Skip to content
Nelum
Laws of Iran

Regulation on Optimizing the Use of Agricultural Water

Made 1996-09-01 · Text as of 2026-10-01

Public law and official guidance, published as research. Not legal, tax or financial advice.

About this law

Original title
آیین نامه اجرایی بهینه سازی مصرف آب کشاورزی
Language
Farsi
Kind
Regulation
Country
Iran
Subjects
Water
Keywords
irrigation, institution, water supply, subsidy/incentive, water charges, well sinking/boreholes, water resources management, waterworks, groundwater, water abstraction, water conservation zone, authorization/permit, monitoring, enforcement/compliance, governance, fees/royalties

Where to read it

Text

The law's own text, section by section, as held. Each section has its own link.

  1. 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 1/15 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 2/15 آيين نامه اجرايي بهينه سازي مصرف آب كشاورزي 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 3/15 هيأت وزيران در جلسه مورخ ۱۳۷۵.۶.۱۱ بنا به پيشنهاد مشترك شماره ۱۰۲.۳۳۲۹.۸۱.۲۲۳۰ مورخ ۱۳۷۴.۷.۱۲ وزارتخانه ها نيرو، كشاورزي و جمهوري فرهنگي و اجتماعي اقتصادي، توسعه دوم برنامه قانون تبصره(۱۹) "ط" بند استناد به و بودجه و برنامه سازمان و جهاد سازندگي اسالمي ايران ـ مصوب۱۳۷۳ ـ و ماده (۵۱) قانون توزيع عادالنه آب ـ مصوب ۱۳۶۱ ـ آيين نامه اجرايي بهينه سازي مصرف آب كشاورزي را به شرح زير تصويب نمود: فصل اول ـ كليات و مباني ماده ۱ ـ محاسبات الزم درباره خالص نياز آبي محصوالت مختلف كليه مناطق آبياري و همچنين تعيين الگوي مصرف بهينه بر اساس ضميمه شماره ۱) اين آيين نامه، توسط كميته كارشناسي مركب از يك نفر نماينده از هر يك از وزارتخانه ها نيرو و كشاورزي و بر مبناي طرحي كه در اين از ماه پس دوازده وزارتخانه، ظرف دو موجود امكانات كليه از بهره گيري با و آبياري كشور مناطق كليه تهيه خواهد شد، براي خصوص تصويب اين آيين نامه صورت خواهد گرفت و نتايج حاصل طي گزارشي به وزارتخانه هاي ياد شده تسليم خواهد شد. اين گزارش پس از تأييد وزراي كشاورزي و نيرو و تصويب هيأت دولت به عنوان يك سند ملي در مورد الگوي مصرف بهينه آب كشاورزي به كار گرفته مي شود. ماده ۲ ـ تا زمان انجام محاسبات موضوع ماده ۱) به منظور ايجاد سرعت الزم در اجراي اين آيين نامه، الگوي مصرف بهينه بر اساس مفاد مندرج در جامع طرح هاي كشور، آب جامع طرح اطالعاتي بانك در موجود اطالعات پايه بر نيرو وزارت توسط آيين نامه اين يك ضميمه شماره از آبياري در مدت سه ماه پس از مناطق آبخيزداري و همچنين سازمان هاي آب منطقه اي و سازمانهاي كشاورزي در هر يك كشاورزي، تصويب اين آيين نامه تعيين مي شود. گزارش تهيه شده پس از اخذ تأييد وزارت كشاورزي، به طور موقت و تا زمان اعمال نتايج حاصل از ماده ۱) اين آيين نامه مبناي محاسبه الگوي مصرف بهينه آب و در نهايت تحويل حجمي آب قرار خواهد گرفت. ماده ۳ ـ وزارت كشاورزي مكلف است به منظور تحقق مفاد اين آيين نامه، الگوهاي كشت در هر يك از مناطق آبياري كشور را بر اساس سياست هاي ملي و منطقه اي، منابع آب و خارك و ضوابط بهره برداري مطلوب و ديگر عوامل مؤثر مشخص و ظرف ده ماه به وزارت نيرو اعالم نمايد. تبصره ۱ ـ حكم نماينده وزارت نيرو در كميته كارشناسي موضوع ماده ۱) اين آيين نامه، از طرف وزير نيرو و حكم نماينده وزارت كشاورزي وظايف انجام در جهت بود. كميته مي تواند متمركز خواهد وزارت كشاورزي در آن دبيرخانه و وزير كشاورزي صادر خواهد شد از طرف ذيربط، از كارشناسان يا مشاورين ذيصالح استفاده نمايد. تبصره ۲ ـ در صورتي كه بر اساس اين ماده، وزارت كشاورزي به هر دليلي در بعضي از مناطق نتواند الگوهاي كشت را بر حسب درخواست وزارت نيرو به موقع در اختيار وزارتخانه يادشده قرار دهد، وزارت نيرو مجاز است نسب به انتخاب الگوي كشت موقت به مدت يك سال در هر يك از استانها اقدام نمايد. تبصره ۳ ـ مدت ارايه اطالعات مورد نياز الگوي كشت از طرف وزارت كشاورزي در خصوص ماده ۲) اين آيين نامه دو ماه پس از تصويب اين آيين نامه مي باشد. وزارتخانه هاي نيرو، كشاورزي، جهاد سازندگي و دستگاه هاي تابعه آنها و همچنين ساير دستگاه هاي دولتي مكلفند اطالعات، ـ تبصره ۴ 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 4/15 وزارتخانه هاي نيرو، كشاورزي، جهاد سازندگي و دستگاه هاي تابعه آنها و همچنين ساير دستگاه هاي دولتي مكلفند اطالعات، ـ تبصره ۴ مدارك و تسهيالت الزم را در اجراي وظايف كميته ماده ۱) اين آيين نامه فراهم نمايند و در اختيار كميته ياد شده قرار دهند. ماده ۴ ـ برابر ماده ۳) اين آيين نامه توسط وزارت كشاورزي و با توجه به الگوهاي كشت با انجام محاسبات موضوع ماده ۱) اين آيين نامه و اعالم نقطه تحويل آب مشخص شده در مواد ۸) و ۱۵) اين آيين نامه، مقدار آب قابل تحويل يا الگوي مصرف بهينه آب براي هر يك از مناطق آبياري كشور، برابر فرمول ضميمه شماره ۱) اين آيين نامه به دست مي آيد. شيوه تحويل حجمي آب براي مصارف كشاورزي در مورد آبهاي سطحي و زيرزميني بر اساس مواد موضوع فصل هاي دوم و سوم اين آيين نامه خواهد بود. ماده ۵ ـ به منظور تحقق اهداف اين آيين نامه و در راستاي سياستهاي دولت و براي فراهم آوردن شرايط الزم براي بهره وري بهتر از منابع آب و و ايجاد به نسبت آيين نامه، اين تصويب تاريخ از پس سال دو حداكثر ظرف است مكلف كشاورزي وزارت مشاركت بهره برداران، جلب سازماندهي تشكلهاي قانوني مناسب در اراضي تحت پوشش شبكه هاي آبياري موضع اين آيين نامه، نظير شركتهاي تعاوني، كشت و صنعت تجارتي، انجمنهاي بهره برداري و تشكلهاي كشاورزي براي تحويل حجمي آب در منطقه تحويل به اين نوع تشكلها كه ترتيبات آن در فصل تشكلهاي ايجاد در جهت وزارت كشاورزي يا است ضمن همكاري مكلف نيرو وزارت نمايد. اقدام است، آيين نامه مشخص شده اين دوم فوق الذكر نسبت به تحويل حجمي آب، تنها به تشكل هاي بهره برداري معرف شده از طرف وزارت كشاورزي اقدام نمايد. تبصره ۱ ـ تا زمان معرفي تشكلهاي موضوع اين ماده، سازمانهاي آب منطقه اي و سازمان آب و برق خوزستان به اقتصادي مورد، نسبت به تحويل آب به نماينده مصرف كنندگان در نقاط تحويل، اقدام خواهند نمود. تبصره ۲ ـ ساير وزارتخانه ها و سازمانها و دستگاه هاي دولتي ذيربط و سازمان ثبت اسناد و امالك كشور مكلفند در اجراي مفاد اين ماده همكاري الزم را با وزارت كشاورزي به عمل آورند. فصل دوم ـ تحويل حجمي آب در شبكه هاي آبياري ماده ۶ ـ سازمانهاي آب منطقه اي و سازمان آب و برق خوزستان مكلفند نسبت به تحويل آب مورد نياز مصرف كنندگان هر منطقه بر اساس الگوي مصرف بهينه آب كه بر اساس مفاد اين آيين نامه تعيين مي شود، اقدام نمايند. ماده ۷ ـ به عهده (۲ شماره فرم ضميمه اساس بر آيين نامه اين ضوابط برابر كشاورزي آب مصرف كنندگان براي آب بهينه مصرف پروانه صدور بدين بود. قبلي خواهد پروانه هاي پروانه هاي صادرشده، جايگزين و بود برق خوزستان خواهد و آب و سازمان آب منطقه اي سازمان هاي 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 5/15 نفر يك و ذيربط منطقه اي آب سازمان مناطق، يا استانها كشاورزي سازمانهاي نمايندگان نفر، شامل سه از مركب كميسيوني منظور نماينده احكام و منطقه يا استان كشاورزي سازمان رييس از طرف سازمان كشاورزي نماينده احكام مي شود. تشكيل حقوقي كارشناس سازمان آب منطقه اي و كارشناس حقوقي از طرف مدير عالم سازمان آب منطقه اي ذي ربط صادر خواهد شد. تبصره ۱ ـ تشكيل كميسيون موضوع اين ماده در حوزه عمل سازمان هاي آب منطقه اي يا سازمان آب و برق خوزستان بيش از يك مورد بدون اشكال خواهد بود. ۲ ـ پس از صدور پروانه مصرف بهينه آب، پرونده هاي مشتركين آب كشاورزي بر مبناي پروانه ياد شده مورد اصالح قرار خواهد تبصره گرفت و آب قابل تحويل به مشترك، بر اساس الگوي مصرف بهينه آب خواهد بود. تبصره ۳ ـ سازمان هاي آب منطقه اي و سازمان آب و برق خوزستان مجازند در سالها و يا دوره هاي خشك كه كاهش عرضه يا جيره بندي آب ضرورت داشته باشد، سقف تحويل آب مندرج در پروانه هاي صادر شده را به طور متناسب كاهش دهند. همچنين ميزان دبي و حجم آب قابل تحويل بر حسب تغييرات احتمالي الگوي كشت و راندمان هاي آبياري مورد تجديد نظر قرار مي گيرد. ماده ۸ ـ پس از تعيين ميزان آب قابل تحويل با الگوي مصرف بهينه آب در هر يك از مناطق آبياري، آب به صورت حجمي تحويل مي شود. محل تشكلهاي و پوشش تحت اراضي آبگيري شروع نقطه آبياري، شبكه هاي خصوص در آيين نامه اين مفاد اساس بر حجمي آب تحويل بهره برداري خواهد بود. اين محل براي شبكه هاي مدرن حداقل در ابتداي كانالهاي فرعي و شبكه هاي تلفيقي و سنتي بر حسب مورد و بنا به تشخيص سازمان هاي آب منطقه اي و سازمان آب و برق خوزستان خواهد بود. ماده ۹ ـ از مكلفند ظرف حداكثر يك سال پس برق خوزستان و آب سازمان و منطقه اي آب سازمان هاي كليه آب، تحويل حجمي تحقق براي ۸) اين ماده در مندرج شرايط داراي كه نقاطي در آب جريان اندازه گيري سيستم هاي تأسيس به نسبت آيين نامه، ابالغ اين و تصويب آيين نامه مي باشد، با استفاده از تجهيزات مناسب بر حسب مورد و با هزينه مصرف كنندگان اقدام نمايند، به طوري كه با بهره برداري از اين تجهيزات بتوان با مدت قابل قبول، آب تحويلي را اندازه گيري و محاسبه نمود. تبصره ـ چنانچه بنا به تشخيص مأموران موضوع ماده ۳۰) قانون توزيع عادالنه آب، مشخص شود تجهيزات نصب شده براي اندازه گيري ميزان آب تحويلي شكسته شده و يا به نحوي آسيب ديده كه ميزان جريانهاي ورودي را با دقت مناسب تعيين نمي نمايد، براي بار اول به تشكلهاي ذيربط يا نماينده رسمي مصرف كنندگان تحت پوشش تجهيزات فوق، جهت ترميم و تعمير مجدد اخطار مي شود و در صورت عدم تعمير به موقع يا رفع نواقص از طرف مصرف كنندگان يا تكرار تخلف، نسبت به توقف تحويل آب از طرف مأمورين سازمان هاي آب منطقه اي يا سازمان آب و برق خوزستان اقدام خواهد شد. ماده ۱۰ ـ تدابير اجرايي و اقتصادي براي مصرف بهينه آب كشاورزي موضوع اين آيين نامه، به شرح زير تعيين مي شود: الف ـ ميزان آب بهاي كشاورزي آب هاي سطحي در خصوص مصرف كنندگاني كه ميزان آب تحويلي باري آنان برابر الگوي مصرف بهينه و بهاي زراعي تثبيت آب قانون برابر باشد، قرار داشته يا سنتي تلفيقي اراضي در محدوده شبكه هاي مدرن، اين كه بر حسب باشد، آب آيين نامه هاي اجرايي ذيربط اخذ مي شود. 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 6/15 ب ـ تحويل آب به بهره برداران، بيش از مقادير تعيين شده در چهارچوب اين آيين نامه مجاز نيست و سازمانهاي آب منطقه اي و سازمان آب و برق خوزستان مكلفند آب را در همان حد الگوي مصرف به مصرف كنندگان تحويل نمايند. الگوي بنا به تشخيص سازمانهاي آب منطقه اي يا سازمان آب و برق خوزستان شرايط الزم را براي اعمال ـ هر گاه مصرف كننده تبصره مصرف بهينه آب نداشته باشد، حداكثر تا مدت دو سال تحويل آب بيش از مقدار مصرف، تا حد بيست و پنج درصد ۲۵%) الگوي مصرف بهينه آب، بدون اشكال خواهد بود. در اين صورت آب بهاي آب تحويلي تا ده درصد ۱۰%) مازاد بر حجم تعيين شده در الگوي مصرف بهينه آب، يك و نيم برابر رقم تعيين شده نسبت به مازاد و به تناسب نوع شبكه، محاسبه و اخذ مي شود و از ده درصد ۱۰%) تا سقف بيست و پنج درصد ۲۵%) سه برابر رقم تعيين شده نسبت به مازاد و نوع شبكه محاسبه و اخذ مي شود. ماده ۱۱ ـ در مورد مصرف كنندگاني كه با اعمال شيوه هاي مختلف مديريت مصرف، بتوانند با حفظ ميزان توليد در واحد سطح براي يك الگوي كشت مقرر مصارف را تقليل دهند، امتيازاتي به شرح زير تعلق خواهد گرفتـ الف ـ كاهش نرخ آب بها به نسبت رصد صرفه جويي در الگوي مصرف بهينه آب، ب ـ ايجاد تسهيالت در تحويل نهاده هاي يارانه اي و تحويل ماشين آالت كشاورزي. ج ـ اجازه توسعه كشت در اراضي تحت پوشش نقاط تحويلي آب به تناسب صرفه جويي در مصارف آب، د ـ دريافت تسهيالت الزم براي تبصره ۷۶) قانون برنامه دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسالمي ايران ـ مصوب ۱۳۷۳ ايجاد و توسعه طرح هاي اجراي منظور به طويل المدت و ارزان قيمت اعتباري تسهيالت دريافت همچنين و نقشه طرح و تهيه براي ـ شبكه هاي تحت فشار. ترتيبات الزم در خصوص اعطاي تسهيالت موضوع اين ماده به جز بند د) كه چهارچوب آن را آيين نامه اجرايي تبصره ۷۶) قانون برنامه دوم از نفر يك از مركب كميسيوني عهده به نموده تعيين ـ ۱۳۷۳ مصوب ـ ايران اسالمي جمهوري فرهنگي و اقتصادي، اجتماعي توسعه سازمان هاي آب منطقه اي يا سازمان آب و برق خوزستان و يك نفر از سازمان كشاورزي هر استان يا مناطق خواهد بود. احكام نمايندگي سازمان آب منطقه اي و سازمان آب و برق خوزستان از طرف مدير عامل سازمان آب منطقه اي يا آب و برق خوزستان و احكام نمايندگي سازمان هاي كشاورزي در هر استان يا منطقه از طرف رييس سازمان كشاورزي ذيربط صادر خواهد شد. فصل سوم ـ كنترل حجمي آب در چاه هاي عميق و نيمه عميق ماده ۱۲ ـ از تاريخ تصويب اين آيين نامه سازمان هاي آب منطقه اي و سازمان آب و برق خوزستان مكلفند، آب مورد نياز اراضي تحت پوشش چاه هاي عميق و نيمه عميق را بر اساس ضوابط اين آيين نامه و برابر فرم ضميمه شماره ۳) تعيين نمايند. ماده ۱۳ ـ 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 7/15 كنترل حجم آب تخليه شده براي مصارف كشاورزي اراضي تحت پوشش چاه هاي عميق و نيمه عميق در مناطق مختلف، با توجه به نوع كشت مندرج در پروانه، بر مبناي ضوابط اين آيين نامه توسط سازمان هاي آب منطقه اي و سازمان آب و برق خوزستان صورت خواهد گرفت. ماده ۱۴ ـ كليه پروانه هاي صادر شده تا تاريخ تصويب اين آيين نامه، با رعايت اولويت دشتهاي ممنوعه بحراني و ممنوعه و با توجه به نوع كشت و سطح اراضي تحت كشت هر چاه، بر اساس ماده ۱۲) اين آيين نامه اصالح، و پروانه هاي جديد برابر ضوابط اين آيين نامه صادر خواهد شد. تبصره ـ مفاد تبصره ۳) ماده ۷) درباره آب هاي زيرزميني نيز قابل اعمال است. ماده ۱۵ ـ نقطه اندازه گيري ميزان آب تخليه شده براي اراضي تحت پوشش چاه هاي عميق و نيمه عميق در سرچاه خواهد بود. ماده ۱۶ ـ شركت هاي آب منطقه اي و سازمان آب و برق خوزستان مكلفند، كليه چاه هاي عميق و نيمه عميق حوزه عمل خود را در مناطق ممنوعه و ممنوعه بحراني، ظرف دو سال از تصويب اين آيين نامه و در بقيه مناطق تا پايان برنامه دوم به كنتور حجمي مجهز نموده و پلمپ نمايند. برق و آب سازمان و منطقه اي آب هاي شركتهاي و بوده چاه ها پروانه صاحبان عهده به تجهيزات از اين نگهداري و نصب هزينه هاي خوزستان آمار و اطالعات آب تخليه شده را از طريق اين تجهيزات جمع آوري خواهند كرد. تبصره ـ چنانچه بنا به تشخيص مأموران موضوع ماده ۳۰) قانون توزيع عادالنه آب مشخص شود كه پلمپ كنتورهاي نصب شده شكسته بار اول به صاحبان كنتورها با دقت مناسب تعيين نمي كنند، براي شده يا به نحوي آسيب ديده اند كه ميزان تخليه آب هاي زيرزميني را جهت ترميم و تعمير مجدد، دريافت اخطار مي شود و در صورت تكرار، نسبت به توقف بهره برداري تا رفع نقض و اخذ تعهد عدم تكرار از طرف مأموران سازمان هاي آب منطقه اي يا سازمان آب و برق خوزستان اقدام خواهد شد. ماده ۱۷ ـ از تاريخ تصويب اين آيين نامه در مورد اراضي زير پوشش بهره برداري از چاه ها عميق و نيمه عميق كه روي آنها كنتور حجمي نصب شده است، حجم آب ثبت شده توسط كنتورهاي نصب شده مالك محاسبه حق النظاره ها خواهد بود. از زارعيني كه حجم آب مصرف آنها برابر كنتور مطابق الگوي مصرف بهينه آب مندرج در پروانه هاي صادر شده باشد، فقط حق النظاره مندرج در آيين نامه اجرايي قانون توزيع عادالنه آب ـ مصوب ۱۳۶۱ ـ اخذ خواهد شد. در مورد زارعيني كه مصارف آنها بيش از الگوي مصرف مندرج در پروانه هاي صادر شده باشد، عالوه بر حق النظاره ها مبالغي به شرح زير براي هزينه هاي جبراني اخذ خواهد شدـ الف ـ در مناطق ممنوعه و ممنوعه بحراني تا ده درصد ۱۰%) الگوي مصرف بهينه آب نسبت به مازاد بر حجم تعيين شده در الگوي مصرف بهينه آب دو درصد ۲%) و برداشت ده درصد ۱۰%) تا حداكثر بيست و پنج درصد ۲۵%) مصرف بهينه آب نسبت به مازاد ده درصد %۱۰) ارزش توليدات اراضي تحت پوشش، ب ـ در مناطق آزاد تا ده درصد ۱۰%) تا حداكثر بيست و پنج درصد ۲۵%) الگوي مصرف بهينه آب نسبت به مازاد چهاردرصد ۴%) ارزش 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 8/15 توليدات اراضي تحت پوشش، ج ـ در صورتي كه به هر دليل آب تخليه شده بيش از بيست و پنج درصد ۲۵%) الگوي مصرف بهينه آب باشد، ميزان هزينه هاي جبراني اخذ شده توسط سازمان هاي آب منطقه اي و سازمان آب و برق خوزستان به ازاي هر پنج درصد ۵%) مازاد بر بيست و پنج درصد ۲۵%) يك درصد ۱%) ارزش توليدات اراضي تحت پوشش خواهد بود. تبصره ۱ ـ در مورد چاه هايي كه مجهز به كنتور حجمي نشده اند مالك محاسبه حق النظاره، پروانه هاي صادرشده خواهد بود و هزينه هاي جبراني براي مصارف مازاد بر ميزان مندرج در پروانه برابر بندهاي الف)، ب) و ج) اخذ خواهد شد. تبصره ۲ ـ اخذ مبالغ مندرج در بندهاي الف، ب و ج) براي دو سال زراعي امكان پذير است و پس از آن از طرف سازمانهاي آب منطقه اي يا سازمان آب و برق خوزستان اخطار الزم براي رعايت مفاد پروانه صادر شده به دارنده پروانه داده خواهد شد و در صورت عدم رعايت، نسبت الگوي مصرف قانوني در مورد رعايت ادامه بهره برداري منوط به تسويه حساب و سپردن تعهد اقدام مي شود، از چاه به توقف بهره برداري بهينه آب خواهد بود. تبصره ۳ ـ از تاريخ تصويب اين آيين نامه صدور مجوز كفش كني و يا جابجايي چاه ها، تنها در صورت ارايه برنامه تبديل و تغيير سيستم آبياري با تأييد سازمان ها و مراكز خدمات كشاورزي در استانها و مناطق، به نحوي كه موجب افزايش يازده مصارف آب باشد عملي خواهد بود. ماده ۱۸ ـ صاحبان پروانه هاي چاه ها عميق و نيمه عميق مي توانند در صورت رعايت مفاد ماده ۱۱) از مزاياي موضوع ماده ياد شده بهره مند شوند. فصل چهارم ـ موارد متفرقه ماده ۱۹ ـ توليد و پردازش و جمع آوري زمينه در اطالعاتي بانكهاي سازماندهي براي الزم اجرايي تدابير موظفند كشاورزي و نيرو وزارتخانه هاي اطالعات ناشي از عملكردهاي اين آيين نامه را اتخاذ و نسبت به مبادله اطالعات به طور مستمر اقدام نمايند. ماده ۲۰ ـ مسئوليت اجرايي اين آيين نامه بر حسب مورد به عهده سازمان هاي آب منطقه اي يا سازمان آب و برق خوزستان يا سازمان هاي كشاورزي استانها و مناطق خواهد بود. ماده ۲۱ ـ هزينه هاي ناشي از اجراي اين آيين نامه كه به عهده توليدكنندگان كشاورزي خواهد بود در تعيين قيمتهاي تضميني محصوالت كشاورزي كه هر سال به تصويب هيأت دولت مي رسد لحاظ خواهد شد. 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 9/15 ماده ۲۲ ـ در كليه بندها و مفاد اين آيين نامه، در موارد مصارف آب مربوط به وظايف وزارت جهاد سازندگي، وزير جهاد سازندگي و سازمان هاي جهاد سازندگي استان مربوط جايگزين وزير كشاورزي و سازمان ها كشاورزي استان خواهند شد و كميته ها و كميسيون هاي موضوع اين آيين نامه با حضور نمايندگان وزارت نيرو، وزارت كشاورزي و وزارت جهاد سازندگي حسب مورد تشكيل خواهد شد. ماده ۲۳ ـ با تصويب اين آيين نامه كليه مقررات مغاير با مفاد آن لغو مي شود. ماده ۲۴ ـ اين آيين نامه و ضمايم آن از تاريخ تصويب الزم االجرا مي باشد. [امضاء] حسن حبيبي ـ معاون اول رييس جمهور ضميمه شماره ۱ ـ ضوابط محاسبه آب قابل تحويل ۱ – تعاريف: ۱ ـ ۱ ـ خالص نياز آبي گياه: عبارت است از آب مورد نياز گياه از مرحله كاشت تا برداشت كه از طريق فرآيندهاي تبخير و تعرق به مصرف مي رسد و مقدار آن به صورت حجم آب ماهانه در واحد سطح قابل محاسبه است. ۲ ـ ۱ ـ باران مؤثر: عبارت است از بخشي از بارندگي ماهانه كه در طول فصل زراعي نال مي شود و به مصرف تبخير و تعرق گياه مي رسد و از خالص نياز آبي گياه مي كاهد و مقدار آن به صورت حجم آب ماهانه قابل محاسبه است. ۳ ـ ۱ ـ نياز آبشويي خاك: عبارت است از درصدي از آب آبياري كه براي جلوگيري از تجمع زيانبار امالح و برقراري و تثبيت تعادل امالح در خاك زراعي بايد از ناحيه فعاليت ريشه هاي گياه عبور كرده و خارج شود و مقدار آن به صورت ماهانه قابل محاسبه است. ۴ ـ ۱ ـ خالص آب مورد نياز در محل مصرف: عبارت است از مجموع بندهاي ۱ ـ ۱) و ۳ ـ ۱) مبناي بند ۲ ـ ۱) و مقدار عددي آن به صورت حجم آب مورد نياز ماهانه كه در واحد سطح محاسبه مي شود. ۵ ـ ۱ ـ راندمان آبياري در محل مصرف: ازاي هر واحد سطح، كه مقدار نياز در محل مصرف، تقسيم بر حجم ماهانه آب تحويلي به محل مصرف به عبارت است از خالص آب مورد 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 10/15 ازاي هر واحد سطح، كه مقدار نياز در محل مصرف، تقسيم بر حجم ماهانه آب تحويلي به محل مصرف به عبارت است از خالص آب مورد عددي آن قابل محاسبه مي باشد. ۶ ـ ۱ ـ راندمان انتقال و توزيع آب: عبارت است از حجم ماهانه آب تحويلي به محل مصرف، تقسيم بر حجم ماهانه آبي كه از نقطه تأمين آب برداشت مي شود. ۷ ـ ۱ ـ راندمان كل آبياري: عبارت است از حاصلضرب راندمان آبياري در محل مصرف بند ۵ ـ ۱) و راندمان انتقال و توزيع آب بند ۶ ـ ۱) ۲ ـ روش محاسبه آب قابل تحويل: ۱ ـ ۲ ـ مؤلفه هاي ۱ ـ ۱)، ۲ ـ ۱) و ۳ ـ ۱) از بند ۱) اين ضميمه با استفاده از نشريه شماره ۲۴) سازمان خوار و بار و كشاورزي جهاني و اطالعات پايه براي هر محدوده آبياري محاسبه مي شود. ۲ ـ ۲ ـ راندمان هاي آبياري و يا تلفات آب در مراحل مختلف انتقال و توزيع) در درجه اول بر اساس اطالعات مبتني بر اندازه گيري هاي محلي در محاسبات منظور خواهد شد. در صورت فقدان اطالعات اندازه گيري شده، تجربيات كارشناسي و يا توصيه هاي مهندس مشاوره پروژه به كار گرفته خواهد شد و در هر حال كميته موضوع ماده ۱) اين آيين نامه، اندازه گيري الزم را براي جمع آوري اطالعات مورد نياز در هر منطقه آبياري مد نظر قرار داده و برنامه ريزي هاي مناسب را به عمل خواهد آورد. ۳ ـ ۲ ـ آب قابل تحويل از رابطه زير به صورت ماهانه تعيين مي شود: =E)/ Vi X Ai)V در رابطه مذكور: V = حجم آب قابل تحويل ماهانه بر حسب متر مكعب Vi = خالص نياز آبي محصوالت مختلف بر حسب متر مكعب Ai = سطح زير كشت هر يك از محصوالت در الگوي كشت بر حسب هكتار E = راندمان كل آبياري از نتايج اين محاسبات در آيين نامه به عنوان " آب قابل تحويل" يا الگوي مصرف بهينه آب كشاورزي نام برده شده است. ضميمه شماره ۲ شماره پروانه: شماره پرونده: تاريخ صدور: مدت اعتبار: وزارت نيرو شركت آب منطقه اي... " پروانه مصرف بهينه آب كشاورزي" اين پروانه به اجتماعي اقتصادي، توسعه دوم برنامه قانون (۱۹ تبصره ط) بند اجراي در و ـ ۱۳۶۱ مصرف ـ آب عادالنه توزيع قانون (۲۱ ماده استناد و فرهنگي جمهوري اسالمي ايران و آيين نامه اجرايي بهينه سازي مصرف آب كشاورزي ـ مصوب مورخ ۱۳۷۵.۶.۱۱ ـ هيأت وزيران با مشخصات شماره تولد... تاريخ پدر... نام آقاي... خواندگي نام و حقيقي: نام اشخاص پروانه: الفـ دارندگان يا دارنده مشخصات ـ ۱ صادر مي شودـ زير شناسنامه... صدره از... به نشاني.... ب ـ اشخاص حقوقي نام شخصيتـ ... شماره ثبتـ ... نشانيـ ... ۲ ـ موقعيت محل تحويل آب: استان شهرستان دهستان روستا حوره ابريز اصلي رودخانه اصلي رودخانه فرعي سر دهنه شبكه اصلي كانال شماره دريچه يا پريز شماره كد نقطه تحويل نام موقت يا پروانه دايم نوع ـ ۴ پمپاژ يا برداشت ثقلي نحوه ـ ۳ دريا از سطح ارتفاع تحويل: طول،عرض،و نقطه دشت مشخصات جغرافيايي پايه و تنظيم شده ۶ ـ مشخصات محل پايه تلفيق جريانهاي يا جريان طبيعي و مدت.............. سال ۵ ـ نوع تخصيص جريانهاي تنظيم شده مصرفـ الفـ جهات اربعهـ ... بـ مساحت اراضي... هكتار جـ درصد سهم هر يك از محصوالت زير كشت.... ۷ ـ مقدار آب قابل تحويلـ مطابق جدول زيرـ 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 11/15 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 12/15 فروردیناردیبهشتخردادمردادمهرآذردیبهمناسفندساالنه ماه متر ميليون ) آب حجم مکعب دبی ( ليتر در ثانيه ) تذكرات: ۱ ـ وزارت نيرو مجاز است در زمان وقوع سالها و يا دوره هاي خشك كه كاهش عرضه يا جيره بندي آب ضرورت داشته باشد تحويل آب مندرج در پروانه صادر شده را به تناسب كاهش دهد. ۲ ـ در صورت بهبود راندمان هاي آبياري و يا تغيير نوع كشت به نحوي كه موجبات عادالنه آب و توزيع قانون مقررات كليه ـ تناسب اصالح خواهد شد. ۳ به پروانه اين فراهم شود، قابل مالحظه مصرف آب در هكتار كاهش آيين نامه هاي قانوني ياد شده و آيين نامه مصرف بهينه آب كشاورزي جزء الينفك اين پروانه است. ضميمه شماره ۳ شماره پروانه: شماره پرونده: تاريخ صدور: مدت اعتبار: وزارت نيرو شركت آب منطقه اي... " پروانه بهره برداري بهينه از چاه هاي عميق و نيمه عميق" اين پروانه به استناد ماده ۳) قانون توزيع عادالنه آب ـ مصرف ۱۳۶۱ ـ و در اجراي آيين نامه بهينه سازي مصرف آب كشاورزي ـ مصوب نام و پروانه: الفـ اشخاص حقيقي: نام يا دارندگان دارنده زير صادر مي شودـ ۱ ـ مشخصات با مشخصات وزيران ـ هيأت ۱۳۷۵.۶.۱۱ مورخ خانوادگيـ ... نام پدر... تاريخ تولد... شماره شناسنامه... صادره از... به نشاني.... ب ـ اشخاص حقوقي: نام شخصيتـ ... شماره ثبتـ ... به آدرسـ ... ۲ ـ موقعيت چاه: استان... شهرستان... دهستان... روستا... مختصات جغرافيايي چاه شاملـ طول جغرافياييـ ... عرض جغرافياييـ ... ارتفاع از سطح بهره برداري كيلووات ميزان .... موتورـ قدرت مجاز ... حداكثر آبدهـ لوله ... قطر لوله جدارـ ... قطر ـ مشخصات چاه: عمق چاهـ ۳ ... درياـ حداكثرـ ... ليتر در ثانيه ۴ ـ نوع پروانه: دايم يا موقت مدت... سال ۵ ـ نوع تخصيص جريانهاي تنظيم شده... يا جريان طبيعي و پايه... تلفيق از يك هر درصد سهم جـ هكتار اراضي... مساحت بـ ... اربعهـ جهات آب: الفـ مصرف محل مشخصات ـ ۶ شده... تنظيم و پايه جريانهاي محصوالت زير كشت.... ۶ ـ مقدار آب قابل بهره برداري برابر جدول زير 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 13/15 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 14/15 فروردیناردیبهشتخردادمردادمهرآذردیبهمناسفندساالنه ماه متر ميليون ) آب حجم مکعب دبی ( ليتر در ثانيه ) تذكرات: ۱ ـ كروكي محل چاه بايستي ضميمه اين پروانه بوده و دارنده پروانه ملزم به رعايت فواصل تعيين شده مي باشد. ۲ ـ در صورت بهبود راندمان هاي آبياري و يا تغيير نوع كشت، به نحوي كه موجبات كاهش قابل مالحظه مصرف آب در هر هكتار فراهم شود، اين پروانه به تناسب اصالح خواهد شد. ۳ ـ وزارت نيرو مجاز است در زمان وقوع سالها و يا دوره هاي خشك كه كاهش عرضه يا جيره بندي آب ضرورت داشته باشد سقف تحويل آب مندرج در پروانه صادر شده را به تناسب كاهش دهد. ميزان تفكيك شده قطعات واگذاري و اراضي تفكيك در صورت و انتقال مي باشد قابل غير به صورت سهام مربوط، اراضي بدون ـ چاه ۴ بهره برداري از چاه موضوع پروانه متناسب با مقدار اراضي باقي مانده و تركيب كشت تقليل داده خواهد شد. ۵ ـ در صورتي كه در مالكيت و رضايت شركاي مشاع در اراضي چاه ترديدي حاصل شود و يا اراضي غير براي حفر چاه و صدور پروانه ارايه شده باشد، پروانه بي اثر و از درجه اعتبار ساقط است. ۶ ـ در صورتي كه چاه موضوع اين پروانه در اراضي منابع ملي واقع شده باشد، دارنده اين پروانه حق هيچ گونه اقدامي روي آن ندارد و پروانه از درجه اعتبار ساقط است. ۷ ـ هر گاه دارنده پروانه از مقررات ياد شده در متن پروانه تخلف و يا بدون اجازه وزارت نيرو پروانه خود را به ديگري منتقل يا واگذار نمايد و از مقررات وزارت نيرو تخلف نمايد يا در بهره برداري از چاه يا نصب موتور و تلمبه بيش از حد مقرر در اين پروانه اقدام كند يا در غير محل تعيين شده به حفر چاه مبادرت نمايد يا از آب چاه در غير محل مورد تعيين شده در اين پروانه استفاده نمايد يا آب چاه را مورد استفاده براي اراضي غير قرار دهد يا در دستگاه هاي اندازه گيري نصب شده دستكاري نمايد، برابر قوانين موضوع تحت پيگير قرار خواهد گرفت و در صورت 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=163765 http://www.dastour.ir/Print/?lid=163765 15/15 تكرار پروانه صادر شده لغو و از درجه اعتبار ساقط خواهد بود. ۸ ـ كليه مقررات قانون توزيع عادالنه آب و آئيننامه هاي قانوني ياد شده و آئين نامه مصرف بهينه آب كشاورزي جزء الينفك اين پروانه است.

Regulation on Optimizing the Use of Agricultural Water · Nelum