasne hemikalije u maloprodaji mora imati bezbjedna pakovanja sa sigurnosnim zatvaračima i ne smije imati oblik koji može privući djecu ili dovesti u zablu du potrošače. Bliži način pakovanja i označavanja hemikalije i odreĎenog proizvoda propisuje Mini starstvo, uz saglasnost organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja. Način klasifikacije, pakovanja i označavanja hemikalije i odreĎenog proizvoda u skladu sa Globalno harmonizovanim sistemom za klasifikaciju i obilježavanje UN utvrĎuje Ministar stvo. Označavanje Član 11 Ambalaža u koju je upakovana supstanca ili smješa koja je klasifikovana kao opasna mo ra biti označena oznakom opasnosti sa pisanim upozorenjima. Upozorenje mora biti ispisano jasno i na vidljivom mjestu. Pisano upozorenje sa oznakom mora biti na crnogorskom jeziku. Pisano upozorenje sa oznakom mora biti ispisano i na Brajevom pismu. Dobavljači mogu na pisanim upozorenjima sa oznakama koristiti veći broj jezika, pod uslovom da na svim jezicima budu navedene iste informacije. Dobavljač opasne hemikalije i smješe koja nije opasna, ali sadrži barem jednu supstancu koja je klasifikovana kao opasna, dužan je da na oznaci unese dopunska obavještenja o opa snim svojstvima i mjerama opreza na način da se njeni korisnici ne dovode u zabludu o opa snim svojstvima hemikalije. Identifikaciona oznaka proizvoda Član 12 Na oznaci se navode podaci o identifikaciji supstance, odnosno smješe, koji moraju biti isti kao u bezbjednosnom listu. Identifikaciona oznaka proizvoda koji sadrži hemijsku supstancu sastoji se od: naziva i identifikacionog broja, CAS broja, naziva utvrĎenog u nomenklaturi IUPAC. Identifikaciona oznaka proizvoda koji sadrži hemijsku smješu sastoji se od trgovačkog naziva ili oznake smješe, identiteta svih supstanci u smješi na osnovu kojih se vrši razvrstava nje smješe. Alternativni hemijski naziv hemikalije Član 13 Alternativni hemijski naziv hemikalije može da se upotrijebi ako korišćenje hemijskog naziva supstance može da dovede do povrede poslovne tajne ili prava na intelektualnu svojinu i ako alternativni hemijski naziv pruža dovoljno informacija za preduzimanje mjera koje se odnose na zdravlje, bezbjednost na radu i kontrolu rizika pri rukovanju smješom. U bezbjedonosnom listu ili prilikom obilježavanja na ambalaži opasne supstance sadrža ne u smješi može da se upotrijebi alternativni hemijski naziv za tu supstancu, tako da se kori sti naziv kojim se identifikuju najvažnije hemijske funkcionalne grupe ili da se koristi druga alternativna odrednica. Alternativni hemijski naziv hemikalije može da se upotrijebi za supstancu koja ima odre Ďena svojstva. Alternativni hemijski naziv može da se upotrebljava na osnovu odobrenja za korišćenje alternativnog hemijskog naziva, koji izdaje organ uprave nadležan za poslove zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Agencija). Svojstva supstance za koju može da se upotrijebi alternativni hemijski naziv, kao i sadr žaj zahtijeva za upotrebu alternativnog hemijskog naziva propisuje Ministarstvo, uz sagla snost organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja. Odobrenje za upotrebu alternativnog hemijskog naziva Član 14 Odobrenje za upotrebu alternativnog hemijskog naziva izdaje se na osnovu zahtjeva koji proizvoĎač, uvoznik i dalji korisnik podnosi Agenciji. Odobrenje iz stava 1 ovog člana izdaje se po prethodno pribavljenoj saglasnosti organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja. Agencija može, u roku od mjesec dana od dana podnošenja zahtjeva iz stava 1 ovog čla na da traži dodatne informacije od podnosioca zahtjeva neophodne za donošenje odluke za upotrebu alternativnog hemijskog naziva. Ako su ispunjeni uslovi iz člana 13 st. 1 i 3 ovog zakona Agencija izdaje odobrenje za upotrebu alternativnog hemijskog naziva. Agencija može ukinuti odobrenje za upotrebu alternativnog hemijskog naziva ako se na osnovu novih informacija ustanovi da alternativni hemijski naziv ne pruža dovoljno informa cija za preduzimanje mjera koje se odnose na bezbjednost i zdravlje na radu i kontrolu rizika pri rukovanju smješom. U slučaju iz stava 5 ovog člana Agencija može da odobri drugi alternativni hemijski na ziv za tu supstancu. Skladištenje Član 15 Dobavljač je dužan da skladišti opasne hemikalije na način kojim se ne ugrožava život i zdravlje ljudi i životna sredina. Lice iz stava 1 ovog člana dužno je da sakuplja, skladišti i bezbjedno odlaže ostatke opa snih hemikalija i praznu ambalažu u skladu sa propisima kojima se ureĎuje upravljanje otpa dom. Bezbjednosni list Član 16 Opasnu hemikaliju, hemikaliju koja sadrži supstance identifikovane kao perzistentne – bioakumulativne – toksične (u daljem tekstu: PBT) ili veoma perzistentne – veoma bioakumu lativne (u daljem tekstu: vPvB) i druge hemikalije koje imaju svojstva iz člana 26 stav 2 ovog zakona koje se stavljaju u promet mora da prati bezbjednosni list (safety data sheet). Bezbjednosni list sadrži naročito: hemijski naziv hemikalije, podatke o svojstvima hemi kalije, načinu korišćenja, preventivne mjere, mjere za smanjenje rizika i podatke o dobavljaču hemikalije. Dobavljač je dužan da dostavi bezbjednosni list svakom distributeru ili daljem korisniku u lancu snabdijevanja, na crnogorskom jeziku u štampanoj ili elektronskoj formi. Izvoznik hemikalija iz stava 1 ovog člana dužan je da dostavi bezbjednosni list uvozniku, na jeziku zemlje u koju se izvozi ili na engleskom jeziku. Kriterijumi za identifikaciju supstance kao PBT ili vPvB i bliži sadržaj bezbjednosnog li sta propisuje Ministarstvo, uz saglasnost organa državne uprave nadležnog za poslove zdra vlja. Bezbjednosni list za smješu koja nije klasifikovana kao opasna Član 17 Dobavljač je dužan da, na zahtjev drugog distributera ili daljeg korisnika u lancu snabdi jevanja, dostavi bezbjednosni list za smješu koja nije klasifikovana kao opasna, a koja sadrži: 1) najmanje jednu opasnu supstancu, na osnovu opasnosti koju ta supstanca predstavlja po zdravlje ljudi i životnu sredinu, u količini od najmanje 1% od mase smješe koja nije u ga sovitom stanju, odnosno najmanje 0,2% od zapremine smješe u gasovitom stanju; 2) najmanje jednu supstancu, u količini od najmanje 0,1% od mase smješe koja ispunjava kriterijume za identifikaciju kao PBT ili vPvB ili druge supstance koje imaju svojstva iz člana 26 stav 2 ovog zakona; 3) supstancu za koju su propisane maksimalno dozvoljene koncentracije u radnim prosto rijama. Izmjene sadržaja bezbjednosnog lista Član 18 Dobavljač iz člana 17 stav 1 ovog zakona dužan je da vrši izmjene sadržaja bezbjedno snog lista u skladu sa novim saznanjima o hemikaliji, a naročito saznanjima koja mogu uticati na mjere za smanjenje i kontrolu rizika, odnosno opasnosti hemikalije, kao i o ograničenjima ili zabranama proizvodnje, stavljanja u promet i korišćenja hemikalije. Dobavljač iz stava 1 ovog člana dužan je da izmijenjeni bezbjednosni list dostavi svakom distributeru ili daljem korisniku u lancu snabdijevanja kojima je hemikalija isporučena u pret hodnih 12 mjeseci. Izmijenjen bezbjednosni list mora da sadrži napomenu „Revidiran” i datum kada su izvr šene izmjene. Procjena bezbjednosti hemikalije Član 19 Dobavljač koji stavlja u promet hemikalije dužan je da Agenciji uz bezbjednosni list do stavi i izvještaj o bezbjednosti hemikalije. Izvještaj o bezbjednosti hemikalije se sačinjava na osnovu procjene bezbjednosti hemika lije sa mjerama za smanjenje i kontrolu rizika supstance. Procjena bezbjednosti hemikalije obuhvata: 1) ocjenjivanje opasnosti za zdravlje ljudi; 2) ocjenjivanje fizičko-hemijske opasnosti; 3) ocjenjivanje opasnosti za životnu sredinu; 4) ocjenjivanje svojstava PBT (postojano, bioakumulativno i otrovno) i svojstava vPvB (vrlo postojano i vrlo bioakumulativno). Ako se nakon procjene bezbjednosti hemikalije iz stava 3 ovog člana utvrdi da hemikalija ispunjava kriterijume prema kojima se hemikalije razvrstavaju kao opasne ili ako se radi o he mikalijama sa svojstvima PBT ili vPvB, sprovodi se: ocjena izloženosti, uključujući izradu jednog ili više scenarija izloženosti (odnosno utvrĎivanje relevantnih kategorija upotrebe i izloženosti) i procjena izloženosti, i karakterizacija rizika. U scenarije izloženosti, ocjenu izloženosti i karakterizaciju rizika uključuje se i način upotrebe, odnosno korišćenja hemikalije. Izvještaj o bezbjednosti hemikalije Član 20 Podaci u sačinjenom izvještaju o bezbjednosti hemikalije moraju da odgovaraju podaci ma navedenim u bezbjednosnom listu. Sastavni dio bezbjednosnog lista je scenario izloženosti riziku. Izvještaj iz stava 1 ovog člana dostavlja se na crnogorskom ili engleskom jeziku. Način izrade i sadržaj izveštaja o bezbjednosti hemikalije propisuje Ministarstvo. Drugi podaci o hemikalijama Član 21 ProizvoĎač, uvoznik ili distributer proizvoda koji sadrži supstancu koja ima karakteristi ke supstance iz člana 26 ovog zakona u koncentraciji većoj od 0,1%, dužan je da drugom di stributeru ili daljem korisniku u lancu snabdijevanja i svakom potrošaču, na njegov zahtjev, dostavi podatke dovoljne za bezbjednu upotrebu tog proizvoda, a najmanje naziv supstance. Podaci iz stava 1 ovog člana dostavljaju se bez naknade, u roku od 45 dana od dana do stavljanja zahtjeva. Postupanje sa hemikalijama Član 22 Dobavljač je dužan da preduzima mjere predostrožnosti za hemikalije koje proizvodi i stavlja u promet, odnosno koristi, radi sprječavanja, odnosno smanjenja njihovih štetnih utica ja na zdravlje ljudi i životnu sredinu. Razmjena informacija Član 23 Dobavljači hemikalija dužni su da meĎusobno razmjenjuju nova saznanja o opasnim svojstvima hemikalija, kao i druge podatke koji se odnose na načine upotrebe te hemikalije, a koji su sadržani u bezbjednosnom listu. III. REGISTROVANJE HEMIKALIJA Registar hemikalija Član 24 Hemikalije koje se proizvode ili stavljaju u promet upisuju se u registar hemikalija. Registar hemikalija vodi Agencija, u elektronskoj formi. U registar hemikalija ne upisuju se hemikalije koje se koriste u naučno istraživačke svrhe u količinama manjim od 100 kg. Upis hemikalija u registar hemikalija Član 25 Upis hemikalija u registar hemikalija vrši se na osnovu prijave proizvoĎača, uvoznika ili daljeg korisnika, koja se podnosi Agenciji, najkasnije do 31. marta tekuće godine za hemikali je koje je proizveo, odnosno uvezao u prethodnoj godini u količinama većim od 100 kg. Prijavu za stranog proizvoĎača i uvoznika za upis hemikalija može podnijeti njegov za stupnik, odnosno lice koje on ovlasti. Polimer se upisuje u registar hemikalija, ako: sadrži najmanje 2% masenog udijela te/tih monomerne/ih supstanci odnosno druge/ih supstanci u obliku monomernih jedinica i hemijski vezanih supstanci; ukupna količina te/tih monomerne/ih supstanci, odnosno druge/ih supstanci iznosi naj manje 100 kg godišnje. U registar hemikalija upisuju se i supstance, odnosno smješe koje sadrže supstancu koja izaziva visoku zabrinutost. Prijava za upis u registar hemikalija naročito sadrži: naziv, sjedište, odnosno ime i adresu i matični broj proizvoĎača, odnosno uvoznika, podatke o količini proizvedene i uvezene he mikalije, namjenu korišćenja hemikalije, poreski identifikacioni broj. Uz prijavu iz stava 1 ovog člana dostavlja se dokaz o registraciji u Centralni registar pri vrednih subjekata (u daljem tekstu: CRPS), odnosno dokaz o registraciji kod nadležnog orga na matične države za strano pravno lice, dosije o svakoj hemikaliji, bezbjedonosni list za he mikaliju za koju je propisano da mora da ima bezbjedonosni list. Dosije iz stava 6 ovog člana naročito sadrži: 1) trgovačko ime hemikalije i ime po IUPAC nomenklaturi hemikalije, kao i drugu in dentifikaciju hemikalije; 2) podatke o količini hemikalije stavljene u promet; 3) podatke o načinu korišćenja hemikalije; 4) podatke o hemijskom sastavu. Bliži sadržaj dosijea o hemikalijama i registra hemikalija propisuje Ministarstvo, uz sa glasnost organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja. Lista supstanci koje izazivaju visoku zabrinutost Član 26 Supstance koje su karcinogene, mutagene, toksične po reprodukciji i identifikovane kao PBT ili vPvB supstance unose se u listu supstanci koje izazivaju visoku zabrinutost. U listu supstanci koje izazivaju visoku zabrinutost upisuju se i supstance koje dovode do poremećaja rada endokrinog sistema ili imaju PBT ili vPvB svojstva ali ne ispunjavaju kriteri jume za identifikaciju kao PBT ili vPvB, a naučno je utvrĎeno da izazivaju značajne posledice po zdravlje ljudi i životnu sredinu. Lista supstanci koje izazivaju visoku zabrinutost sadrži sledeće podatke: 1) identitet supstance; 2) klasifikaciju supstance; 3) načine korišćenja za koje nije potrebno propisati dodatne mjere za smanjenje rizika. Listu supstanci koje izazivaju visoku zabrinutost utvrĎuje Ministarstvo, uz saglasnost or gana državne uprave nadležnog za poslove zdravlja. Dosije za supstancu koja izaziva visoku zabrinutost Član 27 Dosije za supstancu koja izaziva visoku zabrinutost, odnosno smješu koja sadrži tu sup stancu, pored podataka iz člana 26 stava 3 ovog zakona, sadrži: 1) način korišćenja te supstance ili smješe koja sadrži tu supstancu, 2) mjere za smanjenje rizika prilikom korišćenja; 3) način sistematskog praćenja korišćenja supstance ili smješe koja sadrži tu supstancu. Dosije iz stava 1 ovog člana sadrži podatke, ako su dostupni, o mogućim alternativnim supstancama, opasnostima, odnosno riziku koje alternativne supstance mogu da predstavljaju po zdravlje ljudi i životnu sredinu, kao i podatke koji su značajni za zamjenu tih supstanci al ternativnim supstancama. Stručna procjena Član 28 Agencija, u saradnji sa organom državne uprave nadležnim za poslove zdravlja, vrši stručnu procjenu podataka sadržanih u dosijeu za supstancu, odnosno smješu koja sadrži sup stancu koja izaziva visoku zabrinutost, mjera za smanjenje rizika i način sistematskog praće nja korišćenja supstance koja izaziva zabrinutost. Ako Agencija procijeni da mjere za smanjenje rizika, odnosno način sistematskog praće nja korišćenja supstance koja izaziva visoku zabrinutost nijesu odgovarajuće, nalaže izmjenu predloženih mjera za smanjenje rizika, odnosno načina sistematskog praćenja korišćenja sup stance koja izaziva zabrinutost i odreĎuje rok za izvršenje naloženih mjera. ProizvoĎač, uvoznik i dalji korisnik dužni su da se pridržavaju naloženih mjera iz stava 2 ovog člana. Upis supstanci koje izazivaju visoku zabrinutost u registar hemikalija se vrši rješenjem nakon provjere potpunosti podataka iz dosijea, u roku od 20 dana od dana prijema prijave za upis supstance u registar hemikalija. Promjena podataka Član 29 ProizvoĎači, odnosno uvoznici dužni su da Agenciji dostave svaku promjenu podataka upisanih u registar hemikalija, a koji se odnose na: 1) promjenu pravnog statusa proizvoĎača ili uvoznika (naziv ili sjedište proizvoĎača ili uvoznika); 2) promjenu sastava supstance; 3) promjenu godišnje ili ukupne proizvodnje, odnosno uvoza ili promjenu količina sup stance koje su prisutne u proizvodima koje je proizveo odnosno uvezao; 4) nova saznanja o rizicima supstance na zdravlje ljudi i životnu sredinu do kojih je real no mogao doći i koje dovode do izmjena bezbjedonosnog lista ili izvještaja o bezbjednosti he mikalije; 5) promjene o klasifikaciji i označavanju supstance; 6) izmjene izvještaja o bezbjednosti hemikalije. Promjena podataka iz stava 1 ovog člana dostavlja se najkasnije u roku od 30 dana od da na nastanka promjene. Evidencija hemikalija i obaveza čuvanja informacija Član 30 Dobavljač je dužan da vodi evidenciju o hemikalijama, koja naročito sadrži podatke o: 1) identitetu hemikalije; 2) distributerima, odnosno daljim korisnicima i količinama hemikalija koje su im isporu čene; 3) zbirnim količinama hemikalija koje su prodate potrošačima u kalendarskoj godini. Evidencija iz stava 1 ovog člana čuva se najmanje 10 godina poslije posljednje proizvod nje, stavljanja u promet i korišćenja hemikalije. Dobavljač je dužan da podatke iz evidencije dostavi Agenciji na njen zahtjev. Način voĎenja evidencije o hemikalijama propisuje Ministarstvo. IV. PROMET OPASNIH HEMIKALIJA Dozvola za obavljanje dje latnosti prometa opasnih hemikalija Član 31 Djelatnost prometa opasnih hemikalija može da obavlja dobavljač samo na osnovu do zvole Agencije. Dozvola iz stava 1 ovog člana izdaje se na zahtjev dobavljača koji stavlja u promet hemi kaliju. Dozvola za obavljanje djelatnosti prometa opasnih hemikalija može se izdati dobavljaču koji ima odgovarajući prostor za skladištenje i čuvanje opasnih hemikalija na način kojim se onemogućava dostupnost licima za korišćenje u nedozvoljene svrhe. Zahtjev za izdavanje dozvole Član 32 Zahtjev za izdavanje dozvole iz člana 31 ovog zakona naročito sadrži: 1) naziv i sjedište, odnosno ime i adresu dobavljača, trgovačko ime hemikalije i naziv i sjedište proizvoĎača hemikalija; 2) podatke o načinu pakovanja i označavanju hemikalija; 3) podatke o namjeni i upotrebi hemikalija; 4) podatke o količini hemikalija; 5) podatke o načinu skladištenja (lokacija, opis prostorija); 6) mjere koje će se sprovoditi za bezbjedno čuvanje i skladištenje hemikalija; 7) druge podatke, na zahtjev Agencije. Uz zahtjev iz stava 1 ovog člana prilaže se i ugovor o osiguranju od odgovornosti za eventualnu štetu koja može nastati upotrebom hemikalija. Bliže uslove za skladištenje i mjere za bezbjedno čuvanje, odnosno korišćenje opasnih hemikalija propisuje Ministarstvo. Vođenje evidencije o prometu opasne hemikalije Član 33 Evidenciju o izdatim dozvolama za obavljanje djelatnosti prometa opasnih hemikalija vo di Agencija. Način voĎenja evidencije iz stava 1 ovog člana propisuje Ministarstvo. Ograničenja i zabrana određenih hemikalija Član 34 Hemikalije koje predstavljaju neprihvatljiv rizik po zdravlje ljudi i životnu sredinu mogu se koristiti na način i pod uslovima koje propisuje Ministarstvo, kao i rokove od kada ograni čenja i zabrane postaju obavezni za primjenu, uz saglasnost organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja. Propis iz stava 1 ovog člana sadrži zabranjene, odnosno dozvoljene načine korišćenja, kao i druge uslove za proizvodnju, stavljanje u promet, prijavljivanje i korišćenje supstance, smješe ili odreĎenog proizvoda. V. UVOZ I IZVOZ HEMIKALIJA Izvoz Član 35 Izvoz hemikalija sa Liste hemikalija koje podliježu postupku prethodnog obavještavanja vrši se na osnovu obavještenja koje dostavlja Agencija zemlji u koju se izvozi hemikalija. Obavještenje iz stava 1 ovog člana dostavlja se za: 1) hemikalije sa Liste hemikalija za postupak prethodnog obavještenja; 2) hemikalije koje sadrže supstancu sa Liste hemikalija za postupak prethodnog obavje štenja u koncentraciji koja je opasna; 3) proizvode koji sadrže hemikalije sa Liste hemikalija za PIC postupak. Obavještenje iz stava 1 ovog člana priprema izvoznik hemikalije i dostavlja Agenciji. Obavještenje iz stava 3 ovog člana naročito sadrži podatke o: 1) izvozniku, odnosno uvozniku (naziv i sjedište, odnosno ime i adresu); 2) identitetu hemikalije ili proizvoda; 3) svojstvima te hemikalije; 4) mjerama za smanjenje rizika. Agencija vrši provjeru podataka iz obavještenja i nakon izvršene provjere dostavlja oba vještenje zemlji u koju se izvozi hemikalija. Nakon dostave obavještenja Agencija izdaje potvrdu izvozniku hemikalije. Bliži sadržaj obavještenja iz stava 1 ovog člana, postupak i rokove za sprovoĎenje po stupka prethodnog obavještenja propisuje Ministarstvo. Listu hemikalija za postupak prethodnog obavještenja utvrĎuje Ministarstvo. Lista hemikalija za postupak prethodnog obavještenja objavljuje se u „Službenom listu Crne Gore“. Uvoz Član 36 Uvoz hemikalija sa Liste hemikalija koje podliježu postupku prethodnog obavještavanja vrši se tako što Agencija dobija obavještenje o izvozu od nadležnog organa zemlje iz koje se izvozi hemikalija. Agencija nakon dobijanja obavještenja o izvozu informiše organ iz stava 1 ovog člana da je primila obavještenje. Izvoz hemikalija po PIC postupku Član 37 PIC postupak sprovodi se za uvoz, odnosno izvoz hemikalije koja se nalazi na Listi hemi kalija za PIC postupak i za hemikalije sa Liste Roterdamske konvencije. PIC postupak se sprovodi na osnovu obavještenja koji podnosi Agenciji izvoznik hemi kalije. Obavještenje iz stava 2 ovog člana sadrži podatke o: 1) izvozniku, odnosno uvozniku (naziv i sjedište odnosno ime i adresu); 2) identitetu hemikalije; 3) fizičko-hemijskim, toksikološkim i ekotoksikološkim svojstvima hemikalije; 4) naziv prema IUPAC; 5) CAS broj hemikalje. Agencija vrši provjeru podataka iz obavještenja i nakon izvršene provjere dostavlja oba vještenje nadležnom organu zemlje uvoznice radi pribavljanja saglasnosti. Ako nadležni organ zemlje uvoza obavijesti Agenciju da je saglasan sa uvozom, odnosno saglasan sa uvozom pod odreĎenim uslovima, Agencija dostavlja saglasnost izvozniku hemi kalije. Agencija je dužna da dostavi odluku u vezi sa uvozom hemikalije sa Liste Roterdamske konvencije Sekretarijatu Roterdamske konvencije. Bliži sadržaj obavještenja iz stava 3 ovog člana, postupak i rokove za sprovoĎenje PIC postupka propisuje Ministarstvo. Listu hemikalija za PIC postupak utvrĎuje Ministarstvo. Lista iz stava 8 ovog člana objavljuje se u „Službenom listu Crne Gore“. Uvoz hemikalija po PIC postupku Član 38 Za uvoz hemikalija sa Liste hemikalija za PIC postupak i za hemikalije sa Liste Roter damske konvencije saglasnost daje Agencija na osnovu prethodnog obavještenja nadležnog organa zemlje izvoznice. Informacije o uvezenim i izvezenim količinama Član 39 Izvoznici i uvoznici hemikalija iz čl. 35, 36, 37 i 38 ovog zakona dužni su da Agenciji dostavljaju podatke o uvezenim, odnosno izvezenim količinama hemikalija i odreĎenih proiz voda, o zemljama iz kojih su izvezene, odnosno uvezene hemikalije, kao i podatke o uvozni ku, odnosno izvozniku hemikalija. Podaci iz stava 1 ovog člana dostavljaju se do 31. marta tekuće za prethodnu godinu. Na osnovu podataka iz stava 1 ovog člana Agencija vodi evidenciju o uvezenim i izveze nim hemikalijama, odnosno odreĎenim proizvodima. Evidencija iz stava 3 ovog člana vodi se u elektronskoj formi. Način dostavljanja podataka iz stava 1 ovog člana propisuje Ministarstvo. Izvještaj o stvarnim količinama Član 40 Izvoznik, odnosno uvoznik hemikalije ili odreĎenog proizvoda dužan je da Agenciji do stavi izvještaj o stvarnim količinama izvezenih, odnosno uvezenih hemikalija ili odreĎenih proizvoda, u roku od 30 dana od dana izvršenog izvoza, odnosno uvoza. Način dostavljanja izvještaja iz stava 1 ovog člana propisuje Ministarstvo. Tranzit hemikalije Član 41 Izvoznik hemikalije dužan je da dostavi Agenciji informacije koje zahtijeva nadležni or gan zemlje preko čije teritorije se vrši tranzit hemikalije sa Liste Roterdamske konvencije, najkasnije 30 dana prije dana tranzita. Agencija nadležnom organu zemlje preko koje se vrši tranzit hemikalije iz stava 1 ovog člana dostavlja informacije o tranzitu hemikalije, najkasnije 15 dana prije dana tranzita. Lista opasnih hemikalija i proizvoda čiji je izvoz zabranjen Član 42 Hemikalije i proizvodi čija je upotreba zabranjena radi zaštite zdravlja ljudi i životne sre dine ne smiju se izvoziti. Hemikalije čiji rok upotrebe ističe šest mjeseci posle izvoza ne smiju se izvoziti. Listu opasnih hemikalija i proizvoda čiji je izvoz zabranjen utvrĎuje Ministarstvo. Lista iz stava 3 ovog člana naročito sadrži: naziv opasne hemikalije, odnosno proizvoda, brojeve kojima se identifikuje hemikalija, odnosno proizvod i tarifni broj opasne hemikalije, odnosno proizvoda. VI. DETERGENTI Stavljanje u promet detergenata Član 43 Detergenti se mogu stavljati u promet samo ako ispunjavaju uslove potpune аerobne biorаzgrаdljivosti i аko hemikаlije i površinski aktivne supstance sаdržаne u detergentu ispunjаvаju uslove koji se odnose na klаsifikаciju, pаkovаnje i obilježаvаnje propisаne ovim zаkonom. Ograničenja biorazgradljivosti površinski aktivnih supstanci Član 44 Industrijski detergenti i detergenti za profesionalnu upotrebu koji sadrže površinski aktiv ne supstance koje ne ispunjаvаju uslove potpune аerobne biorаzgrаdljivosti mogu se stavljati u promet na osnovu dozvole za korišćenje površinski aktivne supstance koju izdaje Agencija ili akta kojim se odobrava korišćenje površinski aktivne supstance u detergentu u EU. Metode ispitivаnjа biorаzgrаdljivosti površinski aktivne supstance propisuje Ministar stvo, uz saglasnost organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja. Zahtjev za dozvolu Član 45 Dozvola iz člana 44 ovog zakona izdaje se na osnovu zahtjeva koji Agenciji podnosi pro izvoĎač detergenta. Uz zаhtjev iz stаvа 1 ovog člаnа dostаvljаju se: 1) tehnički dosije o površinski aktivnim supstancama koji nаročito sаdrži identitet povr šinski aktivne supstance; 2) rezultаti ispitivаnjа biorаzgrаdljivosti površinski aktivne supstance; 3) informаcije o površinski aktivnoj supstanci i metаbolitimа biorаzgrаdnje; 4) podаci o količini površinski aktivne supstance u detergentu koji je stаvljen u promet; 5) predviĎeni nаčin korišćenjа detergentа; 6) predlog procjene rizikа koji predstаvljа površinski aktivna supstanca. Uslovi za odobravanje Član 46 Nа osnovu podataka iz zahtjeva iz člаnа 45 stаv 2 ovog zаkonа Agencijа provjerava dа li: 1) se detergent koristi nа nаčin dа se površinski aktivna supstanca minimalno ispuštа u životnu sredinu; 2) se detergent sа tom površinski aktivnom supstancom koristi zа industrijske ili profesionаlne svrhe; 3) je rizik koji tа površinski aktivna supstanca predstаvljа po zdrаvlje ljudi i životnu sre dinu minimalan, uzimаjući u obzir količinu površinski aktivne supstance u detergentu koji je stаvljen u promet i nаčin korišćenjа tog detergentа, kao i uslove za bezbjednost hrane i održa vanja higijene; 4) površinski aktivna supstanca koja je sаdržаna u detergentu ispunjаvа kriterijume primаrne biorаzgrаdljivosti. Izdavanje dozvole Član 47 Dozvola iz člana 44 ovog zakona se izdaje u roku od šest mjeseci od dаnа podnošenjа za htjeva. Dozvolom iz stava 1 ovog člana Agencijа može odrediti uslove za stаvljаnje u promet i korišćenje površinski aktivne supstance kаo sаstojkа detergentа. Dozvola za površinski aktivnu supstancu Član 48 Imаlаc dozvole iz člana 44 ovog zakona dužаn je dа, ukoliko doĎe do promjene u pogle du količine površinski aktivnih supstanci u detergentu ili se izmijeni način upotrebe detergen ta, Agenciji dostаvi tehnički dosije o površinski aktivnoj supstanci аžurirаn tim podacima. Na osnovu podataka iz stаvа 1 ovog člаnа Agencija može da izda: novu dozvolu kojom se odreĎuju uslovi zа korišćenje te površinski aktivne supstance; donese rješenje o oduzimanju dozvole kojim odreĎuje rok u kom se detergent koji sadr ži površinski aktivnu materiju morа povući sа tržištа. Listu površinski aktivnih supstanci koje se mogu koristiti u detergentima, kao i Listu po vršinski aktivnih supstanci koje su zabranjene za korišćenje u detergentima utvrĎuje Ministar stvo. Liste iz stava 3 ovog člana objavljuju se u „Službenom listu Crne Gore”. Ispitivanje površinski aktivnih supstanci Član 49 Aerobnu biorazgradljivost površinski aktivnih materija vrši ovlašćena lаborаtorijа zа odgovаrаjuću metodu ispitivаnjа čiji je rаd usklаĎen sа smjernicama DLP. ProizvoĎаč detergentа dužаn je dа čuvа rezultаte ispitivаnjа iz stava 1 ovog člana kojimа se potvrĎuje dа je ispunjen kriterijum potpune аerobne biorаzgrаdljivosti površinski aktivnih supstanci i dа ih dostаvlja Agenciji nа njen zаhtjev. ProizvoĎаč detergentа koji je nаmijenjen za medicinsku upotrebu dužаn je dа sаčini List o sаstаvu detergentа i dа gа čuvа pet godinа, kao povjerljiv i koristi ga u medicinske svrhe. Nаčin obilježаvаnjа i sаdržаj Lista o sаstаvu detergentа propisuje Ministarstvo, uz sagla snost organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja. VII. DOBRA LABORATORIJSKA PRAKSA Neklinička ispitivanja hemikalija Član 50 Neklinička ispitivanja hemikalija vrše se radi ocjenjivanja hemikalija i procjene rizika njihove potencijalne opasnosti za život i zdravlje ljudi i životnu sredinu. Neklinička ispitivanja hemikalija mogu da vrše laboratorije čiji je rad usklaĎen sa smjer nicama DLP. Smjernice i uslove za DLP propisuje Ministarstvo. Zahtjev za dobijanje DLP sertifikata Član 51 Ispunjenost uslova DLP utvrĎuje Agencija i izdaje DLP sertifikat. DLP sertifikat izdaje se na osnovu zahtjeva koji podnosi laboratorija. Zahtjev sadrži: naziv i sjedište laboratorije, ime i prezime odgovornog lica, vrste hemika lija koje će laboratorija da ispituje, kao i vrste metoda kojima će se vršiti ispitivanje. Bliži sadržaj zahtjeva i obrazac DLP sertifikata propisuje Ministarstvo. DLP sertifikat izdat od strane nadležnog organa države članice Radne grupe za DLP Or ganizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD) priznaje se u Crnoj Gori. Ovlašćenje Član 52 Laboratorija koja ima DLP sertifikat može vršiti neklinička ispitivanja na osnovu ovla šćenja koje Ministarstvo izdaje rješenjem. Rješenje iz stava 1 ovog člana izdaje se na osnovu javnog poziva koje raspisuje nadležno Ministarstvo. Oduzimanje DLP sertifikata Član 53 Ako ovlašćena laboratorija prestane da obavlja neoklinička ispitivanja u skladu sa smjer nicama DLP mora o tome, u pisanoj formi, obavijestiti Ministarstvo. Na osnovu obavještenja iz stava 1 ovog člana Ministarstvo donosi rješenje o oduzimanju ovlašćenja i DLP sertifikata. VIII. UPRAVLJANJE HEMIKALIJAMA Mjere i ograničenja hemikalija Član 54 Ako se posumnja da odreĎena hemikalija koja ispunjava sve zahtjeve propisane ovim za konom izaziva teške i nepopravljive posljedice za život i zdravlje ljudi i životnu sredinu, Agencija, u saradnji sa organom državne uprave nadležnim za poslove zdravlja, može da na redi: 1) privremenu zabranu ili ograničenje proizvodnje, uvoza, stavljanja u promet ili upotre bu te hemikalije; 2) povlačenje hemikalije iz prometa; 3) druge mjere kojima se ograničavaju ili smanjuju posljedice od negativnog uticaja he mikalije na prihvatljiv nivo. Pri odlučivanju o mjerama iz stava 1 ovog člana, Agencija uzima u obzir ozbiljnost i teži nu mogućih posljedica na zdravlje ljudi i životnu sredinu, dostupnost hemikalija i tehnologija koje mogu zamijeniti postojeće hemikalije, kao i nova naučna saznanja o efektima i djelova nju hemikalija. Kontrola stavljanja u promet i upotreba hemikalija Član 55 U cilju zaštite zdravlja ljudi i životne sredine od štetnog uticaja hemikalija vrši se praće nje hemikalija od stavljanja na tržište do upotrebe od strane krajnjih korisnika. Praćenje hemikalija vrši se radi praćenja načina korišćenja supstanci koje izazivaju viso ku zabrinutost i onih za koje su uvedene mjere zabrane i ograničenja upotrebe. Na osnovu praćenja hemikalija Agencija sačinjava godišnji izvještaj i dostavlja ga Mini starstvu, do 31. marta tekuće za prethodnu godinu. Izvještaj iz stava 3 ovog člana sastavni je dio izvještaja o stanju životne sredine koji usvaja Vlada. Izvještaj iz stava 3 ovog člana sadrži naročito: podatke o hemikalijama koje se proizvode, uvoze, izvoze i stavljaju u promet, podatke o izdatim dozvolama za uvoz, izvoz i stavljanje u promet, podatke o izvršenim ispitivanjima, podatke o akreditovanim laboratorijama i izdatim DLP sertifikatima. Bliži sadržaj i način izrade izvještaja iz stava 3 ovog člana propisuje Ministarstvo. Informacioni sistem za hemikalije Član 56 Razmjenu podataka o hemikalijama sa meĎunarodnim organizacijama i stranim država ma u skladu sa ratifikovanim meĎunarodnim ugovorima i sporazumima, kao i sa nadležnim ti jelima i organizacijama Evropske unije vrši Agencija. Povjerljivost i dostupnost podataka Član 57 Podatke koji se dostavljaju u postupku upisa hemikalije u registar hemikalija, u postupku izdavanja dozvole za obavljanje djelatnosti prometa i dozvole za korišćenje opasnih hemikali ja i drugim postupcima koji su označeni kao povjerljivi Agencija je dužna da čuva, u skladu sa zakonom. Nacionalna strategija upravljanja hemikalijama Član 58 Radi adekvatnog upravljanja hemikalijama, od proizvodnje, odnosno uvoza do odlaganja, koji doprinosi održivom razvoju Crne Gore, donosi se Nacionalna strategija upravljanja hemi kalijama (u daljem tekstu: Nacionalna strategija). Nacionalnu strategiju za period od četiri godine donosi Vlada. Nacionalna strategija naročito sadrži: 1) procjenu stanja i problema u oblasti upravljanja hemikalijama; 2) prioritetne aktivnosti i mjere za očuvanje životne sredine i zdravlja ljudi; 3) srednjoročne i dugoročne nacionalne strateške ciljeve; 4) prioritetne zadatke na svim područjima hemijske bezbjednosti; 5) akcione planove za sprovoĎenje Nacionalne strategije, sa utvrĎivanjem prioriteta i mo gućih izvora finansiranja. Godišnji izvještaj o sprovoĎenju Nacionalne strategije sačinjava Ministarstvo i dostavlja Vladi na usvajanje do 31. marta tekuće za prethodnu godinu. IX. NADZOR Nadležni organ Član 59 Nadzor nad primjenom ovog zakona i propisa donijetih na osnovu ovog zakona vrši Mi nistarstvo. Inspekcijski nadzor nad sprovoĎenjem ovog zakona i propisa donijetih na osnovu ovog zakona vrši Agencija, preko ekološkog inspektora, u skladu sa ovim zakonom i zakonom ko jim se ureĎuje inspekcijski nadzor. Ovlašćenja ekološkog inspektora Član 60 U vršenju inspekcijskog nadzora ekološki inspektor ima ovlašćenje da utvrdi da li: 1) je hemikalija i odreĎen proizvod koji se stavljaju u promet klasifikovan, označen i pa kovan u skladu sa ovim zakonom i propisima donijetim na osnovu ovog zakona; 2) je oznaka opasne hemikalije i odreĎene smješe koja nije opasna, ali sadrži bar jednu supstancu koja je klasifikovana kao opasna u skladu sa ovim zakonom; 3) se vodi propisana evidencija i prikupljaju propisani podaci o hemikaliji, kao i da li se evidencija i podaci čuvaju u propisanom roku; 4) su ispunjene propisane obaveze u vezi sa sadržajem, ažuriranjem i dostavljanjem bez bjednosnog lista; 5) se za proizvod koji sadrži supstancu propisanih karakteristika i koncentracija dosta vljaju informacije koje su dovoljne za bezbjednu upotrebu tog proizvoda, a naročito ime te supstance; 6) je za upotrebu alternativnog hemijskog naziva supstance izdato odobrenje i da li se taj naziv upotrebljava u skladu sa odobrenjem; 7) se opasne hemikalije skladište tako da ne ugrožavaju život i zdravlje ljudi i životnu sredinu, odnosno da li se sa ostacima tih hemikalija i praznom ambalažom postupa u skladu sa propisom kojim se ureĎuje upravljanje otpadom; 8) se odreĎena opasna hemikalija stavlja u promet u skladu sa propisanim uslovima; 9) je hemikalija za koju je propisana obaveza upisa u registar hemikalija prijavljena u propisanom roku, odnosno da li su svake naredne godine u odreĎenom roku dostavljani propi sani podaci; 10) se za supstancu koja izaziva visoku zabrinutost primjenjuju mjere upisane u dosijeu o upisu hemikalije u registar hemikalija; 11) se postupa u skladu sa zabranama i ograničenjima; 12) se prije izvoza dostavljaju propisane informacije za postupak prethodnog obavješte nja i da li se te informacije dostavljaju u propisanom roku; 13) podnosi zahtjev za sprovoĎenje PIC postupka; 14) stavljanje u promet ili korišćenje opasnih hemikalija obavlja lice koje za to ima do zvolu; 15) je lice koje ima dozvolu za obavljanje djelatnosti prometa ili dozvolu za korišćenje opasnih hemikalija obezbijedilo odgovarajuće skladište, kao i da li se pridržava propisanih preventivnih mjera i uslova; 16) se postupa u skladu sa propisanim obavezama o detergentu. Obaveze ekološkog inspektora Član 61 U vršenju poslova iz člana 60 ovog zakona ekološki inspektor je obavezan da: 1) naredi da se hemikalija i odreĎeni proizvod koji se stavlja u promet klasifikuje, označi i pakuje u skladu sa ovim zakonom i propisima donijetim na osnovu ovog zakona; 2) zabrani da se stavi u promet hemikalija i odreĎeni proizvod klasifikovan, označen i pa kovan suprotno ovom zakonu i propisima donijetim na osnovu ovog zakona; 3) naredi da se oznaka opasne hemikalije i odreĎene smješe koja nije opasna, ali sadrži barem jednu supstancu koja je klasifikovana kao opasna vrši u skladu sa ovim zakonom i pro pisima donijetim na osnovu ovog zakona; 4) zabrani da se oznaka opasne hemikalije i odreĎene smješe koja nije opasna, ali sadrži bar jednu supstancu koja je klasifikovana kao opasna vrši suprotno ovom zakonu i propisima donijetim na osnovu ovog zakona; 5) naredi da se vodi propisana evidencija i prikupljaju propisani podaci o hemikaliji, kao i da se evidencija i podaci čuvaju u propisanom roku; 6) naredi da se ispune propisane obaveze u vezi sa sadržajem, ažuriranjem i dostavlja njem bezbjednosnog lista; 7) zabrani stavljanje u promet opasne hemikalije, hemikalije koja sadrži supstancu identi fikovanu kao PBT ili vPvB, kao i druge hemikalije koja ima svojstva iz člana 26 stav 2 ovog zakona, ako nijesu ispunjene propisane obaveze u vezi sa sadržajem, ažuriranjem i dostavlja njem bezbjednosnog lista; 8) naredi da se za proizvod koji sadrži supstancu propisanih karakteristika i koncentracija dostavljaju informacije koje su dovoljne za bezbjednu upotrebu tog proizvoda, a naročito ime te supstance; 9) zabrani upotrebu alternativnog hemijskog naziva supstance ako nije izdato odobrenje ili naredi da se taj naziv upotrebljava u skladu sa odobrenjem; 10) naredi da se opasne hemikalije skladište tako da ne ugrožavaju život i zdravlje ljudi i životnu sredinu, odnosno naredi da se sa ostacima tih hemikalija i praznom ambalažom postu pa u skladu sa propisom kojim se ureĎuje upravljanje otpadom; 11) zabrani da se opasne hemikalije skladište tako da ugrožavaju život i zdravlje ljudi i životnu sredinu, odnosno da se sa ostacima tih hemikalija i praznom ambalažom postupa na nebezbjedan način suprotno propisu kojim se ureĎuje upravljanje otpadom; 12) naredi da se odreĎena opasna hemikalija stavlja u promet u skladu sa propisanim uslovima; 13) naredi da se hemikalija za koju je propisana obaveza upisa u registar hemikalija prija vi u propisanom roku, odnosno da se svake naredne godine u odreĎenom roku dostave propi sani podaci; 14) naredi da se za supstance koje izazivaju visoku zabrinutost primjenjuju mjere upisane u dosijeu o upisu hemikalije u registar hemikalija; 15) zabrani korišćenje supstance koja izaziva visoku zabrinutost dok se ne primijene mje re upisane u dosije o upisu hemikalije u registar hemikalija; 16) naredi da se postupa u skladu sa ograničenjima i zabranama; 17) zabrani proizvodnju, stavljanje u promet i korišćenje supstance, smješe i proizvoda, ako se sa njima postupa suprotno ograničenjima i zabranama; 18) naredi da se povuče iz prometa supstanca, smješa i proizvod, ako se ne postupa u skladu sa ograničenjima i zabranama; 19) naredi da se supstanca, smješa i proizvod sa kojima se nije postupalo u skladu sa ograničenjima i zabranama vrati u zemlju porijekla ili da se sa njima postupi u skladu sa pro pisom kojim se ureĎuje upravljanje otpadom; 20) naredi da se prije izvoza dostave propisane informacije za postupak prethodnog oba vještenja i da se te informacije dostave u propisanom roku; 21) naredi da se podnese zahtjev za sprovoĎenje PIC postupka; 22) zabrani da stavljanje u promet ili korišćenje opasnih hemikalija obavlja lice koje za to nema dozvolu; 23) naredi da se za opasne hemikalije obezbijedi odgovarajuće skladište i da se primje njuju propisane preventivne mjere i uslovi; 24) naredi da se postupa u skladu sa propisanim obavezama o detergentu; 25) zabrani stavljanje u promet detergenta ako se ne postupa u skladu sa propisanim oba vezama o detergentu. X. KAZNENE ODREDBE Član 62 Novčanom kaznom od 2.000 eura do 40.000 eura kazniće se za prekršaj pravno lice, ako: 1) hemikalije i proizvode stavlja u promet, a iste ne klasifikuje, ne označava i ne pakuje u skladu sa ovim zakonom (član 5 stav 1); 2) ambalaža u koju pakuje opasnu hemikaliju ne odgovara svojstvima, svrsi i načinu ko rišćenja hemikalije kojom se onemogućava gubitak upakovanog sadržaja (član 10 stav 1); 3) ne označi oznakom opasnosti sa pisanim upozorenjima ambalažu u koju je upakovana supstanca ili smješa koja je klasifikovana kao opasna (član 11 stav 1); 4) na oznaci ne unese dopunska obavještenja o opasnim svojstvima i mjerama opreza opasne hemikalije i smješe koja nije opasna, ali sadrži barem jednu supstancu koja je klasifi kovana kao opasna, na način da se njeni korisnici ne dovode u zabludu o opasnim svojstvima hemikalije (član 11 stav 4); 5) ne sakuplja, ne skladišti i bezbjedno ne odlaže ostatke opasnih hemikalija i praznu am balažu na propisan način (član 15 stav 2); 6) uz hemikaliju koju stavlja u promet ne dostavi bezbjedonosni list na propisan način (član 16); 7) ne vrši izmjene bezbjednosnog lista u skladu sa novim saznanjima o hemikaliji, a na ročito saznanjima koja mogu uticati na mjere za smanjenje i kontrolu rizika, odnosno opasno sti hemikalije, kao i o ograničenjima ili zabranama proizvodnje, stavljanja u promet i korišće nja hemikalije (član 18 stav 1); 8) izmijenjeni bezbjednosni list ne dostavi svakom distributeru ili daljem korisniku u lan cu snabdijevanja kojima je hemikalija isporučena u prethodnih 12 mjeseci (član 18 stav 2); 9) ne dostavi Agenciji izvještaj o bezbjednosti hemikalije uz bezbjednosni list (član 19 stav 1); 10) podaci navedeni u izvještaju o bezbjednosti hemikalije ne odgovaraju podacima na vedenim u bezbjednosnom listu (član 20 stav 1); 11) u propisanom roku ne podnese prijavu za upis hemikalije u registar hemikalija koju je proizveo, odnosno uvezao u prethodnoj godini u količinama većim od 100 kg (član 25 stav 1); 12) se ne pridržava mjera za smanjenje rizika, odnosno načina sistematskog praćenja ko rišćenja supstance koja izaziva visoku zabrinutost naloženih od strane Agencije (član 28 st. 2 i 3); 13) ne dostavi Agenciji svaku promjenu podataka upisanih u registar hemikalija (član 29 stav 1); 14) ne vodi evidenciju o hemikalijama (član 30 stav 1); 15) podatke iz evidencije ne dostavi Agenciji na njen zahtjev (član 30 stav 3); 16) obavlja djelatnost prometa opasnih hemikalija bez dozvole Agencije (član 31 stav 1); 17) stavlja u promet i koristi hemikalije suprotno propisanim zabranama i ograničenjima (član 34 stav 2); 18) prije izvoza hemikalija sa Liste hemikalija koje podliježu postupku prethodnog oba vještavanja ne dostavi Agenciji obavještenje (član 35 st. 1 i 3); 19) prije izvoza hemikalija koje se nalaze na Listi hemikalija za PIC postupak i za hemi kalije sa Liste Roterdamske konvencije ne podnese Agenciji obavještenje (član 37 st. 1 i 2); 20) ne dostavi Agenciji podatke o uvezenim odnosno izvezenim količinama hemikalija i proizvoda, o zemljama iz kojih su izvezene, odnosno uvezene hemikalije, kao i podatke o uvozniku, odnosno izvozniku hemikalija (član 39 stav 1); 21) ne dostavi Agenciji izvještaj o stvarnim količinama izvezenih, odnosno uvezenih he mikalija ili odreĎenih proizvoda, u roku od 30 dana od dana izvršenog izvoza, odnosno uvoza (član 40 stav 1); 22) ne dostavi Agenciji informacije koje zahtijeva nadležni organ zemlje preko čije teri torije se vrši tranzit hemikalije sa Liste Roterdamske konvencije, najkasnije 30 dana prije da na tranzita (član 41 stav 1); 23) stavlja u promet detergente koji ne ispunjavaju uslove potpune аerobne biorаzgrаdljivosti i аko hemikаlije i površinski aktivne supstance sаdržаne u detergentu ne ispunjаvаju uslove koji se odnose na klаsifikаciju, pаkovаnje i obilježаvаnje (član 43); 24) industrijske detergente i detergente za profesionalnu upotrebu koji sadrže površinski aktivne supstance koje ne ispunjаvаju uslove potpune аerobne biorаzgrаdljivosti stavlja u pro met bez dozvole za korišćenje u detergentu te površinski aktivne supstance koju izdaje Agen cija (član 44 stav 1); 25) ne dostavi Agenciji tehnički dosije o površinski aktivnoj supstanci аžurirаn podacima o promjenama u pogledu količine površinski aktivnih supstanci u detergentu i načinu upotrebe detergenta (član 48 stav 1); 26) vrši neklinička ispitivanja čiji rad nije usklaĎen sa smjernicama DLP (član 50 stav 2); 27) vrši neklinička ispitivanja bez ovlašćenja Ministarstva (član 52 stav 1). Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se i odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 500 eura do 4.000 eura. Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se preduzetnik novčanom kaznom od 1.000 eura do 12.000 eura. XI. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE Podzakonski akti Član 63 Podzakonski akti za sprovoĎenje ovog zakona donijeće se u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona. Do donošenja propisa iz stava 1 ovog člana primjenjivaće se podzakonski akti doneseni na osnovu Zakona o proizvodnji i prometu otrovnih materija (“Službeni list SRJ”, broj 15/95), ukoliko nijesu u suprotnosti sa ovim zakonom. Donošenje Nacionalne strategije Član 64 Nacionalna stategija upravljanja hemikalijama donijeće se u roku od dvije godine od da na stupanja na snagu ovog zakona. Prestanak važenja zakona Član 65 Danom početka primjene ovog zakona prestaje da važi Zakon o hemikalijama (“Službeni list CG”, broj 11/07) Zakon o proizvodnji i prometu otrova („Službeni list SRCG“, br. 31/77, 17/82 i 20/88) i prestaje primjena Zakona o proizvodnji i prometu otrovnih materija („Službe ni list SRJ“ , broj 15/95). Stupanje na snagu Član 66 Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u “Službenom listu Crne Gore”, a primjenjivaće se od 1.marta 2013. godine. Broj 27-8/11-2/10 EPA 765 XXIV Podgorica, 21. marta 2012. godine Skupština Crne Gore 24. Saziva Predśednik, Ranko Krivokapić, s.r.