Law on Radiation Protection
Made 1989-04-08 · Text as of 2026-10-01
Public law and official guidance, published as research. Not legal, tax or financial advice.
About this law
- Original title
- قانون حافظت در برابر اشعه
- Language
- Farsi
- Kind
- Act
- Country
- Iran
- Subjects
- Air and atmosphere, Environment
- Keywords
- radiation, emissions, hazardous waste, hazardous substances, public health, pollution control, right to clean/healthy environment, authorization/permit, inspection, monitoring, offences/penalties, human rights
Where to read it
Text
The law's own text, section by section, as held. Each section has its own link.
9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=272223 http://www.dastour.ir/Print/?lid=272223 1/9 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=272223 http://www.dastour.ir/Print/?lid=272223 2/9 قانون حفاظت در برابر اشعه 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=272223 http://www.dastour.ir/Print/?lid=272223 3/9 فصل اول ـ كليات ماده ۱ ـ اهداف با توجه به گسترش روزافزون كاربرد اشعه ( پرتوها) در امور مختلف و ضرورت حفاظت كاركنان، مردم، نسلهاي آينده و محيط در برابر اثرات زيان آور اشعه، مقررات ذيل تدوين گرديده است ـ ماده ۲ ـ تعاريف ۱ ـ «اشعه»يا«پرتوها»شامل اشعه يون ساز و غير يون ساز مي باشد. ۲ ـ « منابع مولد اشعه»به مواد پرتوزا ( راديواكتيو) اعم از طبيعي و يا مصنوعي يا مواد و اشياء حاوي آن و يا دستگاهها و تأسيسات مولد اشعه اطالق مي گردد. ۳ ـ «كار با اشعه»هر گونه كار يا فعاليتي است كه در ارتباط با منابع مولد اشعه انجام شود. ۴ ـ «واحد قانوني»در مفهوم«سازمان انرژي اتمي ايران»است. ۵ ـ «شخص مسئول»شخص حقيقي است كه برابر آيين نامه مربوطه واجد صالحيت علمي و فني و شرايط الزم براي تصدي و نظارت بر كليه امور مربوطه به كار با اشعه در محدوده پروانه مربوطه باشد. تصدي براي الزم شرايط و فني و علمي واجد صالحيت مربوطه آيين نامه برابر كه است حقيقي بهداشت»شخص فيزيك «مسئول ـ ۶ مسئوليت حفاظت در برابر اشعه در محدوده پروانه مربوطه باشد. ماده ۳ ـ شمول مقررات مقررات اين قانون شامل كليه امور مربوط به حفاظت در برابر اشعه در سطح كشور از جمله موارد زير مي باشد ـ ۱ ـ منابع مولد اشعه ۲ ـ كار با اشعه ۳ ـ احداث، تأسيس، راه اندازي، بهره برداري، ازكاراندازي و تصدي هر واحدي كه در آن كار با اشعه انجام شود. تحصيل، تملك، ساخت، توليد، تهيه، توزيع، ترخيص، صادرات، و واردات شامل اشعه مولد منابع با رابطه در فعليت گونه هر ـ ۴ اكتشاف، استخراج، حمل و نقل، معامالت، پيمانكاري، نقل و انتقال، كاربرد و يا پس مانداري. ۵ ـ حفاظت كاركنان، مردم و نسل هاي آينده به طور كلي و محيط در برابر اثرات زيان آور اشعه. فصل دوم ـ پروانه و مسئوليت ها 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=272223 http://www.dastour.ir/Print/?lid=272223 4/9 ماده ۴ ـ آيين نامه هاي موجب به مستثني موارد از غير ،۳ ماده از ۴ و ،۳ ،۲ ،۱ بندهاي در مندرج موارد با ارتباط در فعاليت گونه هر انجام مربوطه مستلزم اخذ پروانه كسب از واحد ذيربط و پروانه اشتغال از واحد قانوني مي باشد. نفر متخصص از دو براي متخصصين گروه پزشكي توسط كميسيوني مركب با اشعه در مورد مؤسسات پزشكي صرفًا تبصره ـ مجوز كار امور حفاظت در برابر اشعه از واحد قانوني و دو نفر كارشناس از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مورد بررسي و تأييد قرار گرفته و از طرف واحد قانوني داده خواهد شد. صدور پروانه نهايي تأسيس واحد كار با اشعه از سوي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خواهد بود. ماده ۵ ـ مسئول عنوان به شرايط واجد فرد يك و مسئول شخص عنوان به شرايط واجد فرد يك حداقل است مكلف كسب پروانه دارنده فيزيك بهداشت به واحد قانوني معرفي تا پروانه اشتغال بنام آنان اخذ گردد. تبصره ـ حقيقي شخص مسئوليت مربوط، آيين نامه هاي طبق و محدود) فعاليت با ايكس اشعه با تشخيص واحدهاي ( مانند خاص موارد در دارنده پروانه كسب، شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت مي تواند توأمًا به عهده يك يا دو شخص حقيقي واجد شرايط باشد. ماده ۶ ـ دارنده پروانه اشتغال مكلف است منحصرًا در محل و در حدود و شرايط مندرج در پروانه و دستورالعملهاي مربوطه فعليت نمايد. ماده ۷ ـ هر گونه تغيير در وضعيت حقوقي دارنده پروانه كسب در ارتباط با منابع مولد اشعه و نيز هر گونه تغيير كمي و كيفي در ارتباط با منابع مزبور مستلزم اخذ مجوز از واحد قانوني است. تبصره ـ در خصوص مؤسسات پزشكي پس از اخذ مجوز از واحد قانوني، صدور پروانه كار جديد از سوي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خواهد بود. 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=272223 http://www.dastour.ir/Print/?lid=272223 5/9 ماده ۸ ـ دارندگان پروانه و يا قائم مقام قانوني آنها و نيز كليه افرادي كه به لحاظ وظيفه شغلي با منابع مولد اشعه در ارتباط مي باشند مكلفند موارد زير را بالفاصله به واحد قانوني اطالع دهند ـ ۱ ـ تعليق و يا تعطيل بهره برداري از منابع مولد اشعه. ۲ ـ مفقود شدن و يا سرقت منابع مولد اشعه. ۳ ـ هر گونه حادثه، اخالل، عيب و يا تغييرات در رابطه با منابع مولد اشعه كه احتمال افزايش مخاطرات بالقوه پرتوگيري افراد را در بر داشته باشد. ۴ ـ سوانح پرتوگيري و نيز پرتوگيري مشكوك افراد. ماده ۹ ـ صورت به و استخدام از بعد و قبل الزم پزشكي آزمايشهاي و معاينات تحت بايد مي شوند گمارده اشعه با كار به كه افرادي كليه دوره اي طبق آيين نامه مربوطه قرار گرفته و مدارك الزم را در اختيار واحد قانوني قرار دهند. ماده ۱۰ ـ گماردن افراد زير به كار با اشعه ممنوع است ـ ۱ ـ افراد كمتر از ۱۸ سال سن غير از موارد مستثني به موجب آيين نامه مربوطه. ۲ ـ افرادي كه در نتيجه آزمايش هاي پزشكي مورد تأييد واحد قانوني كار با اشعه براي سالمتي آنان زيان آور تشخيص داده شده باشد. ماده ۱۱ ـ در انجام هر گونه فعاليت مربوط به موارد مندرج در ماده ۳ دارنده پروانه كسب، شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت مكلفند ـ ۱ ـ كليه مقررات، استانداردها، آيين نامه ها و دستورالعملهاي حفاظت در برابر اشعه را رعايت نمايند. ۲ ـ كليه تدابير و تجهيزات حفاظتي الزم را طبق مقررات مربوط پيش بيني، تأمين و به اجراء در آورند. ۳ ـ از پرتودهي غير ضروري اجتناب نمايند. ماده ۱۲ ـ مقررات و گرفته بكار شخصًا را شده پيش بيني اشعه برابر در حفاظت وسائل مكلفند دارند اشتغال اشعه با كار به كه افرادي كليه و دستورالعملهاي مربوط به اجرا درآورند. فصل سوم ـ نظارت و بازرسي 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=272223 http://www.dastour.ir/Print/?lid=272223 6/9 ماده ۱۳ ـ واحد قانوني در جهت حسن اجراي مقررات اين قانون، نظارت بر كليه امور مندرج در ماده ۳ اين قانون و بازرسي در زمينه هاي مزبور را به عهده دارد. ماده ۱۴ ـ دارنده پروانه كسب، شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت مكلفند توصيه و دستورالعملهاي ابالغ شده توسط واحد قانوني و بازرسين مربوطه را به اجراء درآورند. ماده ۱۵ ـ در مواردي كه اجراي امور مربوط به مفاد ماده ۱۴ و يا حفاظت افراد و اموال در برابر اشعه مستلزم ارائه خدمات از طرف واحد قانوني باشد، اشخاص ذينفع مكلفند بهاء خدمات ارائه شده را طبق تعرفه مقرر در آيين نامه مربوطه به حساب خزانه داري كل واريز نمايند. تبصره ـ مي شود پزشكي آموزش و درمان بهداشت، وزارت توسط خدمات ارائه يا هزينه صرف به منجر كه پزشكي مؤسسات مورد در آيين نامه مربوطه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تهيه مي گردد. ماده ۱۶ ـ به يا و داشته نظر تحت يا و اختيار در قانون اين مفاد برابر را اشعه مولد منابع انحاء از نحوي به كه شخصي هر يا و پروانه دارنده عنوان شخص مسئول و يا مسئول فيزيك بهداشت انجام وظيفه نمايد مكلف است در حوزه فعاليت شغلي خود تسهيالت الزم براي اعمال نظارت و بازرسي واحد قانوني را فراهم نموده و اطالعات و مدارك مورد نياز را در اختيار واحد قانوني قرار دهد. ماده ۱۷ ـ واحد قانوني مكلف است در اجراي مقررات اين قانون، در صورت وقوف بر وجود اشكاالت يا تخلفاتي در كار با اشعه يا بهره برداري از منابع مولد اشعه پس از ابالغ كتبي مدت دار به وزارت و يا مؤسسه مربوطه و در صورت عدم رعايت توصيه ها، دستور توقف و يا تعطيل بهره برداري از منابع مربوطه را صادر نموده و يا پروانه صادره را لغو نمايد و در صورت لزوم با اخذ مجوز الزم از مرجع ذيصالح اقدام به الك و مهر آن بنمايد. 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=272223 http://www.dastour.ir/Print/?lid=272223 7/9 فصل چهارم ـ جرائم و مجازات ها ماده ۱۸ ـ موارد زير جرم محسوب و مرتكب حسب مورد با رعايت شرايط و امكانات خاطي و دفعات و مراتب تأديب از وعظ و توبيخ و تهديد و درجات تعزير به مجازات مشروحه ذيل محكوم خواهد شد ـ ۱ ـ عدم استفاده از وسايل حفاظتي پيش بيني شده و همچنين عدم رعايت دستورالعملهاي حفاظتي توسط كاركنان با اشعه جرم محسوب و متخلف به جريمه نقدي از ده هزار ريال تا صد و پنجاه هزار ريال محكوم خواهد شد. ۲ ـ گماردن افراد بدون انجام آزمايشهاي پزشكي الزم قبل از استخدام و يا بدون مراقبتها و آزمايشهاي دوره اي پزشكي در مدت اشتغال بكار با اشعه جرم محسوب و متخلف به جريمه نقدي از ده هزار ريال تا پانصد هزار ريال محكوم خواهد شد. ۳ ـ گماردن افرادي بكار با اشعه كه به موجب ماده ۱۰ اين قانون كار با اشعه براي آنان ممنوع اعالم شده است جرم محسوب و متخلف به جريمه نقدي از سي هزار ريال تا يك ميليون ريال محكوم خواهد شد. ياد شده جرم محسوب و متخلف به نامبرده در موارد قانون توسط اشخاص اين مواد ۷ و ۸ و ۹ در موارد مذكور اعالم در كوتاهي ـ ۴ جريمه نقدي از سي هزار ريال تا دو ميليون ريال محكوم خواهد شد. ۵ ـ متخلف موارد زير به جزاي نقدي از سي هزار ريال تا پنج ميليون ريال و يا به حبس تعزيري از يك ماه تا شش ماه و يا به هر دو مجازات محكوم خواهد شد ـ اتخاذ تدابير حفاظتي و تدارك تجهيزات حفاظتي توصيه شده توسط واحد با اشعه بدون يا كار از منابع مولد اشعه و الف ـ بهره برداري قانوني. ب ـ بهره برداري از منابع مولد اشعه و يا كار با اشعه بدون نظارت شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت. ج ـ اخالل در امر نظارت و بازرسي واحد قانوني و ندادن اطالعات الزم و يا ارائه اطالعات ناقص و يا كذب به واحد قانوني و نيز هر اقدامي كه موجب انحراف تشخيص واحد قانوني گردد. ۶ ـ ايجاد اختالل در كار با اشعه و يا منابع مولد اشعه جرم محسوب و متخلف به جزاي نقدي از پانصد هزار تا پانزده ميليون ريال و حبس تعزيري از يك ماه تا سه سال و يا به هر دو مجازات محكوم خواهد شد. ۷ ـ عدم رعايت حدود و شرايط مقرر در پروانه يا تغيير در شرايط مزبور جرم محسوب و متخلف به مجازات نقدي از يك ميليون تا پنج ميليون ريال و يا به حبس تعزيري از شش ماه تا دو سال و يا به هر دو مجازات محكوم خواهد شد. ۸ ـ نداشتن پروانه معتبر در مواردي كه به موجب ماده ۴ اين قانون داشتن پروانه الزامي اعالم گرديده است جرم محسوب و متخلف به مجازات نقدي از يك ميليون ريال تا ده ميليون ريال و يا به حبس تعزيري از شش ماه تا سه سال و يا به هر دو مجازات محكوم خواهد شد. ۹ ـ بهره برداري از منابع مولد اشعه كه توسط واحد قانوني به نحوي ممنوع اعالم شده است جرم محسوب مي شود و متخلف به مجازات نقدي از يك ميليون ريال تا پانزده ميليون ريال و يا به حبس تعزيري از شش ماه تا سه سال و يا به هر دو مجازات محكوم خواهد شد. ماده ۱۹ ـ در مواردي كه جرائم موضوع اين قانون به لحاظ انطباق با عناوين قانوني ديگر مستلزم مجازات شديدتر باشد مقررات قانون مجازات اشد در باره مرتكب اعمال خواهد شد. 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=272223 http://www.dastour.ir/Print/?lid=272223 8/9 فصل پنجم ـ مقررات ويژه ماده ۲۰ ـ به كار محيط پرتودهي بالقوه شرايط و مقدار مبناي بر زير مزاياي باشند، داشته اشتغال اشعه با كار به مستمر طور به كه افرادي به تشخيص واحد قانوني و طبق آيين نامه هاي مربوط تعلق مي گيرد. ۱ ـ كاهش ساعات كار هفتگي تا ميزان ۲۵% ساعات كار مقرر براي ساير كاركنان. ۲ ـ افزايش ميزان مرخصي استحقاقي ساليانه تا يك ماه در سال براي مدت اشتغال به كار با اشعه، استفاده از مرخصي استحقاقي ساليانه در آن گونه موارد در طول هر سال اجباري است. نظر از منحصرًا و سال ده تا افزايش اين حداكثر اشعه، با كار سال يك هر ازاء به سال يك تا قبول مورد خدمت مدت افزايش ـ ۳ بازخريد، بازنشستگي، ازكارافتادگي و تعيين حقوق وظيفه قابل احتساب مي باشد. ۴ ـ پرداخت تا پنجاه درصد حقوق و مزايا به عنوان فوق العاده كار با اشعه. تبصره ـ در مورد بند ۲ اين ماده به جاي استفاده از مرخصي فرد ذينفع مي تواند درخواست اشتغال در محلي غير از محيط كار با اشعه بنمايد. ماده ۲۱ ـ بر قانون شمول كه مؤسساتي و دولت به وابسته يا و دولتي شركتهاي و سازمانها مؤسسات، اسالمي، انقالب نهادهاي وزارتخانه ها، آنها مستلزم ذكر نام است و نيز كليه مأمورين انتظامي موظفند در اجراي اين قانون با واحد قانوني همكاري نمايند. ماده ۲۲ ـ واحد قانوني مسئوليت حسن اجراي مقررات اين قانون را به عهده داشته و مكلف است با بكار گماردن متخصصين واجد صالحيت علمي و امكانات تخصصي، آموزش و پژوهش و از طريق تهيه و تدوين ضوابط، مقررات، استانداردها و دستورالعملهاي الزم و به كارگيري فني و ارائه خدمات در سطح علمي پيشرفته روز تدابير مقتضي را اتخاذ نمايد. ماده ۲۳ ـ دولت مي گردد. تلقي كان لم يكن و لغو مغاير مقررات و قوانين كليه مزبور تاريخ از و مي باشد الزم االجرا تصويب تاريخ از قانون اين حقوقي و حقيقي اشخاص كليه نمايد. ابالغ اجراء جهت و تصويب قانوني واحد پيشنهاد اساس بر را مربوطه آيين نامه هاي مكلف است مشمول اين قانون مكلفند حداكثر ظرف شش ماه از تاريخ اجراي قانون وضعيت خود را با مقررات آن منطبق نمايند. 9/23/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=272223 http://www.dastour.ir/Print/?lid=272223 9/9 تبصره ـ در خصوص مؤسسات پزشكي كشور آيين نامه هاي مربوطه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و واحد قانوني تهيه و تدوين و پس از تصويب هيأت وزيران قابل اجراء خواهد بود. [امضاء] قانون فوق مشتمل بر بيست و سه ماده و شش تبصره در جلسه علني روز يكشنبه مورخ بيستم فروردين ماه يك هزار و سيصد و شصت و هشت مجلس شوراي اسالمي تصويب و در تاريخ ۱۳۶۸.۱.۳۰ به تأييد شوراي نگهبان رسيده است. رئيس مجلس شوراي اسالمي ـ اكبر هاشمي