State Youth Strategy 2023-2026 and its 2023 Action Plan

1 Access of young people from disadvantaged neighborhoods to social rights; https://rm.coe.int/168066671e

2 The Youth Field Development Plan 2021-2035; https://national-policies.eacea.ec.europa.eu/youthwiki/

3 National Youth Strategy 2015-2020; https://www.youth.ie/ 5 ● ასოცირების შესახებ შეთანხმება, ერთი მხრივ, საქართველოს, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებასა და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის და შესაბამისი სამოქმედო გეგმა; ● გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნები (მდგრადი განვითარების დღის წესრიგი 2030 წლისთვის); ● გაეროს ახალგაზრდული სტრატეგია (ახალგაზრდობა-2030) - „მუშაობა ახალგაზრდებისთვის და ახალგაზრდებთან ერთად“; ● გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2250 ,,ახალგაზრდობის, მშვიდობისა და უსაფრთხოების შესახებ”; ● გაეროს 75-ე წლისადმი გამოცემული დეკლარაცია ,,ჩვენი საერთო დღის წესრიგი“ (Our Common Agenda – OCA); ● ევროკავშირის ახალგაზრდული სტრატეგია- ,,ახალგაზრდების ჩართვა, დაკავშირება და გაძლიერება”; ● ევროპის საბჭოს ახალგაზრდული სექტორის სტრატეგია 2030; ● ევროპის საბჭოს რეკომენდაციები ახალგაზრდულ პოლიტიკასთან დაკავშირებით; ● ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახში ძალადობის პრევენციისა და აღკვეთის შესახებ ევროპის საბჭოს კონვენცია; ● ახალგაზრდული პოლიტიკისა და პროგრამების თაობაზე ლისაბონის დეკლარაცია; ● მოსახლეობისა და განვითარების საერთაშორისო კონფერენციის 25-ე წლისთავისადმი მიძღვნილი ნაირობის სამიტის (Nairobi Summit on ICPD25) განცხადება; სტრატეგიის განხორციელება ხელს შეუწყობს ქვემოთ წარმოდგენილი ნორმატიული აქტებითა და სტრატეგიული დოკუმენტებით განსაზღვრული მიზნების მიღწევას. ეს დოკუმენტებია: ● საქართველოს დემოგრაფიული უსაფრთხოების კონცეფცია; ● საქართველოს შრომისა და დასაქმების პოლიტიკის 2019-2023 წლების ეროვნული სტრატეგია; ● კულტურის სტრატეგია 2025; ● საქართველოს დედათა და ახალშობილთა ჯანმრთელობის ხელშეწყობის 2017-2030 წლების ეროვნული სტრატეგია; ● მდგრადი განვითარების მიზნების ეროვნული დოკუმენტი; ● სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის 2021-2030 წლების სახელმწიფო სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა; ● საქართველოს მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების სტრატეგია 2021-2025 წლებისთვის; ● საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების ერთიანი ეროვნული სტრატეგია 2022- 2030; ● ხედვა 2030 - საქართველოს განვითარების სტრატეგია; ● საქართველოს პარლამენტის სტრატეგია მდგრადი განვითარების მიზნების განხორციელების ხელშეწყობისა და მონიტორინგისათვის. სტრატეგიაში გათვალისწინებელია COVID-19-ის პანდემიის გამოწვევები და პოსტპანდემიური განვითარების პრიორიტეტები. პანდემიამ და მასთან დაკავშირებულმა შეზღუდვებმა ახალგაზრდების ცხოვრებაში გამოიწვია მნიშვნელოვანი ცვლილებები, რომელთა ზემოქმედების მასშტაბი ჯერ შესწავლის საგანია. პანდემიამ შეაფერხა და საფრთხე შეუქმნა ყველა იმ ტრანზიციას, რომლებიც ახალგაზრდების განვითარებასა და ავტონომიურობას უკავშირდება, იქნება ეს განათლება, დასაქმება, ეკონომიკური თუ ფინანსური დამოუკიდებლობა, საკუთარი ოჯახის შექმნა და სხვა. ჩვენ წინაშე ჩამოყალიბებული ახალი რეალობა გავლენას ახდენს ახალგაზრდული სფეროს აქტორებზეც, 6 მათ შორის- პოლიტიკის შემქმნელებზე, პრაქტიკოსებზე, ახალგაზრდულ ორგანიზაციებზე, ახალგაზრდების მონაწილეობის პლატფორმებსა და ახალგაზრდულ საკითხთა მკვლევრებზე. ამ გარემოებამ წარმოშვა კითხვები ურთიერთობებისა (მეგობრებსა და მთელ საზოგადოებასთან) და ქცევის მოდელის შეცვლასთან დაკავშირებით. პანდემიამ უარყოფითი გავლენა მოახდინა ახალგაზრდების კეთილდღეობასა და ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე, დასაქმებაზე, მონაწილეობაზე, სამოქალაქო აქტიურობაზე, ახალგაზრდულ ორგანიზაციებსა და ახალგაზრდების ცხოვრების ბევრ სხვა სფეროზე.4 პრინციპები სტრატეგიის მიზნების ეფექტიანად მიღწევისთვის მნიშვნელოვანია მისი განხორციელების, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესში, აღმასრულებელ ხელისუფლებასთან ერთად, აქტიურად ჩაერთონ ახალგაზრდები, ახალგაზრდული ორგანიზაციები და სხვა დაინტერესებული მხარეები. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მე-16 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტი უფლებამოსილია, ადგილობრივ დონეზე ხელი შეუწყოს ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარებას.5 ეს ჩანაწერი არ გულისხმობს პირდაპირ ვალდებულებას, თუმცა ახალგაზრდული პოლიტიკისა და აღნიშნული სტრატეგიის წარმატებით განხორციელებაში ადგილობრივ თვითმმართველობას მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება. ამასთანავე, მნიშვნელოვანია, რომ ყველა შესაბამისი დარგობრივი პოლიტიკა, ეროვნული თუ ადგილობრივი სტრატეგია ითვალისწინებდეს ახალგაზრდების საჭიროებებს და ხელს უწყობდეს მათ მონაწილეობას აღნიშნული დოკუმენტების შემუშავების, განხორციელების, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესში. ცენტრალურ და მუნიციპალიტეტების დონეზე აღნიშნული სტრატეგიისა და ახალგაზრდული პოლიტიკის განხორციელების ყველა ეტაპზე გასათვალისწინებელია შემდეგი პრინციპები: ● ადამიანის უფლებებისა და თანასწორობის დაცვა - ყველა ახალგაზრდა უნდა სარგებლობდეს თანაბარი უფლებებით. დაუშვებელია ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია. ● თანაბარი შესაძლებლობებისა და პირობების შექმნა - ახალგაზრდებსა და ახალგაზრდულ ორგანიზაციებს უნდა ჰქონდეთ თანაბარი შესაძლებლობები და შეეძლოთ, სურვილის მიხედვით, აქტიურად ჩაერთონ აღნიშნული სტრატეგიის, ახალგაზრდული პოლიტიკისა და პროგრამების შემუშავების, იმპლემენტაციის, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესში. ● ცენტრალურ და მუნიციპალიტეტების დონეზე სტრატეგიისა და ახალგაზრდული პოლიტიკისა განხორციელების ყველა ეტაპი უნდა იყოს ინკლუზიური, გამჭვირვალე და ეფუძნებოდეს გენდერული თანასწორობის პრინციპს. ● ცენტრალურ და მუნიციპალიტეტების დონეზე სტრატეგიისა და ახალგაზრდული პოლიტიკის განხორციელების ყველა ეტაპზე, საჭიროებისამებრ, გათვალისწინებული უნდა იყოს ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდების, შშმ ახალგაზრდების, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი და საქართველოს

4 Impact of COVID-19 on young people and the youth sector – cross country analysis based on a survey carried out in spring 2021 Policy Brief; pjp-eu.coe.int 5 ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი; https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2244429?publication=63 7 ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ახალგაზრდების საჭიროებები და მათი მდგომარეობა. მეთოდოლოგია სტრატეგიის შემუშავებაში აქტიურად მონაწილეობდნენ გაეროს სააგენტოებისა და ევროკავშირის ტექნიკური დახმარების პროექტით მოწვეული კონსულტანტები, საჯარო უწყებები, საერთაშორისო ორგანიზაციები, ახალგაზრდული ორგანიზაციები და ახალგაზრდები. პროცესის მეთოდოლოგიურად გამართვის ნაწილში, მნიშვნელოვანი როლი ჰქონდა, როგორც ფინანსური, ისე ტექნიკური მხარდაჭერის კომპონენტებით, ახალგაზრდულ საკითხებზე გაეროს საკოორდინაციო ჯგუფს (UNFPA, UNICEF, UNDP, UNIDO, ILO, UNHCR) და საქართველოში ევროკავშირის პროგრამის „უნარები დასაქმებისთვის“ (Skills4Jobs) მეორე ფაზის ტექნიკური მხარდაჭერის პროექტს - „ტექნიკური მხარდაჭერა შრომის ბაზრის საჭიროებებსა და დასაქმებაზე მორგებული ცოდნა-უნარების განვითარებისთვის“. ამავდროულად, ჩამოყალიბდა სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგიის უწყებათაშორისი სამუშაო ჯგუფი, რომელიც აქტიურად იყო ჩართული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავების ყველა ეტაპზე და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა მის მომზადებაში. სამუშაო ჯგუფის შემადგენლობაში იყვნენ შემდეგი უწყებების წარმომადგენლები: ● საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო; ➢ ა(ა) იპ პროფესიული უნარების სააგენტო; ➢ სსიპ - განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი; ➢ სსიპ - საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახური; ● საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო; ➢ სსიპ - გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და განათლების ცენტრი; ● საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო; ➢ სსიპ ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო; ● საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო; ● საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო; ➢ სსიპ დანაშაულის პრევენციის, არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის ეროვნული სააგენტო; ● საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო; ● საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო; ➢ სსიპ -დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტო; ➢ სსიპ-ლ.საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი; ➢ სსიპ-სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტო; ➢ სსიპ -შრომის ინსპექციის სამსახური; ● საქართველოს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური; ● საქართველოს პროკურატურა; ● საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო; ➢ სსიპ- საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდი; ● საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო; ● საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი; 8 ● საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური; ● საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო; ● საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო; ● სსიპ − საჯარო სამსახურის ბიურო; ● შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი; ამასთანავე, ახალგაზრდებსა და ახალგაზრდულ ორგანიზაციებთან გაიმართა კონსულტაციების ვრცელი სერია. სტრატეგიის პროექტის შემუშავების პროცესში რეალურ და ონლაინ სივრცეში ჩატარებულ 14 ფორუმს დაესწრო 1000-მდე ადამიანი. მათგან საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან, ადგილობრივი თვითმმართველობებიდან და საექსპერტო წრეებიდან სტუმრის სტატუსით მოწვეული იყო 150-მდე ადამიანი. რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმებიდან, ონლაინ შეხვედრებიდან და ასევე წერილობით მიღებული უკუკავშირი ასახულია სტრატეგიის მიზნებში, ამოცანებში, ინდიკატორებსა და აქტივობებში, რის საფუძველზეც მომზადდა სტრატეგიის საბოლოო ვერსია. სიტუაციის ანალიზი სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტომ, საქართველოს პარლამენტის მიერ დამტკიცებული „2020– 2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფციის“ ძირითადი პრიორიტეტების შესაბამისად, მოწვეული ექსპერტების მონაწილეობით და პრობლემის ხის მიდგომის გამოყენებით მოამზადა სიტუაციის ანალიზი. სიტუაციის ანალიზს საფუძვლად დაედო საქართველოს სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარების სამოქმედო გეგმის (2015-2020 წ.წ.)6 შეფასების ანგარიში. გათვალისწინებულ იქნა სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს მიერ განხორციელებული ახალგაზრდების საჭიროებების იმ კვლევის შედეგები, რომელიც საქართველოში ევროკავშირის პროგრამის, „უნარები დასაქმებისთვის” (Skills4Jobs) მეორე ფაზის ტექნიკური მხარდაჭერის პროექტის - „ტექნიკური მხარდაჭერა შრომის ბაზრის საჭიროებებსა და დასაქმებაზე მორგებული ცოდნა-უნარების განვითარებისთვის“ - დახმარებით 2020 წლის ზაფხულში ჩატარდა; ასევე - ფრიდრიხ ებერტის ფონდის სამხრეთ კავკასიის წარმომადგენლობის მხარდაჭერით კვლევითი კომპანია ,,ეისითის” (ACT) მიერ 2021 წელს ქვეყნის 10 რეგიონში (თბილისის გარდა) ჩატარებული კვლევის - „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე“ - შედეგები. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს პარლამენტის 2020 წლის 17 ივლისის N7054-რს დადგენილებით დამტკიცებული კონცეფციის ძირითადი სამიზნე ჯგუფი აერთიანებს 14-29 წლის ახალგაზრდებს, ,,სახელმწიფოს ახალგაზრდულ სტრატეგია 2023-2026” სამიზნედ განისაზღვრა 6-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი. ახალგაზრდების შესახებ ზოგადი ინფორმაცია 2022 წლის 1 იანვრის მონაცემებით, საქართველოს მოსახლეობა იყო 3 688 647. მათგან ახალგაზრდების (6-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) რაოდენობაა 1 101 029, რაც მოსახლეობის 29,8%-ს შეადგენს. ახალგაზრდების 52,1% (574 107) მამაკაცია, ხოლო 47,9% (526 922) - ქალი.7 6 საქართველოს მთავრობის განკარგულება, 2015წ. 5 მარტი, №349, https://matsne.gov.ge/ka 7 საქსტატი, 2022- https://www.geostat.ge/ka 9 სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2022 წლის ნოემბრის მონაცემებით, საარსებო შემწეობას იღებდა 6-18 წლის 185,033 და 18-30 წლის 74,872 ახალგაზრდა.8 მძიმე ეკონომიკური ფონი და სიღარიბე ზრდის სოციალურ საფრთხეს და ნეგატიურ ფონს ქმნის დანაშაულის მატების, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებისა თუ არაჯანსაღი ცხოვრების წესის თვალსაზრისით. ქვემოთ წარმოდგენილი ინფორმაცია ცხადყოფს, რომ ახალგაზრდები ყველა მიმართულებით ბევრი პრობლემისა და გამოწვევის წინაშე დგანან, იქნება ეს განათლება, დასაქმება, ჯანმრთელობა და ჯანსაღი ცხოვრება, დანაშაულის პრევენცია, მონაწილეობა თუ სხვა. ახალგაზრდული პოლიტიკის დოკუმენტების მიმოხილვა საქართველოში ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავებაზე პასუხისმგებელი პირველი სამთავრობო სტრუქტურა - „საქართველოს რესპუბლიკის ახალგაზრდობის საქმეთა დეპარტამენტი" 1994 წელს შეიქმნა, 2004 წელს კი საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს შეუერთდა. 2001 წელს პრეზიდენტის ბრძანებით დამტკიცდა დეპარტამენტის მიერ მომზადებული „ახალგაზრდობის სახელმწიფო მხარდაჭერის კონცეფცია", რომელიც მოიცავდა ოთხწლიან პერიოდს და მიზნად ისახავდა ბავშვებისა და ახალგაზრდების (26 წლამდე მოქალაქეების) მხარდაჭერას შემდეგი პრიორიტეტული მიმართულებებით: 1. განათლება; 2. დასაქმება; 3. ჯანმრთელობა; 4. ნარკოტიკების ბოროტად მოხმარებისა და არასრულწლოვანთა დამნაშავეობის შემცირება; 5. თავისუფალი დროის სწორად გამოყენება; 6. მონაწილეობა; 7. საერთაშორისო თანამშრომლობა. სამწუხაროდ, ბიუჯეტის სიმწირის გამო პრიორიტეტული მიმართულებებით დაგეგმილი აქტივობები სრულად არ განხორციელებულა, თუმცა კონცეფციით განსაზღვრული ამოცანების ნაწილი შევიდა სხვადასხვა უწყების სამოქმედო გეგმაში, რამაც ხელი შეუწყო მათ ნაწილობრივ შესრულებას. 2012 წელს მთავრობამ დაამტკიცა საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს მიერ მომზადებული საქართველოს სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის პირველი დოკუმენტი. ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარების უწყებათაშორისმა საკოორდინაციო საბჭომ ჩაატარა სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის პირველი დოკუმენტის რევიზია, განაახლა და შეიმუშავა მისი თანმდევი სამოქმედო გეგმა. საქართველოს მთავრობის განკარგულებით განახლებული პოლიტიკის დოკუმენტი 2014 წელს დამტკიცდა. 2014 წლის ახალგაზრდული პოლიტიკის სამიზნე ჯგუფი იყო 14-29 წლის ახალგაზრდობა და მოიცავდა ოთხ სტრატეგიულ მიმართულებას: 1. მონაწილეობა; 2. განათლება, დასაქმება და მობილობა; 3. ჯანმრთელობა; 4. სპეციალური მხარდაჭერა და დაცვა. 2015 წელს საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის დოკუმენტის სტრატეგიული მიმართულებების განსახორციელებლად მთავრობის მიერ დამტკიცდა „საქართველოს სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარების სამოქმედო გეგმა (2015-2020 წ.წ.)", რომელიც აერთიანებდა 76 ამოცანასა და 207 პროგრამას. ყველა აქტივობა პასუხობდა პოლიტიკის დოკუმენტით დასახულ მიზნებს. 2019 წელს, საქართველოს პარლამენტის სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტის ინიციატივითა და გაეროს მოსახლეობის ფონდის (UNFPA) მხარდაჭერით, შეფასდა ახალგაზრდული პოლიტიკის სამოქმედო გეგმის შესრულება. ანგარიშის თანახმად, 207 პროგრამიდან 59 პროგრამის შესახებ ინფორმაციის მოპოვება ვერ მოხერხდა. დარჩენილი 148 8 სოციალური მომსახურები სააგენტო, 2022-http://ssa.gov.ge/index.php?lang_id=&sec_id=1594 10 პროგრამიდან 106 ან განხორციელების პროცესში, ან უკვე განხორციელებული იყო. შეჩერებული ან განუხორციელებელი აღმოჩნდა 42 პროგრამა. ამავე წელს საქართველოს პარლამენტმა დაამტკიცა „2020-2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფცია“. კონცეფციის პრიორიტეტებზე დაყრდნობით, 2019 წლის აგვისტოში საქართველოს მთავრობის №411 დადგენილების საფუძველზე შექმნილ სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს დაევალა შესაბამისი სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის კოორდინირებულად მომზადება. სიტუაციის ანალიზის შედეგად გამოვლენილი ძირითადი პრობლემები 1. ახალგაზრდების განვითარებისა და მათი პოტენციალის გამოვლენის ხელშემწყობი პირობების ნაკლებობა ახალგაზრდების სოციალური განვითარებისთვის აუცილებელია არა მხოლოდ ვიწრო სპეციალობის შესწავლა, არამედ ისეთი უნარებისა და კომპეტენციის განვითარება, რომლებიც ხელს უწყობს მთელი ცხოვრების მანძილზე ახალი ცოდნის შეძენას, პრაქტიკული და გამჭოლი კომპეტენციების განვითარებას. ამის მიღწევა შესაძლებელია სწავლების სხვადასხვა ფორმის საშუალებით. მთელი ცხოვრების განმავლობაში ხელმისაწვდომი უნდა იყოს სწავლების ყველა ფორმა: ფორმალური, არაფორმალური და ინფორმალური. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოში, სადაც სამუშაო ძალის გამოკვლევის (LFS) 2021 წლის მონაცემებით, ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) 34,6% მიეკუთვნება ე.წ. NEET-კატეგორიას (არ არის დასაქმებული, არ დადის საგანმანათლებლო დაწესებულებაში, არ არის ჩართული არაფორმალურ საგანმანათლებლო აქტივობაში), აქედან 37,3% არის ქალი, ხოლო 32,1% მამაკაცი.9 ამ მიმართულებით სიტუაციის ანალიზის შემდეგ გამოიკვეთა რამდენიმე პრობლემური საკითხი: 1.1. არაფორმალური საგანმანათლებლო პროგრამების არარსებობა/სიმწირე და მათში ახალგაზრდების ჩართულობის დაბალი დონე ახალგაზრდული საქმიანობა, უპირველეს ყოვლისა, სოციალური და საგანმანათლებლო პრაქტიკაა, რომელიც ხელს უწყობს ახალგაზრდების განვითარებასა და კეთილდღეობას, ქვეყნის ყოველდღიურ ცხოვრებაში მათ აქტიურ მონაწილეობასა და საზოგადოებაში ინტეგრაციას. ახალგაზრდულ საქმიანობაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება არაფორმალურ განათლებას. საქართველოს რეგიონებში მცხოვრები ახალგაზრდების 37% ფიქრობს, რომ არაფორმალური განათლების ხელმისაწვდომობა პრობლემაა. 10 ასევე, საქართველოში, სამართლებრივი თვალსაზრისით, არ არსებობს ახალგაზრდული მუშაკის პროფესია, არ არსებობს ახალგაზრდული მუშაკის პროფესიის სტანდარტი, ხარისხის კონტროლის მექანიზმები და აკადემიური საგანმანათლებლო პროგრამები, შედეგად კი ჩნდება რისკი, რომ ახალგაზრდები ან საერთოდ ვერ შეძლებენ ახალგაზრდულ საქმიანობაში მონაწილეობას ან ჩაერთვებიან დაბალხარისხიან პროგრამებში. მაღალკვალიფიციურ ახალგაზრდულ მუშაკებს შეუძლიათ მნიშვნელოვანი დახმარება აღმოუჩინონ სამთავრობო და არასამთავრობო პროგრამებს ახალგაზრდების ეფექტიან მობილიზებაში, ახალგაზრდების კომპეტენციების განვითარების ხელშეწყობასა და სასიცოცხლო უნარების განვითარებაში. ახალგაზრდული მუშაკების როლი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია განათლების, 9 საქსტატი, 2021- https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/683/dasakmeba-umushevroba 10ახალგაზრდობის სააგენტო, 2021- youthagency.gov.ge 11 დასაქმებისა და ტრენინგის მიღმა მყოფი (ე.წ. NEET) ახალგაზრდების წინაშე არსებულ გამოწვევებთან გამკლავებაში. ასევე, ახალგაზრდულ მუშაკებს მნიშვნელოვანი წვლილის შეტანა შეუძლიათ ახალგაზრდების ემიგრაციასთან, რადიკალიზაციასა და სოციალურ გარიყულობასთან დაკავშირებული საკითხების მოგვარებაში. მსოფლიო ბანკის 2020 წლის შეფასების მიხედვით, საქართველოს ადამიანური კაპიტალის ინდექსის საერთო მაჩვენებელი 0,57-ია, რაც ნიშნავს, რომ ქვეყანაში დღეს დაბადებული ბავშვი სრულფასოვანი განათლებისა და სრულყოფილი ჯანმრთელობის შემთხვევაში, ზრდასრულ ასაკში თავისი შესაძლო პროდუქტიულობის 57%-ს მიაღწევს. არაფორმალური განათლების და ახალგაზრდული საქმიანობის ერთ-ერთი გავრცელებული ფორმაა ჰობი განათლება (ექსტრაკურიკულური განათლება, სკოლისშემდგომი სახელოვნებო, სახელობო, სასპორტო განათლება). ის ორიენტირებულია ახალგაზრდების (6-29 წლის) მრავალმხრივ (კომპეტენციების) განვითარებაზე მათი ინტერესების/ჰობის საფუძველზე. ჰობი განათლება ხორციელდება ახალგაზრდების ნებაყოფლობითი მონაწილეობით. ჰობი განათლების მიმართულებით მთავარი პრობლემა შეთავაზებული პროგრამების ხარისხი, უსაფრთხოების ნორმები და კვალიფიციური კადრების ნაკლებობაა. ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: ახალგაზრდული საქმიანობის შესახებ ცნობიერების დაბალი დონე; არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული საქმიანობის განმახორციელებელი ორგანიზაციების მხარდამჭერი მექანიზმების სიმცირე; კვალიფიციური ახალგაზრდული მუშაკების არასაკმარისი რაოდენობა. ზემოთ ჩამოთვლილი პრობლემების უარყოფითი შედეგია ხარისხიანი არაფორმალური საგანმანათლებლო სერვისების არარსებობა/სიმცირე, ნაკლებად განვითარებული არაფორმალური განათლების აღიარებისა და ხარისხის კონტროლის მექანიზმები, რაც საბოლოოდ ახალგაზრდებში შრომის ბაზრის მოთხოვნის შესაბამისი გამჭოლი კომპეტენციების ნაკლებობას იწვევს. 2. ახალგაზრდებისთვის ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაციაზე წვდომის და ხარისხიანი მომსახურეობის ხელმისაწვდომობის დაბალი დონე მოზარდობის ასაკი პიროვნების განვითარების მნიშვნელოვანი პერიოდია. ამ დროს ადამიანები ხდებიან დამოუკიდებელი ინდივიდები, ამყარებენ ახალ ურთიერთობებს, სწავლობენ ქცევას, უვითარდებათ სოციალური უნარები, რომლებიც გაჰყვებათ მთელი სიცოცხლის მანძილზე. ეს პერიოდი ადამიანის ცხოვრებაში შეიძლება გამოწვევებითაც იყოს სავსე, რაც გამოწვეულია ბავშვობიდან ზრდასრულობისკენ გარდამავალი პერიოდისთვის დამახასიათებელი სწრაფი ნევროლოგიური, ფიზიკური და ემოციური ცვლილებებით, რაც საბოლოოდ ახალგაზრდებს უფრო მოწყვლადს ხდის ჯანმრთელობასთან (ფიზიკური, ფსიქიკური და სოციალური კუთხით) დაკავშირებული რისკების მიმართ. სიტუაციის ანალიზის შემდეგ გამოიკვეთა რამდენიმე პრობლემური საკითხი: 2.1 ახალგაზრდების დასვენებისა და გართობის არასაკმარისი შესაძლებლობები და ფიზიკურ აქტივობებში ჩართულობის დაბალი დონე საკონსულტაციო შეხვედრებისას ახალგაზრდები ჯანმრთელობის ხელშეწყობასა და ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრებას განიხილავდნენ, როგორც აზარტულ თამაშებზე, თანამედროვე ტექნოლოგიურ საშუალებებზე მიჯაჭვულობისა და ალკოჰოლის ჭარბად მოხმარების პრევენციის ერთ-ერთ მთავარ ღერძს. ახალგაზრდებთან საკონსულტაციო შეხვედრების შედეგად გამოვლინდა რეკრეაციული და გასართობი დაწესებულებების სიმცირეც რეგიონულ ცენტრებსა და სოფლებში. აქტუალური საკითხია ისიც, რომ 12 ახალგაზრდებს უჭირთ კულტურული ობიექტების მონახულება რთულად მისადგომი ადგილმდებარეობისა და ფინანსური პრობლემების გამო. ეს პრობლემები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სოფლად მცხოვრები ახალგაზრდებისათვის. გარდა ამისა, სპორტული და სხვა ტიპის გასართობი ინფრასტრუქტურის შშმ პირთათვის მისაწვდომობაც საყურადღებო გამოწვევაა. საქართველოს პარლამენტის თემატური მოკვლევის მიხედვით, მოსახლეობის არასაკმარისი ფიზიკური და სპორტული აქტივობა სახელმწიფოს წელიწადში საშუალოდ 16,8 მლნ ლარზე მეტი უჯდება. ამ თანხიდან ჯანდაცვის პირდაპირი ხარჯები შეადგენს 12,4 მლნ ლარს, პროდუქტიულობის დანაკარგი კი 4,4 მლნ ლარია. 11 ამასთან, თანამედროვე ტექნოლოგიებმა და განსაკუთრებით Covid-19-ის პანდემიამ ხელი შეუწყო გართობის მჯდომარე, ნაკლებად მოძრავი სახეობების განვითარება/პოპულარიზაციას. საქართველოში 15-29 წლის ახალგაზრდების განაწილება სხეულის მასის ინდექსის კატეგორიების მიხედვით საქართველოში ქალების 19,4%, ხოლო მამაკაცების 26,2% ჭარბწონიანია. ხოლო ქალების 7.1% და მამაკაცების 3,6% აქვს წონის ნაკლებობა12. აღნიშნული ფაქტორების ძირითადი მიზეზებია: ქვეყანაში კულტურულ-შემეცნებითი, დასასვენებელი/გასართობი ობიექტების, აქტივობების, პროგრამებისა და მომსახურების სიმცირე; ჯანსაღი ცხოვრების წესის კულტურის არქონა; არაჯანსაღი კვებითი ჩვევები; თავისუფალი დროის არქონა; თავისუფალი დროის გონივრულად და საინტერესოდ გამოყენებასა და ჯანმრთელობის ხელშეწყობას შორის კავშირის შესახებ ინფორმირებულობის დაბალი დონე. 2.2 ახალგაზრდებში ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მაღალი დონე ბავშვებსა და მოზარდებში სულ უფრო გახშირდა ისეთი პრობლემები, როგორიც არის ქცევითი აშლილობა, დეპრესია, ყურადღების დეფიციტი და სუიციდი. სკოლებსა და კოლეჯების/უნივერსიტეტების სტუდენტებს შორის ჩატარებული კვლევის მიხედვით, ყოველი მეხუთე ახალგაზრდა ადასტურებს დეპრესიული განცდების არსებობას.13 ეს პრობლემა განსაკუთრებით აქტუალური გახდა Covid-19-ის პანდემიის დროს და პოსტპანდემიურ პერიოდში. ფსიქიკური პრობლემების მქონე მოზარდები განსაკუთრებით მოწყვლადი არიან სოციალური გარიყვის, დისკრიმინაციის, სტიგმატიზაციის, საგანმანათლებლო სიძნელეების, სარისკო ქცევების, ფიზიკური ჯანმრთელობის პრობლემებისა და ადამიანის უფლებების დარღვევის მიმართ. კვლევების თანახმად, ქართველი საზოგადოების წარმომადგენლები ან ყურადღებას არ აქცევენ ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ადამიანებს, ან/და ცუდად ექცევიან მათ, ან/და მათ მიმართ ახორციელებენ პოზიტიურ დისკრიმინაციას.14 11 საქართველოს პარლამენტის თემატური მოკვლევა ,,როგორ გავზარდოთ საქართველოს მოსახლეობის ფიზიკური და სპორტული აქტიურობის დონე.” 2020 https://parliament.leavingstone.club/. 12 ახალგაზრდების ეროვნული კვლევა საქართველოში, 2014. https://www.unicef.org/georgia/media/1131/file 13 სირბილაძე თ., ჯავახიშვილი მ., კობაიძე მ., ჭიჭინაძე თ., ბენაშვილი მ. (2019). ,,ნარკოტიკების მოხმარებისა და სხვა პრობლემური ქცევების რისკ და დამცავი ფაქტორების კვლევა საქართველოს მოზარდებსა და ახალგაზრდებში.” (თბილისი, საზოგადოებრივი გაერთიანება ბემონი) bemoinidrug.org.ge 14 შპს „გამოყენებითი კვლევების კომპანია ეი არ სი“. (2016). „ჯანმრთელობის ხელშეწყობის“ 2016 წლის სახელმწიფო პროგრამის კომპონენტის („ჯანმრთელობის ხელშეწყობის პოპულარიზაციისა და გაძლიერების კომპონენტი“) ფარგლებში ფსიქიკური ჯანმრთელობის ხელშეწყობის მიზნით თვისობრივი კვლევა.https://test.ncdc.ge/ 13 აქვე აღსანიშნავია, რომ ნაკლებად არის განვითარებული პრევენციის, ფსიქიკური ჯანმრთელობის ხელშეწყობისა და ადრეული ინტერვენციის მიმართულებები. საქართველოში ბავშვებისა და მოზარდებისთვის შესაფერისი ფსიქიკური ჯანმრთელობის დაწესებულებების სიმცირეა, თანაც ისინი, ძირითადად დიდ ქალაქებშია თავმოყრილი. ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: მოზარდებისა და ახალგაზრდებისათვის განკუთვნილი ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის საჭირო რესურსების სიმცირე; ფსიქიკური ჯანმრთელობის მიმართ სათანადო საზოგადოებრივი ცნობიერებისა და დამოკიდებულების ნაკლებობა. 2.3 ფსიქოაქტიური ნივთიერებების ავად მოხმარება და ქცევითი დამოკიდებულების მაღალი დონე მოზარდებსა და ახალგაზრდებში მნიშვნელოვანი გამოწვევაა ალკოჰოლის, თამბაქოსა და ნარკოტიკული ნივთიერებების ავად მოხმარება და ქცევითი დამოკიდებულება. მაგალითად, 2019 წლის მონაცემებით, მოსწავლეთა (16 წლის ასაკი) 46%-მა (ბიჭების 52%-მა და გოგონების 41%-მა) მიიღო ალკოჰოლი ბოლო 30 დღის განმავლობაში. მოსწავლეთა 12%-მა განაცხადა, რომ მოიხმარა თამბაქო ბოლო 30 დღის განმავლობაში. ეს მაჩვენებელი ბიჭებში (17%) ორჯერ მაღალია, ვიდრე გოგონებში (7%); რაც შეეხება ელექტრონულ სიგარეტს, ბოლო 30 დღის განმავლობაში მისი მოხმარება დაადასტურა მოსწავლეთა 7%-მა (ბიჭების 11%-მა და გოგონების 4%-მა). 2015 წელთან შედარებით, 2019 წელს სტატისტიკურად გაიზარდა (6%-დან 10%-მდე) ბოლო 30 დღის განმავლობაში მოსწავლეთა მიერ მარიხუანის მოხმარების პროცენტული მაჩვენებელიც. ზრდა შეიმჩნევა როგორც გოგონებში (1%-დან 7%-მდე), ისე - ბიჭებში (9%-დან 13%მდე). მნიშვნელოვნად გაიზარდა ბალახოვანი მოსაწევი ნარევის მიღების მაჩვენებელი (4.5 %-დან 10.5%-მდე), განსაკუთრებით - გოგონებში (2%-დან 10%-მდე). გოგონებში გაზრდილია სითხისა და ფხვნილის, კრისტალის ან ტაბლეტის მიღების სიხშირე (2%-დან 8%-მდე).15 თანამედროვე ტექნოლოგიები, ინტერნეტის ხელმისაწვდომობა და სოციალურ ქსელებში ჩართულობა უფრო მეტად უწყობს ხელს ახალგაზრდებს შორის ნარკოტიკების მოხმარების გავრცელებასა და აზარტულ თამაშებში მათ მონაწილეობას. მეორე მხრივ, ინტერნეტის ინტენსიური მოხმარებით, შესაძლოა, მოწყვლად მოზარდებს მასზე დამოკიდებულება ჩამოუყალიბდეთ, რაც, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის თვალსაზრისით, განსაკუთრებით კი - პანდემიის პირობებში, მზარდი პრობლემაა. საქართველოში ჯერჯერობით არ არის დანერგილი ფსიქოაქტიური საშუალებების მოხმარების პრევენციის ინსტიტუციური მექანიზმები და შესაბამისი სისტემა. ჯერჯერობით პრევენციული ღონისძიებებია მხოლოდ ფრაგმენტული, შიშზე დაფუძნებული ანტინარკოტიკული კამპანიები სკოლებსა თუ მედიაში და არასამთავრობო ორგანიზაციების მცირემასშტაბიანი, ხანმოკლე საპილოტე პროგრამები.16 ამასთანავე, პრობლემაა მოზარდებისა და ახალგაზრდების შესაფერისი მხარდამჭერი, საკონსულტაციო და სამკურნალო სერვისების ნაკლებობა. ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: მოზარდების მხარდამჭერი, საკონსულტაციო და სამკურნალო სერვისების ნაკლებობა; პირველადი პრევენციის მუდმივი ინსტიტუციური მექანიზმების არარსებობა; პროსოციალური/მოხალისეობრივი საქმიანობით საზოგადოებრივ 15დაავადებათა კონტროლის ცენტრი ,,ალკოჰოლის, თამბაქოსა და სხვა ნარკოტიკული ნივთიერებების მოხმარების შემსწავლელი ევროპის სკოლების კვლევის პროექტი. ESPAD 2019 საქართველო.'' https://test.ncdc.ge/Pages/User/News.aspx?ID=ad6b0c64-cc1f-4193-a5e6-aa8b83d42c18 16 ბესელია ა., გეგენავა ვ., კირთაძე ი., მღებრიშვილი თ., ოთიაშვილი დ., რაზმაძე მ., სტურუა ლ., ქუთელია ლ., ჯავახიშვილი ჯ., ნარკოვითარება საქართველოში 2018, თბილისი 2019. - https://altgeorgia.ge/media/uploads/ნარკოვითარება-საქართველოში-2018_final-1-.pdf 14 აქტივობებში მონაწილეობის შესაძლებლობისა და წახალისების ნაკლებობა; ნივთიერებებზე დამოკიდებულების შესახებ ცნობიერების დაბალი დონე. 2.4 ახალგაზრდებში დანაშაულისა და ანტისოციალური ქცევის, მათ შორის, დისკრიმინაციის მაღალი დონე ახალგაზრდების ძალადობა ზიანს აყენებს არა მხოლოდ მსხვერპლს, არამედ მათ ოჯახებს, მეგობრებსა და საზოგადოებას. არსებობს მჭიდრო კავშირი ახალგაზრდებს შორის ძალადობასა და ქვეყანაში ძალადობის სხვა შემთხვევებს შორის. მოძალადე ახალგაზრდებს ხშირად აქვთ სხვადასხვა სახის სოციალური და ფსიქოლოგიური პრობლემები.17 2020 წლის ოფიციალური მონაცემებით, ქვეყანაში, 14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფის 3 906 მსჯავრდებული იყო, 2021 წლის მონაცემებით- 4 724, ხოლო, 2022 წლის პირველი და მეორე კვარტლის მონაცემებით, 14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფის 2,770 მსჯავრდებულია.18 2022 წელს არასრულწლოვანთა რეფერირების ცენტრში გადამისამართდა კანონთან კონფლიქტში მყოფი ან/და რთული ქცევის მქონე 93 არასრულწლოვანი; 2022 წლის იანვარი- ივნისის მონაცემებით, განრიდებული იქნა 637 პირი (მათ შორის: 303 14-დან 18 წლამდე არასრულწლოვანი და 334 14-დან 18 წლამდე სრულწლოვანი). ამათგან, შედგა 276 მედიაციის საერთო შეხვედრა და 64% წარმატებით დასრულდა.19 ქვეყანაში განსაკუთრებით პრობლემატურია ახალგაზრდა ქალთა მიმართ ძალადობის საკითხიც. შემაკავებელი ორდერებით წარმოებული სტატისტიკის შესაბამისად, 2019 წელს 17- 24 წლის ახალგაზრდა მსხვერპლი ქალების რაოდენობა 855-ია, ხოლო ამავე ასაკობრივი კატეგორიის მსხვერპლთა საერთო ჯამი 972 პირია.20 ამასთანავე, ქალთა მიმართ ძალადობის ფორმები უფრო სასტიკია. ოჯახური ძალადობა ყველა სახის შეიძლება იყოს, დაწყებული ეკონომიკურით და დამთავრებული ფიზიკური თუ სექსუალური ძალადობით. მშობლებს შორის არსებული ძალადობრივი გარემო ოჯახში შესამჩნევ გავლენას ახდენს ბავშვების ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე.21 უნდა აღინიშნოს, რომ ქალები გენდერული და სექსუალური ხასიათის შევიწროებას განიცდიან სამუშაო ადგილებზეც. აღსანიშნავია ბავშვთა მიმართ ჩადენილი ძალადობის საკითხიც. 2020 წლის რვა თვის მონაცემებით (იანვარი-აგვისტო), საქართველოში დადასტურდა ბავშვთა მიმართ ძალადობის 1 146 ფაქტი, უფრო კონკრეტული სტატისტიკა კი ასეთია: ფსიქოლოგიური ძალადობა - 401, ფიზიკური ძალადობა - 256, უგულებელყოფა -152, ოჯახში ძალადობა - 120, ადრეული ქორწინება/არასრულწლოვნის ორსულობა - 87, სექსუალური ძალადობა - 55, ეკონომიკური ძალადობა - 19, სუიციდის მცდელობა - 19, მიტოვება - 7, ბულინგი - 6, არასრუწლოვანთა კონფლიქტი - 6, კიბერბულინგი - 5, ფემიციდი - 5, იძულება - 3, ტრეფიკინგი - 2, ადევნება - 2, არამართლზომიერი გადაადგილება - 1.22 17 ფრიდრიხ ებერტის ფონდი. (2017). თაობა გარდამავალ პერიოდში - ახალგაზრდობის კვლევა 2016 - საქართველო. https://library.fes.de/pdf-files/bueros/georgien/13151-20170131.pdf; The European Union for Georgia, GEOSTAT, and UN Women (2018) National Study on Violence Against Women in Georgia 2017, https://georgia.un.org/sites/default/files/2020-05/national%20vaw%20study%20report%20eng.pdf; 18 საქსტატი 2020,2021,2022- https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/132/siskhlis-samartlis-statistika 19 სსიპ დანაშაულის პრევენციის, არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის ეროვნული სააგენტო, 2022. 20 შინაგან საქმეთა სამინისტრო, 2019- https://info.police.ge/uploads/603766002e592.pdf

21 The European Union for Georgia, GEOSTAT, and UN Women (2018) National Study on Violence Against Women in Georgia 2017, https://georgia.un.org/sites/default/files/2020- 05/national%20vaw%20study%20report%20eng.pdf 22 სსიპ სახელმწიფოს ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა სააგენტო, 2020. 15 აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ახალგაზრდები ხშირად განიცდიან დისკრიმინაციას მათი სქესის, სექსუალური ორიენტაციისა და შეზღუდული შესაძლებლობების გამო. ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: სიღარიბე და ეკონომიკური დაუცველობა, გენდერული ნიშნით ჩადენილი დანაშაული, უთანასწორობა, ფსიქოლოგიური/პიროვნული დარღვევები, ცნობიერების დაბალი დონე ადამიანის უფლებებისა და ინფორმაციის ნაკლებობა არსებული სერვისების შესახებ. 2.5 ბავშვთა/ადრეული ქორწინება და მოზარდთა ორსულობა ბავშვთა ქორწინება საქართველოში გენდერულად განპირობებული ფენომენია. 2018 წლის მონაცემებით, 20-24 წლამდე ასაკის ქალების 13.9% დაქორწინდა 18 წლამდე, ხოლო 0.3% - 15 წლამდე. შედარებისათვის, 20-24 წლამდე ასაკის მამაკაცების მხოლოდ 0.5% იყო დაქორწინებული 18 წლამდე. ბავშვთა/ადრეული ქორწინება უფრო ხშირია სოფლად. 18 წლამდე დაქორწინებული ქალების პროპორციული მაჩვენებელი სოფლად 25%-ს შეადგენს, ხოლო ქალაქად - 8%-ს. ადრეული ქორწინება, უმეტესად, ნიშანდობლივია განათლების დაბალი დონისა და მწირი შემოსავლის მქონე ოჯახებისთვის. მოსახლეობის უღარიბეს ნაწილში 20-24 წლის ქალების 33% 18 წლამდე დაქორწინდა.23 ამას გარდა, 2020 წლის იანვრიდან სექტემბრის ჩათვლით, საქართველოში არასრულწლოვანთა ქორწინებასთან დაკავშირებული დანაშაულის 95 შემთხვევა გამოვლინდა. აქედან 16 წელს მიუღწეველ პირთან სექსუალური კავშირის 48 ფაქტი გამოავლინეს. დადგინდა თავისუფლების უკანონო აღკვეთის 34 შემთხვევა, ხოლო ქორწინების იძულების 15 ფაქტი24. მოზარდების მიმართ საზოგადოებაში დამკვიდრებულმა სტერეოტიპებმა ხელი შეუწყო ადრეული ქორწინების შემთხვევათა გახშირებას. მკაცრი ნორმები, რომლებიც ქორწინებამდე სექსს ტაბუდადებულად მიიჩნევს, განაპირობებს ადრეული ქორწინების, როგორც სექსუალური ურთიერთობის ალტერნატივის, ნორმად ქცევას. ნაადრევი ქორწინების ერთ- ერთი ხელშემწყობი ფაქტორია ახალი შესაძლებლობების (სწავლის, განვითარების, დასვენების) ნაკლებობა, განსაკუთრებით - სოფლად. ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: საზოგადოებაში გაბატონებული ისეთი ნორმები და სტანდარტები, რომლებიც ხელსაყრელია ნაადრევი ქორწინებისა და არასრულწლოვანთა ორსულობისთვის; სიღარიბე და ეკონომიკური დაუცველობა; ახალი შესაძლებლობების (სწავლის, განვითარების, დასვენების) ნაკლებობა. 2.6 ახალგაზრდების პერსონალურ მონაცემთა დაცვა გარდა ამისა, დაბალია არასრულწლოვანთა ცნობიერება პერსონალური მონაცემების დამუშავების შესახებ. მათი პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლების დარღვევამ შეიძლება გამოუსწორებელი ზიანი მიაყენოს ბავშვის განვითარებას, ფსიქიკასა და მომავალ ცხოვრებას. მნიშვნელოვანია არასრულწლოვანთა მიერ მონაცემების დამუშავების თაობაზე ნების გამოვლენის საკითხი, აგრეთვე ციფრული ეპოქის გათვალისწინებით, სოციალური მედიის კონტექსტში, სადაც ბავშვები აწყდებიან ისეთ პრობლემებს, როგორიც არის კიბერბულინგი, ონლაინადევნება და პერსონალური მონაცემების მითვისება (identity theft)25.

23 GeoStat & UNICEF. (2018). Multiple Indicator Cluster Survey Georgia 2018, Child marriage (women). https://www.unicef.org/georgia/media/5866/file 24 შინაგან საქმეთა სამინისტრო, 2020. 25 მონაცემთა დაცვის ევროპული სამართლის სახელმძღვანელო. 2018. https://www.echr.coe.int/ 16 აღნიშნული პრობლემის გამომწვევ ძირითად ფაქტორს წარმოადგეს ცნობიერების დაბალი დონე. 3. ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერებისთვის არასაკმარისი პირობები ახალგაზრდების, როგორც ადამიანური კაპიტალის მთავარი განახლებადი წყაროს, პოტენციალის სრულად გამოსავლენად აუცილებელია მათი ეკონომიკური გაძლიერება. ახალგაზრდებში განსაკუთრებით პრობლემატურია ფინანსური დამოუკიდებლობის საკითხი. კვლევის შედეგების მიხედვით, ახალგაზრდების 62%-ს ფინანსურად მშობლები ეხმარებიან. პირადი შემოსავალი უფრო ხელმისაწვდომია თბილისში, სადაც რესპონდენტების 35% აცხადებს, რომ აქვს პირადი შემოსავალი. სხვა ქალაქებში პირადი შემოსავალი აქვს ახალგაზრდების 27%-ს, ხოლო სოფლად ყოველ მეხუთე ახალგაზრდას. ყველაზე მნიშვნელოვანი კავშირი ფინანსურ ავტონომიურობასთან, როგორც მოსალოდნელი იყო, ჰქონდა ასაკს. ასაკის ზრდის პარალელურად, იკლებს მშობლებზე ფინანსური დამოკიდებულების მაჩვენებელიც (14-18 წლის ასაკობრივ კატეგორიაში რესპონდენტების 96% ფინანსურად დამოკიდებულია მშობლებზე; 19-24 წლის ასაკობრივ კატეგორიაში - 64%, ხოლო 25-29 წლის ასაკობრივ კატეგორიაში - 35%).26 ამ მიმართულებით პრობლემური საკითხებია: 3.1. ახალგაზრდების არასაკმარისი შემოსავლები და ფინანსური დამოუკიდებლობის დაბალი დონე 2021 წლის მონაცემებით, უმუშევრობის დონე საქართველოში იყო 20.6%. 2020 წლის მონაცემებით, 15-19 და 20-24 წლის ახალგაზრდების უმუშევრობის მაჩვენებელი 43,9% და 38.3% იყო. 25-29 წლის ახალგაზრდების უმუშევრობის დონე იკლებს და 23.2%-მდე მცირდება, 15-29 წლის ასაკის მოსახლეობის უმუშევრობის ერთიანი მაჩვენებელი კი 30.7%-ია. 2020 წლის მონაცემებით, ხანგრძლივი დროით უმუშევარი (ერთი წელი და მეტი) ახალგაზრდების წილობრივი მაჩვენებელი 22.8%-ს უტოლდება. 2021 წლის მონაცემებით, 15-19 და 20-24 წლის ახალგაზრდების უმუშევრობის მაჩვენებელი შესაბამისად 52,2 % და 41 % იყო. 25-29 წლის ახალგაზრდების უმუშევრობის დონე იკლებს და 27.8%-ს შეადგენს. 27 თანამეგობრობის სამდივნოს მიერ 2020 წელს გამოქვეყნებული ახალგაზრდობის განვითარების ინდექსის მიხედვით, საქართველო 181 ქვეყანას შორის 70-ე ადგილზე აღმოჩნდა (0,731 ქულა). ეს ინდექსი ზომავს ქვეყნის 15-29 წლის მოსახლეობის პროგრესს ექვს სფეროში: განათლება, დასაქმება და შესაძლებლობები, ჯანმრთელობა და კეთილდღეობა, თანასწორობა და ინკლუზია, პოლიტიკური და სამოქალაქო მონაწილეობა და მშვიდობა და უსაფრთხოება, რომელთაგან ერთ-ერთი ყველაზე ცუდი შედეგი სწორედ დასაქმების მიხედვით აღმოჩნდა. 28 ახალგაზრდების დასაქმების დაბალი მაჩვენებლის ერთ-ერთი ძირითადი მიზეზი დასაქმების ბაზართან დასაქმების უნარების შეუსაბამობაა. 2019 წლის კვლევის თანახმად, დამსაქმებლები აპლიკანტებისგან მოითხოვენ როგორც ტექნიკური, ისე გამჭოლი კომპეტენციების სრულყოფილად ფლობას. გამჭოლი უნარებია: კომუნიკაცია, თანამშრომლობა, გუნდური 26 ფრიდრიხ ებერტის ფონდი. (2017). თაობა გარდამავალ პერიოდში - ახალგაზრდობის კვლევა 2016 - საქართველო. https://library.fes.de/pdf-files/bueros/georgien/13151-20170131.pdf 27 საქსტატი 2020, 2021- https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/683/dasakmeba-umushevroba

28 Commonwealth. 2020. Global Youth Development Index. London: Commonwealth Secretariat 2021, 220. https://youth-development-index.thecommonwealth.org/assets/pdf/global-youth-development-report-2020.pdf 17 მუშაობა, ლიდერობა და პრობლემების გადაჭრა, ახალგაზრდა მუშახელი კი, დამსაქმებლის განცხადებით, არ გამოირჩევა პასუხისმგებლობის გრძნობით, მოტივაციითა და დისციპლინით.29 ETF-უნარების შეუსაბამობის კვლევის მიხედვით, საქართველოში შეინიშნება როგორც ზედმეტი, ასევე ნაკლები კვალიფიკაციის პრობლემა.30 ხშირად დამსაქმებლები მხოლოდ პროფესიული საგანმანათლებლო საფეხურის კურსდამთავრებულ კანდიდატებს ეძებენ, თუმცა ვინაიდან საქართველოში უმაღლესი განათლების მქონეთა რაოდენობას სამუშაო ბაზარზე აღემატება ტექნიკური განათლების მქონე პირთა რაოდენობას, თავს იჩენს მეტისმეტად მაღალი კვალიფიკაციისა და ტექნიკური უნარების არმქონე კადრების სიჭარბე.31 შედეგად, უნარების შეუსაბამობის გამო, ახალგაზრდების 35% თავისი პროფესიის შესაბამის პოზიციაზე არ მუშაობს. 32 ბოლო წლების განმავლობაში მთავრობა აქტიურად მუშაობს შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის (ALMP) ინსტრუმენტების განვითარებაზე. ეს არის არაფორმალური საგანმანათლებლო აქტივობები, რომლებიც ემსახურება სხვადასხვა უნარისა და კომპეტენციის განვითარებას, კარიერის დაგეგმვას, სკოლიდან სამუშაოზე გადაყვანას.33 არაფორმალური საგანმანათლებლო აქტივობები, ძირითადად, ხორციელდება სამოქალაქო ორგანიზაციების მიერ, რომლებიც ახალგაზრდებს ხანმოკლე მოსამზადებელ კურსებში რთავენ. არაფორმალური საგანმანათლებლო პოლიტიკა სუსტია და რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციის მიერ შემოთავაზებული სამოქალაქო საგანმანათლებლო კურსებით შემოიფარგლება, რომელთაც რაიმე ტიპის საგანმანათლებლო ჩარჩო არ გააჩნია.34 ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: აღნიშნული სერვისების ნაკლებად ხელმისაწვდომობა; იმ არაფორმალური საგანმანათლებლო შესაძლებლობების სიმწირე, რომლებიც დასაქმებისთვის საჭირო უნარების შეძენასა და განვითარებას უწყობს ხელს; ამასთანავე, სერვისები არ არის მორგებული ახალგაზრდების საჭიროებებს. განსაკუთრებით აქტუალურია ახალგაზრდებისთვის დასაქმების არათანაბარი შესაძლებლობების საკითხი. 2021 წლის მონაცემებით მამაკაცების მონაწილეობა სამუშაო ძალაში 62.9%-ია მაშინ, როცა, იგივე მაჩვენებელი ქალების შემთხვევაში 40.5 %-ს შეადგენს.35 სამუშაო ძალაში მონაწილეობის მონაცემებით ქალებსა და მამაკაცებს შორის განსხვავება, ახალგაზრდებშიც აშკარაა. ახალგაზრდა მამაკაცების დასაქმების დონე 2017 წელს - 13, 2018 წელს - 17, ხოლო 2019 წელს -15 პროცენტული პუნქტით მაღალი იყო ახალგაზრდა ქალების დასაქმების მაჩვენებელთან შედარებით, ხოლო 2020 წელს ახალგაზრდა მამაკაცების დასაქმების დონე 12 პროცენტული პუნქტით აღემატებოდა ქალების ანალოგიური მაჩვენებელს.36 შრომით ბაზარზე მოსახლეობის დასაქმების ზრდაში ზოგადი და

29 EU, Save The Children, Children and Youth National Fund. 2018 "Youth Focused, Gender-Sensitive Labor Market Assessment”. euneighbourseast.eu/wp-con

30 ETF. 2019. "ტურინის პროცესი 2018-2020 საქართველო." ეროვნული ანგარიში. openspace.etf.europa.eu

31 EU4Youth Project. 2019. "Good practices of youth employment, labour market and entrepreneurship based on the experiences of Poland, Estonia and the UK." Tbilisi. euneighbourseast.eu 32 ფრიდრიხ ებერტის ფონდი. (2017). თაობა გარდამავალ პერიოდში - ახალგაზრდობის კვლევა 2016 - საქართველო. https://library.fes.de/pdf-files/bueros/georgien/13151-20170131.pdf 33 დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტო, 2019

34 EU4Youth Project. 2019. "Good practices of youth employment, labour market and entrepreneurship based on the experiences of Poland, Estonia and the UK." Tbilisi. euneighbourseast.eu 35 საქსტატი 2021- https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/683/dasakmeba-umushevroba 36საქსტატი, 2017,2018,2019,2020-https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/683/dasakmeba-umushevroba შენიშვნა: „2017-2019 წლების მონაცემები შეესაბამებაა შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის (შსო) ძველ სტანდარტით (შრომის სტატისტიკოსთა მე-13 საერთაშორისო კონფერენციაზე მიღებული), ხოლო 18 პროფესიული განათლებაც მნიშვნელოვან როლს თამაშობს. კვლევების თანახმად, მამაკაცებისა და ქალების აქტივობის დონე განათლების დონის ამაღლებასთან ერთად იზრდება, მაგრამ ზრდის დონე გაცილებით თვალშისაცემია მამაკაცებში. საშუალო დონის პროფესიული განათლების მქონე ქალებს დასაქმების ნაკლები შანსი აქვთ, ვიდრე ქალებს, რომლებმაც უმაღლესი განათლება მიიღეს.37 აღსანიშნავია, რომ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირები ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) 1.6%-ს შეადგენენ. მათ შორის, უმაღლესი განათლების მქონე შშმ ახალგაზრდების რაოდენობა მინიმალურია (1.4%-ს აქვს ბაკალავრის ხარისხი, 0.8%-ს - მაგისტრის ხარისხი). მათი უმეტესობა (97.5%), დიდი ხანია გამოდევნილია შრომის ბაზრიდან, რადგან ამ ჯგუფის წევრები სკეპტიკურად არიან განწყობილნი, აქვთ სამომავლო დასაქმების პერსპექტივის დაბალი მოტივაცია და ასახელებენ კონკრეტულ ბარიერებსაც - ნაკლებად ადაპტირებული სამუშაო და საგანმანათლებლო გარემო, არამეგობრული განწყობა და დასაქმების დაბალი შანსი მათი განათლების დონისა და დასაქმებისთვის აუცილებელი უნარ- ჩვევების ნაკლებობის გამო.38 საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 10 სექტემბრის №573 დადგენილებით დამტკიცდა „სკოლის მიღმა დარჩენილი ბავშვების მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა“, რამაც შესაძლებელი გახადა ჩართულ უწყებებს შორის მონაცემების გაცვლის საფუძველზე 6-16 წლის ასაკის სკოლის მიღმა დარჩენილი მოზარდების გამოვლენა. 2022 წლის 10 იანვრის მდგომარეობით, სკოლის მიღმა დარჩენილია 445 შშმ ბავშვი. 2021 წელს საშუალო სკოლის კურსდამთავრებულ 483 სსსმ/შშმ პირთაგან, მხოლოდ 54 პირი ჩაირიცხა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში.39 ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: შრომის ბაზარზე მოთხოვნილი და მიწოდებული უნარების შეუსაბამობა; განათლების დონისა და დასაქმებისთვის აუცილებელი უნარ- ჩვევების ნაკლებობა; სხვადასხვა სოციალური ფაქტორი, გენდერული ნორმები, ჯანმრთელობის მდგომარეობა და ა.შ. პროფესიული სასწავლებლების კურსდამთავრებულთა კვლევის შედეგად აღმოჩნდა, რომ დაქირავებული დასაქმებულების ერთი მეოთხედი (24%) შრომითი ხელშეკრულების გარეშე მუშაობს, ხელშეკრულების არსებობის შემთხვევაში ის, უმეტესწილად (30%), ერთი წლით ან ვადების გარეშე (25%) ფორმდება. ყოველკვირეული სამუშაო საათების საშუალო რაოდენობა 51-ია.40 აღსანიშნავია, რომ ახალგაზრდების უმრავლესობა მუშაობს მომსახურებისა და ტურიზმის სექტორში, სადაც სამუშაო ადგილები, ძირითადად, დროებითი, სეზონური ან ნახევარგანაკვეთიანია.41 ასევე გავრცელებულია აუნაზღაურებელი სტაჟირების პრაქტიკაც. კვლევების მიხედვით, საქართველოს შრომის ბაზრის მთავარი დამახასიათებელი ნიშანია ის, რომ საწარმომები/ორგანიზაციები ახალი კადრების აყვანისას (შემთხვევების 44.9%) იყენებენ 2020 წლის შსო-ს ახალ სტანდარტებს (შრომის სტატისტიკოსთა მე-19 საერთაშორისო კონფერენციაზე მიღებული). არ არის შესადარისი.“

37 ETF. 2019. "ტურინის პროცესი 2018-2020 საქართველო." ეროვნული ანგარიში. https://openspace.etf.europa.eu

38 Save The Children. (2018). Youth-focused gender-sensitive Labor market assessment, (Kakheti, Shida Kartli, Samegrelo-Zemo Svaneti and Mtskheta Mtianeti) - https://drive.google.com/file/d/1rKlhIRzfipJUF0tk- 4wdcgIXrA6RAUkC/view?usp=sharing 39 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი, 2020

40 Save The Children. (2018). Youth-focused gender-sensitive Labor market assessment, (Kakheti, Shida Kartli, Samegrelo-Zemo Svaneti and Mtskheta Mtianeti) - https://drive.google.com/file/d/1rKlhIRzfipJUF0tk- 4wdcgIXrA6RAUkC/view?usp=sharing

41 EU4Youth Project. 2019. "Good practices of youth employment, labour market and entrepreneurship based on the experiences of Poland, Estonia and the UK." Tbilisi. https://euneighbourseast.eu/ 19 არაფორმალური არხებს - მეგობრებს, ნათესავებს და ნაცნობებს.42 ახალგაზრდები სამსახურის მოსაძებნად ხშირად იყენებენ არაფორმალურ კავშირებსა და პირად კონტაქტებს. 43 ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: საკუთარი შრომითი უფლებებისა და ფორმალიზებული ურთიერთობების უპირატესობის შესახებ ინფორმირებულობის დაბალი დონე; დამქირავებლებს შორის ფორმალური არხების გამოყენების ნაკლებად გავრცელებული პრაქტიკა. 3.2. ახალგაზრდებს შორის მეწარმეობის დაბალი დონე საქართველოში ახალგაზრდული მეწარმეობა, ახალგაზრდების დასაქმების სფეროსაგან განსხვავებით, კარგად შესწავლილი არ არის, თუმცა მასთან დაკავშირებულ ზოგიერთ ასპექტზე დაყრდნობით შეიძლება დავასკვნათ, რომ საქართველოში მეწარმეობის დონე დაბალია. ერთ სულ მოსახლეზე მთლიანი შიდა პროდუქტის ანალოგიური დონის ქვეყნებში დასაქმებულთა დაახლოებით 5% მეწარმეა, საქართველოში კი ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 1%- ია.44 ასევე, საქართველოში სტარტაპ-კომპანიის გადარჩენის პირობითი მაჩვენებელი დაახლოებით 70%-ია, რაც ნიშნავს, რომ სამიდან ორი სტარტაპ-კომპანია ახერხებს გადარჩენას, აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში კი ეს ინდიკატორი 90%-მდე აღწევს.45 შესაბამისად, ახალგაზრდებს შორის მეწარმეობის შედარებით დაბალი დონის ერთ-ერთ მიზეზად შეიძლება სწორედ საწარმოების წარუმატებლობა დასახელდეს, რაც გამოწვეულია იმით რომ მეწარმეობა ბევრისთვის იძულებითი ნაბიჯია და არა - სრულფასოვანი კარიერული არჩევანი. საქართველოში ლატენტური მეწარმეების ანუ საკუთარი სურვილით თვითდასაქმებულების წილი შედარებით მცირეა. კვლევის მიხედვით, ახალგაზრდების წილი, რომელთაც ბიზნესის წამოწყების სურვილი აქვთ, 13%-ია, მაშინ, როცა 42% სასურველ სამსახურად საჯარო სექტორს ასახელებს. გარკვეული მიზეზების გამო საქართველოში დაქირავებით დასაქმება (განსაკუთრებით - საჯარო სამსახურში) უფრო სასურველია.46 გრძელვადიანი და ბიზნეს დაგეგმარების უნარის ნაკლებობა, ტექნიკური, მარკეტინგული და გაყიდვების უნარების ნაკლებობა, რისკების შეფასების და დაგეგმვის არასაკმარისი დონე, და ინოვაციების მიღების სურვილის არ არსებობა, ყველა ერთად აფერხებს ბიზნეს ოპერაციების მართვის ეფექტურობას47, თუმცა ბოლო წლებში მეწარმეობასთან დაკავშირებული დამოკიდებულება საკმაოდ პოზიტიური გახდა, კარიერული არჩევანი დაფასებულია საზოგადოების მიერ და ბევრი ახალგაზრდა ადამიანი მიისწრაფის მეწარმეობისკენ.48 42 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო. (2017). უნარებზე საწარმოთა მოთხოვნის კვლევა. http://www.lmis.gov.ge/Lmis/Lmis.Portal.Web/Handlers/GetFile.ashx?Type=Content&ID=9f7ad5c1-6eac-44d7- a32a-d107478d4c7b

43 EU4Youth Project. 2019. "Good practices of youth employment, labour market and entrepreneurship based on the experiences of Poland, Estonia and the UK." Tbilisi. https://euneighbourseast.eu/wp- content/uploads/2021/07/good-practices-of-youth-employment-labour-market-and-entrepreneurship-based- on-the-experiences-of-poland-estonia-and-the-uk.pdf

44 The World Bank, (2018). Georgia at Work: Assessing the Jobs Landscape, https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/29955/126461-WP-P165644-PUBLIC- GeorgiaJDPrinting.pdf?sequence=1&isAllowed=y

45 The World Bank. 2016. 46 ფრიდრიხ ებერტის ფონდი. 2016. თაობა გარდამავალ პერიოდში. თბილისი: ფრიდრიხ ებერტის ფონდი https://library.fes.de/pdf-files/bueros/georgien/13151-20170131.pdf 47 ახალგაზრდული სამეწარმეო საქმიანობის სტიმულირების კვლევა საქართველოში: დაბრკოლებების გააზრება და რეკომენდაციები რეფორმებისთვის, 2021, ISET პოლიტიკის ინსტიტუტი https://www.ilo.org/ 48 გლობალური მეწარმეობის მონიტორი: 2016-2017 საქართველო, ანგარიში. 20 საქართველოში სამართლებრივი ჩარჩოს ფარგლებში არ არის აღიარებული სოციალური მეწარმეობა. მიუხედავად იმისა, რომ სოციალურ საწარმო მოგებაზეა ორიენტირებული, მას აქვს სოციალური მისია და შეუძლია: სოციალური, კულტურული, საზოგადოებრივი, ეკონომიკური ან/და გარემოსთვის სასიკეთო შედეგების მოტანა. პარტნიორთა მოგება მეორეხარისხოვანია და სოციალურ ეფექტიანობას ემსახურება, რაც სოციალური საწარმოს მთავარი მიზანია.49 ETF 2019 წლის კვლევის თანახმად, აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნებში სოციალური მეწარმეობის განვითარება ახალგაზრდებისთვის არის შესაძლებლობა, ჩაერთონ, მეწარმეობაში.50 ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: რესურსებზე ახალგაზრდების შეზღუდული ხელმისაწვდომობა; სამეწარმეო პროგრამების შესახებ ნაკლები ინფორმირებულობა; ახალგაზრდების სამეწარმეო უნარების დაბალი დონე; საწარმოთა წარუმატებლობის მაღალი მაჩვენებელი. გარდა ზემოაღნიშნულისა, ძირითად მიზეზებს შორის არის სამეწარმეო სწავლების დაბალი დონე, მეწარმეობის ხელშემწყობი პროგრამების ნაკლები ორიენტაცია ახალგაზრდებზე, ფინანსების ნაკლებად ხელმისაწვდომობა, ინოვაციური და სტარტაპ- ეკოსისტემის დაფინანსების სიმწირე და სოციალური მეწარმეობის ნაკლები მხარდაჭერა. ამ პრობლემების უარყოფითი შედეგია ახალგაზრდების შეზღუდული შემოსავალი და ნაკლები ფინანსური დამოუკიდებლობა, რაც ხელს უშლის ახალგაზრდების ეკონომიკურ გაძლიერებასა და მათი პოტენციალის გამოვლენას, რადგან ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერების მთავარი ინსტრუმენტი ღირსეული დასაქმება და მეწარმეობაა. 4. საზოგადოებრივ ცხოვრებასა და დემოკრატიულ პროცესებში ახალგაზრდების მონაწილეობის დაბალი დონე საზოგადოებრივ ცხოვრებასა და დემოკრატიულ პროცესებში მონაწილეობა ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის ერთ-ერთი სახელმძღვანელო პრინციპია. აქტიური მონაწილეობა ახალგაზრდებს ეხმარება საკვანძო უნარ-ჩვევების განვითარებაში, ადამიანის უფლებებისა და მათი დაცვის მექანიზმების შესახებ ცოდნის გაღრმავებაში, სამოქალაქო უფლებებისა და ვალდებულებების ჯეროვნად გაცნობიერებაში, რაც დადებითად აისახება როგორც ახალგაზრდების, ისე ქვეყნის განვითარებაზე, თუმცა ბოლო დროს ჩატარებული კვლევის შედეგების თანახმად, ახალგაზრდების მონაწილეობის მაჩვენებელი დაბალია. 2021 წელს ჩატარებული კვლევის თანახმად, ყველა რეგიონში ახალგაზრდების უდიდესი ნაწილი არ მონაწილეობს ახალგაზრდებისთვის მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღების პროცესსა თუ სხვადასხვა სამოქალაქო აქტივობაში (აჭარა - 79%, მცხეთა-მთიანეთი - 72%, სამცხე-ჯავახეთი - 81%, ქვემო ქართლი - 88%). 51 ამ სიტუაციის ანალიზის შედეგად გამოიკვეთა რამდენიმე პრობლემური საკითხი: 4.1 ახალგაზრდების სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაბალი დონე სამოქალაქო პასუხისმგებლობის გაზიარებით მოქალაქეები იცავენ დემოკრატიულ ღირებულებებს. ეს ღირებულებებია: სამართლიანობა, თავისუფლება, თანასწორობა, მრავალფეროვნება, უფლებამოსილება, კონფიდენციალურობა, საკუთრება, მონაწილეობა, სამართლიანობა, პატრიოტიზმი, ადამიანის უფლებები, კანონის უზენაესობა, შემწყნარებლობა, ურთიერთდახმარება, თვითშეზღუდვა და საკუთარი თავის პატივისცემა.

49 CSRDG https://www.segeorgia.org/

50 ETF. 2019. "ტურინის პროცესი 2018-2020 საქართველო." ეროვნული ანგარიში. https://openspace.etf.europa.eu/sites/default/files/2020-09/TRPreport%202019%20Georgia%20GE.pdf 51 ახალგაზრდების საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე; ახალგაზრდობის სააგენტო, 2021- youthagency.gov.ge 21 სკოლებში სამოქალაქო განათლების მიზანია, რომ ახალგაზრდები აღიზარდონ პასუხისმგებლობის მქონე ადამიანებად და საზოგადოების აქტიურ წევრებად.52 საქართველოში სამოქალაქო აქტივიზმი, ძირითადად, პოლიტიკასთან, პროტესტთან და ქუჩის აქციებთან არის გაიგივებული. 2017 წელს ჩატარებული რაოდენობრივი კვლევის თანახმად, კვლევაში მონაწილე სტუდენტების (21-26 წლის ახალგაზრდები) 42,6%-ს არასდროს განუხორციელებია სათემო აქტივობა, 23% კი მსგავს აქტივობებში მონაწილეობდა ბოლო ერთი წლის განმავლობაში. რესპონდენტთა პასუხების განხილვისას აღმოჩნდა, რომ გამოკითხულ სტუდენტთაგან სამოქალაქო აქტივობებში ორჯერ მეტი მამრობითი სქესის ახალგაზრდა მონაწილეობდა. რესპონდენტების 67% არ არის საზოგადოებრივი ორგანიზაციის წევრი. ასეთი ორგანიზაციებით უფრო მეტად მდედრობითი სქესის სტუდენტები ინტერესდებიან, მათი 36% მსგავსი გაერთიანების წევრია, მამრობითი სქესის სტუდენტების ანალოგიური მაჩვენებელი კი მხოლოდ 28%-ია. გამოკითხული ახალგაზრდების უმრავლესობისთვის სამოქალაქო აქტივიზმი არ ნიშნავს მასშტაბურ საქმიანობას. ამის მაგალითებად ისინი ასახელებენ ქუჩაში უცნობი ადამიანების დახმარებას, არჩევნებზე ხმის მიცემას, დასუფთავების აქციას და ა.შ. რაც შეეხება საქართველოში განხორციელებული სამოქალაქო აქტივიზმის თვალსაჩინო მაგალითებს, რესპონდენტების უმრავლესობამ დაასახელა გარემოს დაცვასთან დაკავშირებული აქტივობები: პარტიზანული მებაღეობა, დასუფთავების აქციები, მასობრივი აქციები ტყიბულში, ჭიათურაში, პროტესტი მცენარეების გადარგვასთან დაკავშირებით, 13 ივნისის მოვლენები და ა.შ. ბევრი მაგალითი ეხებოდა პოლიტიკურ საკითხებსაც. გამოკითხული სტუდენტების უმრავლესობა სამოქალაქო აქტივიზმში გულისხმობს საზოგადოებრივ პროცესებში თანამონაწილეობას და არა - ინიციატორობასა თუ აქტიურ მოქმედებას.53 ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: სამოქალაქო პასუხისმგებლობის ვიწრო სპექტრში გააზრება და ახალგაზრდების მოტივაციის დაბალი დონე. 4.2 მოხალისეობრივ საქმიანობაში ახალგაზრდების მონაწილეობის დაბალი მაჩვენებელი საქართველოში პრობლემაა როგორც მოხალისეობრივი აქტივობების ნაკლებობა და მათში მონაწილე ახალგაზრდების სიმცირე, ასევე შიდა და საერთაშორისო მობილობის პროგრამებში ახალგაზრდების იშვიათად ჩართვა. მაგალითად, 2020 წელს გამოკითხული ახალგაზრდების უმრავლესობის (65%) განცხადებით, გასული 12 თვის განმავლობაში მოხალისეობრივ აქტივობებში მონაწილეობა არ მიუღია. ახალგაზრდების დაახლოებით მესამედი (31%) აცხადებს, რომ საქართველოში განხორციელებულ მოხალისეობრივ აქტივობებში მონაწილეობა მიუღია, 2% ამბობს, მონაწილეობა საზღვარგარეთ მოხალისეობრივ აქტივობებში აქვს მიღებული, ასევე 2%-ის მიხედვით მოხალისე ყოფილა როგორც საქართველოში, ისე - საზღვარგარეთ.54 2021 წლის მონაცემებით, განსაკუთრებით დაბალია ეს მაჩვენებელი ქვემო ქართლში, სადაც ათიდან შვიდ ახალგაზრდას მსგავს აქტივობაში მონაწილეობის გამოცდილება არ აქვს ბოლო 1-2 წლის მანძილზე (აჭარა - 65%, მცხეთა- მთიანეთი - 51%, სამცხე-ჯავახეთი - 59%, ქვემო ქართლი - 71%).55 ახალგაზრდები აღნიშნულის მთავარ მიზეზებად ყველგან ასახელებენ იმას, რომ არ სმენიათ მსგავსი აქტივობების შესახებ, ვერ მოიცალეს ან არ ჰქონდათ სურვილი; საერთაშორისო პრაქტიკის თანახმად, შიდა და საერთაშორისო მობილობის პროექტებში მონაწილე ახალგაზრდები ერთხმად აღნიშნავენ აქ

52 Promoting Active Citizenship, CURE, 2019, Tbilisi; Cure.erasmus-plus.org 53 სამოქალაქო აქტივიზმის მნიშვნელობა საქართველოს სტუდენტებისთვის, CURE, 2017; Cure.erasmus- plus.org 54 ახალგაზრდების საჭიროებების, გამოწვევების, ინტერესების და რესურსების კვლევა, ახალგაზრდობის სააგენტო 2020; youthagency.gov.ge 55 ახალგაზრდების საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე; ახალგაზრდობის სააგენტო, 2021- youthagency.gov.ge 22 მიღებული გამოცდილების დადებით გავლენას მათ კომპეტენციაზე, ქცევასა და ფასეულობებზე. ასეთ პროექტებში მონაწილეობა განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანია ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდებისთვის. 56 მოხალისეობრივი აქტიურობა, ჩვეულებრივ, ნაკლებად ხელმისაწვდომია სოფლად მცხოვრები ახალგაზრდებისთვის, რადგან, შესაძლოა, მათ წინაშე უფრო მწვავედ იდგეს ისეთი პრობლემები, როგორიც არის ფინანსების ნაკლებობა, ტრანსპორტირება, ჯანმრთელობის მდგომარეობა და სხვა. მობილობის პროექტებში ახალგაზრდების აქტიურ მონაწილეობაზე ნეგატიურ გავლენას ახდენს ტექნოლოგიების შეზღუდული ხელმისაწვდომობა და ციფრული კომპეტენციის ნაკლებობაც .57 ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: ხარისხიანი და მრავალფეროვანი მოხალისეობის პროგრამების სიმცირე, სათანადო საკანონმდებლო ბაზის, სტანდარტების, წამახალისებელი, აღიარებისა და პოპულარიზაციის მექანიზმების ნაკლებობა და მოხალისეობრივი საქმიანობის შესახებ ცნობიერების დაბალი დონე, მობილობის შესაძლებლობების შესახებ ინფორმაციის სიმწირე, მობილობის პროგრამებში მონაწილეობისთვის საჭირო სუსტად განვითარებული კომპეტენციები და მხარდამჭერი პროგრამების სიმცირე. 4.3 გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში ახალგაზრდების მონაწილეობის დაბალი მაჩვენებელი. 2020 წლის მონაცემებით, მუნიციპალიტეტებში ახალგაზრდებთან დაკავშირებულ საკითხებზე გადაწყვეტილების მიღების პროცესში, ბოლო 12 თვის მანძილზე, საქართველოს რეგიონებში მცხოვრები ახალგაზრდების მხოლოდ 8% მონაწილეობდა.58 აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობისთვის მუნიციპალიტეტებს მნიშვნელოვანი ფუნქციის შესრულება შეუძლიათ მაშინაც კი, როცა ეს არ არის მათი პირდაპირი ვალდებულება. სამოქალაქო ჩართულობის ფორმებია: საჯარო შეხვედრებზე დასწრება, ინტერნეტსივრცეში აქტიურობა და პეტიციების მომზადება. კავკასიის ბარომეტრის 2019 წლის მონაცემების თანახმად, წინა ხუთი წლის მანძილზე 19.7%-დან 27.1%-მდე გაიზარდა იმ ახალგაზრდების (18-29 წლების ასაკობრივი ჯგუფი) რაოდენობა, რომლებიც ბოლო ექვსი თვის განმავლობაში მონაწილეობდნენ საჯარო შეხვედრებში.59 რაც შეეხება არჩევნებში მონაწილეობას, ახალგაზრდების 56% თვლის, რომ მათი ხმა გავლენას ახდენს პოლიტიკური არჩევნების შედეგებზე.60 ახალგაზრდები არ ელიან, რომ მათ ინიციატივებს მხარს დაუჭერენ გადაწყვეტილების მიმღები პირები, ან თუნდაც ის ახალგაზრდები, რომელთაც ეს ინიციატივები უშუალოდ ეხებათ. საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ ახალგაზრდები ნაკლებად აქტიურობენ და ინიციატივას გადაწყვეტილების მიმღები პირებისგან ელოდებიან. ახალგაზრდებს ასევე

56 IBF International Consulting. 2014. Evaluation of the Eastern Partnership Youth in Action Window. Final Report, EU.https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/system/files/2019-01/20150202-evaluation-youth- in-action.pdf 57 სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის მონიტორინგისა და განვითარების სამუშაო ჯგუფი, 2019 58 ახალგაზრდების საჭიროებების, გამოწვევების, ინტერესების და რესურსების კვლევა, ახალგაზრდობის სააგენტო 2020; youthagency.gov.ge 59 კავკასიის ბარომეტრი საქართველო, 2019 https://caucasusbarometer.org/ge/cb2019ge/ACTPBLM/ 60 ფრიდრიხ ებერტის ფონდი. 2016. თაობა გარდამავალ პერიოდში. (თბილისი: ფრიდრიხ ებერტის ფონდი) https://library.fes.de/pdf-files/bueros/georgien/13151-20170131.pdf 23 მიაჩნიათ, რომ ნაკლებად აქვთ ინფორმაცია დაგეგმილ აქტივობებზე, რაც მნიშვნელოვნად აბრკოლებს მათ მონაწილეობას სამოქალაქო პროცესებში.61 ახალგაზრდების აქტიურობის ხელშემწყობი მექანიზმებისა და პლატფორმების სიმცირე და კომპეტენციების განვითარების შესაძლებლობების შეზღუდული ხელმისაწვდომობაც აფერხებს ახალგაზრდული პოლიტიკის დაგეგმვის, განხორციელებისა და მონიტორინგის პროცესში მათ მონაწილეობას. ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: კომპლექსური მიდგომის (RMSOS) არარსებობა, ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშემწყობი პლატფორმებისა და მექანიზმების სიმცირე, ერთი მხრივ - ინფორმაციის და, მეორე მხრივ, მონაწილეობისთვის საჭირო კომპეტენციის, ასევე - დემოკრატიული მოქალაქეობისა და ადამიანის უფლებათა შესახებ განათლების მიღების შესაძლებლობის ნაკლებობა. 4.4 ახალგაზრდული ორგანიზაციებისა და საინიციატივო ჯგუფებისთვის ნაკლებად ხელმისაწვდომი სახელმწიფოს მხარდაჭერა არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის კვლავაც მნიშვნელოვანი გამოწვევაა ორგანიზაციული შესაძლებლობების განვითარება და მდგრადობა. საქართველოში ახალგაზრდული ორგანიზაციების მდგომარეობის შესახებ 2021 წელს ჩატარებული ონლაინ კვლევის შედეგების თანახმად, პროექტის განსახორციელებლად დაფინანსება მიუღია რაოდენობრივ კვლევაში მონაწილე 76 ახალგაზრდული ორგანიზაციების 91%-ს. ეს დაფინანსება მიღებულია საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციებისგან (77%), ადგილობრივი დონორი ორგანიზაციებისგან (55%), სახელმწიფო ორგანიზაციისგან (54%), უცხო ქვეყნის სახელმწიფო ორგანიზაციისგან (26%) და კერძო სექტორისგან (22%). ადგილობრივი ხელისუფლების ხელთ არსებული მწირი რესურსები ხშირად არ არის საკმარისი, რომ ახალგაზრდულმა ორგანიზაციებმა შეძლონ აქტიური მონაწილეობა ახალგაზრდული პოლიტიკის განხორციელებაში.62 ჩამოთვლილი პრობლემები მნიშვნელოვნად აბრკოლებს ქვეყანაში ახალგაზრდული ორგანიზაციების განვითარებას; აფერხებს ახალგაზრდების სამოქალაქო მოტივაციის გაძლიერებას; ორგანიზაციულ ჯგუფებში, განსაკუთრებით კი - რეგიონებში, ახალგაზრდების ჩართულობას; ხელს უშლის ახალგაზრდული მიმართულების ქოლგა ორგანიზაციების გაძლიერებას, ეს ყოველივე კი საგრძნობლად ზღუდავს ქვეყანაში ახალგაზრდული სექტორის განვითარებას. 63 ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: სახელმწიფო საგრანტო პროგრამების სიმცირე და ნაკლები მოქნილობა. 4.5 საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ახალგაზრდებისთვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის ნაკლებობა საქართველოს განუყოფელი ტერიტორიების - აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის რუსეთის ფედერაციის მიერ უკანონო ოკუპაცია და იქ შექმნილი მძიმე ჰუმანიტარული და უფლებრივი მდგომარეობა სავალალოდ აისახება ადგილობრივი მოსახლეობის, მათ შორის - 61 ფრიდრიხ ებერტის ფონდი. (2020). ახალგაზრდული პოლიტიკის განხორციელება ადგილობრივ დონეზე: იმერეთი და თბილისი. http://library.fes.de/pdf-files/bueros/georgien/15958.pdf 62 ახალგაზრდული ორგანიზაციების მდგომარეობა საქართველოში, კვლევის ანგარიში, თბილისი, 2020-2021; https://youthplatform.gov.ge/ 63 ევროპის ფონდი. 2018. "სახელმწიფოს მიერ სამოქალაქო სექტორის დაფინანსება: საქართველოს რეალობა და გამოწვევები." https://epfound.ge/static/file/202112021335-cso-public-funding-geo.pdf 24 ახალგაზრდების ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, ზღუდავს მათ ფუნდამენტურ უფლებებს და ხელს უშლის განვითარების შესაძლებლობას. ოკუპირებულ რეგიონებში მცხოვრებ ახალგაზრდობას უჭირს მაღალი დონის განათლების მიღება, რადგან სასწავლო პროცესი არ მიმდინარეობს თანამედროვე საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. განსაკუთრებული სირთულეა მშობლიურ ენაზე განათლების მიღების აკრძალვა, რაც ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას და საერთაშორისო კონვენციებს. სასწავლო პროცესი მთლიანად რუსულენოვანია, გალისა და ახალგორის რაიონების რამდენიმე სკოლაში კი მშობლიური ქართული ისწავლება, როგორც უცხო ენა. ხშირად ახალგაზრდები, რომლებმაც არ იციან რუსული ენა, ვერ ახერხებენ სასწავლო პროგრამის ათვისებას, რაც მეტისმეტად აფერხებს განათლების მიღების პროცესს და უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სწავლის გაგრძელებას. მშობლიურ ენაზე განათლების მიღებისთვის კიდევ ერთი დაბრკოლებაა საოკუპაციო რეჟიმის მიერ თავისუფალ გადაადგილებაზე დაწესებული მკაცრი შეზღუდვები, მათ შორის - გამყოფი ხაზის გასწვრივ მავთულხლართებისა და სხვა ხელოვნური ბარიერების აღმართვა, ე.წ. გადასასვლელი პუნქტების ხანგრძლივად ჩაკეტვა და უკანონო დაკავების პრაქტიკა, რის გამოც ოკუპირებულ რეგიონებში მცხოვრები ახალგაზრდები ვერ ახერხებენ განათლების მისაღებად საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზე თავისუფლად გადმოსვლას. განათლების უფლების უხეშ დარღვევასთან ერთად, მსგავსი უკანონო ქმედებები საფრთხეს უქმნის ახალგაზრდების ჯანმრთელობასა და სიცოცხლეს, ვინაიდან უზღუდავს მათ კვალიფიციური სამედიცინო მომსახურების მიღების საშუალებას. ამასთან ერთად, ოკუპირებულ რეგიონებში, განსაკუთრებით - გალისა და ახალგორის რაიონებში მცხოვრები ახალგაზრდები მუდმივად განიცდიან ეთნიკური ნიშნით დისკრიმინაციასა და ზეწოლას, რაც სხვადასხვა ფორმით გამოიხატება. ამ ფაქტორის უარყოფითი შედეგია სამოქალაქო პასუხისმგებლობისა და დემოკრატიული კულტურის კომპეტენციის დაბალი დონე. 5. სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის ნაკლებად ეფექტიანი კოორდინაცია „საქართველოს სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარების სამოქმედო გეგმის (2015-2020 წწ.)" შეფასების პროცესში 207 პროგრამიდან 59 პროგრამის შესახებ ინფორმაციის მოპოვება ვერ მოხერხდა. შეჩერებული ან განუხორციელებელი აღმოჩნდა 42 პროგრამა. მსგავსი შედეგების თავიდან აცილების, ახალგაზრდული სფეროს ფუნქციური გარემოს შექმნის, ქვეყნის მასშტაბით ეფექტიანი და მონაწილეობრივი ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარების ხელშეწყობის მიზნით მნიშვნელოვანია ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის გაუმჯობესება. ამ მიმართულებით სიტუაციის ანალიზის შედეგად გამოიკვეთა შემდეგი პრობლემური საკითხი: 5.1 ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის არაეფექტიანი სისტემა სახელმწიფო უწყებებს შორის ჰორიზონტალური და ვერტიკალური საკოორდინაციო მექანიზმების ნაკლებობა მნიშვნელოვნად აფერხებს ახალგაზრდული პოლიტიკის განხორციელების პროცესს. სხვადასხვა ახალგაზრდული ორგანიზაციის მოსაზრებით, მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად მნიშვნელოვანია უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭოს რეფორმირება და გაძლიერება, რაც ხელს შეუწყობს ახალგაზრდული პოლიტიკის წარმართვისას კოორდინირებულ მოქმედებას. ასევე საჭიროა თანამმართველობის სისტემაზე 25 დაფუძნებული ახალგაზრდული პოლიტიკის კოორდინირების მექანიზმების განვითარება.64 ამასთან ერთად, ახალგაზრდებისთვის პრიორიტეტულ საკითხთა განსაზღვრისათვის კვლევის მეთოდს 64 მუნიციპალიტეტიდან მხოლოდ 11 იყენებს, ხოლო საკონსულტაციო მექანიზმი - საზოგადოებრივი შეხვედრების გამართვა - მხოლოდ 23 მუნიციპალიტეტშია დანერგილი.65 2020 წლის მონაცემებით, ახალგაზრდების უმრავლესობა (66%) აცხადებს, რომ გასული 12 თვის განმავლობაში მუნიციპალიტეტში ახალგაზრდებთან დაკავშირებულ საკითხებზე გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მონაწილეობა არ მიუღია. მათგან 48%-ს წარმოადგენს 14-17 წლის ახალგაზრდები, 36% - 18-25 წლის ახალგაზრდები, ხოლო 17%-ს - 26-29 წლის ახალგაზრდები.66 ამ ფაქტორის ძირითადი მიზეზებია: არაქმედითი უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭო; მონიტორინგისა და შეფასების არცთუ გამართული სისტემა; ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავების, განხორციელებისა და მონიტორინგის/შეფასების პროცესში ახალგაზრდებისა და ახალგაზრდული ორგანიზაციების მონაწილეობის დაბალი მაჩვენებელი; ახალგაზრდულ საკითხებთან დაკავშირებული განმეორებადი კვლევების ნაკლებობა; ახალგაზრდული პოლიტიკისა და ახალგაზრდების უფლებების შესახებ ცნობიერების დაბალი დონე. პრობლემის უარყოფითი შედეგია ნაკლებად ეფექტიანი ახალგაზრდული პოლიტიკა. 2. ხედვა სახელმწიფო ახალგაზრდებისთვის და ახალგაზრდებთან ერთად ქმნის მათი, როგორც დამოუკიდებელი ინდივიდებისა და საზოგადოების სრულფასოვანი წევრების განვითარების მხარდამჭერ გარემოს, სადაც შესაძლებელია ახალგაზრდების, როგორც ინდივიდებისა და ქვეყნის ადამიანური კაპიტალის მთავარი განახლებადი წყაროს, პოტენციალის სრულად გამოყენება, მათი მრავალმხრივი განვითარება, სოციალურ-ეკონომიკური კეთილდღეობის მიღწევა და საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში სრულფასოვანი მონაწილეობა. ამ მიზნით მნიშვნელოვანია, გარემო ადრეული ასაკიდან (6-13 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) ხელს უწყობდეს პიროვნების განვითარებასა და ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) აქტიურობას, მათი ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის დაცვას, ეკონომიკურ გაძლიერებასა და მათთვის ინფორმაციის, რესურსებისა და განვითარების შესაძლებლობათა თანაბარ ხელმისაწვდომობას მთელი ქვეყნის მასშტაბით. ასევე, ახალგაზრდების განსავითარებლად ქმნიდეს მნიშვნელოვან ფუნდამენტს და ისეთ პირობებს, რომლებიც აღიარებს და სრულყოფს მათ, როგორც სრულუფლებიან მოქალაქეებს, რომლებსაც სათანადო წვლილი შეაქვთ საზოგადოების ჯანსაღ თანაცხოვრებასა და წინსვლაში. ახალგაზრდული სფეროს ფუნქციური გარემოს შექმნა მოითხოვს თანამიმდევრულ პოლიტიკას; სახელმწიფო და მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკების ჰარმონიზაციას; მართვისა და კოორდინაციის ისეთი მექანიზმების შემუშავებას, რომლებიც ხელს შეუწყობს ყველა დაინტერესებული მხარის ეფექტიან მონაწილეობას როგორც ცენტრალურ, ისე რეგიონებისა და მუნიციპალიტეტების დონეზე. 64 გოგოლაძე ნ., & ფრასი მ., (2019). საქართველოში ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვისა და კოორდინირების რეკომენდაციები. მმართველობის რეფორმის ფონდი (UNDP-GCRF). https://web-api.parliament.ge/storage/files/shares/Komitetebi/sporti/samush-jgufi/mart-rekom.pdf 65 ახალგაზრდობის სააგენტო. (2020). მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარების მიმართულებით პრიორიტეტული საკითხების კვლევა; 66ახალგაზრდების საჭიროებების, გამოწვევების, ინტერესების და რესურსების კვლევა, ახალგაზრდობის სააგენტო 2020; youthagency.gov.ge 26 სტრატეგიის თანახმად, 2026 წლისთვის საქართველოში შეიქმნება ახალგაზრდული სფეროს ფუნქციური გარემო, რომელიც ხელს შეუწყობს თითოეული ახალგაზრდის პოტენციალის სრულად გამოვლენას, ეკონომიკურ გაძლიერებასა და ქვეყნის განვითარების პროცესში აქტიურ მონაწილეობას. სექტორული პრიორიტეტები „2020-2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფციის“, საერთაშორისო გამოცდილების, სიტუაციის ანალიზის, 2014 წლის „საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის დოკუმენტის“ შესრულებით მიღებული გამოცდილების გათვალისწინებით, სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგიის უწყებათაშორის სამუშაო ჯგუფთან კონსულტაციითა და მათთან შეთანხმებით განისაზღვრა 2023-2026 წლების პერიოდში სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგიის შემდეგი სექტორული პრიორიტეტები: 1. ახალგაზრდების განვითარებისა და მათი პოტენციალის გამოვლენის ხელშემწყობი ფაქტორების გაძლიერება; 2. ახალგაზრდების ჯანმრთელობის დაცვისა და კეთილდღეობისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა; 3. ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერების ხელშეწყობა; 4. საზოგადოებრივ ცხოვრებასა და დემოკრატიულ პროცესებში ახალგაზრდების სრულფასოვანი მონაწილეობისთვის შესაბამისი პირობების შექმნა; 5. სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის ეფექტიანი კოორდინაცია. ეს პრიორიტეტები დაკავშირებულია „2020-2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფციით“ განსაზღვრულ სტრატეგიულ პრიორიტეტებთან და მომავალი ოთხი წლის მანძილზე ამ მიმართულებით განხორციელებული აქტივობები განაპირობებს კონცეფციით გათვალისწინებული შუალედური შედეგების მიღწევას. 3. სტრატეგიის მიზნები და ამოცანები სტრატეგიული მიზანი 1: ახალგაზრდების განვითარებისა და მათი პოტენციალის გამოვლენის ხელშეწყობა ახალგაზრდების განვითარებისა და მათი პოტენციალის გამოვლენის ხელშეწყობისთვის, ახალგაზრდებს სჭირდებათ საკვანძო კომპეტენციების განვითარება და გამოცდილების დაგროვება სხვადასხვა გარემოში, იქნება ეს ოჯახი, სწავლა თუ გართობა. ეს დაეხმარება მათ პირადი, სამოქალაქო და პროფესიული ცხოვრების მიმართ პასუხისმგებლობის გათვითცნობიერებაში. მნიშვნელოვანია, არსებობდეს შესაბამისი სერვისები, რომლებიც შეავსებს ფორმალურ განათლებას (ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი) და ხელს შეუწყობს ახალგაზრდის მრავალმხრივ განვითარებას. ასეთ შესაძლებლობას, შესაძლოა, მიეკუთვნებოდეს ახალგაზრდული საქმიანობა და არაფორმალური განათლება (მათ შორის - ჰობი-ინტერესებზე დაფუძნებული განათლება), რეკრეაციული პროგრამები, საინფორმაციო და საკონსულტაციო სერვისები და სხვა. ამ შესაძლებლობებზე ხელი უნდა მიუწვდებოდეს ყველა ახალგაზრდას, რათა წარმატებულად გაიარონ ზრდასრულობაში გარდამავალი პერიოდი და აქტიურად ჩაერთონ სამოქალაქო და პროფესიულ ცხოვრებაში. ეს მიზანი პირდაპირ არის დაკავშირებული გაეროს მდგრადი განვითარების მე-4 მიზანთან („ინკლუზიური და თანასწორი განათლების უზრუნველყოფა და უწყვეტი სწავლის 27 შესაძლებლობის შექმნა ყველასათვის”) და „2020-2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფციის“ მე-2 პრიორიტეტთან („ახალგაზრდების განვითარებისა და მათი პოტენციალის რეალიზების ხელშეწყობა“). ამ მიზნის მიღწევით საქართველოში ბავშვებისა და ახალგაზრდებისთვის უფრო ხელმისაწვდომი გახდება ხარისხიანი არაფორმალური განათლება და ახალგაზრდული საქმიანობის პროგრამები, ასევე, საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, დაინერგება და განვითარდება ახალგაზრდული მუშაკის პროფესია. ამოცანა 1.1 არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა ახალგაზრდებისთვის არაფორმალური განათლება და ახალგაზრდული საქმიანობა მნიშვნელოვანია, როგორც მათი პიროვნული განვითარების, ასევე სწავლიდან დასაქმებაზე გადასვლის ხელშეწყობის თვალსაზრისით. ახალგაზრდული საქმიანობა, თავისი ყველა ფორმით, უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს ახალგაზრდების გაძლიერებაში. ის ხელს უწყობს უსაფრთხო გარემოს შექმნას ახალგაზრდების განვითარებისა და სწავლისთვის, არაფორმალური განათლების მეთოდების გამოყენებით. ახალგაზრდებს, ხშირად ტექნიკურ კომპეტენციებთან ერთად, არ აქვთ განვითარებული არც გამჭოლი კომპეტენციები, მაგალითად, ლიდერობა, კომუნიკაცია, გუნდური მუშაობა, კრიტიკული აზროვნება, პრობლემების გადაწყვეტა და ა.შ., რაც უარყოფითად აისახება მათი დასაქმების პერსპექტივაზე. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს 2020 წლის ადამიანური კაპიტალის ინდექსის მაჩვენებელი მეტია საშუალოზე მაღალი შემოსავლის მქონე ქვეყნების მონაცემებსა და ქვეყნის 2010 წლის მაჩვენებელზე (რომელიც 0,54-ს შეადგენდა), ის აღმოსავლეთ ევროპისა და ცენტრალური აზიის რეგიონის საშუალო მაჩვენებელზე დაბალია, შესაბამისად, საქართველოს სჭირდება მეტი ინვესტიცია ადამიანურ კაპიტალში, რათა შექმნას მომავალი თაობების კეთილდღეობა.67 აქედან გამომდინარე, უაღრესად მნიშვნელოვანია ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე ხარისხიანი ახალგაზრდული საქმიანობისა და არაფორმალური საგანმანათლებლო შესაძლებლობების შექმნა, რაც ხელს შეუწყობს ახალგაზრდების მრავალმხრივ განვითარებასა და მათი პოტენციალის გამოვლენას. გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია, რომ ქვეყანაში არსებობდეს ხელმისაწვდომი არაფორმალური და ინფორმალური განათლების შედეგად მიღებული უნარების აღიარების მექანიზმები. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ახალგაზრდების იმ ჯგუფისთვის, რომელსაც არ აქვს მიღებული ფორმალური განათლება. არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული საქმიანობის ერთ-ერთი გავრცელებული ფორმაა ჰობი-განათლება. ჰობი-განათლებას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ახალგაზრდების თავისუფალი დროის ორგანიზებაში, დანაშაულის პირველადი დონის პრევენციაში, საზოგადოებრივ ჯანდაცვაში და აქტიური ცხოვრების წესის პოპულარიზაციაში. მნიშვნელოვანია, რომ ჰობი-განათლება, ახალგაზრდული საქმიანობის პრინციპების საფუძველზე, ხელს უწყობდეს ახალგაზრდებში პიროვნული და სოციალური კომპეტენციების განვითარებას და არა მხოლოდ შერჩეული მიმართულებით სპეციალური უნარების შეძენას. 67The World Bank. 2020. The Human Capital Index. https://data.worldbank.org/indicator/HD.HCI.OVRL?end=2020&locations=GE&start=2020&view=bar. 28 შესაბამისად, ახალგაზრდების მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის მიზნით საჭიროა, საქართველოში ყველა ახალგაზრდისთვის ხელმისაწვდომი გახდეს საკვანძო კომპეტენციების განვითარების ხელშემწყობი ხარისხიანი არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული საქმიანობის პროგრამები, ჰობი-განათლება, საბანაკე პროგრამები, საინფორმაციო და საკონსულტაციო სერვისები. ამისთვის განხორციელდება ყველა საჭირო ღონისძიება, რომლებიც ხელს შეუწყობს საქართველოში ახალგაზრდული საქმიანობის განვითარებასა და საუკეთესო საერთაშორისო გამოცდილების დანერგვას, კერძოდ, შეიქმნება და დაინერგება ახალგაზრდული მუშაკის პროფესია, შემუშავდება საგანმანათლებლო პროგრამები ახალგაზრდული მუშაკების, როგორც ახალგაზრდული საქმიანობის მთავარი აქტორების მომზადების, გადამზადების, კვალიფიკაციის ამაღლებისა და სერტიფიცირებისთვის, შეიქმნება ახალგაზრდული საქმიანობის შედეგად განვითარებული კომპეტენციისა და უნარების, ასევე, პრაქტიკოსი ახალგაზრდული მუშაკების გამოცდილების აღიარებისა და ვალიდაციის მექანიზმები. ამაღლდება ჰობი-განათლების ხარისხი და ის უფრო ხელმისაწვდომი გახდება. სტრატეგიული მიზანი 2: ახალგაზრდების ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის გაძლიერება მოზარდობის ასაკში ჯანსაღი ცხოვრების წესის წახალისება და ჯანმრთელობის რისკებისგან დამცავი ღონისძიებების გატარება ძალზე მნიშვნელოვანია ქვეყნის მომავალი თაობის ჯანმრთელობისთვის. ეს მიზანი პირდაპირ უკავშირდება გაეროს მდგრადი განვითარების მე-3 („ჯანსაღი ცხოვრება და კეთილდღეობა ყველა ადამიანს“), მე-5 („გენდერული თანასწორობა და ყველა ქალისა და გოგონას შესაძლებლობების გაუმჯობესება“), მე-10 („უთანასწორობის შემცირება ქვეყნებში და ქვეყნებს შორის“) და მე-16 („მშვიდობა, სამართლიანობა და ძლიერი ინსტიტუტები“) მიზნებსა და „2020−2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფციის“ მე-3 პრიორიტეტს („ახალგაზრდების ჯანმრთელობა და კეთილდღეობა“). ამ მიზნის მიღწევით შეიქმნება ისეთი გარემო და პირობები, რომლებიც ხელს შეუწყობს ახალგაზრდების დაცვას ჯანმრთელობისთვის სახიფათო ქცევებისაგან, დაცული იქნება მათი უსაფრთხოება, ბავშვები და ახალგაზრდები უკეთ შეძლებენ ცხოვრებისეულ სირთულეებთან გამკლავებას, ეს ყველაფერი კი განაპირობებს მათ ფიზიკურ და ფსიქიკურ ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას. ამ მიზნის მისაღწევად დასახულია ექვსი ძირითადი ამოცანა: ამოცანა 2.1 ახალგაზრდებში ჯანსაღი ცხოვრების წესის ხელშეწყობა კვებასა და ფიზიკურ აქტივობასთან დაკავშირებული ქცევითი მოდელები, ჩვეულებრივ, იქმნება ან მყარდება მოზარდობის პერიოდში. ეს ქცევები და მდგომარეობა სერიოზულ გავლენას ახდენს მოზარდების ჯანმრთელობასა და განვითარებაზე. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ რეგულარული ფიზიკური აქტივობა, რომელიც აერთიანებს სპორტულ ვარჯიშსაც, არის არაგადამდებ დაავადებებთან დაკავშირებული ისეთი რისკ-ფაქტორების შემცირების მნიშვნელოვანი საშუალება, როგორიც არის გულ- სისხლძარღვთა და სიმსივნური დაავადებები, წონასთან დაკავშირებული პრობლემები და სხვა. რეგულარულ ფიზიკურ აქტივობასთან ერთად ჯანსაღი და სრულფასოვანი კვებაც დადებით გავლენას ახდენს ბავშვებისა და ახალგაზრდების ფიზიკურ სიძლიერეზე, ფსიქიკურ ჯანმრთელობასა და შრომისუნარიანობაზე. 29 ამ მიმართულებით განხორციელდება ისეთი პროგრამები და ღონისძიებები, რომლებიც დაეხმარება ახალგაზრდებს ჯანსაღი კვებითი ჩვევების გამომუშავება/შენარჩუნებაში, აქტიური ცხოვრების წესის დანერგვაში. ასევე, დაიწყება ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია და მასობრივი სპორტის წახალისება, სპორტული წრეები და ინფრასტრუქტურა მეტი ახალგაზრდისთვის იქნება ხელმისაწვდომი, შეიქმნება და განხორციელდება ახალგაზრდების დასვენებისა და გართობის ისეთი პროგრამები, რომლებშიც გაერთიანდება ფიზიკური აქტივობა და რეკრეაციული და არაფორმალური საგანმანათლებლო ღონისძიებები. ასევე, გაუმჯობესდება რეკრეაციული საბანაკე ინფრასტრუქტურა, რომლითაც ბევრი ახალგაზრდა, მათ შორის შშმ ახალგაზრდებიც ისარგებლებენ. ამოცანა 2.2 ახალგაზრდების ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესება ბავშვებისა და მოზარდების ჯანსაღი განვითარება ხელს უწყობს მათ პოზიტიურ ფსიქიკურ ჯანმრთელობას და ხელს უშლის ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების აღმოცენებას. მხოლოდ ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევებზე ყურადღების გამახვილება არ იძლევა ახალგაზრდების ფსიქიკური მდგომარეობის სრულყოფილ სურათს. ზოგადი პრობლემაა ის, რომ, ძირითადად, ფსიქიკური ჯანმრთელობა ესმით, როგორც ფსიქიკური აშლილობის არარსებობა. მნიშვნელოვანია ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის გამოყოფილი რესურსის გაზრდა, რაც ხელს შეუწყობს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ახალგაზრდების საჭიროებებს მორგებული ადეკვატური მომსახურების განვითარებას. ასევე, აუცილებელია ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ ახალგაზრდების ინფორმირებულობა, ცოდნის დონის ამაღლება და ფსიქიკურ პრობლემებთან დაკავშირებული სტიგმის შესუსტება. ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ ახალგაზრდების წიგნიერება გაიზრდება შემუშავებული საკომუნიკაციო გეგმით გათვალისწინებული საინფორმაციო-საგანმანათლებლო აქტივობებით. გაიზრდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ახალგაზრდების საჭიროებების შესაბამისი სერვისების ხელმისაწვდომობა. აგრეთვე, განვითარდება ახალგაზრდების ასაკობრივი თავისებურებების შესაბამისი, მოქნილი, არამასტიგმატიზებელი, თემზე დაფუძნებული სერვისები, რომელთა გამოყენების მიზანი იქნება სხვადასხვა ქცევითი და ემოციური სირთულის ადრეული აღმოჩენა და დროული ჩარევა. ამოცანა 2.3 ახალგაზრდებში ქიმიური და ქცევითი დამოკიდებულების დონის შემცირება დღეისათვის ქვეყანაში ახალგაზრდების ერთ-ერთი მთავარი პრობლემაა ფსიქოაქტიური ნივთიერებების ავად მოხმარება და ამასთან დაკავშირებული ჯანმრთელობისთვის საზიანო, ასევე - სოციალური და ეკონომიკური შედეგები. შემუშავდება ქიმიური და ქცევითი დამოკიდებულების პრევენციის ეროვნული სტანდარტები და მათზე დაყრდნობით განხორციელდება ფართომასშტაბიანი პრევენციის პროგრამები. ასევე, უფრო ხელმისაწვდომი გახდება მოზარდებისა და ახალგაზრდების საჭიროებებს მორგებული საკონსულტაციო, სამკურნალო და მხარდამჭერი სერვისები. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი აქტივობაა ახალგაზრდებისთვის განკუთვნილი მასობრივი, გეგმაზომიერი საინფორმაციო-საგანმანათლებლო კამპანიის დაგეგმვა და განხორციელება ქიმიური და ქცევითი დამოკიდებულების შესახებ ობიექტური ინფორმაციის გავრცელებისა და ახალგაზრდებში ჯანსაღი ქცევის მოდელების ფორმირების მიზნით. მედიააქტივობების შერწყმა სხვა პრევენციულ მექანიზმებთან (მაგ.: თანასწორთა განათლება) ხელს შეუწყობს 30 ფსიქოაქტიური ნივთიერებების შესახებ ახალგაზრდების ცოდნის ამაღლებას, შეხედულებებისა და დამოკიდებულების შეცვლას. ასევე, მნიშვნელოვანია არასრულწლოვანთა საჭიროებებს მორგებული საკონსულტაციო, სამკურნალო და მხარდამჭერი სერვისების სისტემის განვითარება. ამისათვის შემუშავდება ქიმიურ და ქცევით დამოკიდებულებასთან, მათ შორის - აზარტულ თამაშებთან დაკავშირებული პრობლემების მქონე ბავშვთა და მოზარდთა განგრძობითი მოვლის სტანდარტები (გაიდლაინი და პროტოკოლი) სკრინინგის, ადრეული ჩარევის, ფარმაკოთერაპიის, ფსიქოთერაპიის, რეაბილიტაციისა და რესოციალიზაციის ხელშემწყობი სოციალური, საგანმანათლებლო და სხვა მხარდამჭერი მეთოდების გამოყენებით. ამოცანა 2.4 ახალგაზრდების მიმართ და ახალგაზრდების მიერ ჩადენილი ძალადობისა და ანტისოციალური ქცევის, მათ შორის დისკრიმინაციის წინააღმდეგ ბრძოლა ახალგაზრდების მიერ ჩადენილი დანაშაული ქვეყნისთვის დიდი გამოწვევაა. ახალგაზრდების მონაწილეობით მომხდარი ძალადობისა და დისკრიმინაციის ფაქტები ნაადრევი სიკვდილიანობის, დაზიანებებისა და უნარების შეზღუდვის ძირითადი მიზეზებია. ახალგაზრდების მონაწილეობით მომხდარი ძალადობა ზიანს აყენებს არა მხოლოდ მსხვერპლს, არამედ მათ ოჯახებს, მეგობრებსა და საზოგადოებას. ამ ქმედების პრევენცია ქვეყანაში დანაშაულების შემცირების ერთ-ერთი ეფექტური მეთოდია. პრობლემის მოსაგვარებლად განვითარდება სხვადასხვა უწყებაში მოქმედი ცალკეული პრევენციული პროგრამები და დაიწყება მჭიდრო ურთიერთობა როგორც უწყებებსა და ახალგაზრდულ ორგანიზაციებთან, ასევე მაკოორდინირებელ უწყებასა და დანაშაულის პრევენციის სისტემასთან. ამაღლდება ახალგაზრდების სამართლებრივი ცნობიერება, ყურადღება გამახვილდება მოწყვლადი ჯგუფების, მათ შორის - NEET-ახალგაზრდების გაძლიერებასა და დანაშაულის რისკ-ფაქტორების შემცირებაზე, განვითარდება ახალგაზრდებისათვის საჭირო რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის პროგრამები და ყველა პირობა შეიქმნება მათი საჭიროებისამებრ გავრცობისთვის. ახალგაზრდებს შორის, მათ მიერ და მათ მიმართ ჩადენილი ძალადობისა და დისკრიმინაციის პრობლემის აღმოფხვრისთვის მნიშვნელოვანია სხვადასხვა დონის პრევენციის ხელშემწყობი პროგრამების, ღონისძიებებისა და ახალგაზრდული სერვისების ხელმისაწვდომობის ზრდა. ქვეყანაში აუცილებელია თემის საჭიროებებზე დაფუძნებული დამოკიდებულებისა და ქცევითი ცვლილების პროგრამების დანერგვა, რომლებიც მოემსახურება როგორც ახალგაზრდებს შორის, ისე ახალგაზრდების მიმართ და ახალგაზრდების მიერ ჩადენილი ძალადობისა და დისკრიმინაციის ფაქტების შემცირებას. დანაშაულის პირველი დონის პრევენციის მიზნით დაინერგება და განვითარდება ანტისოციალური და კანონსაწინააღმდეგო ქცევის გააზრების პროგრამები სკოლის მოსწავლეებისა და ახალგაზრდებისთვის. კანონთან კონფლიქტში მყოფი და რთული ქცევის მქონე არასრულწლოვნებისთვის გაძლიერდება არასრულწლოვანთა რეფერირების ცენტრის პროგრამები. გაძლიერდება განრიდებისა და მედიაციის და მსჯავრდებულთა და ყოფილ პატიმართა სარეაბილიტაციო პროგრამები და მომსახურებები. ამ ამოცანის ფარგლებში ასევე განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ოჯახში ახალგაზრდა ქალებისა და ბავშვების მიმართ ჩადენილ ძალადობას. საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის მიხედვით, ქორწინება, როგორც ქალისა და მამაკაცის კავშირი ოჯახის შექმნის მიზნით, ემყარება მეუღლეთა უფლებრივ თანასწორობასა და ნებაყოფლობას.68 ოჯახში 68 საქართველოს კონსტიტუცია; https://matsne.gov.ge/ka/document/view/30346?publication=36 31 ძალადობა ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული და გავრცელებული ძალადობის ფორმაა, რომელსაც ფარული, განგრძობადი და სპეციფიკური ხასიათი აქვს. ოჯახში ძალადობად ითვლება ოჯახის წევრის მიმართ განხორცილებული ფიზიკური ძალადობა, ფსიქოლოგიური, ეკონომიკური თუ სექსუალური ძალადობა და იძულება. ოჯახში ძალადობა ხშირად იწვევს ჯანმრთელობის გაუარესებას, ფიზიკურ და ემოციურ აშლილობას, რომლიც შეიძლება ფატალური შედეგით დასრულდეს.69 მნიშვნელოვანია, ახალგაზრდებმა ოჯახის შექმნამდე იცოდნენ ისეთი საკითხები, როგორიცაა: ოჯახის წევრთა უფლებებისა და თავისუფლების დაცვა, ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ხელშეუხებლობა, ოჯახში ღირებულებების დაცვის საკანონმდებლო გარანტიები, დამცავი და შემაკავებელი ორდერის რაობა, ოჯახში ძალადობის სახეობები და ოჯახში ძალადობის სავარაუდო შედეგები. ოჯახში ბავშვთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრისთვის შემუშავდება და განხორციელდება მშობელთა პოზიტიური პრაქტიკის გაღრმავებისკენ მიმართული პროგრამები. პოზიტიური მშობლობა ნიშნავს მშობლის ისეთ ქცევას, რომლითაც ის შვილის მიმართ უპირობო სიყვარულსა და სითბოს, ზრუნვასა და მხარდაჭერას, მიმღებლობასა და პატივისცემას გამოხატავს. პოზიტიური მშობლობა გამორიცხავს ბავშვზე ნებისმიერი სახის ძალადობას, ისეთს, როგორიცაა, მაგალითად, ცემა, დამცირება, იძულება, მუქარა, ყვირილი ან დაშინება.70პოზიტიური მშობლობის სტრატეგიები ხელს შეუწყობს ბავშვის ინდივიდუალობის განვითარებას და მშობელსა და შვილს შორის მჭიდრო, თბილი ურთიერთობის დამყარებას, რაც ბავშვებისა და ახალგაზრდების ფსიქიკური ჯანმრთელობის საწინდარია. ასევე, ამ ამოცანის ფარგლებში შემუშავდება სიძულვილის ენის, ბულინგის, კიბერძალადობისა და დისკრიმინაციის წინააღმდეგ, აგრეთვე ბავშვის უფლებათა სწავლებისკენ მიმართული საინფორმაციო- საგანმანათლებლო პროგრამები, რომლებიც დაინერგება როგორც ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში, ისე პროფესიულ და უმაღლეს სასწავლებლებში. ამოცანა 2.5 ბავშვთა/ადრეული ქორწინებებისა და მოზარდთა ორსულობის წინააღმდეგ ბრძოლა ბავშვთა/ადრეული ქორწინება გენდერული ნიშნით განსაზღვრული ფენომენია და განსაკუთრებულად გოგონებზე ახდენს უარყოფით ზეგავლენას, რადგან ზღუდავს მათ შესაძლებლობებს, ჩაერთონ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში და მაქსიმალურად განივითარონ თავიანთი პოტენციალი. ბავშვთა/ადრეული ქორწინების საზიანო პრაქტიკის აღმოფხვრა უმნიშვნელოვანესია გენდერული თანასწორობისა და ყველა ახალგაზრდის მდგრადი, თანასწორი განვითარებისთვის. ქვეყანაში გავრცელებული უთანასწორო გენდერული ნორმებისა და დისკრიმინაციული გენდერული ურთიერთობების გარდა, ბავშვის/ადრეული ქორწინების საზიანო პრაქტიკას ხელს ასევე უწყობს მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობა, განათლების დონე, განვითარების ახალი შესაძლებლობებისა და ინფორმაციის ნაკლებობა, სოციალიზაციისთვის შინაარსიანი და საინტერესო სივრცეების სიმცირე. ერთ-ერთი მიზეზია ისიც, რომ ნაკლებად ხელმისაწვდომია ახალგაზრდების მიმართ კეთილგანწყობილი ჯანმრთელობის სერვისები. ბავშვთა/ადრეული ქორწინების აღმოფხვრისთვის მნიშვნელოვანია, ახალგაზრდებმა ოჯახის შექმნამდე კარგად შეისწავლონ ისეთი საკითხები, როგორიცაა: ორსულობასთან დაკავშირებული რისკების პრევენცია, ორსულობებს შორის შუალედის შერჩევა და ამ გზით 69 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, ოჯახში ძალადობა; https://police.ge/ge/projects/odjakhshi- dzaladoba 70პოზიტიური მშობლობა; https://www.unicef.org/georgia/ 32 ახალშობილთა სიკვდილიანობის შემცირება, სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებების პრევენცია და ა.შ. ამ მიზნით განხორციელდება ცნობიერების ამაღლებისა და უთანასწორო და საზიანო გენდერული ნორმების ტრანსფორმაციის ხელშემწყობი ღონისძიებები; შეიქმნება ახალგაზრდებისთვის მათი უფლებების, ჯანმრთელობისა და სხვა საკითხების შესახებ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული, ასაკის შესაბამისი ინფორმაციის მიღების შესაძლებლობები; გაიზრდება ახალგაზრდებისადმი კეთილგანწყობილი ჯანდაცვის (განსაკუთრებით - სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის) სერვისების ხელმისაწვდომობა და შეიქმნება სოციალიზაციის განვითარებისთვის საჭირო ალტერნატიული სივრცეები. ოჯახის შექმნისთვის საჭირო რეპროდუქციული ცოდნის მიღების მიზნით ახალგაზრდებისთვის შემუშავდება საგანმანათლებლო რესურსები, რომელთა ინტეგრირება დაიწყება როგორც ფორმალურ, ისე არაფორმალურ სასწავლო გარემოში. ამოცანა 2.6 ახალგაზრდების/ბავშვთა პერსონალური მონაცემების დაცვის გაუმჯობესება ახალგაზრდების/ბავშვთა პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლება განსაკუთრებულ დაცვას საჭიროებს. მათი პერსონალური მონაცემის უკანონო დამუშავების ნეგატიური შედეგები შეუქცევადია და უარყოფითად აისახება მათ ჯანმრთელობაზე, განვითარებასა და მომავალ ცხოვრებაზე. ბავშვები, როგორც მოწყვლადი ჯგუფის წარმომადგენლები, ნაკლებად ინფორმირებულნი არიან პერსონალურ მონაცემთა დაცვის საკანონმდებლო მექანიზმების არსებობისა და გამოყენების თაობაზე. აღნიშნული ხაზს უსვამს მონაცემთა დამმუშავებელთა/უფლებამოსილ პირთა პასუხისმგებლობას, გაითვალისწინონ ბავშვთა საუკეთესო ინტერესები მათი მონაცემების დამუშავების პროცესში. გარდა ამისა, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სფეროში საქართველოში მოქმედი სამართლებრივი ჩარჩო პირდაპირ არ ითვალისწინებს ციფრულ გარემოში ახალგაზრდების/ბავშვთა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის უზრუნველსაყოფად საჭირო პროცედურებს. აქედან გამომდინარე, მათი მონაცემთა დაცვის სათანადო გარანტიების შექმნისთვის მნიშვნელოვანია საერთაშორისო სტანდარტების გავრცელება და მიწოდება, როგორც მონაცემთა დამმუშავებლებისთვის, ისე უფლებამოსილი პირებისათვის. ახალგაზრდების/ბავშვების პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კულტურის ამაღლებისა და გაუმჯობესების მიზნით შესწავლილი იქნება მათი პერსონალური მონაცემების დამუშავების კანონიერება, განხორციელდება ცნობიერების ამაღლებაზე ორიენტირებული ღონისძიებები, ასევე, მიზნობრივი ჯგუფებისათვის გამოიცემა თემატური სახელმძღვანელო რეკომენდაციები. სტრატეგიული მიზანი 3: ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერება ღირსეული დასაქმება და მეწარმეობა ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერების მთავარი ინსტრუმენტია. ახალგაზრდების დასაქმებაზე ბევრი სოციალურ-ეკონომიკური ფაქტორი ახდენს გავლენას. ამასთანავე, სწავლის დამთავრების შემდეგ მუშაობის წარმატებით დაწყების ერთ-ერთი განმსაზღვრელი ფაქტორი სწორედ მიღებული განათლებაა. ასევე, არანაკლებ მნიშვნელოვანია უწყვეტი განათლება, გამჭოლი კომპეტენციების განვითარება და მობილობა. ამასთან ერთად, საჭიროა, ქვეყანაში არსებობდეს ახალგაზრდებისთვის ხელსაყრელი ისეთი სოციალურ-ეკონომიკური გარემო, რომელიც მათ საშუალებას მისცემს, შექმნან ოჯახი და ამავე დროს შეძლონ კარიერული განვითარება. 33 რაც შეეხება მეწარმეობას, ამ მიმართულებით სტრატეგიის მიზნები და ამოცანები, ერთი მხრივ, გულისხმობს ახალგაზრდებისთვის სამეწარმეო კომპეტენციების განვითარების ხელშეწყობას, რათა მეწარმეობა მათთვის გახდეს სრულფასოვანი კარიერული არჩევანი, მეორე მხრივ კი - ახალგაზრდების მეწარმეობის მხარდაჭერას და სოციალური მეწარმეობის ხელშეწყობას. აუცილებელია ე.წ. NEET-ახალგაზრდების სამუშაო ძალაში ჩართვა ან სასწავლო პროცესში დაბრუნება. ეს მიზანი პირდაპირ უკავშირდება გაეროს მდგრადი განვითარების მე- 8 მიზანს და „2020-2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფციის“ მე-4 პრიორიტეტს . ამ მიზნის მიღწევით სამუშაო ძალაში გაიზრდება ახალგაზრდების წილი, ხელი შეეწყობა ახალგაზრდების სამუშაო ბაზარზე გასვლისა და დამკვიდრების მექანიზმების დანერგვას, ახალგაზრდები გახდებიან ფინანსურად დამოუკიდებლები, აიმაღლებენ ცნობიერებას ფინანსური წიგნიერების კუთხით, გაუჩნდებათ ან გაეზრდებათ საკუთარი შემოსავალი დაქირავებული შრომიდან და მეწარმეობიდან, გაიზრდება საკუთარი სამუშაოთი კმაყოფილების ხარისხი, ასევე ყურადღება დაეთმობა ახალგაზრდების სამეწარმეო, მათ შორის - მწვანე და ციფრული მეწარმეობის კომპეტენციების განვითარებასა და მეწარმეობის სურვილის ამაღლებას. ამასთან, გაიზარდება ახალგაზრდების მიერ დაფუძნებული საწარმოების რაოდენობა. ამ მიზნის მისაღწევად დაისახა ორი ძირითადი ამოცანა: ამოცანა 3.1 ახალგაზრდების ხარისხიანი და ღირსეული დასაქმების ხელშეწყობა ღირსეული დასაქმება გულისხმობს რომ, ახალგაზრდების სამუშაოზე აყვანა გამჭვირვალედ და საუკეთესო მეთოდებით ხდებოდეს. ახალგაზრდებს თანაბრად უნდა მიუწვდებოდეთ ხელი დასაქმების შესაძლებლობებზე. დამქირავებელთან ურთიერთობა ფორმალიზებული უნდა იყოს, დაქირავებულის ინტერესი კი - დაცული. განათლება ადამიანური კაპიტალის მთავარი მამოძრავებელი ძალაა. მისი უმნიშვნელოვანესი კომპონენტები საგანმანათლებლო დაწესებულებებია, მაგალითად, უნივერსიტეტები, რომელთაც დივერსიფიცირებული პროფილი აქვთ, თუმცა არსებობს გამოწვევებიც. 2016 წლის კვლევის თანახმად, უნივერსიტეტები საკუთარ პროგრამებში ნაკლებ ყურადღებას უთმობენ პრაქტიკულ სამუშაოსა და სტაჟირებას, რაც კურსდამთავრებულების სამუშაო ბაზარზე გასვლისთვის მზადყოფნაზე უკუპროპორციულად მოქმედებს.71 მნიშვნელოვანია, რომ სამუშაო ბაზარზე შესვლის მექანიზმები გახდეს ახალგაზრდების საჭიროებებს მორგებული და მეტი ყურადღება დაეთმოს საქართველოში შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის (ALMP) დაგეგმვისასაც, მათ შორის - პროფესიული კონსულტაციისა და კარიერის დაგეგმვის მომსახურების, პროფესიული მომზადებისა და გადამზადების, სამუშაოს მაძიებლებისთვის საშუამავლო მომსახურების, დაბალკონკურენტუნარიანი ჯგუფების დასაქმების ხელშეწყობის სერვისებს. ამოცანის შესაბამისად ხელი შეეწყობა ახალგაზრდებისთვის კარიერის დაგეგმვისა და დასაქმების ხელშემწყობი სერვისების შექმნას/მორგებას, ქვეყნისა და საერთაშორისო მასშტაბით პროფესიების განვითარების ტენდენციების შესწავლას, რათა ახალგაზრდამ მიიღოს გადაწყვეტილება ყველა შესაძლო ფაქტორის გათვალისწინებით. განხორციელდება საინფორმაციო და სხვა სახის ღონისძიებები, რაც უნივერსალურს გახდის ამ სერვისების ხელმისაწვდომობას. ფრიდრიხ ებერტის ფონდი. 2016. თაობა გარდამავალ პერიოდში. თბილისი: ფრიდრიხ ებერტის 71 ფონდი, https://library.fes.de/pdf-files/bueros/georgien/13151-20170131.pdf 34 არაფორმალური საგანმანათლებლო მეთოდოლოგიის გამოყენებით, ახალგაზრდები მუდმივად იქნებიან ჩართული უნარების განმავითარებელ აქტივობებში, რაც მათ პიროვნულ განვითარებასა და საბოლოოდ დასაქმებაში შეუწყობს ხელს. ამასთანავე, ხელი შეეწყობა პასიური სამუშაო ძალის ახალგაზრდების, მათ შორის NEET-კატეგორიის, აქტივიზაციის მექანიზმების განვითარებას. გადაიდგმება არაერთი ნაბიჯი, რომელიც გააუმჯობესებს ახალგაზრდების დასაქმების მაჩვენებელს. მათ შორის, ახალგაზრდებისთვის მაღალმწარმოებლური სამუშაო ადგილებისა და სექტორების ხელშეწყობით, დამსაქმებლებთან ახალგაზრდების დასაქმების საკითხების ლობირება; მოხდება ახალგაზრდების ინფორმირება საკუთარი შრომითი უფლებებისა და ფორმალიზებული ურთიერთობის უპირატესობების შესახებ, მათ შორის- სტაჟირებისა და მენტორინგის (როგორც სახელმწიფო პროგრამის) პროცესში. ამოცანის შესრულების შედეგად, მთელი ქვეყნის მასშტაბით გაიზრდება ახალგაზრდების ხელმისაწვდომობა შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის (ALMP) ყველა პროგრამასა და სერვისზე. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ნაკლები შესაძლებლობების მქონე ახალგაზრდებს, შშმ ახალგაზრდებს, NEET ახალგაზრდებსა და მოწყვლად ჯგუფებს. ამოცანა 3.2 ახალგაზრდული მეწარმეობის გაძლიერება ახალგაზრდების სამეწარმეო განათლება ხელს უწყობს მათი სწავლიდან მუშაობაზე გადასვლის პროცესს, წარმატებული სტარტაპ-კომპანიების რაოდენობის ზრდას, თვითდასაქმებას, ახალი სამუშაო ადგილების შექმნას, აგრეთვე - ახალგაზრდების შემოქმედებითი კომპეტენციების განვითარებასა და სოციალური პასუხისმგებლობის განმტკიცებას. ასევე, სამეწარმეო სწავლებისას ყურადღება გამახვილდება სამეწარმეო, ციფრული, შემოქმედებითი და მწვანე უნარების განვითარებაზე და ახალგაზრდებისთვის უფრო ხელმისაწვდომი იქნება მეწარმეობისა და სტარტაპებთან დაკავშირებული ისეთი ფორმალური და არაფორმალური საგანმანათლებლო პროგრამები, რომლებიც ინიციატივის განვითარებას, პროექტების, ბიზნესგეგმის მომზადებისა თუ ფინანსური მაჩვენებლების შეფასების სწავლებას ისახავს მიზნად. ამ მიმართულებით შემუშავდება და განხორციელდება ახალგაზრდებში სამეწარმეო, მათ შორის, მწვანე და ციფრული კომპეტენციების განვითარების ხელშემწყობი პროგრამები, ახალგაზრდებში მეწარმეობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების კამპანიები, შემუშავდება და განხორციელდება ახალგაზრდული მეწარმეობის განვითარების კონცეპტუალური დოკუმენტი. ასევე, მომზადდება ახალგაზრდების საჭიროებებს მორგებული სოციალური მეწარმეობის განვითარების ხელშემწყობი რეკომენდაციები და განხორციელდება სოციალური მეწარმეობისა და სტარტაპ-ინკუბატორების განვითარებისთვის საჭირო აქტივობები. სტრატეგიული მიზანი 4: ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა საზოგადოებრივ და დემოკრატიულ პროცესებში საზოგადოებრივ ცხოვრებასა და დემოკრატიულ პროცესებში ახალგაზრდების თანაბარი მონაწილეობა ხელს უწყობს, ერთი მხრივ, ახალგაზრდების სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დონის ამაღლებას, მეორე მხრივ კი - პოლიტიკური პროცესების გამჭვირვალობასა და პოლიტიკურ დღის წესრიგში ახალგაზრდული საკითხების უკეთ წარმოჩენას. ამავდროულად, აქტიური მონაწილეობა ახალგაზრდებს ეხმარება ისეთი საკვანძო კომპეტენციების განვითარებაში, როგორიც არის კომუნიკაცია, გუნდური მუშაობა, პრობლემების ანალიზი და ინიციატივების წამოყენება. ამ საკვანძო კომპეტენციების განვითარება მნიშვნელოვნად უწყობს ხელს როგორც აქტიურ მოქალაქეობას და 35 საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში ჩართვას, ასევე - ახალგაზრდების დასაქმებასა და განათლებას. ეს მიზანი პირდაპირ უკავშირდება გაეროს მდგრადი განვითარების მე-16 მიზანს („მშვიდობა, სამართლიანობა და ძლიერი ინსტიტუტები“) და „2020-2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფციის“ პირველ პრიორიტეტს („საზოგადოებრივ ცხოვრებასა და დემოკრატიულ პროცესებში ახალგაზრდების აქტიური მონაწილეობა“). ამ მიზნის მიღწევით ახალგაზრდებს აუმაღლდებათ სამოქალაქო პასუხისმგებლობისა და დემოკრატიული კულტურის კომპეტენციების დონე; გაიზრდება გადაწყვეტილების მიღებისა და დემოკრატიულ პროცესებში ჩართული ახალგაზრდების რაოდენობა; განვითარდება ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდების, შშმ ახალგაზრდების, ასევე - ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი და საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ახალგაზრდების საჭიროებებს მორგებული პროგრამები და სერვისები; გაძლიერდება ახალგაზრდული ორგანიზაციებისა და საინიციატივო ჯგუფების მხარდაჭერა. ამ მიზნის მისაღწევად დაისახა ექვსი ძირითადი ამოცანა: ამოცანა 4.1 ახალგაზრდებში სამოქალაქო პასუხისმგებლობის გაძლიერება მაღალი სამოქალაქო პასუხისმგებლობა ხელს უწყობს საზოგადოებისადმი მიკუთვნებულობის განცდის გამძაფრებას, საზოგადოების სხვა წევრების მიმართ სოლიდარობის გრძნობის ჩამოყალიბებას, სამოქალაქო უფლებებისა და ვალდებულებების გაცნობიერებასა და შესრულებას, ეროვნული პრინციპებისა და ღირებულებების გაზიარებასა და საზოგადოების საერთო პრობლემების გადაჭრის პროცესში აქტიური მონაწილეობისთვის მზადყოფნას. ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანია ახალგაზრდების ცნობიერების ამაღლება და საკუთარი როლის გაცნობიერება ეროვნული მედეგობის გაძლიერებაში. ამ ამოცანის შესაბამისად განხორციელდება პროგრამები და ღონისძიებები, რომლებიც ხელს შეუწყობს ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებთან დაკავშირებით ახალგაზრდების ცნობიერების დონის ამაღლებას. ეს საკითხებია: ქვეყნის სუვერენიტეტი და ტერიტორიული მთლიანობა, ოკუპირებული ტერიტორიები, რუსეთის ფედერაციის მხრიდან ახალი სამხედრო აგრესიის რისკი და იძულებით გადაადგილებულ პირთა და ლტოლვილთა უფლებები, ასევე სამოქალაქო უფლებები და ვალდებულებები, ქვეყნის თავდაცვა და უსაფრთხოება, საქართველოს თავდაცვის ძალები და ქვეყნის სამსახური, საქართველოს ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პროცესი და ქვეყნის წინაშე არსებული სხვა გამოწვევები, მათ შორის: პროპაგანდა, დეზინფორმაცია და კიბერსაფრთხეები, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაზიანება/განადგურება, ეკოლოგიური გამოწვევები და გარემოს დაცვა, ადამიანის უფლებები, გენდერული თანასწორობა და სხვა. ამ ამოცანის შესრულებისას განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა დემოკრატიული კულტურის კომპეტენციების განვითარებასა და კულტურათაშორისი დიალოგის ხელშეწყობას, რადგან შეუძლებელია სრულყოფილი დემოკრატიული საზოგადოების შექმნა, თუკი მოქალაქეები არ იცნობენ დემოკრატიულ ღირებულებებს, არ არიან მზად დემოკრატიულ პროცესებში მონაწილეობისთვის, არ გააჩნიათ შესაბამისი კომპეტენცია და შესაძლებლობები .72

72 Recommendation. CM/Rec(2010)7 https://www.ohchr.org 36 შეიქმნება და განხორციელდება დემოკრატიული კომპეტენციების განვითარების, ადამიანის უფლებათა შესახებ სწავლებისა და კულტურათაშორისი დიალოგის ხელშემწყობი პროგრამები. ამოცანა 4.2 მოხალისეობრივი საქმიანობის ხელშეწყობა მოხალისეობრივი საქმიანობა გულისხმობს საკუთარი სურვილით და ანაზღაურების გარეშე საზოგადოებისთვის სასარგებლო საქმიანობას. ის ხელს უწყობს სოციალური კაპიტალის შექმნასა და განვითარებას, სამოქალაქო პასუხისმგებლობის ამაღლებას, საზოგადოებრივ ცხოვრებაში აქტიურ მონაწილეობას, საზოგადოებისადმი მიკუთვნებულობის, სოლიდარობისა და ემპათიის გრძნობის გაძლიერებას, ამავდროულად, მოხალისეობრივი საქმიანობა ხელს უწყობს საკვანძო უნარ-ჩვევების, პიროვნული, პიროვნებათაშორისი და კულტურათაშორისი კომპეტენციების განვითარებას. მოხალისეობრივი კულტურის განვითარებისა და მოხალისეობრივ საქმიანობაში ახალგაზრდების უფრო აქტიურად მონაწილეობის მიზნით შეიქმნება ხარისხიანი მოხალისეობრივი შესაძლებლობებისა და ამ სფეროს განვითარების, რეგულირების, წახალისებისა და აღიარების ხელშემწყობი მექანიზმები, პროგრამები და რესურსები; ჩატარდება საინფორმაციო-საგანმანათლებლო კამპანიები საზოგადოებისთვის მოხალისეობისა და მისი დადებითი შედეგების შესახებ მეტი ინფორმაციის მისაწოდებლად. ასევე, გაიზრდება ადგილობრივი და საერთაშორისო მობილობის შესაძლებლობებისა და ღონისძიებებში მონაწილე ახალგაზრდების რაოდენობა. ამოცანა 4.3 გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა ადგილობრივ და რეგიონულ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ახალგაზრდების მონაწილეობის შესახებ განახლებული ევროპული ქარტიის თანახმად, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ახალგაზრდების აქტიური მონაწილეობა დემოკრატიული, ინკლუზიური და განვითარებული საზოგადოების ჩამოყალიბების აუცილებელი წინაპირობაა. ახალგაზრდებისთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ყველა ის უფლება, საშუალება, სივრცე, შესაძლებლობა, რომლებიც ხელს შეუწყობს საკუთარი მოსაზრებების ჩამოყალიბებასა და სხვადასხვა საშუალებით მათ გამოხატვას. მნიშვნელოვანია, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ახალგაზრდები აღიქვან, როგორც თანასწორუფლებიანი პარტნიორები, ქვეყნის ადამიანური კაპიტალის მთავარი განახლებადი წყარო, რომელთაც დიდი პოტენციალი, ტალანტი და ძლიერი მხარეები აქვთ ახალგაზრდებს უნდა ჰქონდეთ შესაძლებლობა, საკუთარი მოსაზრებები გაუზიარონ გადაწყვეტილების მიმღებ პირებს და მიიღონ ინფორმაცია მათი არგუმენტების გათვალისწინების ან/და გაუთვალისწინებლობის შესახებ.73 ამისთვის შეიქმნება ისეთი ეფექტიანი, ინკლუზიური და გამჭვირვალე მექანიზმები, რომლებიც განაპირობებს ახალგაზრდების თანაბარ და არსებით მონაწილეობას პოლიტიკის შექმნისა და მისი ეფექტიანად განხორციელების პროცესში. ამოცანა 4.4 ახალგაზრდული ორგანიზაციებისა და საინიციატივო ჯგუფების მხარდამჭერი მექანიზმების განვითარება ახალგაზრდული ორგანიზაციები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ როგორც ახალგაზრდების, ასევე მთელი საზოგადოების განვითარებაში. ახალგაზრდული 73Revised European Charter on the Participation of Young People in Local and Regional life; https://rm.coe.int/168071b4d6 37 ორგანიზაციების საქმიანობის არეალი ფართოა. ისინი ქმნიან ახალგაზრდებისთვის მნიშვნელოვანი საკითხების ადვოკატირების ეფექტიან პლატფორმას, ახალგაზრდულ სივრცეს თვით გამოხატვისა და განვითარებისთვის. ამ ორგანიზაციების საშუალებით ახალგაზრდებს შესაძლებლობა აქვთ, დაამყარონ ფართო და მრავალფეროვანი სოციალური კავშირები, პარტნიორული ურთიერთობები სხვადასხვა ორგანიზაციასა და ჯგუფთან. ისინი ხელს უწყობენ ახალგაზრდებისთვის მნიშვნელოვანი სხვადასხვა სერვისის მიწოდებას, მათ შორის - ახალგაზრდული საქმიანობის, არაფორმალური განათლებისა და მოხალისეობის მიმართულებით. ასევე, ახალგაზრდების საკვანძო უნარ-ჩვევების განვითარებას, პრობლემური ქცევის ჩამოყალიბების რისკების შემცირებას, ინფორმაციის გავრცელებას, აქტიურ მოქალაქეობასა და მონაწილეობას. ამ მიზნით შეიქმნება მხარდამჭერი მექანიზმები, რომლებიც ხელს შეუწყობს ახალგაზრდების ინიციატივების ზრდას, სტრატეგიით განსაზღვრული მიზნების შესაბამისად, ახალგაზრდული ორგანიზაციების შესაძლებლობების განვითარებას, ახალგაზრდულ პოლიტიკაში მათ აქტიურ და ეფექტიან მონაწილეობას. ამოცანა 4.5 ნაკლები შესაძლებლობის მქონე, შშმ ახალგაზრდების, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების საჭიროებებზე მიმართული პროგრამების და სერვისების განვითარება სტრატეგიით განსაზღვრული პრინციპების შესაბამისად, ყველა ახალგაზრდას უნდა ჰქონდეს თანაბარი შესაძლებლობა, აქტიურად ჩაერთოს საზოგადოებრივ, პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და კულტურულ ცხოვრებაში, მიუხედავად მათი განსხვავებული საჭიროებისა და მდგომარეობისა. ამ მიმართულებით შეიქმნება და განვითარდება ახალგაზრდების საჭიროებებს მორგებული მხარდამჭერი პროგრამები და ახალგაზრდული სერვისები, რომლებიც შექმნის თანაბარ პირობებსა და შესაძლებლობებს სხვადასხვა ჯგუფის წარმომადგენელი ახალგაზრდებისთვის მთელი ქვეყნის მასშტაბით, ხელს შეუწყობს მათი სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებასა და აქტიურ მონაწილეობას საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროსა და დემოკრატიულ პროცესებში. ამოცანა 4.6 საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ახალგაზრდების საჭიროებების შესაბამისი პროგრამებისა და სერვისების განვითარება საქართველოს განუყოფელი ტერიტორიების - აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის უკანონო ოკუპაცია რუსეთის ფედერაციის მიერ და იქ შექმნილი მძიმე ჰუმანიტარული და უფლებრივი მდგომარეობა სავალალოდ აისახება ადგილობრივი მოსახლეობის, მათ შორის - ახალგაზრდების ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, ზღუდავს მათ ფუნდამენტურ უფლებებს და ხელს უშლის შემდგომი განვითარების შესაძლებლობას. ოკუპირებული რეგიონების მძიმე მდგომარეობის გათვალისწინებით, საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი უმთავრესი პრიორიტეტი და ამოცანაა იქ მცხოვრებ მოსახლეობაზე, მათ შორის - ახალგაზრდებზე ზრუნვა. ამისთვის საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის განხორციელებას და ეფექტიანად გამოიყენებს მის ხელთ არსებულ სტატუს-ნეიტრალურ მექანიზმებს, რათა დაეხმაროს აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონში მცხოვრებ ახალგაზრდებს, შეუფერხებლად მიიღონ განათლება, სამედიცინო მომსახურება და ხელი შეუწყოს მათი სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებას. 38 ამასთან, გაგრძელდება ძალისხმევა სამშვიდობო პროცესში ახალგაზრდების როლისა და ჩართულობის გაძლიერების უზრუნველსაყოფად. სტრატეგიული მიზანი 5: ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის გაუმჯობესება სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგიის დოკუმენტში წარმოდგენილი მიზნების მისაღწევად აუცილებელია ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის გაუმჯობესება, ქვეყნის მასშტაბით უფლებებსა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარება და ამ პროცესში ახალგაზრდებისა და სხვა დაინტერესებული მხარეების აქტიური და თანაბარი მონაწილეობის ხელშეწყობა. ეს მიზანი პირდაპირ უკავშირდება გაეროს მდგრადი განვითარების მე-16 მიზანს ,,მშვიდობა, სამართლიანობა და ძლიერი ინსტიტუტები” და „2020-2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფციის“ მე-5 პრიორიტეტს. ამ მიზნის მიღწევით სახელმწიფო გააუმჯობესებს ახალგაზრდული პოლიტიკის დაგეგმვის, კოორდინაციის, განხორციელების, მონიტორინგისა და შეფასების სისტემას; ახალგაზრდული პოლიტიკის წარმართვის პროცესში გაიზრდება უფლებებსა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომების მხარდაჭერა. ამ მიზნის მისაღწევად დაისახა ერთი ძირითადი ამოცანა: ამოცანა 5.1 ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავების მხარდაჭერა ეფექტიანი ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავებისა და განხორციელებისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება ახალგაზრდების ღირებულებების, მოლოდინის და მათ წინაშე არსებული გამოწვევების სიღრმისეულ ცოდნასა და გააზრებას, პოლიტიკის წარმართვის პროცესში მტკიცებულებებსა და უფლებებზე დაფუძნებული მიდგომების დანერგვასა და გამოყენებას. ზემოთქმულის გათვალისწინებით, განხორციელდება ახალგაზრდობის საკითხებთან დაკავშირებული სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობისა და პოპულარიზაციის ხელშემწყობი პროექტები, რეგულარულად ჩატარდება ახალგაზრდულ საკითხებთან დაკავშირებული სხვადასხვა სახის კვლევები, გაუმჯობესდება სტატისტიკური მონაცემების შეგროვების და ანალიზის პროცესი, შემუშავდება და დაინერგება ახალგაზრდების მდგომარეობისა და საჭიროებების შეფასების მეთოდოლოგია, გაგრძელდება მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის რეფორმა, რომლის მიმდინარეობისას დიდი ყურადღება დაეთმობა ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავების საკითხებში ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოებისა და ახალგაზრდულ საკითხებზე მომუშავე სტრუქტურების ინსტიტუციურ განვითარებასა და გაძლიერებას, ახალგაზრდული პოლიტიკის საკითხებთან დაკავშირებული საგანმანათლებლო რესურსების განვითარებას; შეიქმნება მონიტორინგის, შეფასების სისტემის, მართვისა და კოორდინაციის ინკლუზიური მექანიზმები, მომზადდება ახალგაზრდულ პოლიტიკაში ჩართული სუბიექტებისა და მათი უფლება-მოვალეობების განმსაზღვრელი კანონპროექტი, შეიქმნება პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესში ახალგაზრდული საკითხების მეინსტრიმინგის გზამკვლევი, მომზადდება ახალგაზრდული პოლიტიკის წარმართვის პროცესში ახალგაზრდებისა და ახალგაზრდული ორგანიზაციების მონაწილეობის ხელშემწყობი მექანიზმების შესახებ რეკომენდაციები, ჩატარდება ახალგაზრდული პოლიტიკის მნიშვნელობასთან დაკავშირებით ცნობიერების ამაღლების კამპანიები. 39 4. სტრატეგიის განხორციელება, კოორდინაცია, მონიტორინგი და შეფასება განხორციელება და კოორდინაცია სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელებაზე პასუხისმგებელი არიან- საქართველოს სამინისტროები და სხვადასხვა სახელმწიფო უწყება, რომელთა მიერ განსახორციელებელი კონკრეტული აქტივობები წარმოდგენილია სამოქმედო გეგმაში. ადგილობრივი ხელისუფლება, საკუთარი უფლებამოსილებისა და კომპეტენციის შესაბამისად, ხელს შეუწყობს სტრატეგიული პრიორიტეტებისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელებას. სტრატეგიით განსაზღვრული ამოცანები განხორციელდება 2026 წლის ჩათვლით ყველა დაინტერესებულ მხარესთან პარტნიორობის საფუძველზე. სახელმწიფოს ბიუჯეტი არის სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგიის განხორციელების დაფინანსების ძირითადი წყარო. ასევე, საჭიროების შემთხვევაში, გამოყენებული იქნება კანონმდებლობით გათვალისწინებული დაფინანსების ყველა შესაძლო წყარო, მათ შორის - ადგილობრივი და საერთაშორისო ფონდები, საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციებისა და პარტნიორი ქვეყნების ფინანსური მხარდაჭერა. სტრატეგიის განხორციელების კოორდინაციის, მონიტორინგისა და შეფასების მექანიზმების შემუშავებას, კონცეფციით განსაზღვრული ვალდებულების შესაბამისად, უზრუნველყოფს საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო (სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო). საქართველოს მთავრობის დადგენილების საფუძველზე შეიქმნება სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის უწყებათაშორისი საბჭო, რომლის მიზანი იქნება ახალგაზრდული პოლიტიკის სფეროში საქართველოს მთავრობის ერთიანი პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა, „სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგია 2023-2026”-ის, მისი სამოქმედო გეგმ(ებ)ისა და სფეროსთან დაკავშირებული სხვა პოლიტიკის დოკუმენტების შესრულების კოორდინაცია, მონიტორინგი და შეფასება. საბჭოს შემადგენლობაში შევლენ საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლები, კერძოდ მინისტრის მოადგილეები. ასევე, საჭიროებისამებრ, საბჭოს მუშაობაში მონაწილეობისა და გადაწყვეტილების მიღების საშუალება მიეცემათ საკანონმდებლო ორგანოს, საერთაშორისო ორგანიზაციების, ახალგაზრდული პოლიტიკის სფეროში ჩართული არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და სხვა დაინტერესებული მხარეების წარმომადგენლებს. საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო (სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო), კონცეფციით განსაზღვრული ვალდებულების შესაბამისად, ხელს შეუწყობს სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის უწყებათაშორისი საბჭოს შეუფერხებელ ფუნქციონირებას. საბჭოს სხდომები ჩატარდება, სულ მცირე, ექვს თვეში ერთხელ. საბჭოს სხდომების პერიოდულობას, დაკისრებული ფუნქციების გათვალისწინებით, განსაზღვრავს საბჭოს თავმჯდომარე. საბჭო, თავისი ამოცანების შესრულების მიზნით, შექმნის საბჭოს სამდივნოს და განსაზღვრავს მის შემადგენლობას, ფუნქციებსა და საქმიანობის წესს. საბჭოს სამდივნოს საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო. 40 საბჭო სამოქმედო გეგმის შესრულების კოორდინაციის, მონიტორინგისა და შეფასების მიზნით, საჭიროების შემთხვევაში, ხმათა უმრავლესობით შექმნის თემატურ სამუშაო ჯგუფებს ან/და მიმართავს მთავრობას მოქმედი უწყებათაშორისი კომისიების, საბჭოებისა და თემატური სამუშაო ჯგუფებისათვის მითითებული ფუნქციების დაკისრებასთან დაკავშირებით. თემატურ სამუშაო ჯგუფში მონაწილეობა შეიძლება ეთხოვოთ სახელმწიფო უწყებების, საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და შესაბამის სფეროში მომუშავე არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების, პროფესიული ასოციაციებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლებს, ასევე - მეცნიერებს, ექსპერტებსა და შესაბამისი (თემატური) სამიზნე ჯგუფის წარმომადგენლებს. თემატური სამუშაო ჯგუფი ხმათა უმრავლესობით ამტკიცებს მომხსენებელს თემატური სამუშაო ჯგუფების შემადგენლობიდან, რომელიც, სამდივნოს ინიციატივის საფუძველზე, თემატური სამუშაო ჯგუფის მიერ მომზადებულ რეკომენდაციებს, წინადადებებსა და ანგარიშებს წარუდგენს საბჭოს. სტრატეგიაში შესაძლებელია ცვლილებების შეტანა მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. სამდივნოს ანგარიშის საფუძველზე საბჭო უფლებამოსილია, განიხილოს და დაამტკიცოს სტრატეგიაში ან/და სამოქმედო გეგმაში ცვლილებების შეტანის საკითხი და განახლებული დოკუმენტი დასამტკიცებლად წარუდგინოს საქართველოს მთავრობას. საზოგადოება და დაინტერესებული მხარეები სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელების შესახებ ინფორმაციის მიღებას შეძლებენ საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წარმომადგენლებთან პირისპირ შეხვედრების, ოფიციალური ვებგვერდების, სხვადასხვა მედიისა და სოციალური ქსელების მეშვეობით. სტრატეგიის განმახორციელებელი დაწესებულების (უწყების) რეორგანიზაციის, ლიკვიდაციის ან/და სხვა დაწესებულებასთან (უწყებასთან) შერწყმის შემთხვევაში სტრატეგიის შესაბამის ამოცანებს შეასრულებს მისი უფლებამონაცვლე დაწესებულება (უწყება). მონიტორინგი და შეფასება სტრატეგიას აქვს ყოვლისმომცველი მონიტორინგისა და შეფასების ჩარჩო. თითოეული გავლენისა და ამოცანის შედეგის ინდიკატორი დაფუძნებულია ობიექტურად დამოწმებად წყაროებზე და პროგრესის განსაზღვრის მიზნით კონკრეტულ მიზანზე/ამოცანაზე პასუხისმგებელი უწყების მიერ რეგულარულად განხორციელდება მონიტორინგი, ხოლო სტრატეგიის დასრულებისას შეფასდება მიღწეული პროგრესი. სტრატეგიის მონიტორინგის მიზანია, რეგულარულად შეაგროვოს ინფორმაცია ამოცანების შესრულებისას შესახებ მიღწეული პროგრესის შესახებ (ასევე შემდგომში, სამოქმედო გეგმაში ასახული აქტივობების იმპლემენტაციასთან დაკავშირებით). მონიტორინგი განაპირობებს ანგარიშვალდებულების მაღალ დონეს და ადგენს პასუხისმგებელი უწყებების მიერ აქტივობების იმპლემენტაციის პროცესის ეფექტიანობას. სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის მონიტორინგისა და შეფასების პროცესში დაინტერესებული მხარეების ჩართულობისთვის, საჭიროებისამებრ გამოყენებული იქნება საბჭოს მიერ თემატური სამუშაო ჯგუფის შექმნის შესაძლებლობის მექანიზმი. მონიტორინგისა და შეფასების ანგარიშები, ასევე შეფასების მეთოდოლოგიისა და ინსტრუმენტების სამუშაო ვერსიები დამტკიცებამდე, უკუკავშირის მიღების მიზნით, 41 გამოქვეყნდება ინტერნეტსივრცეში, ჩატარდება საჯარო კონსულტაციები და განხილვები ახალგაზრდების, ახალგაზრდულ ორგანიზაციებისა და ყველა დაინტერესებული მხარის მონაწილეობით. სამოქმედო გეგმის განხორციელების დაწყებიდან ყოველ ექვს თვეში ერთხელ საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელებაზე პასუხისმგებელი უწყებებიდან გამოითხოვს ინფორმაციას განსახორციელებელი ღონისძიებების შესრულების პროგრესის შესახებ, ე.წ. სტატუს ანგარიშებს და მათ საფუძველზე მოამზადებს ე.წ. პროგრეს და წლიურ ანგარიშებს. ანგარიშების საფუძველზე შეფასდება სტრატეგიის მიზნებისა და ამოცანების მიღწევები და, საჭიროებისამებრ, განხორციელდება ცვლილებები. მონიტორინგის წლიურ ანგარიშში აისახება სამოქმედო გეგმის განხორციელების დაწყებიდან ერთი საანგარიშო წლის განმავლობაში სამოქმედო გეგმის შესრულების პროცესი და მიღწეული შედეგები. აქტივობების დონის სტატუსები განისაზღვრება პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების სახელმძღვანელოს მე-7 დანართის (მონიტორინგის ინსტრუქციის) შესაბამისად. სამოქმედო გეგმის მონიტორინგის წლიური ანგარიში მომზადდება გეგმის განხორციელების დაწყებიდან ყოველი მომდევნო წლის გასვლის შემდეგ, 60 კალენდარული დღის ვადაში. მონიტორინგის წლიური ანგარიშები და მათში წარმოდგენილი რეკომენდაციები განსახილველად წარედგინება საბჭოს, გაეგზავნება საქართველოს მთავრობას და გამოქვეყნდება საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს ოფიციალურ ვებგვერდზე. საბჭოს მიერ შექმნილი სამდივნო, საჭიროების შემთხვევაში, თემატური სამუშაო ჯგუფების ჩართულობით მოამზადებს შეფასების შუალედურ და საბოლოო ანგარიშებს. საჭიროებისამებრ შუალედური ანგარიში მომზადდება სტრატეგიის დამტკიცებიდან ორი წლის შემდეგ, ხოლო საბოლოო ანგარიში მომზადდება სტრატეგიის მოქმედეგების დასრულების შემდეგ 6 თვის ვადაში, რაც შესაძლებელს გახდის შეფასების შედეგებისა და რეკომენდაციების გამოყენებას შემდგომი სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმების შემუშავების პროცესში. სამდივნოს მიერ მომზადებული შეფასების ჩარჩო დასამტკიცებლად წარედგინება საბჭოს. შეფასების ჩარჩო დაეფუძნება საქართველოს პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის სისტემის ხუთ ძირითად კრიტერიუმს, რომლებიც, თავის მხრივ, ეფუძნება ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) საგარეო დახმარების კომიტეტის (DAC) შეფასების კრიტერიუმებს. ეს კრიტერიუმებია: შესაბამისობა, ეფექტურობა, ეფექტიანობა, მდგრადობა და გავლენა. შეფასების პროცესი დაეფუძნება საქართველოს მთავრობის შეფასების სახელმძღვანელოს (იხ. პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების სახელმძღვანელო, დანართი 8). დანართები დანართი 1: ლოგიკური ჩარჩო; დანართი 2: სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგიის სამოქმედო გეგმა 2023; 42 დანართი 3: საჯარო კონსულტაციების შემაჯამებელი ანგარიში; დანართი 4: ინდიკატორების პასპორტი; დანართი 5: გამოყენებული ლიტერატურა; დანართი 6: ტერმინთა განმარტებები. 43 სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგია 2023-2026 დანართი 1. ლოგიკური ჩარჩო მიზანი 4: ინკლუზიური მდგრადი და თანასწორი განვითარების განათლების პირობების მიზანი 1: ახალგაზრდების განვითარებისა და მათი პოტენციალის გამოვლენის ხელშეწყობა მიზნებთან შექმნა და უწყვეტი (SDGs) სწავლის შესაძლებლობა კავშირი: ყველასათვის სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის შუალედური საბოლოო გავლენის ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის ინდიკატორ წილი, ვინც ფიქრობს, რომ სააგენტოს წლიური ი 1.1: არაფორმალურ განათლებაზე მაჩვენებელ ანგარიში და ვებ-გვერდი 37,7% 33,8% 30% ხელმისაწვდომობა პრობლემაა ი https://youthagency.gov.ge/ ; ამოცანა 1.1: არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა ქვეყნის მასშტაბით მთელი სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო სიცოცხლის მანძილზე სწავლის შუალედური საბოლოო ამოცანის საკვანძო კომპეტენციების წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის შედეგის განვითარების ხელშემწყობი, სააგენტოს წლიური ინდიკატორ სახელმწიფოს მიერ მაჩვენებელ ანგარიში და ვებ-გვერდი ი 1.1.1: განხორციელებული/მხარდაჭერილ 8% 18% 20% ი https://youthagency.gov.ge/ ი არაფორმალური განათლების, ; ახალგაზრდული საქმიანობისა და საინფორმაციო სერვისებით მოსარგებლე ახალგაზრდების (14- 29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული მაჩვენებელი სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ქვეყნის მასშტაბით საკუთარი შუალედური საბოლოო ამოცანის პროფესიით ოფიციალურად წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის შედეგის დასაქმებული სერტიფიცირებული სააგენტოს წლიური ინდიკატორ ახალგაზრდული მუშაკების მაჩვენებელ ანგარიში და ვებ-გვერდი ი 1.1.2: 18 50 100 რაოდენობა. ი https://youthagency.gov.ge/ ; სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო ამოცანის ჰობი-განათლების პროგრამებში 6 წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის შედეგის წლის ასაკიდან ჩართული სააგენტოს წლიური ინდიკატორ ბენეფიციარების პროცენტული მაჩვენებელ ანგარიში და ვებ-გვერდი ი 1.1.3: მაჩვენებელი 14% 21% 28% ი https://youthagency.gov.ge/ ; რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა მიზანი 3: ჯანსაღი ცხოვრებისა და მდგრადი კეთილდღეობისთვის განვითარების საჭირო პირობების მიზანი 2: ახალგაზრდების ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის გაძლიერება მიზნებთან შექმნა ყველა (SDGs) ადამიანისათვის კავშირი: მიზანი 5: გენდერული თანასწორობის მიღწევა და ყველა ქალისა და 2 გოგონას შესაძლებლობების გაუმჯობესება მიზანი10: უთანასწორობის შემცირება ქვეყნებში და ქვეყნებს შორის სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო გავლენის სიცოცხლის მოსალოდნელი წელი 2019 2024 2026 საქართველოს ინდიკატორ ხანგრძლივობა 19 წლისთვის სტატისტიკის ეროვნული ი 2.1: მაჩვენებელ 56,0 56,8 57,4 სამსახურის წლიური ი ანგარიში სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო გავლენის სიცოცხლის მოსალოდნელი წელი 2019 2024 2026 საქართველოს ინდიკატორ ხანგრძლივობა 24 წლისთვის სტატისტიკის ეროვნული ი 2.2: მაჩვენებელ 51,2; 51,8 52,5 სამსახურის წლიური ი ანგარიში ამოცანა 2.1: ახალგაზრდებში ჯანსაღი ცხოვრების ხელშეწყობა სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო ამოცანის წელი 2020 2024 2026 ნუტრიციული კვლევა. ჭარბწონიანობის პროცენტული შედეგის საქართველოს მაჩვენებელი მოზარდებსა და ინდიკატორ ოკუპირებული ახალგაზრდებში მაჩვენებელ ი 2.1.1: 16,6% 11% 8% ტერიტორიებიდან ი დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და 3 სოციალური დაცვის სამინისტროს წლიური ანგარიში. სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო რეგულარულ ფიზიკურ შუალედური საბოლოო ამოცანის აქტივობაში (არანაკლებ კვირაში წელი 2020 2024 2026 საქართველოს შედეგის ერთხელ) ჩართულობის კულტურის,სპორტისა ინდიკატორ მაჩვენებელი (14-29 წლის მაჩვენებელ და ახალგაზრდობის ი 2.1.2: 26% 30% 34% ასაკობრივი ჯგუფი) ი სამინისტროს წლიური ანგარიში რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა ამოცანა 2.2: ახალგაზრდების ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესება საბაზისო სამიზნე დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო დაფიქსირებული სუიციდის წელი 2021 2024 2026 საქართველოს ამოცანის (მცდელობები და ოკუპირებული შედეგის განხორციელებული სუიციდი) ტერიტორიებიდან ინდიკატორ შემთხვევა ახალგაზრდებში 100 დევნილთა, შრომის, მაჩვენებელ ი 2.2.1: 000-ს მოსახლეზე (14-29 წლის 4.8 2.6 1.8 ჯანმრთელობისა და ი ასაკობრივი ჯგუფი) სოციალური დაცვის სამინისტროს წლიური ანგარიში სამიზნე ფსიქიკური და ქცევითი საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის შუალედური საბოლოო აშლილობის შემთხვევების შედეგის წელი 2021 2024 2026 საქართველოს რაოდენობა ახალგაზრდებში, 100 ინდიკატორ ოკუპირებული 000 სულ მოსახლეზე (14-29 წლის მაჩვენებელ ი 2.2.2: 119.8 110 100 ტერიტორიებიდან ასაკობრივი ჯგუფი) ი დევნილთა, შრომის, 4 ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წლიური ანგარიში რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, კოორდინაციის ნაკლებობა, პოსტ პანდემიური გავლენა ამოცანა 2.3: ახალგაზრდებში ქიმიური და ქცევითი დამოკიდებულების დონის შემცირება სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო წელი 2019 2024 2026 ალკოჰოლის, თამბაქოსა და სხვა ნარკოტიკული ნივთიერებების ახალგაზრდებში გადამეტებული მოხმარების ამოცანის სმის (იმ ახალგაზრდების შემსწავლელი ევროპის შედეგის პროცენტული რაოდენობა, ვინც სასკოლო კვლევა; სსიპ ინდიკატორ დაადასტურა ზედიზედ ხუთი ან ლ. საყვარელიძის მაჩვენებელ ი 2.3.1: მეტი ჭიქის დალევა ბოლო 30 დღის 46% 30% 20% სახელობის დაავადებათა ი განმავლობაში) მაჩვენებელი კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის (დკსჯეც) წლიური ანგარიში სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის იმ ახალგაზრდების პროცენტული შუალედური საბოლოო შედეგის მაჩვენებელი, ვინც მოიხმარა წელი 2019 2024 2026 ალკოჰოლის, თამბაქოსა ინდიკატორ მარიხუანა ბოლო 30 დღის და სხვა ნარკოტიკული მაჩვენებელ ი 2.3.2: განმავლობაში 8% 6% 4% ნივთიერებების ი მოხმარების 5 შემსწავლელი ევროპის სასკოლო კვლევა სამიზნე იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის შუალედური საბოლოო ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული შედეგის წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის მაჩვენებელი, ვინც ფიქრობს, რომ ინდიკატორ სააგენტოს წლიური მათ დასახლებაში აზარტული მაჩვენებელ შემცირებული შემცირებულია ი 2.3.3: 34,5% ანგარიში - თამაშებით გატაცება პრობლემაა ი ა 2,5%-ით 5%-ით https://youthagency.gov.ge/ რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა ახალგაზრდების მიმართ და ახალგაზრდების მიერ ჩადენილი ძალადობისა და ანტისოციალური ქცევის, მათ შორის ამოცანა 2.4: დისკრიმინაციის შემცირება საბაზისო სამიზნე 17-24 წლის ახალგაზრდა დადასტურების წყარო ამოცანის შუალედური საბოლოო მსხვერპლი ქალების რაოდენობა შედეგის წელი 2019 2024 2026 (შემაკავებელი ორდერებით საქართველოს შინაგან ინდიკატორ შემცირდა წარმოებული სტატისტიკის მაჩვენებელ შემცირდა სულ საქმეთა სამინისტროს ი 2.4.1: 855 სულ მცირე შესაბამისად) ი მცირე 2%-ით წლიური ანგარიში 1%-ით სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო წელი 2019 2024 2026 საქართველოს ოკუპირებული ამოცანის ბულინგში მონაწილე 15 წლის ტერიტორიებიდან შედეგის ახალგაზრდების რაოდენობა დევნილთა, შრომის, ინდიკატორ (HBSC) მაჩვენებელ ჯანმრთელობისა და ი 2.4.2: 36,9% 33,9% 32,9% ი სოციალური დაცვის სამინისტრო. სსიპ – ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა 6 კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის წლიური ანგარიში სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო წელი 2019 2024 2026 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ამოცანის ბულინგის შედეგად ჯანმრთელობისა და შედეგის დაზარალებული 15 წლის სოციალური დაცვის ინდიკატორ ახალგაზრდების რაოდენობა სამინისტრო. მაჩვენებელ ი 2.4.3: (HBSC) 14% 11% 10% სსიპ – ლ. საყვარელიძის ი სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის წლიური ანგარიში სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის შუალედური საბოლოო დანაშაულის ჩადენისათვის შედეგის წელი 2021 2024 2026 საქართველოს ბრალდებული 14-29 წლის ინდიკატორ შემცირებულია სტატისტიკის ეროვნული ახალგაზრდების რაოდენობა მაჩვენებელ შემცირებული ი 2.4.4: 4,724 , სულ მცირე, სამსახურის წლიური ი ა 2,5%-ით 5%-ით ანგარიში საბაზისო სამიზნე დადასტურების წყარო 7 შუალედური საბოლოო ამოცანის ძალადობის მოტივით 14-29 წლის წელი 2020 2024 2026 შედეგის საქართველოს პირთა მიმართ დევნის დაწყების 2,209 (2120 შემცირებულია ინდიკატორ მაჩვენებელ შემცირებული პროკურატურის მაჩვენებელი კაცი, 89 , სულ მცირე, ი 2.4.5: ი ა 2,5%-ით წლიური ანგარიში ქალი) 5%-ით სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის შუალედური საბოლოო ძალადობის შედეგად შედეგის წელი 2020 2024 2026 დაზარალებული 14-29 წლის საქართველოს ინდიკატორ 2,682 (1039 შემცირებულია პირები მაჩვენებელ შემცირებული პროკურატურის ი 2.4.6: კაცი, 1643 , სულ მცირე, ი ა 2,5%-ით წლიური ანგარიში ქალი) 5%-ით რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, კოორდინაციის ნაკლებობა ამოცანა 2.5: ბავშვთა/ადრეული ქორწინებებისა და მოზარდთა ორსულობის წინააღმდეგ ბრძოლა სამიზნე ამოცანის საბაზისო დადასტურების წყარო მოზარდთა შობადობის შუალედური საბოლოო შედეგის მაჩვენებელი (1000, 15-19 ასაკის წელი 2020 2024 2026 ჯანმრთელობის ინდიკატორ ქალებზე) მაჩვენებელ მსოფლიო ორგანიზაციის ი 2.5.1: 32,3% 28% 23% ი მონაცემთა ბაზა სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო ამოცანის 20-24 წლის ქალთა პროცენტული წელი 2018 2024 2026 გაეროს სააგენტოების შედეგის რაოდენობა, რომლებიც 18 წლამდე წლიური ანგარიშები; ინდიკატორ დაქორწინდნენ მაჩვენებელ სსიპ ახალგაზრდობის ი 2.5.2: 13,9% 10% 7% ი სააგენტოს წლიური ანგარიში რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, კოორდინაციის ნაკლებობა ამოცანა 2.6 ახალგაზრდების/ბავშვთა პერსონალური მონაცემების დაცვის გაუმჯობესება საბაზისო სამიზნე დადასტურების წყარო 8 შუალედური საბოლოო პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ამოცანის წელი 2022 2024 2026 სამსახურის მიერ შედეგის საბაზისო საბაზისო პერსონალურ მონაცემთა ახალგაზრდების/ბავშვთა ინდიკატორ მაჩვენებელ მაჩვენებელი მაჩვენებელი დაცვის სამსახურის მონაცემების დამუშავებაზე 41 ი 2.6.1 ი გაზრდილია გაზრდილია წლიური ანგარიში შესწავლილი საქმეების რაოდენობა 5%-ით 10%-ით რისკი საჭირო ფინანსური და სხვა რესურსის ნაკლებობა, მომართვიანობის ნაკლებობა მიზანი 8: ღირსეული სამუშაო და ეკონომიკური ზრდა. მდგრადი (ასევე, მიზანი 4: განვითარების ხარისხიანი განათლება. მიზანი 3: ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერება მიზნებთან მიზანი 5: გენდერული (SDGs) თანასწორობა. მიზანი 9: კავშირი: მრეწველობა, ინოვაცია და ინფრასტრუქტურა. მიზანი 10: შემცირებული უთანასწორობა.) სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო ახალგაზრდების (20-24 წლის და გავლენის წელი 2021 2024 2026 25-29 წლის) უმუშევრობის საქართველოს ინდიკატორ 41%(20-24 38% (20- 35% (20- მაჩვენებელი სტატისტიკის ეროვნული ი 3.1: მაჩვენებელ წლის) 24წლის); 24წლის); სამსახური სამუშაო ი 27,8 (25-29 24,8 (25-29 21,8 % (25-29 ძალის გამოკვლევა წლის) წლის) წლის) გავლენის სამიზნე იმ ახალგაზრდების წილობრივი საბაზისო დადასტურების წყარო ინდიკატორ შუალედური საბოლოო მაჩვენებელი, ვისაც აქვს ი 3.2: წელი 2021 2024 2026 9 დაქირავებული შრომით სსიპ ახალგაზრდობის მიღებული პირადი შემოსავალი მაჩვენებელ სააგენტოს წლიური 14,9% 15,9% 16,9% ი ანგარიში - https://youthagency.gov.ge/ სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო გავლენის ახალგაზრდების ეკონომიკური წელი 2020 2024 2026 საქართველოს ინდიკატორ აქტივობის (სამუშაო ძალაში სტატისტიკის ეროვნული ი 3.3: მონაწილეობა) დონე მაჩვენებელ 46,9% 48,9% 50,9% სამსახური, სამუშაო ი ძალის გამოკვლევა სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო გავლენის NEET-ახალგაზრდების წელი 2021 2024 2026 საქართველოს ინდიკატორ პროცენტული მაჩვენებელი სტატისტიკის ეროვნული ი 3.4: მაჩვენებელ 34.6% 30% 25% სამსახური, სამუშაო ი ძალის გამოკვლევა ამოცანა 3.1: ახალგაზრდების ხარისხიანი და ღირსეული დასაქმების ხელშეწყობა სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო წელი 2020 2024 2026 საქართველოს სსიპ დასაქმების ხელშეწყობის ამოცანის ოკუპირებული სახელმწიფო სააგენტოს შრომის შედეგის ტერიტორიებიდან ბაზრის აქტიური პოლიტიკის ინდიკატორ დევნილთა შრომის პროგრამებში ჩართული მაჩვენებელ ი 3.1.1: 1,419 1,560 1,716 ჯანმრთელობისა და ახალგაზრდების რაოდენობა ი სოციალური დაცვის სამინისტროს წლიური ანგარიში საბაზისო სამიზნე დადასტურების წყარო 10 შუალედური საბოლოო წელი 2020 2024 2026 ამოცანის სხვაობა 15-29 წლის ახალგაზრდა 20.6 საქართველოს შედეგის ქალებსა და მამაკაცებს შორის პროცენტულ 15 10 სტატისტიკის ეროვნული ინდიკატორ სამუშაო ძალის მონაწილეობის მაჩვენებელ ი პუნქტი პროცენტული პროცენტული სამსახური, სამუშაო ი 3.1.2: დონის მიხედვით ი (36.2 % ქალი; პუნქტი პუნქტი ძალის გამოკვლევა 56.8% კაცი;) სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის შუალედური საბოლოო შრომითი ხელშეკრულებით შედეგის წელი 2020 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის დასაქმებული ახალგაზრდების (14- ინდიკატორ სააგენტოს წლიური 29) წილობრივი მაჩვენებელი მაჩვენებელ ი 3.1.3: 75% 78% 81% ანგარიში - ი https://youthagency.gov.ge/ რისკი : საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა ამოცანა 3.2: ახალგაზრდული მეწარმეობის გაძლიერება იმ ახალგაზრდების წილობრივი სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის მაჩვენებელი, ვინც ფიქრობს, რომ შუალედური საბოლოო შედეგის საქართველოში ხელსაყრელი წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის ინდიკატორ გარემოა ახალგაზრდული სააგენტოს წლიური მაჩვენებელ ი 3.2.1: მეწარმეობის, ინოვაციებისა და 25,7% 27% 30% ანგარიში - ი სტარტაპებისთვის https://youthagency.gov.ge/ საქართველოში მოქმედი, სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო დამკვიდრებული პრაქტიკის შუალედური საბოლოო ამოცანის მიხედვით და სოციალურ წელი 2021 2024 2026 სოციალური შედეგის საწარმოთა ალიანსის მეწარმეობის მიმოხილვა, ინდიკატორ კრიტერიუმების შესაბამისად მაჩვენებელ სოციალური ი 3.2.2: 8% 12% 16% განსაზღვრული იმ სოციალური ი მეწარმეობის პრაქტიკა საწარმოების პროცენტული წილი, საქართველოში 11 რომელთა მიზანია ახალგაზრდების (განმეორებადი კვლევის და მოწყვლადი ჯგუფების წლიური ანგარიში) ხელშეწყობა სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის შუალედური საბოლოო იმ ახალგაზრდების წილობრივი შედეგის წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის მაჩვენებელი, ვისაც აქვს პირადი ინდიკატორ სააგენტოს წლიური შემოსავალი მეწარმეობიდან მაჩვენებელ ი 3.2.3: 6,9% 7,9% 8,9% ანგარიში - ი https://youthagency.gov.ge/ რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა ქვემიზანი 16.7 ყველა დონეზე სწრაფი რეაგირების უნარის მქონე, ინკლუზიური, მდგრადი მონაწილეობაზე განვითარების ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა საზოგადოებრივ და დემოკრატიულ დაფუძნებული და მიზანი 4: მიზნებთან პროცესებში წარმომადგენლობითი (SDGs) გადაწყვეტილებათა კავშირი: მიღების პროცესის უზრუნველყოფა (მდგრადი განვითარების მიზანი 16) იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული შუალედური საბოლოო გავლენის წილი, ვინც ფიქრობს, რომ წელი 2016 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის ინდიკატორ ახალგაზრდების ინტერესები სააგენტოს წლიური ი 4.1: მაჩვენებელ გათვალისწინებულია პოლიტიკურ 25% 30% 35% ანგარიში - ი დღის წესრიგში https://youthagency.gov.ge/ 12 ამოცანა 4.1: ახალგაზრდების სამოქალაქო პასუხისმგებლობის გაძლიერება სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის სამოქალაქო აქტივობაში ჩართული შუალედური საბოლოო შედეგის ახალგაზრდების (14-29 წლის წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის ინდიკატორ ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული სააგენტოს წლიური მაჩვენებელ ი 4.1.1: წილი 35% 39% 45% ანგარიში - ი https://youthagency.gov.ge/ იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული შუალედური საბოლოო ამოცანის წილი, ვინც თვლის, რომ წელი 2019 2024 2026 შედეგის სსიპ ახალგაზრდობის მნიშვნელოვანია, იყო ტოლერანტი ინდიკატორ სააგენტოს წლიური ისეთი დამოკიდებულებების მაჩვენებელ ი 4.1.2: 37% 40% 45% ანგარიში - მიმართაც, რომლებიც არ ეთანხმება ი https://youthagency.gov.ge/ შენს მოსაზრებებს რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა ამოცანა 4.2: მოხალისეობრივი საქმიანობის ხელშეწყობა სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის მოხალისეობრივ საქმიანობაში შუალედური საბოლოო შედეგის ჩართული ახალგაზრდების (14-29 წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის ინდიკატორ წლის ასაკობრივი ჯგუფი) სააგენტოს წლიური მაჩვენებელ ი 4.2.1: პროცენტული წილი 25,4% 30% 35% ანგარიში - ი https://youthagency.gov.ge/ რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, ხარისხის დოკუმენტების და აღიარების სისტემის არ არსებობა ამოცანა 4.3: გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა გადაწყვეტილებების მიღების სამიზნე ამოცანის საბაზისო დადასტურების წყარო პროცესში ჩართული შუალედური საბოლოო შედეგის ახალგაზრდების (14-29 წლის წელი 2021 2024 2026 13 ინდიკატორ ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული სსიპ ახალგაზრდობის ი 4.3.1: წილი მაჩვენებელ სააგენტოს წლიური 7,8% 25% 30% ი ანგარიში - https://youthagency.gov.ge/ რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა ამოცანა 4.4: ახალგაზრდული ორგანიზაციებისა და საინიციატივო ჯგუფების მხარდამჭერი მექანიზმების განვითარება სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო ამოცანის იმ ახალგაზრდულ ორგანიზაციათა შუალედური საბოლოო შედეგის პროცენტული წილი, რომლებსაც წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის ინდიკატორ მიუღიათ დაფინანსება სააგენტოს წლიური მაჩვენებელ ი 4.4.1: სახელმწიფო ორგანიზაციებისგან 54% 60% 75% ანგარიში - ი https://youthagency.gov.ge/ რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა ნაკლები შესაძლებლობის მქონე, შშმ ახალგაზრდების, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ამოცანა 4.5: ახალგაზრდების საჭიროებებზე მიმართული პროგრამების და სერვისების განვითარება ნაკლები შესაძლებლობის მქონე, სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შშმ ახალგაზრდების, ასევე შუალედური საბოლოო ეთნიკური და რელიგიური წელი 2021 2024 2026 ამოცანის უმცირესობების წარმომადგენელი შედეგის სსიპ ახალგაზრდობის ახალგაზრდების (14-29 წლის ინდიკატორ გაზრდილია გაზრდილია სააგენტოს წლიური ასაკობრივი ჯგუფი) რიცხვი, მაჩვენებელ ი 4.5.1: N/A სულ მცირე სულ მცირე ანგარიში - რომლებიც სარგებლობენ ი 2.5%-ით 5%-ით https://youthagency.gov.ge/ საჭიროებებზე მორგებული პროგრამებითა და სერვისებით რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ახალგაზრდების საჭიროებების შესაბამისი პროგრამებისა და ამოცანა 4.6: სერვისების განვითარების ხელშეწყობა საბაზისო სამიზნე დადასტურების წყარო 14 საქართველოს ოკუპირებულ შუალედური საბოლოო ტერიტორიებზე მცხოვრები წელი 2021 2024 2026 ამოცანის ახალგაზრდების (14-29 წლის სსიპ ახალგაზრდობის შედეგის ასაკობრივი ჯგუფი) საჭიროებების გაზრდილია გაზრდილია სააგენტოს წლიური ინდიკატორ მაჩვენებელ შესაბამისი პროგრამებით და N/A სულ მცირე სულ მცირე ანგარიში - ი 4.6.1: ი სერვისებით მოსარგებლე 2.5%-ით 5%-ით https://youthagency.gov.ge/ ახალგაზრდების რაოდენობა რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, კოორდინაციის ნაკლებობა ქვემიზანი 16.6: ეფექტიანი, ანგარიშვალდებული და მდგრადი გამჭვირვალე განვითარების ინსტიტუტების შექმნა მიზანი 5: ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის გაუმჯობესება მიზნებთან ყველა დონეზე (SDGs) (მდგრადი განვითარების კავშირი: მიზანი 16: მშვიდობა, სამართლიანობა და ძლიერი ინსტიტუტები) სამიზნე იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო გავლენის ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის ინდიკატორ წილი, ვინც დადებითად აფასებს სააგენტოს წლიური ი 5.1: ახალგაზრდული პოლიტიკის მაჩვენებელ 27,6% 33,8% 40% ანგარიში - შედეგებს ი https://youthagency.gov.ge/ ამოცანა 5.1: ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავების მხარდაჭერა სამიზნე ამოცანის მუნიციპალურ დონეზე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო შედეგის დამტკიცებული ახალგაზრდული წელი 2022 2024 2026 15 ინდიკატორ პოლიტიკის დოკუმენტების სსიპ ახალგაზრდობის ი 5.1.1: რაოდენობა მაჩვენებელ სააგენტოს წლიური 11 30 50 ი ანგარიში - https://youthagency.gov.ge/ რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა 16 სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგიის სამოქმედო გეგმა 2023 ქვემიზანი 16.6: ეფექტიანი, ანგარიშვალდებული და გამჭვირვალე ინსტიტუტების მდგრადი განვითარების მიზანი 5: ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის გაუმჯობესება შექმნა ყველა დონეზე (მდგრადი მიზნებთან (SDGs) კავშირი: განვითარების მიზანი 16: მშვიდობა, სამართლიანობა და ძლიერი ინსტიტუტები.) სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი გავლენის ინდიკატორი ჯგუფი) პროცენტული წილი, ვინც დადებითად 5.1: აფასებს ახალგაზრდული პოლიტიკის შედეგებს წელი 2021 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში და ვებ-გვერდი https://youthagency.gov.ge/ მაჩვენებელი 27.60% 33.80% 40% ამოცანა 5.1: ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავების მხარდაჭერა სამიზნე საბაზისო დადასტურების წყარო შუალედური საბოლოო მუნიციპალურ დონეზე დამტკიცებული ამოცანის შედეგის ახალგაზრდული პოლიტიკის დოკუმენტების ინდიკატორი 5.1.1: რაოდენობა წელი 2022 2024 2026 სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში და ვებ-გვერდი https://youthagency.gov.ge/ მაჩვენებელი 11 30 50 რისკი: საჭირო დაფინანსების ნაკლებობა, პრიორიტეტების ცვლილება, კოორდინაციის ნაკლებობა დაფინანსების წყარო დადასტურების პასუხისმგებელი სახელმწიფო აქტივობა აქტივობის შედეგის ინდიკატორი შესრულების ვადა ბიუჯეტი სხვა წყარო უწყება ბიუჯეტი დეფიციტი ოდენობა კოდი ოდენობა ორგანიზაცია შემუშავებული მოდელი; / სსიპ საქართველოს შემუშავებულია/განახლებუ ახალგაზრდობის კულტურის, სპორტისა მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის ლია სულ მცირე 1 მოდელი სააგენტოს წლიური და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.1 ხარისხის მონიტორინგისა და შეფასების 5.1.1.1 სიტუაციის ანალიზისა და 5,400 5,400 330902 ანგარიში და ვებ- სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი მოდელ(ებ)ის განახლება საერთაშორისო პრაქტიკის გვერდი ახალგაზრდობის გათვალისწინებით https://youthagency.go სააგენტო) v.ge/ სსიპ საქართველოს ახალგაზრდობის განხორციელებულია კულტურის, სპორტისა მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის სააგენტოს წლიური ინკლუზიური მიდგომით და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.2 სტანდარტის დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით 5.1.2.1 ანგარიში და ვებ- 10,000 10,000 330902 დაგეგმილი მინიმუმ 1 სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი შესაბამისი საინფორმაციო კამპანიების წარმოება გვერდი საინფორმაციო კამპანია ახალგაზრდობის https://youthagency.go სააგენტო) v.ge/ სსიპ საქართველოს საპილოტე რეჟიმში ახალგაზრდობის მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის კულტურის, სპორტისა განხორციელებულია სააგენტოს წლიური დოკუმენტების სტანდარტთან შესაბამისობის და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.3 5.1.3.1 მოდელით ანგარიში და ვებ- 25,000 25,000 330902 უზრუნველმყოფი მოდელის შემუშავება და სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი გათვალისწინებული გვერდი პილოტირება ახალგაზრდობის მინიმუმ 10 ღონისძიება; https://youthagency.go სააგენტო) v.ge/ გეგმის შესაბამისად განახლებულია ონლაინ ონლაინ კურსის ვებ- 5.1.4.1 კურსის სულ მცირე 5 გვერდი მოდული საქართველოს კულტურის, სპორტისა ახალგაზრდული პოლიტიკის საკითხებზე ონლაინ სსიპ და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.4 კურსის განვითარებისა და პოპულარიზაციის გეგმის შესაბამისად ახალგაზრდობის 50,000 50,000 330902 სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი გეგმის შემუშავება და განხორციელება განხორციელებულია სააგენტოს წლიური ახალგაზრდობის 5.1.4.2 ინკლუზიური მიდგომით ანგარიში და ვებ- სააგენტო) დაგეგმილი მინიმუმ 1 გვერდი საინფორმაციო კამპანია https://youthagency.go v.ge/ შემუშავებული რეკომენდაციების საქართველოს შემუშავებულია შესაბამისი დოკუმენტი -სსიპ კულტურის, სპორტისა მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის რეკომენდაციები სიტუაციის ახალგაზრდობის ადმინისტ და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.5 კოორდინატორის პოზიციის განვითარების 5.1.5.1 ანალიზისა და სააგენტოს წლიური რაციული სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი ხელშემწყობი რეკომენდაციების მომზადება საერთაშორისო პრაქტიკის ანგარიში და ვებ- ხარჯი ახალგაზრდობის კვლევის გათვალისწინებით გვერდი სააგენტო) https://youthagency.go v.ge/ სსიპ მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის საქართველოს ახალგაზრდობის კოორდინატორებისთვის, ახალგაზრდული ყოველწლიურად კულტურის, სპორტისა სააგენტოს წლიური პოლიტიკისა და საქმიანობის მიმართულებით განხორციელებულია/ და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.6 5.1.6.1 ანგარიში და ვებ- 20,000 20,000 330902 კვალიფიკაციის ასამაღლებელი საგანმანათლებლო მხარდაჭერილია მინიმუმ 1 სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი გვერდი აქტივობების (ვებინარები, ტრენინგები, ერასმუს+ ღონისძიება ახალგაზრდობის https://youthagency.go პროგრამის პროექტები) განხორციელება სააგენტო) v.ge/ გეგმის შესაბამისად განახლებულია ელექტრონული 5.1.7.1 სსიპ ბიბლიოთეკა, დამატებულია საქართველოს ახალი ელექტრონული ახალგაზრდობის კულტურის, სპორტისა ახალგაზრდული პოლიტიკის შესახებ ლიტერატურა სააგენტოს წლიური და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.7 ელექტრონული ბიბლიოთეკის განახლება და ანგარიში და ვებ- 21,000 21,000 Save the Children სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი პოპულარიზაცია გვერდი გეგმის შესაბამისად ახალგაზრდობის https://youthagency.go განხორციელებულია სააგენტო) v.ge/ 5.1.7.2 ინკლუზიური მიდგომით დაგეგმილი მინიმუმ 1 საინფორმაციო კამპანია სსიპ საქართველოს ახალგაზრდობის კულტურის, სპორტისა სააგენტოს წლიური ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის ჩატარებულია სულ მცირე 1 და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.8 5.1.8.1 ანგარიში და ვებ- 5,000 5,000 330902 კვლევის ჩატარება კვლევა სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი გვერდი ახალგაზრდობის https://youthagency.go სააგენტო) v.ge/ სსიპ ახალგაზრდულ პოლიტიკასთან დაკავშირებული საქართველოს ახალგაზრდობის სამართლებრივი ბაზის სრულყოფის მიზნით, კულტურის, სპორტისა სააგენტოს წლიური ადმინისტ დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციების შემუშავებულია სულ მცირე და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.9 5.1.9.1 ანგარიში და ვებ- რაციული საფუძველზე შესაბამისი საკანონმდებლო 1 კანონის პროექტი სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი გვერდი ხარჯი წინადადებების ან/და კანონის პროექტის ახალგაზრდობის https://youthagency.go მომზადება სააგენტო) v.ge/ სსიპ საქართველოს შემუშავებულია შესაბამისი ახალგაზრდობის კულტურის, სპორტისა პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესში ახალგაზრდული გზამკვლევი სიტუაციის სააგენტოს წლიური და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.10 საკითხების მეინსტრიმინგის შესახებ გზამკვლევის 5.1.10.1 ანალიზისა და ანგარიში და ვებ- 5,000 5,000 330902 სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი შემუშავება საერთაშორისო პრაქტიკის გვერდი ახალგაზრდობის გათვალისწინებით https://youthagency.go სააგენტო) v.ge/ შემუშავებულია სულ მცირე 1 დოკუმენტი ეროვნულ და ადგილობრივ დონეზე სსიპ ახალგაზრდული პოლიტიკის წარმოების პროცესში 5.1.11.1 საქართველოს მონაწილეობის ახალგაზრდობის ახალგაზრდებისა და ახალგაზრდული კულტურის, სპორტისა ხელშემწყობი სააგენტოს წლიური ორგანიზაციების მონაწილეობის ხელშემწყობი და ახალგაზრდობის 2023 წელი, IV 5.1.11 რეკომენდაციების შესახებ ანგარიში და ვებ- 5,000 5,000 330902 მექანიზმების შესახებ რეკომენდაციების მომზადება სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი გვერდი და ცნობიერების ასამაღლებელი საინფორმაციო ყოველწლიურად ახალგაზრდობის https://youthagency.go შეხვედრების ჩატარება განხორციელებულია სააგენტო) v.ge/ 5.1.11.2 ინკლუზიური მიდგომით დაგეგმილი მინიმუმ 1 საინფორმაციო კამპანია შემუშავებულია ახალგაზრდების მდგომარეობის შეფასების სსიპ საქართველოს ახალგაზრდების მდგომარეობის შეფასების (Youth (Youth Monitor) შესაბამისი ახალგაზრდობის კულტურის, სპორტისა Monitor) მეთოდოლოგიის შემუშავება, რომელიც მეთოდოლოგია, რომელიც სააგენტოს წლიური და ახალგაზრდობის 2023 წელი, III 5.1.12 გაზომავს ახალგაზრდული პოლიტიკის არსებობის 5.1.12.1 გაზომავს ამოცანის ანგარიში და ვებ- 5,400 5,400 330902 სამინისტრო (სსიპ - კვარტალი გავლენას, ახალგაზრდების მდგომარეობაზე შესაბამისად, გვერდი ახალგაზრდობის ახალგაზრდული https://youthagency.go სააგენტო) პოლიტიკის არსებობის v.ge/ გავლენას, ახალგაზრდების მდგომარეობაზე სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგია 2023-2026 დანართი 3: საჯარო კონსულტაციების შემაჯამებელი ანგარიში სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს ინიციატივით, სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგიის შემუშავების სხვადასხვა ეტაპზე, უწყებათაშორისი სამუშაო ჯგუფთან თანამშრომლობის პარალელურად, ახალგაზრდებთან, ახალგაზრდულ ორგანიზაციებთან და სხვა დაინტერესებულ მხარეებთან გაიმართა კონსულტაციების ფართო სერია. რეალურ და ონლაინ სივრცეში ჩატარებულ 14 ფორუმს ჯამში დაესწრო 1000-მდე ადამიანი, მათგან საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან, ადგილობრივი თვითმმართველობებიდან და საექსპერტო წრეებიდან სტუმრის სტატუსით მოწვეული იყო 150-მდე ადამიანი. ხოლო, ახალგაზრდების და ახალგაზრდულ ორგანიზაციების ინფორმირებისთვის გამოყენებულ იქნა სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს და ადგილობრივი თვითმმართველობების ხელთ არსებული საკომუნიკაციო საშუალებები. სტრატეგიის შემუშავების პროცესში 2020 წელს სამი რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი რეალურ სივრცეში ჩატარდა შემდეგი თანმიმდევრობით: 1. 12 აგვისტოს ქალაქ ბათუმში ჩატარდა აჭარისა და გურიის რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი, რომელშიც მონაწილეობა ჯამში 115 ადამიანმა მიიღო. 2. 14 აგვისტოს ქალაქ ზუგდიდში ჩატარდა სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი, რომელშიც მონაწილეობა ჯამში 110 ადამიანმა მიიღო. 3. 16 აგვისტოს ქალაქ ქუთაისში ჩატარდა იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი, რომელშიც მონაწილეობა ჯამში 65 ადამიანმა მიიღო. ხოლო, ონლაინ სივრცეში ოთხი რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი ჩატარდა შემდეგი თანმიმდევრობით: 1. 23 სექტემბერს ქვემო ქართლის რეგიონის წარმომადგენლებისთვის ჩატარდა რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი, რომელშიც მონაწილეობა ჯამში 60-მა ადამიანმა მიიღო. 2. 25 სექტემბერს კახეთის რეგიონის წარმომადგენლებისთვის ჩატარდა რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი, რომელშიც მონაწილეობა ჯამში 81-მა ადამიანმა მიიღო. 3. 26 სექტემბერს სამცხე-ჯავახეთის რეგიონის წარმომადგენლებისთვის ჩატარდა რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი, რომელშიც მონაწილეობა ჯამში 63-მა ადამიანმა მიიღო. 4. 28 სექტემბერს შიდა ქართლის რეგიონის წარმომადგენლებისთვის ჩატარდა რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი, რომელშიც მონაწილეობა ჯამში 49-მა ადამიანმა მიიღო. სტრატეგიის შემუშავების პროცესში ჯამში 100-მდე ახალგაზრდულმა ორგანიზაციამ და 550- მდე ახალგაზრდამ მიიღო მონაწილეობა 7 რეგიონულ ახალგაზრდულ ფორუმში, რომლებმაც საქართველოს ყველა რეგიონი მოიცვა. 1 ასევე, ახალგაზრდობის სააგენტოს სოციალური მედიის (Facebook) ოფიციალურ გვერდზე დაინტერესებულ მხარეებს შესაძლებლობა ჰქონდათ 2020 წლის 10 ოქტომბრიდან 15 ოქტომბრის ჩათვლით და 2021 წლის 25 იანვრიდან 31 იანვრის ჩათვლით ღია კომენტარის ან ელ-ფოსტის საშუალებით ექსპერტთა ჯგუფისთვის გაეზიარებინათ საკუთარი მოსაზრებები. სამოქმედო გეგმის საჯარო განხილვების პროცესი 2021 წელს ორი რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმის რეალურ სივრცეში ჩატარებით დაიწყო. კერძოდ, 1. 10 აგვისტოს ქალაქ ოზურგეთში ჩატარდა გურიის რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი, რომელშიც მონაწილეობა ჯამში 52-მა ადამიანმა მიიღო. 2. 12 აგვისტოს ქალაქ ბათუმში ჩატარდა აჭარის რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმი, რომელშიც მონაწილეობა ჯამში 60-მა ადამიანმა მიიღო. შემდგომ ეტაპზე ჩატარდა 5 ონლაინ შეხვედრა შემდეგი თანმიმდევრობით: 1. 15 სექტემბერს პირველი თემატური ონლაინ საკონსულტაციო შეხვედრა ჩატარდა 25 ადამიანის, მათ შორის, 13 ორგანიზაციის წარმომადგენლის მონაწილეობით, სადაც განხილული იყო სტრატეგიის მეოთხე მიზანთან - „ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა საზოგადოებრივ და დემოკრატიულ პროცესებში“ - დაკავშირებული საკითხები. 2. 16 სექტემბერს მეორე თემატური ონლაინ საკონსულტაციო შეხვედრა ჩატარდა 27 ადამიანის, მათ შორის, 12 ორგანიზაციის წარმომადგენლის მონაწილეობით, სადაც განხილული იყო სტრატეგიის პირველ მიზანთან - „ახალგაზრდების განვითარებისა და მათი პოტენციალის გამოვლენის ხელშეწყობა“ - დაკავშირებული საკითხები. 3. 17 სექტემბერს მესამე თემატური ონლაინ საკონსულტაციო შეხვედრა ჩატარდა 20 ადამიანის, მათ შორის, 8 ორგანიზაციის წარმომადგენლის მონაწილეობით, სადაც განხილული იყო სტრატეგიის მეორე მიზანთან - „ახალგაზრდების ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის გაძლიერება“ - დაკავშირებული საკითხები. 4. 20 სექტემბერს მეოთხე თემატური ონლაინ საკონსულტაციო შეხვედრა ჩატარდა 45 ადამიანის, მათ შორის, 21 ორგანიზაციის წარმომადგენლის მონაწილეობით, სადაც განხილული იყო სტრატეგიის მესამე მიზანთან - „ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერება“ - დაკავშირებული საკითხები. 5. 21 სექტემბერს მეხუთე თემატური ონლაინ საკონსულტაციო შეხვედრა ჩატარდა 25 ადამიანის, მათ შორის, 14 ორგანიზაციის წარმომადგენლის მონაწილეობით, სადაც განხილული იყო სტრატეგიის მეხუთე მიზანთან - „ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის გაუმჯობესება“ - დაკავშირებული საკითხები. ჯამში, სამოქმედო გეგმის შემუშავების პროცესში მონაწილეობა მიიღო 97-მდე ახალგაზრდულმა ორგანიზაციამ და 250-მდე ახალგაზრდამ. 2 ასევე, სსიპ - ახალგაზრდობის სააგენტოს მიერ განხორციელდა კამპანია სახელწოდებით „გახდი სახელმწიფო ახალგაზრდული სტრატეგია 2025-ის (შემდგომში 2023-2026) თანაავტორი“, რომლის ფარგლებშიც: ● რეკომენდაციების მიღების თხოვნით სტრატეგიის და სამოქმედო გეგმის დოკუმენტები დაიგზავნა 64 მუნიციპალიტეტში, როგორც შიდა პროგრამის, ასევე ელ- ფოსტის საშუალებით. ● ანალოგიური შინაარსის წერილები გაიგზავნა 400-მდე ახალგაზრდულ და ახალგაზრდულ საკითხებზე მომუშავე ორგანიზაციასთან. რეალურ და ონლაინ სივრცეში ორგანიზებულ ფორუმებზე გამოყენებული იყო ერთი და იგივე მეთოდოლოგია, კერძოდ, მოდერატორი სადისკუსიო გეგმის სტრუქტურის შესაბამისად წარმართავდა თემატურ სამუშაო ჯგუფის მუშაობას. მიღებული ინფორმაცია მოდერატორების მიერ დამუშავებული და კონსოლიდირებული ანგარიშების სახით მიეწოდებოდა სტრატეგიის შემუშავებაზე პასუხისმგებელ ექსპერტთა ჯგუფს. უკუკავშირის პროცესში ჩართული პირების მიერ მთლიანობაში დადებითად იქნა შეფასებული სტრატეგიის და სამოქმედო გეგმის სამუშაო ვერსია. მიღებული კომენტარების ნაწილი ეხებოდა სტრატეგიის მიზნების, ამოცანების და ინდიკატორების ფორმულირების კორექტირებას, ძირითადი ნაწილი კი მოიცავდა სტრატეგიის ამოცანების მიმართულებით განსახორციელებელი აქტივობების შემოთავაზებებს. სტრატეგიის პირველ მიზანთან - „ახალგაზრდების განვითარებისა და მათი პოტენციალის გამოვლენის ხელშეწყობა“ - დაკავშირებით, ჯამში მიღებულია 189 კომენტარი. მიღებული უკუკავშირის ძირითადი ნაწილი მოიცავდა შემდეგ საკითხებს: ● ახალგაზრდული მუშაკის პროფესიის აღიარება, პროფესიული სტანდარტის, ეთიკის კოდექსის, ხარისხის უზრუნველმყოფი და წინარე გამოცდილების დადასტურების მექანიზმების შემუშავება; სტატუსი: ნაწილობრივ გათვალისწინებულია საკითხი გათვალიწინებულ იქნა 1.1 ამოცანის ფარგლებში- “შეიქმნება და დაინერგება ახალგაზრდული მუშაკის პროფესია, შემუშავდება საგანმანათლებლო პროგრამები ახალგაზრდული მუშაკების, როგორც ახალგაზრდული საქმიანობის მთავარი აქტორების მომზადების, გადამზადების, კვალიფიკაციის ამაღლებისა და სერტიფიცირებისთვის, შეიქმნება ახალგაზრდული საქმიანობის შედეგად განვითარებული კომპეტენციისა და უნარების, ასევე, პრაქტიკოსი ახალგაზრდული მუშაკების გამოცდილების აღიარებისა და ვალიდაციის მექანიზმები.” ასევე აქტივობა 1.1.13-ის ფარგლებში “ახალგაზრდული მუშაკის პროფესიული სტანდარტის შექმნა და დანერგვა”; 1.1.15-ის ფარგლებში- “ახალგაზრდული მუშაკების მომზადება-გადამზადების სასწავლო კურს(ებ)ის შემუშავება და ახალგაზრდების გადამზადება”; ასევე აქტივობა 1.1.16 „მობილური ახალგაზრდული მუშაკის პროგრამის განხორციელება; აქტივობა“ და აქტივობა 1.1.17-ის ფარგლებში- “ახალგაზრდული მუშაკებისთვის განკუთვნილი საინფორმაციო, საკომუნიკაციო და საგანმანათლებლო ონლაინ პლატფორმის განვითარება”; 3 გამომდინარე იქიდან, რომ სამოქმედო გეგმა გახდა ერთწლიანი, საჭირო გახდა მთელი რიგი აქტივობების ამოღება, რომელთა განხორციელება დაგეგმილი იყო 2024 წლისთვის, შესაბამისად, ეთიკის კოდექსის და წინარე გამოცდილების დადასტურების მექანიზმების შემუშავება ამ ეტაპზე არ იგეგმება. გათვალისწინებული იქნება შემდეგ სამოქმედო გეგმაში. ● ახალგაზრდული საქმიანობის მიმართულებით არსებული მდგომარეობისა და საჭიროებების კვლევა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 1.1.14-ის ფარგლებში- “ახალგაზრდების მდგომარეობის და საჭიროებების კვლევა”, რომელიც მოიცავს ახალგაზრდული საქმიანობის კომპონენტსაც. ● ახალგაზრდული საქმიანობის გავრცელების, მათ შორის ფორმალურ საგანმანათლებლო სისტემაში ახალგაზრდული საქმიანობის დანერგვის ხელშეწყობა; სტატუსი: ნაწილობრივ გათვალისწინებულია საკითხი გათვალიწინებულ იქნა აქტივობა 1.1.16 მობილური ახალგაზრდული მუშაკის პროგრამის განხორციელება და 1.1.19-ის ფარგლებში- ახალგაზრდული ფორუმების განხორციელება, რომლის ფარგლებშიც მოხდება ახალგაზრდული საქმიანობის შესახებ ცნობიერების ამაღლება; რაც შეეხება ფორმალურ საგანმათლებლო სისტემაში ახალგაზრდული საქმიანობის დანერგვის ხელშეწყობას, საკითხი დაიფარება აქტივობა 1.1.12- ის- პროფესიული განათლების საფეხურზე არაფორმალური განათლების დანერგვის ხელშეწყობა ფარგლებში; ● ახალგაზრდული საქმიანობის შესახებ ცნობიერების ამაღლებისა და პოპულარიზაციის ხელშემწყობი კამპანიების განხორციელება; სტატუსი: გათვალისწინებულია გამომდინარე იქიდან, რომ სამოქმედო გეგმაში წარმოდგენილი რიგი აქტივობები ფარავს ამ საკითხს, ცალკე აქტივობად კამპანიების განხორცილება აჩენდა დუბლირების საფრთხეს, შესაბამისად აღნიშნული კომენტარი დაიფარება შემდეგი აქტივობების ფარგლებში: 1.1.8 ახალგაზრდული შესაძლებლობების ონლაინ პლატფორმაზე (Youthplatform.gov.ge) ფუნქციონალის დამატება, რომელიც ხელს შეუწყობს ახალგაზრდული საქმიანობის შესახებ ცნობიერების ამაღლებას, 1.1.18 წლის ახალგაზრდული მუშაკის დაჯილდობა, რომელიც ხელს შეუწყობს ახალგაზრდული საქმიანობის შესახებ ცნობიერების ამაღლებას და სფეროს პოპულარიზაციას, 1.1.19 ახალგაზრდული ფორუმების განხორციელება, რომლის 4 ფარგლებშიც ასევე მოხდება ახალგაზრდული საქმინაობის შესახებ ცნობიერების ამაღლება და პოპულარიზაცია; ● არაფორმალური განათლების განვითარებისა და გავრცელების ხელშეწყობა, მათ შორის სკოლამდელი აღზრდისა და ფორმალური განათლების ყველა საფეხურზე; სტატუსი:ნაწილობრვ გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა შემდეგი აქტივობების ფარგლებში: 1.1.1 არაფორმალური განათლების სასკოლო პროექტების/აქტივობების განხორციელება; 1.1.11 არაფორმალური განათლების აღიარების განახლებული რეგულაციების დანერგვა; 1.1.12 პროფესიული განათლების საფეხურზე არაფორმალური განათლების დანერგვის ხელშეწყობა; ამასთან, გამომდინარე იქიდან, რომ სკოლამდელი აღზრდის საფეხური ცდება სტრატეგიის სამიზნე ჯგუფს (6-29 წლის) აღნიშნული საკითხი ვერ აისახებოდა სტრატეგიასა და სამოქმედო გეგმაში; ● ახალგაზრდული სერვისების განვითარება, და მათი ხელმისაწვდომობის გაზრდა, მათ შორის ეთნიკური უმცირესობებისა და ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდებისთვის; სტატუსი:გათვალისწინებულია საკითხი გათვალისწინებულ იქნა 4.5 ამოცანის -ნაკლები შესაძლებლობის მქონე, შშმ ახალგაზრდების, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების საჭიროებებზე მიმართული პროგრამებისა და სერვისების განვითარება და მისი შესაბამისი აქტივობების- 4.5.1 დამოუკიდებელი ცხოვრების ხელშეწყობის მიზნით სახელმწიფო ზრუნვიდან გასული ახალგაზრდების 2023 წლის შესაბამისი სახელმწიფო ქვეპროგრამების შესახებ ინფორმირებულობის გაზრდა სოციალური მუშაკების მხარდაჭერით; 4.5.2 სახელმწიფო სერვისებისა და პროგრამების შესახებ საინფორმაციო შეხვედრების ჩატარება; 4.5.3 ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდებისთვის სახელმწიფო პროგრამების შესახებ ცნობიერების ამაღლება; 4.5.4 ახალგაზრდული პოლიტიკის წარმოების პროცესში, ახალგაზრდულ ორგანიზაციებში, ახალგაზრდულ პროექტებსა და ახალგაზრდულ სერვისებში ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდების, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) ჩართულობისა და აქტიური მონაწილეობის ხელშემწყობი რეკომენდაციების მომზადება; 4.5.5 "1+4 სტაჟირების პროგრამის" განხორციელება; ● საინფორმაციო, მათ შორის ციფრული საინფორმაციო სერვისების განვითარება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა შემდეგი 1.1.8 აქტივობის ფარგლებში: ახალგაზრდული შესაძლებლობების ონლაინ პლატფორმაზე (Youthplatform.gov.ge) ფუნქციონალის დამატება; 5 ● საბანაკე სერვისების განვითარება, მათ შორის, სერვისების ხარისხის და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა; სტატუსი: გათვალისწინებულია საკითხი გათვალიწინებულ იქნა შემდეგი აქტივობების ფარგლებში: 1.1.4 ახალგაზრდული ბანაკების ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია; 1.1.5 ახალგაზრდული ბანაკების განხორციელება; 1.1.6 ბანაკის ლიდერებად მომზადების მოკლევადიანი სასწავლო კურსის შემუშავება; 1.1.7 ახალგაზრდული სერვისების ხარისხის სტანდარტის დოკუმენტის შემუშავება. ● ახალგაზრდული ცენტრების და სივრცეების განვითარება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა შემდეგი აქტივობების ფარგლებში: 1.1.9 საპილოტე რეჟიმში დმანისის ახალგაზრდული ცენტრში არაფორმალური განათლების მეთოდოლოგიაზე დაყრდნობით შესაბამისი პროგრამ(ებ)ის დანერგვა; 4.3.4 ახალგაზრდული ვირტუალური და ფიზიკური სივრცეების შექმნა. ● ჰობი განათლების მიმართულებით არსებული მდგომარეობის შესწავლა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა 1.1.20 აქტივობის ფარგლებში: ჰობი განათლების მიმართულებით არსებული საკანონმდებლო ბაზის, პოლიტიკის დოკუმენტების, სერვისების, ინფრასტრუქტურის, დაფინანსების სისტემის შესწავლის მიზნით კვლევის განხორციელება ● ჰობი განათლების სფეროში დასაქმებული პერსონალის გადამზადება; ჰობი განათლების პედაგოგებისთვის ჰობი გრანტების ხელმისაწვდომობა; ჰობი განათლების შესახებ საინფორმაციო კამპანიის წარმოება; ქვეყნის მასშტაბით ჰობი განათლების დაწესებულებებში ახალგაზრდული ოთახების შექმნა; ჰობი განათლების მისაღებად სოფლებიდან მუნიციპალურ ცენტრში ახალგაზრდების ტრანსპორტირების ფინანსური უზრუნველყოფა; სტატუსი: ამ ეტაპზე არ განიხილება გამომდინარე იქიდან, რომ სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგიის სამიზნე ჯგუფად განისაზღვრა 6-14 წლის მოზარდებიც, ჰობი განათლების საკითხს განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო სტრატეგიის დოკუმენტის ფარგლებშიც, კერძოდ, როგორც აღნიშნულია ,,არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული საქმიანობის ერთ-ერთი გავრცელებული ფორმაა ჰობი-განათლება. ჰობი-განათლებას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ახალგაზრდების თავისუფალი დროის ორგანიზებაში, დანაშაულის პირველადი დონის 6 პრევენციაში, საზოგადოებრივი ჯანდაცვისა და აქტიური ცხოვრების წესის პოპულარიზაციაში. მნიშვნელოვანია, რომ ჰობი-განათლება, ახალგაზრდული საქმიანობის პრინციპების საფუძველზე, ხელს უწყობდეს ახალგაზრდებში პიროვნული და სოციალური კომპეტენციების განვითარებას და არა - მხოლოდ შერჩეული მიმართულებით სპეციალური უნარების შეძენას.” ,,ამაღლდება ჰობი-განათლების ხარისხი და ის უფრო ხელმისაწვდომი გახდება.” თუმცა, ერთწლიანი სამოქმედო გეგმის ფარგლებში ასახული აქტივობა მოიცავს მხოლოდ ჰობი განათლების მიმართულებით არსებული საკანონმდებლო ბაზის, პოლიტიკის დოკუმენტების, სერვისების, ინფრასტრუქტურის, დაფინანსების სისტემის შესწავლის მიზნით კვლევის განხორციელებას. საწყის ეტაპზე მნიშვნელოვანია ამ მიმართულების კვლევის განხორციელება, რომელიც გამოავლენს ზემოთ აღნიშნული საკითხების საჭიროებას ან პირიქით. აღნიშნული კვლევის შედეგად გამოვლენილი პრობლემური საკითხები აისახება მომდევნო სამოქმედო გეგმაში. ● მობილობის პროგრამების შესახებ საინფორმაციო კამპანიების წარმოება; მობილობის პროგრამებში მონაწილე ნაკლები შესაძლებლობების მქონე ახალგაზრდების დახმარების მექანიზმების შემუშავება და ამოქმედება; სტატუსი: გათვალისწინებულია საკითხი გათვალისწინებულ იქნა 4.5 ამოცანის -ნაკლები შესაძლებლობის მქონე, შშმ ახალგაზრდების, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების საჭიროებებზე მიმართული პროგრამებისა და სერვისების განვითარება და მისი შესაბამისი აქტივობების: 4.5.4 ახალგაზრდული პოლიტიკის წარმოების პროცესში, ახალგაზრდულ ორგანიზაციებში, ახალგაზრდულ პროექტებსა და ახალგაზრდულ სერვისებში (მათ შორის მობილობის პროგრამებში) ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდების, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) ჩართულობისა და აქტიური მონაწილეობის ხელშემწყობი რეკომენდაციების მომზადება; 4.2.9- მობილობის შესაძლებლობების განვითარების მიზნით ახალგაზრდული პოლიტიკის სფეროში რეგიონული და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავების ხელშემწყობი პროგრამ(ებ)ის შემუშავება/განხორციელება; ხოლო, რაც შეეხება მობილობის შესახებ საინფორმაციო კამპანიების წარმოებას აღნიშნული გათვალისწინებული იქნება აქტივობა 1.1.19-ის- ახალგაზრდული ფორუმების განხორციელება ფარგლებში, რომელიც მოიცავს შიდა და საერთაშორისო მობილობის პროგრამების შესახებ საინფორმაციო კამპანიის კომპონენტსაც; და 1.1.8 აქტივობის ფარგლებში: ახალგაზრდული შესაძლებლობების ონლაინ პლატფორმაზე (Youthplatform.gov.ge) ფუნქციონალის დამატება, რომელზეც განთავსება ინფორმაცია მობილობის პროგრამების შესახებ; ● საერთაშორისო ბანაკების ჩატარება; სტატუსი: ნაწილობრივ გათვალისწინებულია 7 სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო 2017-2022 წლებში ახორციელებდა ევროპული სკოლის საზაფხულო ბანაკს, რომელშიც მონაწილეობდნენ 14-18 წლის ახალგაზრდები აღმოსავლეთ პარტნიორობის და ევროკავშირის წევრი ქვეყნებიდან. პროექტი 2022 წლის დეკემბერში დასრულდა. ამჟამად, მიმდინარეობს მოლაპარაკება ევროპის საბჭოსთან საქართველოში საერთაშორისო ,,peace camps”-ის ორგანიზებასთან დაკავშირებით. მუშაობის პროცესი ჯერ კიდევ საწყის ეტაპზეა, ამიტომ ამ აქტივობის ასახვა სტრატეგიასა და სამოქმედო გეგმაში მიზანშეწონილად არ მიგვაჩნია. გამომდინარე იქიდან რომ სამოქმედო გეგმა ერთწლიანია, აქტივობა შესაბამისად აისახება მომდევნო სამოქმედო გეგმაში. ● მოხალისეობრივი მობილობის შიდა პროგრამების შექმნა და პოპულარიზაცია; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 4.2-ის ,,მოხალისეობრივი საქმიანობის ხელშეწყობა” ფარგლებში. “მოხალისეობრივი კულტურის განვითარებისა და მოხალისეობრივ საქმიანობაში ახალგაზრდების უფრო აქტიურად მონაწილეობის მიზნით შეიქმნება ხარისხიანი მოხალისეობრივი შესაძლებლობებისა და ამ სფეროს განვითარების, რეგულირების, წახალისებისა და აღიარების ხელშემწყობი მექანიზმები, პროგრამები და რესურსები; ჩატარდება საინფორმაციო-საგანმანათლებლო კამპანიები საზოგადოებისთვის მოხალისეობისა და მისი დადებითი შედეგების შესახებ მეტი ინფორმაციის მისაწოდებლად. ასევე, გაიზრდება ადგილობრივი და საერთაშორისო მობილობის შესაძლებლობებისა და ღონისძიებებში მონაწილე ახალგაზრდების რაოდენობა.” ასევე, აღნიშნული ამოცანის შესაბამისი აქტივობების ფარგლებში- 4.2.1 მოხალისეობრივი პროგრამ(ებ)ის განხორციელება და 4.2.7 ახალგაზრდებში მოხალისეობის შესახებ ცნობიერების ამაღლებისა და პოპულარიზაციის ხელშემწყობი კამპანიების განხორციელება/მხარდაჭერა; სტრატეგიის მეორე მიზანთან - „ახალგაზრდების ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის გაძლიერება“ - დაკავშირებით, ჯამში მიღებულია 301 კომენტარი. მიღებული უკუკავშირის ძირითადი ნაწილი მოიცავდა შემდეგ საკითხებს: ● ქიმიური და ქცევითი, მათ შორის აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების დონის შემცირებასთან დაკავშირებული საკითხების უკეთ ასახვას და კონკრეტული მექანიზმების შემუშავებას. აზარტული თამაშების რეგულირება; აღნიშნულ საკითხებზე ახალგაზრდების და მშობლების ცნობიერების ამაღლება; სკოლის პერსონალის გადამზადება და სასკოლო პროექტების განხორციელება; შესაბამისი მხარდამჭერი მექანიზმების და პლატფორმების განვითარება. სტატუსი: გათვალისწინებულია საკითხი ასახულ იქნა ამოცანა 2.3-ის ახალგაზრდებში ქიმიური და ქცევითი დამოკიდებულების დონის შემცირება და მისი შესაბამისი აქტივობების: ,,2.3.1 - ახალგაზრდების, მშობლებისა და პედაგოგებისთვის ქიმიური და ქცევითი დამოკიდებულების პრევენციის საკითხებზე მრავალენოვანი ინტერაქტიული ვებ- პორტალის შექმნა და ფუნქციონირება; 2.3.2 - რეკომენდაციების შემუშავება 8 არასრულწლოვანთა ონლაინ აზარტულ თამაშებზე წვდომის შეზღუდვის ღონისძიებების განსახორციელებლად; 2.3.3- გართობის ინდუსტრიის (ღამის კლუბები, მუსიკალური ფესტივალები) წარმომადგენელთათვის ფსიქოაქტიური ნივთიერებების მოხმარების პრევენციისა და ზიანის შემცირების შესახებ გზამკვლევის შემუშავება და დანერგვა; 2.3.4 - ქიმიური და ქცევითი დამოკიდებულების საკითხების გაშუქების მედია სტანდარტების შემუშავება და დანერგვა; 2.3.5 -ის ,,არასრულწლოვანთა საჭიროებებზე მორგებული საკონსულტაციო, სამკურნალო და მხარდამჭერი სერვისების სისტემის განვითარება” და 2.3.6 - ნარკოპრევენციის პროგრამის განხორციელება 13 წელს ზევით ასაკის მოსწავლეთათვის”. ● ახალგაზრდებისადმი კეთილგანწყობილი რეპროდუქციული სერვისების განვითარება და ხელმისაწვდომობის გაზრდა; რეპროდუქციული ჯანმრთელობის შესახებ ახალგაზრდების, მშობლების, სკოლის პედაგოგების ცნობიერების ამაღლების ხელშემწყობი საინფორმაციო-საგანმანათლებლო რესურსების, მექანიზმების, პროგრამების შემუშავება და განხორციელება. კონფიდენციალური ინფორმაციის დაცვასთან დაკავშირებით სამედიცინო მუშაკების გადამზადება; ჯანდაცვის სექტორში პერსონალური მონაცემთა დამუშავების საკითხების გაუმჯობესება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარები გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 2.5-ის ბავშვთა/ადრეული ქორწინებებისა და მოზარდთა ორსულობის წინააღმდეგ ბრძოლა და მისი შესაბამისი აქტივობების: 2.5.1 - რეპროდუქციულ ჯანმრთელობის და უფლებების, მ.შ აივ ინფექციის შესახებ ახალგაზრდების ცნობიერების ამაღლების კამპანი(ებ)ის განხორციელება; 2.5.2 ახალაზრდებისადმი კეთილგანწყობილი სამედიცინო სერვისების განვითარების კონცეპტუალური დოკუმენტის შემუშვება და დანერგვა; 2.5.3 ახალგაზრდებისადმი კეთილგანწყობილი აივ/შიდსის პრევენციისა და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის მომსახურების ინტეგრირება პირველადი ჯანდაცვის დონეზე 15-29 წლამდე ასაკის ახალგაზრდებისათვის; ამოცანა 2.6-ის ახალგაზრდების/ბავშვთა პერსონალური მონაცემების დაცვის გაუმჯობესება და ცნობიერების ამაღლებაზე ორიენტირებული აქტივობების განხორციელება და მისი შესაბამისი აქტივობა 2.6.4 მიზნობრივი ჯგუფებისთვის ახალგაზრდების/ბავშვთა პერსონალურ მონაცემთა დამუშავებასთან დაკავშირებული სალექციო კურსის მომზადება/ჩატარება. ● ქვეყნის მასშტაბით ახალგაზრდებისთვის, მათ შორის სხვადასხვა ჯგუფებზე ორიენტირებული, ფსიქო-სოციალური მხარდამჭერი სერვისები განვითარება და ხელმისაწვდომობის გაზრდა; ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე არსებული სტიგმის შემცირებაზე მიმართული ღონისძიებების განხორციელება. შესაბამისი სპეციალისტების გადამზადება/გაძლიერება. მენტალური ჯანმრთელობის საკითხებთან დაკავშირებით ცნობიერების ამაღლების ხელშემწყობი ღონისძიებების განხორციელება. სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 2.2-ის ,,ახალგაზრდების ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესება’’ ფარგლებში- ,,აუცილებელია ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ ახალგაზრდების ინფორმირებულობა, ცოდნის დონის ამაღლება და ფსიქიკურ 9 პრობლემებთან დაკავშირებული სტიგმის შესუსტება. ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ ახალგაზრდების წიგნიერება გაიზრდება შემუშავებული საკომუნიკაციო გეგმით გათვალისწინებული საინფორმაციო-საგანმანათლებლო აქტივობებით. გაიზრდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ახალგაზრდების საჭიროებების შესაბამისი სერვისების ხელმისაწვდომობა. აგრეთვე, განვითარდება ახალგაზრდების ასაკობრივი თავისებურებების შესაბამისი, მოქნილი, არამასტიგმატიზებელი, თემზე დაფუძნებული სერვისები, რომელთა გამოყენების მიზანი იქნება სხვადასხვა ქცევითი და ემოციური სირთულის ადრეული აღმოჩენა და დროული ჩარევა.’’ ასევე ამ ამოცანის შესაბამისი აქტივობების - 2.2.1 - ის ,,ახალგაზრდებში სუიციდის პრევენციის პროგრამის შემუშავება და დანერგვა”, 2.2.2-ის -,,საინფორმაციო-საგანმანათლებლო კამპანიის დაგეგმვა და განხორციელება ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ ახალგაზრდების ინფორმირებულობის და ცოდნის დონის ასამაღლებლად და ფსიქიკურ პრობლემებთან დაკავშირებული სტიგმის შესამცირებლად” და აქტივობა 2.2.3-ის ფარგლებში - ,,თემზე დაფუძნებული ახალგაზრდების ფსიქო-სოციალური მხარდაჭერის ცენტრების ქსელის შექმნა.” ● ძალადობისა და დისკრიმინაციის წინააღმდეგ ბრძოლის ხელშემწყობი მექანიზმების და სერვისების განვითარება. რესოციალიზაციის ხელშემწყობი პროგრამების ხელმისაწვდომობის გაზრდა. ცნობიერების ამაღლების კამპანიების განხორციელება. ახალგაზრდული მუშაკის როლის გაძლიერება სკოლის დონეზე; თანასწორთა განათლების მხარდაჭერა; ძალადობის განმაპირობებელი მიზეზების კვლევის ჩატარება და ინტერვენციის დაგეგმვა; ბულინგის მიმართულებით მუშაობის გაძლიერების ხელშეწყობა; ამ მიმართულებით, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების პერსპექტივის გათვალისწინება; ახალგაზრდებში ციფრული უსაფრთხოების უნარების გაძლიერების ხელშეწყობა. სტატუსი: ნაწილობრივ გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 2.4-ის- ,,ახალგაზრდების მიმართ და ახალგაზრდების მიერ ჩადენილი ძალადობისა და ანტისოციალური ქცევვის, მათ შორის დისკრიმინაციის წინააღმდეგ ბრძოლა’’ და მისი შესაბამისი აქტივობების ფარგლებში. საკითხები, რომლებიც არ არის ასახული 2023 წლის სამოქმედო გეგმაში, გათვალისწინებული იქნება შემდეგი წლების სამოქმედო გეგმაში. ● ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაციის ხელშეწყობა; ცნობიერების ამაღლების კამპანიების წარმოება მშობლებისთვის; რეგიონებში ინკლუზიური სპორტული და გასართობი ინფრასტრუქტურის, ახალგაზრდული ცენტრების და ახალგაზრდული სივრცეების განვითარება; სათავგადასავლო ტურიზმისა და მასობრივი სპორტის განვითარების ხელშეწყობა; გენდერულად სენსიტიური სპორტული შეჯიბრებების მხარდაჭერა; ვაუჩერული დაფინანსების სისტემის შექმნა სპორტული და საგანმანათლებლო საქმიანობისთვის; საგანმანათლებლო დაწესებულებებში კვების ობიექტების შექმნა და არსებული ობიექტების მოწესრიგება; სოციალურად დაუცველი ახალგაზრდების უზრუნველყოფა კვების ვაუჩერებით; ადრეული ენდოკრინოლოგიური სკრინინგის დაგეგმვა ჭარბწონიანობის შემცირების მიზნით; 10 სტატუსი: ნაწილობრივ გათვალისწინებულია საკითხები გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 2.1-ის ,,ახალგაზრდებში ჯანსაღი ცხოვრების ხელშეწყობა’’ და მისი შესაბამისი აქტივობების ფარგლებში. ,,ამ მიმართულებით განხორციელდება ისეთი პროგრამები და ღონისძიებები, რომლებიც დაეხმარება ახალგაზრდებს ჯანსაღი კვებითი ჩვევების გამომუშავება/შენარჩუნებაში, აქტიური ცხოვრების წესის დანერგვაში. ასევე, დაიწყება ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია და მასობრივი სპორტის წახალისება, სპორტული წრეები და ინფრასტრუქტურა მეტი ახალგაზრდისთვის იქნება ხელმისაწვდომი, შეიქმნება და განხორციელდება ახალგაზრდების დასვენებისა და გართობის ისეთი პროგრამები, რომლებშიც გაერთიანდება ფიზიკური აქტივობა და რეკრეაციული და არაფორმალური საგანმანათლებლო ღონისძიებები. ასევე, გაუმჯობესდება რეკრეაციული საბანაკე ინფრასტუქტურა, რომლითაც ბევრი ახალგაზრდა ისარგებლებს.” საკითხები, რომლებიც არ არის ასახული 2023 წლის სამოქმედო გეგმაში, გათვალისწინებული იქნება შემდეგი წლების სამოქმედო გეგმაში. სტრატეგიის მესამე მიზანთან - „ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერება“ - დაკავშირებით, ჯამში მიღებულია 269 კომენტარი. მიღებული უკუკავშირის ძირითადი ნაწილი მოიცავდა შემდეგ საკითხებს: ● სამუშაო ადგილების ახალგაზრდების საჭიროებებზე უკეთ მორგება, განსაკუთრებით რეგიონების და მუნიციპალიტეტების დონეზე; მაღალმწარმოებლური სამუშაო ადგილების და სექტორების ხელშეწყობა; ახალგაზრდებისთვის, განსაკუთრებით რეგიონში მცხოვრები ახალგაზრდებისთვის, დასაქმების და მეწარმეობის მიმართულებით ინფორმაციის მიწოდება და ცნობიერების ამაღლება. სტატუსი: ნაწილობრივ გათვალისწინებულია ნაწილობრივ გათვალისწინებულ იქნა სტრატეგიული მიზანი 3-ის ფარგლებში: ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერება, შემდეგი ფორმულირებით ,,ქვეყანაში არსებობდეს ახალგაზრდებისთვის ხელსაყრელი ისეთი სოციალურ-ეკონომიკური გარემო, რომელიც მათ საშუალებას მისცემს, შექმნან ოჯახი და ამავე დროს შეძლონ კარიერული განვითარება.” ასევე სამოქმედო გეგმის 3.1. ამოცანის ყველა აქტივობა სწორედ ამ კომენტარს პასუხობს; ნაკლებად ხაზგასმულია მაღალმწარმოებლური სამუშაო ადგილების და სექტორების ხელშეწყობის ნაწილი, ვინაიდან აღნიშნული საკითხი ცდება სახელმწიფოს ახალგაზრდობის სტრატეგიის ფორმატს. ● შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის ინსტრუმენტების ახალგაზრდებზე მორგება და ახალგაზრდების პრიორიტეტულ ჯგუფად დასახელება; საკომუნიკაციო არხების გაძლიერება და ახალგაზრდებზე მორგებული პლატფორმის შექმნა; დამსაქმებლების წახალისება ახალგაზრდების დასაქმების მიზნით; დასაქმების ფორუმების გააქტიურება, და სტაჟირების პროგრამის გაუმჯობესება. სტატუსი: ნაწილობრივ გათვალისწინებულია 11 კომენტარი ნაწილობრივ გათვალისწინებულ იქნა სტრატეგიული მიზანი 3-ის ფარგლებში: ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერება, შემდეგი ფორმულირებით ,,ქვეყანაში არსებობდეს ახალგაზრდებისთვის ხელსაყრელი ისეთი სოციალურ-ეკონომიკური გარემო, რომელიც მათ საშუალებას მისცემს, შექმნან ოჯახი და ამავე დროს შეძლონ კარიერული განვითარება.” ამოცანა 3.1 ახალგაზრდების ხარისხიანი და ღირსეული დასაქმების ხელშეწყობა; ასევე სამოქმედო გეგმის 3.1. ამოცანის ყველა აქტივობა სწორედ ამ კომენტარს პასუხობს. ● ფორმალური განათლების სისტემის რეფორმირება და არაფორმალური განათლების გაძლიერება, მისი გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდა, თანასწორ განმანათლებლების როლის გაძლიერება; საინფორმაციო ტექნოლოგიების, ინოვაციების და ტექნოლოგიების მიმართულებით საგნების გაძლიერება; ამ სფეროს ძირითადი დაინტერესებული მხარეების უკეთესი კოორდინაცია და თანამშრომლობა. სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 1.1-ის ფარგლებში: არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა, კერძოდ ,,მნიშვნელოვანია, რომ ქვეყანაში არსებოდეს ხელმისაწვდომი არაფორმალური და ინფორმალური განათლების შედეგად მიღებული უნარების აღიარების მექანიზმები.” სამოქმედო გეგმის ამოცანა 3.2.-ის ფარგლებში: ახალგაზრდული მეწარმეობის და სამეწარმეო უნარების გაძლიერება. ● სტაჟირების საკანონმდებლო ჩარჩოს, მისი ხარისხის და სამუშაოზე აყვანის პრაქტიკის გაუმჯობესება, მხარეების უკეთ ინფორმირება შრომით უფლებებთან დაკავშირებით; თანამშრომლობის და კოორდინაციის გაუმჯობესება ამ სფეროს დაინტერესებული მხარეების მონაწილეობით; ამ საკითხთან დაკვშირებით სხვადასხვა კონკრეტული ღონისძიებების განხორციელება. სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 3.1 -ის: ახალგაზრდების ხარისხიანი და ღირსეული დასაქმების ხელშეწყობა და მისი შესაბამისი აქტივობების ფარგლებში; ● სხვადასხვა მოწყვლადი ჯგუფების იდენტიფიცირება გათვალისწინება სტრატეგიის მიზნებსა თუ ამოცანებში; შრომის ბაზარზე და მეწარმეობაში მათი ჩართვის მიმართულებით ხელშეწყობის წახალისება სახელმწიფო და კერძო სექტორის დონეზე, სხვადასხვა კონკრეტული აქტივობით. სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალსიწინებულ იქნა სტრატეგიული მიზანი 4-ის ფარგლებში: ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა საზოგადოებრივ და დემოკრატიულ პროცესებში. ამოცანა 4.5-ის ფარგლებში: ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდების, 12 შშმ, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების საჭიროებებზე მიმართული პროგრამებისა და სერვისების განვითარება. ● კარიერული სერვისების ხელშეწყობა და პროფესიული ორიენტაციის გაძლიერება, სხვადასხვა პროფესიებთან დაკავშირებით ცნობიერების ამაღლება, პროფესიული განათლების ხელშეწყობა, ე.წ. STEM საგნების პოპულარიზაცია, ამ საქმეში ონლაინ და ციფრული არხების აქტიურად გამოყენება და სხვადასხვა კონკრეტული აქტივობების განხორცილება. სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა სტრატეგიული მიზანი 3-ის ფარგლებში: ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერება, ასევე სამოქმედო გეგმის ამოცანა 3.1.-ის ფარგლებში: ახალგაზრდების ხარისხიანი და ღირსეული დასაქმების ხელშეწყობა. STEM საგნების პოპულარიზაციის კომპონენტს ფარავს “საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების ერთიანი ეროვნული სტრატეგია 2022-2030”. ● ახალგაზრდებისთვის მეწარმეობის განვითარებისთვის საჭირო ინფორმაციის და რესურსების მიწოდების გაძლიერება, მეწარმეობის ეკოსისტემის სხვადასხვა ელემენტის გაძლიერება, მათ შორის ფინანსებზე წვდომის, სამეწარმეო განათლების, პოლიტიკის გაუმჯობესებით, განსაკუთრებით რეგიონებში, სხვადასხვა კონკრეტული ღონისძიების სტარტაპ და სხვა ტიპის საგრანტო პროგრამების მეშვეობით. სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 1.1-ის ფარგლებში: არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა, კერძოდ ,,მნიშვნელოვანია, რომ ქვეყანაში არსებოდეს ხელმისაწვდომი არაფორმალური და ინფორმალური განათლების შედეგად მიღებული უნარების აღიარების მექანიზმები.” სამოქმედო გეგმის ამოცანა 3.2.-ის ფარგლებში: ახალგაზრდული მეწარმეობის და სამეწარმეო უნარების გაძლიერება. ● სოციალური მეწარმეობის მიმართულების პოპულარიზაცია, ახალგაზრდების მეტი დაინტერესება და აქტიურად ჩართვა სოციალურ მეწარმეობაში, სოციალური მეწარმეობის შესახებ საკანონმდებლო ჩარჩოს მიღება და მისი სამართლებრივი აღიარება; სოციალური მეწარმეობის შესახებ კონცეპტუალური დოკუმენტის შექმნა და ამ მიმართულებით დამატებით ხელშემწყობი პროგრამების და ღონისძიებების შემუშავება. სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალსიწინებულ იქნა სტრატეგიული მიზანი 3-ის ფარგლებში: ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერება. ასევე სამოქმედო გეგმის ამოცანა 3.2-ის ფარგლებში: ახალგაზრდული მეწარმეობის და სამეწარმეო უნარების გაძლიერება. 13 სტრატეგიის მეოთხე მიზანთან - „ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა საზოგადოებრივ და დემოკრატიულ პროცესებში“ - დაკავშირებით, ჯამში მიღებულია 229 კომენტარი. მიღებული უკუკავშირის ძირითადი ნაწილი მოიცავდა შემდეგ საკითხებს: ● რეალური და თანაბრად მონაწილეობის ხელშემწყობი ინკლუზიური და გამჭვირვალე მექანიზმების, მოდელების და შესაძლებლობების განვითარება; სტატუსი: გათვალსწინებულია კომენტარები გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 4.3-ის- გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა და მისი შესაბამისი აქტივობების: 4.3.1 ახალგაზრდებთან სტრუქტურული დიალოგის პლატფორმის მოდელის შემუშავება და პილოტირება; 4.3.2 ახალგაზრდული საბჭოების შექმნა/განვითარების მხარდამჭერი პროექტის განხორციელება; 4.3.3 ახალგაზრდების უფლებების და მონაწილეობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების და ახალგაზრდებში არსებით მონაწილეობასთან დაკავშირებული კომპეტენციების განვითარების პროექტის განხორციელება/მხარდაჭერა; 4.3.5 - ის ფარგლებში “ახალგაზრდების არსებითი მონაწილეობის მხარდაჭერის საკითხებზე შესაბამისი საჯარო უწყების წარმომადგენლების და ახალგაზრდულ საკითხებზე პასუხისმგებელი პირების შესაძლებლობების განვითარების მხარდამჭერი ღონისძიებ(ებ)ის განხორციელება; ● არსებული შესაძლებლობების შესახებ ახალგაზრდების ინფორმირება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა - 1.1.8- ის ფარგლებში “ახალგაზრდული შესაძლებლობების ონლაინ პლატფორმაზე (Youthplatform.gov.ge) ფუნქციონალის დამატება”; ● მონაწილეობისთვის აუცილებელი კომპეტენციების გაძლიერება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა - 4.3.3 - ის ფარგლებში “ახალგაზრდების უფლებების და მონაწილეობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების და ახალგაზრდებში არსებით მონაწილეობასთან დაკავშირებული კომპეტენციების განვითარების პროექტის განხორციელება/მხარდაჭერა”; ● მონაწილეობის ხელშემწყობი სივრცეების შექმნა; სტატუსი: გათვალისწინებულია 14 კომენტარი გათალისწინებულ იქნა აქტივობა - 4.3.5 - ის ფარგლებში “ახალგაზრდული ვირტუალური და ფიზიკური სივრცეების შექმნა/განვითარების პროექტის განხორციელება/მხარდაჭერა”; ● ახალგაზრდობის საჭიროებების და გამოწვევების კვლევა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 1.1.14- ის ფარგლებში “ახალგაზრდების მდგომარეობისა და საჭიროებების კვლევა”; ● ახალგაზრდების უფლებების და მონაწილეობის შესახებ ცნობიერების ამაღლება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 4.3.3- ის ფარგლებში “ახალგაზრდების უფლებების და მონაწილეობის შესახებ ცნობიერების ამაღლების და ახალგაზრდებში არსებით მონაწილეობასთან დაკავშირებული კომპეტენციების განვითარების პროექტის განხორციელება/მხარდაჭერა”; ● მოხალისეობრივი საქმიანობის რეგულირების, ხარისხის უზრუნველყოფის, წახალისებისა და აღიარების მექანიზმების შემუშავება და დანერგვა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 4.2.6 - ის ფარგლებში “მოხალისეთა ერთიანი აღრიცხვის მეთოდოლოგიის შემუშავება” ასევე, აქტივობა 4.2.3 ის ფარგლებში ,,მოხალისეობასთან დაკავშირებული სამართლებრივი ბაზის სრულყოფის მიზნით, დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციების საფუძველზე შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადება”; ● მოხალისეობის პოპულარიზაცია და მისი დადებითი შედეგების შესახებ ცნობიერების ამაღლება; კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 4.2-ის “მოხალისეობრივი კულტურის განვითარებისა და მოხალისეობრივ საქმიანობაში ახალგაზრდების უფრო აქტიურად მონაწილეობის მიზნით შეიქმნება ხარისხიანი მოხალისეობრივი შესაძლებლობებისა და ამ სფეროს განვითარების, რეგულირების, წახალისებისა და აღიარების ხელშემწყობი მექანიზმები, პროგრამები და რესურსები; ჩატარდება საინფორმაციო-საგანმანათლებლო კამპანიები საზოგადოებისთვის მოხალისეობისა და მისი დადებითი შედეგების შესახებ მეტი ინფორმაციის მისაწოდებლად. ასევე, გაიზრდება ადგილობრივი და საერთაშორისო მობილობის შესაძლებლობებისა და ღონისძიებებში მონაწილე ახალგაზრდების რაოდენობა.”და მისი შესაბამისი აქტივობების- 4.2.1 - “მოხალისეობრივი პროგრამ(ებ)ის 15 განხორციელება” და 4.2.7 - “ახალგაზრდებში მოხალისეობის შესახებ ცნობიერების ამაღლებისა და პოპულარიზაციის ხელშემწყობი კამპანიების განხორციელება/მხარდაჭერა” ; ● ხარისხიანი და მრავალფეროვანი მოხალისეობრივი პროგრამების განვითარებისა და განხორციელების ხელშემწყობი შესაძლებლობებისა და რესურსების შექმნა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 4.2.8 - ის ფარგლებში “ხარისხიანი მოხალისეობრივი შესაძლებლობების განვითარების, მათ შორის სხვადასხვა თემატური მიმართულებებით (ინკლუზიური ჩართულობა; რეინტეგრაცია/რესოციალიზაცია/პრევენცია; კატასტროფებზე რეაგირება; თაობათაშორისი მოხალისეობა; საოჯახო მოხალისეობა; მოხალისეობრივი ტურიზმი; ონლაინ მოხალისეობა და სხვა) ხელშემწყობი რესურსების (გზამკვლევები, ტრენინგ მოდულები, ონლაინ კურსები, რეკომენდაციები, საუკეთესო პრაქტიკის ინსტრუმენტთა ნაკრები) შემუშავებისა და მიწოდების მხარდამჭერი პროგრამ(ებ)ის განხორციელება“; ● ახალგაზრდული ორგანიზაციების განვითარების მხარდამჭერი და თანამშრომლობის მექანიზმების განვითარება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 4.4.1 - ის ფარგლებში “ეროვნულ და ადგილობრივ დონეზე ახალგაზრდული ორგანიზაციების დაფინანსებისა და მდგრადი განვითარების გამჭვირვალე მექანიზმების დანერგვა/განვითარების შესახებ რეკომენდაციების მომზადება”, ასევე, აქტივობა 4.4.6- ის ფარგლებში “ახალგაზრდული ორგანიზაციების გაძლიერების მხარდამჭერი საგრანტო კონკურსის განხორციელება” ; ● ახალგაზრდულ ორგანიზაციებთან დაკავშირებული სამართლებრივი ბაზის ცვლილება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 4.4.2 - ის ფარგლებში ,,ახალგაზრდულ ორგანიზაციებთან დაკავშირებული სამართლებრივი ბაზის სრულყოფის მიზნით, დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციების საფუძველზე შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადება” ● საგრანტო კონკურსების განხორციელება, მათი უკეთ მორგება ახალგაზრდული ორგანიზაციების და საინიციატივო ჯგუფების საჭიროებებზე და ახალგაზრდებისათვის საგრანტო კონკურსებში მონაწილეობისათვის საჭირო კომპეტენციების განვითარების ხელშეწყობა; 16 სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 4.4.4 - ის ფარგლებში ,,ახალგაზრდული ორგანიზაციებისა და საინიციატივო ჯგუფების მიერ მომზადებული პროექტების განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით საგრანტო კონკურს(ებ)ის ორგანიზება” , ასევე, აქტივობა 4.4.5 - ის ფარგლებში ,,ახალგაზრდული ორგანიზაციების განვითარების ხელშემწყობი შესაძლებლობების შესახებ (საგრანტო კონკურსები, ტრენინგები, საერთაშორისო პლატფორმებზე მონაწილეობა) სხვადასხვა ტიპის საინფორმაციო კამპანიების განხორციელება”, ასევე, აქტივობა 4.4.7 - ის ფარგლებში ,,ახალგაზრდებისათვის საგრანტო კონკურსებში მონაწილეობისათვის საჭირო კომპეტენციების განვითარების ხელშემწყობი ღონისძიებების განხორციელება/მხარდაჭერა” ● სამოქალაქო პასუხისმგებლობის ხელშემწყობი პროექტების განხორციელება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 4.1-ის- ახალგაზრდების სამოქალაქო პასუხისმგებლობის გაძლიერება და მისი შესაბამისი აქტივობების ფარგლებში. ● კულტურათაშორისი დიალოგის ხელშეწყობა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 4.1.5-ის ახალგაზრდებში სამოქალაქო პასუხისმგებლობის, დემოკრატიული კულტურის კომპეტენციების, კულტურათაშორისი დიალოგის, მშვიდობის მშენებლობის ხელშემწყობი საგანმანათლებლო რესურსების (გზამკვლევები, ტრენინგ მოდულები, ონლაინ კურსები) შემუშავებისა და მიწოდების მხარდამჭერი პროგრამ(ებ)ის განხორციელება და 4.3.1 - ის ,,ახალგაზრდებთან სტრუქტურული დიალოგის პლატფორმის მოდელის შემუშავება და პილოტირება” ფარგლებში. ● გარემოსდაცვითი და ეკოლოგიური კამპანიებისა და აქტივობების განხორციელება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ქტივობა 1.1.3 - ის ფარგლებში ,,ბავშვებისა და ახალგაზრდების გარემოსდაცვითი და აგრარული ცნობიერების დონის ასამაღლებელი საგანმანათლებლო პროექტების განხორციელება” ● ემიგრანტი ახალგაზრდების ხელშეწყობა; სტატუსი: გათვალისწინებულია 17 კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 4.3.10 - ის ფარგლებში ,,საზღვარგარეთ მცხოვრებ ახალგაზრდა თანამემამულეებთან ურთიერთობის განვითარება და ახალგაზრდული ინიციატივების მხარდამჭერის მიზნით საგრანტო კონკურს(ებ)ის ორგანიზება” ასევე, აქტივობა 4.1.6 -ის ფარგლებში ,,საზღვარგარეთ მცხოვრებ ახალგაზრდა თანამემამულეებისთვის ეროვნული იდენტობისა და კულტურული თვითმყოფადობის ხელშეწყობის და შენარჩუნების მხარდამჭერის მიზნით საგრანტო კონკურს(ებ)ის ორგანიზება.” ● ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ახალგაზრდების ხელშეწყობა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 4.6-ის საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ახალგაზრდების საჭიროებებზე მიმართული პროგრამებისა და სერვისების განვითარების ხელშეწყობა და მისი შესაბამისი აქტივობების ფარგლებში ● იძულებით გადაადგილებული ახალგაზრდების ხელშეწყობა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 4.5-ის- ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდების, შშმ, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების საჭიროებებზე მიმართული პროგრამებისა და სერვისების განვითარება და მისი შესაბამისი აქტივობების ფარგლებში; ● ეთნიკური უმცირესობების ხელშეწყობა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 4.5.3 - ის ფარგლებში ,,ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდებისთვის სახელმწიფო პროგრამების შესახებ ცნობიერების ამაღლება; 4.5.4 -ის ,,ახალგაზრდული პოლიტიკის წარმოების პროცესში, ახალგაზრდულ ორგანიზაციებში, ახალგაზრდულ პროექტებსა და ახალგაზრდულ სერვისებში ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდების, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) ჩართულობისა და აქტიური მონაწილეობის ხელშემწყობი რეკომენდაციების მომზადება’’ ფარგლებში და 4.5.5-ის- ,,1+4 სტაჟირების პროგრამის განხორციელება’’ ● ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა; სტატუსი: გათვალისწინებულია 18 კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა აქტივობა 4.5.4 - ის ფარგლებში ,,ახალგაზრდული პოლიტიკის წარმოების პროცესში, ახალგაზრდულ ორგანიზაციებში, ახალგაზრდულ პროექტებსა და ახალგაზრდულ სერვისებში ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდების, ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) ჩართულობისა და აქტიური მონაწილეობის ხელშემწყობი რეკომენდაციების მომზადება” სტრატეგიის მეხუთე მიზანთან - „ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის გაუმჯობესება“ - დაკავშირებით, ჯამში მიღებულია 120 კომენტარი. მიღებული უკუკავშირის ძირითადი ნაწილი მოიცავდა შემდეგ საკითხებს: ● ადგილობრივი თვითმმართველობის მიერ მონაწილეობრივი და მტკიცებულებაზე დაფუძნებული პოლიტიკის განხორციელების მხარდაჭერა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა სტრატეგიული მიზანი 5-ის: ,,ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის გაუმჯობესება’’ და მისი შესაბამისი აქტივობების ფარგლებში; ● ახალგაზრდული პოლიტიკის წარმოების და მასთან დაკავშირებული დოკუმენტების, მოდელებისა და მექანიზმების შემუშავების პროცესში ახალგაზრდების, ახალგაზრდული ორგანიზაციების და სხვა დაინტერესებული მხარეების ჩართვის უზრუნველყოფა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა სტრატეგიული მიზანი 5-ის- ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის გაუმჯობესება და მისი შესაბამისი აქტივობების ფარგლებში. ასევე, ამოცანა 4.3-ის ფარგლებში: გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა ● ახალგაზრდულ პოლიტიკის შესახებ საგანმანათლებლო რესურსების, მათ შორის ელექტრონული ბიბლიოთეკის განვითარება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 5.1-ის ფარგლებში: ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავების მხარდაჭერა. შემდეგი ფორმულირებით: აქტივობა 5.1.7- ,,ახალგაზრდული პოლიტიკის შესახებ ელექტრონული ბიბლიოთეკის განახლება/განვითარება და პოპულარიზაცია”. 19 ● მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის კოორდინატორის პოზიციის განვითარების ხელშეწყობა; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი ნაწილობრივ გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 5.1-ის: ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავების მხარდაჭერა, შემდეგი ფორმულირებით: აქტივობა 5.1.5- ,,მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის კოორდინატორის პოზიციის განვითარების ხელშემწყობი რეკომენდაციების მომზადება.” ● სამთავრობო და არასამთავრობო სექტორის თანამშრომლობის კიდევ უფრო გაღრმავება; სტატუსი: გათვალისწინებულია კომენტარი გათვალისწინებულ იქნა ამოცანა 5.1-ის ფარგლებში: ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავების მხარდაჭერა, შემდეგი ფორმულირებით: აქტივობა 5.1.11- ,,ახალგაზრდული პოლიტიკის წარმოების პროცესში ახალგაზრდებისა და ახალგაზრდული ორგანიზაციების მონაწილეობის ხელშემწყობი მექანიზმების შესახებ რეკომენდაციების მომზადება და პოპულარიზაცია;” სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგია 2023-2026 შემუშავდა მონაწილეობრივი პრინციპის დაცვით. რეგიონული ახალგაზრდული ფორუმებიდან, ონლაინ შეხვედრებიდან და წერილობით მიღებული ზემოთ აღნიშნული უკუკავშირი სტატუსის შესაბამისად ასახულია სტრატეგიის მიზნებში, ამოცანებში, ინდიკატორებსა და აქტივობები. მიუხედავად იმისა, რომ საჯარო კონსულტაციების ბოლო სერია გიამართა 2021 წლის იანვარში, სტრატეგიის დოკუმენტში არ განხორციელებულა შინაარსობრივი ცვლილებები, შესაბამისად, საერთაშორისო პარტნიორებისგან (UNFPA; ევროკავშირის ტექნიკური მხარდაჭერის პროგრამა Skills4jobs) მიღებული უკუკავშირის გათვალისწინებით, საჯარო კონსულტაციების ხელახალი გამართვა არ წარმოადგენდა საჭიროებას. 20 სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგია 2023-2026 დანართი 4. ინდიკატორების პასპორტი სტრატეგიული მიზანი 1 ახალგაზრდების განვითარებისა და მათი პოტენციალის გამოვლენის ხელშეწყობა 1.1 გავლენის ინდიკატორი გავლენის ინდიკატორი 1.1 - იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ინდიკატორის ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული წილი, ვინც ფიქრობს, რომ დასახელება არაფორმალურ განათლებაზე ხელმისაწვდომობა პრობლემაა გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის სტრატეგიული მიზანი 1 - ახალგაზრდების განვითარებისა და მიზანთან/ მათი პოტენციალის გამოვლენის ხელშეწყობა ამოცანასთან ინდიკატორით განისაზღვრება არაფორმალურ განათლებაზე ინდიკატორის აღწერა ხელმისაწვდომობით ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივ ჯგუფი) კმაყოფილების დონე სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში და ვებ- დადასტურების წყარო გვერდი https://youthagency.gov.ge/; მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მეთოდოლოგია მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივ ჯგუფი) წილი, ვინც თვლის, რომ არაფორმალურ განათლებაზე 1 ხელმისაწვდომობა პრობლემაა; მნიშვნელი: ქვეყანაში ახალგაზრდების საერთო რაოდენობა. მონაცემების დისაგრეგაცია განხორციელდება შემდეგი ცვლადების მიხედვით: სქესი; ეთნიკურობა; დასახლების ტიპი (ქალაქი/სოფელი); სპეციალური საჭიროებები; განათლების დონე; დასაქმების სტატუსი; ასაკობრივი ჯგუფები: 14-18 წელი; 19-25 წელი; 26-29 წელი. შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე“, რომელიც, თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 37,7% 33,85% 30% 1.1.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.1.1 - ქვეყნის მასშტაბით მთელი სიცოცხლის მანძილზე სწავლის საკვანძო კომპეტენციების განვითარების ხელშემწყობი სახელმწიფოს მიერ ინდიკატორის განხორციელებული/მხარდაჭერილი არაფორმალური განათლების, დასახელება ახალგაზრდული საქმიანობისა და საინფორმაციო სერვისებით მოსარგებლე ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული მაჩვენებელი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 1.1 - არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული მიზანთან/ საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა ამოცანასთან 2 ინდიკატორი განსაზღვრავს ქვეყნის მასშტაბით მთელი სიცოცხლის მანძილზე სწავლის საკვანძო კომპეტენციების განვითარების ინდიკატორის ხელშემწყობი სახელმწიფოს მიერ განხორციელებული/მხარდაჭერილი აღწერა არაფორმალური განათლების, ახალგაზრდული საქმიანობისა და საინფორმაციო სერვისებით მოსარგებლე ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფები) პროცენტულ მაჩვენებელს დადასტურების სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში და ვებ-გვერდი წყარო https://youthagency.gov.ge/; მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფები) რაოდენობა, ვინც ბოლო 12 თვის მანძილზე ისარგებლა ქვეყნის მასშტაბით მთელი სიცოცხლის მანძილზე სწავლის საკვანძო კომპეტენციების განვითარების ხელშემწყობი სახელმწიფოს მიერ განხორციელებული/მხარდაჭერილი არაფორმალური განათლების, ახალგაზრდული საქმიანობისა და საინფორმაციო სერვისებით, რაც თანხვედრაში იქნება „2020-2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფციის“ მეთოდოლოგია დოკუმენტში განსაზღვრულ პრიორიტეტებთან. მნიშვნელი: ქვეყანაში ახალგაზრდების საერთო რაოდენობა. მონაცემების დისაგრეგაცია განხორციელდება შემდეგი ცვლადების მიხედვით: სქესი; ეთნიკურობა; დასახლების ტიპი (ქალაქი/სოფელი); გეოგრაფიული დაფარვა; სპეციალური საჭიროებები; განათლების დონე; დასაქმების სტატუსი; ასაკობრივი ჯგუფები: 6-13 წელი; 14-18 წელი; 19-25 წელი; 26-29 წელი. შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე“, რომელიც თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. სამიზნე ინდიკატორის საბაზისო მაჩვენებლები შუალედური საბოლოო 3 წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 8% 18% 20% 1.1.2 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.1.2 - ქვეყნის მასშტაბით ინდიკატორის საკუთარი პროფესიით ოფიციალურად დასაქმებული დასახელება სერტიფიცირებული ახალგაზრდული მუშაკების რაოდენობა გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 1.1- არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული მიზანთან/ საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა ამოცანასთან ინდიკატორი განსაზღვრავს ქვეყნის მასშტაბით საკუთარი ინდიკატორის აღწერა პროფესიით ოფიციალურად დასაქმებული სერტიფიცირებული ახალგაზრდული მუშაკების რაოდენობას დადასტურების წყარო სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში და ვებ- გვერდი https://youthagency.gov.ge/; მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მოწოდებული ოფიციალური მეთოდოლოგია ანგარიშ(ებ)ის/მონაცემების/კვლევების საფუძველზე. გამოთვლა: დაჯამდება ქვეყნის მასშტაბით საკუთარი პროფესიით ოფიციალურად დასაქმებული სერტიფიცირებული ახალგაზრდული მუშაკების რაოდენობა. 4 სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 18 50 100 1.1.3 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 1.1.3 - ჰობი-განათლების ინდიკატორის პროგრამებში 6 წლის ასაკიდან ჩართული ბენეფიციარების დასახელება პროცენტული მაჩვენებელი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან/ ამოცანა 1.1 - არაფორმალური განათლებისა და ახალგაზრდული ამოცანასთან საქმიანობის განვითარების ხელშეწყობა ინდიკატორი ადგენს იმ ახალგაზრდების (6-29 წლის ასაკობრივი ინდიკატორის აღწერა ჯგუფი) რაოდენობას, რომლებმაც ბოლო 12 თვის განმავლობაში მონაწილეობა მიიღეს ჰობი-განათლების პროგრამებში დადასტურების წყარო სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში და ვებ- გვერდი https://youthagency.gov.ge/; მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ მეთოდოლოგია ეს ინდიკატორი განისაზღვრება ოფიციალური დოკუმენტების შესწავლის საფუძველზე იმ ბავშვებისა და ახალგაზრდების (6-29 5 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) რაოდენობის გამოთვლით, ვინც ბოლო 12 თვის მანძილზე მონაწილეობა მიიღო ჰობი-განათლების პროგრამებში. მნიშვნელი: ქვეყანაში ახალგაზრდების საერთო რაოდენობა შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი განისაზღვრა 2021 წელს საქართველოს 63 მუნიციპალიტეტიდან (თბილისის გარდა) გამოთხოვილი ოფიციალური დოკუმენტაციის დამუშავების საფუძველზე. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 14% 21% 28% სტრატეგიული მიზანი 2 ახალგაზრდების ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის გაძლიერება 2.1 გავლენის ინდიკატორი გავლენის ინდიკატორი 2.1 - სიცოცხლის მოსალოდნელი ინდიკატორის დასახელება ხანგრძლივობა 19 წლისთვის გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი მიზანი 2. ახალგაზრდების ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის სტრატეგიის მიზანთან/ გაძლიერება ამოცანასთან ამ ინდიკატორით იზომება წლების რაოდენობა, რომელსაც ინდიკატორის აღწერა საშუალოდ იცოცხლებს ერთი ადამიანი დაბადებულთა 6 თაობიდან იმ პირობით, რომ მოკვდაობის დონე ყოველ ასაკში დარჩება ისეთი, როგორიც არის მოცემულ პერიოდში საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის წლიური დადასტურების წყარო ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, პასუხისმგებელი შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ გამოყენებულია გაზომვის სისტემატიზებული მეცნიერული მეთოდი. გამოთვლა: გარკვეულ ასაკამდე (19 წლისთვის), მეთოდოლოგია მოკვდაობის ცხრილებში დაფიქსირებული სიკვდილიანობის რიგითობის შესაბამისად, ცოცხლად დარჩენილთა განაწილების საშუალო არითმეტიკული. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2026 მაჩვენებლები 2019 2024 მაჩვენებელი 56,0 56,8 57,4 2.2 გავლენის ინდიკატორი გავლენის ინდიკატორი 2.2 - სიცოცხლის მოსალოდნელი ინდიკატორის დასახელება ხანგრძლივობა 24 წლისთვის გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი მიზანი 2. ახალგაზრდების ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის სტრატეგიის მიზანთან/ გაძლიერება ამოცანასთან 7 ამ ინდიკატორით იზომება წლების რაოდენობა, რომელსაც საშუალოდ იცოცხლებს ერთი ადამიანი დაბადებულთა ინდიკატორის აღწერა თაობიდან იმ პირობით, რომ მოკვდაობის დონე ყოველ ასაკში დარჩება ისეთი, როგორიც არის მოცემულ პერიოდში საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის წლიური დადასტურების წყარო ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, პასუხისმგებელი შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ გამოყენებულია გაზომვის სისტემატიზებული მეცნიერული მეთოდი. გამოთვლა: გარკვეულ ასაკამდე (24 წლისთვის) მეთოდოლოგია მოკვდაობის ცხრილებში დაფიქსირებული სიკვდილიანობის რიგითობის შესაბამისად, ცოცხლად დარჩენილთა განაწილების საშუალო არითმეტიკული. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2019 2024 2026 მაჩვენებლები მაჩვენებელი 51,2 51,8 52,5 2.1.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ინდიკატორის ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.1.1 - ჭარბწონიანობის დასახელება პროცენტული მაჩვენებელი მოზარდებსა და ახალგაზრდებში ინდიკატორის ტიპი გავლენის ამოცანის შედეგის 8 √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 2.1 ახალგაზრდებში ჯანსაღი ცხოვრების ხელშეწყობა მიზანთან/ამოცანასთან ეს მაჩვენებელი საშუალებას იძლევა, გაიზომოს ახალგაზრდებს ინდიკატორის აღწერა შორის ჭარბი წონის პრობლემის მასშტაბი ნუტრიციული კვლევა. საქართველოს ოკუპირებული დადასტურების წყარო ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წლიური ანგარიში. მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, პასუხისმგებელი შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება ეროვნული რაოდენობრივი კვლევის მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მრიცხველი: ჭარბწონიანი ახალგაზრდების მეთოდოლოგია რაოდენობა; მნიშვნელი: კვლევის მონაწილე ახალგაზრდების რაოდენობა საზომი ერთეული: პროცენტი სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2020 2024 2026 მაჩვენებელი 16,6% 11% 8% 9 2.1.2 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.1.2 - რეგულარულ ფიზიკურ ინდიკატორის აქტივობაში (არანაკლებ კვირაში ერთხელ) ჩართულობის დასახელება მაჩვენებელი (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 2.1 ახალგაზრდებში ჯანსაღი ცხოვრების ხელშეწყობა მიზანთან/ამოცანასთან ეს ინდიკატორი გვაწვდის ინფორმაციას რეგულარულ ფიზიკურ ინდიკატორის აღწერა აქტივობებში ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) მონაწილეობის ტენდენციების შესახებ დადასტურების წყარო საქართველოს კულტურის,სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს წლიური ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების რაოდენობრივი კვლევის მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. მეთოდოლოგია გამოთვლა: მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების რაოდენობა, ვინც დაადასტურა ფიზიკური აქტივობა არანაკლებ კვირაში ერთხელ; მნიშვნელი: გამოკითხული ახალგაზრდების რაოდენობა სამიზნე საბაზისო ინდიკატორის შუალედური საბოლოო მაჩვენებლები წელი 2020 2024 2026 10 მაჩვენებელი 26% 30% 34% 2.2.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.2.1 - დაფიქსირებული ინდიკატორის სუიციდის (მცდელობები და განხორციელებული სუიციდი) დასახელება შემთხვევა ახალგაზრდებში 100 000-ს მოსახლეზე (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.2 ახალგაზრდების ფსიქიკური ჯანმრთელობის სტრატეგიის მიზანთან/ გაუმჯობესება ამოცანასთან ეს ინდიკატორი გვიჩვენებს ახალგაზრდებში (14-29 წლის) ინდიკატორის აღწერა სუიციდის (სუიციდის მცდელობები და განხორციელებული სუიციდი) შემთხვევების რაოდენობას 100,000-ს მოსახლეზე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, დადასტურების წყარო შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წლიური ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, პასუხისმგებელი შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე გამოთვლა: გამოთვლა. ახალგაზრდებს შორის დაფიქსირებული სუიციდის შემთხვევათა რაოდენობა x 100,000 : მოსახლეობის მეთოდოლოგია რაოდენობაზე საზომი ერთეული: რიცხვი საბაზისო სამიზნე 11 შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებლები მაჩვენებელი 4.8 2.6 1.8 2.2.2 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.2.2 - ფსიქიკური და ქცევითი ინდიკატორის აშლილობის შემთხვევების რაოდენობა ახალგაზრდებში, 100 000 დასახელება სულ მოსახლეზე (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.2 ახალგაზრდების ფსიქიკური ჯანმრთელობის სტრატეგიის მიზანთან/ გაუმჯობესება ამოცანასთან ეს ინდიკატორი გვიჩვენებს ახალგაზრდებში ფსიქიკური და ინდიკატორის აღწერა ქცევითი აშლილობის შემთხვევების თანაფარდობას 100 000 სულ მოსახლესთან (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, დადასტურების წყარო შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წლიური ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, პასუხისმგებელი შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე გამოთვლა: ახალგაზრდებს შორის დაფიქსირებული ფსიქიკური მეთოდოლოგია და ქცევითი აშლილობის შემთხვევათა რაოდენობა x 100 000: მოსახლეობის რაოდენობაზე 12 სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 119.8 110 100 2.3.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.1 - ახალგაზრდებში ინდიკატორის გადამეტებული სმის (იმ ახალგაზრდების პროცენტული დასახელება რაოდენობა, ვინც დაადასტურა ზედიზედ ხუთი ან მეტი ჭიქის დალევა ბოლო 30 დღის განმავლობაში) მაჩვენებელი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.3 ახალგაზრდებში ქიმიური და ქცევითი სტრატეგიის მიზანთან დამოკიდებულების დონის შემცირება / ამოცანასთან ეს ინდიკატორი გვიჩვენებს ახალგაზრდებში ალკოჰოლის პრობლემური მოხმარების მასშტაბს ინდიკატორის აღწერა ალკოჰოლის, თამბაქოსა და სხვა ნარკოტიკული ნივთიერებების მოხმარების შემსწავლელი ევროპის სასკოლო კვლევა; სსიპ – ლ. დადასტურების წყარო საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის (დკსჯეც) წლიური ანგარიში მონაცემების სსიპ – ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა შეგროვებაზე და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი პასუხისმგებელი (დკსჯეც) უწყება 13 მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების რაოდენობრივი კვლევის მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების რაოდენობა, ვინც მეთოდოლოგია დაადასტურა ზედიზედ ხუთი ან მეტი ჭიქის დალევა ბოლო 30 დღის განმავლობაში. მნიშვნელი: გამოკითხული ახალგაზრდების რაოდენობა საზომი ერთეული: პროცენტი სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2019 2024 2026 მაჩვენებელი 46% 30% 20% 2.3.2 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.2 - იმ ახალგაზრდების ინდიკატორის პროცენტული მაჩვენებელი, ვინც მოიხმარა მარიხუანა ბოლო 30 დასახელება დღის განმავლობაში გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.3 ახალგაზრდებში ქიმიური და ქცევითი სტრატეგიის მიზანთან/ დამოკიდებულების დონის შემცირება ამოცანასთან ეს ინდიკატორი გვაძლევს ინფორმაციას ახალგაზრდების მიერ ინდიკატორის აღწერა მარიხუანის ამჟამინდელი მოხმარების მასშტაბებზე დადასტურების წყარო ალკოჰოლის, თამბაქოსა და სხვა ნარკოტიკული ნივთიერებების მოხმარების შემსწავლელი ევროპის სასკოლო კვლევა 14 მონაცემების სსიპ – ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა შეგროვებაზე და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი პასუხისმგებელი (დკსჯეც) უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების რაოდენობრივი კვლევის მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების რაოდენობა, ვინც დაადასტურა მარიხუანას მოხმარება ბოლო 30 დღის განმავლობაში მეთოდოლოგია მნიშვნელი: გამოკითხული ახალგაზრდების რაოდენობა საზომი ერთეული: პროცენტი სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2018 2024 2026 მაჩვენებელი 8% 6% 4% 2.3.3 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.3.3 - იმ ახალგაზრდების (14-29 ინდიკატორის წლის ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული მაჩვენებელი, ვინც დასახელება ფიქრობს, რომ მათ დასახლებაში აზარტული თამაშებით გატაცება პრობლემაა გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.3 ახალგაზრდებში ქიმიური და ქცევითი, სტრატეგიის დამოკიდებულების დონის შემცირება მიზანთან/ამოცანასთან 15 ინდიკატორი ადგენს იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ინდიკატორის აღწერა ჯგუფი) პროცენტულ წილს, ვინც ფიქრობს, რომ მათ დასახლებაში აზარტული თამაშებით გატაცება გავრცელებული პრობლემაა სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - დადასტურების წყარო https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის შეგროვებაზე სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო პასუხისმგებელი უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. მეთოდოლოგია შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე“, რომელიც, თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. საბაზისო სამიზნე შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებლები მაჩვენებელ 34,5% შემცირებულია შემცირებულია, ი 2,5%-ით სულ მცირე, 5%- ით 2.4.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ინდიკატორის ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.4.1 - 17-24 წლის დასახელება ახალგაზრდა მსხვერპლი ქალების რაოდენობა (შემაკავებელი 2.4.1 ორდერებით წარმოებული სტატისტიკის შესაბამისად) ინდიკატორის ტიპი გავლენის ამოცანის შედეგის 16 √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.4 ახალგაზრდების მიმართ და ახალგაზრდების მიერ სტრატეგიის მიზანთან/ ჩადენილი ძალადობისა და ანტისოციალური ქცევის, მათ ამოცანასთან შორის დისკრიმინაციის შემცირება 17-24 წლის ქალთა რაოდენობა, რომელთაც განიცადეს სექსუალური, ფიზიკური ან/და ფსიქოლოგიური ძალადობა ინდიკატორის აღწერა ინტიმური პარტნიორისაგან ბოლო 12 თვის მანძილზე (შემაკავებელი ორდერებით წარმოებული სტატისტიკის შესაბამისად) საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს წლიური დადასტურების წყარო ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო პასუხისმგებელი უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე 17-24 წლის ქალთა რაოდენობა, რომლებმაც ოფიციალურად განაცხადეს, რომ განუცდიათ ფიზიკური, სექსუალური და ფსიქიკური ძალადობა ყოფილი ან ახლანდელი მეთოდოლოგია პარტნიორისაგან (შემაკავებელი ორდერებით წარმოებული სტატისტიკის შესაბამისად) საბაზისო სამიზნე შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2019 2024 2026 მაჩვენებლები 855 შემცირდა შემცირდა სულ მაჩვენებელი სულ მცირე მცირე 2%-ით 1%-ით 2.4.2 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ინდიკატორის ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.4.2 - ბულინგში მონაწილე 15 დასახელება წლის ახალგაზრდების რაოდენობა (HBSC) ინდიკატორის ტიპი გავლენის ამოცანის შედეგის 17 √ ინდიკატორის ამოცანა 2.4 ახალგაზრდების მიმართ და ახალგაზრდების მიერ კავშირი სტრატეგიის ჩადენილი ძალადობისა და ანტისოციალური ქცევის, მათ შორის მიზანთან/ დისკრიმინაციის შემცირება ამოცანასთან ინდიკატორის ეს ინდიკატორი ადგენს ბულინგის მონაწილე 15 წლის აღწერა ახალგაზრდების რაოდენობას საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, დადასტურების შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო; წყარო სსიპ – ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის წლიური ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება 2 წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მეთოდოლოგია მოწოდებული ოფიციალური ანგარიშ(ებ)ის/მონაცემების/კვლევების საფუძველზე სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2019 2024 2026 მაჩვენებელი 36,9% 33,9% 32,9% 2.4.3 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ინდიკატორის ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.4.3 - ბულინგის შედეგად დასახელება დაზარალებული 15 წლის ახალგაზრდების რაოდენობა (HBSC) 18 გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის ამოცანა 2.4 ახალგაზრდების მიმართ და ახალგაზრდების მიერ კავშირი სტრატეგიის ჩადენილი ძალადობისა და ანტისოციალური ქცევის, მათ შორის მიზანთან/ დისკრიმინაციის შემცირება ამოცანასთან ინდიკატორის ინდიკატორი განსაზღვრავს ბულინგის შედეგად დაზარალებული აღწერა 15 წლის ახალგაზრდების რაოდენობას საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, დადასტურების შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო; წყარო სსიპ – ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის წლიური ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მეთოდოლოგია მოწოდებული ოფიციალური ანგარიშ(ებ)ის/მონაცემების/კვლევების საფუძველზე სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2019 2024 2026 მაჩვენებელი 14% 11% 10% 19 2.4.4 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.4.4 - დანაშაულის ინდიკატორის ჩადენისათვის ბრალდებული 14-29 წლის ახალგაზრდების დასახელება რაოდენობა გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.4 ახალგაზრდების მიმართ და ახალგაზრდების მიერ სტრატეგიის ჩადენილი ძალადობისა და ანტისოციალური ქცევის, მათ შორის მიზანთან/ამოცანასთან დისკრიმინაციის შემცირება ეს ინდიკატორი განსაზღვრავს დანაშაულის ჩადენისათვის ინდიკატორის აღწერა ბრალდებული 14-29 წლის ასაკის ახალგაზრდების რაოდენობა დადასტურების წყარო საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური უწყება მონაცემების საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის წლიური შეგროვების სიხშირე ანგარიში ეს ინდიკატორი გამოითვლება პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მეთოდოლოგია მოწოდებული ოფიციალური ანგარიშ(ებ)ის/მონაცემების/კვლევების საფუძველზე. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებლები შემცირებულია, მაჩვენებელი შემცირებულია 4,724 სულ მცირე, 2,5%-ით 5%-ით 20 2.4.5 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ინდიკატორის ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.4.5 - ძალადობის მოტივით 14- დასახელება 29 წლის პირთა მიმართ დევნის დაწყების მაჩვენებელი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.4 ახალგაზრდების მიმართ და ახალგაზრდების მიერ სტრატეგიის ჩადენილი ძალადობისა და ანტისოციალური ქცევის, მათ შორის მიზანთან/ამოცანასთან დისკრიმინაციის შემცირება ინდიკატორი განსაზღვრავს ძალადობის მოტივით 14-29 წლის პირთა მიმართ დევნის დაწყების მაჩვენებელს. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლები: სსკ-ის 108-ე და 109-ე მუხლებიდან მცდელობები გამოყოფილია ცალკე ინდიკატორის აღწერა დანაშაულის სპეციფიკიდან გამომდინარე. რაოდენობაში წარმოდგენილი ყველა სხვა მუხლი მოიცავს მცდელობებსაც. 19- 108, 109, 19-109, 111, 112, 115, 117, 118, 120, 121, 126, 126¹, 133, 137, 138, 139, 141, 143, 143¹, 143², 144, 144¹, 144³, 150, 150¹, 151, 151¹, 179, 181, 187, 223, 224, 224¹, 225, 226, 239, 239¹, 253, 259, 323, 353, 353¹, 365, 385 დადასტურების წყარო საქართველოს პროკურატურის წლიური ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი საქართველოს პროკურატურა უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მეთოდოლოგია მოწოდებული ოფიციალური ანგარიშ(ებ)ის/მონაცემების/კვლევების საფუძველზე. სამიზნე ინდიკატორის საბაზისო მაჩვენებლები შუალედური საბოლოო 21 წელი 2020 2024 2026 2,209 (2120 შემცირებულია, მაჩვენებელი შემცირებულია კაცი, 89 სულ მცირე, 2,5%-ით ქალი) 5%-ით 2.4.6 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ინდიკატორის ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.4.6 - ძალადობის შედეგად დასახელება დაზარალებული 14-29 წლის პირები გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.4 ახალგაზრდების მიმართ და ახალგაზრდების მიერ სტრატეგიის ჩადენილი ძალადობისა და ანტისოციალური ქცევის, მათ შორის მიზანთან/ამოცანასთან დისკრიმინაციის შემცირება ინდიკატორი ადგენს ძალადობის შედეგად დაზარალებული 14- 29 წლის პირთა რაოდენობას საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლები: სსკ-ის 108-ე და 109-ე მუხლებიდან მცდელობები გამოყოფილია ცალკე ინდიკატორის აღწერა დანაშაულის სპეციფიკიდან გამომდინარე. რაოდენობაში წარმოდგენილი ყველა სხვა მუხლი მოიცავს მცდელობებსაც. 19- 108, 109, 19-109, 111, 112, 115, 117, 118, 120, 121, 126, 126¹, 133, 137, 138, 139, 141, 143, 143¹, 143², 144, 144¹, 144³, 150, 150¹, 151, 151¹, 179, 181, 187, 223, 224, 224¹, 225, 226, 239, 239¹, 253, 259, 323, 353, 353¹, 365, 385 დადასტურების წყარო საქართველოს პროკურატურის წლიური ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი საქართველოს პროკურატურა უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე 22 ეს ინდიკატორი გამოითვლება პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მეთოდოლოგია მოწოდებული ოფიციალური ანგარიშ(ებ)ის/მონაცემების/კვლევების საფუძველზე. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2020 2024 2026 მაჩვენებლები 2,682 (1039 შემცირებულია, მაჩვენებელი შემცირებულია კაცი, 1643 სულ მცირე, 2,5%-ით ქალი) 5%-ით 2.5.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ინდიკატორის ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.5.1 - მოზარდთა შობადობის დასახელება მაჩვენებელი (1000, 15-19 ასაკის ქალებზე) გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 2.5 ბავშვთა/ადრეული ქორწინებებისა და მოზარდთა მიზანთან/ ორსულობის წინააღმდეგ ბრძოლა ამოცანასთან ინდიკატორი შეისწავლის 15-19 წლის ქალთა ფერტილობას. ჩვეულებრივ, შეისწავლება ეროვნული სტატისტიკის ინდიკატორის აღწერა ინსტიტუტების მიერ, ასევე - კვლევების შედეგად. ინდიკატორის დისაგრეგირება შეიძლება ასაკის, განათლების, გეოგრაფიული და სოციალური კუთვნილების მიხედვით. დადასტურების წყარო ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემთა ბაზა მონაცემების საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შეგროვებაზე შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პასუხისმგებელი სამინისტრო უწყება 23 მონაცემების მონაცემები შეგროვდება წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე მოზარდთა შობადობის მაჩვენებელი. პროპორცია ზომავს 15-19 წლის ქალთა შობადობის მაჩვენებელს იმავე ასაკობრივი პოპულაციის 1000 ქალზე. მეთოდოლოგია მრიცხველი: ცოცხალშობადობის რაოდენობა 15-19 წლის ქალთა პოპულაციაში; მნიშვნელი: მშობიარობის რაოდენობა 15-19 წლის ქალთა პოპულაციაში სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2020 2024 2026 მაჩვენებელი 32,3% 28% 23% 2.5.2 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.5.2 - 20-24 წლამდე ასაკის ინდიკატორის ქალთა პროცენტული რაოდენობა, რომლებიც დაქორწინდნენ დასახელება 18 წლამდე გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.5 ბავშვთა/ადრეული ქორწინებებისა და მოზარდთა სტრატეგიის ორსულობის წინააღმდეგ ბრძოლა მიზანთან/ამოცანასთან ინდიკატორი შეისწავლის ბავშვთა ქორწინების პრევალენტობას. ბავშვთა/ადრეული ქორწინება არის ბავშვთა ინდიკატორის აღწერა უფლებების დარღვევა. გოგონათა ადრეული ქორწინება ხშირად უკავშირდება ფორმალური განათლების პროცესის შეწყვეტას, ადრეულ და მაღალი რისკის ორსულობას გაეროს სააგენტოების წლიური ანგარიშები; სსიპ დადასტურების წყარო ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში მონაცემების საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის შეგროვებაზე სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო პასუხისმგებელი უწყება მონაცემების შეგროვების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ სიხშირე 24 ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული მეთოდოლოგია კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით საბაზისო სამიზნე შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2018 2024 2026 მაჩვენებელი 13,9% 10% 7% 2.6.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 2.6.1 - პერსონალურ ინდიკატორის მონაცემთა დაცვის სამსახურის მიერ ახალგაზრდების/ბავშვთა დასახელება მონაცემების დამუშავებაზე შესწავლილი საქმეების რაოდენობა გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 2.6. ახალგაზრდების/ბავშვთა პერსონალური სტრატეგიის მონაცემების დაცვის გაუმჯობესება მიზანთან/ამოცანასთან ინდიკატორი განსაზღვრავს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინდიკატორის აღწერა სამსახურის მიერ არასრულწლოვანთა მონაცემების დამუშავებაზე შესწავლილი საქმეების რაოდენობას პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის წლიური დადასტურების წყარო ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური პასუხისმგებელი უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე 25 ეს ინდიკატორი გამოითვლება პასუხისმგებელი უწყებების მეთოდოლოგია მიერ მოწოდებული ოფიციალური ანგარიშ(ებ)ის / მონაცემების / კვლევების საფუძველზე საბაზისო სამიზნე შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2022 2024 2026 მაჩვენებლები მაჩვენებელი 41 საბაზისო საბაზისო მაჩვენებელი მაჩვენებელი გაზრდილია გაზრდილია 10 %- 5 %-ით ით სტრატეგიული მიზანი 3 ახალგაზრდების ეკონომიკური გაძლიერება 3.1 გავლენის ინდიკატორი ინდიკატორის გავლენის ინდიკატორი 3.1 - ახალგაზრდების (20-24 წლის და 25- დასახელება 29 წლის) უმუშევრობის მაჩვენებელი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიული მიზანი 3 ახალგაზრდების ეკონომიკური სტრატეგიის გაძლიერება მიზანთან/ამოცანასთან ინდიკატორი ზომავს ახალგაზრდების ასაკობრივ ჯგუფებში (20- 24 წლის და 25-29 წლის) უმუშევარი ახალგაზრდების ინდიკატორის აღწერა პროცენტულ შეფარდებას ეკონომიკურად აქტიურ ახალგაზრდებთან საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური, სამუშაო დადასტურების წყარო ძალის გამოკვლევა 26 მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება წელიწადში ერთხელ უმუშევრობის გაანგარიშების სტანდარტული მეთოდოლოგია, მეთოდოლოგია გაანგარიშებული ახალგაზრდების ასაკობრივ ჯგუფებზე (20-24 და 25-29 წლის) სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებლები 41%(20-24 38% (20- 35% (20-24წლის); წლის) 24წლის); მაჩვენებელი 21,8 % (25-29 27,8 (25-29 24,8 (25-29 წლის) წლის) წლის) 3.2 გავლენის ინდიკატორი გავლენის ინდიკატორი 3.2 - იმ ახალგაზრდების წილობრივი ინდიკატორის მაჩვენებელი, ვისაც აქვს დაქირავებული შრომით მიღებული დასახელება პირადი შემოსავალი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის სტრატეგიული მიზანი 3 - ახალგაზრდების ეკონომიკური მიზანთან/ამოცანასთან გაძლიერება ინდიკატორი ზომავს ახალგაზრდების ასაკობრივ ჯგუფში (15-29 ინდიკატორის აღწერა წელი) იმ ახალგაზრდების პროცენტულ შეფარდებას, ვინც შემოსავალს იღებს დასაქმებით/დაქირავებული შრომით ახალგაზრდების მთლიან ჯგუფთან 27 დადასტურების წყარო სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. მეთოდოლოგია შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე“, რომელიც, თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 14,9% 15,9% 16,9% 3.3 გავლენის ინდიკატორი ინდიკატორის გავლენის ინდიკატორი 3.3 - ახალგაზრდების ეკონომიკური დასახელება აქტივობის (სამუშაო ძალაში მონაწილეობა) დონე გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ 28 ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან/ სტრატეგიული მიზანი 3 - ახალგაზრდების ეკონომიკური ამოცანასთან გაძლიერება ინდიკატორი ზომავს ახალგაზრდების ასაკობრივ ჯგუფში (15-29 ინდიკატორის აღწერა წელი) ეკონომიკურად აქტიური ახალგაზრდების პროცენტულ შეფარდებას ახალგაზრდების საერთო რაოდენობასთან დადასტურების წყარო საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური, სამუშაო ძალის გამოკვლევა მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწაში ერთხელ ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის გაანგარიშების მეთოდოლოგია სტანდარტული მეთოდოლოგია (საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის შესაბამისად), გაანგარიშებული ახალგაზრდების ასაკობრივ ჯგუფზე (15-29 წელი) სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2020 2024 2026 მაჩვენებელი 46,9% 48,9% 50,9% 3.4 გავლენის ინდიკატორი ინდიკატორის გავლენის ინდიკატორი 3.4 – NEET-ახალგაზრდების დასახელება პროცენტული მაჩვენებელი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ 29 ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის სტრატეგიული მიზანი 3 - ახალგაზრდების ეკონომიკური მიზანთან/ამოცანასთან გაძლიერება ინდიკატორი ზომავს ახალგაზრდების ასაკობრივ ჯგუფში (15-29 ინდიკატორის აღწერა წელი) იმ ახალგაზრდების პროცენტულ შეფარდებას, ვინც არც სამუშაო ძალაში მონაწილეობს და არც სწავლის პროცესშია ჩართული, ახალგაზრდების საერთო რაოდენობასთან დადასტურების წყარო საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური, სამუშაო ძალის გამოკვლევა მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ მეთოდოლოგია ე.წ. NEET-ახალგაზრდების გაანგარიშების სტანდარტული მეთოდოლოგია სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 34,6% 30% 25% 3.1.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.1.1 – სსიპ დასაქმების ინდიკატორის ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს შრომის ბაზრის აქტიური დასახელება პოლიტიკის პროგრამებში ჩართული ახალგაზრდების რაოდენობა ინდიკატორის ტიპი გავლენის ამოცანის შედეგის 30 √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 3.1. ახალგაზრდების ხარისხიანი და ღირსეული მიზანთან/ამოცანასთან დასაქმების ხელშეწყობა წლის განმავლობაში სამინისტროს შრომის ბაზრის აქტიური ინდიკატორის აღწერა პოლიტიკის ყველა პროგრამის ბენეფიციარების საერთო რაოდენობა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, დადასტურების წყარო შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წლიური ანგარიში მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, პასუხისმგებელი შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მოწოდებული ოფიციალური მეთოდოლოგია ანგარიშ(ებ)ის/მონაცემების/კვლევების საფუძველზე. გამოთვლა: იმ ახალგაზრდების ჯამური რაოდენობა, ვინც ჩართულია აღნიშნულ პროგრამებსა და ღონისძიებებში სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2020 2024 2026 მაჩვენებელი 1,419 1,560 1,716 3.1.2 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.1.2 - სხვაობა 15-29 წლის ინდიკატორის ახალგაზრდა ქალებსა და მამაკაცებს შორის სამუშაო ძალაში დასახელება მონაწილეობის დონის მიხედვით 31 გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 3.1. ახალგაზრდების ხარისხიანი და ღირსეული მიზანთან/ამოცანასთან დასაქმების ხელშეწყობა ინდიკატორი ზომავს ახალგაზრდების ასაკობრივ ჯგუფში (15-29 ინდიკატორის აღწერა წელი) ქალებისა და მამაკაცების ჯგუფებს შორის ეკონომიკური აქტიურობის/სამუშაო ძალაში მონაწილეობის დონის სხვაობას, რომელიც გამოსახულია პროცენტული პუნქტებით დადასტურების წყარო საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური სამუშაო ძალის გამოკვლევა მონაცემების შეგროვებაზე პასუხისმგებელი საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის გაანგარიშების მეთოდოლოგია სტანდარტული მეთოდოლოგია, გაანგარიშებული ახალგაზრდების ასაკობრივ ჯგუფზე (15-29 წელი) სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2020 2024 2026 მაჩვენებლები 20,6 15 მაჩვენებელი 10 პროცენტული პროცენტული პროცენტული პუნქტი პუნქტი პუნქტი 32 3.1.3 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.1.3 -შრომითი ინდიკატორის ხელშეკრულებით დასაქმებული ახალგაზრდების (14-29) დასახელება წილობრივი მაჩვენებელი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 3.1. ახალგაზრდების ხარისხიანი და ღირსეული მიზანთან/ამოცანასთან დასაქმების ხელშეწყობა ინდიკატორის აღწერა ინდიკატორი განსაზღვრავს შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებული ახალგაზრდების (14-29) წილობრივი მაჩვენებელს დადასტურების წყარო სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით მეთოდოლოგია შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე“, რომელიც, თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. სამიზნე ინდიკატორის საბაზისო მაჩვენებლები შუალედური საბოლოო 33 წელი 2020 2024 2026 მაჩვენებელი 75% 78% 81% 3.2.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.2.1 - იმ ახალგაზრდების ინდიკატორის წილობრივი მაჩვენებელი, ვინც ფიქრობს, რომ საქართველოში დასახელება ხელსაყრელი გარემოა ახალგაზრდული მეწარმეობის, ინოვაციებისა და სტარტაპებისთვის გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 3. ახალგაზრდული მეწარმეობის გაძლიერება მიზანთან/ამოცანასთან ინდიკატორის აღწერა ინდიკატორი ზომავს სახელმწიფო პროგრამებით მოსარგებლე ახალგაზრდა ბენეფიციართა რაოდენობას დადასტურების წყარო სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მეთოდოლოგია მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) რაოდენობა, ვინც ფიქრობს, რომ საქართველოში ხელსაყრელი გარემოა ახალგაზრდული მეწარმეობის, ინოვაციების და 34 სტარტაპებისთვის; მნიშვნელი: ქვეყანაში ახალგაზრდების საერთო რაოდენობა მონაცემების დისაგრეგაცია განხორციელდება შემდეგი ცვლადების მიხედვით: სქესი; ეთნიკურობა; დასახლების ტიპი (ქალაქი/სოფელი); სპეციალური საჭიროებები; ასაკობრივი ჯგუფები: 14-18 წელი; 19-25 წელი; 26-29 წელი. შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე“, რომელიც, თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 25,7% 27% 30% 3.2.2 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.2.2 - საქართველოში მოქმედი, დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით და სოციალურ ინდიკატორის საწარმოთა ალიანსის კრიტერიუმების შესაბამისად დასახელება განსაზღვრული იმ სოციალური საწარმოების პროცენტული წილი, რომელთა მიზანია ახალგაზრდებისა და მოწყვლადი ჯგუფების ხელშეწყობა გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 3.2 ახალგაზრდული მეწარმეობის გაძლიერება მიზანთან/ამოცანასთან ინდიკატორი განსაზღვრავს საქართველოში მოქმედი, ინდიკატორის აღწერა დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით და სოციალურ საწარმოთა ალიანსის კრიტერიუმების შესაბამისად მომუშავე იმ 35 სოციალური საწარმოების პროცენტულ წილს, რომელთა მიზანია ახალგაზრდებისა და მოწყვლადი ჯგუფების ხელშეწყობა სოციალური მეწარმეობის მიმოხილვა, სოციალური მეწარმეობის დადასტურების წყარო პრაქტიკა საქართველოში (განმეორებადი კვლევის წლიური ანგარიში) მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული მეთოდოლოგია კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 8% 12% 16% 3.2.3 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 3.2.3 - იმ ახალგაზრდების ინდიკატორის წილობრივი მაჩვენებელი, ვისაც აქვს პირადი შემოსავალი დასახელება მეწარმეობიდან გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის სტრატეგიული მიზანი 3 - ახალგაზრდების ეკონომიკური მიზანთან/ამოცანასთან გაძლიერება 36 ინდიკატორი ზომავს ახალგაზრდების ასაკობრივ ჯგუფში (15-29 ინდიკატორის აღწერა წელი) იმ ახალგაზრდების პროცენტულ შეფარდებას, ვინც იღებს შემოსავალს სამეწარმეო საქმიანობით, ახალგაზრდების საერთო რაოდენობასთან სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - დადასტურების წყარო https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით მეთოდოლოგია შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე”, რომელიც, თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 6,9% 7,9% 8,9% სტრატეგიული მიზანი 4 ახალგაზრდების მონაწილეობის ხელშეწყობა საზოგადოებრივ და დემოკრატიულ პროცესებში 37 4.1 გავლენის ინდიკატორი გავლენის ინდიკატორი 4.1 - იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ინდიკატორის ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული წილი, ვინც ფიქრობს, რომ დასახელება ახალგაზრდების ინტერესები გათვალისწინებულია პოლიტიკურ დღის წესრიგში გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიული მიზანი 4 - ახალგაზრდების მონაწილეობის სტრატეგიის მიზანთან / ხელშეწყობა საზოგადოებრივ და დემოკრატიულ პროცესებში ამოცანასთან ინდიკატორი ადგენს იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ინდიკატორის აღწერა ჯგუფი) პროცენტულ წილს, ვინც ფიქრობს, რომ ახალგაზრდების ინტერესები გათვალისწინებულია პოლიტიკურ დღის წესრიგში სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - დადასტურების წყარო https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი უწყება სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მეთოდოლოგია მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების რაოდენობა, ვინც ფიქრობს, რომ ახალგაზრდების ინტერესები გათვალისწინებულია პოლიტიკურ დღის წესრიგში; მნიშვნელი: ქვეყანაში ახალგაზრდების საერთო რაოდენობა სამიზნე საბაზისო ინდიკატორის შუალედური საბოლოო მაჩვენებლები წელი 2016 2024 2026 38 მაჩვენებელ ი 25% 30% 35% 4.1.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.1.1 - სამოქალაქო აქტივობაში ინდიკატორის ჩართული ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) დასახელება პროცენტული წილი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 4.1 - ახალგაზრდების სამოქალაქო პასუხისმგებლობის მიზანთან/ გაძლიერება ამოცანასთან ინდიკატორით განისაზღვრება იმ ახალგაზრდების რაოდენობა, რომლებიც მონაწილეობენ სახელმწიფოს მიერ განხორციელებულ/მხარდაჭერილ სამოქალაქო პასუხისმგებლობის და თანამონაწილეობის ხარისხის გაზრდის ხელშემწყობ პროგრამებსა და ღონისძიებებში. ეს პროგრამები და ღონისძიებები ინდიკატორის აღწერა შესაძლოა მოიცავდეს ისეთ საკითხებს, როგორიც არის: გარემოს დაცვა, ადამიანის უფლებები, გენდერული თანასწორობა, მშვიდობის მშენებლობა, ქვეყნის თავდაცვა და უსაფრთხოება, საქართველოს თავდაცვის ძალები და ქვეყნის სამსახურში ყოფნა, საქართველოს ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პროცესი და ქვეყნის წინაშე არსებული გამოწვევები, მათ შორის - პროპაგანდა და დეზინფორმაცია და სხვა. დადასტურების სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - წყარო https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ 39 ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივ ჯგუფი) რაოდენობა, ვინც ჩართულია მსგავს ღონისძიებებში; მნიშვნელი: ქვეყანაში ახალგაზრდების საერთო რაოდენობა მეთოდოლოგია შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე”, რომელიც, თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელ ი 35% 39% 45% 4.1.2 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.1.2 - იმ ახალგაზრდების (14-29 ინდიკატორის წლის ასაკობრივ ჯგუფი) პროცენტული წილი, ვინც თვლის, რომ დასახელება მნიშვნელოვანია, იყო ტოლერანტი ისეთი დამოკიდებულებების მიმართაც, რომლებიც არ ეთანხმება შენს მოსაზრებებს გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 4.1 - ახალგაზრდების სამოქალაქო პასუხისმგებლობის მიზანთან/ გაძლიერება ამოცანასთან ინდიკატორი განსაზღვრავს იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ინდიკატორის ასაკობრივ ჯგუფი) წილს, რომლებიც თვლიან, რომ აღწერა მნიშვნელოვანია, ტოლერანტი იყო ისეთი დამოკიდებულებების მიმართაც, რომლებიც არ ემთხვევა შენს მოსაზრებებს 40 დადასტურების სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - წყარო https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მეთოდოლოგია მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივ ჯგუფი) წილი, რომლებიც თვლიან, რომ მნიშვნელოვანია, ტოლერანტი იყო ისეთი დამოკიდებულებების მიმართაც, რომლებიც არ ემთხვევა შენს მოსაზრებებს. მნიშვნელი: ქვეყანაში ახალგაზრდების საერთო რაოდენობა სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2019 2024 2026 მაჩვენებელი 37% 40% 45% 4.2.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.2.1 - მოხალისეობრივ ინდიკატორის საქმიანობაში ჩართული ახალგაზრდების (14-29 წლის დასახელება ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული წილი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის მიზანთან ამოცანა 4.2. - მოხალისეობრივი საქმიანობის ხელშეწყობა / ამოცანასთან 41 ინდიკატორი ადგენს იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივ ჯგუფი) პროცენტულ წილს, რომლებმაც ბოლო 12 თვის განმავლობაში მონაწილეობა მიიღეს მოხალისეობრივ ინდიკატორის აღწერა საქმიანობაში, რაც გულისხმობს საზოგადოებრივად სასარგებლო შრომას სხვების დასახმარებლად თავისუფალი ნებით და არ არის მოტივირებული რაიმე ფინანსური ან მატერიალური სარგებლის მიღებით დადასტურების წყარო სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივ ჯგუფი) რაოდენობა, ვინც ჩართულია მოხალისეობრივ საქმიანობაში; მნიშვნელი: ქვეყანაში ახალგაზრდების საერთო რაოდენობა მეთოდოლოგია შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე“, რომელიც, თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 25,4% 30% 35% 42 4.3.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.3.1 - გადაწყვეტილებების ინდიკატორის მიღების პროცესში ჩართული ახალგაზრდების (14-29 წლის დასახელება ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული წილი გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 4.3. - გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მიზანთან / ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა ამოცანასთან ინდიკატორის ინდიკატორი ზომავს იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივ აღწერა ჯგუფი) რაოდენობას, რომლებიც ჩართულნი არიან გადაწყვეტილების მიღების პროცესში დადასტურების სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - წყარო https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივ ჯგუფი) რაოდენობა, რომლებიც ჩართულნი არიან გადაწყვეტილების მიღების პროცესში; მნიშვნელი: ქვეყანაში ახალგაზრდების საერთო რაოდენობა; მონაცემების დისაგრეგაცია მეთოდოლოგია განხორციელდება შემდეგი ცვლადების მიხედვით: სქესი; ეთნიკურობა; დასახლების ტიპი (ქალაქი/სოფელი); სპეციალური საჭიროებები; ასაკობრივი ჯგუფები: 14-18 წელი.; 19-25 წელი.; 26- 29 წელი. შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და 43 რეგიონულ დონეზე”, რომელიც, თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 7,8% 25% 30% 4.4.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.4.1 - იმ ახალგაზრდულ ინდიკატორის ორგანიზაციათა პროცენტული წილი, რომლებსაც მიუღიათ დასახელება დაფინანსება სახელმწიფო ორგანიზაციებისგან გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 4.4. ახალგაზრდული ორგანიზაციებისა და საინიციატივო მიზანთან/ ჯგუფების მხარდამჭერი მექანიზმების განვითარება ამოცანასთან ინდიკატორი განსაზღვრავს სახელმწიფოს მიერ ინდიკატორის განხორციელებული ახალგაზრდული ორგანიზაციებისა და აღწერა საინიციატივო ჯგუფების მხარდამჭერ პროგრამებში ჩართული ახალგაზრდული ორგანიზაციებისა და საინიციატივო ჯგუფების რაოდენობას 44 დადასტურების სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს წლიური ანგარიში - წყარო https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: ბოლო 12 მეთოდოლოგია თვის მანძილზე სახელმწიფოს მიერ განხორციელებული ახალგაზრდული ორგანიზაციების და საინიციატივო ჯგუფების მხარდამჭერ პროგრამებში ჩართული ახალგაზრდული ორგანიზაციებისა და საინიციატივო ჯგუფების რაოდენობა. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 54% 60% 75% 4.5.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.5.1 - ნაკლები შესაძლებლობის მქონე, შშმ ახალგაზრდების, ასევე ეთნიკური და რელიგიური ინდიკატორის უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების (14-29 წლის დასახელება ასაკობრივი ჯგუფი) რიცხვი, რომლებიც სარგებლობენ საჭიროებებზე მორგებული პროგრამებითა და სერვისებით გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ 45 ინდიკატორის ამოცანა 4.5. - ნაკლები შესაძლებლობის მქონე, შშმ ახალგაზრდების, კავშირი ასევე ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი სტრატეგიის ახალგაზრდების საჭიროებებზე მიმართული პროგრამების და მიზანთან/ სერვისების განვითარება ამოცანასთან ინდიკატორი ადგენს ქვეყნის მასშტაბით ნაკლები შესაძლებლობის მქონე ახალგაზრდების, შშმ ახალგაზრდების ასევე, ეთნიკური და ინდიკატორის რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ახალგაზრდების აღწერა (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) საჭიროებების შესაბამისი პროგრამებით და სერვისებით მოსარგებლე ახალგაზრდების რაოდენობას დადასტურების სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს ანგარიში - წყარო https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის შეგროვებაზე სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო პასუხისმგებელი უწყება მონაცემების მონაცემები შეგროვდება ორ წელიწადში ერთხელ შეგროვების სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მოწოდებული ოფიციალური ანგარიშ(ებ)ის/მონაცემების/კვლევების საფუძველზე. გამოთვლა: იმ ახალგაზრდების რაოდენობა, ვინც ჩართულია აღნიშნულ პროგრამებში. მონაცემების დისაგრეგაცია განხორციელდება შემდეგი ცვლადების მიხედვით: სქესი; ეთნიკურობა; დასახლების ტიპი (ქალაქი/სოფელი); სპეციალური მეთოდოლოგია საჭიროებები; განათლების დონე; დასაქმების სტატუსი; ასაკობრივი ჯგუფები: 14-18 წელი; 19-25 წელი; 26-29 წელი. შენიშვნა: საბაზისო მონაცემის დადგენის მიზნით საქართველოს სამინისტროებსა და მათ მმართველობაში შემავალ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირ(ებ)ს დაეგზავნათ შესაბამისი კითხვარი. საბაზისო მაჩვენებელი განისაზღვრა ხუთი სამინისტროსა 46 და მათი სსიპ-ების მიერ მოწოდებული რელევანტური მონაცემების საფუძველზე. საბაზისო სამიზნე შუალედური საბოლოო ინდიკატორის წელი 2020 2024 2026 მაჩვენებლები N/A გაზრდილია, გაზრდილია, მაჩვენებელი სულ მცირე, სულ მცირე, 2.5%-ით 2.5%-ით 4.6.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 4.6.1 - საქართველოს ოკუპირებულ ინდიკატორის ტერიტორიებზე მცხოვრები ახალგაზრდების (14-29 წლის დასახელება ასაკობრივი ჯგუფი) საჭიროებების შესაბამისი პროგრამებით და სერვისებით მოსარგებლე ახალგაზრდების რაოდენობა გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი ამოცანა 4.6 - საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე სტრატეგიის მცხოვრები ახალგაზრდების საჭიროებების შესაბამისი მიზანთან/ პროგრამებისა და სერვისების განვითარების ხელშეწყობა ამოცანასთან ინდიკატორი ადგენს საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ინდიკატორის მცხოვრები ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) აღწერა საჭიროებების შესაბამისი პროგრამებით და სერვისებით მოსარგებლე ახალგაზრდების რაოდენობას დადასტურების სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს ანგარიში - წყარო https://youthagency.gov.ge/ 47 მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების მონაცემები შეგროვდება წელიწადში ერთხელ სიხშირე ეს ინდიკატორი გამოითვლება პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მოწოდებული ოფიციალური ანგარიშ(ებ)ის/მონაცემების/კვლევების საფუძველზე. გამოთვლა: იმ ახალგაზრდების რაოდენობა, ვინც ჩართულია აღნიშნულ მეთოდოლოგია პროგრამებში. მონაცემების დისაგრეგაცია განხორციელდება შემდეგი ცვლადების მიხედვით: სქესი; ეთნიკურობა; დასახლების ტიპი (ქალაქი/სოფელი); სპეციალური საჭიროებები; განათლების დონე; დასაქმების სტატუსი; ასაკობრივი ჯგუფები: 14-18 წელი; 19- 25 წელი; 26-29 წელი. სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის 2020 წელი 2024 2026 მაჩვენებლები გაზრდილია გაზრდილია N/A სულ მცირე სულ მცირე მაჩვენებელი 2.5%-ით 5%-ით სტრატეგიული მიზანი 5 ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სისტემის გაუმჯობესება 48 5.1 გავლენის ინდიკატორი გავლენის ინდიკატორი 5.1 - იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ინდიკატორის ასაკობრივი ჯგუფი) პროცენტული წილი, ვინც დადებითად დასახელება აფასებს ახალგაზრდული პოლიტიკის შედეგებს გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიული მიზანი 5 - ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვის სტრატეგიის სისტემის გაუმჯობესება მიზანთან/ამოცანასთან ინდიკატორი განსაზღვრავს იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ინდიკატორის აღწერა ასაკობრივი ჯგუფი) წილს, რომლებიც დადებითად აფასებენ ახალგაზრდული პოლიტიკის შედეგებს სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს ანგარიში - დადასტურების წყარო https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება წელიწადში ერთხელ ეს ინდიკატორი გამოითვლება ახალგაზრდების ეროვნული კვლევის ან სხვა მსგავსი მასშტაბის კვლევის რაოდენობრივი მონაცემების სტატისტიკური დამუშავებით. გამოთვლა: მრიცხველი: იმ ახალგაზრდების (14-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი) რაოდენობა, რომლებიც დადებითად აფასებენ ახალგაზრდული პოლიტიკის შედეგებს; მნიშვნელი: ქვეყანაში ახალგაზრდების მეთოდოლოგია საერთო რაოდენობა შენიშვნა: საბაზისო მონაცემი აღებულია კვლევიდან „ახალგაზრდობის საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე”, რომელიც, თბილისის გარდა, საქართველოს ყველა რეგიონში ჩატარდა და კვლევის შედეგები რეპრეზენტატულია საქართველოს რეგიონებზე. 49 სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2021 2024 2026 მაჩვენებელი 27,6%; 33.8% 40% 5.1.1 ამოცანის შედეგის ინდიკატორი ამოცანის შედეგის ინდიკატორი 5.1.1 - მუნიციპალურ დონეზე ინდიკატორის დამტკიცებული ახალგაზრდული პოლიტიკის დოკუმენტების დასახელება რაოდენობა გავლენის ამოცანის შედეგის ინდიკატორის ტიპი √ ინდიკატორის კავშირი სტრატეგიის ამოცანა 5.1. ახალგაზრდული პოლიტიკის შემუშავების მიზანთან/ამოცანასთან მხარდაჭერა ინდიკატორი განსაზღვრავს მუნიციპალურ დონეზე ინდიკატორის აღწერა დამტკიცებული ახალგაზრდული პოლიტიკის დოკუმენტების რაოდენობას დადასტურების წყარო სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტოს ანგარიში - https://youthagency.gov.ge/ მონაცემების შეგროვებაზე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პასუხისმგებელი სამინისტრო; სსიპ ახალგაზრდობის სააგენტო უწყება მონაცემების შეგროვების სიხშირე მონაცემები შეგროვდება წელიწადში ერთხელ მუნიციპალიტეტიდან ეს ინდიკატორი გამოითვლება მეთოდოლოგია პასუხისმგებელი უწყებების მიერ მოწოდებული ოფიციალური ანგარიშ(ებ)ის/მონაცემების/კვლევების საფუძველზე 50 სამიზნე საბაზისო შუალედური საბოლოო ინდიკატორის მაჩვენებლები წელი 2022 2024 2026 მაჩვენებელი 11 30 50 51 სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგია 2023-2026 დანართი 5. გამოყენებული ლიტერატურა 1. Council of Europe, Access of young people from disadvantaged neighborhoods to social rights 2015; https://rm.coe.int/168066671e 2. The Youth Field Development Plan 2021-2035; https://national- policies.eacea.ec.europa.eu/youthwiki/ 3. National Youth Strategy 2015-2020; https://www.youth.ie/ 4. Impact of COVID-19 on young people and the youth sector – cross country analysis based on a survey carried out in spring 2021 Policy Brief; pjp-eu.coe.int 5. ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი; https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2244429?publication=63 6. საქართველოს მთავრობის განკარგულება, 2015წ. 5 მარტი, №349, https://matsne.gov.ge/ka 7. საქსტატი, 2022- https://www.geostat.ge/ka 8. სოციალური მომსახურები სააგენტო, 2022- http://ssa.gov.ge/index.php?lang_id=&sec_id=1594 9. საქსტატი, 2021- https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/683/dasakmeba-umushevroba 10. ახალგაზრდების საჭიროებები და გამოწვევები მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე; ახალგაზრდობის სააგენტო, 2021; youthagency.gov.ge 11. საქართველოს პარლამენტის თემატური მოკვლევა ,,როგორ გავზარდოთ საქართველოს მოსახლეობის ფიზიკური და სპორტული აქტიურობის დონე.” 2020 https://parliament.leavingstone.club/. 12. ახალგაზრდების ეროვნული კვლევა საქართველოში, 2014. https://www.unicef.org/georgia/media/1131/file 13. სირბილაძე თ., ჯავახიშვილი მ., კობაიძე მ., ჭიჭინაძე თ., ბენაშვილი მ. (2019). ,,ნარკოტიკების მოხმარებისა და სხვა პრობლემური ქცევების რისკ და დამცავი ფაქტორების კვლევა საქართველოს მოზარდებსა და ახალგაზრდებში.” (თბილისი, საზოგადოებრივი გაერთიანება ბემონი) bemoinidrug.org.ge 14. შპს „გამოყენებითი კვლევების კომპანია ეი არ სი“. (2016). „ჯანმრთელობის ხელშეწყობის“ 2016 წლის სახელმწიფო პროგრამის კომპონენტის („ჯანმრთელობის ხელშეწყობის პოპულარიზაციისა და გაძლიერების კომპონენტი“) ფარგლებში ფსიქიკური ჯანმრთელობის ხელშეწყობის მიზნით თვისობრივი კვლევა.https://test.ncdc.ge/ 15. დაავადებათა კონტროლის ცენტრი ,,ალკოჰოლის, თამბაქოსა და სხვა ნარკოტიკული ნივთიერებების მოხმარების შემსწავლელი ევროპის სკოლების კვლევის პროექტი. ESPAD 2019 საქართველო.'' https://test.ncdc.ge/Pages/User/News.aspx?ID=ad6b0c64-cc1f- 4193-a5e6-aa8b83d42c18 1 16. ბესელია ა., გეგენავა ვ., კირთაძე ი., მღებრიშვილი თ., ოთიაშვილი დ., რაზმაძე მ., სტურუა ლ., ქუთელია ლ., ჯავახიშვილი ჯ., ნარკოვითარება საქართველოში 2018, თბილისი 2019. - https://altgeorgia.ge/media/uploads/ნარკოვითარება-საქართველოში- 2018_final-1-.pdf 17. ფრიდრიხ ებერტის ფონდი. (2017). თაობა გარდამავალ პერიოდში - ახალგაზრდობის კვლევა 2016 - საქართველო. https://library.fes.de/pdf-files/bueros/georgien/13151- 20170131.pdf; 18. The European Union for Georgia, GEOSTAT, and UN Women (2018) National Study on Violence Against Women in Georgia 2017, https://georgia.un.org/sites/default/files/2020- 05/national%20vaw%20study%20report%20eng.pdf; 19. საქსტატი 2020,2021,2022- https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/132/siskhlis- samartlis-statistika 20. სსიპ დანაშაულის პრევენციის, არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის ეროვნული სააგენტო, 2022. 21. შინაგან საქმეთა სამინისტრო, 2019- https://info.police.ge/uploads/603766002e592.pdf 22. The European Union for Georgia, GEOSTAT, and UN Women (2018) National Study on Violence Against Women in Georgia 2017, https://georgia.un.org/sites/default/files/2020- 05/national%20vaw%20study%20report%20eng.pd 23. სსიპ სახელმწიფოს ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა სააგენტო, 2020. 24. GeoStat & UNICEF. (2018). Multiple Indicator Cluster Survey Georgia 2018, Child marriage (women). https://www.unicef.org/georgia/media/5866/file 25. შინაგან საქმეთა სამინისტრო, 2020. 26. მონაცემთა დაცვის ევროპული სამართლის სახელმძღვანელო. 2018. https://www.echr.coe.int/ 27. საქსტატი 2020, 2021- https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/683/dasakmeba- umushevroba 28. Commonwealth. 2020. Global Youth Development Index. London: Commonwealth Secretariat 2021, 220. https://youth-development-index.thecommonwealth.org/assets/pdf/global-youth- development-report-2020.pdf 29. EU, Save The Children, Children and Youth National Fund. 2018 "Youth Focused, Gender- Sensitive Labor Market Assessment”. euneighbourseast.eu/wp-con 30. ETF. 2019. "ტურინის პროცესი 2018-2020 საქართველო." ეროვნული ანგარიში. Openspace.etf.europa.eu 31. EU4Youth Project. 2019. "Good practices of youth employment, labour market and entrepreneurship based on the experiences of Poland, Estonia and the UK." Tbilisi. Euneighbourseast.eu 32. დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტო, 2019 33. საქსტატი 2021- https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/683/dasakmeba-umushevroba 2 34. საქსტატი, 2017, 2018, 2019, 2020 - https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/683/dasakmeba-umushevroba შენიშვნა: „2017- 2019 წლების მონაცემები შეესაბამებაა შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის (შსო) ძველ სტანდარტით (შრომის სტატისტიკოსთა მე-13 საერთაშორისო კონფერენციაზე მიღებული), ხოლო 2020 წლის შსო-ს ახალ სტანდარტებს (შრომის სტატისტიკოსთა მე- 19 საერთაშორისო კონფერენციაზე მიღებული). არ არის შესადარისი.“ 35. ETF. 2019. "ტურინის პროცესი 2018-2020 საქართველო." ეროვნული ანგარიში. https://openspace.etf.europa.eu 36. საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი, 2020 37. Save The Children. (2018). Youth-focused gender-sensitive Labor market assessment, (Kakheti, Shida Kartli, Samegrelo-Zemo Svaneti and Mtskheta Mtianeti) - https://drive.google.com/file/d/1rKlhIRzfipJUF0tk-4wdcgIXrA6RAUkC/view?usp=sharing 38. EU4Youth Project. 2019. "Good practices of youth employment, labour market and entrepreneurship based on the experiences of Poland, Estonia and the UK." Tbilisi. https://euneighbourseast.eu/wp-content/uploads/2021/07/good-practices-of-youth- employment-labour-market-and-entrepreneurship-based-on-the-experiences-of-poland- estonia-and-the-uk.pdf 39. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო. (2017). უნარებზე საწარმოთა მოთხოვნის კვლევა. http://www.lmis.gov.ge/Lmis/Lmis.Portal.Web/Handlers/GetFile.ashx?Type=Content&ID=9f7 ad5c1-6eac-44d7-a32a-d107478d4c7b 40. The World Bank, (2018). Georgia at Work: Assessing the Jobs Landscape, https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/29955/126461-WP-P165644- PUBLIC-GeorgiaJDPrinting.pdf?sequence=1&isAllowed=y 41. The World Bank. 2016. 42. ახალგაზრდული სამეწარმეო საქმიანობის სტიმულირების კვლევა საქართველოში: დაბრკოლებების გააზრება და რეკომენდაციები რეფორმებისთვის, 2021, ISET პოლიტიკის ინსტიტუტი https://www.ilo.org/ 43. გლობალური მეწარმეობის მონიტორი: 2016-2017 საქართველო, ანგარიში. 44. CSRDG https://www.segeorgia.org/ 45. ETF. 2019. "ტურინის პროცესი 2018-2020 საქართველო." ეროვნული ანგარიში. https://openspace.etf.europa.eu/sites/default/files/2020- 09/TRPreport%202019%20Georgia%20GE.pdf 46. Promoting Active Citizenship, CURE, 2019, Tbilisi; Cure.erasmus-plus.org 47. სამოქალაქო აქტივიზმის მნიშვნელობა საქართველოს სტუდენტებისთვის, CURE, 2017; Cure.erasmus-plus.org 48. ახალგაზრდების საჭიროებების, გამოწვევების, ინტერესების და რესურსების კვლევა, ახალგაზრდობის სააგენტო 2020; youthagency.gov.ge 3 49. IBF International Consulting. 2014. Evaluation of the Eastern Partnership Youth in Action Window. Final Report, EU. https://neighbourhood- enlargement.ec.europa.eu/system/files/2019-01/20150202-evaluation-youth-in-action.pdf 50. სახელმწიფოს ახალგაზრდული პოლიტიკის მონიტორინგისა და განვითარების სამუშაო ჯგუფი, 2019 51. ახალგაზრდების საჭიროებების, გამოწვევების, ინტერესების და რესურსების კვლევა, ახალგაზრდობის სააგენტო 2020; youthagency.gov.ge 52. კავკასიის ბარომეტრი საქართველო, 2019 https://caucasusbarometer.org/ge/cb2019ge/ACTPBLM/ 53. ფრიდრიხ ებერტის ფონდი. (2020). ახალგაზრდული პოლიტიკის განხორციელება ადგილობრივ დონეზე: იმერეთი და თბილისი. http://library.fes.de/pdf- files/bueros/georgien/15958.pdf 54. ახალგაზრდული ორგანიზაციების მდგომარეობა საქართველოში, კვლევის ანგარიში, თბილისი, 2020-2021; https://youthplatform.gov.ge/ 55. ევროპის ფონდი. 2018. ,,სახელმწიფოს მიერ სამოქალაქო სექტორის დაფინანსება: საქართველოს რეალობა და გამოწვევები." https://epfound.ge/static/file/202112021335-cso- public-funding-geo.pdf 56. გოგოლაძე ნ., & ფრასი მ., (2019). საქართველოში ახალგაზრდული პოლიტიკის მართვისა და კოორდინირების რეკომენდაციები. მმართველობის რეფორმის ფონდი (UNDP-GCRF).https://web-api.parliament.ge/storage/files/shares/Komitetebi/sporti/samush- jgufi/mart-rekom.pdf 57. ახალგაზრდობის სააგენტო. (2020). მუნიციპალური ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარების მიმართულებით პრიორიტეტული საკითხების კვლევა; 58. The World Bank. 2020. The Human Capital Index. https://data.worldbank.org/indicator/HD.HCI.OVRL?end=2020&locations=GE&start=2020&vi ew=bar. 59. საქართველოს კონსტიტუცია; https://matsne.gov.ge/ka/document/view/30346?publication=36 60. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, ოჯახში ძალადობა; https://police.ge/ge/projects/odjakhshi-dzaladoba 61. პოზიტიური მშობლობა; https://www.unicef.org/georgia/ka/documents/%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%96%E1 %83%98%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98- %E1%83%9B%E1%83%A8%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83% 91%E1%83%90 62. Recommendation. CM/Rec(2010)7 https://www.ohchr.org 63. Revised European Charter on the Participation of Young People in Local and Regional life; https://rm.coe.int/168071b4d6 4 სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგია 2023-2026 დანართი 6. ტერმინთა განმარტებები 1. ახალგაზრდა - საქართველოს პარლამენტის 2020 წლის 17 ივლისის N7054-რს დადგენილებით დამტკიცებული კონცეფციის (2020-2030 წლებისთვის საქართველოს ახალგაზრდული პოლიტიკის კონცეფცია) ძირითადი სამიზნე ჯგუფი აერთიანებს 14-29 წლის ახალგაზრდებს. ,,სახელმწიფოს ახალგაზრდული სტრატეგია 2023-2026“ შეეხება 6-13 წლის ასაკობრივ ჯგუფსაც, შესაბამისად, სტრატეგიის სამიზნედ განისაზღვრა 6-29 წლის ასაკობრივი ჯგუფი. 2. ახალგაზრდული საქმიანობა - ფართო ტერმინია, რომელიც სოციალური, კულტურული, საგანმანათლებლო, გარემოს დაცვისა ან/და პოლიტიკური ხასიათის აქტივობებს აერთიანებს. ახალგაზრდული საქმიანობა ეფუძნება არაფორმალურ და ფორმალურს გარე სწავლების პროცესს, რომელშიც ახალგაზრდები ნებაყოფლობით არიან ჩართული. ახალგაზრდულ საქმიანობას, სამსახურეობრივად ან მოხალისეობრივ საწყისებზე, ახორციელებს ახალგაზრდული მუშაკი ჯგუფურად ან ინდივიდუალურად, ახალგაზრდებისთვის, მათ მიერ და მათთან ერთად. ახალგაზრდული საქმიანობა, უპირველეს ყოვლისა, სოციალური პრაქტიკაა, რომელიც ახალგაზრდებთან და იმ თემთან ხორციელდება, სადაც ისინი ცხოვრობენ და ხელს უწყობს ახალგაზრდების განვითარებასა და კეთილდღეობას, საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მათ აქტიურ მონაწილეობასა და ინტეგრაციას.1 3. ახალგაზრდული (ახალგაზრდობის) პოლიტიკა - ხელისუფლებისა და საზოგადოების ხედვები ახალგაზრდობის შესახებ, რომელიც რეალიზებულია საჯარო პოლიტიკაში, არის სექტორათაშორისი და აერთიანებს ყველა იმ გადაწყვეტილებასა და პროცესებს, რომლებიც გავლენას ახდენს ახალგაზრდების ცხოვრების სხვადასხვა სფეროზე – დასაქმებაზე, საცხოვრისზე, განათლებაზე, ჯანმრთელობაზე, რეკრეაციაზე, კულტურაზე და სხვა. ახალგაზრდული პოლიტიკა უნდა ასახავდეს ახალგაზრდობის გამოწვევებსა და დაბრკოლებებს ბავშვობიდან ზრდასრულობაში გადასვლის პერიოდში და უნდა ემყარებოდეს ადგილობრივი საკრებულოს, ეროვნული მთავრობისა და/ან მთავრობათაშორისი ორგანიზაციების მიერ დაწესებულ პოლიტიკურ მიზნებსა და პრინციპებს. 2 4. ახალგაზრდული მუშაკი - პირი, რომელიც ახორციელებს ახალგაზრდულ საქმიანობას, მუშაობს ახალგაზრდებთან სხვადასხვა ტიპის არაფორმალურ გარემოში და, როგორც წესი, მიზნად ისახავს, ინდივიდუალურ ან/და ჯგუფურ აქტივობებში ახალგაზრდების ნებაყოფლობით ჩართვით, მათი პიროვნული და სოციალური განვითარების ხელშეწყობას.3 ახალგაზრდულ მუშაკს შესაძლოა ჰქონდეს ახალგაზრდული მუშაკის საერთაშორისო ან ადგილობრივი, შესაბამისი უწყების მიერ აღიარებული სახელმწიფო სერტიფიკატი. 5. ახალგაზრდული სექტორი - სფერო, რომელშიც მიმდინარეობს ახალგაზრდული პოლიტიკისა და ახალგაზრდული საქმიანობის შემუშავებისა და განხორციელების პროცესი. 6. ახალგაზრდული ორგანიზაცია (იგივე ბავშვთა და ახალგაზრდული კავშირი) - საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი არასამეწარმეო (არაკომერციული)

1 Recommendation CM/Rec(2017)4 of the Committee of Ministers to member States on youth work - https://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectId=090000168070831d

2 European Framework for Youth Youth Policy; https://rm.coe.int/european-framework-for-youth-policy- eng/16809096b6

3 Recommendation CM/Rec(2017)4 of the Committee of Ministers to member States on youth work - https://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectId=090000168070831d 1 იურიდიული პირი, რომლის სადამფუძნებლო დოკუმენტაციით განსაზღვრულია, რომ ორგანიზაციის საქმიანობის ძირითადი სფერო ახალგაზრდების განვითარებას უკავშირდება. ასევე, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი, რომლის სადამფუძნებლო დოკუმენტაციით განსაზღვრულია, რომ წევრთა არანაკლებ 2/3-ისა არიან 29 წლამდე ასაკის, საერთო ინტერესის მქონე, საკუთარი უფლებებისა და თავისუფლებების დასაცავად გაერთიანებული მოქალაქეები. 7. ახალგაზრდული ინიციატივა - ახალგაზრდების საზოგადოებრივად სასარგებლო მოქმედება ინდივიდუალურად ან ჯგუფურად გარკვეული მიზნის მისაღწევად ან პრობლემის გადასაჭრელად, პოზიტიური ცვლილების მოტანის მიზნით. ახალგაზრდული ინიციატივები შეიძლება იყოს ერთჯერადი ან რეგულარული, ან მოკლე და გრძელვადიანი; 8. ახალგაზრდული სივრცე - ადგილი, სადაც ახალგაზრდებს არაფორმალურ გარემოში ერთმანეთთან კომუნიკაციისა და ურთიერთობის შესაძლებლობა ეძლევათ. ეს არის მათდამი კეთილგანწყობილი გარემო, სადაც ისინი იკრიბებიან, ერთობლივად გეგმავენ და ახორციელებენ სხვადასხვა ტიპის აქტივობას, მონაწილეობას იღებენ კულტურულ- შემოქმედებით, საგანმანათლებლო, სპორტულ, გარემოსდაცვით და სხვა ხასიათის ღონისძიებებში, შესაძლებლობა აქვთ განივითარონ ძირითადი კომპეტენციები, გაცვალონ და ერთმანეთს გაუზიარონ გამოცდილებები და ცოდნა. პრაქტიკაში ვხვდებით შემდეგი ტიპის ახალგაზრდულ სივრცეებს: 1. ახალგაზრდული ცენტრი - სივრცე, სადაც ხორციელდება ახალგაზრდებისთვის სტრუქტურირებული, არაფორმალური განათლებაზე დაფუძნებული ხარისხიანი სასწავლო ღონისძიებები და სადაც მუშაობენ ახალგაზრდული სფეროს სპეციალისტები. 2. ახალგაზრდული ოთახი - პრაქტიკაში ახალგაზრდული ოთახი ეწოდება ისეთ ადგილს, რომელიც ძირითად შემთხვევაში არასტრუქტურირებული და არაორგანიზებული სივრცეა ახალგაზრდებისთვის. ახალგაზრდულ ოთახში ნებისმიერი საქმიანობა ხორციელდება ახალგაზრდული მუშაკის დაკვირვებითა და მხარდაჭერით. 3. ღია ახალგაზრდული ცენტრი - ღია სივრცე ახალგაზრდებისთვის, სადაც მათ შეუძლიათ თავისუფალი დრო გაატარონ მშვიდ, უსაფრთხო, სასიამოვნო და მათ ინტერესებსა და საჭიროებებზე მორგებულ გარემოში. ღია ახალგაზრდული ცენტრის კარი ახალგაზრდებისთვის ყოველთვის ღიაა, არ კეთდება დამსწრე ახალგაზრდების სიები (ჯგუფების დაკომპლექტებისა და ჯგუფის ზომების ლიმიტების დაწესების თავიდან აცილების მიზნით). 4. ჰობი-განათლების დაწესებულება - სოციალური და რეკრეაციული ცენტრი, რომელიც მხარს უჭერს ახალგაზრდებს ფიზიკური, სოციალური, ემოციური და შემეცნებითი შესაძლებლობების განვითარებაში, მათ აძლევს შანსს სოციალიზაციის პროცესებში აქტიურად ჩაერთონ, შეხვდნენ მეგობრებს და მონაწილეობა მიიღონ სხვადასხვა საინტერესო აქტივობაში. ჰობი განათლების დაწესებულება ახალგაზრდებს სთავაზობს ორგანიზებულ სასწავლო პროგრამებს ფიზიკური აქტივობებისთვის; აკადემიური და ხელოვნების პროგრამები, როგორიცაა მეცნიერება, ხელსაქმე და თეატრი; შესაძლებლობები და სივრცე არასტრუქტურიზებული საქმიანობისთვის, როგორიცაა თამაში, საზოგადოებრივი შეკრებები, კლუბური შეხვედრები და სხვა.4 4ახალგაზრდულ საქმიანობასთან დაკავშირებული სპეციფიკური ტერმინების მნიშვნელობების განმარტებები; https://mooc.youthagency.gov.ge/%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83 %99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98/#1621521904264-537e82b0-3466 2 9. ახალგაზრდული სერვისები - ახალგაზრდებისთვის წინასწარ ორგანიზებული აქტივობების ჯაჭვი, რომელიც შექმნილია ახალგაზრდების განვითარებისა და საზოგადოებრივ, სამოქალაქო და ეკონომიკურ ცხოვრებაში ჩართვის ან მათი ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით.5 10. ახალგაზრდების მონაწილეობა - მონაწილეობა და მოქალაქეობრივი აქტივობა გულისხმობს უფლებების, საშუალებების, სივრცისა და შესაძლებლობათა ქონას, საჭიროების შემთხვევაში კი, მონაწილეობაში მხარდაჭერასა და გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ჩაბმას უკეთესი საზოგადოების შექმნის მიზნით.6 11. ახალგაზრდებისადმი კეთილგანწყობილი - ახალგაზრდული პოლიტიკის განვითარებისა და ახალგაზრდობასთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებათა მიღებისას ახალგაზრდების ასაკის, განვითარების, საჭიროებების, შესაძლებლობებისა და ინტერესების გათვალისწინება. 12. არაფორმალური განათლება - ინდივიდუალური და სოციალური განათლების ნებისმიერი დაგეგმილი, ნებაყოფლობითი პროგრამა, რომელიც არ არის ფორმალური სასწავლო პროგრამების ნაწილი და მიზნად ისახავს უნარებისა და კომპეტენციების განვითარებას და რომელსაც პირი იღებს პროფესიული განათლებისა და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული საგანმანათლებლო პროგრამებისგან დამოუკიდებლად, მაგალითისთვის- ახალგაზრდული საქმიანობის გზით. 13. დაინტერესებული მხარე - ფიზიკური პირი, ადგილობრივი თვითმმართველობა, ნებისმიერი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის დაწესებულება, საერთაშორისო სამთავრობო და არასამთავრობო ან/და ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომლის სამოქმედო სფეროს მთავარი ან ერთ-ერთი სეგმენტი ახალგაზრდობაა და რომელიც გავლენას ახდენს (დადებითად ან უარყოფითად) ახალგაზრდული პოლიტიკის ან ახალგაზრდული საქმიანობის შედეგზე.7 14. თანამმართველობა - თანამმართველობის მოდელი გულისხმობს, რომ პასუხისმგებლობა და გავლენა თანაბრად გაზიარებულია სახელმწიფოს წარმომადგენლებსა და ახალგაზრდებს შორის. თანამენეჯმენტის მოდელი, რომელიც უკვე 40 წელია მოქმედებს ევროპის საბჭოს ახალგაზრდულ სექტორში, წარმოადგენს მონაწილეობითი დემოკრატიის ცოცხალ მაგალითს. ეს მოდელი აერთიანებს ახალგაზრდული ორგანიზაციებისა და ახალგაზრდულ საკითხებზე პასუხისმგებელ სახელმწიფო ორგანოების წარმომადგენლებს. ეს არის თანამშრომლობის უნიკალური მოდელი, სადაც ახალგაზრდულ ორგანიზაციებსა და მთავრობებს თანაბარ ხმა აქვთ ევროპის საბჭოს ახალგაზრდულ სექტორთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში. ახალგაზრდებსა და მთავრობების წარმომადგენლებს შორის თანამშრომლობა ხორციელდება მხარეებს შორის იდეების, გამოცდილების გაზიარებისა და დიალოგის მეშვეობით, ურთიერთგაგებისა და პატივისცემის სულისკვეთებით.8 15. კულტურათაშორისი დიალოგი -ურთიერთგაგებისა და ურთიერთპატივისცემის საფუძველზე მოსაზრებების ღიად გაზიარება იმ პირებსა თუ ადამიანთა ჯგუფებს შორის, რომლებიც საკუთარ თავს განსხვავებული კულტურული კუთვნილების მქონე პირებად თუ ჯგუფებად აღიქვამენ. კულტურათაშორისი დიალოგი საჭიროებს საკუთარი მოსაზრებების 5 აქვე 6Revised European Charter on Participation of Young People in Local and Regional Lives. 7ახალგაზრდულ საქმიანობასთან დაკავშირებული სპეციფიკური ტერმინების მნიშვნელობების განმარტებები; https://mooc.youthagency.gov.ge/%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83 %99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98/#1621521904264-537e82b0-3466

8 New and Innovative Forms of Youth Participation in decision-making processes; https://rm.coe.int/new-and- innovative-forms-of-youth-participation-in-decision-making-pro/1680759e6a 3 გამოხატვის თავისუფლებასა და უნარს და, ასევე, სხვების მოსაზრებებისა და თვალსაზრისის მოსმენის სურვილსა და უნარს.9 16. მასობრივი სპორტი - სპორტის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც მოიცავს ფიზიკურ აქტივობას და წარიმართება ორგანიზებული ან არაორგანიზებული ფორმით, ასევე, ხელს უწყობს ადამიანის ფიზიკურ განვითარებას ან/და ჯანმრთელობის განმტკიცებას.10 17. მობილობა - მოსწავლეთა, სტუდენტთა და აკადემიური პერსონალის თავისუფალი გადაადგილება სწავლის, სწავლებისა და კვლევის პროცესში მონაწილეობის მისაღებად, როგორც საქართველოში, ისე უცხოეთში, რასაც თან სდევს, კანონის თანახმად, კვალიფიკაციის ან სწავლის პერიოდში მიღებული განათლებისა და კრედიტების აღიარება.11 18. მოხალისეობა - საზოგადოებრივად სასარგებლო საქმიანობა, რომლსაც პირი ეწევა სხვების დასახმარებლად თავისუფალი ნებით და არ არის მოტივირებული რაიმე ფინანსური ან მატერიალური სარგებლის მიღებით.12 შეიძლება იყოს სხვადასხვა მოკლევადიანი და გრძელვადიანი მოხალისეობრივი აქტივობები, როგორიცაა გარემოსდაცვითი მოხალისეობა, საზოგადოებრივი მოხალისეობა, სოციალური მოხალისეობა, მოხალისეობა სკოლებში, მოხალისეობა საჯარო საგანმანათლებლო, კულტურულ ან სპორტულ ღონისძიებებზე და ა.შ 19. მოხალისე - პირი (სტრატეგიის შემთხვევაში - ახალგაზრდა), რომელიც ახორციელებს მოხალისეობრივ საქმიანობას მასპინძელი ორგანიზაციის ნებართვით და მისი ინტერესებიდან გამომდინარე. 20. სტრატეგიის მიზნებისთვის, „ნაკლები შესაძლებლობების მქონე ახალგაზრდებს“ მიეკუთვნება ან მათ მდგომარეობას განსაზღვრავს ქვემოთ წარმოდგენილი ერთი, რამდენიმე ან ყველა ფაქტორი: ● ჯანმრთელობის მდგომარეობა - ახალგაზრდები, რომლებსაც აქვთ ფიზიკური ჯანმრთელობის ქრონიკული პრობლემები, მძიმე დაავადებები ან/და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები და სხვა; ● სწავლასთან დაკავშირებული შეზღუდვები - ახალგაზრდები, რომელთაც აქვთ სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროება, ან არიან სავალდებულო (დაწყებითი ან საბაზო) განათლების მიღმა, ან იმყოფებიან სავალდებულო განათლების მიღმა დარჩენის რისკის ქვეშ და სხვა; ● კონფლიქტით დაზარალებული ახალგაზრდები - საოკუპაციო ხაზის მიმდებარე სოფლებში მცხოვრები ახალგაზრდები; ახალგაზრდები იძულებით გადაადგილებულ პირთა ოჯახებიდან; ● კულტურული ფაქტორი - ემიგრანტები ან ემიგრანტი ოჯახების შთამომავლები, საქართველოში საერთაშორისო დაცვის ქვეშ მყოფი პირები (ლტოლვილები და ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირები), თავშესაფრის მაძიებლები, მოქალაქეობის არმქონე პირები და სხვა; ● ეკონომიკური ფაქტორი - ახალგაზრდები ცხოვრების დაბალი დონით, სოციალური დაცვის სისტემაზე დამოკიდებულებით, ხანგრძლივი უმუშევრობის ან სიღარიბის პირობებში მყოფი ახალგაზრდები, NEET-ახალგაზრდები, უსახლკარო ახალგაზრდები და სხვა; 9ახალგაზრდულ საქმიანობასთან დაკავშირებული სპეციფიკური ტერმინების მნიშვნელობების განმარტებები; https://mooc.youthagency.gov.ge/%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83 %99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98/#1621521904264-537e82b0-3466 10 აქვე 11 აქვე 12საქართველოს კანონი მოხალისეობის შესახებ; https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3132612?publication=3 4 ● სოციალური ფაქტორი - ახალგაზრდები, რომლებიც განიცდიან დისკრიმინაციას სქესის, ასაკის, სექსუალური ორიენტაციის, შეზღუდული შესაძლებლობების და სხვა მიზეზების გამო; ძალადობისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლი ახალგაზრდები; შეზღუდული სოციალური უნარების, ანტისოციალური ან მაღალი რისკის შემცველი ქცევის ახალგაზრდები; საფრთხის შემცველ გარემოსა და სიტუაციაში მყოფი ახალგაზრდები; (ყოფილი) მსჯავრდებულები და პატიმრები; ქიმიური და ქცევითი, მათ შორის - აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებული ახალგაზრდები; არასრულწლოვანი და/ან ახალგაზრდა მარტოხელა მშობლები; ობლები; სახელმწიფო ზრუნვაში მყოფი და სახელმწიფო ზრუნვიდან გამოსული ახალგაზრდები და სხვა; ● გეოგრაფიული ფაქტორი - მაღალმთიან და რთულად მისასვლელ დასახლებულ პუნქტებში მცხოვრები ახალგაზრდები; ნაკლებად განვითარებული ინფრასტრუქტურის მქონე ტერიტორიებზე მცხოვრები ახალგაზრდები (შეზღუდული საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, გაუმართავი ინფრასტრუქტურა) და სხვა. 21. NEET ახალგაზრდა - განათლების, დასაქმებისა და ტრენინგის მიღმა მყოფი ახალგაზრდა, არააქტიური და/ან უმუშევარი ახალგაზრდა, რომელიც არის განათლების, დასაქმებისა და ტრენინგის მიღმა მყოფი. ახალგაზრდების ეს ჯგუფი არის სოციალური გარიყვის მაღალი რისკის ქვეშ. 13 22. სტრუქტურული დიალოგი - ღია და გამჭვირვალე ინსტრუმენტი, რომლის საშუალებითაც ახალგაზრდები, გადაწყვეტილების მიმღებ პირებთან და სხვა დაინტერესებულ მხარეებთან ერთად, მათდამი კეთილგანწყობილ გარემოში სრულფასოვნად მონაწილეობენ ახალგაზრდული პოლიტიკის პრიორიტეტების განსაზღვრაში, განვითარებაში, შეფასებასა და მონიტორინგში. 23. ფიზიკური აქტივობა - არის სხეულის მოძრაობა, რომელიც იყენებს კუნთის ენერგიას. ფიზიკურ აქტივობას აქვს სხვადასხვა ფორმა: ფეხით ან ველოსიპედით გადაადგილება, ორგანიზებული და არაორგანიზებული სპორტული ვარჯიში, აქტიური დასვენება (ცეკვა, იოგა და სხვ.), ფიზიკური შრომა და სხვა. ფიზიკური აქტივობის დასახასიათებლად გამოიყენება ინტენსივობის მაჩვენებელი.14 24. ფორმალური განათლება - ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი საგანმანათლებლო სისტემა. 25. ფორმალურს გარე (ინფორმალური) განათლება - ნიშნავს მთელი ცხოვრების მანძილზე მიმდინარე პროცესს, რომლის დროსაც ყოველი ინდივიდი იძენს დამოკიდებულებებს, ღირებულებებს, უნარებს და ცოდნას, საგანმანათლებლო რესურსებისა და ამ რესურსების გავლენის საშუალებით, საკუთარ გარემოში თუ ყოველდღიური გამოცდილებიდან (ოჯახში, თანატოლების გარემოცვაში, მეზობლების წრეში, ნაცნობებთან ურთიერთობისას, ბიბლიოთეკაში, მასმედიის საშუალებით, სამუშაო ადგილზე, გართობისა და სპორტული შეჯიბრებების თავშეყრის ადგილზე და ა.შ.). 15 26. შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი - პირი მყარი ფიზიკური, ფსიქიკური, ინტელექტუალური ან სენსორული დარღვევით, რომლის სხვადასხვა დაბრკოლებასთან 13ახალგაზრდულ საქმიანობასთან დაკავშირებული სპეციფიკური ტერმინების მნიშვნელობების განმარტებები; https://mooc.youthagency.gov.ge/%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83 %99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98/#1621521904264-537e82b0-3466 14 აქვე 15 https://rm.coe.int/1680496561 5 ურთიერთქმედებამ შესაძლოა ხელი შეუშალოს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ამ პირის სრულ და ეფექტიან მონაწილეობას სხვებთან თანაბარ პირობებში;16 27. ჯანსაღი ცხოვრების წესი - ცხოვრების წესი, რომელიც ამცირებს ავადობისა და ნაადრევი სიკვდილიანობის რისკს და ხელს უწყობს ადამიანების ფიზიკურ, ფსიქიკურ და სოციალურ კეთილდღეობას.17 28. ჰობი-განათლება - არის ახალგაზრდული საქმიანობის მიმართულება, რომელიც მიზნად ისახავს ახალგაზრდების მრავალმხრივ განვითარებას მათი ინტერესების/ჰობის საფუძველზე. ჰობი-განათლება ეროვნული ან ინსტიტუციონალური კურიკულუმის საფუძველზე ხორციელდება ახალგაზრდების ნებაყოფლობითი მონაწილეობით. იგი ახალგაზრდული საქმიანობის ყველაზე ფორმალიზებული ნაწილია, რადგან იმართება ცენტრალიზებული იერარქიული სტრუქტურით.18 16 საქართველოს კანონი შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა უფლებების შესახებ; https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4923984?publication=1 17 ახალგაზრდულ საქმიანობასთან დაკავშირებული სპეციფიკური ტერმინების მნიშვნელობების განმარტებები; https://mooc.youthagency.gov.ge/%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83 %99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98/#1621521904264-537e82b0-3466 18 აქვე 6