Regulation on the method for testing on varieties of coniferous forest plants at the experimental field or laboratory using the uniform method for processing the obtained test results

Petak, 10. velja~e 1989. SLU2BENI LIST SFRJ Broj 9 - Stranica 233 (naziv organizacije udruzenog rada koja ispituje sorte - izvodaéa pokusa) Obrazac 3 REZULTATI ISPITIVANJA SORTI LISéARSKOGA I èE­ TINARSKOGA HORTIKULTURNOG DRVEéA NA OT­ PORNOST ODNOSNO OSJETUIVOST I .STUPANJ PRI SUTNOSTI BOLESTI I STETNIKA 1. Naziv kultu .. ~ 2. Naziv ispitivane sort,sa 3. Godina ispitivanj,. 4. Naziv pokusnog polj., 5. Naziv lokalitet., Bolesti i Stetnici 1. Ispitivanje otpomosti odnosno osjetljivosti prema odredenim bolesti­ ma: Fomes annosm;­ Endothia parasitica 2. Utvrdivanje stup­ nja prisutnosti: Lophodermium se­ ditiosum Fomes annosus Nectria galligena Verticilium albe al­ trum Ceratocystis ulmi Endothia parasitica Marssonina brunea 3. Ostale biljne bo­ lesti i stetnici Rezultali ispith:a­ nJa olpumos11 sor­ te u eksperimcn­ talnim u\·jctirna lmenzitct napada u polju• Napomena,.. * Ocjenjuje se ocjénama od 1 do 9, prema kriterijima iz èlana 8. o"og pra\"ilnika. u perîodu najintenz:Î\. nijeg ispoljavanja holesti i Stelnika. *"' lzvodaC puku:,a na polju unosi u Napomenu svoja iapa13nja o otpClr· nosti odnosno osj~tlji..,·o::.ti sorte na odredene biljne bolesti i Stetnike. Rukovodilac organizacije udruzenog rada koja obavlja ispitivanje (naziv organizacije udruzenog rada koja' ispituje sorte - izvodaéa pokusa) Obrazac 4 REZULTATI ISPITIVANJA SORTE U LABORATORIJU 3. Godina ispitivani,~ 4. Naziv pokusnog polj.. 5. Naziv lokalitet,. '\aûr ispiti\anc sorte pona..,ljanja klijanje, u% Rczullatî i~pitivanja sorte f'nergija . . . ka!emlje­ kllJanja. 0111.Ja\.an.,e nje uspjeh u % rezmca 'u % stabilnost boje cvjeto\·a Rukovodilac organizacije udruzenog rada koja obavlja ispitivanje Obnzac 5 (naziv organizacije udrutenog rada koja ispituje sorte - izvodaèa pokusa) METEOROLOSKI PODACI NAJBLI2E METEOROLO!;KE STANICE Godin~ Mjesto osmatranj. Tcmperatura Mjesec minim. mak!,im. !>re.Jnja I. 1 I. III. IV. V. VI., VII. VIII. IX. X. XI. XII. 86. Vlafoost zrak.a Oborine i na- Mraz - prvi vodnjav.inje. i po<;Jjednji. urnm Sunèani dani Rukovodilac organizacije udruzenog rada koja obavljll ispitivanje Na temelju élana 22. stava 1. i élana 24. stava 2. Zakona o priznavanju novostvorenih, odobravanju uvodenja u proizvod­ nju stranih i zastiti sorti poljoprivrednog i sumskog bilja {.,Sluzbeni list SFRJ", br. 38/80), Savezni komitet zapoljopriv­ redu propisuje PRAVILNIK j 0 JEDINSTVENOJ METODI ZA ISPITIV ANJE SORTI CETINARSKOGA i;;UMSKOG BIUA NA POKUSNOM POLJU I U LABORATORIJU I JEDINSTVENOJ METODI ZA OBRADU REZULTATA ISPTTlVANJA DOBIVENIH NA POKUSNOM POUU I U LABORATORIJU élan l. Ovim se pravilnikom propisuje jedinstvena metoda za is­ pitivanje sorti ütinarskoga ilumskog bilja (u nastavku teksta Stranica 234 - Broj 9 SLUZBENI LIST SFRJ Petak, 10. veljace 1989. "sorte") na pokusnom polju i u Jaboratoriju i jedinstvena me­ Ioda za obradu rezultata ispitivanja dobivenih na pokusnom polju i u Jaboratoriju, radi priznavanja navostvorenih odnosno odobravanja uvodenja u prciizvodnju stranih sorti cetinarskoga iumskog bilja u Socijalistièkoj Federativnoj Republici Jugosla­ viji. 1. ISPITIVANJE SORTI NA POKUSNOM POLlU Clan 2.,, Sorte se na pokusnom polju ispituju najmanje na ·dva lo­ kaliteta u tri proizvodna podruèja, i to: kontinentalnome, me­ diteranskome i subalpskom podruèju. Clan 3. Sorte se na pokusnom polju is~ituju po m:to~i slu~ajnog rasporeda sorti (blok-sistem), s broJem P?n~vl~anJa ~vtsno o broju sorti, i to: 12 ponavljanja ako se 1sp1tuJU dv!Je sorte, osam ponavljanja ako se ispituju ~ri ~orte, sest p~na v!JanJ~ a~o se ispituju èetiri sorte i pet ponavlJanJa ako se 1sp1tu;e pet t vise sorti. . Izvodaè pokusa ispituje sorte po planu razmjestaja sorti pod fürama u blok-sistemu. . • . . .. Broj biljaka na pokusnom po\)u ne moze b11t manJt od 20, a razmak pri sadnji izmedu redova i biljaka u redu mora 1zno­ siti 1 m. Kao zastitni pojas oko pokusnog polja moraju se saditi dva reda standardne sorte, na istom razmaku. ëlan4. Zemljiste za pokusno polje treba biti ujednaèeno po kon­ tiguraciji te po tizikalnim i kemijskim svojstvima i ne smije biti zarazeno biljnim bolestima i stetnicima. ëlan S. Sadni materijaJ ispitivanih i standardnih sorti mora biti zdrav, iste dobi i kvalitete, sto se dokazuje svjedodzbom o zdravstvenom stanju i deklaracijom o kvaliteti, i mora biti pro­ izveden na istom lokalitetu i na isti naèin. Sadni materijal ispitivane i standardne SO\'IC priprema se za sjetvu odnosno sadnju na istovjetan naèin i sadi se u opti­ malnom roku, ovisno o biljnoj vrsti i proizvodnom podrucju. Pri ispitivanju sortJ primjenjuje se odgovarajuéa suvreme­ na tehnologija uzgoja èetinarskoga sumskog bi!ja. ëlan 6. U toku ispitivanja sorti na pokusnom polju izvodaè poku­ sa evidentira podatke za visinski, debljinski i obujamski pri­ rast. a i broj biljaka po ponavljanjima. Visinski prirast iskazuje se u metrima, debljinski u mili­ metrima, a obujamski u kubnim metrima, po ponavljanjima odnosno na hektar. Prirast se mjeri na kraju vegetacijskog perioda prve i po­ sljednje godine ispitivanja. Visinski se prirast mjeri od vrata do vrha biljke, a debljin­ ski prirast se utvrduje na osnovi promjera izmjerenoga na vra­ tu biljke, sve dok visina ne premasi dva metra od zemlje, kada se promjer mjeri na visini od 1,3 m od zemlje. è':lan7. U toku isptivanja sorti na pokusnom polju, izvodaè poku­ sa ocjenjuje pravost i debljinu grana ovim ocjenama: 1) za pravost grane: 1 - potpuno prava; 2 - jednostrana zakrivljenost; 3 - visestruka zakrivljenost; 2) za debljinu grane: ! - tanka do 4 cm; 2 - srednja od 4 cm do 7 cm; 3 - debela vise od 7 cm. · ëlan8. U toku isptivanja sorti na pokusnom polju prati se pojava biljnih bolesti i stetnika i ocjenjuje otpomost prema tim boles­ tima i stetnicima i stupanj njihove prisutnosti, i to: 1) otpomost odnosno osjetljivost sorti na odredene boles­ ti i stetnike prema prijedlogu stvaraoca sorte utvrduje se u ek­ sperimentalnirn uvjetima, i to za: Lophodermium seditiosumi u borova; Fomes annosus kod smreke i drugih èetinjaèa; otpomost odnosno osjetljivost utvrduje se u eksperimen­ •talnim ili poljskim uvjetima, bez provodenja mjera kemijske zastite, a pritom su postojali uvjeti za infekciju odnosno na­ pad; 2) stupanj prisutnosti utvrduje se za ove biljne bolesti i stetnike: Pestalozzia hartigii - bolesti kore i kambijuma; Cytospora pinastri - bolesti iglica; Lophodermium pinastri - bolesti iglica; Lophodermium seditiosum - bolesti iglica; Armillaria mellea - trule!i korijena; Melarnpsora pinitorqua - krivljenja izbojaka bora; Cronartium ribicola - rde kore petoiglièastih borova; Fomes a'nosus - trulezi korijena i stabla; Thaumatopea pityocampa - borovog èetnjaka; Neodiprion sertifer - borove zolje; Pissodes notatus - maJoga borovog surlasa; lps sexdentatus - sestozubnoga borovog pokomjaka; Erhyacionia buoliana - borovog savijaéa; Hylobius abietus; Fusarium spp. i dr.: 3) otpomost odnosno osjetljivost ispitivane sorte i stupanj prisutnosti bolesti i stetnika ocjenjuju se ocjenama od 1 do 9-, s tim sto ocjene znace: J - sorta nije podlozna napadu bolesti i stet.nika, nema simptoma bolesti i stetnika - stupanj osteéenja 0%; 2 - sorta tolerantna, bolesti i stetnici (navesti koji) utvrde­ ni u tragovima - stupanj osteéenja do 2%; 3 - sorta podlofoa bolestima i stetnicima (navesti koji­ ma), napad slab - stup&nj osteéenja od 2,1% do 5%,; 4 - sorta slabo osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti ko­ je), napad srednji - stupanj osteéenja od 5,)% do 10%; S - sorta srednje osjetiljiva na bolesti i stetnikè (navesti koje), napad srednji - stupaaj osteéenja od 10,1% do 20%: 6 - sorta osjetiljva na bolesti i stetnike (navesti koje), nà­ pad izrazen - stupanj osteéenja od 20,1% do 40%; 7 - sorta jako osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti koje), napad jak - stupanj osteéenja od 40,1% do 60%; 8 - sorta vrlo osjetiljva na bolesti i stetnike (navesti koje, napad vrlo jak- stupanj oilteéenja od 60,1% do 800/c,; 9 - sorta iznimno osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti koje), napad osobito jak - stupaaj osteéenja vise od 80,1%. Pod stupnjem prisutnosti bolesti i iltetnika razumijeva se postotak osteéenja biljaka ili postotak osteéenja biljnih dijelo­ va ili broj stetnih organizama na dijelu biljke, na cijeloj biljci ili na povrsini c:td I m', ovisno o specifi~nosti pojavljivanja od­ redenih biljnih bolesti i stetnika. Osteéenja debla, grana i izbojaka od abiotièkih faktora (mraz, vjetar, snijeg i dr.), prate se, èvidentiraju i ocjenjuju opisno, i to kao slabo, srednje i jako osteéenje. Clan 9. Ako je u vrijeme ispitivanja sorti u dva i1i vifo ponavlja­ nja prezivjelo manje od 80% biljaka ispitivanih sorti, dobiveni se rezultati smatraju neupotrebljivima. Petak, 1 O. veljaée 1989. SLUlBENI LIST SFRJ Broj 9 - Stranica 235 II. ISPITIVANJE SORTI U LABORATORIJU Clan 10. Pri ispitivanju sorti u laboratoriju utvrduje se specifiéna teiina, duljina i debljina vlakanaca. Laboratorijska ispitivanja sorti obavljaju se na prosjeé­ nom uzorku svih ponavljanja• jednog lokaliteta u poslijednjoj godini isptitivanja. Ill. OBRADA REZULTATA DOBIVENIH ISPITIVANJEM SORTI NA POKUSNOM POLJU I U LABORATORIJU <":!an 11. Rezultati ispitivanja sorti obraduju se metodom analize varijance i LSD testa za razinu rizika od 5% i 1% za svojstva vi­ sinskoga, debljinskoga i obujamskog prirasta. Pri ispitivanju pravosti debla, debljine grana i osjetljivosti na abiotièke faktore izraéunava se aritmetiéka sredina i koefi­ cijent varijacije. Rezultati ispitivanja sorti po lokalitetima, a i po godina­ rna, obraduju se prelco dvofaktorijalnog pokusa, a po lokalite­ tirna i godinama zajedno - preko trofaktorijalnog pokusa po planu potpuno slufajnog blok-sistema. Ocjena znafajnosti rezultata ispitivanja izmedu sorti, lo­ kaliteta i godina i njihove interakcije dobiva se na temelju ana­ lize varijance i LSD testa za razinu rizika od 5% i 1%. Za sva obîljezja za koja se izraèunavaju prosjeci i koefici­ jenti varijacije rezultati se obraduju tako sto se nakon zavrset­ ka ispitivanja izrafonava prosjek i koeficijent varijacije za sva­ ku godinu î svaki lokalitet posebno i za sve godine i sve lokali­ tete zajedno. èlan 12. U toku ispitivanja sotti izvodaè pokusa evidentira opée podatke ispitivanja sorti u pokusnom polju, rezultate prirasta ispitivanih sorti, rezultate ispitivanja kvalitete sorti, rezultate ispitivanja sorti na otpomost odnosno osjetiljivost na bolesti i stetnike, rezultate ispitivanja sorti u laboratoriju i meteorolos­ ke podatke najblii:e meteoroloske stanice. Podaci iz stava 1. ovog élana evidentiraju se na obrasci­ ma od 1 do 6, ko.ii su otiskani uz ovaj pravilnik i njegovim su sastavnim dijelom. lzvodac pokusa obavezan je po jedan prirnjerak obrazaca iz stava 2. ovog èlana trajno èuvati. élan 13. Ovaj pravilnik stupa na snagu !)Smog dana od dana obja­ ve u ,.Slutbenom listu SFRJ". Br. 2730 Beograd, 1. prosinca 1988. Predsjednik Saveznog lomiteta za poljoprivredu Sa,a Vujkov, v. r. ObraZllc 1 (naziv orgamzacije udru2enog rada koja ispituje sorte - izvodaéa pokusa) OPéI PODACI O ISPITIVANOJ SORTI 1. Naziv éetinarske kulture 2. Naziv ispitivane sorte 3. Naziv pokusnog polja 4. Naziv lokaliteta 5. Tip zemljista 6. l'lidmorska visina· 7. Polozaj i nagib zemljista 8. Priprema zemljista 9. Povrsina pokusnog polja 10. Razmak izmedu redova 11. Broj zasadenih biljaka na parceli ispitivane sorte 12. Broj zasadenih biljaka na parceli standardne sorte 13. Broj uspjelih biljaka na parceli ispitivane sorte 14. Broj uspjelih biljaka na parceli standardne sorte 15. Broj ponasljanja 16. Vrsta sadnje - sjetve 17. Njega: a) koliéina gnojiva po godinama i ukupno b) okopavanje i prasenje - uéestalost po godinama c) zastita pokusnog poija od divljaci, stoke, pozara i éovjeka 18. Nacin sadnje -------,,, 19. Godina sadnje i godina zavrsnog ispitivanja Rukovodilac organizacije • udruzenog rada koja obavlja ispitivanjc Obrazaç 2 (naziv organizacije udrufenog rada koja ispituje sorte - izvodaéa pokusa) REZULTATI ISPITIVANJA PRIRASTA SORTE 1. Naziv kulture 2. Naziv ispitivane sorte 3. Godina ispitivanja 4. Naziv pokusnog polja 5. Naziv lokaliteta Naziv ispitivane sorte ponaYljunja Pri rast visinski, debljimki, obujamski. u m u mm u mj Rukovodilac organizacijc udru.tcnog rada koja obavlja ispitivanje Stranica 236 - Broj 9 SLU2BENI LIST SFRJ Petak, 10. ve\jace 1989. (naziv organizacije udrutenog rada koja ispituje sorte - izvodaèa pokusa) Obrazac 3 • REZULTATI ISPITIVANJA KVALITETE SORTE 1. Naziv kulture 2. Naziv ispitivane sorte 3. Godina ispitivanja 4. Naziv pokusnog polja -~ 5. Naziv lokaliteta Kvaliteta Naziv ispitivane sorte ponavljanja pravost debljina grana Rukovodilac organizacije udruzenog rada koja obavlja ispitivanje (naziv organizacije udruzenog rada koja ispituje sorte - izvodaca pokusa) Obrazac 4 REZULTATI ISPITIVANJA SORTI CETINARSKOGA SUMSKOG BILJA NA OTPORNÔST ODNOSNO OSJET UIVOST I STUPANJ PRISUTNOSTI BOLESTI I STETNIKA 1. Naziv kulture 2. Naziv ispitivane sorte 3. Godina ispitivanja 4. Naziv pokusnog polja 5. Naziv lokaliteta ~ Bule~Li i ~tt:tnici 1. lspitivanje otpomosti na: Lophodermium seditiosum Fomes annosus Napomena** Bok\ti i .sletnici 2. Utvrdivanje stupnja prisutnos­ ti: Pestolozzia hartigii Cytospora pinastri Lophodermium pinastri Lophodermium seditiosum Armillaria mellea Melampsora pinitorqua Cronartium ribicola Fomes annosus Thaumatopea pityocampa Neodiprion sertifer Pissodes notatus Ips sexdentatus Erhyacionia buoliana Hylobius abietus Fusarium spp. 3. Ostale biljne bolesti i stetnici ~ ,;; M c.. " C !i 1 •a. II '\:ap,runena•• • Ocjenj~je se ocjenama od 1 do 9. prema kriterijima i1 èlana 8. i.)H1g rra"ilnika. u periodu najintenz,vnîjeg îspoljavanja bolesti i ~te1n1ka. ** IZ\'odaé pokusa na polj,u unosi u Napomenu svo}a zapai:anJa û 0t­ pornost1 odnosno O!>jctlJÎ\.O!,li sorte na odredene b11Jne bolcsu i ~kl­ nike. Rukovodilac organizacije udruienog rada koja obavlja ispitivanje Obrazac S (naziv organîzacije udruzenog rada koja ispituje sorte - izvodafa pokusa) REZULTATI ISPITIVANJA SORTE U LABORATORIJU 1. Naziv kulture -------~ 2. Naziv ispitivane sorte 3. Godina ispitivanja 4. Naziv pokusnog polja 5. Naziv Iokaliteta Naziv ispitivane sorte - pana, ljanja Rezuhali ispiti,·anja sorte specifiëna teZina. u kg debljina ,·lakanaca, u mm du\jina \·lakanaca. u mm Rukovodilac organizacije udruienog rada koja obavlja ispitivanje Petak, 10. veljaée 1989. SLUZBENI LIST SFRJ Broj 9 - Stranica 237 Obrazac 6 (naziv organizacije udruzenog rada koja ispituje sorte - izvodafa pokusa) METEOROLOSKI PODACI NAJBLIZE METEOROLOSKE STANICE Godina Mjesto osmatranja Mjesec 1. li. Ill. IV. V. VI. VII. VIII. IX. X. XI. XII. 87. Tem~e;atura mm1m. maksim. srednja Mraz. prù posljednji Oborine. Broj sunéa u mm nih dana Rukovodilac organizacije udruzenog rada koja obavlja ispitivanje Na temelju élana 22. stava 1. i élana 24. stava 2. Zakona o priznavanju novostvorenih, odobravanju uvodenja u proizvod­ nju stranih i zastiti sorti poljoprivrednog i sumskog bilja (.,Sluibeni list SFRJ", br. 38/80), Savezni komitet. za poljopriv­ redu propisuje PRAVILNIK 0 JEDINS1VENOJ METODI ZA ISPmVANJE SORTI TOPOLA I VRBA NA POKUSNOM POI.JU I U LABORA· TORIJU I JEDINS1VENOJ METODI ZA OBRADU RE· ZULTATA ISPITIVANJA DOBIVENIH NA POKUSNOM POI.JU I U LABORATORIJU Clan 1. Ovim se pravilnikom propisuje jedinstvena metoda za is• pitivanje sorti topola i vrba (u nastavku teksta .sorte") na po• kusnom polju i u laboratoriju i jedinstvena mctoda za obradu rezultata ispitivanja dobivenih na pokusnom polju i u labora­ toriju, radi priznavanja novostvorenih odnosno odobravanja uvodenja u proizvodnju stranih sorti topola i vrba u Socijalis­ tiékoj Federativnoj Republici Jugoslaviji. I. ISPITIVANJE SORTI NA POKUSNOM POUU Clan 2. Sorte se na pokusnom polju ispituju najmanje na tri loka­ liteta u tri proizvodna podrucja topola i vrba. Clan 3. Sorte se na pokusnom polju ispituju po metodi slucajnog rasporeda sorti (blok-sistem), s brojem ponavljanja ovisno o broju sorti, i to: 12 ponavljanja ako se ispituju dvije sorte, osam ponavljanja ako se ispituju tri sorte, sest ponavljanja ako se ispituju éetiri sorte i pet ponavljanja ako se ispituje pet i vise .sorti. Izvodaé pokusa ispituje sorte po planu razmjestaja sorti pod siframa u blok-sistemu. Broj biljaka na pokusnom polju ne moze biti manji od 16, a razmak pri sadnji izmedu redova i biljaka u redu mora izno­ siti 1 m. Kao zastitni pojas oko pokusnog polja moraju se saditi dva reda standardne sorte na istom razmaku. Clan 4. Zem!iiste za pokusno polje treba biti ujednaéeno po kon. liguraciji te po lizikalim i kemijskim svojstvima i ne smije biti zarazeno biljnim bolestima i stetnicima. Clan 5. Sadni materijal ispitivanih i standardnih sorti mora biti zdrav, iste dobi i kvalitete, sto se dokazuje svjedodzbom o zdravstvenom stanju i deklaracijom o kvaliteti, i mora biti pro­ izveden na istom lokalitetu i na isti naèin. lspitivane i standardne sorte pripremaju se i sade na is­ tovjetan naéin i u optimalnom roku, ovisno o biljnoj vrsti i proizvodnom podruéju. Pri ispitivanju sorti primjenjuje se odgovarajuéa suvreme­ na tehnologija uzgoja topola i vrba. Clan 6. U toku ispitivanja sorti na pokusnom polju izvodac poku­ sa evidentira podatke za visinski, debljinski i obujamski pri­ rast, a i broj biljaka po ponavljanjima. Visinski prirast iskazuje se u metrima, debljinski u mili­ metrima, a obujamski Il kubnim metrima, po ponavljanjima odnosno na hektar. Prirast se mjeri na koncu vegetacijskog perioda, prve i posgednje godine ispitivanja. Visinski prirast mjeri se od vrata do vrha biljke, a debljin­ ski prirast utvrduje se na osnovi promjera izmjerenoga na vra­ tu biljke, sve dok visina ne premasi dva metra od zemlje, kada se promjer mjeri na visini od 1,3 m od zemlje. Clan 7. U toku ispitivanja sorti na pokusnom polju izvodaè poku­ sa ocjenjuje pravost i debljinu grana ovim ocjenama: 1) za pravost grane: I - potpuno prava; 2 - jednostrana zakrivljenost; 3 - vises,truka zakrivljenost; 2) za debljinu grane: l - tanka do 4 cm; 2 - srednja od 4 cm do 7 cm; 3 -.debela vise od 7 cm. Clan 8. U toku ispitivanja sorti na pokusnom po!iu prati se poja­ va biljnih bolesti i stetnika i ocjenjuje otpomost prema tim bo­ lestima i stetnicima i stupanj njihove prisutnosti, i to: l) otpomost odnosno osjetljivost sorti na odredene boles­ ti i stetnike, prema prijedlogu stvaraoca sorte, utvrduje se u ek­ sperimentalnim uvjetima, i to za: Dothichiza populea; otpomost odnosno osjetljivost utvrduje se u. eksperimen­ talnim ili poljskim uvjetima, bez provodenja mjera kemijske zastite, a pritom su postojali uvjeli za infekciju odnosno na­ pad; 2) stupanj prisutnosti utvrduje se za ove biljne bolesti i stetnike: Dothichiza populea; Marssonina brunea; Venturia tremulea; Melampsora sp.; Cryptorrynchus lapathi;