Regulation of the Law on Radiation Protection
Made 1990-05-23 · Text as of 2026-10-01
Public law and official guidance, published as research. Not legal, tax or financial advice.
About this law
- Original title
- آیین نامه قانون حافظت در برابر اشعه
- Language
- Farsi
- Kind
- Regulation
- Country
- Iran
- Subjects
- Air and atmosphere, Environment
- Keywords
- radiation, emissions, public health, enforcement/compliance, environmental standards, authorization/permit, standards, protection of environment
Where to read it
Text
The law's own text, section by section, as held. Each section has its own link.
9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=135595 http://www.dastour.ir/Print/?lid=135595 1/8 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=135595 http://www.dastour.ir/Print/?lid=135595 2/8 آيين نامه اجرايي قانون حفاظت در برابر اشعه 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=135595 http://www.dastour.ir/Print/?lid=135595 3/8 ايران آيين نامه اجرايي قانون اتمي انرژي به پيشنهاد شماره ۳۰.۳۲۳۵۲ مورخ ۱۳۶۸.۹.۸ سازمان بنا مورخ ۱۳۶۹.۳.۲ در جلسه وزيران هيأت حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۸ را به شرح زير تصويب نمود: " آيين نامه اجرايي قانون حفاظت در برابر اشعه." ماده ۱ ـ هدف اين آيين نامه به منظور حسن اجراي قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۸ تنظيم و تدوين گرديده است. ماده ۲ ـ تعاريف ۱ ـ قانون در اين آيين نامه به قانون حفاظت در برابر اشعه اطالق مي گردد. ۲ ـ پرتوهاي يونساز " از نظر حفاظت در باربر اشعه به پرتوهايي مثل ايكس، گاما، بتا، نوتورن، آلفا و ذرات اتمي ديگر اطالق مي گردد كه قادر به يونسازي در ماده مي باشند. ۳ ـ پرتوهاي غير يونسازي " از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهايي مثل ماوراء بنفش، مادون قرمز، ميكروويو ليزر، امواج راديويي و نظائر آن اطالق مي گردد كه قادر به يونسازي در ماده نمي باشند. ۴ ـ پروانه اشتغال " يك سند رسمي است كه توسط واحد قانوني" بر اساس مندرجت فصل دوم قانون، در رابطه با مفاد ماده ۳) آن و در صورت موجب به كه مواردي از غير اشعه برابر در حفاظت دستورالعملهاي و ضوابط استانداردها و آيين نامه اين و قانون كليه مقررات رعايت استانداردهاي واحد قانوني مستثني شده است براي مدت سه سال صادر مي گردد. ۵ ـ " دارنده پروانه اشتغال " يك شخص است كه پروانه را از " واحد قانوني" بر اساس مفاد فصل دوم قانون جهت اقدامات الزم مندرج در آن دريافت مي دارد. ۶ ـ " شخص" به هر شخص اعم از حقيقي يا حقوقي و يا نماينده رمي و يا قائم مقام هر يك از آنها اطالق مي گردد. ۷ ـ " پرتوكار" به شخص حقيقي اطالق مي گردد كه با منابع مواد اشعه به طور فيزيكي در ارتباط باشد كه شامل پرتوكاران گروه الف و گروه ب مي گردد. الف ـ پرتو كار گروه الف ـ به شخص حقيقي اطالق مي گردد كه در شرايطي كار مي كند كه در ساليانه آن مي تواند از ؟؟ حد دز معادل ساالنه تجاوز نمايد. ب ـ پرتوكار گروه ب ـ به شخص حقيقي اطالق مي گردد كه در شرايطي كار مي كند كه معموالً در دريافتي ساالنه وي از ۰.۳ در دز معادل ساالنه تجاوز نمي نمايد. ماده ۳ ـ انجام هر گونه فعاليت در ارتباط با موارد مندرج در بندهاي ۱، ۲، ۳ و ۴ ماده ۳) قانون كه قدرت منابع مولد اشعه آن پايين تر از استاندارد تعيين شده توسط واحد قانوني باشد نياز به اخذ پروانه اشتغال ندارد. 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=135595 http://www.dastour.ir/Print/?lid=135595 4/8 ماده ۴ ـ مسئول فيزيك بهداشت بايد داراي حداقل درجه ديپلم در يكي از رشته هاي علمي و فني با سابقه كار مؤثر در رشته حفاظت در برابر اشعه و گذراندن دوره هاي آموزشي تخصصي با تشخيص واحد قانوني بوده و از سالمت جسمي و روحي كامل برخوردار باشد. راديولوژي، مراكز هسته اي و دانشگاه ها، حداقل تحصيالت بزرگ پرتودرماني، پزشكي هشته اي، مراكز اشعه مثل با امور ويژه كار تبصر ـ در مسئول فيزيك بهداشت درجه كارشناسي در رشته هاي علمي و فني در رابطه با پرتوها خواهد بود. ماده ۵ ـ شخص مسئول الزمست در رشته مربوط به حوزه پروانه مورد درخواست داراي حداقل تحصيالت كارشناسي در يكي از رشته هاي علمي و فني در رابطه با پرتوها بوده و از سالمت جسمي و روحي كامل برخوردار باشد. تبصره ۱ ـ در شرايط ويژه و در امور غير پزشكي و كمبود متخصص در رشته مربوط، دارندگان مدرك تحصلي حداقل ديپلم با حداقل ۶) سال سابقه مؤثر كار با اشعه و موفقيت در آزمونهاي مربوطه با تشخيص واحد قانون مي توانند به عنوان شخص مسئول انجام وظيفه نمايند. تبصره ۲ ـ در امور تشخيص درمان پزشكي شخص مسئول الزمست داراي درجه دكتري و تخصص در رابطه با پرتوها باشد. ماده ۶ ـ جهت صدور پروانه اشتغال بايد اقدامات زير بر حسب مورد توسط متقاضي دارنده پروانه كسب انجام شده و مدارك الزم حداقل دو ماه قبل از اقدام نسبت به مفاد ماده ۳) قانون به واحد قانوني ارائه گردد. الف ـ طبق ماده ۵ فصل دوم قانون، معرفي يك نفر به عنوان شخص مسئول و يك نفر را به عنوان مسئول فيزيك بهداشت يا سطح تحصيلي و تخصصي مذكور در مواد ۴ و ۵ اين آيين نامه با ارائه مدارك تحصيلي و تخصصي و سوابق كار با اشعه. ب ـ ارائه اطالعات جامع طرح در رابطه با كار با اشعه كه پروانه جهت آن درخواست شده است با توجيه و توصيف ضرورت انجام طرح و مزاياي آن براي جامعه در مقايسه با ساير روشهاي موجود به طوري كه پرتوگيري كاركنان و مردم جامعه به " هر چه كمتر مواجه شدن" كاهش يابد. ج ـ ارائه گزارش هاي علمي و فني شامل نقشه هاي ساختماني، تأسيسات، سيستم دفع فاضالب و پسمان و غيره بر حسب لزوم. كاتالوگ، نقشه ها، الصاق قرار مي گيرد به استفاده اشعه مورد يا تأسيساتي كه جهت كار و ارائه مشخصات فني كامل وسائل، دستگاه ها ـ د محاسبات و غيره). ه ـ ارائه فهرست كامي از وسايل و تجهيزات ايمني حفاظتي مورد استفاده در طرح. از نياز جهت جلوگيري ارائه گزارش محيطي و طرح جامع تجهيزات مورد را دارد پرتوزايي محيط امكان ـ در صورتي كه طرح مورد نظر و آلودگي محيط و سيستمهاي اندازه گيري مربوط. ز ـ ارائه دستورالعمل اورژانس به منظور مقابله با سوانح در شرايط اضطراري. ح ـ ارائه مدارك تحصيلي و تجربي و بازآموزي و آموزش پرتوكاران و كاركنان مربوطه. ط ـ ارائه موافقت اصولي وزارتخانه، سازمان و يا هر ارگان ذيربط. تبصره ـ درخواست صدور پروانه هيچگونه تعهدي براي واحد قانوني جهت صدور پروانه در صورتي كه درخواست كننده داراي شرايط الم و كافي نباشد ايجاد نمي نمايد. 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=135595 http://www.dastour.ir/Print/?lid=135595 5/8 ماده ۷ ـ دارنده پروانه اشتغال مكلف است دو ماه قبل از انقضاء مدت اعتبار پروانه خود درخواست تمديد نمايد. ماده ۸ ـ وقتي مطابق مقررات اين آيين نامه درخواست تمديد پروانه مي گردد پروانه فعلي، در صورتي كه قبًال طبق مفاد ماده ۱۷) قانون مخالفت تعليق در نيامده و يا لغو نشده باشد. تا زمان تمديد و يا صدور پروانه جديد و يا لغو آن اعتبار خواهد داشت. ماده ۹ ـ در مواد خاص كار با اشعه با فعاليت محدود( از نظر تعداد منابع، اني، پرتودهي و كاربرد) بر اساس استانداردهاي واحد قانوني و در صورتي كه واحد قانوني تشخيص دهد كه قوانين، مقررات، استانداردها و ضوابط و دستورالعملهاي حفاظت در برابر اشعه مي تواند به خوبي توسط يك يا دو عهده به را بهداشت فيزيك مسئوليت و مسئول شخص پروانه، دارنده حقيقي شخص مسئوليت مي توانند شرايط حقيقي واحد شخص نفر بگيرند. ماده ۱۰ ـ و اوليه مجوز بازرسي، درخواست، بررسي درخواست، ثبت نياز، مورد مدارك با كتبي درخواست ارسال شامل پروانه اخذ كلي طور به مجوز بهره برداري است. گذراندن اين مراحل با عنايت به پيچيدگي كار با اشعه از ضرريات علمي و فني است. ماده ۱۱ ـ با تشخيص واحد يا در موارد خاص و بر حسب ضرورت از يك سال تجاوز نكند و يا براي مدتي كه با اشعه به طور محدود و در موارد كار قانوني، به جاي پروانه مي تواند مجوز مدت دار با شرايط مندرج در آن صادر گردد. ماده ۱۲ ـ شخص مسئول مكلف است به پيامدهاي ناشي از عدم رعايت مفاد قانون و اين آيين نامه آگاه بوده و مسئوليتهاي مربوط را بپذيرد. ماده ۱۳ ـ 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=135595 http://www.dastour.ir/Print/?lid=135595 6/8 برابر اشعه فعاليت محدود پروانه را به عهده داشته و مسئوليتهاي مربوط را آگاهانه مسئول فيزيك بهداشت مكلف است وظايف حفاظت در بپذيرد. ماده ۱۴ ـ قوانين، اساس بر را بهداشت فيزيك مسئول توصيه هاي و دستورالعملهاي مكلف اند پرتوكاران و مسئول شخص اشتغال، پروانه دارنده مقررات، آيين نامه ها، استانداردها و توصيه هاي واحد قانوني پذيرفته و به اجراء در آورند و نيازهاي مربوط به حفاظت اشخاص حوزه پروانه را در اختيار وي قرار دهند. ماده ۱۵ ـ طبق ماده ۹) قانون، دارنده پروانه اشتغالت مكلف است كليه افرادي را كه به كار با اشعه گمارده مي شوند، قبل و بعد از استخدام و به صورت دوره اي در طول استخدام و يا در شرايط اضطراري، تحت معاينه ها و آزمايشهاي پزشكي الزم و آزمايشهاي تخصصي قرار داده و مدارك مربوطه را در اختيار و اخذ قانوني قرار دهد. تبصره ۱ ـ آزمايشها و معاينه هاي پزشكي اوليه نبايد زودتر از يك ماه قبل از شروع كار با اشعه انجام شده باشد. تبصره ۲ ـ جهت هر شخص پرتوكار تحت پوشش پروانه الزمست يك پرونده شخصي كه حاوي كليه اطالعات فردي از جمله سوابق پرتوگيري و نتايج آزمايشها و معاينه هاي پزشكي باشد تشكيل گردد. تبصره ۳ ـ در صورتي كه در هر مرحله بر اساس آزمايشها و معاينه هاي پزشكي تشخيص داده شده كه اداره كار با اشعه براي شخص زيان آور است الزم است توسط شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت از ادامه كار وي با اشعه جلوگيري گردد. تبصره ۴ ـ از پرتوكاران گروه الف الزمست حداكثر هر شش ماه يك بار و از پرتوكاران گروه به حداكثر هر يك سال يك بار و از هر دو گره در شرايط اضطراري آزماي و معاينه ها كامل پزشكي بر حسب تشخيص و توصيه " واحد قانوني" به عمل آيد. تبصره ۵ ـ آزمايشهاي و معاينه هاي پزشكي الزمست بر اساس دستورالعمل واحد قانوني به عمل آيد. ۶ ـ در صورتي كه يك پرتوكار محل كار خود را تغيير دهد الزم است سوابق كار با اشعه، پزشكي و پرتوگيري وي عينًا به محل كار تبصره جديد منتقل شود. ماده ۱۶ ـ دارنده پروانه اشتغال مكلف است در صورت بروز سانحه و يا پرتوگيري مشكوك هر شخص حقيقي ناشي از كار با اشعه حوزه پروانه خود را مورد آزمايشها و معاينه هاي پزشكي قرار داده و مراقبتهاي پزشكي الزم را تا حصول اطمينان از سالمت وي ادامه دهد. تبصره ۱ ـ كليه هزينه آزمايشها و معاينه هاي پزشكي قبل از استخدام و دوره اي و شرايط اضطراري به عهده دارنده پروانه اشتغال است. ماده ۱۷ ـ 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=135595 http://www.dastour.ir/Print/?lid=135595 7/8 اشخاص بين ۱۶ تا ۱۸ سال سن مشغول در دوره هاي آموزشي و پژوهشي مي توانند فقط در گروه كاري ب) مشروط بر اينكه قوانين و مقررات و استانداردهاي حفاظت در برابر اشعه را رعايت نمايند با كسب مجوز از واحد قانوني از مفاد بند يك ماده ۱۰) فصل دوم قانون مستثني گردند. ماده ۱۸ ـ بهاي خدمات ارائه شده از طرف واحد قانوني تا ارسال تعرفه جديد طبق تعرفه مصوب ۶۷.۳.۱۸ هيأت وزيران دريافت مي گردد. ماده ۱۹ ـ به منظور اجراي بند ۳) ماده ۲۰) مقررات ويژه قانون، موارد زير الزم االجرا است. ۱ ـ خدمت و افزايش خدمت قابل احتساب در بند ۳) ماده ۲۰) قانون حداكثر ۳۰ سال خواهد بود. ۲ ـ تشخيص نهايي سوابق كار با اشعه و احتساب افزايش خدمت به تأييد واحد قانوني مي باشد. ۳ ـ هر گاه شخصي بر طبق مقررات اين آيين نامه بازنشسته و بعد معلوم شود كه بر اساس تقلب و مدرك سازي به اين استحقاق رسيده است از امتيازبند ۳) ماده۲۰) كًال محروم و مكلف به پرداخت كليه وجوهيست كه به وي پرداخت شده و خسارات ناشي از آن از وي اخذ خواهد شد. ماده ۲۰ ـ احتساب سوابق كار با اشعه جهت بازخريد، بازنشستگي، ازكارافتادگي و تعيين حقوق وظيفه به شرح زير مي باشد: الف ـ كاركنان با پروتو گروه الف به ازاء هر سال خدمت يك سال افزايش خدمت مورد قبول تا حداكثر ده سال. ب ـ كاركنان با پرتو گروه ب) به ازاء هر سال خدمت ۶ ماه افزايش خدمت مورد قبول تا حداكثر پنج سال. تبصره ۱ ـ در مورد افرادي كه قبل از تصويب قانون با تشخيص واحد قانوني به طور مستمر به كار با اشعه اشتغال داشته اند فقط بند ۳) ماده ۲۰) قانون الزم االجرا است. ماده ۲۱ ـ هر شخصي كه بر اساس مفاد مقررات قانون و اين آيين نامه بازنشسته مي گردد. مجاز به اشتغال مجدد به كار يا اشعه نخواهد بود. ماده ۲۲ ـ به منظور اجراء مفاد مندرج در ماده ۲۰) قانون به استثناي بند ۳)، به افرادي كه به طور مستمر به كار با اشعه اشتغال دارند بر حسب مورد مزاياي زير تعلق مي گيرد و از تاريخ تصويب قانون تاريخ ۱۳۶۸.۱.۲۰) الزم االجرا است. الف ـ به پرتوكاران گروه الف تا ميزان حداكثر ۱۰۰% مزاياي مندرج در بندهاي ۱ و ۲ و ۴ ماده ۲۰ قانون طبق شرايط زير: ـ بر حسب تجربه و تبحر در كار با اشعه تا %۲۰ 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=135595 http://www.dastour.ir/Print/?lid=135595 8/8 ـ بر حسب داشتن گرايش هسته اي در دوران تحصيل و يا گذراندن دروس فيزيك بهداشت و يا فيزيك پزشكي يا دوره هاي تخصصي حفاظت در برابر اشعه تا%۲۰ ـ بر حس به كاربردن وسائل حفاظت در برابر اشعه فردي و وسائل حفاظتي مورد نياز تا %۱۰ ـ بر حسب شرايط كار حداكثر تا %۵۰ بايد توسط دارندگان پروانه اشتغال اعمال و پرداخت گردد. ب ـ به پرتوكاران گروه ب) تا ميزان حداكثر ۶۰% مزاياي مندرج در بندهاي ۱ و ۲ و ۴ ماده ۲۰ قانون طبق شرايط زير: ـ بر حسب تجربه و تبحر در كار با اشعه تا %۱۵ ـ بر حسب داشتن گرايش هسته اي در دوران تحصيل و يا گذراندن دروس فيزيك بهداشت و يا فيزيك پزشكي و يا دوره هاي تخصصي حفاظت در برابر اشعه تا%۱۰. ـ بر حسب به كاربردن وسائل حفاظت در برابر اشعه فردي و وسائل حفاظتي مورد نياز تا %۱۰. ـ بر حسب شرايط كار تا حداكثر %۲۵. بايد توسط دارندگان پروانه اشتغال اعمال و پرداخت گردد. تبصره ۱ ـ مزاياي فوق الذكر در صورت تغيير شرايط اين آيين نامه و يا شرايط كاري شخصي الزم التغيير است. ماده ۲۳ ـ بار و بر حسب ضرورت و اضطرار با توجه به تغييرات سريع در دانش حفاظت در برابر اشعه، مقررات اين آيين نامه مي تواند هر دو سال يك طبق تشخيص " واحد قانوني" و پس از تصويب دولت مورد تجديد نظر قرار گيرد. [امضاء] حسن حبيبي ـ معاون اول رييس جمهور