Regulation of the Law on Waste Management

9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 1/12 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 2/12 آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 3/12 هيئت وزيران درجلسه مورخ ۵/۵/۱۳۸۴ بنا به پيشنهاد شماره ۵۷۳۸۳ ـ ۱ مورخ ۱۶/۱۲/۱۳۸۳ سازمان حفـاظت محيط زيست و به استنـاد ماده (۲۲) قانون مديريت پسماندها ـ مصوب ۱۳۸۳ـ ، آيين نامه اجرايي قانون يادشده را به شرح زير تصويب نمود: ماده ۱ـ عالوه بر عبارات و اصطالحات مندرج در ماده (۲) قانون مديريت پسماندها ـ مصوب ۱۳۸۳ـ ، عبارات و اصطالحات زير درمعاني مشروح مربوط به كار مي رود: ۱ـ قانون: قانون مديريت پسماندها ـ مصوب ۱۳۸۳ ـ. ۲ـ جداسازي: جدا كردن زباله ها از يكديگر. ۳ـ بازيافت: فرآيند تبديل پسماند به مواد يا انرژي قابل استفاده مجّدد. ۴ـ كارگروه ملي: كارگروه ملي مديريت پسماندها. و فرهنگي جمهوري اجتماعي اقتصادي، توسعه برنامه چهارم قانون بند « ب» ماده (۶۸) ۵ ـ صندوق: صندوق ملي محيط زيست (موضوع اسالمي ايران ـ مصوب ۱۳۸۳ـ ) ۶ ـ مؤسسه استاندارد: مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران. ۷ـ جزء ويژه: آن دسته از پسماندهاي ويژه ايجاد شده توسط اشخاصي كه عمدتًا توليدكننده پسماند عادي هستند. ۸ ـ سازمان: سازمان حفاظت محيط زيست. ماده ۲ـ براي دستيابي به هماهنگي بين دستگاههاي مذكور در قانون، كارگروه ملي با تركيب زير تشكيل مي شود: ۱ـ رييس سازمان حفاظت محيط زيست (رييس كارگروه). ۲ـ معاون وزارت كشور (رييس سازمان شهرداريها و دهياريهاي كشور). ۳ـ معاون وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي. ۴ـ معاون وزارت صنايع و معادن. ۵ ـ معاون وزارت نفت. ۶ ـ معاون وزارت نيرو. ۷ـ معاون وزارت جهاد كشاورزي. ۸ ـ معاون مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران. ۹ـ معاون سازمان صدا و سيماي جمهوري اسالمي ايران. ۱۰ـ معاون سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور. ۱۱ـ معاون شهرداري تهران. ۱۲ـ معاونان ساير دستگاهها حسب مورد. تبصره ـ كارگروه استـانـي جهت هماهنگـي در سطـح استـان با تركيب مديران دستگاههاي مذكور در استان به مسئوليت معاون امور عمراني كارگروههاي لزوم درصورت مي تواند مذكور كارگروه مي گردد. تشكيل استانداري روستايي و شهري دفتر مديركل دبيري و استانداري شهرستاني را با تركيب مشابه به مسئوليت معاون فرماندار در سطح شهرستانها تشكيل دهد. 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 4/12 ماده ۳ـ وظايف كارگروه ملي با رعايت قانون به شرح زير مي باشد: محيط عالي حفاظت شوراي در تصويب براي قانون (۲) ماده (۲) تبصره موضوع پسماندهاي فهرست جداول بازنگري و تنظيم تدوين، ۱ـ زيست. دستگاهها بايد فهرست پسماندهاي ويژه موردنظر خود را به كارگروه ملي اعالم نمايند و دستگاههاي پيشنهاد دهنده در هنگام بررسي موارد پيشنهادي خود با حق رأي در كارگروه حضور مي يابند. ۲ ـ ايجاد هماهنگي بين دستگاهها، براي پيشنهاد استانداردهاي مقرر در قانون به مؤسسه استاندارد. ۳ـ ايجاد هماهنگي بين دستگاههاي مجري قانون در اجراي امور فرهنگي، آموزشي و اطالع رساني. ۴ـ پيشنهـاد اصالح فهرست مـوضـوع مـاده (۱۲) آيين نامه ناظـر بر اخـذ هزينه هـاي بازيافت از توليدكنندگان و واردكنندگان. ۵ ـ پيشنهاد براي گسترش استفاده از مواد اوليه بازيافتي. ۶ ـ پيشنهاد ضوابط و دستورالعملهاي مربوط به: الف ـ دفع، پردازش و بازيافت پسماندها. ب ـ حدود تشخيص پسماندهاي ويژه. پ ـ شيوه هاي توليد و مصرف به نحوي كه پسماند كمتري ايجاد شود. ت ـ چگونگي واگذاري مديريت اجرايي پسماندها به اشخاص حقيقي و حقوقي متقاضي سرمايه گذاري در امور مديريت پسماندها. ۷ـ ارايه ساير پيشنهادهاي مرتبط با مديريت پسماندها. ماده ۴ـ بايد طرح جامع و تفصيلي مديريت پسماند را به گونه اي تهيه كنند كه در مراكز استانها و همچنين مديريت هاي اجرايي پسماندهاي عادي شهرهاي با جمعيت بيش از يك ميليون نفر تا پايان سال ۱۳۹۰ و در ساير شهرها و روستاها تا پايان سال ۱۳۹۲، همه پسماندهاي عادي را به صورت تفكيك شده جمع آوري نمايند. تبصره ۱ـ طرح جامع يادشده در كارگروه تبصره ماده(۲) اين آيين نامه و طرح تفصيلي آن در شوراي اسالمي مربوط تصويب مي شود. تبصره ۲ـ جزء ويژه پسماندهاي عادي و كشاورزي، پسماند عادي محسوب نشده اما مديريت اجرايي آن به عهده مديريت اجرايي پسماند عادي مي باشد كه در برنامه راهبردي مديريت پسماند عادي، اجزاي آن پيش بيني خواهد شد. تبصره۳ ـ اعتبارات موردنياز براي آموزش و اطالع رساني پسماندها توسط وزارت كشور(سازمان شهرداريها و دهياريهاي كشور) تأمين خواهد شد. ماده ۵ ـ وزارت كشور بايد با هماهنگي سازمان شيوه نامه هاي اجرايي مديريت پسماندهاي عادي و كشاورزي و پسماند ويژه تبديل شده به پسماند عادي از قبيل توليد، ذخيره سازي، جمع آوري، جداسازي، حمل و نقل، بازيافت، پردازش و دفع را با رعايت ماده (۱۱) قانون، شش ماه پس از ابالغ اين آيين نامه تهيه و به مورد اجرا گذارد. تبصره ـ شيوه نامه هاي موضوع اين ماده پس از تهيه و انتشار در روزنامه رسمي جمهوري اسالمي ايران به منزله اعالم بوده و الزم االجرا مي باشد. 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 5/12 ماده ۶ ـ وزارت كشور موظف است: ۱ـ ضوابط، مقررات و دستورالعملهاي قانوني را به مديريتهاي اجرايي پسماند عادي و شوراهاي اسالمي ابالغ نمايد. ۲ـ بانك اطالعاتي مديريت پسماندهاي عادي و كشاورزي را تهيه و براي تكميل بانك اطالعاتي جامع پسماندها به سازمان ارايه نمايند. ۳ـ محل دفع پسماندهاي عادي را براساس ضوابط زيست محيطي و با هماهنگي سازمان و وزارت جهادكشاورزي تعيين نمايد. ۴ـ شيوه نامه انعقاد قرارداد و ارجاع عمليات مديريت پسماند به اشخاص حقيقي و حقوقي ذي صالح را تهيه نمايد. ۵ ـ شيوه نامه هاي اجرايي سازماندهي اشخاص حقيقي و حقوقي كه قبل از تصويب قانون و آيين نامه در عمليات مديريت پسماند عادي فعاليت داشته اند را تهيه نمايد. ۶ ـ با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در تهيه شيوه نامه موضوع ماده (۵) قانون همكاري نمايد. ماده ۷ـ محلهاي دفع تعيين شده پسماندها در صورت لزوم، با اجراي مفاد قانون نحوه خريد و تملك در اختيار مديريتهاي اجرايي پسماندها قرار گرفته تا طبق ضوابط و مقررات مربوط بهره برداري گردد. ماده ۸ ـ ساكنين قبيل از مي كنند، توليد عادي پسماند كه مجتمع هايي و مراكز مسئول حقوقي و حقيقي اشخاص و عادي پسماند توليدكنندگان و تفريحـي آموزشـي، خدماتـي، تجاري، مجتمع هاي و واحدها سربازخانه ها، اردوگاهها، شهركها، و مجتمع ها متصديان و مديران منازل، تفرجگاهـي در قبـال مديريت اجرايي پسماند عادي پاسخگو بوده و ملزم به رعايت مقررات و شيوه نامه هاي آيين نامه مي باشند. ماده ۹ ـ كليه اشخاص حقيقي و حقوقي كه مبادرت به عمليات ساختماني و عمراني از هر قبيل در سطـح شهـر، روستا و بخش مي نمايند، بايد مقررات و شيوه نامه هاي مربوط درخصوص جداسازي، ذخيره و انتقال نخاله هاي ساختماني را رعايت نمايند. ماده ۱۰ـ قبيل از بين راهي عادي پسماندهاي دفع و به جمع آوري، حمل نسبت وزارت كشور از طرف ارسالي براساس شيوه نامه هاي بايد بخشداريها پسمـاندهـاي رستورانهـا، پمپ بنزين ها و ساير تأسيسات اطراف راهها و حريم راهها اقدام نمايند. تبصره ـ راهداريها بايد در مديريت پسماندهاي حريم جاده ها و اماكن بين راهي با بخشداري ها همكاري نمايند. 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 6/12 ماده ۱۱ـ كليه مراكز توليدكننده پسماندهاي ويژه همچنين توليدكنندگان جزء ويژه پسماند عادي (خانگي) بايد نسبت به جداسازي پسماندهاي ويژه از پسماندهاي عادي در محل توليد اقدام نمايند. ماده ۱۲ـ بازيافت نمايند. درصورتي كه نتوانند به اين امر اقدام توليدكنندگان و واردكنندگان اقالم مشروح زير بايد پسماند حاصل از كاالهاي خود را نمايند، بايد برابر نيم در هزار ارزش كاال را همزمان با فروش و يا ورود به صندوق پرداخت نمايند. صندوق بايد به نسبت بازيافت پسماند حاصل از هر يك از اقالم مزبور، مبالغ دريافتي را در اختيار واحدهاي بازيافت كننده آن قلم از پسماند قرار دهد. متخلفين به مجازاتهاي تعيين شده در ماده (۱۶) قانون محكوم خواهند شد. ۱ـ مواد پليمري از قبيل پالستيكها، PET و الستيك. ۲ـ كاالهاي شيشه اي، كريستال. ۳ـ اشياي ساخته شده از فلزات ساده و آلياژي. ۴ـ اشياي ساخته شده از چوب و نئوپان. ۵ ـ كاالهاي ساخته شده از كاغذ و مقوا. ۶ ـ انواع روغنهاي روانكار. ۷ـ كاالهايي كه حداقل از دو جزء شيشه، فلز، پليمر، سلولز تشكيل شوند. ۸ ـ لوازم برقي و الكترونيكي. ۹ـ انواع مصالح ساختماني از نوع كاني هاي غيرفلزي. تعيين شده معاف پرداخت مبلغ از اينگونه مواد از استفاده ازاي به استفاده مي كنند، بازيافتي اوليه از مواد توليدي كه تبصره ۱ـ واحدهاي خواهند بود. تبصره ۲ـ واحـدهـاي توليـدي كـه محصـوالت خـود را صـادر مي كننـد و يا واردكنندگاني كه كاالي خود را مرجوع مي كنند، به ازاي ميزان كاالي صادرشده و يا مرجوعي، از پرداخت مبلغ تعيين شده معاف خواهند بود. تبصره۳ـ تجديدنظر در اقالم و مبلغ مذكور حسب مورد پس از طرح در كارگروه ملي با پيشنهاد سازمان و تصويب هيئت وزيران خواهد بود. ماده ۱۳ـ توليدكنندگان، واردكنندگان و كساني كه مسؤوليت بسته بندي مواد و محصوالتي كه منجر به ايجاد پسماندهاي ويژه مي گردند (از جمله سموم و كودهاي شيميايي) بايد نحوه استفاده، نگهداري، حمل و نقل و دفع پسماندهاي حاصل از مصرف و نيز اشيـاء و مـوارد آلـوده شده به آنها را پس از تأييـد مراجع ذي ربط، بر روي بسته بندي درج نمايند. ماده ۱۴ـ 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 7/12 از ورود كاالهايي كه بر اساس فهرست اعالم شده از سوي سازمان، داراي پسماند ويژه بايد از طريق گمركات، وزارت اموراقتصادي و دارايي غيرمجاز مي باشد جلوگيري نمايد. ماده ۱۵ـ ايجاد يا پسماند خطرناك بازيافت مشكل تر و با يا پسماند از مصرف، پسماند بيشتر بايد نسبت به تدوين فهرست كاالهايي كه پس سازمان مي كنند اقدام و شيوه نامه نحوه مديريت آنها را تهيه و حسب مورد به دستگاه ذي ربط اعالم نمايد. ماده ۱۶ـ مؤسسه استاندارد بايد ظرف يكسال پس از ابالغ اين آيين نامه استانداردهاي زير را تدوين نمايد: ۱ـ استاندارد كاغذ و پالستيك بازيافتي و موارد مجاز استفاده آنها از جنبه هاي فني و بهداشتي. ۲ـ استانداردهاي كود آلي به خصـوص كود كمپوست حاصل از پردازش پسماندهاي عادي و كشاورزي. ۳ـ استاندارد تأسيسات و تجهيزات مرتبط با مديريت پسماندها از جمله دستگاههاي زباله سوز و نوع پسماندهاي مورد پذيرش از جنبه فني و بهداشتي. ۴ـ استاندارد عاليم نشان دهنده نوع و جنس پالستيكها و نيز پالستيكهاي قابل تجزيه در طبيعت. ۵ ـ استاندارد ساير مواردي كه حسب مورد از سوي كارگروه ملي پيشنهاد مي شود. ماده ۱۷ ـ واحـدهـاي بازيافت كه با ضـوابط زيست محيطـي سازمان تطـابق داشته باشند، از حداكثر تسهيالتي كه براي احداث و ادامه فعاليت واحدهاي صنعتي در نظر گرفته مي شود برخوردار خواهند بود. تبصره ۱ـ در صورت پرداخت هرگونه يارانه يا تعلق نرخ ترجيحي براي حمايت از انواع كود شيميايي، كودهاي كمپوست نيز به همان ميزان بهره مند خواهند شد. تبصره ۲ـ وزارت نيرو بايد برق حاصل از بازيافت را بر اساس تصويب نامه شماره ۱۶۸۲۵/ ت ۳۳۱۸۸ مورخ ۸/۴/۱۳۸۴ خريداري نمايد. ماده ۱۸ـ با همكاري دستگاههاي اجرايي ذي ربط در هر مورد، نسبت به تشخيص صالحيت مشاوران و پيمانكاران بايد برنامه ريزي سازمان مديريت و ذي صالح حقيقي و حقوقي اقدام نمايد. ماده ۱۹ـ 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 8/12 توليدكنندگان پسماندهاي ويژه مندرج در جدول شماره (۱) ملزم به كاهش مقدار و يا شدت آلودگي پسماندها مطابق جدول مذكور بوده و بايد پسماند توليدي و ظرفيت فعاليت خود را در فرمهاي اظهارنامه ثبت و به سازمان گزارش نمايند. جدول مذكور حسب مورد با پيشنهاد سازمان (كارگروه ملي) و تصويب هيئت وزيران قابل تغيير مي باشد. متخلفين از مفاد اين ماده به حداكثر مجازات مقرر در ماده (۱۶) قانون محكوم خواهند شد. سازمان بايد ظرف شش ماه پس از ابالغ اين آيين نامه، نسبت به تهيه فرمهاي اظهارنامه مربوط اقدام نمايد. جدول شماره (۱): موضوع ماده (۱۹) مشخصاتنوع پسماندهاتوليدكنندگان پسماند يا و پسماند آنميزان روغنمجموع پسماندهاواحدهاي تصفيه دوم روغن وزن درصد 20 تا پايه توليديحداكثر بـا الكالـي كلر واحـدهـاي پسماندهاي جيوه اي خشكسل جيوه كلر وزن درصد 5/2 تا حداكثر توليدي توليد روي به روش انحالل در مجموع پسماندهااسيد روي وزن برابر 4 تا حداكثر توليدي 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 9/12 ماده ۲۰ـ كليه توليدكنندگان، واردكنندگان و توزيع كنندگان كاال و مواد بايد مشخصات، مقدار و نحوه مديريت پسماند ويژه خود را به شرح مندرج در اظهارنامه، به سازمان و دستگاه ذي ربط ارايه نمايند. متخلفين از مفاد اين ماده به مجازاتهاي مقرر در ماده (۱۶) قانون محكوم خواهند شد. ماده ۲۱ـ پسماندهاي دامپزشكي به عنوان پسماندهاي ويژه كشاورزي، مشمول ماده (۱۱) قانون مي باشند. ماده ۲۲ـ به و مطالعه را آنها دفع مناسب محلهاي صنعتي، ويژه پسماندهاي كيفيت و كمّيت براساس قانون، (۱۱) ماده رعايت با بايد سازمان وزارتخانه هاي كشور و صنايع و معادن پيشنهاد نمايد. ماده ۲۳ـ سازمان بايد ضوابط زيست محيطي محلهاي دفع و دفن پسماندها اعم از ويژه و عادي را تعيين و به دستگاههاي ذي ربط اعالم نمايد. ماده ۲۴ـ پسماند در عامل خطرناك غلظت و ميزان تعيين براساس يكديگر به عادي و ويژه پسماند تبديل مورد مرجع تشخيص حد سازمان حسب مي باشد. ماده ۲۵ـ عدم زمينه در نيرو وزارت تأييديه اخذ و استعالم به نسبت پسماندها و زباله ها دفن محل مجوز صدور از قبل بايد ذي ربط دستگاههاي تأثيرپذيري منابع آبي اقدام نمايد. ماده ۲۶ـ 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 10/12 سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور بايد در شرح خدمات مشاوران تهيه كننده طرحهاي توسعه و عمران، اجراي تبصره (۱) ماده (۱۲) قانون را منظور نمايد. ماده ۲۷ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بايد تا شش ماه پس از ابالغ اين آيين امه، معيارها و ضوابط موضوع ماده (۵) قانون را تهيه و ابالغ نمايد. ماده ۲۸ـ استفاده زيست) و محيط بهداشت محيط ترجيحي (بطور واجد شرايط متخصصين و كارشناسان از خدمات بايد پسماندها اجرايي مديريت نمايند. ماده ۲۹ ـ مراجع مسئول موضوع ماده (۷) قانون مديريت پسماندها، به منظور كنترل انتشار آلودگي هاي ناشي از انتقال زباله ها و پسماندها به منابع آبي به ويژه منابع تأمين كننده آب شرب، از دفع پسماندهاي موجود در آبراهه ها، منابع آبي و مخازن پشت سدها جلوگيري نمايند. ماده ۳۰ـ سوزاندن پسماند در محيط آزاد و يا در پسماند سوزهاي غير استاندارد و مغاير با ضوابط و شيوه نامه هاي مربوط، ممنوع است. ماده ۳۱ـ حداكثر به مورد، حسب ويژه پسماندهاي تخليه كننده خودروهاي همچنيـن و غيرمجـاز امـاكن در ويـژه پسمـانـدهـاي تخليه كنندگان مجازاتهاي تعيين شده در مواد (۱۶) و (۲۰ ) قانون محكوم خواهند شد. ماده ۳۲ـ سازمان بايد تا يكسال پس از ابالغ اين آيين نامه، بانك اطالعاتي جامع پسماندها را با همكاري دستگاهها و مديريتهاي اجرايي ذي ربط تهيه نمايد. 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 11/12 ماده ۳۳ـ نقل و انتقال درون مرزي پسماندهاي ويژه، تابع آيين نامه اجرايي حمل و نقل مواد خطرناك (موضوع تصويب نامه شماره ۴۴۸۷۰/ت۲۲۰۲۹هـ مورخ ۲۷/۱۲/۱۳۸۰ هيئت وزيران) و اصالحيه هاي بعدي آن خواهد بود. ماده ۳۴ـ كليه اشخاص حقيقي و حقوقي كه مبادرت به نقل و انتقال برون مرزي پسماندهاي ويژه مي نمايند بايد مفاد كنوانسيون بازل را رعايت نموده و اطالعات الزم را در اختيار سازمان (مرجع ملي كنوانسيون بازل) قرار دهند. اشخاص حقيقي و حقوقي كه مفاد كنوانسيون را رعايت نكنند يا اطالعات نادرست به سازمان ارايه نمايند به حداكثر مجازاتهاي تعيين شده در ماده (۱۶) قانون محكوم خواهند شد. ماده ۳۵ـ و بوده دريا در زايد مواد دفع كنوانسيون و MARPOL كنوانسيون پنجم ضميمـه تابـع دريايـي اليروبـي مصـالح و دريايـي زباله هـاي كارگروه ملي بايد در تدوين ضوابط و شيوه نامه هاي مربوط، مفاد كنوانسيون مزبور را لحاظ نمايد. ماده ۳۶ـ قوه وظايف ضابطين كه درصورتي بخشداريها و دهياريها وزارت كشور، شهرداريها، مأمورين سازمان، همچنين مأمورين و انتظامي نيروهاي قضاييه را زيرنظر دادستان تعليم گرفته باشند از لحاظ اجراي قانون و آيين نامه و شيوه نامه هاي ناشي از آن در رديف ضابطين قوه قضاييه قرار آورند. فراهم را مذكور مأموران اقدام نحوه نامه شيوه تدوين و تنظيم آموزش، زمينه هاي بايد دادگستري و كشور وزارتخانه هاي مي گيرند. مأمورين وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، وزارت جهادكشاورزي، وزارت نيرو بايد نسبت به شناسايي، گزارش و پيگيري از تخلفهاي مرتبط با اين قانون اقدام نمايند. ماده ۳۷ـ دستگاههاي مذكور در تبصره ماده (۶) قانون، بايد در اجراي تكاليف اين تبصره، برنامه ساالنه خود را تنظيم و اعتبارات الزم را پيش بيني تا در قانون بودجه گنجانده شود. ماده ۳۸ـ سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور بايد اعتبارات الزم جهت اجرايي شدن اين آيين نامه را در لوايح بودجه پيش بيني نمايد. 9/19/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=213861 http://www.dastour.ir/Print/?lid=213861 12/12 ماده ۳۹ـ دستگاههـاي مشمـول مـاده (۲۱) عبـارتنــد از: وزارت كشـور (بخشداريها)، سازمان شهرداريها و دهياريهاي كشور (شهرداريها و دهياريها)، سازمان حفاظت محيط زيست، وزارت جهاد كشاورزي، وزارت صنايع و معادن، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و وزارت راه و ترابري. [امضاء] معاون اول رئيسجمهور ـ محمدرضا عارف