Law on Preserving Groundwater Resources
Made 1966-05-22 · Text as of 2026-10-01
Public law and official guidance, published as research. Not legal, tax or financial advice.
About this law
- Original title
- قانون حفظ و حراست منابع آب های زیرزمینی کشو
- Language
- Farsi
- Kind
- Act
- Country
- Iran
- Subjects
- Water
- Keywords
- basic legislation, groundwater, water desalination, inland waters, authorization/permit, monitoring, pollution control, freshwater pollution, public health, public water, offences/penalties
Where to read it
Text
The law's own text, section by section, as held. Each section has its own link.
9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=60030 http://www.dastour.ir/Print/?lid=60030 1/6 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=60030 http://www.dastour.ir/Print/?lid=60030 2/6 قانون حفظ و حراست منابع آب هاي زيرزميني كشور 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=60030 http://www.dastour.ir/Print/?lid=60030 3/6 ماده ۱ ـ حفظ و حراست منابع و ذخاير آب هاي زيرزميني و نظارت در كليه امور مربوط به آن به وزارت آب و برق محول مي گردد. وزارت نامبرده مكلف رودخانه ها و و و چشمه ها قنات ها و و مشخصات چاه ها آمار با جمع آوري بتواند تا فراهم سازد را كار وسائل و انساني نيروي تدريجًا است ساير عمليات فني وضع آب هاي زيرزميني استفاده شده و يا نشده هرمنطقه را مشخص سازد و راهنماييهاي فني الزم را به عمل آورد. ماده ۲ ـ يا مصرف ازدياد اثر در زيرزميني آب سفره كه سطح شود معلوم علمي و فني بررسي هاي با كه مناطقي در است مجاز برق و آب وزارت علل ديگر پائين مي رود و يا در مناطقي كه طرح هاي آبياري از طرف دولت بايد اجراء گردد از تاريخ اجراي طرح براي مدتي با حدود مشخص حفر چاه عميق و نيمه عميق و قنات را ممنوع نمايد. وزارت آب و برق چاره جويي هاي الزم نسبت به تقويت منابع آب هاي زيرزميني معمول خواهد داشت. ماده ۳ ـ در مناطقي كه وزارت آب و برق مقتضي بداند مي تواند با اعالم قبلي حفر چاه عميق و نيمه عميق و قنات را موكول به تحصيل اجازه نمايد. تبصره ـ در مناطقي كه حفر چاه محتاج به تحصيل پروانه مي شود حفر چاه در محل مسكوني يا باغچه براي مصرف شرب و درختكاري به شرط آن كه بهره برداري در شبانه روز از صد متر مكعب بيشتر نباشد احتياج به كسب اجازه ندارد ولي بايد قبل از اقدام به حفر چاه مراتب را كتبًا به وزارت آب و برق اطالع دهد. ماده ۴ ـ وزارت آب و برق موظف است بنا به تقاضاي درخواست كننده به منظور راهنماييهاي فني متخصصين خود را به محل اعزام و امكان حفر چاه يا شركت هاي بود خواهد متقاضي عهده به كارشناسي هزينه درصد پنجاه و كند راهنمايي و داده قرار بررسي مورد فني لحاظ از را قنات تعاوني روستايي از پرداخت حق كارشناسي معافند. ماده ۵ ـ از تاريخ اجراي اين قانون اشخاص يا شركت ها يا سازمان هايي كه حرفه آنها حفاري است و يا وسائل موتوري اقدام به چاه عميق و نيمه عميق و قنات مي كنند بايد پروانه اي از وزارت آب و برق تحصيل نمايند و بدون داشتن پروانه افراد يا شركت ها يا سازمان ها مجاز به انجام عمليات حفاري با وسائل موتوري نخواهند بود. اشخاص و افرادي كه پروانه دريافت داشته اند موظفند كليه شرايط مندرج در پروانه مربوط به چاه ها و يا قنات هايي را كه حفر مي نمايند رعايت نمايند و در صورت تخلف پروانه آنان براي مرتبه اول به مدت ۶ ماه و در صورت تكرار براي هميشه از طرف وزارت آب و برق لغو مي شود. پروانه 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=60030 http://www.dastour.ir/Print/?lid=60030 4/6 نمايند و در صورت تخلف پروانه آنان براي مرتبه اول به مدت ۶ ماه و در صورت تكرار براي هميشه از طرف وزارت آب و برق لغو مي شود. پروانه حفاري از طرف وزارت آب و برق مجانًا صادر خواهد شد. ماده ۶ ـ براي جلوگيري از اتالف آب زيرزميني خصوصًا در فصولي كه احتياج به بهره برداري از آب زيرزميني نباشد مالكين چاه هاي آرتزين موظفند از طريق نصب شير و دريچه از تخليه مداوم آب زيرزميني خودداري نمايند. مأمورين وزارت آب و برق در صورت عدم رعايت اين مواد به مالكين چاه ها تذكر مي دهند و به آنان اخطار مي نمايند كه در مهلت مناسب طبق آيين نامه اجرايي اين قانون اقدام نمايند. ماده ۷ ـ در چاههاي آرتزين كه از آنها آب زيرزميني به خودي خود از سطح زمين خارج مي شود و در چاه هاي نيمه آرتزين كه در آنها سطح ايست آبي باالتر از سطح اوليه برخورد به آب است مالكين چاه مكلفند به وسيله پوشش جداري و يا طرز مناسب ديگري به تشخيص وزارت آب و برق از نفوذ آب مخزن تحت فشار در قشرهاي خشك جلوگيري نمايند. ماده ۸ ـ در مورد مواد ۶ و ۷ اگر به اخطار وزارت آب و برق ترتيب اثر داده نشود خود وزارت آب و برق اقدام مي كند و مخارج آن را از طرف مي گيرد. ماده ۹ ـ آب سفره سطح كنترل و ده آب ميزان اندازه گيري وسائل خود هزينه به دانست ضروري كه موردي هر در است مجاز برق و آب وزارت زيرزميني در سر هر چاه عميق يا نيمه عميق يا آرتزين و يا قنات نصب كند. ماده ۱۰ ـ اشخاص و مؤسسات خصوصي و دولتي طبق آيين نامه اجرايي اين قانون موظفند براي جلوگيري از آلوده شدن مخازن آب زيرزميني احتياط هاي بهداشتي الزم را به عمل آورند و تذكرات و راهنماييهاي مأمورين وزارت آب و برق را در اين زمينه رعايت و عمل نمايند. ماده ۱۱ ـ 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=60030 http://www.dastour.ir/Print/?lid=60030 5/6 قنوات و چاه هايي كه چهار سال متوالي باير و بدون آب جاري مانده يا بماند در صورتي كه با اخطار قبلي وزارت آب و برق به مالك يا مالكين و كه مترو ننمايند اقدام چاه از بهره برداري يا قنات كردن داير به نسبت مالكين يا مالك كرد نخواهد تجاوز سال يك از كه مهلتي تعيين تشخيص داده شده و احداث چاه يا قنات در حريم آنها با اجازه وزارت آب و برق مجاز خواهد بود. ماده ۱۲ ـ در صورت تخلف از مواد ۲ و ۳ اين قانون وزارت آب و برق مي تواند با مراجعه به مأمورين انتظامي محل از ادامه كار جلوگيري نمايد و ذينفع نيز مي تواند از تعطيل كار به دادگاه شكايت كند. در مورد مواد اين قانون هرگاه وزارت آب و برق تقاضاي صدور دستور موقت نمايد از دادن تأمين معاف است. و در صورتي كه وزارت آب و برق محكوم به بي حقي شود مسئول جبران خسارات وارده به صاحب حق خواهد بود. ماده ۱۳ ـ هر گاه براي اجراي طرح هاي وزارت آب و برق جهت توسعه استفاده از منابع آب هاي زيرزميني و سطحي احتياج به اراضي اشخاص يا صاحبان مؤسسات خصوصي باشد به نحو مقرر در ماده ۳ قانون تعيين حريم درياچه احداثي در پشت سدها مصوب ۲۷ تير ماه ۱۳۴۴ عمل خواهد شد و در صورتي كه در نتيجه اجراي طرح آبي كه صاحبان قنوات و چاه هاي عميق و نيمه عميق موتوري يا آرتزين و چشمه و آب جاري سياه آب داشته اند نقصان پيدا كند يا به كلي خشك شود عالوه بر جبران خسارت طبق ماده مذكور وزارت آب و برق مكلف است به قدر نقصان آب كه به منابع يا منبع از زراعتي اراضي و بستان و باغ كردن مشروب براي مي رسيده زراعت مصرف به زراعي فصول در دام و شرب اهالي مصرف تأسيسات خود آب در اختيار آنان بگذارد و بهاي آن را طبق مقررات و شرايط وزارت آب و برق بدون احتساب سود سرمايه دريافت كند. تبصره ۱ ـ وزارت آب و برق مكلف است قبل از شروع به اجراي طرح هاي الزم در هر ناحيه مقدار آب قنوات و چاه هاي عميق و نيمه عميق و آرتزين و چشمه سارها آب هاي جاري سياه آن آب ناحيه را دقيقًا اندازه گيري نموده و اوراق مخصوص تهيه نمايد. تبصره ۲ ـ حقوق ارتفاقي از وضع مجاري آب به هر صورت كه باشد و همچنين كليه موارد اجراي ماده ۳ قانون تعيين حريم درياچه احداثي اجراء ديگر ذيصالحيت مؤسسات از طرف مذكور وزارت تأييد با كه طرح هايي يا برق و آب وزارت طرح هاي اجراي از مانع سدها در پشت برق و و وزير آب از به تشخيص كميسيوني مركب اجراي طرح خسارت صاحبان حقوق از ارتفاقي پس مي شود نخواهد شد در مورد حقوق دادستان كل كشور و شخص ذيحق يا نمايندگان آنان جبران خواهد شد. ماده ۱۴ ـ آيين نامه اجرايي اين قانون از طرف وزارت آب و برق تهيه و پس از تصويب هيأت وزيران به مورد اجراء گذارده خواهد شد. ماده ۱۵ ـ وزارت آب و برق مأمور اجراي اين قانون است. 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=60030 http://www.dastour.ir/Print/?lid=60030 6/6 [امضاء] قانون باال مشتمل بر ۱۵ ماده و ۳ تبصره كه اليحه آن به موجب ماده واحده مصوبه بيستم آذر ماه ۱۳۴۲ تقديم شده و در تاريخ روز چهارشنبه ۱۴ارديبهشت ماه ۱۳۴۵ به تصويب مجلس سنا رسيده بود در جلسه روز يكشنبه اول خرداد ماه يك هزار و سيصد و چهل و پنج شمسي مورد تصويب مجلس شوراي ملي قرار گرفت. نايب رييس مجلس شوراي ملي ـ دكتر حسين خطيبي