Resolution No. 601 of 2019 of Georgian Government on Management Plan of Kolkheti National Park and Katsoburi Managed Reserve

საქართველოს მთავრობის დადგენილება №601 2019 წლის 5 დეკემბერი ქ. თბილისი ტექნიკური რეგლამენტის – კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცების თაობაზე მუხლი 1 „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის მე-4 პუნქტისა და პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 58-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, დამტკიცდეს თანდართული „ტექნიკური რეგლამენტი – კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმა“. მუხლი 2 დადგენილება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. პრემიერ - მინისტრი გიორგი გახარია http://www.matsne.gov.ge 30016007010003021621 ტექნიკური რეგლამენტი – კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმა თავი I შესავალი მუხლი 1. მენეჯმენტის გეგმის მიზანი მენეჯმენტის გეგმის ძირითად მიზანს წარმოადგენს კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის გრძელვადიანი (20-25-წლიანი) მიზნების, მენეჯმენტის გეგმის ძალაში ყოფნის პერიოდში (9 წელი) განსახორციელებელი პროგრამების, მიზნების და ინდიკატორების, ქმედებების და ღონისძიებების განსაზღვრა. პირველი 3 წლის განმავლობაში განსახორციელებელი კონკრეტული საოპერაციო გეგმის შემუშავება. მუხლი 2. მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების არეალი წინამდებარე მენეჯმენტის გეგმა, როგორც სამოქმედო და სტრატეგიული დოკუმენტი, შემუშავდა კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილისთვის. მენეჯმენტის გეგმა მომზადდა „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებისა და საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის №110 ბრძანების „დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის სტრუქტურის, შინაარსისა და თემატური ნაწილების შემუშავების მეთოდოლოგიის მომზადების ეტაპების და პროცედურების შესახებ“ შესაბამისად, რომლის მიხედვითაც მენეჯმენტის გეგმა სავალდებულოა ყველა დაცული ტერიტორიისათვის. მუხლი 3. დაცული ტერიტორიის მარეგულირებელი და ინსტიტუციონალური ჩარჩო კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმას სამართლებრივ საფუძვლად დაედო: საქართველოს კანონი „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“, საქართველოს კანონი „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“, რამსარის „საერთაშორისო მნიშვნელობის, განსაკუთრებით წყლის ფრინველთა საბინადროდ ვარგისი ტერიტორიების შესახებ” კონვენცია (2007 წლის 30 მარტის საქართველოს პარლამენტის დადგენილება №4606-ის მიხედვით საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი ტერიტორიების სიაში შესატანად განისაზღვრა კოლხეთის დაცული ტერიტორიების სახმელეთო საზღვრები, რომელთა მდებარეობა და ფართობი განსაზღვრულია საქართველოს კანონში „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“, აღნიშნულ საიტს ეწოდება ,,ცენტრალური კოლხეთის ჭარბტენიანი ტერიტორიები“) და მოქმედი კანონმდებლობა. მუხლი 4. კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის შექმნის ძირითადი მიზნები 1. კოლხეთის ეროვნული პარკის დაარსების მთავარ მიზნებს წარმოადგენს: ა) კოლხეთის დაბლობზე არსებული უნიკალური ეკოსისტემებისა და მიგრირებადი და წყალმცურავი ფრინველებისათვის საბინადრო გარემოს (ჰაბიტატების) დაცვა/აღდგენა/მოვლა, /შენარჩუნება. ბ) ბუნებრივი პროცესების უწყვეტი განვითარების მიზნით დაცული ტერიტორიების იმ უბნების დაცვისა და აღდგენის ხელშეწყობა, რომლებიც ერთმანეთისგან გამოირჩევა ბიოლოგიური მრავალფეროვნებით, ბუნებრივი და ისტორიულ-კულტურული მახასიათებლებით; გ) ბუნებრივ-ეკოლოგიური ჰაბიტატების, როგორიცაა სფაგნუმიანი ტორფნარები, შემოგარენი რელიქტური ტყეები, ბუნებრივი ტბები და ტბორები, ფლორისა და ფაუნის რელიქტებისა და ენდემების, ეროვნული და გლობალური წითელი ნუსხის, გადაშენების საფრთხის პირას მყოფი სახეობების გენოფონდის დაცვა, მოვლა, აღდგენა და შენარჩუნება; დ) კოლხეთის ტორფნარებისათვის დამახასიათებელი უნიკალური ჰიდროლოგიური რეჟიმის დაცვა, აღდგენა და შენარჩუნება; ე) შავი ზღვის ძუძუმწოვრების კონსერვაცია; ვ) კოლხეთის ბუნებრივ-კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნება და ეკოტურიზმის განვითარება; ზ) სამეცნიერო კვლევების, ბიომრავალფერონების მონიტორინგის წარმოება, ეკოსაგანმანათლებლო საქმიანობა და საზოგადოებასთან ურთიერთობა. თ) ადგილობრივი მოსახლეობის ცხოვრების დონის გაუმჯობესების ერთ-ერთი ძირითადი პირობის - ბუნებრივი რესურსების მდგრადი სარგებლობის ხელშეწყობა ეკოსისტემის მნიშვნელოვანი ფუნქციების შესანარჩუნებლად. 2. კაცობურის აღკვეთილის შექმნის საკითხი განსაზღვრულია საქართველოს კანონით „დაცული ტერიტორიების სტატუსის შესახებ“. კაცობურის აღკვეთილის დაარსების მიზანია კოლხური ტყეების დაცვა, აღდგენა, შენარჩუნება. მუხლი 5. დაცული ტერიტორიის მენეჯმენტის გეგმის შემუშავების პროცესი მენეჯმენტის გეგმის მომზადების პროცესში მონაწილეობდა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სსიპ „დაცული ტერიტორიების სააგენტოს“, „კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის“, სსიპ - ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლები, მეცნიერები, ადგილობრივი და საერთაშორისო ექსპერტები. 2015 წლის 30 ნოემბერს მომზადდა მენეჯმენტის გეგმის პირველადი ვერსია. 2016 წლის 20 იანვარს მომზადდა მენეჯმენტის გეგმის შუალედური ვერსია. 2016 წლის იანვარში შედგა შეხვედრა კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციასთან მენეჯმენტის გეგმის შემუშავების მეთოდოლოგიის მომზადების ეტაპებისა და პროცედურების შესახებ. 2016 წლის მარტს შედგა შეხვედრა ეროვნული პარკის ადმინისტრაციასთან ძველი მენეჯმენტის გეგმის შემდეგ ადმინისტრაციის მიღწევების, არსებული პრობლემების, ძლიერი და სუსტი მხარეების ანალიზის შესახებ. 2016 წლის მაისში შედგა საერთაშორისო ექსპერტების ვიზიტი კოლხეთში. მომზადდა ანაკლია-ჭურიის, იმნათის და პალიასტომის ტბის ლანდშაფტური ეკოლოგიის მოდელი და კოლხეთის ჭარბტენიანი ეკოსისტემების განვითარებისა და პალიასტომის ტბის გაჯანსაღების გრძელვადიანი სტრატეგიული გეგმა. 2016 წლის 6 მაისს შედგა შეხვედრა ლანჩხუთის გამგეობაში. შეხვედრაში მონაწილეობდნენ უცხოელი ექსპერტები, ლანჩხუთის რაიონის გამგებელი, მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელი, ლანჩხუთის სატყეოს უფროსი და სხვა დაინტერესებული პირები. შეხვედრისას გადაწყდა, რომ აუცილებელია იმნათის ტორფნარისათვის ჰიდროლოგიური ბუფერული ზონების დაარსება, საბჭოთა პერიოდში გაყვანილი ჰიდროლოგიური არხების გაუქმება და მელიორაციის შედეგად დარღვეული ჰაბიტატის აღდგენა, მიმდებარე მოსახლეობის სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით სოციალური პროექტების განხორციელების აუცილებლობა. 2016 წლის ივნისს შედგა გის-ის ექსპერტის შეხვედრა კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციასთან კოლხეთის ეროვნული პარკის საზღვრებთან და ზონირებასთან დაკავშირებით. 2016 წლის 17 ივლისს გაიმართა შეხვედრა მენეჯმენტის გეგმის შემუშავებაზე მომუშავე ექსპერტებთან გის-ის და არქეოლოგიის დარგში. მომზადდა კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე არსებული არქეოლოგიური უბნების რუკა. 2016 წლის 30 ივლისს შედგა შეხვედრა ხობის, აბაშის, ზუგდიდის, სენაკის, ფოთის მუნიციპალიტეტების წარმომადგენლებთან, ეროვნული პარკის მიმდებარე მოსახლეობის სოციალურ პრობლემებთან დაკავშირებით. 2016 წლის 2 აგვისტოს გაიმართა ექსპერტი სოციოლოგის შეხვედრა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის წამომადგენლებთან. მოხდა ეროვნულ პარკთან დაკავშირებული მოსახლეობის პრობლემების და მათი გადაჭრის გზების განხილვა. 2016 წელს 13 და 18 აგვისტოს მოეწყო საველე გასვლები ტურიზმის, არქეოლოგიის და გის-ის ექსპერტების მონაწილოებით: 13 სექტემბერს ანაკლიაში მდ. ჭურიაზე, 18 სექტემბერს ფართოწყალზე და მდ. ფიჩორზე ტურისტული ბილიკებისა და ინფრასტრუქტურის დაგეგმვასთან დაკავშირებით. 2016 წლის 19 ოქტომბერს გაიმართა შეხვედრა ადმინისტრაციის წარმომადგენლებთან, ეკოტურიზმთან დაკავშირებით და შემუშავდა მენეჯმენტის გეგმის ტურიზმის ნაწილი. 2016 წლის აგვისტოს მომზადდა და კოლხეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის მეორე სამუშაო ვერსია. 2017 წლის 15 აგვისტოს კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციაში გაიმართა შეხვედრა, სადაც განხილულ იქნა მენეჯმენტის გეგმასთან დაკავშირებული შენიშვნები და კომენტარები დაცული ტერიტორიების სააგენტოს, მენეჯმენტის გეგმაზე მომუშავე ჯგუფის და კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის წარმომადგენლებთან. 2017 წლის 28 დეკემბერს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში მოეწყო კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმის საჯარო განხილვა, ლანჩხუთის მერიის, ლანჩხუთის საკრებულოს, ოზურგეთის, ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის - გუბერნატორის ადმნისტრაციის, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის და კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციების და ლანჩხუთის მოქალაქეების ჩართულობითა და მონაწილოებით. 2018 წლის 18 სექტემბერს დოკუმენტი ,კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმის პროექტი სოციალურ ქსელში გავრცელდა საჯარო განხილვისთვის. 2018 წლის 23 ოქტომბერს კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის მენეჯმენტის გეგმის პროექტის საჯარო განხილვა გაიმართა სსიპ - დაცული ტერიტორიების სააგენტოში. მუხლი 6. მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების პერიოდი მენეჯმენტის გეგმა ძალაშია მისი დამტკიცებიდან მომდევნო 9 წლის განმავლობაში, გარდა მენეჯმენტის გეგმის 42-ე, 44-ე და 45-ე მუხლებისა და მე-2 და მე-11 დანართებისა, რომლებიც ძალაშია ახალი მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცებამდე. საქართველოს მთავრობის 2021 წლის 13 ივლისის დადგენილება №349 - ვებგვერდი, 15.07.2021 წ. მუხლი 7. მენეჯმენტის გეგმაში ცვლილებების შეტანა და განახლება 1. მენეჯმენტის გეგმაში ცვლილებების შეტანა ხორციელდება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. 2. მენეჯმენტის გეგმის ძალაში შესვლიდან არაუგვიანეს მეექვსე წლის პირველი კვარტლისა სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტო დაიწყებს ახალი მენეჯმენტის გეგმის მომზადებას, რომელიც მიღებული იქნება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. თავი II კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის აღწერა მუხლი 8. ადგილმდებარეობა და ფართობი 1. კოლხეთის ეროვნული პარკი მდებარეობს დასავლეთ საქართველოში, კოლხეთის დაბლობზე. განთავსებულია ფოთის, ხობის, ლანჩხუთის, ზუგდიდისა და სენაკის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე და საქართველოს ორი ისტორიული მხარის, სამეგრელოსა და გურიის ნაწილია. 2. „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის თანახმად, ეროვნული პარკის ფართობი შეადგენს 44308,5 ჰა-ს, მათ შორის, სახმელეთო ტერიტორიის ფართობია 29032,5 ჰა, ხოლო მდ. რიონისა და მდ. ჭურიის შესართავებს შორის მდებარე საზღვაო აკვატორიის: 15276 ჰა. 3. ეროვნული პარკი იყოფა ანაკლია-ჭურიის (მდინარეების ჭურიისა და ხობისწყალის ხეობების ზღვისპირა მონაკვეთებს შორის), ნაბადასა (მდინარეების ხობისწყალის და რიონის ხეობების დასავლეთ მონაკვეთებს შორის) და იმნათის (მდინარეების რიონის და სუფსის ხეობების დასავლეთ მონაკვეთებს შორის) ბუნებრივ-გეოგრაფიულ უბნებად. ეს უბნები ერთმანეთისგან გამიჯნულია მდინარეების: ხობისწყალისა და რიონის კალაპოტების ზღვისპირა მონაკვეთებით. გარდა აღნიშნულისა, ეროვნულ პარკში შედის მდ. რიონისა და მდ. ჭურიის შესართავებს შორის მდებარე ზღვის აკვატორია. 4. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორია დაყოფილია 5 უბნად: ა) ზუგდიდის უბნის ფართობი შეადგენს 893,7ჰა-ს; ბ) ხობის უბნის ფართობი შეადგენს 8225,5 ჰა-ს; გ) კოლხეთის უბნის ფართობი შეადგენს 6906,1 ჰა-ს; დ) სენაკის უბნის ფართობი შეადგენს 3587,1 ჰა-ს; ე) ლანჩხუთის უბნის ფართობი შეადგენს 9420,1 ჰა-ს. 5. კაცობურის აღკვეთილი მდებარეობს აბაშის მუნიციპალიტეტში, სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდ. რიონის მარცხენა სანაპიროზე. მისი ჩრდილოეთის საზღვარი გასდევს მდ. რიონის სანაპიროს. დასავლეთით, აღმოსავლეთით და სამხრეთით შემოფარგლულია სოფ. კეთილარის მიწებით. აღკვეთილის მთლიანი ფართობი შეადგენს 270, 8 ჰა-ს. იგი რაიონული ცენტრიდან 18 კმ-ითა არის დაშორებული. მუხლი 9. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის შექმნის ისტორია 1. 1947 წელს კოლხეთში დღემდე შემორჩენილი ბუნებრივი ან ნაკლებად სახეცვლილი, ჭარბტენიანი ეკოსისტემის დაცვის მიზნით, პალიასტომის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაარსდა კოლხეთის სახელმწიფო ნაკრძალი, რომლის ფართობი 500 ჰექტარს შეადგენდა და შედიოდა სათაფლია-კოლხეთის კომპლექსურ ნაკრძალში. ტერიტორიის სიმცირის გამო ნაკრძალმა მთლიანად ვერ მოიცვა კოლხეთის დაბლობის დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილი ბუნებრივი, ან ბუნებრივთან მიახლოებული ჭარბტენიანი ეკოსისტემები, რომელიც ანთროპოგენური ფაქტორის გავლენით ძლიერი დეგრადაციის პირას აღმოჩნდა. 1975 წელს, პალიასტომის ტბა, როგორც უნიკალური წყალსატევი, მისი ეკოლოგიური წონასწორობის აღდგენის მიზნით, მიმდებარე ერთკილომეტრიან სანაპირო ზოლთან ერთად გამოცხადდა აღკვეთილად. 1980 წელს მას მიენიჭა რესპუბლიკური მნიშვნელობის ჰიდროლოგიური აღკვეთილის სტატუსი და აქ აიკრძალა ყოველგვარი სახის თევზჭერა, ფრინველებზე ნადირობა, სანაოსნო მიმოსვლა და ყოველგვარი მშენებლობა სპეციალური ნებართვის გარეშე. 1996 წლის 30 აპრილს საქართველო მიუერთდა რამსარის “საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი, განსაკუთრებით წყლის ფრინველთა ვარგისი ტერიტორიების შესახებ“ კონვენციას. 1999 წელს მიღებული იქნა საქართველოს კანონი “კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ”. 1999 წლის 1 იანვარს ზუგდიდის, ხობის, სენაკის, კოლხეთის, აბაშისა და ლანჩხუთის სატყეო მეურნეობების ბაზაზე შეიქმნა კოლხეთის ეროვნული პარკი, რომლის ადმინისტრაციის დაკომპლექტება დაიწყო 2000 წლის ბოლოს. 2. 1962 წლის 31 მარტს №206 და 1963 წლის 25 იანვრის №50 დადგენილებით კაცობურის სამონადირეო მეურნეობის ორგანიზაციისათვის აბაშის მუნიციპალიტეტის საკოლმეურნეო მიწების ფონდიდან სამრეწველო თევზის გამრავლების მიზნით გამოიყო 295 ჰა მიწის ფართობი. 1964 წლის 6 ნოემბრის №673 დადგენილებით დაარსდა კაცობურის სამონადირეო მეურნეობა. 1968 წელს განხორციელდა ტერიტორიის სატყეო სამონადირეო მოწყობის სამუშაოები. მომზადდა სამონადირეო მეურნეობის წარმოების პროექტი. ტერიტორია დაიყო 3 კვარტალად, რომლებიც გამიჯნული იყო საკვარტალე ბოძებით და ბუნებრივი საზღვრებით. 1989 წელს, საკავშირო გაერთიანება "ლესპროექტის“ ამიერკავკასიის ტყეთმოწყობის საწარმოს მიერ ჩატარდა ტყეთმოწყობის საველე სამუშაოები, 1997 წლიდან საქართველოს კანონის „ცხოველთა სამყაროს შესახებ“ თანახმად, არსებული სახელმწიფო სატყეო-სამონადირეო მეურნეობის ბაზაზე შეიქმნა კაცობურის აღკვეთილი. მუხლი 10. დაცული ტერიტორიების მნიშვნელობა ეროვნულ და საერთაშორისო დონეზე 1. ეროვნული და რეგიონალური მნიშვნელობა. ა) კოლხეთის ეროვნული პარკი მიეკუთვნება დაცული ტერიტორიების IUCN II კატეგორიას და იგი საქართველოში ამჟამად არსებულ 11 ეროვნული პარკიდან ერთ-ერთია; ბ) კოლხეთის ეროვნულ პარკი ქობულეთის დაცული ტერიტორიების მსგავსად ხასაითდება ცოცხალი სფაგნუმიანი ტორფნარებით, აქ არის რელიქტური ტყეები. იგი კოლხეთის დაბლობისათვის ერთადერთ პარკს წარმოადგენს და ამიტომ მას რეგიონისათვის განსაკუთრებული ეკოლოგიური და ეკონომიკური ღირებულება გააჩნია. 2. საერთაშორისო მნიშვნელობა ა) ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ჰაბიტატები სრულიად აკმაყოფილებს რამსარის კონვენციის მიხედვით საერთაშორისო ღირებულების რამსარ საიტისათვის აუცილებელი სავალდებულო კრიტერიუმებიდან თითქმის ყველა კრიტერიუმს (The Ramsar sites Criteria გვ.1,2). ეს კრიტერიუმებია: ჯგუფი A - ს მიხედვით, კოლხეთის ეროვნულ პარკში წარმოდგენილია მსოფლიო უნიკალური სფაგნუმიანი ტორფნარები. ჯგუფი B - ს (განსაკუთრებული ბიომრავალფეროვნების კონსერვაცია) მიხედვით: ეროვნულ პარკში სახეობების კონსერვაციაზე დაფუძნებული კრიტერიუმებია: იშვიათი და საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობები და მცენარეთა თანასაზოგადოებები; მაღალკონსერვაციული ღირებულების მქონე ფლორის სახეობების პოპულაციები; მცენარეთა ან/და ცხოველთა ცალკეული სახეობები ჭარბტენიან ჰაბიტატებში (მაგ. ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები) გაივლიან სასიცოხლო ციკლის მნიშვნელოვან საფეხურს. ხოლო, არახელსაყრელი გარემო პირობების დროს კი ჰაბიტატი კი მათთვის თავშესაფარს წარმოადგენს; წყლის ფრინველებისათვის განსაკუთრებული კრიტერიუმია: ტერიტორია მნიშვნელოვანია წყლის ფრინველის რომელიმე სახეობის 1%-ისთვის (მაგ. ალკუნი, ძელქორი); სპეციფიკური კრიტერიუმები თევზებისათვის: კოლხეთის ჭარბტენიანი ჰაბიტატები საერთაშორისოდ მნიშვნელოვანია ვინაიდან, ისინი უზრუნველყოფენ (განაპირობებენ) იქ მობინადრე თევზების ოჯახების, სახეობების, ქვესახეობების და პოპულაციების ინტერაქტიურობას (ურთიერთობებს), რაც ამ ტერიტორიების სარგებლიანობაში გამოიხატება და გლობალურ დონეზე ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციის მიზნით განსაკუთრებული ღირებულება გააჩნია. ჭარბტენიანი ჰაბიტატები წარმოადგენს წყაროს თევზების საკვებისათვის, ასევე მათ საქვირითე და სამიგრაციო ჰაბიტატებს; სხვა ტაქსონებზე დამოკიდებული კრიტერიუმი: ჰაბიტატები მნიშვნელოვანია ჭარბტენიან ტერიტორიაზე დამოკიდებული არაფრინველი სახეობის 1%-ისთვის (მაგ. წავი). სწორედ ზემოთ ჩამოთვლილი კრიტერიუმების გამო, რამსარის „საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი, განსაკუთრებით წყლის ფრინველთა საბინადროდ ვარგისი ტერიტორიების შესახებ“ კონვენციას საქართველო შეუერთდა 1996 წლის 30 აპრილის პარლამენტის დადგენილებით, რომლის მიხედვით, საერთაშორსო მნიშვნელობის ჭარბტენიან ტერიტორიებად განისაზღვრა ცენტრალური კოლხეთის ჭარბტენიანი ტერიტორიები (ჭურიის, ნაბადის, ფიჩორა-პალიასტომის ტორფნარები, პალიასტომის ტბა და მათი მიმდებარე ტერიტორიები და ზღვის აკვატორია). რამსარის კონვენცია წარმოადგენს მთავრობათაშორის შეთანხმებას, რომელიც მიზნად ისახავს რამსარის კრიტერიუმების შესაბამისი ჭარბტენიანი ჰაბიტატების დაცვას, მდგრად სარგებლობას და ამისთვის საერთაშორისო თანამშრომლობის უზრუნველყოფას. ბ) საქართველოს ტორფნარების დაახლოებით 60% მდებარეობს და დაცულია კოლხეთის ეროვნულ პარკში. მეტიც, ყველაზე მნიშვნელოვანი, უნიკალური და იშვიათი, მსოფლიოს უდიდესი და უძველესი იმნათის ტორფნარი, ჰიდროგენეტიკაზე დაყრდნობით მხოლოდ და მხოლოდ ატმოსფერული ნალექებით მოსაზრდოვე მსოფლიოში არსებული ორი პერკოლაციური ტორფნარიდან (პირველი ქობულეთის სახელმწიფო ნაკრძალი - ისპანი 2) ერთ ერთი სწორედ კოლხეთის ეროვნულ პარკში მდებარეობს, რაც ფაქტობრივად ეროვნული პარკის შექმნის მთავარ არგუმენტს წარმოადგენს. ამ უნიკალურობის გამო კოლხეთს განსაკუთრებული ადგილი უკავია მსოფლიო ტორფნარების რუკაზე; გ) კოლხეთის ეროვნული პარკი 2004 წლიდან პან პარკების ქსელის ოფიციალური წევრია; დ) 2003 წლიდან პალიასტომის ტბა „ლივინგ ლეიქ“ (Living Lake) სისტემის ოფიციალური წევრია. ტბის დაცულობის მიზანს საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, გადაწყვეტილების პროცესში მათი მონაწილეობა და საქართველოს მთელი შავი ზღვის სანაპირო ზონისათვის მდგრადი განვითარების პრინციპების დანერგვა წარმოადგენს; ე) კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ჰაბიტატები (რელიქტური ტყეები, ტორფნარები, ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები, სანაპირო დიუნები) და სახეობები (ოთხფოთოლა მარსილეა, მცირე ლაქაში) კმაყოფილებენ „სპეციალური კონსერვაციული მნიშვნელობის ტერიტორიების“ – „ზურმუხტის ქსელია“ კონსერვაციის კრიტერიუმებს: ე.ა) საიტი უზრუნველყოფს ბერნის კონვენციით დაცული საფრთხის წინაშე მყოფი (მათ შორის მიგრირებადი) სახეობების დაცვასა და გრძელვადიან შენარჩუნებას; ე.ბ) ტერიტორია მნიშვნელოვანია სახეობებისა და ჰაბიტატებისთვის, მათი გავრცელების არეალის, მრავალფეროვნების და კონკრეტული კონსერვაციული საჭიროებების თვალსაზრისით; ე.გ) ტერიტორიაზე წარმოდგენილია ჰაბიტატების/სახეობების მნიშვნელოვანი ნაწილი ქვეყნის დონეზე მათ გავრცელებასთან/ ეროვნულ პოპულაციასთან მიმართებაში; ვ) კოლხეთის სფაგნუმიანი ტორფნარები შემოგარენი რელიქტური ტყეებით სრულიად აკმაყოფილებს UNESCO-ს ძირითად IX და X კრიტერიუმებს (მსოფლიო უნიკალური ცოცხალი ეკოსისტემები, რელიქტების სიუხვე), რაც აუცილებელია მსოფლიო ბუნებრივი მემკვიდრეობის უბნის ნომინაციისათვის; ზ) 2015 წლიდან კოლხეთის ეროვნული პარკი გრეიფსვალდის მსოფლიო ტორფნარების სამეცნიერო ცენტრის ოფიციალური წევრია. მუხლი 11. კლიმატი კოლხეთში განსაკუთრებული, უნიკალური კლიმატია. საშუალო წლიური ტემპერატურა 14,1 oC- ია. ხასიათდება ნალექების სიუხვით, რომლის საშუალო მაჩვენებელი წელიწადში 1531 მმ ია, ნალექების 29% ზაფხულშია. მაღალი ფარდობითი ტენიანობაა, რომელიც წლიურად მერყეობს 70% -დან 83% -მდე. ძალზე იშვიათადაა ყინვები. დასავლეთიდან შემოჭრილი წყლის ორთქლით გაჯერებული ჰაერის მასები უხვსა და ხანგრძლივ ნალექებს იძლევა შავი ზღვის სანაპიროზე და მოსაზღვრე მთებზე. წყლის ორთქლით გაჯერებული ჰაერის მასები მთაში იძულებით ასვლასთან ერთად იცვლება, რაც აძლიერებს ნალექების გამოყოფას და ეს მასები ლიხისა და არსიანის ქედების დასავლეთ კალთაზე უხვ ნალექებს ტოვებს. წლის თბილ პერიოდში გამუდმებით ქრის დასავლეთის ქარი ზღვიდან ხმელეთისაკენ, ხოლო ცივ პერიოდში – აღმოსავლეთის ქარი ხმელეთიდან ზღვისაკენ. კავკასიონისა და ლიხის ქედებიდან დაშვების დროს ჰაერი იკუმშება, თბება. ჩვეულებრივ ჰაერი მშრალი და თბილი ქარის სახითაა, რომელსაც ფიონებს უწოდებენ. ზღვის სანაპიროზე უბერავს ბრიზი, რომელიც იცვლის მიმართულებას დღე-ღამის განმავლობაში, დღისით ქარი ქრის ზღვიდან ხმელეთისაკენ, ღამით კი - ხმელეთიდან ზღვისკენ. ზემოთ ჩამოთვლილი გარემო პირობები ხელსაყრელ პირობებს ქმნის კოლხეთის განსაკუთრებული ჰაბიტატებისა და სახეობათა უნიკალური ბიომრავალფეროვნების არსებობისათვის. სწორედ აქ ჩამოყალიბებულმა კლიმატმა - ნალექების მაქსიმალურმა რაოდენობამ და ამ ნალექების წლის განმავლობაში თვეების მიხედვით თანაბრად განაწილებამ ხელი შეუწყო ატმოსფერული ნალექებით მოსაზრდოვე პერკოლაციური ტორფნარების ჩამოყალიბებას კოლხეთში. მუხლი 12. გეოლოგია კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორია მდებარეობს ზღვის დონიდან 0-5 მ-ის სიმაღლეზე და გამოირჩევა თითქმის იდეალურად ბრტყელი, ძალზე სუსტად დანაწევრებული და უმნიშვნელოდ დახრილი ზედაპირით. რელიეფის ძირითად ფორმას ბრტყელი ზღვისპირა ვაკე წარმოადგენს, რომელიც ალაგ-ალაგ მდინარეთა კალაპოტით არის ჩაჭრილი 1-3 მ სიღრმეზე. ზოგიერთ ადგილას, მდინარეთა კალაპოტები ჭარბი აკუმულაციის შედეგად პირიქით, 1-2 მ-ით არის ამაღლებული მიმდებარე ვაკის ზედაპირიდან. უშუალოდ ზღვის სანაპირო ხაზის გასწვრივ, განვითარებულია ქვიშიანი დიუნების ვიწრო (100-300 მ სიგანის) ზოლი, რომელიც საშუალოდ 1,5-2 მ-ით არის ამაღლებული მასთან უშუალოდ მიმდებარე ვაკის ზედაპირიდან. დიუნების ზოლი რელიეფის რელიქტური ფორმაა, რომელიც რადიოკარბონული და არქეოლოგიური მონაცემებით, 5000 - 6000 წლის წინ არის შექმნილი ზღვის ზვირთცემის გავლენით (როცა ზღვის დონე 1-2 მ-ით მაღლა იდგა ამჟამინდელთან შედარებით). ქვიშიანი დიუნებისა და მის მიმდებარე სანაპირო ზოლის ზედაპირზე ხდება ზვირთცემის ენერგიის ჩახშობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე ქვიშიანი დიუნა და პლაჟი ტალღების ეროზიული მოქმედებისაგან იცავენ ზღვისპირა ხმელეთს. კოლხეთის დაბლობი, ხანგრძლივი გეოლოგიური დროის განმავლობაში ტექტონიკურ დაძირვას განიცდიდა. დაძირვის კომპენსაცია ხდებოდა დაბლობის მეზობლად აღმართული კავკასიონისა და აჭარა იმერეთის ქედებიდან მდინარეების მიერ გამოტანილი ნაშალი მასალის აკუმულაციის ხარჯზე. ეროვნული პარკის ტერიტორია მთელ კოლხეთის დაბლობთან ერთად, ამჟამადაც ინტენსიური სედიმენტაციის არეს წარმოადგენს, სადაც მიმდინარეობს სანაპირო-ზღვიური, ჭაობური, მდინარეული და ტბიური სედიმენტების აკუმულაცია. გეოლოგიური გაბურღვების მონაცემების მიხედვით ეროვნული პარკის ტერიტორია ზედაპირიდან 10-14 მ სიღრმემდე აგებულია ალუვიური (ქვიშები, თიხები, ლამი), ჭაობური (ტორფი, ჭაობის თიხები) და სანაპირო ზღვიური გენეზისის (ქვიშები და ლამი) ნალექებით. ზღვისპირა ვაკე ინტენსიურ დაჭაობებას განიცდის, რის გამოც აქ ვრცელი ტორფიანი ჭაობებია განვითარებული. ჭაობების ზედაპირი თითქმის ზღვის დონეზე მდებარეობს და მათში ტორფის ფენები ერთიან ჰორიზონტს ქმნის. ტორფის ჰორიზონტის სისქე 12 მ-ს აღწევს. თითქმის ყველა ზღვისპირა ტორფნარში ტორფის შუა და ქვედა ფენები ზღვის დონეზე დაბლაა დაძირული. რადიოკარბონული და ლითოლოგიური მეთოდების გამოყენებით დადგენილია, რომ კოლხეთის ზღვისპირა ტორფნარებში ტორფის დაგროვება დაიწყო დაახლოებით 6 000 წლის წინ და დღემდე განუწყვეტლივ გრძელდება. მუხლი 13. ნიადაგები 1. კოლხეთის ეროვნული პარკი: ა) ყვითელმიწა-ეწერიანი ნიადაგები. ყვითელმიწა-ეწერიანი ნიადაგებისთვის დამახასიათებელია მკვეთრად დიფერენცირებული პროფილი, ინტენსიური გალებება, კონკრეციები მთელ სიღრმეზე, ხშირად კარგად გამოხატული ორტშტეინის ფენის არსებობა. ყვითელმიწა-ეწერიანი ნიადაგები გავრცელებულია ყვითელმიწა-ეწერი ნიადაგების არეალში, უფრო ჩადაბლებულ ადგილას. განვითარების პირობებით ეს ნიადაგები მეტად ახლოს არიან ერთმანეთთან, მაგრამ ყვითელმიწა-ეწერიანი ნიადაგები ყვითელმიწა-ეწერებისგან განსხვავდებიან გრუნტის და ზედაპირული ჩამონადენი წყლებით, მეტი დატენიანებით. ამჟამად ბუნებრივი მცენარეული საფარი დარღვეულია. ნიადაგები ათვისებულია, ძირითადად, სიმინდითა და სხვა ერთწლიანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურებით. ბ) ჭაობიანი ნიადაგები ხასიათდება მძლავრი პროფილით, მძიმე მექანიკური შედგენილობით, გალებებით. ჭაობიანი ნიადაგები ძირითადად გავრცელებულია კოლხეთის დაბლობზე. სპორადულად გვხვდება აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოში. კოლხეთის ნიადაგების დაჭაობების ძირითად მიზეზებად ჩვეულებრივ მიიჩნევდნენ: ჭარბ ატმოსფერულ ნალექებს, მიმდებარე ტერიტორიებიდან ნიაღვრებისა და წყალდიდობების შედეგად მოხვედრილ წყლებს და ტერიტორიის უმეტეს ნაწილზე, ნიადაგ-გრუნტოვანი წყლების მოქმედებას. თუმცა დაჭაობების პროცესს მნიშვნელოვნად განაპირობებს ასევე ნიადაგის გრანულომეტრიული შედგენილობა, რაც აფერხებს წყლის ფილტრაციას პროფილში და რელიეფის დადაბლებული პირობები, მისი უმნიშვნელო დახრილობა, რაც დამატებით ზედაპირული წყლის მოხვედრისა და დგომის პირობებს იწვევს. ჭაობიანი ნიადაგები აერთიანებენ ორ ტიპს: მინერალურ ჭაობიან და ორგანულ-მინერალურ ჭაობიან ნიადაგებს. მინერალურ-ჭაობიანი ნიადაგები იყოფა ორ ქვეტიპად: ლამიან-ჭაობიან და მდელოს ჭაობიან ნიადაგებად. ლამიან-ჭაობიანი ნიადაგები ფორმირდება ტყის მცენარეულობის ქვეშ, ხოლო მდელოს ჭაობიანი ნიადაგები ნატყეურ მდელოს ცენოზების პირობებში. ორგანულ-მინერალურ ჭაობიანი ნიადაგები იყოფა ორ ქვეტიპად: სუბაქვალური-ჭაობიანი და ტორფიან-ჭაობიანი; გ) ალუვიური ნიადაგები. ალუვიური ნიადაგებისთვის დამახასიათებელია გენეზისურ ჰორიზონტებზე სუსტი დიფერენციაცია, ცუდი გასტრუქტურება, მომატებული ხირხატიანობა და შრეობრიობა (სტრატიფიკაცია პირველ რიგში მექანიკური შედგენილობის მიხედვით). ალუვიური ნიადაგები გავრცელებულია ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, სხვადასხვა ბუნებრივ ზონაში. საკმაოდ ჭრელია ალუვიონის მასალა, რომელზედაც წარმოიქმნებიან ეს ნიადაგები. ბუნებრივი მცენარეულობა წარმოდგენილია ჭალის მცენარეულობით. ალუვიური ნიადაგები კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გვხვდება შავი ზღვისა და მდინარე რიონის სანაპიროზე. ალუვიური ნიადაგები ხასიათდება განსხვავებული შენებითა და თვისებებით, რაც განპირობებულია იმ აუზების რეჟიმითა და ბუნებით, სადაც ის წარმოიშვა; დ) ანთროპოგენური ნიადაგები, რომლებიც განიცდიან მძლავრ სამრეწველო გავლენას. მათ დაკარგული აქვთ ბუნებრივი შენება და სულ ცოტა პროფილის ზედა ნაწილი განიცდის ანთროპოგენურ ზეგავლენას. ანთროპოგენური ნიადაგები კოლხეთის ეროვნულ პარკში მცირე რაოდენობით გვხვდება მდინარე რიონის სანაპიროზე. ეს ნიადაგები ხასიათდება მჟავე, ნეიტრალური ან ტუტე რეაქციით, ჰუმუსის მცირე ან საშუალო შემცველობით, შთანთქმის დაბალი ან საშუალო ტევადობით, სხვადასხვა მექანიკური შედგენილობით. ღარიბია ან საშუალოდ უზრუნველყოფილია საერთო აზოტით. არსებობს წყლისმიერი ან ქარისმიერი ეროზიის საშიშროება. 2. კაცობურის აღკვეთილი: კაცობურის აღკვეთილში გავრცელებულია ალუვიური თიხნარ-ქვიშნარი ნიადაგები. მცირე ფართობებად არის ნეშომპალა თიხნარ-სილნარ ნიადაგები. ალუვიური თიხნარ-ქვიშნარი ნიადაგები ხასიათდება ნაყოფიერების სხვადასხვა ხარისხით განსხვავებული მორფოლოგიური ნიშნებით, ფიზიკური შემადგენლობით და იყოფა შემდეგ ქვეტიპებად: თხელი საშუალო სკელეტური ნიადაგები საშუალო სიღრმის სუსტად სკელეტური ნიადაგები; ღრმა არასკელეტური ნიადაგები. თხელი საშუალო სკელეტური უკარბონატო ნიადაგები წარმოშობილია მდინარე რიონის კალაპოტის შეცვლის შედეგად.Mმისი სიღრმე არ აღემატება 20 სმ. იგი დიდი რაოდენობით შეიცავს ღორღს.Mმისი ქვედა ფენა საკმაოდ გამკვრივებულია, რაც გათვალისწინებული უნდა იქნას ტყის კულტურების გაშენების დროს. საშუალო სიღრმის სუსტად სკელეტური ნიადაგები თიხნარ-ქვიშნარი შემადგენლობისაა, მისი სიღრმე 40-60 სმ-ში ცვალებადობს. ფიზიკური და ქიმიური შემადგენლობის გამო შესაძლოა გამოყენებულ იქნას ტყის კულტურების გასაშენებლად. ღრმა სკელეტური ნიადაგების განვითარების სიღრმე აღწევს 80-100 სმ-ს, მექანიკური შემადგენლობით მსუბუქ თიხნარებს წარმოადგენენ, რაც განაპირობებს მათ ვარგისიანობას რელიქტური ტყის ბუნებრივი სახით აღდგენისა და ხელოვნური ტყის გაშენებისათვის. მუხლი 14. ჰიდროლოგია 1. ჰიდროლიგიასა და ჰიდროლოგიურ რეჟიმს კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატებისათვის განსაკუთრებული ღირებულება და სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს. ეროვნული პარკის ლანდშაფტის შემადგენელ ყველა ჭარბტენიან ჰაბიტატს ერთიანი ჰიდროლოგიური ქსელი და ჰიდროლოგიური რეჟიმი აერთიანებთ. ა) მდინარეები. კოლხეთის ეროვნულ პარკში და მიმდებარე ტერიტორიაზე უხვნალექიანი კლიმატის შედეგად, გაედინება შერეული საზრდოობის (თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლების) წყალუხვი მდინარეები, მათ შორის ზოგი ტრანზიტულია (სუფსა, რიონი, ხობისწყალი, ცივი, ტეხური, ენგური), ზოგი კი ადგილობრივი ჭაობებიდან იღებს სათავეს (მალთაყვა, დედაბერა, ცია, ცივა, ჭურია და სხვა). კოლხეთის დაცული ტერიტორიების რეგიონის ზოგიერთი მცირე მდინარეების მაკრომეტრული მაჩვენებელი ასეთია: მდ. ჭურია, რომლის სიგრძე 11,0 კმ-ია და აუზის ფართობი კი - 295,0 კმ2 უერთდება შავ ზღვას, მდ. ფოჩორი, რომლის სიგრძე 61,0 კმ-ია და აუზის ფართობი კი 406,0 კმ2 და მდ. თხორინა 16, 0 კმ სიგრძითა და 56, 0 კმ2 აუზის ფართობით უერთდება პალიასტომის ტბას, მდ. მუნჩია 39.1 კმ სიგრძისა 79,9 კმ2 აუზის ფართობის მქონე უერთდება მდ. ჭურიას. 11,0 კმ სიგრძისა და 28,9 კმ2 აუზის ფართობის მქონე მდ. ცია უერთდება მდ. ცივს, ხოლო 33,0კმ სიგრძისა და 254 კმ2 ფართობის აუზის მქონე მდ. ცივი კი უერთდება მდ. ხობისწყალს. უნდა ითქვას, რომ აღნიშნულ გარემოებათა შედეგად (მდინარეთა უკიდურესად დაბალი სიჩქარე, ხშირი უკუდინება ზღვიდან მონაბერი ქარის გამო), კოლხეთის დაბლობის მცირე მდინარეებზე არ ხერხდება ჩამონადენზე გაზომვითი სამუშაოების ჩატარება. ამჟამად კოლხეთის დაცული ტერიტორიების რეგიონიდან ჩამონადენის დრენაჟი ხორციელდება ბუნებრივი, ხელოვნური ან კომბინირებული სადრენაჟე სისტემებიდან. წარსულში აქ შესრულებული სამელიორაციო სამუშაოების შედეგად, ზოგიერთი მდინარის დაკლაკნილი კალაპოტი ხელოვნურად გასწორდა. კოლხეთის ეროვნული პარკის მდინარეებისათვის ზოგადად დამახასიათებელია თხევადი ჩამონადენის ჰიდროლოგიური სეზონურობა, მკვეთრად გამოხატული წყალმცირე პერიოდების უქონლობა, წყალდიდობების მოსალოდნელობა წლის ყველა სეზონზე. პერიოდულად ხდება კატასტროფული წყალდიდობები, განსაკუთრებით მდ. რიონზე. ლიტერატურული წყაროების მიხედვით, ეროვნული პარკისა და მიმდებარე ტერიტორიებზე დიდი წყალდიდობები დაფიქსირდა 1842, 1895, 1922, 1983 და 1987 წლებში. 1987 წლის 31 იანვარს მდ. რიონზე წყალდიდობის დროს 1-3 მ ნიაღვრების ერთიანი ფენით დაიფარა ეროვნული პარკისა და მიმდებარე უბნების დაახლოებით 300 კმ2 ფართობის ზედაპირი. წყალდიდობამ დაანგრია 1600-ზე მეტი სხვადასხვა დანიშნულების სახლი, გზები, ჰიდროტექნიკური ნაგებობები; ბ) შავი ზღვის აკვატორია. კოლხეთის ეროვნულ პარკთან მიმდებარე შავი ზღვის სანაპირო აკვატორია მოიცავს შელფს, რომელიც სანაპირო ზოლიდან საშუალოდ 5 საზღვაო მილამდე ვრცელდება. შელფის ზედაპირი შედარებით უმნიშვნელოდ არის დახრილი. მაგალითად, 20 მ სიღრმის ნიშნული სანაპირო ხაზიდან 1300-1400 მ-მდე ვრცელდება. შავ ზღვაზე გაბატონებული ჰაერის მასების ცირკულაცია სანაპირო აკვატორიაში განაპირობებს წყლის დინების ციკლონურ ბრუნვას (საათის ისრის მოძრაობის საწინააღმდეგო მიმართულებით). დინების სიჩქარე საათში საშუალოდ 1 კმ უდრის, ძლიერი ქარების დროს კი 5-6 კმ-მდე აღწევს. საქართველოს საზღვაო აკვატორიაზე გაბატონებულია დასავლეთური რუმბის ქარები და ტალღები, ზამთრობით შეინიშნება ჩრდილო-დასავლეთის ქარის მოქმედებაც. ჭარბობს 1-3 ბალის სიმძლავრის ღელვები. აღინიშნება ძლიერი ღელვებიც. ტალღების მაქსიმალური სიმაღლე 3-6 მ-ის საზღვრებში ცვალებადობს. ძალზედ იშვიათად ტალღის სიმაღლემ შეიძლება 8 მ-ს მიაღწიოს. შავი ზღვის დონის რყევა მოქცევისა და მიქცევის გავლენით 10 სმ არ აღემატება. ღია ზღვაში ზედაპირზე წყლის მარილიანობა 17-18 პრომილს უდრის, დიდ მდინარეთა შესართავებთან 3-9 პრომილის საზღვრებში ცვალებადობს. უკანასკნელი ათწლეულების მანძილზე საქართველოს საზღვაო აკვატორიაში, კერძოდ, კოლხეთის ეროვნული პარკის სანაპირო აკვატორიაში აღინიშნება ზღვის წყლის დაბინძურების პროცესი ფენოლის, ნავთობპროდუქტების, აზოტის ნაერთებით. კოლხეთის ეროვნული პარკის გეოლოგიისა და ჰიდროგრაფიული ქსელის უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია პალიასტომის ტბა და მიმდებარე იმნათის ტორფნარი; გ) იმნათის ტორფნარში ტორფის აკუმულაციის პროცესი ჩვენს ერამდე, დაახლოებით 6000 წლის წინ დაიწყო. მანამდე კი ის წარმოადგენდა ლაგუნას, რომელიც გამოცალკევებული იყო შავი ზღვისაგან მდ. რიონის დანალექი ქანებით, სადაც თიხისა და ქვიშის სედიმენტებისაგან 3 მ-დან 12 მ-მდე ტორფის ფენები ჩამოყალიბდა. აქ ჩატარებული ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილის მიხედვით იმნათის ტორფნარის ჩამოყალიბებას ორი მთავარი ფაზა უძღოდა წინ. პირველი ფაზა ესაა „ფენის“, ანუ - ლაგუნადან ჭაობის მცენარეებისაკენ - გარდამავალი პერიოდი. ამ მოვლენას ხელი შეუწყო იმ პერიოდში აქ გავრცელებულმა ლელმა (Phragmites australis), რომელიც საკვები ნივთიერებებით მდიდარ გარემოში იზრდებოდა. ტორფის აკუმულაციის პროცესი ემთხვევა ისლის სახეობების - ლაზური ისლი (Carex lasiocarpa) და ჩრდილოეთის ისლი (Molinia litoralis) ნარჩენების გახრწნის პერიოდს. სწორედ ამ დროს შეინიშნება ხერხას (Cladium mariscus) დომინანტობაც, რამაც შემდგომში ტორფნარში ხერხას ტორფის დაგროვება გამოიწვია. „ფენის“ ეს პერიოდი გაგრძელდა 4000 წელი, რაც უკავშირდება რეგიონში მიმდინარე ტექტონურ პროცესებს. მეორე ფაზა გაგრძელდა დაახლოებით 2000 წელს ჩვენს ერამდე, ტორფის დაგროვების პროცესმა გაასწრო ზღვის დონის აწევას. წვიმიანი პერიოდები გაიზარდა, დაიწყო სფაგნუმის გუმბათის ჩამოყალიბება. დომინანტ სახეობებს წარმოადგენდნენ სფაგნუმის სახეობები: აუსტინის, მაგელანის და ტიხრებიანი სფაგნუმი (Sphagnum austinii, Sph. papillosum, Sph. Magellanicum), ჩრდილოეთის ისლი (Molinia litoralis) და ხერხა (Cladium mariscus). დ) პალიასტომის ტბა. ტბის ფართობი 18.2 კმ2 შეადგენს. პალიასტომის ტბის წყალშემკრები აუზის ფართობია 547 კმ2. 1940 წლისათვის პალიასტომის ტბის წყალშემკრები აუზის ფართობი შეადგენდა 450 კმ2. ფართობი გაზრდილია გასული საუკუნის 50-70-იან წლებში მიმდებარე ტორფნარებში ხელოვნურად გაჭრილი არხების ხარჯზე. ტბის სამხრეთით მომიჯნავე ტერიტორიებზე ტორფის მოპოვების მიზნით ადგილი ჰქონდა მრავალრიცხოვანი კარიერებისა და გამომტანი არხების გათხრას, რის შედეგადაც წარმოიქმნა ვრცელი, 5 კმ2 ხელოვნური წყალსატევი, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა „ნათხარების“ სახელწოდებით მოიხსენიებს. აღნიშნული წყალსატევი რამდენიმე არხით დაკავშირებულია ტბასთან და დღეისათვის მისთვის ერთგვარ უბეს წარმოადგენს. აქედან გამომდინარე, დღეს პალიასტომის ტბის ფართობი 23.2 კმ2 -ს შეადგენს. ტბის მაქსიმალური სიღრმე 2.6 მ-ია, საშუალო სიღრმე კი 1.3 მ (ნათხარების გამოკლებით). ტბაში ჩაედინება სამი მდინარე შავი ღელე (შავწყალა) ჩრდილო დასავლეთით, ფიჩორი ჩრდილო-აღმოსავლეთით და თხორინა (მისი შენაკადი გურინკა), სამხრეთით ტბიდან გამოედინება მდ. კაპარჭა. მდ. შავი ღელეს სიგრძე 4 კმ-ია, თუმცა მდ. რიონის წყალმოვარდნების დროს მისი მეშვეობით პალიასტომში აღწევს რიონის მღვრიე წყლის მასები. წყალმცირობის დროს შავი ღელეს და მისი აუზის კვება ხორციელდება პირიქით - პალიასტომის ხარჯზე. პალიასტომის კვებაში უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობს მდ. ფიჩორი, რომელიც ქვედა წელში სანაოსნოა, მსგავსად შავი ღელესი, ფიჩორის მეშვეობითაც წყალმოვარდნების დროს პალიასტომში აღწევს მდ. რიონის წყალი. მდ. თხორინა სათავეს იღებს იმნათის ტორფნარში არსებული იმნათის ტბიდან. ტბიდან გაედინება მდ. კაპარჭა, რომელიც ტბის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ფორმირდება. თავდაპირველად, კაპარჭა მიემართება ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით, შემდეგ უხვევს სამხრეთ და სამხრეთ აღმოსავლეთისაკენ. მდ. კაპარჭასა და პალიასტომის ტბას შორის ფორმირებულია ქვიშიანი ისარა, რომელიც დღეისათვის დასახლებულია. ადრე, ეს ისარა ორ ადგილზე იყო გარღვეული, საიდანაც კაპარჭაში აღწევდა პალიასტომის დამატებითი წყლები და პირიქით ამ სრუტეებით ხორციელდებოდა პალიასტომის ტბაში შედარებით მცირე რაოდენობით გამლაშებული წყლების შეღწევა. 1990-იანი წლებიდან მოყოლებული ეს ისარა ერთიანია. პალიასტომის ტბის აუზი გეომორფოლოგიური თვალსაზრისით ორი განსხვავებული ნაწილისგან შედგება. ორი მესამედი მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე მდ. რიონის მარცხენა ნაპირზე და ზღვის სანაპიროსთან ახლოს. პალიასტომის ტბის აღმოსავლეთი აუზი აგებულია ალუვიალურ და ალუვიალურ-პროლუვიალურ დანალექ ქანებზე (თიხა, შლამი და სხვა). ერთი მესამედი ჩრდილო და ჩრდილო-დასავლეთი ესაზღვრება ნიგოითის მთის ძირს და სამხრეთით მის დაბლობზე მდებარეობს. პალიასტომის ტბის ეს სამხრეთი აუზი - ნიგოითის მთის ფერდობის ძირი-აგებულია მესამეული პერიოდის ქვანაშალებისგან, სილიანი თიხისგან, კონგლომერატებისგან და მდინარეთა სხვა დანალექებისაგან. პალიასტომის ტბის აკუმულაციური დაბლობისაგან განსხვავებით ნიგოითის მთის ფერდობები ხასიათდება ეროზიული რელიეფით. ამ მთების ფერდობები მიმართულია კოლხეთის დაბლობისაკენ და გამოყოფილია მდინარეთა ხეობებით. ეროდირებული მიწის ფართობების სიღრმე 10-80 სმ-ია. ეს ფერდობები ზოგან ძალიან დახრილია. ნიგოითის მთათა სისტემას და დაბლობს შორის მრავალი გორაკ - ბორცვია, სხვადასხვა სიმაღლის მაქსიმუმი 500 მ-ია. ეს გორაკ-ბორცვები უკვე მეოთხე ზონად განიხილება პალიასტომის ტბის აუზისათვის, პალიასტომის ტბის ლითოლოგიურმა, პალეონტოლოგიურმა და სხვა ანალიზებმა აჩვენა, რომ ტბა წარმოიქმნა ტბის დანალექებისა (თიხა საპროპელი) და ტორფის მონოლითური ფენებისგან. პალიასტომის ტბა საუკეთესო მაგალითია ერთნაირი ასაკის მქონე სხვადასხვა დანალექი ჰორიზონტებისა. ყველაზე ღრმა და უძველესი ფენა (10-11 მ) ესაა პალიასტომის ტბის ზედა ფენა. ის ფაქტი, რომ ზღვიური წარმოშობის დანალექები განვითარებულია პალიასტომის ტბის მიდამოებში და განლაგებულია ტორფისა და ტბის წარმომქმნელი თიხიანი საპროპელის ჰორიზონტების ფენების ქვეშ, მიანიშნებს იმაზე, რომ პალიასტომის ტბამ შემოგარენ ტორფნარებთან ერთად ჩამოყალიბება 5-6 ათასი წლის წინ ყოფილი ზღვის რელიქტური ლაგუნადან დაიწყო და ეს პროცესი დღესაც გრძელდება. პალიასტომის ტბის დანალექი ქანების ბიოსტრატიგრაფიულმა ჭრილებმა გვიჩვენა, რომ ტბამ ჩამოყალიბების ოთხი ფაზა გაიარა: დ.ა) 6-8 ათასი წლის წინ პალიასტომის ტბა ზღვის უბეს წარმოადგენდა. რაზეც მეტყველებს ტორფის დანალექ ქანებში არსებული დიატომური წყალმცენარეები, ფორამინაფერები და ზღვის მოლუსკები; დ.ბ) შემდგომ ეტაპზე ზღვის ლაგუნა გადაიქცა მტკნარწყლიან ტბად, ამის მანიშნებელია თიხიანი საპროპელის ჰორიზონტალურ ფენებში ნაპოვნი მტკნარწყლიანი რელიქტური მაკროგანამარხებული ფლორისა და ფაუნის არსებობა, მაგ., როგორიცაა, წყლის კაკალი; დ.გ) შემდგომ ეტაპზე პალიასტომის ტბამ მრავალი ცვლილება განიცადა, როგორიცაა ტორფნარების ჩამოყალიბება, მოხდა 2 მ სისქის ფენის ტორფისა და საპროპელის ფენების ჰორიზონტების დაგროვება. ეს პროცესი დაახლოებით 2700-3500 წლის წინ მოხდა. ამ პერიოდს მეცნიერები „ფანაგორიული რეგრესიის ფაზას“ უწოდებენ; დ.დ) პრეისტორიულ ეპოქაში დაწყებულმა პალიასტომის ტბის გარშემო დაჭაობების პროცესმა, გადააჭარბა ტბის სტადიას. ამაზე მიუთითებს ის ფაქტი, რომ ტორფი და ტორფი საპროპელის ფენები განვითარდნენ ტბის ზედაპირის გასწვრივ და წარმოქმნეს 3 მ სისქის საპროპელნარევი ფენები. 2. კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორია იზოლირებულია მდინარე რიონის დინებისაგან და აქ არსებული წყალსატევი (საგუბარი) იკვებება ატმოსფერული ნალექებით. მცენარეული საფარისათვის მნიშვნელოვანია გრუნტის წყლები, რომელთა დონე უახლოვდება მიწის ზედაპირს. მუხლი 15. ლანდშაფტი კავკასია მსოფლიოს ბიომრავალფეროვნების 36 ცხელ წერტილს შორისაა. კოლხეთის დაბლობი ფიტოგეოგრაფიულად უძველესი ხმელთაშუაზღვისპირეთის რეგიონს წარმოადგენს. მესამეული გამყინვარების ეპოქაში კლიმატი ჩრდილო ნახევარსფეროში თბილი და ტენიანი იყო. ლანდშაფტი კი - მდიდარი ტროპიკული და სუბტროპიკული მერქნიანი მცენარეებით შექმნილი. მოგვიანებით, გლობალურმა აციებამ, რომელიც 15 მლნ წლის წინ დაიწყო, კულმინაციას მიაღწია გამყინვარების სახით და მერქნიანმა მცენარეებმაც სამხრეთისაკენ მიგრირება დაიწყეს. მათი უმრავლესობა შემოინახა გარემო პირობების ცვლილებებისგან განსაკუთრებულად დაცულ ადგილას, სადაც შემორჩა თბილი და ტენიანი კლიმატი, ე.წ. რეფუგიუმი. კოლხეთის რეფუგიუმში რელიქტები მეოთხეული პერიოდის ოთხჯერად გამყინვარებას გადაურჩნენ. გამყინვარება კოლხეთში ადგილობრივი მნიშვნელობის იყო. ზოგიერთი მყინვარი ეშვებოდა ველამდე. შემდგომ პერიოდში კი კლიმატის დათბობის კვალდაკვალ მყინვართა უკან დახევამ გამოიწვია მრავალი მცენარის გავრცელები არეალის ცვლილება. კოლხეთის რეფუგიუმმა შემოინახა რელიქტური სახეობები, რომლებიც ფართოდ იყო გავრცელებული ევროპაში მრავალი მილიონი წლის წინ და გამყინვარების ეპოქაში გაქრა. აქედან გამომდინარე, კოლხეთის რეფუგიუმი, სადაც კოლხეთის ეროვნული პარკი და კაცობურის აღკვეთილი მდებარეობს, თავშესაფარია ფლორისა და ფაუნის მრავალი კაინოზოური რელიქტური სახეობისათვის, რომლებიც ფართოდ იყო გავრცელებული ევროპაში მრავალი მილიონი წლის წინ და გამყინვარების ეპოქაში გაქრა. მუხლი 16. ბიომრავალფეროვნება 1. კოლხეთის ეროვნული პარკი: ა) ჰაბიტატები. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ჭარბტენიანი ლანდშაფტი საქართველოს სხვა დაცული ტერიტორიებისაგან განსხვავებით ჰაბიტატებისა და სახეობათა ბიომრავალფეროვნების მხრივ, წარმოადგენს პარადიგმის მაგალითს, რაც ფლორისა და ფაუნის სახეობათა სიმცირით, მაგრამ გლობალურად უნიკალური ჰაბიტატების არსებობაში გამოიხატება. კოლხეთის ეროვნულ პარკში წარმოდგენილია: ცოცხალი პერკოლაციური სფაგნუმიანი ტორფნარები, რელიქტური ტყეები ტორფიანი საფარველით, ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები, სანაპირო დიუნები, ტბები, ჭარბტენიანი მდელოები; ბ) ცოცხალი სფაგნუმიანი ტორფნარები (სადაც ტორფის დაგროვების პროცესი დღესაც მიმდინარეობს); გ) კოლხეთის ეროვნულ პარკში საჭიროა განვასხვავოთ ორი ტიპის ტორფნარი: გ.ა) „ფენის“ (fen) ფენის ტიპის - მინეროტროფული ტიპის ტორფნარი, რომელიც იკვებება ძირითადად მინერალებით მდიდარი გრუნტის წყლებით. ის არ წარმოქმნის გუმბათს. ასეთი ტორფნარებია: ჭურია, ნაბადა და ანაკლია; გ.ბ) „გუმბათისებრი“ (bog) - ომბროტროფული ტიპის ტორფნარი საზრდოობს მხოლოდ და მხოლოდ წვიმის წყლებით და აქვს გუმბათის ფორმა. ასეთი ტიპის ტორფნარია იმნათი, ფიჩორი და გრიგოლეთი. გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ ტორფნარებისთვის ჰიდროლოგიური ფაქტორი უმნიშვნელოვანესია, წყალი კი - გადამწყვეტი კომპონენტი, რადგან მხოლოდ წყლის სათანადო მუდმივად მაღალი დონე ქმნის ტორფის აკუმულაციის/ზრდის საშუალებას. დ) პერკოლაციური (შეღწევადი) ტიპის სფაგნუმიანი ტორფნარი. პერკოლაციურ (ლათინურიდან percōlāre, „ფილტრაცია“ ან „ჟონვა“) ფოროვან მასალაში (მაგ., ქანიანი ნიადაგი) სითხეების (წყლის) მოძრაობა და ფილტრაციაა ჰიდროსტატიკული წნევის გავლენით. ასეთი ტორფნარის მახასიათებლებია: დ. ა) საზრდოობს მხოლოდ ატმოსფერული ნალექებით; დ. ბ) აქვს ამოზნექილი გუმბათის ფორმა და არ გააჩნია მკაფიო მოხაზულობა; დ.გ) მცენარეულობა მჟავე გარემოში ვითარდება. ტორფნარისათვის დამახასიათებელია რეოტროფის ეფექტი, რომელიც გულისხმობს მცენარეთა ზრდას წყლის დინების მიმართულებით, რაც განასხვავებს პერკოლაციურ ტორფნარს „ჩვეულებრივი“ ტორფნარებისაგან; ე) ტორფი თითქმის გაუხრწნელია საკმაოდ დიდ სიღრმეებამდე. უხვი ნალექები და წლის მიხედვით მათი თანაბარი განაწილება განაპირობებს ტორფნარში წყლის მუდმივ მაღალ დონეს. შესაბამისად, მცენარეებიც წყლიან გარემოში იმყოფებიან. წყლის მუდმივი მაღალი დონე ჟანგბადის სიმწირეს იწვევს, ტორფი არ იხრწნება. აქ განლაგებული მცენარეული ნაშთები წარმოქმნიან ფორებს. ფორიანობა კი ტორფნარს ხდის ელასტიკურს, რაც საშუალებას აძლევს ატმოსფერული ნალექების წყალს ვერტიკალურად იდინოს და შეაღწიოს (რაც „პერკოლაციას“ ნიშნავს) მთელი ტორფნარის სიღრმეში; ვ) კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე პერკოლაციური ტიპის შემდეგი ტორფნარებია: ვ.ა) იმნათის ტორფნარი. ტორფნარი პალიასტომის ტბას ესაზღვრება აღმოსავლეთით ქ. ფოთიდან 5 კმ-ის მანძილზე. იგი ყოფილი ზღვის ლაგუნაზე ჩამოყალიბდა და ყველაზე დიდი სფაგნუმიანი ტორფნარია კოლხეთში. მისი ფართობი 5 000 ჰა-ია, რაც საქართველოს ტორფნარების 11%-ს შეადგენს. იმნათის ტორფნარი კოლხეთის ეროვნული პარკის მკაცრი დაცვის ზონაა, რომელიც ერთმანეთისაგან იზოლირებული ორი გუმბათისგან შედგება. დეტალურადაა შესწავლილი მისი ყველაზე დიდი გუმბათი. ტორფნარში ტორფის ფენები 12 მ-ზე ღრმაა. ტროფიკული დონე - ოლიგო მეზოტროფულია. ტორფნარის მჟავე არეა pH = 4.0. ტორფნარში ტორფი სფაგნუმიანია, დიდი და მაღალი ელასტიკურობის მქონე ფორებით. სწორედ ტორფის მაღალი ელასტიკურობა განაპირობებს იმას, რომ აქ ხრწნა არ მიმდინარეობს. ტორფში უმაღლესი მცენარეების (ხერხა, ჩრდილოეთის ისლი) ფესვები ქმნიან ე.წ. “ჩონჩხს” სფაგნუმისთვის. იქმნება ახალი ელასტიკური ფორები, რაც ქობულეთის დაცული ტერიტორიების - ისპანის ტორფნარების მსგავსად, იმნათის ტორფნარს პერკოლაციურს ხდის. ელასტიკურობა და ხრწნის (ჰუმიკაციის) დაბალი უნარი იწვევს ტორფნარის რხევის სუნთქვით მაღალ უნარს (“Mooratmung”). ტორფნარის ზედაპირი გვალვიან პერიოდში დაბლა იწევს, ხოლო ძლიერი წვიმებისას კი მოცულობაში მატულობს ისე, რომ ტორფსა და ზედაპირულ მცენარეულ საფარს შორის წყლის დონე მუდმივია და არასოდეს იცვლება. იმნათის ტორფნარზე დომინანტობს სფაგნუმის შემდეგი სახეობები: აუსტინის სფაგნუმი (Sphagnum austinii), მაგელანის სფაგნუმი (Sphagnum magellanicum), ტიხრებიანი სფაგნუმი (Sphagnum papillosum), წითელი სფაგნუმი (Sphagnum rubellum). იმნათის ტორფნარი შქერის (Rhododendron ponticum) გავრცელების უკიდურესი ჩრდილოეთი ადგილია კოლხეთის დაბლობზე. მისი რამდენიმე ეგზემპლარი გვხვდება იმნათის ტორფნარის ცენტრში ტბასთან ახლოს. იმნათის ტორფნარს განსაკუთრებულს ხდის კალციფილური ხერხას (Cladium mariscus) დომინანტობა ტორფნარისათვის დამახასიათებელ მჟავე ომბროტროფულ გარემოში. ჩრდილოეთის ისლის დომინანტობა და მისი დიდი ზომები ერთი მხრივ, ხელს უწყობს სფაგნუმიან ტორფნარზე აორთქლებას (ევაპოტრასპირაციას) და მეორე მხრივ იმას, რომ გვალვიან პერიოდში ტორფნარში წყალის დაკარგვას ადგილი არ აქვს. წინააღმდეგ შემთხვევაში კი ადგილი ექნებოდა ტორფის გახრწნას, ფორების გაქრობასა და ტორფნარის ელასტიკურობის რღვევას; ვ.ბ) ფიჩორის ტორფნარი. ფიჩორის ტორფნარი იმნათის ტორფნარის ჩრდილოეთით მდ. ფიჩორის მარჯვენა მხარეს მდებარეობს. მხოლოდ ამ ტორფნარზე ხარობს კოლხეთის ენდემი: ტორფის ოქროწკეპლა (Solidago turfosa); ვ.გ) გრიგოლეთის ტორფნარი. გრიგოლეთის ტორფნარი მდებარეობს კოლხეთის ეროვნული პარკის გურიის ნაწილში. გრიგოლეთის ტორფნარი ე.წ. „ჩანასახოვანი“ პერკოლაციური ტიპის ტორფნარს წარმოადგენს; ზ) პერკოლაციური ტიპის ტორფნარები ზურმუხტის ქსელით და ევროკავშირის ბუნების საინფორმაციო სისტემის (EUNIS) პოტენციურ დაცულ ჰაბიტატებს წარმოადგენენ; თ) გრუნტის წყლებით მოსაზრდოვე „ფენის“ ტიპის მინეროტროფული, ტორფნარები თ.ა) ჭურიის ტორფნარი. ჭურიის ტორფნარი მდებარეობს ქ. ფოთიდან ჩრდილოეთით, 10 კილომეტრის მანძილზე, ყულევის ტერმინალის ჩრდილოეთით და მდ. ხობისწყალის მარცხენა სანაპიროზე. ჭურიის ტორფნარი არის მინეროტროფული სფაგნუმიანი ტორფნარი, სადაც ისლის სახეობების: ჩრდილოეთის ისლის (Molinia littoralis), ლაზური ისლის (Carex lasiocarpa) მიერ შექმნილი კოლბოხებია. აქ, კოლბოხებთან ახლოს, ალაგ-ალაგ იზრდება ჭაობის ჯადვარი (Epipactis palustris), ჩაღანდრი (Veronica becca-bunga), ლიკოპუსი (Lycopus europaeus) და ინვაზიური ჰიდროკოტილე (Hydrocotyle vulgaris). ტორფნარის ცენტრალურ ნაწილში განვითარებულია მეზოტროფული მცენარეული თანასაზოგადოება და ტიხრებიანი სფაგნუმის (Sphagnum papillosum) მიერ შექმნილი გუმბათი. გუმბათზე იზრდება: წყლის სამყურა (Menyanthes trifoliata), მრგვალფოთოლა დროზერა (Drosera rotundifolia) და ჩრდილოეთის ისლი (Molinia littoralis); თ.ბ) ანაკლიის ტორფნარი. ანაკლიის მინეროტროფული ტორფნარი ჭურიის ტორფნარის ჩრდილოეთით, მდ. ჭურიის შესართავთან მდებარეობს. ტორფნარზე გაბატონებულია ისლის (Carex rostrata) მიერ შექმნილი კოლბოხები. ანაკლიის ტორფნარის მიმდებარე ჭარბტენიან ტორფნარ ჰაბიტატში ხარობს მხოლოდ ფლორის გლობალური წითელი ნუსხის სახეობა კოსტელეტსკია (Kosteletzkya pentacarpos); თ.გ) ნაბადას ტორფნარი. ტორფნარი მდებარეობს ყულევის ტერმინალის სამხრეთით. აქ ხარობს ჭაობის ჯადვარი (Epipactis palustris). სფაგნუმიან ტორფნარებზე იზრდება გლობალური წითელი ნუსხის 8 სახეობა: კოსტელეტსკია (Kosteletzkya pentacarpos), სამეფო გვიმრა (Osmunda regalis ), ჯადვარი (Spiranthes sinensis (amoena), თეთრი რინქოსპორა (Rhynchospora alba), ხერხა (Cladium mariscus), წყლის სამყურა (Menyanthes trifoliata), ჭაობის ჯადვარი (Epipactis palustris), მედვედევის რამფიკარპა (Rhamphicarpa medwedewii). ინვაზიური სახეობებიდან სფაგნუმიან ტორფნარებზე დაფიქსირებულია შემდეგი სახეობები: Hydrocotyle vulgaris, Hypericum mutilum, Polygonum thunbergii; ი) რელიქტური ტყეები. კოლხეთის ეროვნულ პარკში რელიქტური კოლხური ტორფნარი ტყეები გარს აკრავს სფაგნუმიან ტორფნარებს. ტყეებში წარმოდგენილია გლობალური წითელი ნუსხის მერქნიანი სახეობები: ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), კოლხური ბზა (Buxus colchica), ბროწეული (Punica granatum), ლეღვი (Ficus carica), კავკასიის წითელი ნუსხისა და საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობები: ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), კოლხური ბზა (Buxus colchica), კოლხური მუხა (Quercus hartwissiana). ტყეები ძირითადად შემდეგი მერქნიანი სახეობებითაა წარმოგენილი: მურყანი (თხმელა), ნეკერჩხალი (Acer orthocampestre), იფანი (Fraxinus excelsior), რცხილა (Carpinus betulus). ქვეტყეში იზრდება: კოლხური ჭყორი (Ilex colchica), თაგვისარა (Ruscus ponticus). ლიანებიდან გვხვდება: ეკალღიჯი (Smilax excelsa), კოლხური სურო (Hedera colchica), ღვედკეცი (Periploca graeca), ცხრატყავა (Lonicera caprifolia), სვია (Humulus lupulus) და სხვა; კ) ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები. ბოლო წლებში, ანთროპოგენური ფაქტორის გამო მტკნარწყლიანი ტბორების, როგორც ბიომრავალფეროვნებისათვის მნიშვნელოვანი ჰაბიტატის დეგრადაციამ ხმელთაშუა ზღვისპირეთის ქვეყნების მეცნიერები მიიყვანა დასკვნამდე, რომ მტკნარწყლიანი ტბორები გლობალური წითელი ნუსხის (IUCN Red List) მიერ შეფასებულიყო, როგორც საფრთხის ქვეშ მყოფი ეკოსისტემები (www.iucnredlist.org). 2015 წელს მსოფლიო წითელმა ნუსხამ ხმელთაშუა ზღვისპირეთის მტკნარწყლიან ტბორებს (მოიცავს კოლხეთის დაბლობსაც) ოფიციალურად მიანიჭა გლობალური მოწყვლადი (VU) სტატუსი. ეს შეფასება განხილულია ორ შრომაში: „აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის მტკნარწყლიანი ჰაბიტატების ბიომრავალფეროვნების გლობალური სტატუსი“ და „ხმელთაშუაზღვისპირეთის ცხელი წერტილების მტკნარწყლიანი ჰაბიტატების ბიომრავალფეროვნება“. მტკნარწყლიანი ტბორების ფლორის ინდიკატორი სახეობებია: წყლის კაკალი (Trapa colchica), წყლის გვიმრა სალვინია (Salvinia natans,). ბუშტოსანა (Utricularia vulgaris). ასეთი მცირე ზომის მტკნარწყლიანი ტბორები გვხვდება ანაკლიაში და იმნათის ტორფნარის მიმდებარედ; ლ) სანაპირო ქვიშიანი დიუნები. ფლორისტული კომპლექსი კოლხეთის შავი ზღვის სანაპირო დიუნური მცენარეებისა ტიპიური ფსამოფიტებია (ქვიშაზე დასახლებულები), როგორიცაა: http://www.iucnredlist.org/ ზღვის ნარი (Eryngium maritimum), რძიანა (Euphorbia peplis), ლეიმუსი (Leymus racemosus subsp. sabulosus), ამოფილა (Ammophila arenaria); მ) ბუნებრივი ტბები. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე რამდენიმე ტბაა: პალიასტომი, იმნათის ტორფნარზე არსებული ორი ტბა - იმნათისა და უსახელო ტბა, ფართოწყალი ნაბადაზე. მათ შორის, ყველაზე დიდი ზომისაა პალიასტომის ტბა. პალიასტომის ტბა იშვიათად იყინება, ტბა მთლიანად მხოლოდ 2008 წელს გაიყინა. პალიასტომის ტბა, ზღვასთან სიახლოვის გამო მნიშვნელოვანი ჰაბიტატია წყალმცურავი და მიგრირებადი ფრინველებისათვის, როგორც აფრიკიდან ევრაზიის ზომიერი ზონისკენ და უკან - სამშობლოში დასაბრუნებელი გზა; წარსულში კოლხეთის ტენიანი კლიმატიდან გამომდინარე, პალიასტომი პოზიტიურ წყლის ბალანსს ქმნიდა და მტკნარწყლიანი იყო. ამის მიზეზი კი მდ. კაპარჭინა იყო, რომელიც ასაზრდოებდა მას ჩრდილო-დასავლეთი მხრიდან და მოედინებოდა დასავლეთიდან პარალელურად, იგი იცავდა ზღვის მარილიანი წყლის შემოდინებისაგან ტბას და სწორედ ამიტომ იყო მუდამ მტკნარწყლიანი პალიასტომის ტბა. ტბა მდიდარი იყო მტკნარწყლიანი პლანქტონით, ზოოპლანქტონით და ბენთოსური ორგანიზმებით. ეს ყველაფერი ხელსაყრელ პირობებს ქმნიდა იქტიოფაუნის მრავალფეროვნებისათვის. პალიასტომის ტბა და შემოგარენი წყლები 40 სახეობის მტკნარწყლიანი თევზის არსებობისათვის რეფუგიუმს წარმოადგენდა. ნ) ჭარბტენიანი მდელოები. სფაგნუმიან ტორფნარებსა და ტყეების განაპირას ჭარბტენიანი მდელოებია. მდელოებზე გაბატონებულ სახეობებს წარმოადგენს: ჭილი (Juncus acutus), ლელი (Phragmites communis), ლაქაში (Typha angustifolia), ჭაობის ზამბახი (Iris pseudocorus), შხაპრი (Sparganium neglectum); 2. კაცობურის აღკვეთილი: ა) ტყეები: ა.ა) რელიქტური კოლხური ტყე პატარა ფრაგმენტების სახითაა, სადაც იზრდება გლობალური წითელი ნუსხის სახეობები: ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), ლეღვი (Ficus carica). მრავლადაა მურყანი (Alnus glutinosa subsp. barbata); ა.ბ) ხელოვნურად გაშენებული ინვაზიური მერქნიანი სახეობები, სადაც დომინანტ სახეობებს წარმოადგენს: გლედიჩია (Gleditsia triacanthus) და ამორფა (Amorpha fruticosa); ბ) ხელოვნური ტბა, რომელიც სათევზმეურნეო ტბორს წარმოადგენდა და დღეს თავისი ფუნქცია დაკარგული აქვს. გ) მეორადი მდელოები, სადაც ისლის სახეობები იზრდება და საძოვრებადაა გამოყენებული. 3. ზურმუხტის ქსელის და ევროკავშირის ბუნების საინფორმაციო სისტემის ჰაბიტატები: კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატები, პერკოლაციური და ,,ფენის“ ტიპის სფაგნუმიანი ტორფნარები, რელიქტური კოლხური ტყეები, ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები და სანაპირო ქვიშიანი დიუნები ზურმუხტის ქსელის და ევროკავშირის ბუნების საინფორმაციო სისტემის პოტენციურ ჰაბიტატებს წარმოადგენს. 4. ბერნის კონვენციით და გლობალური წითელი ნუსხით დაცული ჰაბიტატები და სახეობები: კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ბერნის კონვენციით გლობალური წითელი ნუსხით დაცულ ჰაბიტატს წარმოადგენს ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები. ამ ჰაბიტატში ხარობს ბერნის კონვენციით დაცული სამი სახეობა: ოთხფოთოლა მარსილეა (Marsilea quadrifolia), სალვინია (Salvini natans) და მცირე ლაქაში (Typha minima). 5. ფლორა: ა) კოლხეთის ეროვნული პარკის ფლორა 324 სახეობითაა წარმოდგენილი, რომელთაგან 24 სახეობა გლობალური წითელი ნუსხითაა დაცული: მათ შორის მერქნიანი სახეობებია: ხეები: ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), კოლხური ბზა (Buxus colchica), ბუჩქები: ბროწეული (Punica granatum), ლეღვი (Ficus carica), გვიმრებიდან: სამეფო გვიმრა (Osmunda regalis), ჭაობის თელიპტერისი (Thelipteris palustris), სალვინია (Salvinia natans), ოთხფოთოლა მარსილეა (Marsilea quadrifolia); ბალახოვნებიდან: თეთრი რინქოსპორა (Rhynchospora alba), ჯადვარი (Spiranthes amoena), ჭაობის ჯადვარი (Epipactis palustris), კოსტელეტსკია (Kosteletzkya pentacarpos), პონტოს ტუხტი (Hibiscus ponticus), კოლხური წყლის კაკალი (Trapa colchica), მალეევის წყლის კაკალი (Trapa maleevi), მედვედების რამფიკარპა (Rhamphicarpa medwedewii), კოლხური დუმფარა (Nymphaea colchica), ღიმის ორი სახეობა (Ceratophyllum demersum, Ceratophyllum submersum), წყლის ვაზი (Potamogeton natans), ხერხა (Cladium mariscus), ბუშტოსანა (Utricularia vulgaris), წყლის სამყურა (Menyanthes trifoliata), მრგვალფოთოლა დროზერა (ცვრიანა) (Drosera rotundifolia). გლობალური სტატუსის მქონეა სფაგნუმის ორი სახეობა: აუსტინის სფაგნუმი (Sphagnum austinii) და ჭაობის სფაგნუმი (Sphagnum palustre). კავკასიის და საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობაა: კოლხური მუხა (Quercus hartwissiana), შიშველი თელადუმა (Ulmus glabra), ძელქვა (Zelkova carpinifolia). უნდა აღინიშნოს, რომ ძელქვის, რამდენიმე ეგზემპლარი გვხვდება მხოლოდ იმნათის ტორფნარის სამხრეთ დასავლეთით მიმდებარე ტყეებში; ბ) კოლხეთის სფაგნუმიანი ტორფნარების ფლორა შემდეგნაირადაა წარმოდგენილი ხავსისნაირები: 5 ოჯახი, 7 გვარი და 15 სახეობა; გვიმრანაირები: 4 ოჯახი, 4 გვარი და 5 სახეობა; ფარულთესლოვნები: ორლებნიანები წარმოდგენილია 23 ოჯახით, 44 გვარით და 71 სახეობით; ერთლებნიანები 4 ოჯახით, 46 გვარითა და 81 სახეობით. სულ: 38 ოჯახი, 114 გვარი, 175 სახეობა. აქედან: „ფიჩორას“ ტორფნარზე აღრიცხულია 45 სახეობის მცენარე, მათგან 4 სახეობის სფაგნუმი, 11 მერქნიანი და 26 სახეობის ბალახოვანი მცენარე, მათ შორის 9 რელიქტური, 2 ენდემური და 4 გლობალური სტატუსის მქონე სახეობა. გ) გრიგოლეთის ტორფნარზე აღრიცხულია 55 სახეობის მერქნიანი და ბალახოვანი სახეობა, მათ შორის 6 სახეობის სფაგნუმი, 7 რელიქტური და 3 გლობალური სტატუსის მქონე სახეობა; დ) ტყეების ფლორა შემდეგი სახითაა წარმოდგენილი: ხავსისნაირები - 2 ოჯახი, 5 გვარითა და 6 სახეობით; ხეები - 10 ოჯახით, 13 გვარითა და 16 სახეობით; ბუჩქები- 6 ოჯახით, 7 გვარითა და 7 სახეობით; ლიანები - 8 ოჯახით, 8 გვარითა და 12 სახეობით; ბალახეულობა - 25 ოჯახით, 79 გვარითა და 113 სახეობით, მარცვლოვნები- 6 ოჯახით, 46 გვარითა და 66 სახეობით. სულ რელიქტური ტყის ფლორა მოიცავს: 57 ოჯახს, 158 გვარსა და 220 სახეობას. აქ იზრდება გლობალური სტატუსის მქონე 4 სახეობა: ლეღვი (Ficus carica), ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), ბროწეული (Punica granatum), კოლხური ბზა (Buxus colchica). კავკასიის წითელი ნუსხის სახეობები: კოლხური მუხა (Quercus hartwissiana), შიშველი თელადუმა (Ulmus glabra), ძელქვა (Zelkova carpinifolia); ე) კოლხეთის ეროვნული პარკის მტკნარწყლიანი ტბორების ფლორა წარმოდგენილია 21 ოჯახით, 33 გვარითა და 50 სახეობით. აქ ხარობს გლობალური წითელი ნუსხის 7 სახეობა: კოლხური წყლის კაკალი (Trapa colchica), სალვინია (Salvinia natans), ბუშტოსანა (Utricularia vulgaris), ღიმი (Ceratophyllum demersum), ღიმი (Ceratphyllum submersum), წყლის ვაზი (Potamogeton natans); ვ) ჭურიის სანაპირო დიუნაზე აღნუსხულია 120 სახეობის მცენარე. მათგან საფრთხის ქვეშ მყოფი და კოლხეთის ფლორის ისტორიის ანალიზის შესწავლისათვის მნიშვნელოვანი სახეობებია: ზღვისპირეთის ოთანთუსი (Otanthus maritimus), ევქსინის კაკილე (Cakile mirima subsp. euxina), სპარსული ხვართქლა (Convolvulus persicus), ციმბირული არგუზია (Tournefortia (Argusia) sibirica), მაწაქი (Imperata cylindica), სატაცური (Asparagus litoralis), ზღვისპირეთის ფოლიო (Scabiosa litoralis), ზღვისპირა იონჯა (Medicago maritime), ზღვისპირა კრამბე (Crambe maritime), ყაყაჩურა (Glaucium flaum), ლეიმუსი (Leymus racemosus subsp. subulosus); ზ) პალიასტომის ტბაში აღწერილია ფიტოპლანქტონის 203 სახეობის და ქვესახეობის წყალმცენარე. აქედან: დიატომეების 105 სახეობა, 49 სახეობის მწვანე წყალმცენარე, ლურჯმწვანე მცანარეების 21 სახეობა, პიროფიტოვნების 15 სახეობა, 11 სახეობის ევგლენასნაირები, 1 სახეობა ოქროსფერი წყალმცენარისა. ჰალოფიტური (სიმლაშისადმი დამოკიდებულების) წყალმცენარეების სახეობრივი შემადგენლობა შემდეგია: პოლიჰალინირი სახეობების 51 სახეობა, მეზოჰალინური - 28 სახეობა და 115 ოლიგოჰალინური სახეობებისა. თ) საქართველოს წითელი ნუსხის მცენარეებიდან კოლხეთის ეროვნულ პარკსა და კაცობურის აღკვეთილში გავრცელებულია საქართველოს „წითელი ნუსხის“ სახეობები: კოლხური მუხა (Quercus hartwissiana Stev.), შიშველი თელადუმა (Ulmus glabra Hunds.), ძელქვა (Zelkova carpinifolia) და კოლხური ბზა (Buxus colchica); ი) ფლორის ენდემური სახეობებიდან კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე იზრდება 4 ენდემური სახეობა, მათ შორის: კოლხეთის ენდემი კოლხური ბზა (Buxus colchica), კავკასიის ენდემი - კავკასიის რინქოსპორა (Rhynchospora caucasica), კოლხური დუმფარა (Nymphaea colchica), ტორფნარის ოქროწკეპლა (Solidago turfosa); კ) ფლორის რელიქტური სახეობებიდან რელიქტურია სფაგნუმიანი ტორფნარები და აქ გავრცელებული ფლორის სახეობები: მრგვალფოთოლა დროზერა (Drosera rotundifolia), ჩრდილოეთის ისლი (Molinia litoralis), თეთრი რინქოსპორა (Rhynchospora alba), სამეფო გვიმრა (Osmunda regalis), წყლის სამყურა (Menyanthes trifoliata), მანანა ჩვეულებრივი (Calluna vulgarus), ხერხა (Cladium mariscus), იმბრიკატუმის სფაგნუმი (Sphagnum imbricatum), ტიხრებიანი სფაგნუმი (Sphagnum papillosum), წითელი სფაგნუმი (Sphagnum rubellum), მაგელანის სფაგნუმი (Sphagnum magellanicum), ჭაობის სფაგნუმი (Sphagnum palustre), ჯადვარი (Spiranthes amoena), პონტოს შქერი (Rhododendron ponticum), იელი (Rhododendron luteum), მოცვი (Vaccinium arctostaphyllus), ისლი (Carex lasiocarpa); ლ) გლობალური წითელი ნუსხის სახეობებიდან კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატებში გავრცელებულია გლობალური წითელი ნუსხის 24 სახეობა, მათ შორის: სფაგნუმიან ტორფნარებზე იზრდება 8 სახეობის მცენარე: კოსტელეტსკია (Kosteletzkya pentacarpos (Hibiscus pentacarpos), სამეფო გვიმრა (Osmunda regalis), ჯადვარი (Spiranthes sinensis (amoena), თეთრი რინხოსპორა (Rhynchospora alba), ჭაობის ჯადვარი (Epipactis palustris), ხერხა (Cladium mariscus), წყლის სამყურა (Menyanthes trifoliata, მედევედევის რამფიკარპა (Rhamphicarpa medwedewii). რელიქტურ კოლხურ ტყეებში იზრდება 4 სახეობის მერქნიანი მცენარე: ლეღვი (Ficus carica), ლაფანი (Pterocarya fraxinifolia), ბროწეული (Punica granatum), კოლხური ბზა (Buxus colchica). ბუნებრივ მტკნაწყლიან ტბორებში იზრდება 8 სახეობის მცენარე: წყლის კაკალი (Trapa natans), კოლხური წყლის კაკალი (Trapa colchica), წყლის გვიმრა (Salvinia natans), ოთხფოთოლა მარსილეა (Marsilea quadrifolia), ბუშტოსანა (Utricularia vulgaris), ღიმის ორი სახეობა (Ceratophyllum demersum, Ceratophyllum submersum), წყლის ვაზი (Potamogeton natans). დაცულობის გლობალური სტატუსი აქვს მინიჭებული კოლხეთის ტორფნარებზე გაბატონებული სფაგნუმის ორ სახეობას: აუსტინის სფაგნუმს (Sphagnum austinii), რომელიც ევროპაში გამქრალია და ჭაობის სფაგნუმს (Sphagnum palustre). კოლხეთი ამ სახეობების გავრცელების უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ რეგიონს წარმოადგენს. 6. ფაუნა: კოლხეთის ეროვნული პარკი, ფლორის იშვიათ სახეობებთან ერთად, ველური ფაუნის მთელი რიგი სახეობებისათვის უმნიშვნელოვანესი თავშესაფარია. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ეროვნული პარკის და მასთან მიმდებარე ტერიტორიების გარეულ ცხოველთა სამყარო შედარებით ღარიბია. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ბინადრობს ძუძუმწოვრების 35 სახეობა. მტაცებლების რიგიდან ეროვნულ პარკში და მასთან მიმდებარე ტერიტორიაზე აღრიცხულია 8 სახეობა. ყურადღებას იპყრობს წავი, რომელიც ანთროპოგენური ფაქტორების ზეგავლენით ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გადაშენების პირას აღმოჩნდა. ეს სახეობა საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი. ერთადერთ მრავალრიცხოვან სახეობას წარმოადგენს ტურა. ვეშაპისნაირთა რიგიდან ეროვნული პარკთან მიმდებარე ზღვის აკვატორიას საბინადროდ იყენებს აფალინა, თეთრგვერდა დელფინი და ზღვის ღორი. წყვილჩლიქოსნების რიგიდან ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ბინადრობს შველი. ა) წვრილი ძუძუმწოვრებიდან არსებული მონაცემებით დღეისათვის ეროვნულ პარკში 16 ენდემური წვრილი ძუძუმწოვარი ბინადრობს, მათგან აღსანიშნავია: აღმოსავლეთ ევროპული ზღარბი (Erinaceus concolor), კავკასიური თხუნელა (Talpa caucasica), მცირე ტყის თაგვი (Sylvamus uralensis), კავკასიური ტყის თაგვი (Sylvaemus fulvipectus). მწერიჭამიების რიგიდან ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე რეგისტრირებულია კავკასიური თხუნელა (Talpa caucasica), გრძელკუდა კბილთეთრა (Crocidura russula) და რადეს ბიგა (Sorex raddei). რადეს ბიგა გადაშენების პირას მყოფი სახეობაა და საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი. ეს სახეობა აღწერილია ეროვნული პარკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ეროვნული პარკის დანარჩენ უბნებზე მისი ადგილსამყოფელი უცნობია. ასევე გასარკვევია ამ ცხოველის ბინადრობის ადგილის ეკოლოგიური პირობები, რაც სათანადო გამოკვლევას მოითხოვს. ხელფრთიანების რიგიდან გლობალური სტატუსითაა დაცული ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე აღრიცხული მეჰელის ცხვირნალა (Rhynolophus mehelyi), გრძელყურა მღამიობი (Myotis bechsteinii). გვხვდება ასევე გრძელფრთიანი ღამურა და მცირე მეღამურა, რომლებიც იშვიათ სახეობებს განეკუთვნებიან. კოლხეთის ეროვნული პარკი, როგორც რამსარის კონვენციით დაცული ჭარბტენიანი ჰაბიტატები, მდიდარია წყალმცურავი, მობუდარი, მოზამთრე და მიგრირებადი სახეობებით; ბ) პალიასტომის ტბასა და მის მიმდებარედ ისვენებს, ბუდობს და ბინადრობს 275 სახეობის ფრინველი. ბოლო წლების კვლევების მიხედვით კოლხეთის ეროვნულ პარკში აღრიცხულია 54 სახეობის წყალმცურავი და 63 სახეობის მობუდარი ფრინველი. მათ შორის გლობალური სტატუსით მოწყვლადია 5 სახეობა: მცირე თეთრშუბლა ბატი (Anser erythropus), წითელთავა ყვინთია (Aythya ferina), გარიელი (Melanitta fusca), ხმელთაშუაზღვისპირული ქარიშხალა (Puffinus yelkouan), ქოჩორა ვარხვი (Pelecanus crispus); 46 სახეობა კი საჭიროებს ზრუნვას. საქართველოს მასშტაბით მოწყვლადია ორი სახეობა: წითელი იხვი (Tadorna ferruginea), ვარდისფერი ვარხვი (Pelecanus onocrotalus), საფრთხის ქვეშ მყოფია 3 სახეობა: მცირე თეთრშუბლა ბატი (Anser erythropus), გარიელი (Melanitta fusca), ქოჩორა ვარხვი (Pelecanus crispus). რაც შეეხება ზღვის სანაპირო ზოლს, აქ ძირითად სახეობას დიდი კოკონა (Podiceps cristatus), გარეული იხვი (Anas platyrhynchos), დიდი ჩვამა (Phalacrocorax carbo) და ტბის თოლია (Croicocepalus ridibundus) წარმოადგენს. აღნიშნული სახეობები ასევე შეტანილია საქართველოს წითელ ნუსხაში; გ) კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიან ჰაბიტატებში 2014 წლის ილის უნვერსიტეტის კვლევების მიხედვით, იზამთრებს 40 სხვადასხვა სახეობის 368 000 ინდივიდი ფრინველი. მათ შორის, რამდენიმე ინდივიდი იქნა აღრიცხული ვარდისფერი ვარხვი (Pelecanus onocrotalus) და 50-100 ინდივიდი გლობალურად მოწყვლადი ქოჩორა (ხუჭუჭა) ვარხვი (Pelecanus crispus). ასევე 20-30 ინდივიდი გლობალური წითელი ნუსხის საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა თეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) და დაახლოებით 10 ინდივიდი საფრთხის ქვეშ მყოფი ბატი (Anser erythropus). ეს ტერიტორია მნიშვნელოვანია პან-ევროპული სახეობებისათვის, მაგ., როგორიცაა: დიდი კოკონა (Podiceps cristatus); დ) კაცობურის აღკვეთილში აღრიცხულია მობუდარი ფრინველების 27 სახეობა. 7. ქვეწარმავლები. საქართველოში დღევანდელი მონაცემებით აღრიცხული 26 სახეობის გველიდან კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე გავრცელებულია 4 სახეობა: ესკულაპის მცურავი (Elaphe longissima), ჩვეულებრივი ანკარა (Natrix natrix), წყლის ანკარა (Natrix tessellata), სპილენძა (Coronella austriaca). საქართველოში გავრცელებული 27 სახეობის ხვლიკიდან კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე გავრცელებული არის 5 სახეობა. გველხოკერა (Pseudopus apodus), ბოხმეჭა (Anguis colchica), მარდი ხვლიკი (Lacerta agilis), ართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini), ზოლიანი ხვლიკი (Lacerta strigata). საქართველოს ტერიტორიაზე კუს 3 სახეობაა აღწერილი, ამ სამი სახეობიდან კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებულია ერთი სახეობა: ჭაობის კუ (Emys orbicularis) საერთაშორისო წითელ ნუსხაში მინიჭებული აქვს დაბალი რისკი. ეროვნულ წითელ ნუსხაში კი - საფრთხე არ ემუქრება. 8. ამფიბები. საქართველოს ტერიტორიაზე აღწერილია ამფიბების 12 სახეობა, აქედან კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე გხვდება 5 სახეობა. ჩვეულებრივი ვასაკა (Hyla orientalis), მწვანე გომბეშო (Bufo viridis), ტბორის ბაყაყი (Rana macronemi), ჩვეულებრივი ტრიტონი (Lissotriton vulgaris), მცირეაზიური ტრიტონი (Ommatotriton ophryticus). 9. იქტიოფაუნა. ეროვნული პარკის მდინარეები, პალიასტომის ტბა და მიმდებარე ზღვის აკვატორია იქტიოფაუნის სახეობათა საკმაო რაოდენობით გამოირჩევა. აქ აღრიცხულია ხრტილოვანი თევზების 7 სახეობა და ძვლოვანი თევზების 81 სახეობა. მათ შორის 44 სახეობა შავი ზღვის მობინადრეა, 21 სახეობა - მტკნარი წყლის, ხოლო 23 სახეობა - გამსვლელი თევზია. ძვლოვანი თევზებიდან აღსანიშნავია შავი ზღვის ორაგული (Salmo fario (truta), ქაშაყი (Alosa caspia paleostomi), ლობანი (Mugil cephalus), ოქროსფერი კეფალი (Mugil auratus), ფარგა (Stizostedion lucioperca) და სხვა. ხრტილოვანი თევზებიდან აღსანიშნავია ატლანტური ზუთხი (Acipinse sturio). მსოფლიო მასშტაბით მოწყვლადია თევზების 6 სახეობა: სვია (Huso huso), ფორონჯი (ატლანტური ზუთხი) (Acipinse sturio), ტარაღანა (Acipinse stellatus), რუსული ზუთხი (Acipenser gueldenstaedti), სპარსული ზუთხი (Acipenser persicus), შავი ზღვის ორაგული (Salmo truta labrax Pallas). 10. უხერხემლოები. პალიასტომის ტბის, მდინარეებსა და ზღვის სანაპიროზე გამოვლენილია ნემსიყლაპიების 26 სახეობა, მათგან ყველაზე მრავალრიცხოვანია 2 სახეობა: Crocothemis erytrea და Otrhetrum albistylum. საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობას მიეკუთვნება Erythromma linden. საქართველოს ენდემური და ძალიან იშვიათი სახეობაა - Calopteryx mingrelica, რომელიც ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე მდ. ფიჩორის ნაპირებზე გვხვდება. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ხეშეშფრთიანების-ხოჭოების (Coleptera) რიგის მრავალი სახეობაა გავრცელებული და ისინი თითქმის ყველა ჰაბიტატში ბინადრობენ, ესენია: ფუნაგორიები, ცხვირგრძელა ხოჭოები, ბზუალა ხოჭოები, ცილაჭამიები, პეწიანები, ჭიამაიები, ციცინათელები, მალულჭამიები, შავტანები, სტაფილინიდები, ტკაცუნები, ტყავიჭამიები, ხარაბუზები, ირემახოჭოები, ბუგრები, ღრაჭები, ბრინჯაოლები, ფოთოლხვევიები და სხვ. მათი უმრავლესობა ტყის მავნებლები არიან. საქართველოში აღწერილი ჭიანჭველას 142 სახეობიდან კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე 17 სახეობაა გავრცელებული. 11. პეპლები. კოლხეთის ეროვნული პარკის ქერცლფრთიანების შესახებ არსებული მასალები ძალიან მწირია. აღსანიშნავია, რომ სახეობრივი მრავალფეროვნებით ყველაზე მრავალრიცხოვანია მზომელების ოჯახი (Geometridae), რომელიც 62 სახეობითაა წარმოდგენილი. დღის პეპლები მრავალფეროვან სპექტრს ქმნიან კოლხეთში, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ერთეული სახეობებით არიან წარმოდგენილნი. აქ გვხვდება შემდეგი ოჯახების წარმომადგენლები: მსხვითავების (Hesperidae) 4 სახეობა, თეთრულების (Pieridae) 8 სახეობა, ხავერდულების (Satyridae) 3 სახეობა, სადაფების (Nympalidae) 8 სახეობა, ცისფერების (Lycaenidae) 8 სახეობა, აფროსნების (Papilionidae) 2 სახეობა. გვხვდება ასევე: წმინდად მახვიარები (Hepialidae), დატალღული ფარშავანგთვალები (Brahmaeidae), სფინქსები (Sphingidae), ქოჩორები (Notodontidae). კოლხეთის ეროვნულ პარკში ისეთი პეპლებიცაა გავრცელებული, რომლებიც დღისითაც აქტიურები არიან და ღამითაც, მაგალითად, დათუნელების (Arctiidae) ოჯახის 2 სახეობა. იშვიათი, რელიქტური და ენდემური სახეობების ზუსტი რაოდენობა არ არის ცნობილი, თუმცა მათ შორის სავარაუდოდ შესაძლებელია შემდეგი სახეობები შეგვხვდეს: შამილის წმინდადმახვიარა (Phasus schamyl), ლედერერის (კოლხური) ბრამეა (Brahmea ledereri), დაწინწკლული დათუნელა (Utetheisa pulchella), მღვიმის ამიერკავკასიური დათუნელა (Axiopoena maura), ოლეანდრის სფინქსი (Deilephila nerii), პოდარილი (Iphiclides podarilius), კავკასიური ზერინთია (Allancastria caucasica), არიონი (Maculinea arion) და სხვ. სამეგრელოს ტურფა (Calopteryx mingrelica Selys) მოწყვლადია საქართველოს მასშტაბით, შამილის წმინდადმახვიარა (Phasus schamyl) - მესამეული პერიოდის რელიქტი და კავკასიის იშვიათი ენდემია. ის საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი, როგორც გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი (EN) პეპელა. ლედერერის (კოლხური) ბრამეა (Brahmea ledereri) - მესამეული პერიოდის რელიქტი და კოლხეთის ენდემია, იგი ასევე საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი, როგორც გადაშენებული სახეობის (RE) სტატუსის მქონე. კოლხეთის დაბლობზე ბინადრობს იშვიათი სახეობა კოლხური დაწინწკლული დათუნელა (Utetheisa pulchella). კავკასია ამ სახეობის გავრცელების ჩრდილოეთ საზღვარს წარმოადგენს. 12. კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიან ჰაბიტატებში წარმოდგენილია 8 ოჯახის, 24 გვარის 28 სახეობით ობობასნაირები. ობობასნაირთა ენდემური ფორმებიდან აღსანიშნავია მეგრული მორიელი (Euscapius mingrelicus). ეროვნული პარკის ეკოსისტემებში მობინადრე ამფიბიებსა და ფრინველებში აღრიცხულია პარაზიტული უმარტივესების 26 სახეობა. ამფიბიებში, ფრინველებსა და ძუძუმწოვრებში დადგენილია ბრტყელი ჭიების 76 სახეობა. ამფიბიებში, ქვეწარმავლებში, ფრინველებსა და ძუძუმწოვრებში აღრიცხულია ცესტოდების 44 სახეობა. კოლხეთის პარკის ტერიტორიის ნიადაგებში (ყულევი: მურყნარი და ტყისპირა მდელო) აღრიცხულია ფიტო და თავისუფლად მცხოვრები ნემატოდების 24 ფორმა, რომელთაგან სახეობამდე გარკვეულია 7 სახეობა. გარდა თავისუფლად მცხოვრები ნემატოდებისა კოლხეთის ეროვნული პარკის ბინადარ ამფიბიებში აღრიცხულია პარაზიტული ნემატოდების 7 სახეობა. რეპტილიებში რეგისტრირებულია ნემატოდების 11 სახეობა, წყლისა და ხმელეთის რგოლიანი ჭიების 21 სახეობა, წყლის 6 და ხმელეთის მოლუსკების 22 სახეობა, აღრიცხულია ორიბატიდების 73 სახეობა. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე აღრიცხულია ჯავშნიანი ტკიპების 143 სახეობა. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებული უმაღლესი კიბოსნაირებიდან აღსანიშნავია კოლხური ფართოფეხა კიბო (Astacus colchicus), რომელიც ძალიან იშვიათი სახეობაა და საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი. შიდა წყალსაცავებში რეგისტრირებულია დატოტვილულვაშიანი კიბოსნაირების (Cladocera) 42 სახეობა. კოლხეთის ეროვნული პარკში აღწერილია ნიჩაბფეხიანი (Copepoda) კიბოსნაირების 13 სახეობა. კოლხეთის ეროვნულ პარკში რეგისტრირებულია ცრუმორიელების მხოლოდ ერთი სახეობა. პალიასტომის ზოოპლანქტონში ფიქსირდება 33 ფორმა, მათგან: ციბრუტელების - 13 სახეობა, ნიჩაბფეხიანების - 5 სახეობა, ულვაშტოტიანების - 8 სახეობა, ნაწლავღრუიანების - 1 სახეობა. პალიასტომის ტბის ბენთოფაუნა შედგება 3 ძირითადი კომპონენტისაგან: პონტო-კასპიური რელიქტები, შავი ზღვის ფორმები და მტკნარი წყლის ფორმები, რომლებსაც სიმლაშის ატანა შეუძლიათ. ბენთოსში მნიშვნელოვანი რაოდენობითაა წარმოდგენილი მუცელფეხიანი და ორსაგდულიანი მოლუსკები, რომლებსაც ტბაში ფაქტიურად არ ჰყავთ მომხმარებელი. მოლუსკები 27 სახეობითაა წარმოდგენილი. ინვაზიური სახეობებიდან უნდა აღინიშნოს 1932 წელს კოლხეთში ინტროდუცირებული ნუტრია (Myocastor coypus). სხვა უცხო სახეობებიდან აღსანიშნავია თევზი გამბუზია (Gambusia alfinus), რომელიც ინტროდუცირებული იქნა მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის პროგრამით. 13. გლობალური წითელი ნუსხის სახეობები: ა) ზღვის ძუძუმწოვრების სახეობებიდან მსოფლიო მასშტაბით მოწყვლადია ზღვის ღორი (Phocoena phocoena), საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობაა აფალინა (Tursiops truncates Montagu). ბ) გლობალური სტატუსით მოწყვლადი სახეობებია: წავი (Lutra lutra) და მეჰელის ცხვირნალა (Rhinolophus mehelyi). გ) ფრინველები. მსოფლიო მასშტაბით გლობალურად მოწყვლადია 6 სახეობის ფრინველი: დიდი მყივანი არწივი (Aquila clanga), ბექობის არწივი (Aquila heliaca), თეთრთვალა იხვი (Oxyura leucocephala), მარმარილოსებრი იხვი (Marmaronetta angustirostris Menetries), პატარა ღერღეტი (Anser erythropus), ქოჩორა ვარხვი (Pelecanus crispus). გლობალური სტატუსით მოწყვლადია 5 სახეობა: მცირე თეთრშუბლა ბატი (Anser erythropus), წითელთავა ყვინთია (Aythya ferina), გარიელი (Melanitta fusca), ხმელთაშუაზღვისპირული ქარიშხალა (Puffinus yelkouan ), ქოჩორა ვარხვი (Pelecanus crispus); ხოლო 46 სახეობა კი - საჭიროებს ზრუნვას. დ) ხელფრთიანების რიგიდან გლობალური სტატუსითაა დაცული ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე აღრიცხული მეჰელის ცხვირნალა (Rhynolophus nehelyi), გრძელყურა მღამიობი (Myotis bechsteinii). ე) ამფიბიებიდან ჭარბტენიან მდელოებზე არსებულ მცირე ზომის ტბორებში ბინადრობს: ჩვეულებრივი ტრიტონი (Lissotriton vulgaris), მცირეაზიური ტრიტონი (Ommatotriton vitatus). ვ) გლობალური სტატუსისაა მწერიჭამიების რიგიდან რადეს ბიგა (Sorex raddei). ზ) მსოფლიო მასშტაბით მოწყვლადია თევზების 5 სახეობა: სვია (Huso huso), ფორონჯი (ატლანტური ზუთხი) (Acipinser sturio), ტარაღანა (Acipinser stellatus), რუსული ზუთხი (Acipenser gueldenstaedti), სპარსული ზუთხი (Acipenser persicus), შავი ზღვის ორაგული (Salmo truta labrax Pallas). 14. საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობების ფრინველებიდან საქართველოს მასშტაბით მოწყვლადია ორი სახეობა: წითელი იხვი (Tadorna ferruginea), ვარდისფერი ვარხვი (Pelecanus onocrotalus), საფრთხის ქვეშ მყოფია 3 სახეობა: მცირე თეთრშუბლა ბატი (Anser erythropus), გარიელი (Melanitta fusca), ქოჩორა ვარხვი (Pelecanus crispus). რაც შეეხება ზღვის სანაპირო ზოლს, აქ ძირითადი სახეობებია: დიდი კოკონა (Podiceps cristatus), გარეული იხვი (Anas platyrhynchos), დიდი ჩვამა (Phalacrocorax carbo), ტბის თოლია (Croicocepalus ridibundus), გარიელი (Melanitta fusca), მურტალა (Podiceps grisegaena), ვარდისფერი ვარხვი (Pelecanus onocrotalus), ლაკლაკი (Ciconia ciconia), ყარყატი (Ciconia nigra), წითელი იხვი (Tadorna ferruginea), რუხი წერო (Grus grus), ფასკუნჯი (Neophron percnopterus). 15. კაცობურის აღკვეთილში აღრიცხულია 51 სახეობის მცენარე, მათ შორის ერთი საქართველოს და გლობალური წითელი ნუსხის სახეობა: ლაფანი (Pterocarya fraxiniifolia). აღკვეთილში დღეისათვის ძირითადად ინვაზიური მერქნიანი სახეობები ბატონობენ, როგორიცაა: გლედიჩია (Gleditsia tracanthus) და ამორფა (Amorpha fruticosa). მობუდარი და გადამფრენი ფრინველების 203 სახეობა, 29 სახეობის ძუძუმწოვარი, ამფიბიების ოთხი და ქვეწარმავლების ხუთი სახეობაა. მუხლი 17. დაცული ტერიტორიის მიწათსარგებლობა კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის საზღვრებს შიგნით არსებული მიწა სახელმწიფო საკუთრებაა. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიებზე მიწათსარგებლობის ფორმები რეგულირდება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. მუხლი 18. ტრადიციული საქმიანობა და ბუნებრივი რესურსების მდგრადი სარგებლობა არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული გამოკვლევებით, უძველესი მოსახლეობა ეროვნულ პარკსა და მის მიმდებარე ტერიტორიას ძირითადად საქონლის საძოვრებად, თევზჭერისა და ნადირობის მიზნით იყენებდა. უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ კოლხეთის დაბლობის ჭარბტენიანი ტერიტორიების უდიდესი ნაწილი შუა საუკუნეებში ეკუთვნოდა ეკლესიას ან საერო ფეოდალებს. აღნიშნულ ტერიტორიაზე ნადირობა და თევზაობა ნაწილობრივ შეზღუდული იყო და გარკვეულ წესებს ექვემდებარებოდა. არსებული დოკუმენტაციის მიხედვით მდინარეების - ჭურიისა და ცივას შორის მდებარე ჭარბტენიანი მიწების დიდი ნაწილი ეკუთვნოდა ხობის მონასტერს, რომელიც საკმაოდ მკაცრად ზღუდავდა ამ ტერიტორიებზე ნადირობასა და თევზჭერას. ასევე გარკვეულ წესს ექვემდებარებოდა თევზჭერა, კერძოდ, მაისის დასაწყისიდან, როცა ზუთხი ქვირითის დასაყრელად ზღვიდან მდინარეებში შესვლას იწყებდა, მასზე თევზაობა გარკვეული დროის მანძილზე იკრძალებოდა. შავ ზღვაში, პალიასტომის ტბაში თევზჭერა ძირითადად საჭიროების მიხედვით ხდებოდა. თევზჭერა ექვემდებარებოდა სეზონურ რეგულირებას. თევზს არ იჭერდნენ ტოფობისას. ხალხური სათევზაო საშუალებანი შედარებით დამზოგავი იყო (ფაცერი, ხელბადე, ანკესი, ხელაობა და სხვა). ნადირობა ატარებდა სეზონურ ხასიათს. ნადირობის ერთ-ერთი ძირითადი ფორმა იყო ბაზიერობა, ანუ გაწვრთნილი მტაცებელი ფრინველებით ნადირობა. გურიაში დღემდე შემორჩენილია მიმინოს გაწვრთნის წესი. ნადირობა წარმოებდა ბუნების დამზოგავი დამხმარე საშუალებებით (ბადე, მახე, კაკანათი და სხვა). განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ველური მცენარეების (წყავი, ქაცვი, უსურვაზი და სხვ.) საკარმიდამო ნაკვეთებზე გადმორგვა გაკულტურების ტრადიცია, რომელიც დღემდე შემორჩა. ტექნიკური კულტურებიდან ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე განსაკუთრებული ადგილი ეჭირა კოლხურ სელს. საყოველთაოდ ცნობილია, რომ კოლხეთი ძველად განთქმული იყო მაღალხარისხოვანი სელის ქსოვილების დამზადებით. ასევე უნდა აღინიშნოს ჩრდილოეთის ისლი (Molinia litoralis). ამ მცენარის კონებად შეკრული ღეროები გამოიყენებოდა საყოფაცხოვრებო ნაგებობათა გადასახურავად. ასეთი სახურავი 20 წელიწადზე მეტ ხანს ძლებდა. ეროვნულ პარკთან მიმდებარე ტერიტორიაზე დღემდე შემორჩენილია ძირძველი ტრადიციული ჩვევები. მუხლი 19. დაცული ტერიტორიის ისტორიულ-კულტურული ღირებულება 1. არქეოლოგიური და ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მასალების მიხედვით, კოლხეთის დაბლობი მიმდებარე გორაკ-ბორცვიან ზოლთან ერთად, ადამიანის მიერ უკვე ათვისებული იყო ახალი ქვის ხანაში (ნეოლითში). ძვ.წ.აღ. III ათასწლეულში კოლხეთში და, კერძოდ, მის დასავლეთ ნაწილში შექმნილი იყო მაღალგანვითარებული ცივილიზაცია, რომელიც ადგილობრივი მოსახლეობის - კოლხების სახელთან იყო დაკავშირებული. ამ ცივილიზაციის შესახებ მოგვითხრობენ ძველი ბერძნული და ქართული მითები არგონავტების და პრომეთეს შესახებ. არქეოლოგიური გამოკვლევები მოწმობენ, რომ კოლხეთის დაბლობზე მდინარეების სანაპიროები მეტნაკლებად იყო დასახლებული ბრინჯაოს ხანაში და მომდევნო ეპოქებში. კერძოდ, მდ. რიონის ორივე ნაპირის გასწვრივ სოფ. ჭალადიდთან შესწავლილია ძველი ნამოსახლარები - ზურგა და სიმაგრე, რომელთა მიხედვითაც ამ ტერიტორიებზე ადამიანს განუწყვეტლივ უცხოვრია ძვ.წ.აღ. II ათასწლეულის შუა ხანებიდან ფეოდალური ეპოქის ჩათვლით. კოლხეთის ეროვნულ პარკში და მასთან უშუალოდ მიმდებარე ტერიტორიაზე გვიანი ბრინჯაოსა და ანტიკური პერიოდის რამდენიმე ნამოსახლარია აღმოჩენილი, რომლებიც დღემდე სათანადოდ არ არის შესწავლილი. ეს ძეგლები განლაგებულია მდინარეების რიონსა და ფიჩორას შორის მდებარე ტერიტორიაზე. მათ შორის აღსანიშნავია: გულიკარის ნაოხვამუ, ნამარნუს ნაოხვამუ, სირიაჭყონის ნაოხვამუ, საგვიჩიოს ზურგანიში, საჯოლიოს ნაღმიპიჯი, ნედართუ და სხვა. მდ. ხობისწყლის შესართავის რაიონში აღმოჩენილია ყულევის გვიანი ანტიკური ხანის ნამოსახლარი, რომელიც დეტალურად იქნა შესწავლილი ყულევის ტერმინალის მშენებლობის მოსამზადებელი სამუშაოების პროცესში. მდ. ჭურიის შესართავთან აღმოჩენილია ძვ. წ. III ათასწლეულის დასასრულის ჭურიის ტორფქვეშა ნამოსახლარი. 2. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე მრავალი მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ძეგლია: ა) იმნათის უბანი. ”ნამარნუს“ ნამოსახლარი - ადგილმდებარეობა ნამარნუში (ელინისტური ხანა, ბრინჯაოს ხანა-ადრეფეოდალური პერიოდი); „ნადართუს“ ნამოსახლარი ადგილმდებარეობა „ნადართუსთან“ (ადრე ანტიკური ხანა); „ნანდუს“ ნამოსახლარი, ადგილმდებარეობა ნანდუსთან (გვიან ბრინჯაოდან ელინისტურ ხანამდე); „მალთაყვის“ ნამოსახლარი, მალთაყვაში პალიასტომის ნაპირზე (ადრე შუასაუკუნეები); ბ) ნაბადას უბანი. ყულევის ნამოსახლარი, მდ. ცივის შესართავიდან 1,5 კმ-ზე (გვიანი ანტიკური ხანა); გ) ანაკლია-ჭურიის უბანი. „ჭურიის“ ნამოსახლარები, ჭურიის შესართავთან და ჭურიის შესართავიდან 2 კმ. დაშორებით (ძვ. წ. III ათასწლეული და I ათასწლეულის I ნახ.). 3. კოლხეთის ეროვნული პარკის ბუნების მკაცრი დაცვის ზონაში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე ძველი წელთაღრიცხვის III-I ათასწლეულებით დათარიღებული, ეროვნული და საერთაშორისო მნიშვნელობის, ათეულობით არქეოლოგიური ძეგლია. მცირე ნაწილი შესწავლილია და მსოფლიოს სამეცნიერო წრეებისათვის უკვე კარგადაა ცნობილი (ანაკლიის ნამოსახლარი ბორცვები, ე.წ. დიხა-გუძუბა, ერგეტის სამაროვნები და ნამოსახლარები, ონწყოშიას ტორფქვეშა ნამოსახლარი ზუგდიდის რაიონში, ანტიკური ხანის დასახლება „სიმაგრე“ სოფ. საქორქიოში, ყულევის ნაქალაქარი და სამოსახლოები ხობის რაიონში, პალიასტომის წყალქვეშა დასახლება და სხვ.). უმეტესი მათგანი ამჟამად ხშირი ტყითა და მცენარეული საფარითაა დაფარული ან სასოფლო-სამეურნეო სავარგულადაა გამოყენებული. მუხლი 20. ეკოტურისტული და რეკრეაციული ღირებულება 1. ტერიტორიის ტურისტულ და რეკრეაციულ პოტენციალს განსაზღვრავს მიმზიდველი ბუნებრივი გარემო: მდინარეები, ველური ბუნება და ზღვის ლანდშაფტები, ტორფნარები, გადამფრენი ფრინველები, მდიდარი ისტორიული და კულტურული ღირებულებები. 2. განსაკუთრებულ ტურისტულ ობიექტს წარმოადგენს პალიასტომის ტბა. ვიზიტორებს საშუალება აქვთ დატკბნენ კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ლანდშაფტის მაღალი ეკოლოგიური და ესთეტიკური ღირებულებით, ასევე გააცნობიერონ, თუ რაოდენ ღირებულია ეს ობიექტი. 3. კოლხეთის ეროვნულ პარკს, როგორც ევრაზია-აფრიკის გასაყარზე ფრინველთა მიგრაციის მნიშვნელოვან რამსარ საიტს, გააჩნია უდიდესი პოტენციალი ორნითოლოგების, ფრინველებზე დაკვირვების (ე.წ. Birdwatcher-ების) და თევზაობის მოყვარულთათვის. ასევე დაცულ ტერიტორიას აქვს მრავალფეროვანი ტურისტული პროდუქტის განვითარების პოტენციალი: სანაოსნო, სათევზაო (სამოყვარულო თევზჭერა), ფრინველებზე დაკვირვება, კულტურულ-ისტორიული, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო-კვლევითი და სოფლის ტურიზმი. 4. ტერიტორიაზე შენარჩუნებულია ბუნებრივი და კულტურული მემკვიდრეობა. 5. ტერიტორიის ტურისტული პოტენციალის გამდიდრებას ხელს უწყობს მეორე რამსარ საიტთან - ქობულეთის დაცულ ტერიტორიებთან და მნიშვნელოვან არქეოლოგიურ ძეგლთან „ნოქალაქევთან“ სიახლოვე. ასევე, აღსანიშნავია აჭარის და სამეგრელოს რეგიონების დაცული ტერიტორიების და დიდ ქალაქებთან (ანაკლია, ქუთაისი, ბათუმი, ზუგდიდი, სენაკი) სიახლოვე. მუხლი 21. ეროვნული პარკის მნიშვნელობა მეცნიერებისა და განათლებისათვის პირველი მეცნიერული კვლევები კოლხეთის ტორფნარებზე ბოტანიკური და გეოლოგიური მიმართულებით ფლეროვისა და დოქტუროვსკის მიერ 1929 და 1936 წელს განხორციელდა. კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ჰაბიტატები სამეცნიერო კვლევების უშრეტ წყაროს წარმოადგენს. განსაკუთრებულია დაინტერესება რამსარის კონვენციის, ,,ვეთლენდს ინტერნაციონალის“ (Wetlands International), მსოფლიო ტორფნარების კონსერვაციის საერთაშორისო ჯგუფის (IMCG), მსოფლიო ტორფნარების საზოგადოების (IPS) და კლიმატის ცვლილების ჩარჩო კონვენციის წარმომადგენლებისათვის. მსოფლიო უნიკალური ჰიდროლოგიური რეჟიმის მქონე პერკოლაციური ტიპის ტორფნარები მნიშვნელოვანი სამეცნიერო კვლევის ობიექტია ჰიდროლოგებისათვის. კოლხეთის რეფუგიუმი - კაინოზოური (რელიქტური) ფლორისა და ფაუნის თავშესაფარი - განსაკუთრებულ სამეცნიერო ადგილს წარმოადგენს ზოოლოგიური და ბოტანიკური კვლევებისათვის. კოლხეთის პერკოლაციური ტორფნარები მნიშვნელოვან სამეცნიერო კვლევის ობიექტს წარმოადგენს პალინოლოგების, კლიმატოლოგების, არქეოლოგების, გეოლოგებისა დ ისტორიკოსებისათვის. როგორც მნიშვნელოვანი ჭარბტენიანი ჰაბიტატი მიგრირებადი, მობუდარი, წყალმცურავი და გადამფრენი ფრინველებისათვის, საინტერესო ადგილია ორნითოლოგიური კვლევებისათვის. კოლხეთის ტორფნარებისათვის დამახასიათებელი გაუხრწნელი ტორფი და სფაგნუმის სახეობები სამეცნიერო კვლევების ობიექტს წარმოადგენს ფარმაციისა და მედიცინის სხვადასხვა სფეროს მეცნიერებისათვის. რელიქტური ტყეები ფიტოპათოლოგიური და ენტომოლოგიური კვლევების საწარმოებლად მნიშვნელოვანი ობიექტია. მუხლი 22. ეკოგანათლება და საზოგადოებასთან ურთიერთობა კოლხეთის ეროვნულ პარკს, როგორც რამსარის კონვენციით დაცულ და მსოფლიო ბუნებრივი მემკვიდრეობის პოტენციური უბანს, თავისი განუმეორებელი, მსოფლიო უნიკალური სფაგნუმიანი ტორფნარების, ზურმუხტის ქსელის ჰაბიტატების, მტკნარწყლიანი ტბორების, გლობალური სტატუსის მქონე სახეობების არსებობის გამო, განსაკუთრებული ადგილი ენიჭება ეკოსაგანმანათლებლო საქმიანობების და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლების მიმართულებით. კოლხეთის ეროვნული პარკი უნიკალურ შესაძლებლობებს იძლევა (კანონმდებლობით დადგენილი წესების ფარგლებში) ზოგადსაგანმანათლებლო, პროფესიული და უმაღლესი დაწესებულებებისთვის ეკოლოგიის, ლანდშაფტების, ჭარბტენიანი ეკოსიტემების ადგილზე შესწავლისა და საველე კვლევების განხორციელებისთვის წლის ნებისმიერ დროს. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის უნიკალური ღირებულებისა და მისი სასიცოცხლო მნიშვნელობის შესახებ ადგილობრივი მოსახლოების ინფორმირება, ცნობიერების ამაღლება და სწორი დამოკიდებულების ჩამოყალიბება, ხელს უწყობს ადგილობრივ მოსახლეობასა და გარემოს შორის ჰარმონიულ თანაარსებობის ჩამოყალიბებას. მუხლი 23. სოციალურ-ეკონომიკური ასპექტები კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე დასახლებები არ არის. სამეურნეო საქმიანობები ძირითადად პარკის მიმდებარე ტერიტორიაზე მიმდინარეობს. კოლხეთის ეროვნული პარკის საზღვრების პერიმეტრზე მდებარეობს სამ ათეულზე მეტი სოფელი (ხიდმაღალა, გრიგოლეთი, სუფსა, საგვიჩიო, საჭოჭუო, ყულევი, გაღმა ქარიატა, დღვაბა, ცვანე, ერგეტა და სხვა), აგრეთვე მუნიციპალიტეტები: ფოთი, სენაკი, ხობი, აბაშა, ზუგდიდი, ლანჩხუთი. ზემოთ აღნიშნული დასახლებული პუნქტები თავის მხრივ გავლენას ახდენენ ეროვნულ პარკზე. პალიასტომის ტბა და მისი შემოგარენის ჰაბიტატები ადგილობრივი მოსახლეობისთვის განსაკუთრებული ეკოლოგიური და ეკონომიკური ღირებულების მქონე ობიექტს წარმოადგენს. პალიასტომის ტბის, როგორც „ლივინგ ლეიქ“ სისტემის წევრი ტბისათვის მთვარ აქტივობებს წარმოადგენს ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება და სოციალური პროექტების განხორციელება. ზრუნვა ბიოლოგიური რესურსების (თევზჭერა, ნადირობა, ტყის ჭრა და ძოვება) მდგრად გამოყენებაზე. ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე თევზის რეწვა ხდება ძირითადად პალიასტომის ტბასა და შავი ზღვის აკვატორიაში. ახლო წარსულში პალიასტომის ტბა, საქართველოს შიდა წყალსატევებისაგან გამოირჩეოდა, როგორც დაჭერილი თევზების საერთო მოცულობით, ასევე რეწვის მაღალი პროდუქტიულობითა და რენტაბელობით. პალიასტომის ტბის სარეწაო თევზპროდუქტიულობა XX საუკუნის 30 -იან წლებში აღწევდა 100კგ/ჰა. კიდევ უფრო მაღალი იყო თევზპროდუქტიულობის მაჩვენებელი XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში, როდესაც ტბაში კეფალის მოპოვება აღწევდა 300 კგ-ზე მეტს. XX საუკუნის 30-იანი წლებიდან მოყოლებული ტბის თევზპროდუქტიულობა მკვეთრად შემცირდა. დღევანდელი მონაცემების მიხედვით ტბის იქტიოფაუნაში კეფალს, კარჩხანას და ფარგას გაბატონებული ადგილი უჭირავს. ეროვნულ პარკში წარმოდგენილია ის უბნები/სავარგულები, რომლებსაც ადგილობრივი მოსახლეობა იყენებს ან შეუძლია გამოიყენოს სხვადასხვა მიზნებისათვის, როგორიცაა: სასოფლო სამეურნეო სავარგულები, ტყე, მდელოები, ტბები, მდინარეები და ზღვის აკვატორია. თუმცა აღნიშნული სავარგულების რესურსული პოტენციალი სრულად არ არის შესწავლილი. ეროვნული პარკის ბუნებრივი რესურსების (მიწის, ტყის, ტორფის, და სხვა) ათვისება საბჭოთა პერიოდში საკმაოდ უსისტემო იყო, ძირითადად სოფლის და სატყეო მეურნეობა, წარმოებდა თევზჭერა, რომელსაც სამრეწველო ექსპლოატაციის სახე ჰქონდა. მოსახლეობა ოდითგანვე საკვებად და სამკურნალოდ იყენებს ზოგიერთი მერქნულ და არამერქნულ რუსერსს. საქართველოს კანონი „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ იძლევა მხოლოდ უფლებას, მაგრამ არა ვალდებულებას, რომ დაცული ტერიტორიების სააგენტომ ითანამშრომლოს ადგილობრივ მოსახლეობასთან დაცული ტერიტორიების მართვის საკითხებში. კანონმდებლობა არ განსაზღვრავს თანამშრომლობის კონკრეტულ მექანიზმებსა და პროცედურებს. ზოგიერთ დაცულ ტერიტორიაზე მიმდინარეობს ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაზე ორიენტირებული პროექტები. სასურველია ასეთი სოციალური პროექტების ფართოდ გამოყენება კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე ადგილობრივი მოსახლეობის პოზიტიური დამოკიდებულების ჩამოყალიბებისა და ჩართულობის წახალისების მიზნით. მუხლი 24. ეკოსისტემური სერვისები 1. მომმარაგებელი სერვისები. კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ჰაბიტატების მომმარაგებელ სერვისებს წარმოადგენს: საკვები რესურსები (მცენარე, ხილი, კენკრა, თევზი, ფრინველი და სხვ.) ადამიანისა და ცხოველებისათვის. ადგილობრივი მოსახლეობის სასმელი წყლით და ხე-ტყით (როგორც სათბობი და სამშენებლო მასალა) მომარაგება. სამკურნალო დანიშნულების მქონე გენეტიკური რესურსები და მედიცინაში გამოყენება. 2. მარეგულირებელი სერვისები. კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭარბტენიანი ჰაბიტატები მნიშვნელოვან გარემოსდაცვითი ღირებულების მქონე ეკოსისტემურ სერვისებს აყალიბებენ, როგორიცაა: კლიმატისა და ჰიდროლოგიური რეჟიმის რეგულაცია, ბუნებრივი საფრთხეების (დატბორვა) თავიდან აცილება, წყლის გამწმენდი ფუნქცია. ტორფნარებს, იმ უნიკალური თვისების გამო, რომელიც გამოიხატება ნახშირბადის აკუმულაციაში, განსაკუთრებული როლი ენიჭება როგორც კლიმატის ცვლილების შემარბილებელ ეკოსისტემებს. ტორფნარების კონსერვაცია ეკონომიკურად ეფექტურია სათბური გაზების ემისიის შესამცირებლად. გამოთვლილია, რომ ბუნებრივი სახით ტორფნარების კონსერვაცია და აღდგენა შეამცირებს ოთხიდან 1.5 ტონამდე ნახშირორჟანგის ემისიას წელიწადში ჰექტარზე. რამსარის კონვენცია ხაზგასმით აღიარებს ტორფნარების მნიშვნელობას სათბური გაზების რეგულაციაში. რამსარის კონვენციით დაცული საერთაშორისო ღირებულების მქონე ჭარბტენიანი ჰაბიტატების საუკეთესო მენეჯმენტი მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს სათბური გაზების რეგულაციაში. კლიმატსა და ტორფნარებს შორის ორმხრივი დამოკიდებულებაა: კოლხეთის კლიმატი რეაგირებს ტორფნარებზე და თვით ტორფნარები კი ხელს უწყობენ კოლხეთის კლიმატის რეგულაციას. ტორფნარებში დაგროვილი წყლის დიდი რაოდენობა კოლხეთის კლიმატს აბალანსებს. თბილ და მშრალ ამინდში წყლის მუდმივი აორთქლების გამო სფაგნუმიანი ტორფნარები ერთგვარ გამაგრილებელ მოწყობილობას წარმოადგენენ. 3. კოლხეთის ტორფნარებისა და ტყეების კლიმატის მარეგულირებელი ფუნქცია მიწათსარგებლობასთანაა დაკავშირებელი. განსაკუთრებით, დრენაჟი და სასოფლო სამეურნეო საქმიანობები, რომლებიც პირდაპირ ზემოქმედებენ ნახშირბადის ბალანსსა და ემისიაზე. ტორფნარების მიმდებარე ტერიტორიების მიწათსარგებლობა არა მხოლოდ ტორფნარების ტიპით განისაზღვრება, არამედ მიგვითითებს, თუ როგორი უნდა იყოს მიწათსარგებლობა, რომელიც მკაცრად იქნება დამოკიდებული კლიმატზე. გასულ საუკუნეში კოლხეთის სფაგნუმიანი ტორფნარებიდან ტორფის მოპოვებამ და ტორფნარი ტყეების გაჩეხვამ უარყოფითად იმოქმედა კოლხეთის ეკონომიკასა და კლიმატზე, ხელი შეუწყო ნახშირბადის ემისიას კოლხეთში. კოლხეთის სფაგნუმიან ტორფნარებს დამახასიათებელი მცენარეულობისა და ფაშარი ღრუბლისებური აგებულებისა გამო უნარი აქვთ ტორფში წყლის დიდი რაოდენობის შეწოვისა და შენახვისა. ტორფნარებზე დომინანტ სფაგნუმის სახეობებს თავის წონასთან შედარებით 25-ჯერ მეტი რაოდენობის წყლის შეწოვის უნარი გააჩნიათ. წყლის გაცემა კი თანდათანობით ხდება ტორფის ზედა ფენების ზეწოლის შედეგად, რაც წყლის რეზერვუარის ეფექტს იძლევა. ამ თვისებიდან გამომდინარე, ტორფნარებს უდიდესი როლი მიუძღვით კოლხეთის დაბლობის ჰიდროლოგიური რეჟიმის რეგულაციასა და მიმდებარე ტერიტორიების დატბორვის თავიდან აცილებაში. 4. სფაგნუმიან ტორფნარებს უნარი აქვთ როგორც ზედაპირული, ისე გრუნტული წყლებიდან შეისრუტონ ჭარბი საკვები ნივთიერებები და დამაჭუჭყიანებლები, შეინახონ და მუდმივად განათავსონ ისინი განამარხებული ტორფის ფენებში. ამით ისინი შესანიშნავ ფილტრატორებს წარმოადგენენ. ეს ნივთიერებები გროვდება ტორფის დანალექ მზარდ ფენებში არა მხოლოდ ნახშირბადის, არამედ სხვა საკვები ნივთიერებების სახით, როგორიცაა აზოტისა და ფოსფორის ნაერთები, მიკროელემენტები, ტყვია, მარგანეცი და სხვა დამბინძურებლები. ამ ბუნებრივი თვისებების გამო ტორფნარები არეგულირებენ საკვები ნივთიერებების ბალანსს და უზრუნველყოფენ წყლის ხარისხის სისუფთავეს. ამიტომ მას „ლანდშაფტის თირკმლებს“ უწოდებენ. დამბინძურებლებს იტოვებენ ტორფის ფენებში და სუფთა წყალი ჩაედინება ზღვაში, ტბებსა და მდინარეებში. 5. წლების განმავლობაში იმნათის სფაგნუმიანი ტორფნარი და შემოგარენი ტყე პალიასტომის ტბისათვის ბუნებრივ ფილტრს წარმოადგენდა. ისინი იკავებდნენ ჭარბი რაოდენობით წყალს და წყლის დრენაჟის ბუნებრივი რეჟიმი მიმდინარეობდა. ამიტომაც წყალდიდობების რისკი და ზედაპირის ეროზიული პროცესები არ მიმდინარეობდა, ან ძალიან სუსტად იყო გამოხატული. პალიასტომის ტბა დაცული იყო მავნე ბიოლოგიური და ქიმიური ნივთიერებების ზემოქმედებისგან. შემოგარენი ტყის და ტორფნარის ფილტრაციული უნარის გამო, იგი იკვებებოდა სუფთა წყლით. გასულ საუკუნეში ტყის ჩეხვამ და ტორფის მოპოვებამ ტყესა და ტორფნარს ფილტრატორის უნარი წაართვა. ამიტომაც მდინარეებმა და თვით პალიასტომმა მიიღო უკვე ბიოლოგიურად და ქიმიურად დაბინძურებული წყალი. მტკნარი წყლის რეგულაცია. ეროვნული პარკში არსებული ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები მტკნარი წყლის მარაგს წარმოადგენს. 6. ჰაბიტატის სერვისები. ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს სერვისები, რომელიც ჰაბიტატისა და სახეობათა მრავალფეროვნების ველური სახით შენარჩუნებას გულისხმობს. კოლხეთის ეროვნულ პარკში ბუნებრივი, ხელუხლებელი ჰაბიტატების კონსერვაციით დაცული და შენარჩუნებულია: ა) კოლხეთის რეფუგიუმისათვის დამახასიათებელი ფლორისა და ფაუნის რელიქტური (კაინოზიური) და ენდემური სახეობები; ბ) რამსარის კონვენციის, როგორც წყალმცურავი და მიგრირებადი ფრინველებისათვის მნიშვნელოვანი ჰაბიტატები. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები, როგორც ჰაბიტატი, რომელსაც გადამწყვეტი როლი უჭირავს ფაუნის მრავალი სახეობისათვის, სადაც ისინი სასიცოცხლო ციკლის მნიშვნელოვან ნაწილს გადიან. 7. კულტურული სერვისები. კოლხეთის ეროვნული პარკის მსოფლიო უნიკალურ ეკოსისტემებს განსაკუთრებული სამეცნიერო და საგანმანათლებლო ღირებულებები გააჩნია. არქეოლოგიური და ეკოტურისტული სერვისების მხრივ ხაზგასმით უნდა გამოიყოს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე არსებული ანტიკური და ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ძეგლები, ეკოტურიზმის ისეთი სახეები, როგორიცაა: სამეცნიერო ტურიზმი, ფრინველებზე დაკვირვება, სამოყვარულეო თევზჭერა, ნავით გასეირნება. თავი III კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის გრძელვადიანი მიზნები მუხლი 25. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ჭარბტენიანი ჰაბიტატებისათვის დამახასიათებელი ეკოსისტემური სერვისების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული მიზნები 1. კოლხეთის ეროვნული პარკი და კაცობურის აღკვეთილი ბუნებრივად, ადამიანის უმნიშვნელო ჩარევით ვითარდება. აღდგენილია წლების წინ გაჩეხილი რელიქტური კოლხური ტყეები. 2. შენარჩუნებულია კოლხეთის ჭარბტენიანი ჰაბიტატებისათვის დამახასიათებელი ყველა ეკოსისტემური სერვისი. მუხლი 26. ჰაბიტატების და საფრთხის წინაშე მყოფი ფლორისა და ფაუნის მრავალფეროვნების კონსერვაციასთან დაკავშირებული მიზნები 1. კოლხეთის ეროვნული პარკის გლობალური ღირებულის მქონე ჰაბიტატები: ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები, სფაგნუმიანი ტორფნარები და რელიქტური ტყეები ფლორისა და ფაუნის გლობალური სტატუსის მქონე, კავკასიისა და საქართველოს წითელი ნუსხის, რელიქტური და ენდემური სახეობები მკაცრად არის დაცული და შენარჩუნებული. 2. მკაცრად არის დაცული რამსარის კონვენციის ჭარბტენიანი ტერიტორიები. 3. წლების წინ დარღვეული ჰიდროლოგიური რეჟიმი და დეგრადირებული ჰაბიტატები - ტყე და ტორფნარი აღდგენილია და მიახლოებულია მათ ბუნებრივ მდგომარეობას. 4. ინვაზიური და მავნებელი სახეობების რიცხოვნობა მნიშვნელოვნად შემცირებულია. მუხლი 27. კაცობურის აღკვეთილში სამონადირეო და სათევზე მეურნეობასთან დაკავშირებული მიზნები 1. კაცობურის აღკვეთილში მიმდინარეობს კოლხეთის დაბლობის ბუნებრივი და/ან სახეცვლილი ჭარბტენიანი რელიქტური ტყეების, ცხოველთა და მცენარეთა სამყაროს, განსაკუთრებით საქართველოს "წითელ ნუსხაში" შეტანილ, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა და ველურ მცენარეთა დაცვა, აღდგენა და შენარჩუნება. 2. კაცობურის აღკვეთილში გაბატონებული მერქნიანი ინვაზიური სახეობები - გლედიჩია და ამორფა ჩანაცვლებულია კოლხეთის ტყეებისათვის დამახასიათებელი მერქნიანი სახეობებით: კოლხური მუხა, ლაფანი, კოლხური ბზა, რცხილა, ნეკერჩხალი, შიშველი თელადუმა და სხვა. 3. აღდგენილია თევზმეურნეობისათვის ტბორი. 4. კაცობურის აღკვეთილის მიმდებარე დასახლებული პუნქტების მოსახლეობა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით პირადი მოხმარებისათვის სარგებლობს ტყის არამერქნული და მერქნული რესურსებით, შესაძლებელია ძოვება, თიბვა (ტყით დაუფარავ ფართობებზე), საქონლის გადარეკვა და სამოყვარულო თევზჭერა. მუხლი 28. პალიასტომის ტბის აღდგენა/გაჯანსაღებასთან დაკავშირებული მიზნები 1. შემუშავებულია პალიასტომის ტბის აღდგენა-გაჯანსაღების გრძელვადიანი გეგმა. 2. გაუმჯობესებულია პალიასტომის ტბის ეკოლოგიური მდგომარეობა, რაც ტბაში წყლის დონის მომატებასა და ევტროფიკაციის შემცირებაში გამოიხატება. მუხლი 29. ბუნებრივი რესურსების მდგრად სარგებლობასთან დაკავშირებული მიზნები დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მიერ განხორციელებული პროექტების საფუძველზე შემცირებულია მოთხოვნა ბუნებრივი რესურსების გამოყენებაზე. ეროვნული პარკი ხელს უწყობს მიმდებარედ მცხოვრები მოსახლეობის კეთილდღეობას, მათთვის უზრუნველყოფილია ბუნებრივი რესურსებით მდგრადი სარგებლობა. მუხლი 30. სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებასთან დაკავშირებული მიზნები 1. ადგილობრივი მოსახლეობა აცნობიერებს დაცული ტერიტორიების ჭარბტენიან ჰაბიტატებთან დაკავშირებულ ყველა ეკოსისტემურ სერვისს; 2. განვითარებულია ჭარბწყლიან გარემოსთან ადაპტირებული სოფლის მეურნეობა და მიმდინარეობს კომბინირებული კონსერვაციული, სოციალური და ეკონომიკური პროექტები და გაუმჯობესებულია ადგილობრივი მოსახლოების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა. მუხლი 31. ეკოგანათლებასა და გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლებასთან დაკავშირებული მიზნები 1. კოლხეთის ეროვნული პარკი და კაცობურის აღკვეთილი მნიშვნელოვან ეკოსაგანმანათლებლო არეალს წარმოადგენს. 2. ადგილობრივი მოსახლეობა აცნობიერებს კოლხეთის ეროვნული პარკის მნიშვნელობას ეროვნულ, რეგიონულ და საერთაშორისო დონეზე. გაზრდილია საზოგადოების პასუხისმგებლობა და შეცვლილია დამოკიდებულება დადებითისკენ, ზრუნავს მის დაცვა/ შენარჩუნებაზე. მუხლი 32. მეცნიერებასა და განათლებასთან დაკავშირებული მიზნები 1. მჭიდრო თანამშრომლობაა დამყარებული ეროვნულ, რეგიონულ და საერთაშორისო სამეცნიერო დაწესებულებებთან და უმაღლეს სასწავლებლებთან. 2. შექმნილია ბიომრავალფეროვნების და სამეცნიერო კვლევების მონაცემთა ბაზა. 3. საკვანძო და ქოლგა სახეობებზე მიმდინარეობს უწყვეტი კვლევა-მონიტორინგი თანამედროვე მეთოდებით. მუხლი 33. ეკოტურიზმის განვითარებასთან დაკავშირებული მიზნები 1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ინტეგრირებულია ბუნებრივ-კულტურული მემკვიდრეობა, როგორც ტურისტული პროდუქტი. 2. კოლხეთის ეროვნული პარკი წარმოადგენს ადგილს, სადაც ვიზიტორებს შეუძლიათ დატკბნენ შთამბეჭდავი ჭარბტენიანი ლანდშაფტით, ველური ბუნებით. ვიზიტორებისთვის უზრუნველყოფილია სუფთა და უსაფრთხო გარემო. 3. წარმატებით ვითარდება ბუნების დაცვაზე ორიენტირებული მდგრადი ტურიზმი. დაცული ტერიტორია ქმნის შემოსავლის ალტერნატიულ წყაროს როგორც ადგილობრივი მოსახლეობისათვის, ასევე ეროვნული პარკისათვის. 4. მჭიდრო თანამშრომლობაა დამყარებული ტურიზმის სექტორში ჩართულ ორგანიზაციებთან. მუხლი 34. ადმინისტრაციის განვითარებასთან დაკავშირებული მიზნები 1. ადმინისტრაცია უზრუნველყოფილია კვალიფიციური პერსონალით, ფინანსური და ტექნიკური რესურსით, რაც საშუალებას იძლევა კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ეფექტური მართვისთვის. 2. ტერიტორიულ ადმინისტრაციასა და ადგილობრივ მუნიციპალიტეტებს შორის მიღწეულია მჭიდრო თანამშრომლობა, რაც ხელს უწყობს დაცული ტერიტორიების თანამმართველობაში დაინტერესებული მხარეების ჩართულობას, დაცული ტერიტორიების ეფექტურ მმართველობას და მიმდებარედ მცხოვრები მოსახლეობისა და დაცული ტერიტორიების ჰარმონიულ თანაარსებობას. თავი IV კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის სიტუაციური ანალიზი მუხლი 35. ბუნებრივი რესურსების კონსერვაცია და მდგრადი სარგებლობა 1. კოლხეთის ეროვნული პარკი მოიცავს ლანჩხუთის, სენაკის, ხობის, აბაშისა და ზუგდიდის უბნებს. მიმდებარე მოსახლეობა სარგებლობს დაცულ ტერიტორიებზე არსებული ბუნებრივი რესურსებით. ტერიტორიის ასეთი განფენილობა და დანაწევრიანება პრობლემებს ქმნის ბუნებრივი რესურსების დაცვის მხრივ. მიუხედავად ზემოთ აღნიშნულისა, კოლხეთის 30 ეროვნული პარკის ადმინისტრაციას ბუნებრივი რესურსების დაცვასთან დაკავშირებით აქვს ძლიერი მხარეები და გააჩნია შემდეგი მიღწევები ბოლო 5 წლის განმავლობაში: ა)კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის დაცვის განყოფილებას ხელმძღვანელობს დაცვის განყოფილების უფროსი. საშტატო ერთეულით გათვალისწინებულია 6 უფროსი რეინჯერი, 32 რეინჯერი და ბუნებრივი რესურსების მართვის 2 უფროსი სპეციალისტი; ბ) ადმინისტრაცია აღჭურვილია 4 პიკაპის ტიპის, 3 Suzuki Jimney 4x4-ის ტიპის მანქანით, 5 საპატრულო კატერითა და 15 ერთეული ველოსიპედით, ასევე 4 ცხენით; გ) ადმინისტრაციას გააჩნია 4 მცირე ზომის მოტორიანი ნავი, 3 პანტონი, 1 სკუტერი, 1 კატამარანი; დ) დამონტაჟებულია წყლის 7 ხერგილი მდ. ფიჩორზე (2 ცალი), მდ. ჭურიაზე (2 ცალი), პატარა პალიასტომისა და მდ. გურინკას შესართავებზე (2 ცალი), ციას არხზე (1). სახმელეთო 6 ხერგილი - ხობის უბანში (3 ცალი) და კოლხეთის უბანში (3 ცალი); ე) დამონტაჟებულია რკინის კონსტრუქციის 40 ერთეული საზღვრის მანიშნებელი; ვ) რეინჯერთა საგუშაგოები (სულ 5) განთავსებულია ხობის, კოლხეთის, სენაკისა და კაცობურის უბნებში; ზ) რეინჯერები აღჭურვილი არიან სათანადო ინვენტარით (ცეცხლსასროლი იარაღი, დანა, ფანარი, ფოტოაპარატი, საველე ზურგჩანთა, ჭოგრიტი, GPS, უნიფორმა, და სხვა); თ) ადმინისტრაციის თანამშრომლებმა აიმაღლეს კვალიფიკაცია სხვადასხვა მიმართულებით; ი) დაცულ ტერიტორიაზე მუდმივად მიმდინარეობს: ი.ა) ფოტოხაფანგებით ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგი; ი.ბ) პატრულირება. 3. ბუნებრივი რესურსების დაცვასა და ბიომრავალფეროვნებაზე არსებული საფრთხეები კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიის ჰაბიტატებისა და სახეობათა ბიომრავალფეროვნებაზე მოქმედ საფრთხეებს წარმოადგენს: ა) დეგრადირებული კოლხური ტყე - წარსულში ტყის არასწორმა მართვამ, დრენაჟმა და მელიორაციულმა პროცესებმა, რომელსაც დაერთო მოსახლეობის ძალზე მძიმე სოციალ ეკონომიკური პირობები, თითქმის გაანადგურა კოლხური ტყის შემქმნელი მერქნიანი სახეობები: კოლხური მუხა, ლაფანი, ნეკერჩხალი, რცხილა, ლეღვი და ა.შ., რომლებიც დღეისათვის მხოლოდ მცირე კორომების სახით გვხვდება ეროვნული პარკის გარკვეულ მონაკვეთებზე. ამ სახეობათა ბუნებრივი განახლება აღარ მიმდინარეობს. არასოდეს შემუშავებულა ex-situ კონსერვაციული ღონისძიებები. დღეს მათ ადგილს იკავებს პიონერი მცენარე მურყანი (Alnus glutinosa subsp. barbata), რომელიც, მონოდომინანტურ დაჯგუფებას ქმნის ერთ დროს ფართოდ გავრცელებული კოლხეთის დაბლობის პოლიდომინანტური ტყის ადგილზე. ამჟამად არსებული ტყე არ მოიცავს მაღალ, ასაკოვან ხეებს. წარმოდგენილია ახალგაზრდა მურყნარით, შესაბამისად, შემცირებულია ფრინველთა იმ სახეობების რაოდენობა, რომელთა ბუდობისათვისაც აუცილებელია მაღალი ხეების არსებობა, ასეთია მაგალითად, მცირე მყივანა არწივი. ბ) ალტერნატიული საწვავის არარსებობის გამო მაღალია მოთხოვნა საშეშე მერქნაზე, რაც ქმნის კონფლიქტურ სიტუაციებს, განსაკუთრებით კი იმნათის უბანზე გურიის მხარეს, სადაც, ეროვნულ პარკს ესაზღვრება შემდეგი სოფლები: სუფსა, გრიგოლეთი, ხიდმაღალა, ტაბანეთი, ახალსოფელი, ნიგვზიანი, ჯურუყვეთი, ლესა, ჩიბათი, ეწერი, გვიმბალაური, ასევე თვით ქ. ლანჩხუთის ტერიტორია. თითოეულ სოფელს ესაჭიროება ყოველწლიურად 2500 მ3 შეშა. ადგილობრივ მოსახლეობას სათბობის, საკვებისა თუ ფინანსური სარგებელის გამო უწევს 31 ბუნებრივი რესურსების გამოყენება. ბუნებრივი რესურსების მოხმარებიდან გამოწვეული პრობლემების გამო ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია დაარსებიდანვე ვერ ახერხებს იმნათის უბნის მართვას. უკანონო ჭრების ფაქტები გამოვლენილია ეროვნული პარკის სხვა უბნებზეც; გ) სამელიორაციო სამუშაოები ეროვნული პარკის იმნათის ტორფნარის მიმდებარე ტერიტორიებზე - რაც მიზნად ისახავს სოფლის მეურნეობისთვის ვარგისი არეალების დრენაჟს. სადრენაჟე არხების სიახლოვე და ბუფერული ზონების არარსეობა უარყოფით ზეგავლენას მოახდენს მსოფლიოს მეორე პერკოლაციური ტიპის - იმნათის ტორფნარზე. წყლის დონის ცვლილებები გამოიწვევს ტორფნარში მცენარეთა სხვა სახეობების გავრცელებას, რასაც სხვა ტიპის ტორფის ზრდა და აკუმულაცია მოყვება. ასეთი ტორფი შესაძლოა განსხვავებული ფორიანობით, გამჭოლუნარიანობითა და წყლის შეკავების განსხვავებული კოეფიციენტით ხასიათდებოდეს, რაც თავის მხრივ, ზემოქმედებას მოახდენს ტორფნარის ჰიდროლოგიურ მახასიათებლებზე. ამის შედეგად შესაძლებელია, სულ სხვა ტიპის და არა პერკოლაციური ტიპის ტორფნარი ჩამოყალიბდეს; დ) ფლორის ინვაზიური სახეობები - კოლხეთის კლიმატიდან გამომდინარე, გაჩეხილი ტყეები და ჩამოყალიბებული მეორადი მდელოები ხელსაყრელი აღმოჩნდა ინვაზიური მცენარეების გამრავლებისათვის. ინვაზიური სახეობები კოლხეთის დაბლობზე 400-ზე მეტ სახეობას მოიცავს, რომელთა 90 % აღმოსავლეთაზიურია. ამ მხრივ განსაკუთრებულ საფრთხეს წარმოადგენს აგრესიული ინვაზიური სახეობები - ამორფა და გლედიჩია, ბოლო წლებში მონოპოლია შექმნა კანადურმა ოქროწკეპლამ. ინვაზიური სახეობების (ამორფა და გლედიჩია) დომინანტობითა და ამ სახეობების ეროვნული პარკის სხვა ტერიტორიებზე პოტენციური გავრცელების საფრთხის საშიშროებით გამოირჩევა კაცობურის აღკვეთილი; ე) მავნებელი მწერები და სოკოები. წლების განმავლობაში ანთროპოგენური ზემოქმედების შედეგად შეიცვალა კოლხეთის კლიმატი. ის კონტრასტული გახდა, მაღალია ტემპერატურის მერყეობა დღე-ღამის განმავლობაში. ეს განსაკუთრებით ზაფხულობით, ივლის-აგვისტოში შეინიშნება, რის გამოც, კოლხეთის ტყეს ბოლო წლებში კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული ენტომო- და ფიტომავნებლები დაემატა, რამაც ტყეს კიდევ უფრო მეტი ზიანი მიაყენა. მავნებელი მწერებიდან აღსანიშნავია: მურყნის ფოთოლჭამია (Agelastica alni), ხეხილის წითელი ტკიპა (Metateranychus ulmi). მუხის ერთფეროვანი ჩრჩილი (Tischeria complanella), მუხის ფოთლის რწყილი (Haltica saliceti), ამერიკული თეთრი პეპელა (Hypantrea cunea), ბზის ალურა (Cydalima perspectalis), ამ უკანასკნელმა საბოლოოდ გაანადგურა ბზის კორომები. კოლხური ბზა, როგორც კოლხეთის ენდემი და მესამეული პერიოდის რელიქტი 5-6 წლის წინ კომპაქტურად იყო გავრცელებული კოლხეთისა (სამცველო №2-3) და სენაკის (სამცველო 1,2,3) უბნებში. ბზით დაფარული ქვეტყის ფართობი შეადგენდა დაახლოებით 40 ჰა-ს. დღეს, კოლხური ბზის კორომები სრულიად განადგურებულია. 2017 წელს ფიტოპათოლოგიური გამოკვლევების შედეგად ტყეებში გამოვლინდა: ზამთრის მზომელა, ოქროკუდა, არაფარდა პარკიხვევია, განსაკუთრებული საფრთხე შეუქმნა კოლხეთის ტყეებს ერთ-ერთმა საშიშმა მავნებელმა - აზიურმა ფაროსანამ (Halyomorpha halys); ვ) სოკოვანი დაავადებები - კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილში დაფიქსირებულია შემდეგი სოკოვანი დაავადებები: ბზის ხმობის პროცესის დაავადების გამომწვევია სოკო Cylindrocladium buxicola, რომელიც იწვევს ბზის გამანადგურებელ დაავადებას ,,ბზის სიდამწვრეს“. 2016 წელს პრობლემა შეექმნა ლაფანსაც. ლაფანის კორომების 90%-ზე დაფიქსირდა სოკოვანი დაავადება ანთრაქნოსი, რომლის გამომწვევია სოკო Gnomonia sp., მურყანზე გვხვდება ცრუ აბედა სოკო (Phellinus igniarius), რცხილაზე კი - მუხის აბედა სოკო (Phellinus robustrus). 32 4. ხანძრები - სფაგნუმიან ტორფნარებზე გვიანი შემოდგომიდან ადრე გაზაფხულამდე (მაშინ, როდესაც ისლის მიწისზედა ნაწილები ხმელია) პერიოდული ხანძრები უარყოფით ზეგავლენას ახდენენ მცენარეულ საფარზე, მობუდარ ფრინველებზე, ძუძუმწოვრებზე, ამფიბიებსა და ქვეწარმავლებზე. 5. ბრაკონიერობა და ნადირობა - განსაკუთრებულ საფრთხეს წარმოადგენს ბიომრავალფეროვნებისათვის, განსაკუთრებით კი ფრინველთა მიგრაციის პერიოდში. 6. პალიასტომის ტბა წყლით საზრდოობს მის აუზში არსებული იმნათის ტორფნარიდან და შემოგარენი რელიქტური ტყეებიდან. ტბის აუზში არსებულ ჭარბტენიან ჰაბიტატებზე ანთროპოგენური ფაქტორის უარყოფით გავლენას ძალზე მძიმე შედეგი მოაქვს პალიასტომის ტბისათვის. ამას ემატება შავი ზღვის მარილიანი წყლის შეჭრა ტბაში მალთაყვის არხით, რამაც გამოიწვია ადრე მტკნარი ტბის საკმაოდ ძლიერი გამარილიანება და შესაბამისად, ტბის მტკნარწყლიანი ეკოსისტემის ძლიერი დეგრადაცია. პალიასტომის ტბის წყლის ზღვასთან არხით დაკავშირებამ (ძლიერი ზვირთცემის დროს, ზღვის წყლის ტბაში შედინების გამო), გამოიწვია პერიოდული დამლაშება 1-დან 14 პრომილამდე, დაიკლო პალიასტომის ტბის წყლის დონემ, გაძლიერებულია ევტროფიკაციის პროცესი. ამ ყველაფერმა გამოიწვია თევზების დაავადებები და ბოლო 3-4 წლის მანძილზე გამოვლინდა პალიასტომის თევზების მასიური სიკვდილიანობის ფაქტები. შეცვლილია იქთიოფაუნის სახეობრივი შემადგენლობა. 7. ახალი ინფრასტრუქტურული პროექტები - 1997 წლიდან დღემდე შავი ზღვის სანაპიროზე მშენებარე და დაგეგმილი ინფრასტრუქტურული პროექტების გამო რამსარის კონვენციით დაცული ტერიტორიების საზღვარმა რამდენჯერმე ცვლილება განიცადა. თავდაპირველად რამსარის კონვენციით დაცული ტერიტორიის საერთო ფართობი 55,5 ათასი ჰა-ს შეადგენდა. 2001 წ. 20 ივნისის საქართველოს პარლამენტის დადგენილება N 1039 მიხედვით, რამსარ საიტს გამოაკლდა ყულევის მშენებლობისათვის გამოყოფილი 96.43 ჰა მიწის ნაკვეთი. ამ დადგენილებით გათვალისწინებული იყო ყულევის მშენებლობისათვის ამორიცხული მიწის ნაკვეთის საკომპენსაციო ფართობის შერჩევა. 8. პოტენციური საფრთხეები - პერიოდულად მუსირებს ტორფის მოპოვებაზე ნებართვის გაცემის მოთხოვნები კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე ტერიტორიებსა და მის ფარგლებში. ადგილობრივი მესვეურებისა და უცხოელი ინვესტორების დაინტერესების სფეროში მოექცა იმნათის უნიკალური ტორფნარის ცენტრალური ნაწილი. აღნიშნული ტორფნარის დამუშავება ტორფის მოპოვების მიზნით გაანადგურებს არა მარტო ამ მსოფლიო მეორე პერკოლაციური ტორფნარს, არამედ გამოიწვევს პალიასტომის ტბის აუზში მდებარე ჭარბტენიანი ტერიტორიების ეკოლოგიური მახასიათებლების ცვლილებებს. დისკუსიას აღარ ექვემდებარება ის, რომ საფრთხეები კოლხეთის ეროვნული პარკის ეკოსისტემებისადმი მომდინარეობდა და შეიძლება კვლავაც ინტენსიურად მომდინარეობდეს ადამიანის საქმიანობით ეროვნული პარკის საზღვრებს გარეთ. შესაბამისად, საქმიანობები დაცული ტერიტორიის მიმდებარედ და მათი პოტენციური ზემოქმედებები დაცულ ტერიტორიებზე მუდმივად უნდა ფიქსირდებოდეს და ფასდებოდეს შესაბამისად, განიხილებოდეს მენეჯმენტის გეგმით განსაზღვრულ საქმიანობებად. კერძოდ, ამჟამად ეროვნული პარკის საზღვრებთან არ არსებობს ჰიდროლოგიური ბუფერული ზონები და შესაბამისად არ არსებობს შესაბამისი რეგულაციები. ამდენად, აუცილებელია უზრუნველყოფილ იქნეს კოლხეთის ეროვნული პარკის ეკოსისტემების გრძელვადიანი კონსერვაცია დაცული ტერიტორიების საზღვრებს "გარეთ" მიმდინარე საქმიანობებთან მიმართებაში. 33 მუხლი 36. ეკოტურიზმი 1. კოლხეთის ეროვნული პარკი ვიზიტორებს ტურისტულ მომსახურებას 2006 წლიდან სთავაზობს. 2006 წელს გაიხსნა ვიზიტორთა ცენტრი, რომელშიც განთავსებულია საკონფერენციო და საგამოფენო დარბაზები, 5 სასტუმრო ნომერი და კაფეტერია. ვიზიტორთა ცენტრი აღჭურვილია საინტერპრეტაციო დაფებით, რუკებითა და სარეკლამო-საინფორმაციო მასალით. ასევე ფუნქციონირებს ანაკლიის ტურისტული თავშესაფარი, რომელსაც გააჩნია 3 სასტუმრო ნომერი (12 ადგილით) და კაფეტერია. 2. ძირითადი ტურისტული სეზონი: მაისიდან - ოქტომბრამდეა. ადმინისტრაცია ვიზიტორებს სანაოსნო ტურებს სთავაზობს ტბა პალისტომზე, მდ. ფიჩორსა და მდ. ჭურიაზე. ძირითადი ტურისტული მარშრუტებია: “პალიასტომის ტბა“, „ პალიასტომი - ფიჩორი“ და „ჭურია“. ასევე შესაძლებელია სამოყვარულო თევზჭერა, ფრინველებზე დაკვირვება, ნავით და კაიკებით გასეირნება ოქროს ტბაზე და მდ.ჭურიაზე. 3. ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის მიერ 2007 წლიდან დაიწყო ეკოტურების ორგანიზება. 2007-2017 წლის მონაცემებზე დაყრდნობით კოლხეთის ეროვნული პარკის ვიზიტორთა 90% ქართველია. ვიზიტორთა ოთხი წლის სტატისტიკა ასე გამოიყურება: 2014 წელს ეროვნულ პარკს სტუმრობდა 17699 ვიზიტორი; 2015 წელს -13747 ვიზიტორი; 2016 წელს - 26816; კოლხეთის ეროვნულ პარკს 2017 წლის განმავლობაში 29 523 ვიზიტორი ესტუმრა, რაც წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელთან შედარებით 10%-ით არის გაზრდილი. აქედან, ქართველი ვიზიტორების რაოდენობა შეადგენს საერთო რაოდენობის 90%-ს (26 655 ვიზიტორი), ხოლო უცხოელი ვიზიტორების - 10%-ს (2 868 ვიზიტორი). 2017 წლის განმავლობაში ქართველ ვიზიტორთა რაოდენობა გაზრდილია 6%-ით, უცხოელ ვიზიტორთა რაოდენობა - 73%-ით. კოლხეთის ეროვნულ პარკს 2017 წლის განმავლობაში ყველაზე მეტი უცხოელი ვიზიტორი ეწვია: რუსეთიდან - 22% (638 ვიზიტორი), გერმანიიდან - 14% (391 ვიზიტორი), აშშ-დან - 9% (250 ვიზიტორი), პოლონეთიდან - 6% (183 ვიზიტორი) ნიდერლანდებიდან - 6% (175 ვიზიტორი), სხვა ქვეყნებიდან - 43% (1231 ვიზიტორი). ტურისტული სერვისებიდან მიღებული შემოსავლების სტატისტიკა კი ასე გამოიყურება: 2014 წელს - 8 745 ლარი; 2015 წელს 24 705,5 ლარი, 2016 წელს 43 825,6 ლარი; 2017 წელს 52971,9 ლარი. 2017 წლის აგვისტოდან კოლხეთის ეროვნული პარკის მრავალფეროვან და საინტერესო მომსახურებებს ახალი შემოთავაზება დაემატა - „საკემპინგე ადგილი ავტომობილისთვის“. აღნიშნული სერვისის ღირებულება 15 ლარია. ფასი ვრცელდება ერთ (1) მანქანაზე ერთი (1) ღამის განმავლობაში ერთ (1) პერსონაზე, ხოლო ყოველ დამატებით ადამიანზე ღირებულებას ემატება ხუთი (5) ლარი. 4. 2012 წლიდან საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდის მხარდაჭერით დაიწყო სხვადასხვა ტიპის ინფრასტრუქტურის მოწყობა. 2014 წლიდან მნიშვნელოვანი ინვესტიცია ჩაიდო ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის და ვიზიტორთა ცენტრის განვითარების კუთხით. რემონტი ჩაუტარდა ადმინისტრაციულ შენობას, გაუმჯობესდა საველე ინფრასტრუქტურა - ყველა უბანში აშენდა სარეინჯეროები (სულ 5 ერთეული), განახლდა საოფისე ტექნიკა, შეძენილ იქნა ავტომანქანები, განახლდა ანაკლიის ტურისტული თავშესაფარი, რეინჯერებისთვის შეძენილი იქნა საველე აღჭურვილობა (დანები, ფანრები, ჭოგრიტები, ფოტოაპარატები, უნიფორმები, ველოსიპედები, ზურგჩანთები); 5. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის თანამშრომლების მიერ ყოველწლიურად ხორციელდება ეროვნული პარკის შესახებ საინფორმაციო მასალების გავრცელება სხვადასხვა ორგანიზაციებში: ტურისტულ სააგენტოებში, საინფორმაციო ცენტრებში, აჭარის რეგიონის სასტუმროებში, საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში და ა.შ. 34 6. ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია მიერ ყოველწლიურად აწარმოებს ტურისტების გამოკითხვას სპეციალური კითხვარების საშუალებით. რომლის მიხედვითაც, გამოკითხულ ვიზიტორთა ძირითად მოთხოვნებს წარმოადგენს: საპიკნიკე ადგილების კეთილმოწყობა მდ.ფიჩორის ხეობაში, საკარვე ადგილების გამოყოფა და კეთილმოწყობა, გამართული წყალმცურავი სატრანსპორტო საშუალებები, საფეხმავლო ტურები ტორფნარებზე და მრავალფეროვანი სანაოსნო ტურები. 7. ეკოტურიზმსა და ვიზიტორთა მომსახურებასთან დაკავშირებული პრობლემების ანალიზი და შესაძლებლობები: ა) ტურისტული მარშრუტების და წყალმცურავი სატრანსპორტო საშუალებების სიმცირე. ამ ეტაპზე ყველაზე ხშირად ტურები ხორციელდება პალიასტომის ტბაზე, მდ.ფიჩორსა და ჭურიაზე. დღის განმავლობაში ეროვნულ პარკს შეუძლია მიიღოს მაქსიმუმ 100 ვიზიტორი. ინფრასტრუქტურის დამატების (ნავები, კატერები, პანტონი, წყლის ველოსიპედები, ტივები და სხვა) და ტურისტული მარშრუტების გამრავალფეროვნების შემთხვევაში შესაძლებელია ვიზიტორთა რაოდენობის ზრდა. ბ) ალტერნატიული ტურების არარსებობა. ძლიერი ქარის შემთხვევაში, მზიან ამინდშიც კი, ტურის განხორციელება პალიასტომის ტბაზე შეუძლებელია. არ არსებობს ალტერნატიული ტურები. გ) კადრების სიმცირე და უცხოენოვანი გიდების არარსებობა. ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია პასუხისმგებელია ვიზიტორთა სერვისების განვითარებასა და მართვაზე. ეროვნულ პარკს არ გააჩნია გიდების სერვისი. რეინჯერები წყალმცურავი საშუალებების მართვასთან ერთად პარალელურად ითავსებენ გიდის ფუნქციებს. საჭიროა უცხოენოვანი ადგილობრივი გიდების გადამზადება, ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ვიზიტორთა კმაყოფილების დონის და მომსახურების სერვისის ასამაღლებლად. დამატებით შესაძლებელია სეზონური გიდების აყვანაც. დ) სასტუმრო ნომრების არასაკმარისი რაოდენობა. სასურველია დაცული ტერიტორიების მიმდებარე მოსახლეობის ჩართვა ტურისტულ საქმიანობაში, რაც ხელს შეუწყობს ადგილობრივი მოსახლეობის ეკონომიკური სარგებლის ზრდას. ე) დაჯავშნის სისტემის არარსებობა. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციას არ გააჩნია სასტუმრო ოთახების ელექტრონული დაჯავშნის სისტემა. ამჟამად დაჯავშნა ხორციელდება ტელეფონის ან ელფოსტის საშუალებით. მიზანშეწონილია ელექტრონული დაჯავშნის სისტემის დანერგვა. ვ) არასაკმარისი ცნობადობა. საჭიროა ეროვნული პარკის და სერვისების რეკლამირების კონკრეტული გეგმის შემუშავება, საინფორმაციო მასალების განახლება, აქტიური თანამშრომლობა საქართველოში არსებულ ტურისტულ სააგენტოებთან და ტუროპერატორებთან. ზ) დამატებითი სერვისების არარსებობა. საჭიროა ეროვნული პარკის მარშრუტების გამრავალფეროვნება და ინდივიდუალური მარშრუტების თემატური რუკების შემუშავება, მარშრუტებზე დამატებითი სერვისების დანერგვა, როგორიცაა, მაგალითად, აუდიოგიდებით სარგებლობის სერვისი, კომბინირებული ველომარშრუტი ჭურიაზე და სხვა. უნდა მოხდეს მარშრუტების მარკირება და საინფორმაციო დაფებისა და მანიშნებლების განთავსება. თ) ნიშნულების და საინფორმაციო დაფების სიმცირე. საჭიროა ქალაქის ცენტრში და მთავარ ქუჩებზე (სადგურებთან) საინფორმაციო ნიშნულების განთავსება როგორც ფოთის ვიზიტორთა ცენტრის, ასევე ანაკლია-ჭურიის მიმართულებით. 35 ი) დამატებითი ტურისტული პროდუქტების არარსებობა. ეროვნული პარკის შემოსავლების გასაზრდელად საჭიროა ეროვნული პარკის, კოლხეთის, არგონავტების თემატიკით სუვენირების შექმნა და რეალიზაცია (მაგ. საფოსტო ბარათები, ჭილის კალათები, ჩანთები და სხვა) კ) ვინაიდან კოლხეთის დაბლობს დიდი ისტორიული წარსული აქვს, საჭიროა მომზადდეს თემატური ტურები და მარშრუტები, რომელიც ინტეგრირებული იქნება კოლხეთის კულტურულ-ისტორიულ მემკვიდრეობასთან. მუხლი 37. სამეცნიერო კვლევა და მონიტორინგი 1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის საქმიანობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებას სამეცნიერო კვლევა - მონიტორინგი წარმოადგენს. ადმინისტრაცია მჭიდროდ თანამშრომლობს უმაღლეს სასწავლებლებთან და სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტებთან და ორგანიზაციებთან (ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ილიას უნივერსიტეტი, ჯავახიშვილის უნივერსიტეტი, გერმანიის გრეიფსვალდის უნივერსიტეტი, ტორფნარების კონსერვაციის საერთაშორისო ჯგუფი და სხვ.) როგორც ეროვნულ, ასევე საერთაშორისო დონეზე. 2005 წლიდან კოლხეთის ტორფნარებზე მრავალი საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო შრომა შესრულდა როგორც ქართველი, ისე უცხოელი მკვლევარების მიერ, როგორიცაა: კვლევები იმნათის ტორფნარზე; „კოლხეთის დაბლობის ცოცხალი სფაგნუმიანი ტორფნარების მცენარეული საფარის შესწავლა“; „სფაგნუმი, როგორც განახლებადი რესურსი - სფაგნუმის მოშენების პერსეპქტივები კოლხეთში“, „გრიგოლეთის ტორფნარის მცენარეულობა“, „კოლხეთის როგორც დაბლობის, ასევე მაღალმთის ტორფნარების ტორფიანი პელოიდების კვლევა“, „კოლხეთის დაბლობის სფაგნუმის სახეობების სისტემატიკა, მორფოლოგია, ეკოლოგიური მახასიათებლები და მედიცინაში გამოყენების პერსპექტივები“; „ცენტრალური და სამხრეთ კოლხეთის სანაპირო ქვიშიანი დიუნების და მტკნარწყლიანი ტბორების მცენარეული საფარი და კონსერვაცია“, „კოლხეთის დაბლობის რელიქტური კოლხური ტორფნარი ტყეების მცენარეული საფარი და აღდგენის პროექტების განხორციელების შესაძლებლობები“. 2. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდის დაფინანსებით კვლევა და მონიტორინგის მხრივ მრავალი პროექტი განხორციელდა, მათ შორის: ა) კოლხეთის დაცულ ტერიტორიებზე ზუთხის პოპულაციის შეფასება. შემუშავდა ზუთხისებრთა თევზების აღდგენის კონკრეტული რეკომენდაციები და განსახორციელებელი დროული კონსერვაციული ქმედებები. ბ) მობუდარი ფრინველების აღრიცხვა კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. დადგინდა საკვანძო ფრინველთა სახეობების სტატუსი, მომზადდა საფუძველი კონსერვაციის პროექტების შედგენისა და დანერგვისათვის. გ) ყულევის ტერმინალის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული ფლორის შეფასება და ბოტანიკური ობიექტების კონსერვაციის გეგმის შემუშავება. გამოვლინდა მაღალი საკონსერვაციო ღირებულებების ცენოზების შემქმნელი სახეობები და მათი პოპულაციები. განხორციელდა მოწყვლადი და წითელი ნუსხის სახეობების რუკაზე დატანა. დ) ცხოველთა სამყაროს (იქთიოლოგია) მონიტორინგის პროგრამა. ამ მიზნით კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე დაყენებულ იქნა 11 მონიტორინგის სადგური. გამოვლინდა თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების ინდიკატორი სახეობები: მუცელფეხიანები, კიბოსნაირები, თევზები. მონიტორინგის პროგრამაში მოცემულია თევზების და სხვა 36 ჰიდრობიონტების ჰაბიტატების ძირითადი ჰიდროფიზიკური და ჰიდროქიმიური პარამეტრები და მასალების აღებისა და დამუშავების მეთოდიკა: ფიტოპლანქტონის, ზოოპლანქტონის, ბენთოფაუნის, იქთიოფაუნის ცალ-ცალკე კვლევის და მონიტორინგის წარმოების სიხშირე. ე) შავი ზღვის ვეშაპისნაირთა მონიტორინგის პროგრამა. სახეობის მიხედვით დადგინდა მიგრაციის ადგილები, ვადები და მათი დინამიკა. შემუშავდება სახეობებისა და მათი ჰაბიტატების ეფექტური კონსერვაციული სტრატეგია. მოცემულია რეკომენდაციები ვეშაპისნაირთა თვალთვალის განვითარებისათვის კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე შავი ზღვის აკვატორიაში. ვ) პალიასტომის ტბის იქთიოლოგიური და ჰიდრობიოლოგიური კვლევა. იქთიოლოგიური და ჰიდრობიოლოგიური კვლევა მოიცავდა ყველა ჰიდრობიოლოგიურ ფრაქციას: მტკნარი წლის თევზების, მომლაშო წყლის და ზღვიურ ფორმებს, ბენთოფაუნას, ფიტოპლანქტონს, ზოოპლანქტონს, მაკროფიტებსა და მიკროფლორას. გაანალიზდა თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების ძირითადი ჰიდროფიზიკური და ჰიდროქიმიური პარამეტრები. ზ) კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე ტერიტორიაზე მცენარეული საფარის (მათ შორის მერქნიანი მცენარეების) აღდგენა-გაშენების შესაძლებლობების შესწავლა და დეგრადირებული უბნების აღდგენის შესაძლებლობების შეფასება და სამოქმედო გეგმის შემუშავება. გარკვეული იქნა ანთროპოგენური თუ სტიქიური ფაქტორების მოქმედებით გამოწვეული დესტრუქციული პროცესები. შემუშავდა შესაბამისი სარეაბილიტაციო ღონისძიებები მცენარეთა აღდგენა-შენარჩუნებისათვის. თ) ძუძუმწოვრების მონიტორინგის პროგრამა კოლხეთის ეროვნული პარკისთვის. მოცემულია რეკომენდაციები კოლხეთის ეროვნულ პარკში გავრცელებული ძუძუმწოვრების: ევრაზიული წავის, შველის, ნუტრიის პოპულაციებისა და რიცხოვნობის მონიტორინგი. ასევე ადამიანი მტაცებლის კონფლიქტის კვლევა/მონიტორინგის რეკომენდაციები. ი) კოლხეთის ეროვნული პარკის ბუნებრივი რესურსების სპეციალისტები რეინჯერებთან ერთად ყოველწლიურად ამუშავებენ „ბუნების მატიანეს“. ადმინისტრაციის მიერ მუდმივად მიმდინარეობს მსხვილი ძუძუმწოვრების, გადამფრენი და მობუდარი ფრინველების აღრიცხვა, არასისტემური მოვლენების (წყალდიდობები, ხანძრები და სხვ.) აღწერა და მონიტორინგი. მუხლი 38. ბუნებრივი რესურსების გამოყენება 1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტყეები მოსახლეობისათვის საშეშე მერქანზე მოთხოვნილების დაკმაყოფილების ერთ-ერთი წყაროა. ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია ტრადიციული გამოყენების ზონაში აღრიცხული მთლიანი ტყის მარაგიდან გამომდინარე განსაზღვრავს მოცულობას, თუ სად უნდა გამოიყოს ტყეკაფები და რა რაოდენობით უნდა მოიჭრას ხე-ტყე ყოველწლიურად. ეროვნული პარკის მიმდებარე 33 სოფლის მოსახლეობა სათბობი შეშით მარაგდება ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონიდან და მის მიმდებარე სატყეო უბნების ტერიტორიებიდან. ძირითადად სათბობი შეშის მოპოვება ხდებოდა მდინარეების, არხების და სოფლებთან ახლოს მდებარე ტყის უბნებში. ერთ კომლზე საშუალოდ გაიცემა 5მ3 საშეშე მერქანი. 1მ3 ღირებულება 5 ლარს შეადგენს: 3 ლარი ბუნებრივი რესურსის მოსაკრებელი საბოლოოდ მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტზე აისახება, 2 ლარი მომსახურების მოსაკრებელი კი - დაცული ტერიტორიების სააგენტოს საკუთარ შემოსავლებში. საჭიროა ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის თანამშრომლების და უპირველეს ყოვლისა მომხმარებლის მიერ დაცულ იქნეს "საქართველოს ტყის კოდექსის", "ტყეთსარგებლობის წესის" და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნები, რათა თავიდან იქნეს 37 აცილებული უკანონო ჭრები.მოსახლეობაზე ბოლო 3 წლის მანძილზე გაცემული მერქნითი რესურსიდან შემოსავალმა 47690 ლარი შეადგინა. 2016 წელს ჩატარდა კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ტყის ინვენტარიზაცია. 2017 წლის ტყის ინვენტარიზაციის მასალების მიხედვით ტყის ფონდს უკავია ეროვნული პარკის ტერიტორიის 32,4% (29032,5 ჰა), მათ შორის ზუგდიდი - 894 ჰა, ლანჩხუთი - 9420, 5 ჰა, სენაკი- 3587 ჰა, კოლხეთი - 6906 ჰა, ხობი - 8226 ჰა. ტყეკაფების გამოყოფა და საშეშე მერქანის გაცემა წლების მიხედვით ასე ნაწილდება: 2011 წელს გაიცა - 3576 მ3; 2012 წელს - 3796 მ3; 2013 წელს - 3875 მ3; 2014 წელს - 3020 მ3; 2015 წელს - 4182 მ3; 2016 წელს - 2336 მ3; 2017 წელს - 1568 მ3 2. სხვადასხვა ბუნებრივი რესურსების მოპოვება ხდება ტყიდან, მათ შორისაა ტყის სამკურნალო მცენარეები, კენკროვანი საკვები მცენარეები, როგორიცაა მაყვალი. მსგავსი მოპოვება დასაშვებია ტრადიციული გამოყენების ზონაში. 3. კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე აღრიცხულია 8 მწყემსი, მათგან 6 კოლხეთის უბანზეა, ხოლო 2 კი სენაკის უბანზე. თითოეულო მწყემსს ჰყავს 30-35 მდე მსხილფეხა რქოსანი პირუტყვი. მიმდებარე 500 მ ბუფერულ ზონაში აღრიცხულია 25 მწყემსი. თითოეულ მათგანს გააჩნია საცხოვრებელი კარავი, პირუტყვის სადგომი, 50-60-მდე მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი. რეინჯერების მიერ მწყემსები გაფრთხილებულნი არიან, რომ ტყით დაფარულ ტერიტორიაზე პირუტყვის ძოვება აკრძალულია და რაიმე კანონდარღვევის შემთხვევაში მათ მიმართ გატარდება სამართალდარღვევის შესაბამისად კანონით გათვალისწინებული ქმედებები. 4. ადგილობრივი მოსახლეობა ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონაში სარგებლობს თევზის რესურსით (გარდა წითელი ნუსხის სახეობებისა). 5. ტრადიციული გამოყენების ზონაში განვითარებულია მეფუტკრეობა. 6. რეინჯერები აღრიცხავენ ნადირის მიერ შინაური პირუტყვის დაზიანებისა და დაღუპვის ფაქტებს. მგლის მიერ პირუტყვის დაზიანება ძირითადად ბუფერული ზონის სოფლებში ხდება. 2017 წლის მდგომარეობით 153 შემთხვევა დაფიქსირდა, გასული წლის ამავე პერიოდთან შედარებით ყველგან საგრძნობლად გაიზარდა მგლის რიცხოვნობა (35-მდე ინდივიდი აღირიცხა უშუალოდ პარკის ტერიტორიაზე). 7. სტიქიური უბედურებები, დატბორვა, ხანძრები. ძლიერი წყალდიდობების დროს ხდება მდ. რიონის მარცხენა ნაპირის ლოკალურ უბნებზე დამბების გარეცხვა, რის შედეგადაც ნიაღვრები გადადის კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე და ტბორავს მდინარეების - რიონისა და ფიჩორის კალაპოტებს შორის არსებული ჭარბტენიანი ტყის მასივებს და ფიჩორის ტორფნარს. მდ. რიონის ორივე სანაპიროს და სოფლების - სირიაჩკონის, ზემო ჭალადიდის (მუხური), საგვიჩიოს, საღვამიჩაოს, საჭოჭუოს, საქორქიოს და შავღელეს მიმდებარე ნაპირების გასწვრივ, ხელოვნური დამბები და ბუნებრივი კალაპოტისპირა ზვინულები ლოკალურ უბნებზე სხვადასხვა ტემპით გარეცხვას განიცდის საშუალი სიძლიერის წყალდიდობის დროსაც კი. ამჟამად, განსაკუთრებით კრიტიკული ჰიდრომორფოლოგიური ვითარება შეიქმნა მდ. რიონის მარცხენა ნაპირზე სოფ. სირიაჩქონის მიდამოებში. მუხლი 39. ეკოგანათლება და საზოგადოებასთან ურთიერთობა 1. კოლხეთის ეროვნული პარკი და კაცობურის აღკვეთილი დღევანდელი და მომავალი თაობებისათვის მნიშვნელოვან ეკოსაგანმანათლებლო რესურსს წარმოადგენს. ეკოსაგანმანათლებლო საქმიანობის მართვაზე პასუხისმგებელია ბუნებრივი რესურსების მართვის სპეციალისტი. ქმედებები, რომლებიც უკავშირდება ეკოგანათლებასა და საზოგადოებასთან ურთიერთობას, თანხმდება დაცული ტერიტორიების სააგენტოსთან. 38 სააგენტოს მიზანს სხვადასხვა ასაკის მიზნობრივი ჯგუფებისთვის სპეციალური ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავება წარმოადგენს. 2. ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამის მიზანია: ა) საზოგადოების სხვადახვა სამიზნე ჯგუფის მიერ კოლხეთის ეროვნული პარკის მნიშვნელობისა და როლის გაცნობიერება, ქვეყნის, დღევანდელი და მომავალი თაობების კეთილდღეობისათვის; ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვის იდეის მხარდაჭერა; ბ) საზოგადოების ფართო ფენებში ეკოლოგიური ცნობიერების ამაღლება; გ) საზოგადოების ჩართულობის გაზრდა გარემოსდაცვითი პრობლემების გადაწყვეტაში; დ) საზოგადოების ფართო ფენების თანადგომა დაცულ ტერიტორიებზე ეკოლოგიური პირობების გაუმჯობესების ხელშეწყობის მიზნით; ველური ბუნების, ჰაბიტატების და ეკოსისტემური სერვისების სრული გაგებისთვის ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამა ინტერპრეტაციის სხვადასხვა ფორმას ითვალისწინებს. ხაზს უსვამს რა კოლხეთის ეროვნული პარკის როლსა და მნიშვნელობას ბიომრავალფეროვნების დაცვის საქმიანობაში, პროგრამა მხარს უჭერს სკოლებში, უმაღლეს სასწავლებლებში მიმდინარე საგანმანათლებლო პროგრამებს გარემოს დაცვის შესახებ, ასევე მიზნობრივ და საინტერესო ინფორმაციის გავრცელებას ვიზიტორთა და ადგილობრივ მოსახლეობას შორის; 3. კოლხეთის ეროვნული პარკის და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაციის მიღწევები და ძლიერი მხარეები ეკოსგანამანათლებლო და საზოგადოებასთან ურთიერთობის საქმეში შემდეგია: ა) კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია ადგილობრივ სკოლებთან და სხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან ურთიერთთანამშრომლობის გზით უზრუნველყოფს ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელებას საზოგადოების გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლებისა და მათი დამოკიდებულების ცვლილების მიზნით. ბ) ყოველწლიურად აქტიურად იმართება ღონისძიებები ეროვნული პარკის მიმდებარედ სკოლებთან, სხვადასხვა სახის ეკოლოგიური პრობლემის თემატიკით, როგორიცაა ბიომრავალფეროვნებაზე მოქმედი საფრთხეები, დაბინძურება, ბრაკონიერობა, ხე-ტყის უკანონო ჭრა და ა.შ.; გ) წლების განმავლობაში გაიზარდა მოსახლეობის ინფორმირებულობა კოლხეთის ეროვნული პარკის, როგორც საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი ტერიტორიების შესახებ; დ) გარემოსდაცვითი ცნობირების ამაღლების მიზნით დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაცია ყოველწლიურად აწყობს ღონისძიებებს ე.წ. „მწვანე კალენდრის“ მიხედვით; ე) ქ. ფოთსა და კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე სოფლის საჯარო და კერძო სკოლებში ბოლო ოთხი წლის მანძილზე ჩატარებული ეკოსაგანამანათლებლო ღონისძიებები: 2014 წელს 52 ლექცია სემინარი და პრეზენტაცია, 16 ეკოაქცია, 13 ეკოტური; 2015 წელს 66 ლექცია სემინარი და პრეზენტაცია, 15 ეკოაქცია, 20 ეკოტური; 2016 წელს ჩატარდა 91 ლექცია სემინარი და პრეზენტაცია, 24 ეკოაქცია (დასუფთავება და მწვანე კალენდარი), 12 ეკოტური; 2017 წლის მონაცემების მიხედვით: 6 საველე პრაქტიკული გაკვეთილი, 53 ლექცია-სემინარი და პრეზენტაცია, 22 ეკოაქცია (დასუფთავება და მწვანე კალენდარი), 20 ეკოტური. მოეწყო ოთხი ეკობანაკი. ვ) ადმინისტრაცია მასპინძლობს სტუდენტურ ჯგუფებს და თანამშრომლობს ადგილობრივ მოსახლეობასთან. 2014-2017 წლებში კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის მიერ განხორციელებულ ეკოსაგანმანათლებლო ღონისძიებებში მონაწილე სკოლის მოსწავლეთა, პედაგოგთა და სტუდენტთა სტატისტიკა ასეთია: 2014 წელს - 9341 ადამიანი, 2015 წელს - 7037, 2016 წელს - 5590, ხოლო 2017 წლის 12 თვის მონაცემების მიხედვით სულ 2017 წლის 12 თვის 39 განმავლობაში ეროვნული პარკის მიერ ჩატარებულ ეკოღონისძიებებში მონაწილეობა მიიღო 5820-მა მონაწილემ, მათ შორის პედაგოგი-150, მოსწავლე-4250, სტუდენტი-320, ადგილობრივი მოსახლე -1100. ზ) ადმინისტრაცია ადგილობრივ მოსახლეობასთან მჭიდრო თანამშრომლობით აწყობს საინფორმაციო შეხვედრებს, რათა გააცნოს მათ ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის საქმიანობა, წესები და რეგულაციები. თ) კოლხეთის ეროვნულ პარკს გააჩნია შესაფერისი ინფრასტრუქტურა მაღალი დონის ეკოსაგანამანათლებლო საქმიანობებისათვის. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციას აქვს საინფორმაციო ცენტრი, საგამოფენო დარბაზი, კეთილმოწყობილი ეზო. ეკოსაგანმანათლებლო საქმიანობები წლის ყველა დროსაა შესაძლებელი. ეს ყველაფერი იდეალურ ბაზას ქმნის როგორც კამერალური, ისე ღია ცის ქვეშ სწავლებისთვის. 4. საზოგადოებასთან ურთიერთობა: ა) საზოგადოებასთან ურთიერთობა კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაციისთვის მნიშვნელოვან მიმართულებას წარმოადგენს, რაც ხელს უწყობს ეროვნული პარკის დადებითი იმიჯის ჩამოყალიბებას, ზრდის საზოგადოების ინფორმირებულობას და ცნობიერებას ეროვნულ პარკთან დაკავშირებით, რაც განაპირობებს საზოგადოების ჩართულობას დაცული ტერიტორიების განვითარებაში და ზრდის ადმინისტრაციის მენეჯმენტის ეფექტურობას; ბ) საზოგადოებასთან ურთიერთობას ახორციელებს დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მარკეტინგისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახური კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის ჩართულობით; გ) საზოგადოებასთან ურთიერთობა ხორციელდება შემდეგი რესურსებით: საინფორმაციო მასალებით, დაცული ტერიტორიების ვებგვერდის www.apa.gov.ge, სოციალური ქსელის Facebook-ის, Instagram-ის, Twitter-ის და ასევე youtube-ის მეშვეობით; დ) ადმინისტრაცია მჭიდროდ თანამშრომლობს ადგილობრივ მოსახლეობასთან; ეროვნული პარკისადმი არამეგობრულად განწყობილი მოსახლეობა აცნობიერებს კოლხეთის ეროვნული პარკის ბუნებრივ და კულტურულ ღირებულებებს. ე) ცენტრალურ მედიასაშუალებებთან თანამშრომლობს დაცული ტერიტორიების სააგენტო. მჭიდრო თანამშრომლობაა რეგიონულ ტელეკომპანიებთან; ვ) ძირითად მიზნობრივ ჯგუფებს წარმოადგენს მასმედია, ტუროპერატორები, ახალგაზრდები (სტუდენტების, მოსწავლეები), 25-60 წლამდე საშუალო სოციალური ფენის წარმომადგენლები, ადგილობრივი მოსახლეობა. ზ) 2016 წელს შეიქმნა კოლხეთის ეროვნული პარკის „მეგობართა ასოციაცია“, რომელიც აქტიურად თანამშრომლობს კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციასთან, უმაღლეს საგანმანათლებლო სასწავლებლებთან. ახორციელებს გარემოსდაცვით პროექტებს საზოგადოების ცნობიერების დონის ამაღლებისა და მოსახლეობის ჩართულობის მიზნით. მიზნით. 2017 წელს ასოციაციამ დაიწყო პროექტი „ნორჩი რეინჯერი“. პროექტის მიზანია მომავალი თაობების უფრო მეტად დაახლოება ბუნებასთან და პრაქტიკულ საქმიანობაში მათი ჩართვა. პროექტის საბოლოო შედეგი საინტერპრეტაციო-საგანმანათლებლო საქმიანობებში რეინჯერთა გადამზადებას და მათ ჩართვას წარმოადგენს. სამომავლოდ სოციალური პროექტების განხორციელებაც იგეგმება. მუხლი 40. სოციალ-ეკონომიკური ასპექტები http://www.apa.gov.ge/ 40 XX საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისიდან ქვეყანაში შექმნილი მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობის გამო მრეწველობის განვითარების დონე კოლხეთში შედარებით დაბალია. ახლო წარსულში მრეწველობის წარმმართველი დარგები მანქანათმშენებლობა (ფოთის გემთშემკეთებელი და ჰიდრომექანიზმების ქარხნები და სხვ.), მსუბუქი მრეწველობა (ფოთის სამკერვალო და ტრიკოტაჟის ფაბრიკები, სენაკის ხალიჩების საქსოვი ფაბრიკა და სხვ.) და კვების მრეწველობა (ფოთის წისქვილკომბინატი, ხორცის კომბინატი და სხვ.) იყო. მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობა დაბალია, მათი უმეტესი ნაწილი იმყოფება უკიდურეს გაჭირვებაში და ამავდროულად მათ ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის უფლება არ აქვთ. მუხლი 41. ადმინისტრაციის მდგომარეობა 1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციას აქვს ძლიერი მხარეები და გააჩნია სერიოზული მიღწევები და წარმატებები. ძლიერი მხარეები. კოლხეთის ეროვნულ პარკს გააჩნია საკუთარი შემოსავლები ეკოტურისტული სერვისებიდან, რომელიც იმართება ცენტრალიზებულად დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მიერ. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაციის ყოველდღიური საქმიანობების მართვაზე პასუხისმგებელია ადმინისტრაციის დირექტორი. 2. კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია მოიცავს ორ განყოფილებას: დაცვისა და ადმინისტრაციულ განყოფილებას: ა) დაცვის განყოფილების თანამშრომლების ძირითადი მოვალეობებია: ტერიტორიის ფიზიკური დაცვა, პატრულირება და კანონაღსრულება ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ფარგლებში; კოლხეთის ეროვნული პარკის ფარგლებში არსებული ბუნებრივი რესურსების გამოყენების მონიტორინგი; ადგილობრივი მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლება; ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგსა და კონსერვაციულ ღონისძიებებში მონაწილეობა. ბ) ადმინისტრაციული განყოფილების ვალდებულებებში შედის: კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაციის მუშაობის მატერიალურ-ტექნიკური და ორგანიზაციული უზრუნველყოფა, ვიზიტორთა მომსახურება. ადმინისტრაციის პერსონალის თითოეულ წევრს გააჩნია შესაბამისი გამოცდილება და უნარები თავისი ძირითადი მოვალეობების სრულყოფილად შესრულებისათვის, მაგრამ კადრების შენარჩუნებისა და კვალიფიკაციის ასამაღლებლად აუცილებელია მუდმივი ტრენინგები და სამუშაო პირობების გაუმჯობესება. ადმინისტრაციის ძირითადი ბიუჯეტი ფინანსდება სახელმწიფოს მიერ. ადმინისტრაციის ძირითადი მატერიალურ-ტექნიკური დაფინანსება საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდის მიერ ხორციელდება. ადმინისტრაცია აქტიურად მუშაობს ეროვნული პარკის მართვის ყველა მიმართულებით, როგორიცაა: დაცვა და პატრულირება, ბიომრავალფეროვნებისა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და მონიტორინგი, დეგრადირებული ჰაბიტატების აღდენა, ეკოტურიზმი და რეკრეაცია, ეკოგანათლება, ცნობიერების ამაღლება და სოციალური კვლევები. ადმინისტრაცია აქტიურად თანამშრომლობს ადგილობრივ მოსახლეობასთან და დაინტერესებულ მხარეებთან. 3. ეროვნული პარკის ადმინისტრაციას გააჩნია შემდეგი მიღწევები: ა) გაუმჯობესდა ინფრასტრუქტურა - განახლდა ადმინისტრაციული შენობა, ყველა უბანში აშენდა სარეინჯეროები (სულ 5 უბანი-5 სარეინჯერო); ბ) განახლდა საოფისე ტექნიკა; შეძენილ იქნა კომპიუტერები, პრინტერები; გ) შეძენილ იქნა ავტომანქანები; 41 დ) ჩატარდა ხელახალი დემარკაცია; ე) გარემონტდა ტურისტული თავშესაფარი ჭურიაზე; ვ) რეინჯერები აღიჭურვნენ საველე ეკიპირებით, მათ გადაეცათ საველე დანები, ფარნები, ჭოგრიტები, ფოტოაპარატები და უნიფორმები; ზ) კაცობურის აღკვეთილისათვის დამზადდა 16 ერთეული ნიშნული. ბოლო 5 წლის მონაცემების მიხედვით ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა სტატისტიკა ასე გამოიყურება: 2013 წელს დაფიქსირებულია 94 სამართალდარღვევის ფაქტი, 2014 წელს 38, 2015 წელს - 28, 2016 წელს - 62, 2017 წელს კი დაფიქსირებულია 64 სამართალდარღვევის ფაქტი. თავი V კოლხეთის ეროვნული პარკის შიდა ზონირება, კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის საზღვრებში დაშვებული საქმიანობები მუხლი 42. კოლხეთის ეროვნული პარკის საზღვრები, ფართობი და შიდა ზონირება 1. კოლხეთის ეროვნული პარკის საზღვრები და ფართობი დადგენილია „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლით. 2. კოლხეთის ეროვნული პარკის საერთო ფართობია 44 308,5 ჰა. 3. გარემოსდაცვითი ძირითადი მიზნების, რესურსებით სარგებლობისა და „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის გათვალისწინებით, კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გამოყოფილია შემდეგი ზონები: ა) ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა - 28 035 ჰა; ბ) ბუნების მართვადი დაცვის ზონა - 961 ჰა; გ) ტრადიციული გამოყენების ზონა - 15 313 ჰა. 4. თითოეული ზონის საზღვრების გეოგრაფიული კოორდინატები მოცემულია დანართ № 14 ში, ხოლო ზონების რუკა - დანართ 2-ში. მუხლი 43. კოლხეთის ეროვნული პარკის შიდა ზონირების მიზანი და დასაბუთება 1. ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა - ბუნების მკაცრი დაცვის ზონის შექმნის მიზანია მკაცრი დაცვის ზონის საზღვრებში ბუნებრივი ან ბუნებრივთან მიახლოებული სფაგნუმიანი ტორფნარების, ბუნებრივი ტბორების, რელიქტური ტყეების, ფლორისა და ფაუნის რელიქტური, ენდემური და გლობალური წითელი ნუსხის სახეობების დაცვა და მათი in-situ კონსერვაცია. ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა წარმოადგენს მოზამთრე, მობუდარი და გადამფრენი ფრინველების ბუდობის, გამოზამთრებისა და დასვენების მნიშვნელოვან ტერიტორიას. ზონის ფართობი ჰაბიტატების თვითრეგულირებადი განვითარების და არსებული ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნების საშუალებას იძლევა. 2. ბუნების მართვადი დაცვის ზონა - ბუნების მართვადი დაცვის ზონის შექმნის მიზანია ნაწილობრივ დარღვეული და სახეცვლილი ეკოსისტემების, ცალკეული ცენოზების ფუნქციონირების უნარის შენარჩუნება და მათი სახეობრივი მრავალფეროვნების აღდგენა ბუნებრივი პროცესების მეცნიერულად დასაბუთებული მართვის მეთოდების (მანიპულაციების) გამოყენებით. ამ ეკოსისტემების თვითრეგულირებად მდგომარეობაში ბუნებრივად განვითარების უნარის შენარჩუნებისათვის საჭიროა მათი დაცვა და მოვლა პატრონობა. დეგრადირებული ეკოსისტემების აღდგენა, აქ მობინადრე სახეობათა ოპტიმალური საარსებო პირობების შექმნა, მიგრირებადი ფრინველების გზების უწყვეტობის 42 შენარჩუნება. ძლიერი ანთროპოგენური დატვირთვის შედეგად დეგრადირებული ჰაბიტატების ბუნებრივთან მიახლოებული სახით აღდგენა, რაც შესაძლებელია მკაცრი დაცვის რეჟიმის განხორციელებით. ეკოლოგიური პირობების გაუმჯობესება მოხდება როგორც ბუნებრივი გზით, ისე სხვადასხვა ერთჯერადი პრაქტიკული ქმედებების განხორციელებით. 3. ტრადიციული გამოყენების ზონა - ტრადიციული გამოყენების ზონის შექმნის მიზანია განახლებადი ბუნებრივი რესურსებით კონტროლირებადი და მდგრადი სარგებლობა ეკოსისტემების დაცვისა და მონიტორინგის აუცილებელი განხორციელებით. ტრადიციული გამოყენების ზონა მოიცავს ეროვნული პარკის იმ ნაწილებს, რომლებიც ტრადიციულად გამოიყენება პარკის მიმდებარე ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობის მიერ განახლებადი ბუნებრივი რესურსების მოსაპოვებლად. მუხლი 44. კოლხეთის ეროვნული პარკის თითოეულ ზონაში დაშვებული საქმიანობების ჩამონათვალი კოლხეთის ეროვნული პარკის: ა) ბუნების მკაცრი დაცვის ზონაში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა: ა.ა) არამანიპულაციური სამეცნიერო კვლევისა; ა.ბ) საგანმანათლებლო საქმიანობისა; ა.გ) სტიქიური უბედურების, კატასტროფისა და საგანგებო მდგომარეობის დროს, სამსახურებრივი მოვალეობების განხორციელების მიზნით, კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის პერსონალის ავტომოტო და საჰაერო სატრანსპორტო საშუალებებით შეზღუდული გადაადგილებისა; ა.დ) მონიტორინგის სამუშაოების წარმოებისა; ა.ე) საკადასტრო სამუშაოების განხორციელებისა; ა.ვ) ბუნების მკაცრი დაცვის ზონის კანონმდებლობით განსაზღვრული დაცვის რეჟიმის განხორციელებისათვის აუცილებელი ღონისძიებების გატარებისა, მათ შორის, დაცვის საქმიანობისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნისა და მოწყობისა; ა.ზ) უმოტორო ტრანსპორტით გადაადგილებისა; ბ) ბუნების მართვადი დაცვის ზონაში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა: ბ.ა) არამანიპულაციური და მანიპულაციური სამეცნიერო კვლევებისა; ბ.ბ) საგანმანათლებლო საქმიანობისა; ბ.გ) ეკოტურიზმისა; ბ.დ) აღდგენითი ღონისძიებების განხორციელებისა; ბ.ე) სტიქიური უბედურების, კატასტროფის, საგანგებო მდგომარეობისა და აღდგენითი სამუშაოების დროს, სამსახურებრივი მოვალეობების განხორციელების მიზნით, ავტომოტო და საჰაერო სატრანსპორტო საშუალებებით შეზღუდული გადაადგილებისა; ბ.ვ) მონიტორინგის სამუშაოების წარმოებისა; ბ.ზ) საკადასტრო სამუშაოების განხორციელებისა; ბ.თ) ბუნების მართვადი დაცვის ზონის კანონმდებლობით განსაზღვრული დაცვის რეჟიმის განხორციელებისათვის აუცილებელი ღონისძიებების გატარებისა; ბ.ი) უმოტორო ტრანსპორტით გადაადგილებისა; ბ.კ) დაცვისა და ეკოტურიზმისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნისა. გ) ტრადიციული გამოყენების ზონაში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა: გ.ა) ტერიტორიაზე ეკოლოგიური წონასწორობის შენარჩუნებისა; 43 გ.ბ) ტერიტორიაზე არსებული ეკოსისტემებისა და მის ფარგლებში გავრცელებული ფლორისა და ფაუნის დაცვის, მოვლისა და აღდგენისა; გ.გ) ტერიტორიის ჰიდროლოგიური სისტემის დაცვისა და მონიტორინგისა; გ.დ) ტყის ეკოსისტემების დაცვისა და აღდგენისა; გ.ე) არამანიპულაციური და მანიპულაციური სამეცნიერო კვლევისა; გ.ვ) საგანმანათლებლო საქმიანობისა; გ.ზ) ეკოტურიზმისა; გ.თ) აღდგენითი ღონისძიებების განხორციელებისა; გ.ი) სტიქიური უბედურების, კატასტროფის, საგანგებო მდგომარეობისა და აღდგენითი სამუშაოების დროს, სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელების მიზნით, ავტომოტო და საჰაერო სატრანსპორტო საშუალებებით შეზღუდული გადაადგილებისა; გ.კ) მონიტორინგის სამუშაოთა წარმოებისა; გ.ლ) საკადასტრო სამუშაოთა განხორციელებისა; გ.მ) უმოტორო ტრანსპორტით გადაადგილებისა; გ.ნ) ვიზიტორთა ყოფნისა და გადაადგილებისა, მათ შორის, „კოლხეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 49-ე მუხლის მე-5 პუნქტით განსაზღვრული შემთხვევებისა; გ.ო) მეფუტკრეობისა და სკების განთავსებისა; გ.პ) დაცვის და ტურისტული საქმიანობისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნისა და მოწყობისა; გ.ჟ) მიმდებარე დასახლებული პუნქტების მოსახლეობის პირადი მოხმარებისათვის, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ტყის არამერქნული რესურსებით სარგებლობისა, ტყის მერქნიანი მცენარეების პროდუქტებით სარგებლობისა, საქართველოს მთავრობის 2021 წლის 18 მაისის №221 დადგენილებით დამტკიცებული „ტყითსარგებლობის წესის შესახებ“ დებულების 89-ე მუხლით განსაზღვრული სოციალური დანიშნულების ჭრის შედეგად მიღებული მერქნით სარგებლობისა (არსებული რესურსის გათვალისწინებით, გამოყოფილი ტყეკაფიდან ერთ კომლზე გაიცემა 7მ3-მდე საშეშე მერქანი), ძოვებისა/თიბვისა (ტყით დაუფარავ ფართობებზე), საქონლის სატრანზიტო გადარეკვისა, თევზჭერისა (გარდა ამ ტექნიკური რეგლამენტის დანართ 11-ის „დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ტერიტორიაზე, სადაც დაშვებულია მხოლოდ სპორტული და სამოყვარულო თევზჭერა), საქართველოს მთავრობის 2021 წლის 18 მაისის №221 დადგენილებით დამტკიცებული „ტყითსარგებლობის წესის შესახებ“ დებულების მე-60 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“, „ბ“, „დ“, „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული განსაკუთრებული დანიშნულებით ტყით სპეციალური სარგებლობისა, აგრეთვე საქართველოს კანონმდებლობით დაშვებული სხვა საქმიანობისა. საქართველოს მთავრობის 2021 წლის 13 ივლისის დადგენილება №349 - ვებგვერდი, 15.07.2021 წ. მუხლი 45. კაცობურის აღკვეთილის სტატუსი, ფართობი, დაშვებული და აკრძალული საქმიანობები 1. კაცობურის აღკვეთილის საზღვრები, ფართობი და სტატუსი დადგენილია „დაცული ტერიტორიების სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლით. 2. კაცობურის აღკვეთილის ფართობი შეადგენს 270,8 ჰა-ს. 3. კაცობურის აღკვეთილის შექმნის მიზანია, ანთროპოგენური ფაქტორის ზეწოლის შემდეგ ჯერ კიდევ შემორჩენილი, ბუნებრივი მემკვიდრეობის თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი ცენოზების - რელიქტური კოლხური ტყეების დაცვა, აღდგენა, კონსერვაცია, ეკოტურიზმის განვითარების მიზნით წარსულში არსებული სატბორე მეურნეობების აღდგენა. აღდგენის 44 ზონის ტერიტორიაზე, „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, შესაძლებელია ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესების (თევზჭერა, ძოვება, საშეშე მერქნის დამზადება) გათვალისწინებით რესურსების ტრადიციული და კონტროლირებადი გამოყენება. 4. კაცობურის აღკვეთილში დაშვებულია მხოლოდ: ა) არამანიპულაციური და მანიპულაციური სამეცნიერო კვლევა; ბ) საგანმანათლებლო საქმიანობა; გ) აღდგენითი ღონისძიებების განხორციელება; დ) მონიტორინგის სამუშაოების წარმოება; ე) საკადასტრო სამუშაოების განხორციელება; ვ) კაცობურის აღკვეთილის კანონმდებლობით განსაზღვრული დაცვის რეჟიმის განხორციელებისათვის აუცილებელი ღონისძიებების გატარება (კაცობურის აღკვეთილის ფიზიკური დაცვა); ზ) მეფუტკრეობა და სკების განთავსება; თ) სანერგის მოწყობა; ი) ადგილობრივი თევზის სახეობების გათვალისწინებით სატბორე მეურნეობის აღდგენა; კ) სამოყვარულო და სპორტული თევზჭერა; ლ) მკაცრი კონტროლის პირობებში ცალკეული განახლებადი რესურსის მოხმარება; მ) დაცვის და ტურისტული საქმიანობისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნა და მოწყობა; ნ) მიმდებარე დასახლებული პუნქტების მოსახლეობის პირადი მოხმარებისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ტყის არამერქნული რესურსებით სარგებლობა, ტყის მერქნიანი მცენარეების პროდუქტებით სარგებლობა, საქართველოს მთავრობის 2021 წლის 18 მაისის №221 დადგენილებით დამტკიცებული „ტყითსარგებლობის წესის შესახებ“ დებულების 89-ე მუხლით განსაზღვრული სოციალური დანიშნულებისა და სხვა ჭრების შედეგად მიღებული მერქნით სარგებლობა (არსებული რესურსის გათვალისწინებით, გამოყოფილი ტყეკაფიდან ერთ კომლზე გაიცემა 5მ3-მდე საშეშე მერქანი), ძოვება/თიბვა (ტყით დაუფარავ ფართობებზე), საქონლის სატრანზიტო გადარეკვა, „ტყითსარგებლობის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2021 წლის 18 მაისის №221 დადგენილებით დამტკიცებული „ტყითსარგებლობის წესის შესახებ“ დებულების მე-60 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“, „ბ“, „დ“, „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული განსაკუთრებული დანიშნულებით ტყით სპეციალური სარგებლობა, აგრეთვე საქართველოს კანონმდებლობით დაშვებული სხვა საქმიანობა. საქართველოს მთავრობის 2021 წლის 13 ივლისის დადგენილება №349 - ვებგვერდი, 15.07.2021 წ. თავი VI მენეჯმენტის გეგმის პროგრამები მუხლი 46. მენეჯმენტის გეგმის პროგრამების განხორციელებაზე პასუხისმგებლობა 1. დაცული ტერიტორიების სააგენტო და კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაცია პასუხისმგებელია მენეჯმენტის გეგმით გათვალისწინებული ღონისძიებებისა და ქმედებების ორგანიზებაზე, მისი განხორციელების მონიტორინგსა და დასახული მიზნების მიღწევაზე. 45 2. სააგენტო უზრუნველყოფს მენეჯმენტის გეგმის გარკვეული ღონისძიებების განხორციელების პროცესში სხვა ორგანიზაციებისა და ექსპერტების ჩართულობას ან მათთან თანამშრომლობას. 3. მენეჯმენტის გეგმის განხორციელება საოპერაციო გეგმის საშუალებით ხორციელდება. საოპერაციო გეგმა შემუშავებულია სამწლიანი პერიოდისათვის, რომელიც განახლდება საჭიროებისამებრ და მოიცავს დეტალურ განსახორციელებელ ქმედებებს ყოველი ცალკეული წლის ქმედებებიდან გამომდინარე შემუშავებული ბიუჯეტის ჩათვლით. მუხლი 47. მენეჯმენტის პროგრამები 1. სიტუაციური ანალიზისას გამოიკვეთა შემდეგი ძირითადი მიმართულებები, რომელთა განვითარებაც უზრუნველყოფს მენეჯმენტის გეგმის მიზნების, აქტივობებისა და ღონისძიებათა პროგრამულ სტრუქტურას: ა) დაცვა, პატრულირება და კანონაღსრულება; ბ) ბუნებრივი რესურსებით მდგრადი სარგებლობა და კონსერვაცია; გ) კვლევა და მონიტორინგი; დ) ეკოგანათლება და საზოგადოებასთან ურთიერთობა; ე) ეკოტურიზმი; ვ) ადმინისტრაციის თანამშრომლებისა და ტექნიკური შესაძლებლობების განვითარება. 2. მენეჯმენტის გეგმის მომდევნო მუხლებში განსაზღვრულია მენეჯმენტის ცალკეული პროგრამის მიზნები და საოპერაციო გეგმის ფარგლებში ყოველწლიური დაგეგმვისათვის განსახორციელებელი დეტალური ქმედებები და ინდიკატოები. მუხლი 48. მენეჯმენტის პროგრამა: დაცვა, პატრულირება და კანონაღსრულება 1. დაცვას, პატრულირებასა და კანონაღსრულებასთან დაკავშირებით სიტუაციური ანალიზის დროს შემდეგი ძირითადი პრობლემები გამოიკვეთა: ა) დაცული ტერიტორიის მომიჯნავედ მიმდინარე და დაგეგმილი საქმიანობები (ინფრასტრუქტურული და მელიორაციული პროექტები, დრენაჟი, ტყის ჭრა, საქონლის ძოვება და სხვა), რომელიც შესაძლო ნეგატიურ ზემოქმედებას შესაძლებელია ახდენდეს თავად ეროვნული პარკის ეკოსისტემებზე ვერ კონტროლდება ადმინისტრაციის მიერ; ბ) ხერგილების რაოდენობა არასაკმარისია; გ) დაცვის, პატრულირების და კანონაღსრულების ხარისხიანად წარმართვისთვის არასაკმარისია აღჭურვილობა (რაცია, ღამის ხედვის მოწყობილობები, სპეციალური წყალგაუმტარი ტანსაცმელი და სხვა) და ტრანსპორტი (კვადროციკლი, პიკაპის ტიპის ავტომანაქანა); დ) სათანადო სამუშაო პირობების არქონა, სამსახურებრივი მიღწევებისა და წარმატებების შემთხვევაში „წახალისება/ჯილდოს” სისტემის არარსებობა. 2. დაცვას, პატრულირებას და კანონაღსრულებასთან დაკავშირებული პროგრამის მიზნები, ქმედებები და ინდიკატორები შემდეგში მდგომარეობს: 46 მიზანი 1: დაცვის განყოფილების ადამიანური რესურსების გაძლიერება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1. უკანონო ქმედებების გამოვლენისა და აღკვეთის მიზნით არსებული პატრულირების სისტემის გადახედვა/დახვეწა და საჭიროების შემთხვევაში კორექტირება; 1.2. ახალი სამანქანო-საპატრულო საწყალოსნო მარშრუტების შექმნა, პატრულირების ჯგუფების განსაზღვრა და შესაბამისი ღონისძიებების დაგეგმვა 1.1. პატრულრების სიტემა გეგმა განახლებულია და დამტკიცებულია შესაბამისი ბრძანებით; 1.2. ჩამოყალიბებული სამანქანო საპატრულო-საწყალოსნო მარშრუტი და შესაბამისი საპატრულო ჯგუფი და დამტკიცებულია ბრძანებით; საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიმდინარე დაფინანსება, სახელმწიფო ბიუჯეტი მიზანი 2: აუცილებელი აღჭურვილობისა და აპარატურის შესყიდვა, პერიოდული განახლება და ტექნიკური მომსახურება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 2.1. დაცვისა და პატრულირებისათვის აუცილებელი აღჭურვილობის შეძენა/განახლება 2.1. დაცვისა და პატრულირებისათვის შეძენილია მინიმუმ: 2 ერთეული კვადროციკლი; 28 ერთეული სამკერდე კამერა; 7 ერთეული ღამის ხედვის მოწყობილობა; 15ერთეული ტყვიისგან დამცავი ჟილეტი; 15 ერთეული წყალგაუმტარი სპეც. ტანსაცმელი; 20 ერთეული ცეცხლგამძლე სპეც. ფორმა და ცეცხლმაქრი (წყლის ზურგჩანთა); სააგენტოს დაფინანსებით ან საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი რაოდენობები დაზუსტდება არსებული საჭიროებიდან გამომდინარე 47 განახლებული 3 საპატრულო ავტომანქანა; 2.2. რეინჯერები აღჭურვილია: ცეცხლსასროლი იარაღი (24 ერთეული), უნიფორმა (41 ერთეული), რადიო კავშირგაბმულობის დანადგარ გამაძლიერებელი (5 ერთეული), რაცის (38 ერთეული), ჭოგრიტები (14 ერთეული), ვიდეო რეგისტრატორები (2 ერთეული) და სხვა აუცილებელი აპარატურა მიზანი 3: კოლხეთის ეროვნული პარკის სასაზღვრო ნიშნულების განთავსება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 3.1 პარკის საზღვრების, ტერიტორიულ ფუნქციონალური ზონირების განმსაზღვრელი ნიშნულების განთავსება 3.1. კაცობურის, სენაკის, ხობის, ზუგდიდის, ლანჩხუთის, სუფსის, კოლხეთის უბნებზე განთავსებული ზონის აღმნიშვნელი 150 ცალი ნიშნული; მკაცრი დაცვის, მართვად და ტრადიციულ ზონებში შესაბამისი ზონირების აღმნიშვნელი - 100 ნიშნული; სააგენტოს დაფინანსებით ან საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი რაოდენობები დაზუსტდება არსებული საჭიროებიდან გამომდინარე მიზანი 4: ხერგილების დამონტაჟება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 4.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ყველა ძირითად, როგორც სახმელეთო, ისე 4.1. ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის კრიტიკულ, სააგენტოს დაფინასებით ან რაოდენობები დაზუსტდება 48 საწყალოსნო შესასვლელში ხერგილების დამონტაჟება ანთროპოგენური ზემოქმედების მქონე ადგილებში დამონტაჟებული 12 ახალი ხერგილი: ზუგდიდში - 2, ხობში - 3, კაცობურში - 1, ლანჩხუთში - 3 და სუფსაში - 3 ხერგილი საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი არსებული საჭიროებიდან გამომდინარე მიზანი 5: “ადამიანის კონფლიქტი მტაცებლებთან” დარეგულირება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 5.1. ,,ადამიანის კონფლიქტი მტაცებლებთან“ სამოქმედო გეგმის შემუშავება 5.1. შემუშავებულია "ადამიანის კოფლიქტი მტაცებელთან" სამოქმედო გეგმა შესაბამისი კომპეტენტური ექსპერტების ჩართულობა, ადგილობრივი მოსახლეობა საჭიროა შესაბამისი ექსპერტების და ფონდების მოძიება მიზანი 6: ტყეკაფების გამოყოფისა და ათვისების ანალიზი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 6.1.გამოსაყოფი ტყეკაფების ადგილების იდენტიფიცირება კვარტლების მიხედვით მოქმედ კანონმდებლობასთან შესაბამისობით 6.1. დადგენილია და გაანგარიშებულია საშეშე ხე-ტყის მარაგი და ადგილობრივი მოსახლეობა ყოველწლიურად უზრუნველყოფილია სათბობი შეშით; საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი ხე-ტყის მარაგის არსებობის შემთხვევაში მიზანი 7: ანაკლიის, ნაბადას და იმნათის ტორფნარებზე ხანძრების შემცირება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 49 7.1. შესაბამისი ტექნიკისა და აღჭურვილობის შემოწმება ვარგისიანობისა და მდგომარეობის შესახებ. მისი გამართულ მდგომარეობაში მოყვანა; 7.2.ხანძარსაშიშ პერიოდში ხანძრების რისკების მინიმუმამდე დაყვანა, გავრცელების კერების დროული აღმოჩენა და მყისიერი რეაგირება 7.1. შესაბამისი სახანძრო აღჭურვილობა გამართულ მდგომარეობაშია; 7.2. ტორფნარებზე 20 % -ით შემცირებული ხანძრები ბუფერული ზონის მოსახლეობა, საგანგებო სიტუაციების მართვის დეპარტამენტი, საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიზანი 8: ბრაკონიერობასთან ბრძოლა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 8.1.სისტემატური პატრულირება ადგილზე და მონადირეებთან შეხვედრები ცნობიერების ამაღლების, ბრაკონიერობისა და სხვა უკანონო საქმიანობის შემცირებისა და აღმოფხვრის მიზნით 8.1. 10-15 % - ით შემცირებული სამართალდარღვევათა ფაქტების რაოდენობა ადგილობრივი მოსახლეობა, პოლიცია, გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტი არ არის მიზანი 9. კოლხეთის ეროვნული პარკის მომიჯნავე ტერიტორიაზე, მომდინარე ქმედებებიდან შესაძლო საფრთხეების აღრიცხვა და მონიტორინგი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 9.1.კოლხეთის ეროვნული პარკის მომიჯნავედ ყველა ანთროპოგენური ფაქტორის (ინფრასტრუქტურული პროექტები, სამელიორაციო სამუშაოები, ინერტული მასის ამოღება, დაჭუჭყიანება, სასოფლო-სამეურნეო 9.1. შეგროვებულია ინფორმაცია საფრთხეების შესახებ 50 სავარგულებში შხამ-ქიმიკატების გამოყენება და სხვა) აღრიცხვა და შესაბამისი რეაგირება მუხლი 49. მენეჯმენტის პროგრამა: ბუნებრივი რესურსების კონსერვაცია და მდგრადი სარგებლობა 1. ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციასა და ბუნებრივი რესურსების მდგრად სარგებლობასთან დაკავშირებით სიტუაციური ანალიზის დროს შემდეგი პრობლემური საკითხები გამოიკვეთა: ა) წარსულში ტყის არასწორი მენეჯმენტის გამო დეგრადირებულია რელიქტური ტყეები და ჩამოყალიბებულია მეორადი მდელოები. რელიქტური ტყის ბუნებრივი სახით განახლება ძალიან ცუდად ან არ მიმდინარეობს; ბ) ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ტყეებში გაბატონებულია ინვაზიური სახეობები. განსაკუთრებულ საფრთხეს გლედიჩიას, ამორფას და კანადური ოქროწკეპლას დომინანტობა და მათ მიერ რელიქტური ენდემური სახეობების გამოდევნა წარმოადგენს; გ) პალიასტომის ტბაში წყლის დონის საკმაო შემცირება და ძლიერი ევტროფიკაცია; დ) რამსარის კონვენციის ტერიტორიების მნიშვნელოვანი მოდიფიკაცია; ე) არ არსებობს ინფორმაცია კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ჭარბტენიანი ჰაბიტატების ეკოსისტემური სერვისების შესახებ. 2. ბუნებრივი რესურსების მდგრადი სარგებლობის და კონსერვაციის მიზნები, ქმედებები და ინდიკატორები შემდეგში მდგომარეობს: მიზანი 1: ეროვნული პარკში რელიქტური ტყის იშვიათი კორომების დაცვის გაძლიერება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1.ეროვნულ პარკში მაღალკონსერვაციული ტყის კორომების გამოვლენა; 1.2. მაღალკონსერვაციული ტყის კორომების დაცვა და მონიტორინგი 1.1. შექმნილია რუკა და მონაცემთა ბაზა, პარკში გავრცელებული მაღალკონსერვაციული ტყის კორომების შესახებ; 1.2. დაცულია მაღალოსერვაციული კორომები და წარმოებს მუდმვი მონიტორინგი ეროვნული სატყეო სააგენტო, სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტები, კოლხეთის ეროვნული პარკის განვითარების და სხვა ფონდები, საჭიროა დონორის მხაედაჭერა 51 შესაბამისი ქართველი და უცხოელი ექსპერტები მიზანი 2: კაცობურის აღკვეთილში ინვაზიური გლედიჩიასა და ამორფას ჩანაცვლება კოლხეთის ფლორის მერქნიანი სახეობებით ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 2.1. კაცობურის აღკვეთილში დროებითი სანერგის მოწყობა რელიქტური მერქნიანი სახეობების აღდგენა/გამრავლებისათვის; 2.2. ექსპერტების ჩართულობით ამორფასა და გლედიჩიასთან ბრძოლის სამოქმედო გეგმის ჩამოყალიბება 2.1. კაცობურის აღკვეთილში მოწყობილი სანერგე კოლხეთის რელიქტური მერქნიანი სახეობების აღდგენა-გამრავლების მიზნით; 2.2. ამორფასა და გლედიჩიას შემცირების მიზნით შემუშავებული სამოქმედო გეგმა საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, სოფლების: ნორიოს, სუჯუნის, წყალიკარის მოსახლეობა, სხვა საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციები და სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები, კომპეტენტური ქართველი და უცხოელი ექსპერტები საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი ან დონორი ორგანიზაციები მიზანი 3: დეგრადირებული რელიქტური კოლხური ტყის აღდგენა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 3.1. დეგრადირებული კოლხური ტყის აღდგენის კომბინირებულ -კონსერვაციული და სოციალური პროექტების შემუშავება 3.1. ტყის მართვის გეგმის მიხედვით, განსაზღვრული აღდგენითი ღონისძიებები ეროვნული სატყეო სააგენტო, ზუგდიდის, ხობის, სენაკის, საქართველოს დაცული ტერიტორიების 52 /განხორციელება განხორციელებულია მინიმუმ 2,6 ჰა-ზე (კოლხური მუხის გაშენება) ლანჩხუთის, აბაშის მუნიციპალიტეტების მერია, ადგილობრივი მოსახლეობა, სხვა საერთაშორისო ფონდები და დონორი ორგანიზაციების კომპეტენტური ექსპერტები განვითარების ფონდი მიზანი 4: პალიასტომის ტბის ეკოლოგიური მდგომარეობის აღდგენა-გაჯანსაღება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 4.1. პალიასტომის ტბის გაჯანსაღების მიზნით შესაბამისი კვლევის განხორციელება, გრძელვადიანი პროგრამის შემუშავება ეტაპობრივად განსახორციელებელი ღონისძიებების მიხედვით 4.1. ჩატარებული კვლევების შედეგად დადგენილი პალიასტომის ტბის ევტროფიკაციის გამომწვევი ძირითადი მიზეზების შესახებ მომზადებული ანგარიში; 2020 წლიდან: 4.2.მიმდინარეობს პალიასტომის ტბის გაჯანსაღების გრძელვადიანი პროგრამა; 4.3. ყოველწლიურად მცირდება ევტროფიკაცია ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი, ადგილობრივი მოსახლეობა, სხვა საერთაშორისო ფონდები და დონორი ორგანიზაციები, სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტები, კომპეტენტური უცხოელი და ქართველი ექსპერტები საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი და დონორი ორგანიზაციების მხარდაჭერა მიზანი 5: “ადამიანის კონფლიქტი მტაცებლებთან” დარეგულირება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 53 5.1. სამკურნალო მცენარეთა მონაცემის ბაზის შექმნა 5.1.პარკში გავრცელებული სამკურნალო მცენარეების გავრცელების რუკები და მონაცემთა ბაზა; 5.2. დაბეჭდილი და გავრცელებული ბროშურა: „ კოლხეთის ეროვნული პარკის სამკურნალო მცენარეები“ არასამთავრობო ორგანიზაციები, სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები, ადგილობრივი მოსახლეობა, ფარმაცევტული კომპანიები საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიზანი 6: პალიასტომის ტბაზე თევზჭერის დარეგულირება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 6.1. პოტენციური მეთევზეების - თევზით მოსარგებლეების განსაზღვრა, რომლების თევზჭერას ახორციელებენ პალიასტომის ტბაში და ყოველწლიურად დაჭერილითევზის ოდენობის განსაზღვრა 6.1. განსაზღრულია მეთევზეთა რაოდენობა და დადგენილია ყოველწლიურად დაჭერილი თევზის რაოდენობა 6.2. დადგენილია კვოტები 6.3. დარეგულიებულია თევზჭერა საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, რეგიონული არასამთავრობო ორგანიზაციები და სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები, და კომპეტენტური იქტიოლოგები მიზანი 7: ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის მომიჯნავე ტერიტორიის მოსახლეობასთან კონფლიქტის აღმოფხვრა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 7.1. ეროვნული პარკის მიმდებარედ მცხოვრები მოსახლეობის უკმაყოფილების დონის შემცირების და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით 7.1. დაცული ტერიტორიების სააგეტოსა და დონორი ორგანიზაციების თანამშრომლობის ფარგლებში, მიმდებარე საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, სახელმწიფო შესაბამისი დაფინანსების მოძიება დონორებისგან 54 სოციალური ღონისძიებების შემუშავება და განხორციელება მოსახლეობის სოციალურ ეკონომიკური მდგომარების გაუმჯობესების მიზნით სხვადასხვა ტიპის პროექტები (სატბორე და სამონადირეო მეურნეობა, მეფუტკრეობა, სასათბურე მეურნეობები, მოსახლეობა მომარაგდა ალტერნატიული საწვავით და სხვა); სოციალური პროგრამები, ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი მიზანი 8: მომთაბარე მწყემსებთან ურთიერთობების დარეგულირება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორი პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 8.1. ტრადიციული გამოყენების ზონაში საძოვრებით მოსარგებლე დაინტერესებულ მხარეებთან ურთიერთობის გაუმჯობესება 8.1. საქონლის ძოვების კრიტიკული ადგილების აღმნიშვნელი რუკა, ასევე იდენტიფიცირებულია საძოვრები და მოსარგებლე პირები ადგილობრივი მოსახლეობა, ზუგდიდის, ხობის, სენაკის, აბაშის, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტები, მომთაბარე მწყემსები, შესაბამისი კომპეტენტური ექსპერტი დამატებითი დაფინანსება ექსპერტის დასაქირავებლად მუხლი 50. მენეჯმენტის პროგრამა: სამეცნიერო კვლევა და მონიტორინგი 1.სიტუაციური ანალიზის დროს სამეცნიერო კვლევამონიტორინგში გამოიკვეთა შემდეგი პრობლემები, რომელთა გადაჭრაც აუცილებელია: ა) მონიტორინგისთვის მნიშვნელოვანი საკვანძო ჰაბიტატებისა და ფლორისა და ფაუნის სახეობათა ნუსხა არასრულყოფილია; ბ) მონიტორინგის მეთოდოლოგიები საჭიროებს დახვეწას; გ) არ მიმდინარეობს იმნათის პერკოლაციური სფაგნუმიანი ტორფნარებისათვის ჰიდროლოგიური რეჟიმის მონიტორინგი; 55 დ) კოლხური მუხის კონსერვაციისათვის აუცილებელია სახეობის აღდგენის გეგმის შემუშავება; ე) საზღვაო სამშენებლო სამუშაოების წარმოებისას წარმოქმნილი მაღალი ინტენსივობის ხმაურისა და ბგერითი დაბინძურების გამო გახშირებულია დელფინების გამორიყვის ფაქტები; ვ) შესრულებული სამეცნიერო კვლევები, შეგროვებული მონაცემები და ინფორმაციები საჭიროებს დაარქივებას და ელექტრონული მონაცემთა ბაზის შექმანს. 2. კვლევა და მონიტორინგის პროგრამის მიზნები, ქმედებები და ინდიკატორები შემდეგში მდგომარეობს: მიზანი 1: სამეცნიერო კვლევების მონაცემთა ბაზის შექმნა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1. ეროვნულ პარკში წლების განმავლობაში განხორციელებული პროექტების და ჩატარებული სამეცნიერო კვლევების მონაცემთა ბაზის შექმნა 1.1. შექმნილია ეროვნულ პარკში წლების წინ განხორციელებული სამეცნიერო კვლევების მონაცემთა ბაზა სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები, სამთავრობო და არასამთავრობო ორგანიზაციები, დონორი და პარტნიორი ორგანიზაციები მიზანი 2: ადგილობრივ, ეროვნულ, საერთაშორისო გარემოსდაცვით და სამეცნიერო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის გაფართოება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 56 2.1. ჰაბიტატებისა და სახეობათა კონსერვაციის მიზნით თანამშრომლობა ადგილობრივ, ეროვნულ და საერთაშორისო გარემოსდაცვით სამეცნიერო ორგანიზაციებთან 2.1. თანამშრომლობა ტორფნარების კონსერვაციის საერთაშორისო ჯგუფთან და მიმდინარე ერთობლივი სამეცნიერო პროექტები; საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, ეროვნული და უცხოეთის სამეცნიერო კვლევითი და გარემოსდაცვით ი ორგანიზაციები (IUCN, UNESCO,IMCG, WWF და სხვა), რუსთაველის სამეცნიერო ფონდი მიმდინარე დაფინანსება, სახელმწიფო ბიუჯეტი მიზანი 3: ტორფნარებისათვის ცალ-ცალკე ჰიდროლოგიური ლანდშაფტის ეკოლოგიის კონცეპტუალური მოდელის შექმნა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 3.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ყველა ტორფნარისათვის ცალ-ცალკე (იმნათი, ფიჩორა, გრიგოლეთი, ნაბადა, ანაკლია, ჭურია) ჰიდროლოგიის ლანდშაფტის ეკოლოგიური 3.1. ეროვნული პარკის (ექვსი) ტორფნარებისათვის ცალ-ცალკე ლანდშაფტის ეკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ორგანიზაციები, საერთაშორისო საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების 57 მოდელის შექმნა, ეკოსისტემის ფუნქციონირების მდგრადობის შენარჩუნებისათვის; 3.2. იმნათის ტორფნარის პერკოლაციური ჰიდროლოგიური რეჟიმის მონიტორინგისათვის შესაბამისი აღჭურვილობის შეძენა; 3.3. იმნათის პერკოლაციური ტორფნარის ჰიდროლოგიური რეჟიმის მონიტორინგი კონცეპტუალური მოდელი; 3.2. ბუნებრივი რესურსების სპეციალისტები და რეინჯერები აღჭურვილია ტორფნარის ჰიდროლოგიური რეჟიმის მონიტორინგისათვის აუცილებელი ყველა ხელსაწყოთი: pH - მზომი (სამი ცალი), ტორფნარში წყლის დინების საზომი ხელსაწყო Logger (ერთი ცალი), წყლის თერმომეტრი (სამი ცალი); 3.3. ტერიტორიის მართვის გასაუმჯობესებლად იმნათის ტორფნარის პერკოლაციური ჰიდროლოგიური რეჟიმის მუდმივი მონიტორინგის შედეგად მიღებული საჭირო ინფორმაცია/მონაცემები კომპეტენტური ექსპერტ/ჰიდრო ლოგი ფონდი მიზანი 4: უხერხემლო ცხოველების მონაცემთა ბაზის შექმნა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 4.1. უხერხემლო ცხოველების მონაცემთა ბაზის შექმნა; 4.1. შემუშავებული მონაცემთა ბაზა უხერხემლო ცხოველების შესახებ; რუსთაველის სამეცნიერო ფონდი, საქართველოს დაცული 58 4.2. საფრთხის წინაშე მყოფი უხერხემლო ცხოველების სახეობების გამოვლენა, გავრცელების რუკის შექმნა 4.2 შემუშავებული რუკა საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების გავრცელების შესახებ კომპეტენტური ექსპერტის მოწვევა ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიზანი 5: კოლხეთის ეროვნული პარკის ტყეებში ფიტო - და ენტომოდაავადებების შესწავლა და ბრძოლის ღონისძიებების განხორციელება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 5.1. კოლხეთის ეროვნულ პარკის ტყის მუდმივი ფიტოსანიტარული მონიტორინგი 5.1. შექმნილი მონაცემთა ბაზა და რუკა და პარკში მავნე ორგანიზმების გავრცელების შესახებ: 5.2. მავნებლებთან წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებების წლიური ფიტოპათოლოგიური გამოკვლევების ანგარიშები, ფოტომასალა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტები, შესაბამისი კომპეტენტური ექსპერტები, დონორი ორგანიზაციები საქართვლოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიზანი 6: პალიასტომის ტბის იქტიოფაუნის მონიტორინგი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 6.1. პალიასტომის ტბის იქტიოფაუნის მონიტორინგი და მონაცემთა ბაზის შექმნა 6.1. შემუშავებული მონაცემთა ბაზა პალიასტომის ტბის იქტიოფაუნის შესახებ; 6.2. მონიტორინგის ამსახველი ფოტოები საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების საჭიროა შესაბამისი (გარე) ექსპერტების ჩართულობა 59 და ანგარიშები ფონდი მიზანი 7: კოლხური ხოხბის კონსერვაცია ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 7.1. კოლხური ხოხბის პოპულაციის აღდგენა/კონსერვაციის პროგრამის შემუშავება/იმპელემენტაცია 7.1. შემუშავებული კოლხური ხოხბის პოპულაციის აღდგენა/კონსერვაციის პროგრამა; 7.2. 5 % - ით გაზრდილი კოლხური ხოხბის პოპულაციური რიცხოვნობა საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, ეროვნული საშენი მეურნეობა, არასამთავრობო ორგანიზაციები საჭიროა სახოხბის საშენის მოწყობა მიზანი 8: წავის კონსერვაცია და მონიტორინგი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 8.1. წავის კონსერვაციის პროგრამის შემუშავება/ იმპელემენტაცია/მონიტორინგი 8.1. შემუშავებული კონსერვაციის პროგრამა წავის ჰაბიტატის დაცვის შესახებ; 8.2. სახეობის მონიტორინგის ამსახველი ფოტოები და ანგარიშები; 8.3. 5-10 % -ით გაზრდილი წავის პოპულაციური რიცხოვნობა საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, არასამთავრობო ორგანიზაციები საჭიროა შესაბამისი (გარე) ექსპერტების ჩართულობა 60 მიზანი 9: ზღვის ძუძუმწოვრების მონიტორინგი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 9.1. ძუძუმწოვრების (ზღვის ღორი, აფალინა) კონსერვაციის პროგრამის დანერგვის ხელშეწყობა 9.1. გლობალური სტატუსის მქონე ზღვის ძუძუმწოვრების (ზღვის ღორი და აფალინა) კონსერვაციის პროგრამა შემუსავებულია და მიმიდნარეობს მონიტორინგი; საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი საჭიროა შესაბამისი (გარე) ექსპერტების ჩართულობა მიზანი 10: შველის ჰაბიტატის კონსერვაცია და მონიტორინგი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 10.1. შველის ჰაბიტატის მონიტორინგი 10.1. მონიტორინგის ამსახველი ფოტოები და ანგარიში; 10.2. 15 %-ით გაზრდილი შველის პოპულაციური რიცხოვნობა საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი საჭიროა შესაბამისი (გარე) ექსპერტების ჩართულობა მიზანი 11: თეთრკუდა არწივის კონსერვაცია/მონიტორინგი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 11.1. თეთრკუდა არწივის კონსერვაციის პროგრამის შემუშავება/ იმპელემენტაცია/მონიტორინგი 11.1. შემუშავებული პროგრამა თეთრკუდა არწივის კონსერვაციის შესახებ; საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, საჭიროა შესაბამისი (გარე) ექსპერტების ჩართულობა 61 11.2. 5 % -თ გაზრდილი თეთრკუდა არწივის პოპულაცია არასამთავრობო ორგანიზაციები მიზანი 12: გადამფრენი, მობუდარი და წყალმცურავი ფრინველების მონიტორინგი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 12.1. გადამფრენი, მობუდარი და წყალმცურავი ფრინველების მონიტორინგი 12.1. შექმნილი მონაცემთა ბაზა და სტატისტიკური მონაცემები საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, არასამთავრობო ორგანიზაციები და სამეცნიერო კვლევითი ორგანიზაციები მიზანი 13: პალიასტომის ტბაში გაშვებული კობრის მონიტორინგი და კონტროლი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორი პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 13.1. პალიასტომის ტბაში გაშვებული კობრის მონიტორინგი 13.1. კობრის მონიტორინგის ამსახველი ფოტოები და ანგარიში არ არის არ არის მიზანი 14: კოლხური მუხის სახეობის კონსერვაცია და მონიტორინგი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორი პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 14.1. კოლხური მუხის 14.1. შემუშავებული კოლხური მუხის საქართველოს დაცული საჭიროა შესაბამისი (გარე) 62 კონსერვაციის გეგმის შემუშავება და მისი მონიტორინგი კონსერვაციის გეგმა; 14.2. კოლხური მუხის მონიტორინგის ანგარიში ტერიტორიების განვითარების ფონდი, სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები, ადგილობრივი მოსახლეობა, არასამთავრობო ორგანიზაციები, შესაბამისი კომპეტენტური ესპერტი ექსპერტების ჩართულობა მიზანი 15: ზურმუხტის ქსელის პოტენციური ჰაბიტატების მონიტორინგი ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორი პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 15.1. ზურმუხტის ქსელის პოტენციური ჰაბიტატების მონიტორინგისათვის საველე კვლევის მეთოდოლოგიის შემუშავება და გზამკვლევის მომზადება 15.1. შემუშავებული მეთოდოლოგიის სახელმძღვანელო და გზამკვლევი ზურმუხტის ქსელის ჰაბიტატების და სახეობების (სფაგუმიანი ტორფნარები: Sphagnum imbricatum+Sph. papillosum+Sph.rubellum+Sph. magellanicum; ტყე: Pterocarya fraxinifolia + Quercus hartwissiana + Carpinus betulus; ბუნებრივი მტკნარწყლიანი ტბორები: Salvinia natans, Trapa natans, Trapa colchica, Ceratophyllum demersum, Ceratophyllum submersum, Utricularia minor; სანაპირო დიუნები: Medicago marina, Pancratium maritimum, Eringium maritimum) მონიტორინგის შესახებ; საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები, არასამთავრობო ორგანიზაციები, შესაბამისი კომპეტენტური ექსპერტები საჭიროა შესაბამისი (გარე) ექსპერტების ჩართულობა 63 მუხლი 51. მენეჯმენტის პროგრამა: ეკოგანათლება და საზოგადოებასთან ურთიერთობა 1.სიტუაციური ანალიზის დროს ეკო-საგანმანათლებლო და საზოგადოებასთან ურთიერთობის მიმართულებით შემდეგი პრობლემები გამოიკვეთა: ა) საგანმანათლებლო მასალების არასაკმარისი რაოდენობა; ბ) სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფებისათვის სპეციალური ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამების არარსებობა; გ) დაცული ტერიტორიების შესახებ ფლორისა და ფაუნის ამსახველი ბუკლეტების და საინფორმაციო მასალის არარსებობა; დ) კერძო კომპანიებთან და ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის ნაკლებობა; ე) ღონისძიებების ჩატარებისთვის საჭირო ფინანსების არარსებობა; ვ) საველე აღჭურვილობის ნაკლებობა; ზ) ფილმების, ვიდეორგოლების სიმწირე; თ) ნაკლებია მასმედიის ჩართულობა. 2. ეკოსაგანამანათლებლო და საზოგადოებასთან ურთიერთობის პროგრამის მიზნები, ქმედებები და შეფასების ინდიკატორები შემდეგში მდგომარეობს: მიზანი 1: თანამშრომლობა ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებთან, საველე ღია გაკვეთილების ჩატარების ორგანიზება და საგანამანათლებლო პროგრამების შემუშავება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1. ეკოსაგანმანათლებლო აქტივობებში მონაწილეობისათვის სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფების იდენტიფიცირება, ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამების მომზადება და განხორციელება ცალკეული ჯგუფისათვის; 1.2. ეკოსაგანამანთლებლო პუბლიკაციების და ფლაიერების ბეჭდვა 1.1 დაბეჭდილი და გავრცელებული ბროშურა (მინიმუმ 1000 ცალი) : „კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატები და ფლორის იშვიათი სახეობები“ ; 1.2. დაბეჭდილი და გავრცელებული სხვადასხვა თემატიკის ფლაიერები (თითოეული მინიმუმ 2000 ცალი) ; 1.3. ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის სადემონსტრაციო სივრცეში (ეზოში) ორგანიზებული ეკო საგანმანათლებლო და შემეცნებითი ( მწვანე კალენდრის დღეების საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, არასამთავრობო ორგანიზაციები 64 აღნიშვნა, სხვადასახვა სახის კონკურსების ორგანიზება, შავი ზღვის დაცვის დღესთან დაკავშირებული ხატვის კონკურსი, კედელზე ხატვა და სხვა. ) ღონისძიებების (წელიწადში მინიმუმ 7) ამსახველი ფოტოები; 1.4. გარემოსდაცვით ღონისძიებებში 5 %-ით გაზრდილი მონაწილეთა რაოდენობა მიზანი 2: სკოლამდელი ასაკის ბავშვებისთვის სპეციალური ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამის შემუშავება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 2.1. ფონდების მოძიება და პარტნიორობა საელჩოებთან, კერძო კომპანიებთან სკოლამდელი ასაკის ბავშვების გარემოსდაცვითი პროგრამების შემუშავებისათვის; 2.2. ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის საგამოფენო დარბაზში და სადემონსტრაციო სივრცეში (ეზო) სკოლამდელი ასაკის ბავშვებისათვის ეკოსაგანმანათლებლო ღონისძიებების მოწყობა 2.1. დონორ და პარტნიორ ორგანიზაცეიბთან თანამშრომლობით განხორციელებული პროექტები, წელიწადში მინიმუმ ერთი; 2.2. ადმინისტრაციის საგამოფენო დარბაზში და სადემონსტრაციო სივრცეში (ეზო) ჩატარებული ეკოსაგანამანათლებლო ღონისძიებები (წელიწადში მინიმუმ 5 ღონისძიება) საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი და სხვა დონორი ორგანიზაციები და ფონდები („კივიტას ჯეორჯია“, იაპონიის საელჩო) მიზანი 3: ანაკლიის ტურისტულ თავშესაფარში ეკოსაგანმანათლებლო ღონისძიებების განხორციელება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 3.1. სხვადასხვა აქტივობების: ეკობანაკების, საზაფხულო სკოლების და სხვა ღონისძიებების ორგანიზება; 3.1. ჩატარებული ღონისძიებების (წელიწადში მინიმუმ 2 ღონისძიება) ამსახველი ფოტოები; საქართველოს დაცული ტერიტორიების 65 3.2.ექსპერტების ჩართულობა და ფრინველთა დარგოლვის ღონისძიებების ჩატარება 3.2. სკოლამდელი ასაკისა და სკოლის მოსწავლეების მონაწილეობით განხორციელებული ფრინველთა დარგოლვის, მინიმუმ 2 ღონისძიება და ღონისზიებების ამსახველი ფოტოები და ანგარიშები; განვითარების ფონდი, დონორი ორგანიზაციები, შესაბამისი კომპეტენტური ექსპერტები მიზანი 4: კოლხეთის ეროვნული პარკის მიმდებარე მცხოვრებ მოსახლეობასთან კომუნიკაციის გაუმჯობესება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 4.1.დაინტერესებული მხარეების ინფორმირებულობა და ცნობიერების გაზრდა; 4.2.მოსახლეობის ჩართვა დაცული ტერტორიების მართვის საკითხებში; 4.1. ყოველწლიურად, ღონისძიებებში 5%-ით გაზრდილი მონაწილეთა რაოდენობა; საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიზანი 5: კოლხეთის ეროვნული პარკის ეკოსისტემური სერვისების შესახებ ინფორმაციის გავრცელება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორი პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 66 5.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ეკოსისტემური სერვისების შესახებ ინფორმაციის გავრცელება 5.1. დაბეჭდილი და გავრცელებული ფლაიერები (2000 ცალი) კოლხეთის ეროვნული პარკის ეკოსისტემური სერვისების შესახებ; 5.2. მოსახლეობაში 50 % -ით ამაღლებული ცნობიერება ეროვნული პარკის ეკოსისტემურ სერვისების ღირებულებების შესახებ; 5.3. 30%-ით შემცირებული კონფლიქტური სიტუაციები საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი, ეროვნული და უცხოეთის სამეცნიერო კვლევითი დაწესებულებები და ორგანიზაციები, შესაბამისი კომპეტენტური ექსპერტის ჩართულობა დამატებითი დაფინანსება შესაბამისი ექსპერტის დასაფინანსებლად მუხლი 52. მენეჯმენტის პროგრამა: ეკოტურიზმი 1. სიტუაციური ანალიზისას ეკოტურიზმთან დაკავშირებით გამოიკვეთა ძირითადი პრობლემები: ა) არსებული ტურისტული ინფრასტრუქტურა არასაკმარისია ვიზიტორთა მომსახურეობისათვის; ბ)საჭიროა ახალი ბილიკების და შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობას; გ)ადმინისტრაციაში ეკოტურისტული სერვისებიდან მიღებული შემოსავლები მცირეა, საჭიროა დამატებითი სერვისების დანერგვა და ტურისტული ინვენტარის განახლება; დ) ვიზიტორების საინფორმაციო მასალა საჭიროებს განახლებას; ე)სხვადასხვა მიზნობრივ სეგმენტზე მორგებული ტურისტული შეთავაზებების ნაკლებობა. 2. ეკოტურიზმთან დაკავშირებული პროგრამის მიზნები, ქმედებები და ინდიკატორები შემდეგში მდგომარეობს: 67 მიზანი 1. ბუნებრივ და ეკოლოგიურ გარემოსთან შეხამებული ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის ჩამოყალიბება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1.ძირითადი ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურის მოწყობა; კოლხეთის (არგონავტების) თემატიკის ელემენტების გამოყენება და შერწყმა თანამედროვე ინფრასტრუქტურასთან; 1.2. არსებული ინფრასტუქტურის მოვლისა და შენახვის გეგმის შემუშავება; 1.1. მოწყობილია ძირითადი ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურა: ადმინისტრაციის ეზოში და ანაკლიის ტურისტულ თავშესაფარში შშმ პირებისათვის მოწყობილი ინფრასტრუქტურა; მდ. ჭურიაზე და იმნათის ტბაზე სპორტული სამოყვარულეო თევჭერისათვის მოწყობილი პირსები (4 პირსი); იმნათის ტბასთან მოწყობილი სანაოსნო მარშრუტი; იმნათის ტორფნარზე (კოშკიდან ტორფნარის სიღრმეში) აგებული 300 მ სიგრძის ეკოსაგანამანათლებლო საფეხმავლო ხის ბილიკი; მდ. ფიჩორზე საპიკნიკესთან ტყეში კოლხურ მუხამდე აგებული 300 მ სიგრძის ხის ბილიკი; მდ. ფიჩორსა და ჭურიაზე სამოყვარული თევზჭერის მარშრუტებზე მოწყობილი ხის თავშესაფარი მეთევზეთათვის (მინიმუმ 2 თავშესაფარი); სუფსის, ლანჩხუთის (იმნათის ტორფნართან) და ხობის უბანზე (ფართოწყალი) გაკეთებული ფრინველებზე დაკვირვების კოშკურები (მინიმუმ 2 კოშკურა); პალიასტომის ტბის სანაპიროზე სარეინჯეროსთან, ე.წ. „8 მარტის“ ხიდთან, სოფ. ცვანეს დასახლებაში, საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიმდინარე დაფინანსება, სახელმწიფო ბიუჯეტი, კომპეტენტური ექსპერტების ჩართულობა 68 სოფ. შავღელესთან, ზემო ჭალადიდთან, ყულევში მდ. ხობისწყალთან, მდ. ჭურიის სანაპიროზე, ციას არხთან დამზადებული და განთავსებული მიმართულების მანიშნებელი დაფები (მინიმუმ 8 მანიშნებელი); მდ. ჭურიაზე, იმნათის ტბასთან და სუფსის უბანზე ე.წ.“თხორინას“ არხთან გაკეთებული ნავმისადგომები; პალიასტომის ტბის სანაპიროზე -სარეინჯეროსთან აშენებული საპირფარეშო; დამზადებული და განთავსებული 5 საინტერპრეტაციო - საინფორმაციო დაფა ეროვნული პარკის საერთაშორისო მნიშვნელობის შესახებ (იმნათი, ანაკლია, ჭურია, გრიგოლეთი, ფიჩორი); 1.2. ყოველწლიურად, 10-15% - ით გაზრდილი ვიზიტორთა რაოდენობა; 1.3. შემუშავებული გეგმა ინფრასტუქტურის მოვლისა და შენახვის შესახებ მიზანი 2. ადმინისტრაციის უზრუნველყოფა ვიზიტორებისათვის საჭირო ინვენტარით და შემოსავლების ზრდა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 2.1. ადმინისტრაციის უზრუნველყოფა ვიზიტორებისათვის საჭირო ინვენტარით; 2.1. ვიზიტორებისათვის შექმნილი მრავალფეროვანი ტურისტული პროდუქტი: პანტომზე დამონტაჟებული აუდიოგიდები; ვიზიტორების მომსახურებისათვის შეძენილი: სანაოსნო ტურებისთვის საჭირო - კატერები (2 საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიმდინარე დაფინანსება სახელმწიფო ბიუჯეტი 69 2.2. შემოსავლის წყაროების განსაზღვრა კატერი), წყლის ველოსიპედები (მინიმუმ 4 ველოსიპედი), წყალზე სასიარულო ბურთი (მინიმუმ 4 ბურთი); ჭოგრიტი (მინიმუმ 5 ჭოგრიტი), სფაგნუმზე სასიარულო თხილამურები (მინიმუმ 10 წყვლი თხილამური); 2.2. შემოსავლების გაზრდილი წყაროები: სათევზაო აღჭურვილობის და ჭოგრიტების გაქირავება, სუვენირების გაყიდვა, მაღალი ხარისხის საინფორმაციო მასალების გაყიდვა, ტურისტული ინფრასტრუქტურის იჯარით გაცემა და ა.შ. 2.3. ყოველწლიურად, არანაკლებ 10 % - ით გაზრდილი ტურისტული სერვისებიდან მიღებული შემოსავლები მიზანი 3. ეკოტურისტული პროდუქტების დივერსიფიკაცია და ახალი პროდუქტების შექმნა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 3.1.სხვადასხვა ხანგრძლივობის და თემატიკის ტურების მომზადება; 3.2.ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე სეზონური გამოფენების, პრეზენტაციების, ფოტოკონკურსების, სხვა თემატური ღონისძიებების ორგანიზება; 3.3.ეროვნული პარკის საიმიჯო ბრენდირებული სუვენირების და პროდუქციის შექმნა 3.1. ჩატარებული ღონისძიებების და ტურების (წელიწადში მინიმუმ 2) 3.2. ბრენდირებული სუვენირები (ქუდები, მაისურები, ჩანთები და სხვა) და პარკის სიმბოლიკიანი სარეალიზაციო აქსესუარები საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიმდინარე დაფინანსება სახელმწიფო ბიუჯეტი 70 მიზანი 4. კომუნიკაციის, მარკეტინგის და რეკლამირების გეგმის შემუშავება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 4.1. გამოფენებში, კონფერენციებში და სემინარებში მონაწილეობის მიღება; 4.2. საინფორმაციო და პრესტურების ორგანიზება მეცნიერებისთვის, ტურისტული სააგენტოებისთვის, მასმედიისთვის და სხვა სამიზნე ჯგუფებისთვის; 4.3. პერიოდული PR და სარეკლამო აქტივობების განხორციელება; 4.4. თანამშრომლობა საქართველოში არსებულ ტურისტულ სააგენტოებთან და ტუროპერატორებთან 4.1. ჩატარებულია ყოველწლიურად მინიმუმ ერთი გამოფენა, კონფერენცია, სემინარი და წარმოდგენილია ფოტოები; 4.2. ჩატარებულია მინიმუმ 2 საინფორმაციო პრესტური და წარმოდგენილია ფოტომასალა; 4.3. განხორციელებულია ყოველწლიურად მინიმუმ ერთი ინფოტურები, PR და სარეკლამო აქტივობა 4.4. ტურისტულ სააგენტოებთან გამარტულია ყოველწლიურად მინიმუმ 5 შეხვედრა). საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიმდინარე დაფინანსება სახელმწიფო ბიუჯეტი მიზანი 5. საინფორმაციო მასალების, რუკების ბეჭდვა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 5.1.ეროვნული პარკის შესახებ საინფორმაციო მასალის შექმნა; 5.1. დაბეჭდილი და გავრცელებული: 1000 ეგზემპლარი ორენოვანი საქართველოს დაცული ტერიტორიების მიმდინარე დაფინანსება 71 5.2. მარშრუტების რუკების და თემატური ბროშურების დამზადება და ბეჭდვა გზამკვლევი „კოლხეთის ეროვნული პარკის იშვიათი ფლორა“; 5000 ცალი ფლაიერი „კოლხეთის ბუნებრივ კულტურული მემკვიდრეობა“ ; 5000 ცალი ბროშურა: „იმნათი - მსოფლიოს მეორე პერკოლაციური ტორფნარი“; 5.2. ყოველწლიურად დაბეჭდილი 5000 ცალი ტურისტული მარშრუტის ამსახველი რუკა. განვითარების ფონდი სახელმწიფო ბიუჯეტი მიზანი 6. ადგილობრივი მოსახლეობის დაინტერესება და ეკოტურიზმიდან მიღებული სარგებლის ზრდა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 6.1. კოლხეთის ეროვნულ პარკთან მიმდებარე სოფლების/დასახლებების კვლევა და ტურისტულ საქმიანობაში ჩასართავი სამიზნე სოფლების/ დასახლებების იდენტიფიკაცია; 6.2. სპეციალური კომბინირებული ტურისტული მარშრუტების შემუშავება, რომელშიც შეყვანილი იქნება ვიზიტი ოჯახში, კულინარიის, ფოლკლორის და ტრადიციული საქმიანობის გაცნობა 6.1. ეროვნული პარკის მიმდებარე სოფლების საოჯახო სასტუმრო სახლების შესახებ შექმნილი მონაცემთა ბაზა; 6.2. ტრადიციულ საქმიანობასთან დაკავშირებით შემუშავებული კომბინირებული 2 ტურისტული მარშრუტი (ყულევი და სირიაჩკონი). ადგილობრივი მოსახლეობა დონორი და პარტნიორი ორგანიზაციების ჩართულობა 72 მიზანი 7. ტურისტული მომსახურების ხარისხის ამაღლება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორი პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 7.1. ეკოტურისტული მომსახურების ხარისხის კვლევა; 7.2. ეროვნული პარკის სერვისების ელექტრონულად დაჯავშნის და სერვისების შეძენის შესაძლებლობა. 7.1. მომსახურების ხარისხის კვლევის შედეგები 7.2. ელექტრონული დაჯავშნის სერვისის არსებობა საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მუხლი 53. მენეჯმენტის პროგრამა: ადმინისტრაციის გაძლიერება 1. სიტუაციური ანალიზის დროს გამოიკვეთა შემდეგი ძირითადი პრობლემა: ა) ტრენინგების ნაკლებობა კოლხეთის ეროვნული პარკის თანამშრომლებისთვის; ბ) ეროვნული და უცხოეთის მსგავსი დაცული ტეროტორიების და რამსარის კონვენციით დაცული ტერიტორიების გამოცდილების გაზიარების არარსებობა. 2. ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის გაძლიერებასთან დაკავშირებული პროგრამის მიზნები, ქმედებები და შეფასების ინდიკატორები შემდეგში მდგომარებობს: მიზანი 1: ადამიანური და მატერიალურ-ტექნიკური რესურსების მობილიზება და გაუმჯობესება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1. მოცემული მენეჯმენტის გეგმის განხორციელებისათვის საკმარისი ადამიანური და მატერიალურ-ტექნიკური რესურსების უზრუნველყოფა არსებული დაფინანსების მაქსიმალურად ეფექტურად გამოყენების გზით 1.1. შენარჩუნებული კვალიფიციური პროფესიონალი კადრები, დაგეგმილი ღონისძიებების 90% წარმატებით ხორციელდება დაცული ტერიტორიების განვთარების ფონდი საჭიროა შესაბამისი ექსპერტების და ფონდების მოძიება 73 მიზანი 2: თანამშრომელთა უნარ - ჩვევების და კვალიფიკაციის ამაღლებისათვის ტრენინგების ჩატარება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორი პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 2.1. ტრენინგის საჭიროებათა ანალიზის შედეგად მიმართულებების მიხედვით შესაბამისის ტრენინგების განხორციელება 2.1. ადმინისტრაციის პერსონალის 70 % გადამზადებულია; 2.2. განხორციელებული ტრენინგების და ტრენინგში მონაწილეთა რაოდენობა, ანგარიშები; საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი; რეგიონული, ეროვნული და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციები, შესაბამისი კომპეტენტური ექსპერტები საჭიროა შესაბამისი ექსპერტების და ფონდების მოძიება მიზანი 3: გამოცდილების გაზიარება ეროვნულ და საერთაშორისო დაცულ ტერიტორიებზე ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორი პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 3.1. ეკოტურიზმისა და მენეჯმენტის სფეროში გამოცდილების გაზიარების მიზნით ვიზიტი საქართველოს და საერთაშორისო დაცულ ტერიტორიებზე 3.1. სასწავლო ტურების რაოდენობა, სასწავლო ტურებში მონაწილეთა რაოდენობა და მონაწილეობის ამსახველი ფოტოები საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი დამოკიდებულია დაფინანსებაზე მიზანი 4: ადამიანური რესურსის გაზრდა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების წინაპირობა 74 ჩართულობა 4.1. ადამიანური რესურსის დამატება ლანჩხუთის უბანზე 4.1. ლანჩხუთის და სუფსის უბანზე დამატებული 10 თანამშრომელი - ორი უფროსი რეინჯერი და 8 რეინჯერი საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიმდინარე დაფინანსება, სახელმწიფო ბიუჯეტი მიზანი 5: არსებული ინფრასტრუქტურის მოვლა-პატრონობა ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 5.1. ინფრასტრუქტურის მოვლა პატრონობა 5.1. მოვლილი და შენარჩუნებული ადმინისტრაციის დაქმედებარებაში არსებული ინფრასტრუქტურა საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი მიმდინარე დაფინანსება სახელმწიფო ბიუჯეტი მიზანი 6: ადმინისტრაციის მენეჯმენტის ეფექტურობის შეფასება ღონისძიებები და ქმედებები ინდიკატორები პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 6.1. ადმინისტრაციის მენეჯმენტის ეფექტიანობის შეფასება 6.1. ადმინისტრაციის მენეჯმენტის მართვის ეფექტიანობა შეფასებულია Management Effectiveness Tracking Tool (METT) მეშვეობით საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების ფონდი საჭიროა შესაბამისი ექსპერტების და ფონდების მოძიება 75 თავი VII მენეჯმენტის გეგმის შესრულების მონიტორინგი მუხლი 54. დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის შესრულების მონიტორინგი 1. მენეჯმენტის გეგმის მონიტორინგი მიზნად ისახავს კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაციისათვის ინფორმაციის მიწოდებას მართვის უწყვეტად ადაპტირების ხელშეწყობის მიზნით. მართვის უწყვეტად ადაპტირება წარმოადგენს გამოცდილებისა და ახლად მიღებული ინფორმაციიდან გამომდინარე მართვის ქმედებებისა და აქტივობების შეცვლა-ადაპტირების პროცესს. 2. კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადმინისტრაცია მონიტორინგს სამ ეტაპად განახორციელებს: ა) ყოველწლიური მონიტორინგი: ყოველი წლის ივნისის თვეში ადმინისტრაცია მოამზადებს გასული წელს განხორციელებული ქმედებებისა და ღონისძიებების ანგარიშს მენეჯმენტის გეგმის მე-6 თავში განსაზღვრულ და დაგეგმილ ქმედებებსა და ღონისძიებებთან მიმართებით. აღნიშნული ანგარიში წარმოადგენს 3-წლიანი საოპერაციო გეგმის განხილვა-განახლების საფუძველს, რომელიც, თავის მხრივ, წლიური ბიუჯეტის განსაზღვრისა და წარდგენის საფუძველია; ბ) მენეჯმენტის ეფექტიანობის 3-წლიანი ინტერვალით მონიტორინგი: მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მე-3 და მე-6 წლების ბოლოს ადმინისტრაცია, მენეჯმენტის ეფექტიანობის შეფასების (Management Effectiveness Tracking Tool (METT)) მეშვეობით, განახორციელებს მართვის ეფექტიანობის შეფასებას. მიღებული შედეგების შედარების გზით ადმინისტრაცია შეძლებს, ზუსტად შეაფასოს მართვის ეფექტურობის პროგრესი და მიღებული გამოცდილების გათვალისწინებით მოახდინოს მენეჯმენტის გეგმის ქმედებებისა და ღონისძიებების ადაპტირება; გ) ძირეული განხილვა: მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მე-9 წელს ადმინისტრაცია განახორციელებს ძირეულ, განახლებულ სიტუაციურ ანალიზსა და მიზნებისა და ქმედებების განხილვას. განახლებული სიტუაციური ანალიზისა და მიზნებისა და ქმედებების განხილვის შედეგები წარმოადგენს ახალი, მომდევნო 9-წლიანი მენეჯმენტის გეგმის შემუშავების საფუძველს. 76 დანართები: დანართი 1 კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადგილმდებარეობის რუკა დანართი 2 ზონირების რუკა დანართი 3 კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატები დანართი 4 ფლორა დანართი 5 ფაუნა დანართი 6 ტურისტული ბილიკები დანართი 7 კოლხეთის ეროვნული პარკის კლიმატოდიაგრამა დანართი 8 კოლხეთის ეროვნული პარკის ტორფნარების სტრატიგრაფიული ჭრილები დანართი 9 წყლის დონის ფლუქტუაცია (მერყეობა) იმნათის ტორფნარში დანართი 10 არქეოლოგიური უბნები კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე დანართი 11 კოლხეთის ეროვნული პარკის შიდა ტერიტორიულფუნქციური ზონების საზღვრების კოორდინატები 77 დანართი 1 კოლხეთის ეროვნული პარკისა და კაცობურის აღკვეთილის ადგილმდებარეობის რუკა 78 დანართი 2 ზონირების რუკა 79 დანართი 3. 3.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ჰაბიტატები 80 3.2 ზურმუხტის ქსელის ჰაბიტატები კოლხეთის ეროვნულ პარკში 81 დანართი 4. 4.1. ფლორა 4.1.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის ფლორა ოჯახი, გვარი, სახეობა ხავსისნაირები Aulacomniaceae 1 Aulacomnium palustre (Hedw) Schwagr Geocalycaceae 2 Lophocolea bidentata L. 3 Hypnum cupressiforme Hedw. Polytrichaceae Schwagr. 4 Polytrichum strictum Menzies ex Brid. Amblystegiaceae 5 Amblistegium kochii Schimp. 6 Atrichum undulatum (Hedw.) P. Beauv. Sphagnaceae 7 Sphagnum austinii Sull. (Sphagnum imbricatum ssp. Austinii) ხავსი 8 S. capillifolium (Ehrh.) Hedw.ხავსი 9 S.cuspidatum Ehrh.ex Hoffm. ხავსი 10 S. denticulatum Brid. ხავსი 11 S. fallax H. Klinggr. ხავსი 12 S. magellanicum Brid. ხავსი 13 S. palustre L. ხავსი 14 S. papilosum Lindb. ხავსი 15 S. rubellum Wilson ხავსი გვიმრანაირები (P T E R I D O P H Y T A) Equisetaceae 16 Equisetum fluviatile L. მდინარის შვიტა 17 Equisetum palustre L. ჭაობის შვიტა Lycopodiaceae Beauv. ex Mirb. 18 Lycopodiella inundata (L.) Holub ჩაძირული ლიკოპოდიელა Osmundaceae 19 Osmunda regalis L. სამეფო გვიმრა Thelypteridaceae 20 Thelypteris palustris Schott ჭაობის ტელიპტერისი შიშველთესლოვნები G Y M N O S P E R M A E Pinaceae 21 Pinus pinaster Aiton ზღვისპირა ფიჭვი ფარულთესლოვნები A N G I O S P E R M A E ორლებნიანები (D I C O T Y L E D O N E A) Asclepiadaceae R.Br. 22 Hydrocotyle ranunculoides L.. ბაიასებრი ჰიდროკოტილე 23 H. ramiflora Maxim. 24 H. vulgaris L. 25 Oenanthe aquatica (L.) Poir. Asteraceae Dumort. (Compositae Giseke.) 26 Biderns cernua L. ორკბილა 27 B.tripartita L. (B.orientalis Velen.) ორკბილა 28 Carpesium abrotanoides L. ოჩოპინდრე 29 Pulicaria dysenterica (L.) Gaertn. დიზენტერიული პულიკარია 30 Crassocephalum crepidioides (Benth.) S.Moore.; Gynura crepioides Bernth. კრასოცეფალუმი 31 Dichrocephala integrifolia (L.f.) Kuntze 32 Echinops colchicus Sosn. კოლხური თავკომბალა 33 Eupatoriumcannabinum L. ვარდკანაფა 34 Galinsoga ciliata (Rafin) Blake წამწამისებრი გალინზოგა 35 G. parviflora Cav. პატარაყვავილა გალინზოგა 36 Santolina chamaecyparissus L. სანტოლინა 37 Sigesbeckia orientalis L.ბირკალუა 38 Silybum marianum (L.) Gaertn.ბაყაყურა 39 Sonchus arvensis L. ღიჭა 40 Solidago Canadensis L. ყვავილწვრილა 41 S. turfosa Woronow ex Grossh. 42 S. virgaurea L. (S.armena Kem.-Nath.ex https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Geocalycaceae&action=edit&redlink=1 82 Grossh.) 43 Tagetes minuta L. ხავერდა Boraginaceae 44 Myosotis palustris (L.) Nathh. კესანე 45 Rorippa palustris (L.) Besser ჭაობის რორიპა 46 Succisa inflexa Schur ლამაზა ( სუკცისა) 47 Succisa pratensis Moench მინდვრის სუკცისა 48 Caryophyllaceae 49 Stellaria media (L.) Vill. (Alsinula media (L.) Dostal, comb.invalid.) ჟუნჟრუკი Convolvulaceae 50 Calystegia sepium ( L.) R.Br. ხვართქლა 51 C. soldanella (L.) R. Br. 52 Convolvulus arvensis L. Droseraceae 53 Drosera rotundifolia L.მრგვალფოთოლა დროზერა , ცვრიანა Ericaceae 54 Calluna vulgaris (L.) Hull მანანა ჩვეულებრივი 55 R.luteum Sweet. იელი 56 R.ponticum L. შქერი Fabaceae (Leguminosae ) 57 Amoria ambigua (Bieb.) Sojak (Trifolium ambiguum Bieb.) 58 Lotus corniculatus L. კურდღლისფრჩხილა 59 L.tenuis Waldst. & Kit. ex Willd. (L.corniculatus L. subsp. tenuis Briq ex Rech.fil.) 60 L.palustris Willd. Gentianaceae 61 Centaurium erythraea Rafn 62 Gentiana pneumonanthe L. ნაღველა Geraniaceae 63 Geranium palustre L. ნემსიწვერა Hypericaceae 64 Hypericum mutilum L. კრაზანა Lamiaceae (Labiatae ) 65 C. japonica Thunb. 66 Galeopsis tetrahit L. 67 Lamium album L. ჯინჭრის დედა 68 Lycopus europaeus L. ევროპული ლიკოპუსი 69 Mentha pulegium L. ომბალო 70 Perilla nankinensis Wender. პერილა 71 Stachys palustris L. ჭაობის დედაფუტკარა Lythraceae 72 Lythrum salicaria L. ცოცხმაგარა Malvaceae 73 Hibiscus ponticus Rupr. პონტოს ტუხტი 74 Kosteletzkya pentacarpos (L.) Ledeb. (Hibiscus pentacarpos L.) კოსტელეტსკია Menianthaceae 75 Menyanthes trifoliata L. წყლის სამყურა Onagraceae 76 Epilobium palustre L.ჭაობის წყალნაწყენი 77 Ludwigia palustris (L.) Elliott ჭაობის ლუდვიგია Polygonaceae 78 Persicaria amphibia (L.) Delarbre (Polygonum amphibium L.წყლის დვალურა 79 P. hydropiper (L.) Spach (Polygonum hydropiper L.) წალიკა 80 P.aviculare L. ჩვეულებრივი მატიტელა 81 Polygonum perfoliatum L. მატიტელა 82 P. posumbu Buch.-Ham. ex D. Don მატიტელა 83 P. thunbergii Siebold & Zucc. ტუნბერგის მატიტელა 84 Rumex acetosella L. მჟავე მჟაუნა Primulaceae 85 Samolus valerandii L 86 Lysimachia vulgaris L. Rosaceae 87 Potentilla erecta (L.) Raeusch.ოთხფურცელა მარწყვაბალახი 88 P.reptans L. მარწყვაბალახი 83 Rubiaceae 89 Galium palustre L. ენდრონიკა 90 G. tricornutum Dandy ენდრონიკა Scrophulariaceae 91 Rhamphicarpa medwedewii Albov მედვედევის რამფიკარპა Solanaceae 92 Solanum pseudocapsicum L. ძაღლყურძენა Vacciniaceae 93 Vaccinium arctostaphylos L. მაღალი მოცვი Violaceae . 94 Viola arvensis Murr. მინდვრის ია MONOCOTILEDONEAE Cyperaceae 95 Bulbostylis tenerrima Fisch. & C.A.Mey. ex Ledeb.) Palla 96 Carex elata All.ზეაღმართული ისლი 97 C. hirta L. 98 C.latifrons V.Krecz. ფართოშუბლა ისლი 99 C.pallescens L. 100 C.panicea Burge ex Boott. 101 C. acutiformis Ehrh. 102 C. lasiocarpa Ehrh. გაპობილნაყოფა ისლი 103 C. riparia Curt. ნაპირის ისლი 104 C. rostrata Stokes 105 C. vesicaria L. ბუშტისებრი ისლი 106 Cyperus badius Poir. წაბლისფერი წამალწვრილი 107 C. difformis L. არაერთფეროვანი თავნასკვა 108 C. rotundus L.მრგვალი თავნასკვა 109 Eleocharis palustris (L.) Roem. & Schult.ელეოქარისი 110 Fimbiristylis annua (All.)Roem.et Schult. 111 Juncellus serotinus (Rottb.) C.B.Clarke 112 Kyllinga gracillima Miq. 113 Pycreus korshinskyi (Meinsh.) V.I.Krecz. 114 Rhynchospora alba (L.) Vahl თეთრი რინქოსპორა 115 R. caucasica Palla კავკასიური რინქოსპორა 116 Scirpus triqueter Godr. (Schoenoplectus litoralis (Schrad.) Palla) ტბის წყლის წაბლი 117 Schoenoplectus juncoides (Roxb.) Palla კოკოზა 118 S. lacustris (L.) Palla კოკოზა 119 S. mucronatus (L.) Palla კოკოზა 120 S.triqueter (L.) Palla Juncaceae 121 Juncus acutus L. ჭილი 122 J. bufonius L. 123 J.effusus L. ტოტებგაშლილი ჭილი 124 J. lampocarpus Ehrh. ex Hoffm. (Juncus articulatus L.) Orchidaceae 125 Spiranthes amoena (M.Bieb.) Spreng. (Spiranthes sinensis (Pers.) Ames ) მშვენიერი სპირანტესი 126 Epipactis palustris L. ჭაობის ჯადვარი Poaceae 127 Aegilops cylindrica Host 128 Agropyron caninum (L.) P.Beauv. ელიმუსი 129 Agrostis alba L. Poa nemoralis L. თეთრი ნამიკრეფია 130 A. gigantea Roth. [A.alba subsp.gigantea (Roth.) Jir.] დიდი ნამიკრეფია 131 Aira elegans Willd. ex Gaudin.(A.capillaris Host.) მოხდენილი აირა 132 Andropogon virginicus L. წნელის მელაკუდა 133 Anthoxanthum amarum Brot .ყვითელთავთავა 134 A. odoratum L. 135 Arthraxon hispidus (Thunb.) Makino 136 Bromus japonicas Thunb. იაპონური შვრიელა 137 B. tectorum L. 138 Calamagrostis epigejos (L.) Roth 139 C.epigeios (L.) Roth. http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do;jsessionid=B58DC2060316FD80DAE933C02FD85878?id=301424-1&back page=%2Fipni%2FeditSimplePlantNameSearch.do%3Bjsessionid%3DB58DC2060316FD80DAE933C02FD85878%3Ffind wholeName%3DCarex%2Bpanicea%26output format%3Dnormal http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do;jsessionid=B58DC2060316FD80DAE933C02FD85878?id=123183-3&back page=%2Fipni%2FeditSimplePlantNameSearch.do%3Bjsessionid%3DB58DC2060316FD80DAE933C02FD85878%3Ffind wholeName%3DCalamagrostis%2Bepigejos%26output format%3Dnormal http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do;jsessionid=B58DC2060316FD80DAE933C02FD85878?id=123183-3&back page=%2Fipni%2FeditSimplePlantNameSearch.do%3Bjsessionid%3DB58DC2060316FD80DAE933C02FD85878%3Ffind wholeName%3DCalamagrostis%2Bepigejos%26output format%3Dnormal 84 140 Catabrosa aquatica (L.) Beauv. (Aira aquatica L.) 141 Cladium mariscus (L.) Pohl ხერხა 142 Echinochloa crusgalli (L.) Beauv.s.l. ბურჩხა 143 Eleusine indica (L.) Gaertn. 144 E. tristachya (Lam.) Lam. 145 Elymus caninus (L.) L. (Agriopyrum caninum (L.) Pall. ex Hegi) 146 Eragrostis minor Host. 147 E. pilosa (L.) P.Beauv. 148 Erianthus ravennae (L.) P.Beauv. (Saccharum ravennae (L.) L.) რავენას ერიანტუსი 149 Holcus lanatus L. ბეწვიანი თავთეთრა 150 H. mollis L.თავთეთრა 151 H. leporinum Link 152 Koeleria phleoides (Vill.) Pers. 153 Leersia oryzoides (L.) Sw. 154 Lolium loliaceum (Bory & Chaub.) Hand.-Mazz. კოინდარი 155 Microstegium japonicum (Miq.) Koidz. იაპონური მიკროსტეგიუმი 156 Miscanthus sinensis Andersson ჩინური მისკანტუსი (ეულალია) 157 Molinia litoralis Host სანაპიროს იმერული ისლი 158 Panicum dichotomiflorum Michx. 159 P. lanuginosum Elliott (Panicum acuminatum Sw.) 160 Paspalum dilatatum Poir.ლაკარტია 161 P. paspalodes (Michx.) Scribn. (Paspalum distichum L.) პასპალუმისებრი პასპალუმი 162 P. thunbergii Kunth ex Steud. თუნბერგის პასპალუმი 163 Phalaroides arundinacea (L.) Rauschert (Phalaris arundinacea L.) 164 Phleum paniculatum Huds. 165 Ph. phleoides(L.)Karst. (P.boehmeri.Wib.;Phalaris phleoides L.) . 166 Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steud. სამხრეთის ლელი 167 Poa annua L. თივაქასრა ერთწლოვანი 168 P. bulbosa L.; P.crispa Thuill. [P.bulbosa subsp.vivipara (Koel.) Arcang.] 169 P. compressa L. თივაქასრა 170 P.trivialis L. 171 Polypogon semiverticillatus (Forssk.) Hyl. (Polypogon viridis (Gouan) Breistr.) 172 Scleropoa rigida (L.) Griseb. 173 Sorghum halepense (L.) Pers. შალაფა 174 Tragus racemosus (L.) All. ხავერდა 4.1.2. რელიქტური კოლხური ტყეების ფლორა ხავსისნაირები ნBryophyta 1 Philonotismarchica (Hedw.) Brid. CephaloziaceaeMig. 2 Cephaloziaconnivens (Dicks.) Lindb 3 Odontoschismadenudatum (Nees) Dumort. DicranaceaeSchimp. 4 Campylopuspyriformis(Schultz) Brid. 5 C. fragilis (Brid.) Bruch &Schimp. 6 Paraleucobryum longifolium (Ehrh. ex Hedw.) Loeske ხეები Fagaceae 7 Quercus hartwissiana კოლხური მუხა Betulaceae 8 Alnus glutinosa ssp. Barbata მურყანი ჩვეულებრივი 9 Carpinus betulus რცხილა Aceraceae 10 Acer pseuomapestre მთის ბოკვი Ulmaceae 11 Ulmus glabra Huds შიშველი თელადუმა JuglandaceaeA.Rich.exKunth 12 Pterocaria fraxinifolia (pterocarpa) (Michx. )Kunth ex J.Jljinsk. ლაფანი Moraceae 13 Ficus carica ლეღვი 14 Morus nigra შავი თუთა 85 15 Morus alba თეთრი თუთა Rhamnaceae 16 Rhamnus frangula ხეჭრელი SalicaceaeMirb. 17 Populusnigra L. ოფი 18 Salix alba L.; S.micansAnderss.[A.albasubsp.micans(An derss.)Reich.fil.] წნორი 19 S.cinerea L. წნორი 20 S.caprea L. მდგნალი RhamnaceaeJuss. 21 Frangula alnus Mill. ხეჭრელი Fabaceae 22 Gleditsia triacanthus გლედიჩია ბუჩქები Rosaceae 23 Malus sylvatica ვაშლი 24 Crataegus microphylla წითელი კუნელი Caprifoliacea 25 Viburnum opulus ძახველი Cornaceae 26 Cornus mas შინდი Ruscaceae 27 Ruscus ponticus თაგვისარა Aquifoliaceae 28 Ilex colchica ბაძგი Buxaceaea 29 Buxus colchica L. კოლხური ბზა ლიანები Cannabaceaea 30 Humulus lupulus სვია Apocynaceae 31 Periploca graeca ღვედკეცი Smilacaceae 32 Smilax exelsa ეკალღიჯი Vitaceae 33 Vitis sylvestrisC.C.Gmel. უსურვაზი Ranunculaceae 34 Clematis vitalba კატაბარდა Rosaceae 35 Rubus anatolicus Focke მაყვალი 36 R.discolor Boiss. 37 R.hirtus Waldst.& Kit. AraliaceaeJuss. 38 Hedera colchica (C.Koch) C.Koch. კოლხური სურო 39 H.helix L. (H.caucasigenaPojark.) სურო CaprifoliaceaeJuss. 40 Lonicera caprifolium L. ჯიქა 41 L. japonica Thunb. იაპონური ცხრატყავა ბალახოვნები (ორლებნიანები) ApiaceaeLindl. (UmbelliferaeJuss.) 42 Daucuscarota L. ფერისცვალა 43 Hydrocotyle ranunculoidesL.f. ბაიასებრიჰიდროკოტილე 44 H. ramiflora Maxim. ჰიდროკოტილე 45 H. vulgaris L. ჰიდროკოტილე 46 Oenantheaquatica (L.) Poir.წყლის არხისპირა AsteraceaeDumort. (CompositaeGiseke.) 47 Achillea beibersteinii Afan. 48 A. filipendulina Lam. 49 A. nobilis L. 50 Ambrosia artemisiifolia L. ავშანისფოთოლა ამბროზია 51 Antennaria caucasica Boiss. 52 A. absinthium L. 53 A. vulgaris L. 54 Aster salicifolius Lam. ასტრა 55 Biderns cernua L. ორკბილა 56 B.tripartita L. (B.orientalisVelen.) ორკბილა 57 Carpesium abrotanoides L. ოჩოპენტრე 58 C. cernuum L. ოჩოპენტრე 59 Pulicaria dysenterica (L.) Gaertn. დიზენტერიული პულიკარია 60 Cirsium incanum (S.G.Gmel.) Fisch. თეთრი ნარი 61 Conyzanthus graminifolius(Spreng) Tamamsch. 62 Dichrocephala integrifolia (L.f.) Kuntze მეჭეჭა 63 Echinops colchicus Sosn. კოლხური თავკომბალა 64 Erigeron annus (L.) Pers. (Stenactisannua (L.) Cass. ერთწლიანი ერიგერონი 86 65 E. canadensis L. ცხენისკუდა 66 Filago gallica (L.) L. ნაცარა 67 Galinsoga ciliata (Rafin) Blake წამწამისებრი გალინზოგა 68 G. parviflora Cav. პატარაყვავილა გალინზოგა 69 Gnaphalium affine D.Don. ხახვის თავთავა 70 G. luteoalbum L. 71 Grossheimia polyphylla (Ledeb.) Holub. (G.ossica (C.Koch) Sosn. &Takht.) 72 Gymnaster savatieri (Makino) Kitam. 73 Helianthus tuberosus L. მიწავაშლა 74 Leontodon danubialis Jacq. დუნაის ლომისკბილა 75 Leucanthemum vulgare Lam.; (L.vulgare Lam.subsp.multicauleA.Khokhr.) 76 Otanthus maritimus (L.) Hoffmanns. & Link ზღვისპირა ოთნთუსი 77 Santolina chamaecyparissus L . სანტოლინა 78 Senecio erraticus Bertol. (Jacobae aerratica (Bertol.) Fourr.) თავყვითელა 79 S. sylvaticus L. 80 S.vernalis Waldst.& Kit. გაზაფხულის თავყვითელა 81 S.vulgarisL. 82 Sigesbeckia orientalis L. ბირკალუა 83 Silybum marianum (L.) Gaertn. ბაყაყურა 84 Sonchu sarvensis L. ღიჭა 85 Solidago canadensis L.ყვავილწვრილა 86 Tagetes minuta L. ხავერდა BoraginaceaeJuss. 87 Myosoti spalustris (L.) Nathh. კესანე 88 Cardamine hirsuta L. ტყის წიწმატი 89 Rorippa palustris (L.) Besser ჭაობის რორიპა CaryophyllaceaeJuss. 90 Stellaria media (L.) Vill.(Alsinula media (L.) Dostal, comb.invalid.) ჟუნჟრუკი ConvolvulaceaeJuss. 91 Calystegia sepium ( L.) R.Br. ხვართქლა 92 C. soldanella (L.) R. Br. ხვართქლა 93 Convolvulus arvensis L. ხვართქლა EuphorbiaceaeJuss. 94 Euphorbia palustris L. რძიანა Fabaceae Lindl. (Leguminosae) 95 Amoria ambigua (Bieb.) Sojak (Trifolium ambiguum Bieb.) 96 L.palustris Willd. 97 Medicago arabica (L.) Huds. არაბული იონჯა 98 M. denticulata Willd. იონჯა 99 Ononis arvensis L. ფშნის ეკალი 100 Psoralea acaulis Stev. დათვიმარწყვა 101 Securigera varia (L.) Lassen (Coronillavaria L.) 102 Trifolium campestre Schreb. სამყურა 103 T. fragiferum L. მარწყვასამყურა 104 T. resupinatum L. შაბთარი 105 T. subterraneum L. სამყურა 106 T. tumens M.Bieb. სამყურა 107 Vicia sativa L. ჩვეულებრივი ცერცველა Geraniaceae 108 Geranium palustre L. ჭაობის ნემსიწვერა 109 G.rotundifolium L. ნემსიწვერა Hypericaceae 110 H.perforatum L. კრაზანა Lamiaceae (Labiatae) 111 Galeopsis tetrahit L. 112 Glechoma hederacea L. ოშოშა 113 Lamium album L. ჯინჭრის დედა 114 Lycopus europaeus L. ევროპული ლიკოპუსი 115 Mentha pulegium L .ომბალო 116 Perilla nankinensis Wender. პერილა Lythraceae 117 Lythrum salicaria L. ცოცხმაგარა Malvaceae 118 Hibiscu sponticus Rupr. პონტოს კენაფი 119 Kosteletzkya pentacarpos (L.) Ledeb. (Hibiscus pentacarpos L.) კოსტელეტსკია Onagraceaea 120 Epilobium palustre L. ჭაობის წყალნაწყენი 121 Ludwigia palustris (L.) Elliott ჭაობის 87 ლუდვიგია Oxalidaceae 122 Oxalis acetosella L. მჟაველა 123 Xanthoxalis corniculata (L.) Small (Oxalis corniculataL.) Phytolaccaceae 124 Phytolaca americana L. ამერიკული ჭიაფერა Plantaginaceae 125 Plantago lanceolata L. ლანცეტა მრავალძარღვა 126 P.major L. მრავალძარღვა Polygonaceae 127 Persicaria amphibian (L.) Delarbre (Polygonum amphibium L. წყლის დვალურა 128 P. hydropiper (L.) Spach (Polygonum hydropiper L.) წალიკა 129 P.aviculare L. ჩვეულებრივი მატიტელა 130 Polygonum perfoliatum L. მატიტელა 131 P. posumbu Buch.-Ham. ex D. Don მატიტელა 132 P. thunbergii Siebold&Zucc. ტუნბერგის მატიტელა 133 Rumex acetosella L .მჟავე მჟაუნა Primulaceae 134 Lysimachia vulgaris L. ხახვთესლა Ranunculaceae 135 Ficaria calthifolia Reichenb. ჩაწყობილა ბაია 136 Ranunculus bulbosus L. ბაია 137 R. muricatus L. ბაია 138 R.oreophilusBieb. (R.acutilobusLedeb.,R.makaschwili iKem. Nath.) ბაია 139 R. sceleratus L. ბაია 140 R. trachycarpus Fisch. &C.A.Mey. (Ranunculus marginatus d'Urv.) Rosaceae 141 Duchesnea indica (Andr.) Focke გველისმარწყვი 142 Potentilla erect a (L.) Raeusch. ოთხფურცელა მარწყვაბალახი 143 P. reptans L. მარწყვაბალახი 144 P. supina L. 145 Rubu sanatolicus Focke მაყვალი 146 R.discolor Boiss. მაყვალი 147 R.hirtus Waldst.& Kit. მაყვალი Rubiaceae 148 Galium palustre L. ენდრონიკა 149 G. tricornutum Dandy ენდრონიკა Sambucaceae 150 Sambucus ebulus L. ანწლი Solanaceae 151 Datura stramonium L. ლემა 152 Solanum pseudocapsicum L. ძაღლყურძენა Urticaceae 153 Urtica dioica L. Violaceae 154 Viola arvensis Murr. ყანის ია ერთლებნიანები Amaryllidaceae 155 Leucojum aestivum L. ცხენისკბილა Commelinaceae 156 Commelina communis L. ტყის ჭორტანა 157 Tradescantia virginiana L. ჭორტანა Cyperaceae 158 Bulbostylis tenerrima (Fisch. &C.A.Mey. exLedeb.) Palla 159 Carex pendula L. დაკიდებული ისლი 160 Eleocharis palustris (L.) Roem. &Schult. 161 Fimbiristylis annua (All.)Roem.et Schult. 162 Juncellu sserotinus (Rottb.) C.B.Clarke 163 Kyllinga gracillima Miq. 164 Pycreus korshinskyi (Meinsh.) V.I.Krecz. 165 Scirpus triqueter Godr. (Schoenoplectus litoralis (Schrad.) Palla) სამგვერდა წყლის წაბლი 166 Iris pseudocorus L. წყლის ზამბახი 167 Sisyrinchium angustifolium Mill. სიზირინხიუმი Juncaceae 168 Juncus acutus L. ჭილი 169 J. bufonius L. ჭილი 170 J.effusus L. ტოტებგაშლილი ჭილი 88 171 J. lampocarpus Ehrh. exHoffm. (Juncus articulatus L.) ჭილი 172 Luzula forsteri (Smith) DC.(Juncus forsteri Smith) ფორსტერის ისლურა Poaceae 173 Aegilops cylindrica Host 174 Agropyron caninum (L.) P.Beauv. 175 Agrostis alba L. Poanemoralis L. ნამიკრეფია 176 A. gigantea Roth. (A.albasubsp.gigantea (Roth.) 177 Aira elegans Willd. Ex Gaudin.(A.capillaris Host.) 178 Andropogon virginicus L. წნელის მელაკუდა 179 Anthoxanthum amarum Brot. ყვითელთავთავა 180 A. odoratum L. 181 Arthraxon hispidus (Thunb.) Makino 182 Bromus japonicas Thunb. შვრიელა იაპონური 183 B. tectorum L. შვრიელა 184 Calamagrostis arundinacea (L.) Roth. ლერწმისებრი ბრძამი 185 C.epigeios (L.) Roth. 186 Catabrosa aquatica (L.) Beauv. (Aira aquatica L.) 187 Digitaria sanguinalis (L.) Scop. [D.vulgaris (Schrad.) Bess.] მწყერფეხა 188 D. ciliaris (Retz.) Koeler მწყერფეხა 189 D. ischaemum (Schreb.) Muhl. მწყერფეხა 190 D.violascens Link [D.chinensis (Retz.) A.Camus Paspalum chinense Nees] მწყერფეხა 191 Echinochloa crusgalli (L.) Beauv.s.l. ბურჩხა 192 Eleusine indica (L.) Gaertn. 193 E. tristachya (Lam.) Lam. 194 Eragrostis minor Host. 195 E. pilosa(L.) P.Beauv. 196 Erianthus ravennae (L.) P.Beauv. (Saccharum ravennae (L.) L.) 197 Leersia oryzoides (L.) Sw. 198 Leymus racemosus (Lam.) Tzvelev 199 Lolium loliaceum (Bory&Chaub.) Hand. Mazz. კოინდარი 200 Panicum dichotomiflorum Michx. 201 P. lanuginosum Elliott (Panicum acuminatum Sw.) 202 Paspalum dilatatum Poir. ლაკარტია 203 P. paspalodes (Michx.) Scribn. (Paspalum distichum L.) პასპალუმისებრი პასპალუმი 204 P. thunbergii Kunth ex Steud. ტუნბერგის პასპალუმი 205 Phalaroides arundinacea (L.) Rauschert (Phalaris arundinacea L.) 206 Phleum paniculatum Huds. 207 Ph. phleoides(L.)Karst. (P.boehmeri.Wib.;Phalaris phleoides L.) . 208 Poaannua L. თივაქასრა ერთწლოვანი 209 P. bulbosa L.;P.crispaThuill. [P.bulbosasubsp.vivipara (Koel.) Arcang.] თივაქასრა 210 P. compressa L. ჩაჭყლეტილი თივაქასრა 211 P.trivialis L. თივაქასრა 212 Polypogon semiverticillatus (Forssk.) Hyl. (Polypogon viridis (Gouan) Breistr.) 213 Rostraria cristata (L.) Tzvel. (Koeler ia phleoides (Vill.) Pers.) 214 Sorghum halepense (L.) Pers. შალაფა 215 Sporobolus fertilis (Steud.) Clayton 216 Tragus racemosus (L.) All. 217 Vulpia myuros (L.) C.C.Gmel. Thyphaceae. 218 Sparganium neglectum Beeby (Sparganium erectum subsp. neglectum (Beeby) K.Richt.) შხაპრი 219 Typha angustifolia L. წვრილფოთოლა ლაქაში 220 T. latifolia L. ფართოფოთოლა ლაქაში 89 4.1.3. მტკნარწყლიანი ტბორების ფლორა გვიმრანაირები P T E R I D O P H Y T A Marsileaceae 1 Marsilea quadrifolia L. მარსილია ოთხფოთოლა Osmundaceae 2 Osmunda regalis L. სამეფო გვიმრა Salviniaceae 3 Salvinia natans (L.) All. სალვინია ძაფისებრი ფარულთესლოვნები A N G I O S P E R M A E ორლებნიანები (D I C O T Y L E D O N E A) Haloragaceae 4 Myriophyllum spicatum L. თავთავაფრთაფოთოლა 5 M. verticillatum L. საგველასებრიფრთაფოთოლა Lentibulariaceae 6 Utricularia .vulgaris L. ბუშტოსანა Orobanchaceae 7 Rhamphicarpa medwedewii Albov. მედვედევის რამფიკარპა Nymphaeaceae 8 Nymphaea alba L. თეთრი დუმფარა 9 N. candida C.Presl დუმფარა 10 N. colchica (Woronow ex Grossh.) Kem. Nath. კოლხური დუმფარა 11 Nupharlutea (L.) Sm. ყვითელი დუმფარა Plantaginaceae 12 Callitriche palustris L. ვარსკვლავა ჭაობის 13 C. stagnalis Scop. ვარსკვლავა Polygonaceae 14 Polygonum.thunbergii Siebold & Zucc. თუნბერგის მატიტელა Ranunculaceae 15 Ranunculus muricatus L. დუგუმი, ბაია 16 R. sceleratus L.-ბაია Trapaceae 17 Trapa colchica Albov კოლხური წყლის კაკალი 18 Trapa maleevii V.N.Vassil. მალეევის წყლის კაკალი ერთლებნიანები MONOCOTILEDONEAE Alismataceae 19 Alisma plantago-aquatica L. წყლის მრავალძარღვა 20 Sagittaria platyphylla (Engelm.) J.G.Sm.ისარა Araceae 21 Acorus calamus L. კოთხუჯი 22 Spirodela polyrrhiza (L.) Schleid. Butomaceae 23 Butomus umbellatus L. ჩალაყვავილა Ceratophyllaceae 24 Ceratophyllum demersum L. რქაფოთოლა 25 C. submersum L. რქაფოთოლა Cyperaceae 26 Bulbostyli stenerrima (Fisch. &C.A.Mey. exLedeb.) Palla 27 Eleucharis palustris (L.) Roem. &Schult. ელეოქარისი 28 Pycreus korshinskyi (Meinsh.) V.I.Krecz. 29 Scirpus triqueter Godr. (Schoenoplectus litoralis (Schrad.) Palla) სამგვერდა წყლის წაბლი 30 Schoenoplectus juncoides (Roxb.) Palla კოკოზა 31 S. lacustris (L.) Palla კოკოზა 32 S. mucronatus (L.) Palla კოკოზა 33 S.triqueter(L.) Palla კოკოზა Hydrocharitaceae 34 Egeria densa Planch. ეგერია 35 Hydrocharis morsus-ranae L. წყლის სურო Juncaceae 90 36 Juncus lampocarpus Ehrh. Ex Hoffm. (Juncus articulatus L.) ჭილი 37 Luzula forsteri (Smith) DC.(Juncus forsteri Smith) ფორსტერის ისლურა Poaceae 38 Calamagrostis arundinacea (L.) Roth. ქასრა 39 C. epigeus (L.) Roth. ქასრა 40 Paspalum paspalodes (Michx.) Scribn. (Paspalum distichum L.) პასპალუმისებრი პასპალუმი 41 P. thunbergii Kunth ex Steud. თუნბერგის პასპალუმი 42 Phragmites australis (Cav.) Trin. exSteud. სამხრეთის ლელი Potamogetonaceae 43 Potamogeton filiformis Pers. (Stuckenia filiformis (Pers.) Börner) 44 P. natans L. 45 P. pectinatus L. (Stuckenia pectinata (L.) Börner) Thyphaceae 46 Sparganium neglectumBeeby (Sparganium erectum subsp. Neglectum (Beeby) K.Richt.) შხაპრი 47 Typha angustifolia L. წვრილფოთოლა ლაქაში 48 T. latifolia L.ფართოფოთოლა ლაქაში 49 T.minima Hoffm. (Typha laxmannii Lepech.) ლაქაში 4.1.4 სანაპირო ქვიშიანი დიუნების ფლორა Equisetacea 1 E. arvensis L. შვიტა 2 E.ramossisimus Derf შვიტა 3 Potentilla supina L. უკან გადაღუნული მარწყვა ბალახი 4 Potentilla reptans L. მარწყვაბალახი 5 Geum urbanum L. Leguminosae 6 Sophora alopecuroides L. სოფორა 7 Ononis arvensis L. ფშნის ეკალი 8 Medicago maritima L. ზღვის იონჯა 9 M. minima (L.) ბირკიანი იონჯა 10 M. rigidule Deuc. იონჯა 11 M. lupulina L. სვიისებრი იონჯა 12 M.falcata L. ყვითელი იონჯა 13 Trifolium subterraeum L. სამყურა 15 T. resupinatum L. შაბთარი 16 T. tunius Stev. სამყურა 17 T.repens L. თეთრი სამყურა 18 T. hybridum L. შვედური სამყურა 19 T. micranthumViv. სამყურა 20 T. campestre Schreb. სამყურა 21 T. striatum L. სამყურა 22 T. scabrum L. სამყურა 23 T. arvense L. ბურტყლა სამყურა 24 Dorycniumintermedium Led/ D. herbaceum ხუთყურა 25 Lotus tenius Kit კურდღლის ფრჩხილა 26 L . angustissisus L. კურდღლის ფრჩხილა 27 L. corniculatus L. კურდღლის ფრჩხილა 28 Gallega officinalis L. ხბოშუბლა 29 Astragalus galegiformis L. გლერძა 30 Ornithopus compressus L. ჩიტიფეხა 31 Coronilla varia L. ყავისფრჩხილა 32 Lathyrus tuberosus L. თერო 33 L. pratensis L. მდელოს მატკვარცანა 34 L .hirsutus L. Linaceae 35 Linum bienne Miller. სელი Oxalidaceae 36 Oxalis corniculata L. მჟაველა Zygophyllaceae 37 Tribulus terrestris L. კუროსთავი Euphorbiacea 38 Euphorbia nutans Lag. რძიანა 39 E. maculata L. რძიანა 40 E. stricta L. რძიანა 41 E. peplus L. რძიანა 42 E. paralias რძიანა 43 E. pubescens Vahl. რძიანა 91 Eleagnaceae 44 Hipophae rhamnoides L. ქაცვი Umbeliferae Apiacea 45 Eryngium maritimum L. ზღვის ნარი 46 E. biebrsteinianum Nevski ბიბერშტეინის ნარი Rubaceae 47 Asperulahumifusa (bieb.) Bess. ფხუწა 48 Galium tricornitum Dandy ხოვერა Valerianaceae 49 Valernanellalocusta (L.) Asclepiadaceae 50 Gomphocarpus fruticosus L.ბამბაცა 51 Periplica graeca L. ღვედკეცი 52 Cynanchum acutum L. მლაშე ხვართქლა Convolvulaceae 53 Calystegia soldanella (L.) R.BR. სოლდანელასებრი დიდი ხვართქლა 54 Convolvulus arvensis L .ხვართქლა 55 C. cantabrica L. ხვართქლა Boraginaceae 56 Tournefortia sibirica L. არგუზია ციმბირული 57 Heliotropium ellipticum Led. ჰელიოტროპი Solanaceae ძაღლყურძენასებრნი 58 Physalis alkegengi ონტკოფა 59 Ph. Ixocarpa Brot. Et Hornemm ონტკოფა 60 Ph. peruviana L. პერუს ონტკოფა ScrophulariaceaeJuss 61 Verbascum thapsus L. 62 V. sessiliflorum Murb. 63 V. gnaphalodes V. Arvensis 64 Celsia heterophylla Desf. 65 Lindernia procumbens (Krocker) barb. 66 Veronica didima Ten 67 Parentucella latifolia (L.) Careul. Verbeneceae 68 Vitex rotundifolia L. მრგვალფოთოლა ხეპილპილა 69 Stachys maritima L. დედაფუტკარა 70 Salvya verticillata L. სალბი Papaveraceae 72 Claucium flavum Grantz. ყაყაჩურა 73 Fumariacapreolata L. შავთარა Cruciferae 74 Lepidium texanum Buckley. წიწმატი 75 Coronopus procumbens Gilib. 76 Coronopus didymus (L.) Smith. 77 Cakile euxina Pobed. ზღვისპირა კაკილე 78 Raphanus maritimus Smith ზღვის ბოლოკი Compositae რთულყვავილოვნები 79 Filago eriocephala Guss. ნაცარა 80 Tagetes minuta L. ხავერდა 81 Achilea biebersteinii G.Afan. ბიბერსტეინის ფარსმანდუკი 82 Otantus maritimus L. ზღვისპირა ოთანთუსი 83 Matricaria chamonilla var. recutitita L. სამკურნალო მატრიკარია 84 Echinops colchicus D.Sosn. თავკომბალა 85 Silybum marianum (L.) 86 Scolymus hispanicum L. Caryophyllaceae 87 Spergula arvensis 88 Spergularia marginata DC 89 Polycarpon tetraphyllum L. 90 Silene anglica L . ქოთანა 91 S. iberica Bieb ქოთანა 92 Tunica saxifraga (L.) ციმციმა Chenopodiacea ნაცარქათამასებრნი 93 Atriplex patula თათაბო 94 Chenopodium botrys ნაცარქათამა 95 Ch. ambrosoides L. მექსიკური ჩაი 96 Salsola tragus L. Amaranthasceae 97 Amaranthus deflexus ჯიჯლაყა Moraceae 98 Ficus carica ლეღვი Polygonaceae 99 Polygonum litoralis Meissn. 92 პოლიგონუმი Liliaceae 100 Muscari armeniacum baker ყაზახა Amarylidaceae 101 Pancratium maritimum L.ზღვის შროშანი Ceperaceae 102 Cyperus longus L. თავნასკვა ჩალა 103 C. badius Desf. წაბლისფერი წამალწვრილი 104 Pycreus flavescens L. 105 P. globosus All. 106 P. korshinsky (Moeinsh.) Kuk. 107 Holoschoenus romanus L. 108 Carex cuspidata Host. ისლი Poaceae 109 Imperata cylindica (L.) Beauv. იმერული მაწაქი 110 Digitaria violascens Link. მწყერფეხა 111 D.ciliarias (Retz) Koel. 112 Aira elegans Willd ex Gaudin 113 Cynodon dactylon (L.) Pers. გლერტა 114 Eleusine tristachia Kunth დაგუსა 115 E. indica (L.) gaertn 116 Sieglingia decumbens (L.) Betrnh. 117 Koeleria phleoides (Vill.) Pers კეწეწურა 118 Poa compressa L. თივაქასრა 119 Festuca heterophylla Lam. წივანა 120 Vulpia myuros (L.) C.C Gmel. 121 Bromus japonicus L. შვრიელა 122 Lolium rigidum Gaud. 123 L. loliaceum (Bory et chaub.( hand mazz. 124 Leymus racemosus lam Cuscutaceae 125 Cuscuta cesartiana აბრეშუმა 4.1.5 ფლორის რელიქტური სახეობები N სახელწოდება ლათინურად სახელწოდება ქართულად გავრცელება 1 Drosera rotundifolia მწერიჭამია დროზერა იმნათი, ჭურია 2 Molinia litoralis ჩრდილოეთის ისლი იმნათი, ჭურია, ფიჩორა 3 Rhynchospora alba თეთრი რინხოსპორა იმნათი 4 Osmunda regalis სამეფო გვიმრა იმნათი, ჭურია 5 Menyanthes trifoliata წყლის სამყურა იმნათი 7 Cladium mariscus ხერხა იმნათი 8 Sphagnum imbricatum იმბრიკატუმის სფაგნუმი იმნათი 9 Sphganum papillosum ტიხრებიანი სფაგნუმი იმნათი 10 Sphganum rubellum წითელი სფაგნუმი იმნათი 11 Sphagnum palustre ჭაობის სფაგნუმი იმნათი, ჭურია 12 Spiranthes amoena ჯადვარი იმნათი 13 Carex lasiocarpa ლაზური ისლი იმნათი 4.1.6 ფლორის ენდემები სახეობა კავკასიის კოლხეთი ს გავრცელება 1 Rhynchospora caucasica კავკასიის რინხოსპორა + იმნათი 93 2 Nymphaea colchica კოლხური დუმფარა + იმნათის არხები, ტბები 3 Quercus hartwissiana კოლხური მუხა + ფიჩორი, ანაკლია 4 Hibiscus ponticus პონტოური ტუხტი ანაკლია, ფიჩორა 5 Carex colchica კოლხური ისლი 6 Trapa colchica კოლხური წყლის კაკალი + ანაკლია, იმნათი 7 Solidago turfosa ტორფნარის ოქროწკეპლა + ფიჩორა 8 Rhynchospora caucasica კავკასიის რინქოსპორა + იმნათი 4.1.7. ფლორის გლობალური წითელი ნუსხის IUCN სახეობები 1. Kosteletzkya pentacarpos (Hibiscus pentacarpos) - კოსტელეტსკია - IUCN კატეგორია საჭიროებს ზრუნვას (LC) 2. Rhamphicarpa medewedwiii მედვედევის რამფიკარპა - IUCN კატეგორია საჭიროებს ზრუნვას (LC) 3. Thelypteris palustris - ჭაობის თელიპტერისი -- IUCN კატეგორია საჭიროებს ზრუნვას (LC) 4. Nymphaea colchica კოლხური დუმფარა - IUCN კატეგორია საჭიროებს ზრუნვას (LC) 5. Osmunda regalis - სამეფო გვიმრა IUICN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 6. Spiranthes sinensis (amoena ) ჯადვარი- IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 7. Rhynchospora alba -თეთრი რინხოსპორა -IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 8. Epipactis palustris -ჭაობის ჯადვარი IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 9. Cladium mariscus -ხერხა- IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 10. Menyanthes trifoliata - წყლის სამყურა-IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 11. Ficus carica -ლეღვი-IUCNკატეგორია საჭიროებს ზრუნვას (LC) 12. Pterocarya fraxinifolia - ლაფანი IUCN კატეგორია - მოწყვლადი (VU) 13. Punica granatum - ბროწეული- IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 14. Buxus colchica -კოლხური ბზა-IUCN კატეგორტია - საფრთხის ქვეშ მყოფი (СR) 15. Quercus robur.subsp. imeretina იმერული მუხა - IUCN კატეგორია მოწყვლადი (VU) 16. Trapa natans -წყლის კაკალი- IUCN კატეგორია -საჭიროებს ზრუნვას (LC) 17. Trapa colchica -კოლხური წყლის კაკალი- IUCN კატეგორია CR 18. Salvinia natans -წყლის გვიმრა-IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 19. Marsilea quadrifolia ოთხფოთოლა მარსილეა. IUCN კატეგორია -საჭიროებს ზრუნვას (LC) 20. Utricularia minor -ბუშტოსანა- IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 21. Ceratophyllum demersum -ღიმი-IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 22. Ceratphyllum submersum-ღიმი- IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 23. Potamogeton natans -წყლის ვაზი IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) 24. Drosera rotundifolia - ცვრიანი , მრგვალფოთოლა დროზერა - IUCN კატეგორია - საჭიროებს ზრუნვას (LC) კავკასიის წითელი ნუსხის სახეობები Soliodago turfosa -ტორფის ოქროწკეპლა IUCN კატეგორიაVU 94 Hibiscus ponticus -პონტოს ტუხტი -IUCN კატეგორია VU საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობა – Ulmus glabra - შიშველი თელადუმა - IUCN კატეგორია EN დანართი 4.2 კაცობურის აღკვეთილის ფლორა ხეების და ბუჩქების დასახელება # ქართული ლათინური 1 ჩვეულებრივი მურყანი Alnus glutinosa subsp. Barbata 2 რცხილა Carpinus betulus 3 თეთრი თუთა Morus alba 4 შავი თუთა Morus nigra 5 ლეღვი Ficus carica 6 კოლხური მუხა Quercus hartwissiana 7 ვერხვი(ოფი) Populus nigra 8 ლაფანი Pterocarya fraxinifolia 9 იფანი Fraxinus excelsior 10 გლედიჩია Gledichia triacanthus 11 კავკასიური ხურმა Diospyros lotus 12 მდგნალი Salix caprea 13 წნორი Salix alba 14 ხეჭრელი Rhamnus frangula 15 ვერხვი Populus tremula 16 შიშველი თელადუმა Ulmus glabra 17 პანტა Pyrus caucasica 18 ძელქვა Zelkovia carpinifolia 19 კოლხური ჭყორი Ilex colcchica 20 ძახველი Viburnum opulus 21 ამორფა Amorpha truticosa 22 მაყვალი Rubus sp. 23 დიდგულა Sambucus nigra 24 წყავი Prunus laurocerasus ლიანები 25 კოლხური სურო Hedera colchica 26 ეკალღიჯი Smilax escelsa 27 ღვედკეცი Periploca graeca 28 სვია Humulus lupulus 29 ველური ვაზი Vitis sylvestris 30 ღვედკეცი Periploca graeca ბალახოვნები 31 ნაპირის ისლი Carex riparia 95 32 ნისკარტიანი ისლი Carex rostrate 33 ბასრისმაგვარი ისლი Carex acutiformes 34 ზეაღმართული ისლი Carex elata 35 გაპობილნაყოფა ისლი Carex lasiocarpa 36 ევროპული ლიკოპუსი Lycopus europaeus 37 არხისპირა Oenanthe peucedanifolia 38 ჩვეულებრივი ჰიდროცოტილე Hydrocotyle vulgaris 39 ოთხფრთიანი კრაზანა Hypericum tetrapterum 40 წყლის პიტნა, ტენცო Mentha aquatic 41 მდინარის შვიტა Equisetum fluviatile 42 ჭაობის გალინზოგა Galium palustre 43 ქასრა Calamagrostis epigeus 44 ხახვთესლა Lysimachia vulgaris 45 ტოტებგაშლილი ჭილი Juncus effuses 46 ოთხფურცელა მარწყვა ბალახი Potentilla erecta 47 ლელი Phragmites australis 48 თავთეთრა Holcus lanatus 49 დიდი ხვართქლა Calystegia sepium 50 ბაღის მაყვალი Rubus hirsute 51 თუნბერგის მატიტელა Polygonum thunbergii დანართი 4.3. დანართი 5. ფაუნა 96 5.1. იქტიოფაუნა 5.1.1. კოლხეთის ეროვნული პარკის იქტიოფაუნა 1 სალამურა Lampetra mariae 2 ქიცვიანი ზვიგენი Squalus acanthias 3 ზღვის მელა Raja clavata 4 ზღვის კატა Dasyatis pastinaca 5 სვია Huso huso 6 ჯარღალა Acipenser nudiventris 7 რუსული ზუთხი Acipenser güldenstädti 8 ატლანტური ზუთხი Acipenser sturio 9 ტარაღანა Acipenser stellatus 10 კოლხური ზუთხი Acipenserper sicus colchicus 11 შავი ზღვის ქარსალა Sprattus sprattus phalericus 12 Clupeonella cultri ventris cultriventris 13 პალიასტომის ღიპა ქაშაყი Alosa caspia palaeostomi 14 შავი ზღვის ქაშაყი Alosa kessleri pontica 15 მცირე ქაშაყი Alosa caspia tanaica 16 შავი ზღვის ქაფშია Engraulis encrasicholus ponticus 17 შავი ზღვის ორაგული Salmo labrax 18 ნაკადულის კალმახი Salmo labrax fario 19 წერი, ქარიყლაპია Esox lucius 20 კოლხური ნაფოტა Rutilus rutilus 21 მორევის ნაფოტა Rutilus frisii 22 კავკასიური ქაშაპი Squalius cephalus 23 ჯუჯა ქაშაპი Leuciscus boristenicus 24 ფარფლწითელა Scardinius erythrophthal mus 25 თეთრი ამური Ctenopharyn godon idella 26 გუწუ, ლოქორა Tinca tinca 27 კოლხური ტობი Chondrostom a colchicum 28 მდინარის კავკასიური ღორჯო Gobio gobio lepidolaemus natio caucasicus 29 კოლხური ხრამული Capöeta sieboldi (Steindachner ) 30 მცირეაზიური ხრამული Capoeta tinca Heckel 31 კოლხური წვერა Barbus escherichi Steindachner 32 კოლხური შამაია Chalcalburnu s chalcoides derjugini 33 თაღლითა Alburnus alburnus 34 სამხრეთის ფრიტა Alburnoides bipunctatus fasciatus 35 ჩვეულებრივი Blicca 97 ბლიკა bjoerkna 36 კაპარჭინა Abramis brama 37 მცირე ვიმბა Vimba vimba tenella 38 ტაფელა Rhodeus sericeus 39 კოლხური ტაფელა Rodeus colchicus 40 კოლხური კვირჩხილა Phoxinus phoxinus cilchicus 41 კოლხური ხრამული Capoeta sieboldi 42 ვერცხლისფერი კარჩხანა Carassius auratus gibelio 43 ცისარტყელა კალმახი Salmo mikis 44 ჩვეულებრივი კარჩხანა Carassius carassius 45 კობრი Cyprinus carpio 46 ჭრელი სქელშუბლა Aristichthys nobilis 47 თეთრი სქელშუბლა Hypophthalm ichthys molitrix 48 წინაკავკასიური გველანა Cobitis satunini 49 ევროპული ლოქო Silurus glanis 50 მდინარის გველთევზა Anquilla anquilla 51 სარღანი Belone belone euxini 52 ხმელთაშუაზღვის ღლაბუტა Gaidropsarus mediterraneu s 53 ფინია ინკოგნიტო Parablennius incognitus 54 გველისებური ნემსთევზა Nerophis ophidion 55 ნემსთევზა Syngnathus abaster 56 ჰიპოკამპუსი Hippocampus guttulatus microstephan us 57 გამბუზია Gambusia affinis 58 ლობანი Mugil cephalus 59 პილენგასი Mugil soiuj 60 სინღილი, ოქროსფერი კეფალი Liza (Liza) aurata 61 მახვილცხვირა კეფალი Liza (Protomugil) saliens 62 ათერინა Atherina boyeri 63 კეფალი რამადა Liza ramada 64 ლავრაკი Dicentrarchu s labrax 65 ქვის ქორჭილა Serranus scriba 66 ფარგა Stizostedion (=Lucioperca) lucioperca 67 ქორჭილა Perca fluviatilis 68 ლუფარი Pomatomus saltator 69 სტავრიდა Trachurus mediterraneu s ponticus 70 მუქი კუზანა Sciaena umbra 71 ნათელი, ბაცი კუზანა Umbrina cirrosa 72 ზღვის კარჩხანა ლასკირი Diplodus annularis 73 პუნტაზო Puntazzo puntazzo 74 სმარისი Spicara smaris 75 ხონთქარა Mullus barbatus 98 ponticus 76 მწვანულა Symphodus tinca 77 სღვის დრაკონი Trachinus draco 78 ვარსკვლავთმრიც ხველი Uranoscopus scaber 80 ოფიდიონი Ophidion rochei 81 ლიპოფრი პავო Lipophrys pavo 82 თევზთაგვა Callionymus risso 83 თაგვთევზა ლირა Callionymus pusillus 84 ზღვის ძაღლი ლირა Callionymus lyra 85 თავდიდა ღორჯო Gobius xanthocephal us 86 სკუმბრია Scomber scombrus 87 კავკასიური ღორჯო Pomatoschist us caucasicus 88 მარმარილოსებრი ღორჯო Proterorhinus marmoratus 89 კნიპოვიჩია Knipowitschi a georghievi 90 ღორჯო მდევარი Neogobius gymnotrachel us 91 შავპირა ღოეჯო Neogobius melanostomu s 92 ღორჯო რატანი Neogobius ratan 93 სირმანის ღორჯო Neogobius syrman 94 წითურა ღორჯო Neogobius cephalarges 95 ღორჯო მექვიშია Neogobius fluviatilis 96 მრგვალი ღორჯო Mesogobius batrachoceph alus 97 შავი ღორჯო Gobius niger 98 მილერის ღორჯო Pomatischistu s bathi 99 ზღვის ჩიქვი Scorpaena porcus 100 ზღვის მამალი Trigla lucerna 103 შავი ზღვის კამბალა Psetta maxima maeotica 104 მდინარის კამბალა Platichthys flesus luscus 105 ზღვის ენა Solea nasuta 5.1.2. პალიასტომის ტბისა და მიმდებარე წყალსატევების იქტიოფაუნა თევზების სახეობები წლები 1940 1974 1985 1998 2006 2016 N 2 3 4 5 6 7 8 9 1 Acipenser nudiventris ჯარღალა + - - - + 2 Acipenserguld enstadti რუსული ზუთხი + - - - + 3 Acipenser persicus colchicus კოლხური ზუთხი + + + + 4 Acipenser sturio ფორეჯი + + + - - 99 5 Acipenser stellatus ტარაღანა + - + + + 6 Dasyatis pastinaca ზღვის კატა + - - - - + 7 Alosa caspia palaeostomi პალიასტომის ღიპა ქაშაყი + + + - + + 8 Alosa immaculata შავი ზღვის ქაშაყი + + + + + + 9 Esox lucius წერი + 10 Engraulis encrasicolus ქაფშია შავი ზღვის + + + - - + 11 Rutilus rutilus ნაფოტა + + + - + 12 Rutilus frisii მორევის ნაფოტა + - - + + 13 Squalius cephalus კავკასიური ქაშაპი + + + + + 14 Scardinius erythrophthal mus ფარფლწითელა + + + + + + 15 Aspius aspius ჭერეხი + - - + + 16 Tinca tinca გუწუ (ლოქორა) + - - - + 17 Alburnus derjugini კოლხური შემაია + 18 Alburnuho henakeri დასავლეთ ამიერკავკასიური თაღლითა + + + + + 19 Alburnoides bipunctatus fasciatus სამხრეთის ფრიტა + - + + + + 20 Blicca bjoerknatrans caucasica ამიერკავკასიური ბლიკა + + - - + 21 Abramis brama კაპარჭინა + + + - + 22 Vimba vimba tenella მცირე ვიმბა + + + + + + 23 Rhodeus colchicus კოლხური ტაფელა + - + - + 24 Cyprinus carpio კობრი + + + - - 25 ვერცხლისფერი კარასი + 26 Cobitis satunin ამიერკავასიური გველანა + - - - + 27 Silurus glanis ლოქო + - - - + 100 28 Anguilla anguilla მდინარის გველთევზა + + + - + 29 სამეკალა + - + - - 30 Syngnathus abaster ნემსთევზა + + + + + + 31 Hippocampus ramulosus ცხენთევზა + + - + + 32 Gambusia affinisholbrock ii აღმოსავლეთის გამბუზია + + - + + 33 Mugil soiuj პილენგასი - - - + + + 34 Lisa (Lisa) aurata ოქროსფერი კეფალი + + + + + + 35 Liza (Protomugil) saliens მახვილცხვირა კეფალი + + + + + + 36 Liza aurata ოქროსფერი კეფალი + 37 Liza ramada Risso კეფალი + + + + 38 Atherina boyeri Risso ათერინა + + + - + + 39 Dicentrarchus labrax ლავრაკი + - - - + 40. Stizostedion (lucioperca) lucioperca ფარგა + + + + + 41 Peca fluviatilis ქორჭილა + + + + + + 42 Trachurus mediterraneus ponticus შავი ზღვის სტავრიდა + + + + + 43 Diplodus annularis ზღვის კარჩხანა - - + + + 44 Scianea umbra მუქი ნაგვერდალა 45 Umbrina cirrosa ღია ნაგვერდალა + 46 Merlangus merlangus euxinus მერლანგი + - - - + 47 Mullus barbatus ponticus ხონთქარა + - - + + 48 Pomatoschistu scaucasicus კავკასიური ღორჯო + + - + 49 Knipowitschia გრძელკუდა - + + - + 101 georghie ღორჯო 50 Knipowitschia longecaudata კაჭკაჭა ღორჯო 51 Babka gymnotrachelu s ყელტიტველა ღორჯო + 52 Gobius niger Linne შავი ღორჯო + + 53 Neogobius melanostomus შავპირა ღორჯო 54 Neogobius kessleri ღორჯო დიდთავა - - - + + 55. Neogobius fluviatilis ღორჯო მექვიშია + + - + - + 56 Psetta maxima maeotica კამბალა კალკანი + - + - + 57 Platichthusfles usluscus კამბალა-გლოსა + + + - + + 58 Solea nasuta ზღვის ენა - + - - + + სულ: 39 32 26 17 16 30 5.1.3. გლობალური სტატუსის მქონე ხრტილოვანი თევზები № ლათინური სახელწოდება ქართული სახელწოდება IUCN 1 Huso huso სვია EN IUCN საფრთხის ქვეშ მყოფია მსოფლიო მასშტაბით 2 Acipenser sturio ფორონჯი CR IUCN მოწყვლადია მსოფლიო მასშტაბით 3 Acipenser stellatus ტარაღანა EN IUCN მოწყვლადია მსოფლიო მასშტაბით 4 Acipenser gueldenstaedti რუსული ზუთხი EN IUCN მოწყვლადია მსოფლიო მასშტაბით 5 Acipenser persicus სპარსული ზუთხი EN IUCN მოწყვლადია მსოფლიო მასშტაბით 5.2. ფრინველები 5.2.1. წითელი ნუსხის ფრინველები № ქართული სახელწოდება ლათინური სახელწოდება IUCN 1 წითელყელა კოკონა (მურტალა) Podiceps grisegaena LC-საჭიროებს ზრუნვას 2 ვარდისფერი ვარხვი Pelecanus onocrotalus LC-საჭიროებს ზრუნვას 3 ქოჩორა ვარხვი Pelecanus crispus VU მოწყვლადი 102 4 თეთრი ყარყატი (ლაკლაკი) Ciconia ciconia LC საჭიროებს ზრუნვას 5 შავი ყარყატი Ciconia nigra LC საჭიროებს ზრუნვას 6 პატარა ღერღეტი Anser erythropus VU მოწყვლადი 7 წითელი იხვი Tadorna ferruginea LC საჭიროებს ზრუნვას 8 მარმარილოსებრი იხვი Marmaronetta angustirostris VU მოწყვლადი 9 თეთრფრთიანი გარიელა Melanitta fusca VU მოწყვლადი 10 თეთრთვალა იხვი Oxyura leucocephala EN გლობალურად მოწყვლადი 11 ქორცქვიტა Accipiter brevipes LC საჭიროებს ზრუნვას 12 ველის კაკაჩა Buteo rufinus LC საჭიროებს ზრუნვას 13 ბექობის არწივი Aquila heliaca VU მოწყვლადი 14 დიდი მყივანი არწივი Aquila clanga VU მოწყვლადი 15 ფასკუნჯი Neophron percnopterus EN გლობალურად მოწყვლადი 16 რუხი წერო Grus grus LC საჭიროებს ზრუნვას 5.2.2. მოზამთრე წყალმცურავი ფრინველების სრული რიცხოვნობა ქართული დასახელებითა და კონსერვაციული სტატუსით ქართული დასახელება ლათინური დასახელება IUCN-ის კონსერვაცი ული სტატუსი საქართვ ელოს წითელი ნუსხის სახეობა 1 ყვეითელნისკარტა გედი Cygnus cygnus LC 2 წითელნისკარტა გედი Cygnus olor LC 3 მცირე თეთრშუბლა ბატი Anser erythropus VU EN 4 დიდი თეთრშუბლა ბატი Anser albifrons LC 5 ამლაყი იხვი Tadorna tadorna LC 6 წითელი იხვი Tadorna ferruginea VU 7 გარეული იხვი Anas platyrhynchos LC 8 რუხი იხვი Anas strepera LC 9 კუდსადგისა იხვი Anas acuta LC 10 განიერნისკარტა იხვი Anas clypeata LC 11 თეთრშუბლა იხვი Anas penelope LC 12 სტვენია იხვი Anas crecca LC 13 ზღვის ყვინთია Aythya marila LC 103 14 წითელთავა ყვინთია Aythya ferina VU 15 წითელნისკარტა ყვინთია Netta rufina LC 16 ქოჩორა ყვინთია Aythya fuligula LC 17 თეთრთვალა ყვინთია Aythya nyroca NT 18 გარიელი Melanitta fusca VU EN 19 ამაყა Bucephala clangula LC 20 წითელჩიჩახვა ღორიხვა Gavia stellata LC 21 შავჩიჩახვა ღორიხვა Gavia arctica LC 22 მცირე ბატასინი Mergellus albellus LC 23 დიდი ბატასინი Mergus merganser LC 24 წვრილნისკარტა ბატასინი Mergus serrator LC 25 შავყელა კოკონა Podiceps nigricollis LC 26 მცირე კოკონა Tachybaptus ruficollis LC 27 დიდი კოკონა Podiceps cristatus LC 28 ხმელთაშუაზღვის პირული ქარიშხალა Puffinus yelkouan VU 29 ვარდისფერი ვარხვი Pelecanus onocrotalus LC VU 30 ქოჩორა ვარხვი Pelecanus crispus VU EN 31 დიდი ჩვამა Phalacrocorax carbo LC 32 ღამის ყანჩა Nycticorax nycticorax LC 33 მცირე თეთრი ყანჩა Egretta garzetta LC 34 დიდი თეთრი ყანჩა Casmerodius albus LC 35 რუხი ყანჩა Ardea cinerea LC 36 წყლის ქათამი Gallinula Chloropus LC 37 მელოტა Fulica atra LC 38 ნისკარტსადგისა Recurvirostra avosetta LC 39 მექვიშია Calidris alpina LC 40 შავი ჭოვილო Tringa ochropus LC 41 მებორნე Actitis hypoleucos LC 42 წითელფეხება ჭოვილო Tringa erythropus LC 43 ვიწროკუდა თოლია-მეკობრე Stercorarius parasiticus LC ტბის თოლია Larus ridibundus LC 45 წვრილნისკარტა თოლია Larus genei LC 46 ვეჟანი თოლია Larus canus LC 104 47 თავშავა თოლია Larus melanocephalus LC 48 დიდი თავშავა თოლია Larus ichthyaetus LC 49 მცირე თოლია Hydrocoloeus minutus LC 50 ყვითელფეხება თოლია Larus michahellis LC 51 სომხური თოლია Larus armenicus NT 52 კასპიური თოლია Larus cachinnans LC 53 ჭრელნისკარტა თევზიყლაპია Sterna sandvicensis LC 54 ალკუნი Alcedo atthis LC 5.2.3. მობუდარი ფრინველები კოლხეთის ეროვნულ პარკში სახეობა / საიტი ქართული ლათინური ჭურია ყულევი პალიასტ ომი/ფიჩო რი 1 მცირე კოკონა Trachybaptus ruficolis 1 0 0 2 დიდი კოკონა Pediceps cristatus 1 0 0 3 მცირე ყარაულა Ixobrychus minutus 1 0 0 4 ეგვიპტური ყანჩა Bubulcus ibis 0 0 1 5 დიდი თეთრი ყანჩა Casmerodius albus 4 0 1 6 რუხი ყანჩა Aredea cinerea 3 3 0 7 ქარცი ყანჩა Ardea pupurea 1 0 0 8 მცირე წინტალა Charadrius badius 1 0 0 9 თოლიისნისკატრა თევზიყლაპია Sterna nilotica 9 0 0 10 თეთრფრთება თევზიყლაპია Chlidonia leucopterus 3 0 0 11 ლოყათეთრი თევზიყლაპია Chlidonia hybrida 4 0 0 12 გვრიტი Stertapelia turtur 3 4 0 13 გუგული Cuculus canorus 7 6 5 14 წყრომი Otus scops 0 0 0 15 უფეხურა Caprimulgus europaeus 5 2 0 16 ნამგალა Apus apus 0 6 0 17 ალკუნი Alcedo otthis 0 0 1 18 კვირიონი Merops apiaster 5 2 0 19 მწვანე კოდალა Picus viridis 0 0 1 20 დიდი ჭრელი კოდალა Dendrocopus majior 0 0 3 21 საშუალო ჭრელი Dendrocopus medius 0 0 1 105 კოდალა 22 მცირე ჭრელი კოდალა Dendrocopus minor 0 1 0 23 მაქცია Jynx torquilla 1 1 0 24 ქვიშის მერცხალი Riparia riparia 0 1 0 25 სოფლის მერცხლი Hirundo ristika 13 4 3 26 ქალაქის მერცხალი Delichon urbicum 0 2 0 27 თეთრი ბოლოქანქარა Matracilla alba 0 0 2 29 ყვითელი ბოლოქანქარა Matracilla flava 5 7 3 30 გულწითელა Erithacos rubicola 0 0 1 31 ბულბული Luscinia megarhinchos 5 4 6 32 მეღორღია Oenanthe oenanthe 1 0 0 33 წრიპა Tardus phylomelus 2 2 3 34 შავი შაშვი Tardus merula 5 6 4 35 მომინოსებური ასპუჭაკი Sylvia nisoria 4 5 1 36 შავთავა ასპუჭაკი Sylvia atricapila 3 7 4 37 თეთრყელა ასპუჭაკი Sylvia communis 3 5 1 38 მცირე თეთრყელა ასპუჭაკი Sylvia Curruca 0 1 0 39 სევის მეჩალია Lacustella luscinioides 5 4 4 40 ლერწმის მაჩალია Acrocephalus scitpaceus 1 0 0 41 ჭაობის მეჩალია Acrocephalus palustris 9 15 14 42 შაშვისებრი მეჩალია Acrocephalus arundinaceus 2 1 1 43 წენგოსფერი მაჩალია Iduna pollida 0 0 1 44 ყარანა Phylloscopus trachilus 1 1 0 45 ჭივჭავი Phylloscopus collibita 0 0 4 46 ბუზიჭერია Muscicapa striata 0 1 0 47 მემატლია Fecidula semitorduata 0 1 0 48 დიდი წივწივა Parus major 4 3 5 49 შავი წივწივა Periparus ater 0 0 3 50 ლურჯი წივწივა Cyanister caeruleus 0 0 3 51 თოხიტარა Aegithalus caudatus 9 0 2 52 მცირე რუხი ღაჟო Lanius minor 1 0 0 53 წითელზურგა ღაჟო Lanius colloia 14 3 0 54 ჩხიკვი Carrulus glandarius 2 1 3 55 რუხი ყვავი Carvus cornix 3 1 0 56 მოლაღური Oriolus oriolus 2 5 3 57 სახლის ბეღურა Passer domesticus 4 2 0 58 მინდვირის ბეღურა Passer montanus 2 0 0 59 ნიბლია Fringila coelebs 5 2 5 60 მწვანულა Chloris chloris 0 3 0 61 ჩიტბატონა Cardeulis cardeulis 0 1 0 106 62 ლერწმის გრატა Emberixa schooeniclus 2 1 1 63 მეფეტვია Emberiza calandra 8 1 0 5.2.4. მობუდარი ფრინველები კაცობურის აღკვეთილში ქართული სახელწოდება ლათინური სახელწოდება 1 გვრიტი Stertapelia turtur 2 გუგული Cuculus canorus 3 წყრომი Otus scops 4 ალკუნი Alcedo otthis 5 დიდი ჭრელი კოდალა Dendrocopus majior 6 სოფლის მერცხლი Hirundo ristika 7 ტყის მწყერჩიტა Anthus trivialis 8 თეთრი ბოლოქანქარა Matracilla alba 9 გულწითელა Erithacos rubicola 10 ბულბული Luscinia megarhinchos 11 ბოლოცეცხლა Phoenicurus phoenicurus 12 წრიპა Tardus phylomelus 13 შავი შაშვი Tardus merula 14 ჭივჭავი Phylloscopus collibita 15 ჭინჭარაქა Traglobytrs trabloyitrs 16 დიდი წივწივა Parus major 17 ლურჯი წივწივა Cyanister caeruleus 18 თოხიტარა Aegithalus caudatus 19 წითელზურგა ღაჟო Lanius colloia 20 ჩხიკვი Carrulus glandarius 21 რუხი ყვავი Carvus cornix 22 მოლაღური Oriolus oriolus 23 სახლის ბეღურა Passer domesticus 24 მინდვირის ბეღურა Passer montanus 25 ნიბლია Fringila coelebs 26 მწვანულა Chloris chloris 27 ჩიტბატონა Cardeulis cardeulis 5.2. 5. მობუდარი და გადამფრენი ფრინველების ნუსხა ქართული დასახელება ლათინური დასახელება არსებობის სტატუსი 1 შავჩიჩახვა ღორიხვა Gavia arctica გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 2 წითელჩიჩახვა ღორიხვა Gavia stellata გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 3 წითელყელა მურტალა Podiceps auritus) გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა. 4 დიდი მურტალა Podiceps cristatus მრავალრიცხოვანი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 5 რუხლოყება მურტალა Podiceps grisegena გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 6 შავყელა მურტალა Podiceps nigricollis გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 7 მცირე მურტალა Tachybaptus ruficollis იშვიათად მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 8 ხმელთაშუაზღვის Puffinus yelkowan გვხვდება მთელი 107 ქარიშხალა წლის განმავლობაში 9 ხუჭუჭა ვარხვი Pelecanus crispus bruch იშვიათი მოზამთრე სახეობა 10 დიდი ჩვამა Phalacrocorax carbo მობინადრე სახეობა 11 მცირე ჩვამა Phalacrocorax pygmaeus გადამფრენი სახეობა 12 რუხი ყანჩა Ardea cinerea Linnaeus მობინადრე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 13 ქარცი ყანჩა Ardea purpurea Linnaeus გადამფრენი სახეობა 14 ყვითელი ყანჩა Ardeola ralloides გადამფრენი სახეობა 15 წყლის ბუღა Botaurus stellaris იშვიათად მობუდარი, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 16 ეგვიპტური ყანჩა Bubulcus ibis გადამფრენი სახეობა 17 თეთრი ყარყატი Ciconia ciconia მხოლოდ გადაფრენისას გვხვდება 18 შავი ყარყატი, იშხვარი Ciconia nigra იშვიათი გადამფრენი სახეობა 19 დიდი თეთრი ყანჩა Egretta alba გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 20 მცირე თეთრი ყანჩა Egretta garzetta გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 21 მცირე ყარაულა (Ixobrychus minutes) მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 22 ღამის ყანჩა Nycticorax nycticorax მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 23 ივეოსი Plegadis falcinellus იშვიათი გადამფრენი სახეობა 24 ჟერო Platalea leucorodia Linnaeus იშვიათი არარეგულარულად გადამფრენი სახეობა 25 ბოლოსადგისა იხვი Anas acuta Linnaeus მცირერიცხოვანი გადამფრენი და შემთხვევითი მოზამთრე სახეობა 26 ფართონისკარტა იხვი Anas clypeata Linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 27 ჭიკვარა Anas crecca Linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 28 თეთრშუბლა იხვი Anas Penelope Linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 29 გარეული იხვი Anas platyrhynchos Linnaeus მობუდარი მოზამთრე სახეობა. გვხვდება მთელი წლის განმავლობაში. 30 იხვინჯა Anas querquedula Linnaeus მობუდარი სახეობა. გვხდება მთელი წლის განმავლობაში 31 რუხი იხვი Anas strepera Linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 32 თეთრშუბლა ბატი Anser albofrons არარეგულარული გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 108 33 რუხი ბატი Anser anser არარეგულარული გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 34 წრიპინა ბატი Anser erythropus შემომფრენი სახეობა 35 მეკალოე ბატი Aser fabialis გადამფრენი სახეობა 36 წითელთავა ყვინთია Aythya ferina გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 37 ქოჩორა ყვინთია Aythya fuligula გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 38 ზღვის ყვინთია Aythya marila გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 39 თეთრთვალა ყვინთია Aythya nyroca გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 40 წითელგულა ღერღეტი Branta ruficollis) გადამფრენი სახეობა 41 ჩვეულებრივი კოკონა Bucephala clangula იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 42 მყივანი გედი Cygnus cygnus ცნობილია როგორც არარეგულარული გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 43 სისინა გედი Cygnus olor იშვიათი, არარეგულარულად გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 44 შავი გარიელი Melanitta fusca გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 45 შავი ყურყუმელა Melanitta nigra გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 46 მცირე ბატასინი Mergus albellus linnaeus იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 47 დიდი ბატასინი Mergus merganser linnaeus იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 48 გრძელნისკარტა ბატასინი Mergus serrator linnaeus იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 49 წითელნისკარტა იხვი Netta rufina გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 50 წითელი იხვი Tadorna ferruginea იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 51 ამლაყი იხვი Tadorna tadorna იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 52 ქორცქვიტა Accipiter brevipes გადამფრენი სახეობა 53 ქორი Accipiter gentilis იშვიათი მობუდარი, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 54 მიმინო Accipiter nisus იშვიათი, მობუდარი და მრავალრიცხოვანი გადამფრენი სახეობა 55 სვასი Aegypius monachus გადამფრენი სახეობა 109 56 მთის არწივი Aquila chrysaetos მობინადრე სახეობა 57 მყივანი არწივი Aquila clanga pallas გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 58 ბექობის არწივი Aquila heliaca savigny გადამფრენი სახეობა 59 ველის არწივი Aquila nipalensis hodgson გადამფრენი სახეობა 60 მცირე მყივანა არწივი Aquila pomarina brehm გადამფრენი სახეობა 61 ჩვეულებრივი კაკაჩა Buteo buteo ჩვეულებრივი მობუდარი და მრავალრიცხოვანი გადამფრენი სახეობა 62 ფეხებანჯგვლიანი კაკაჩა Buteo lagopus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 63 ველის კაკაჩა Buteo rufinus იშვიათი გადამფრენი სახეობა 64 ძერაბოტი Circaetus gallicus გადამფრენი სახეობა 65 ჭაობის ბოლობეჭედა Circus aeruginosus იშვიათი მობუდარი, მრავალრიცხოვანი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 66 მინდვრის ბოლობეჭედა Circus cyaneus გადამფრენი სახეობა 67 ველის ბოლობეჭედა Circus macrourus გადამფრენი სახეობა 68 მდელოს ბოლობეჭედა Circus pygargus გადამფრენი სახეობა 69 ბატკანძები, კრავიჭამია Cypaetus barbatus გადამფრენი სახეობა 70 ორბი Gyps fulvus გადამფრენი სახეობა 71 თეთრკუდა ფსოვი Haliaeetus albicilla იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 72 ქორისებრი არწივი Hieraaetus fasciatus შემომფრენი სახეობა 73 ჩია არწივი Hieraaetus pennatus მომომფრენი სახეობა 74 ძერა Milvus migrans იშვიათი მობუდარი, მრავალრიცხოვანი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 75 ბორა Milvus milvus შემომფრენი სახეობა 76 ფასკუნჯი Neophron percnopterus იშვიათი მობუდარი და გადამფრენი სახეობა 77 ირაო Pernis apivorus იშვიათი მობუდარი და მრავალრიცხოვანი გადამფრენი სახეობა 110 78 წითელთავა შავარდენი Falco biarmicus temminck გადამფრენი სახეობა 79 ბარი, გავაზი Falco cherrug cray გადამფრენი სახეობა 80 ალალი Falco columbarius linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 81 ველის კირკიტა Falco naumanni fleischer გადამფრენი სახეობა 82 შევარდენი Falco peregrinus brookei sharpe მობინადრე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 83 მარჯანი Falco subbuteo linnaeus მობუდარი, გადამფრენი და გადამფრენი სახეობა 84 ჩვეულებრივი კირკიტა Falco tinnunculus linnaeus მობუდარი, გადამფრენი, გადამფრენი და არარეგულარულად მოზამთრე სახეობა 85 თვალშავი Falco vespertinus linnaeus გადამფრენი სახეობა 86 შაკი Pandion haliaetus გადამფრენი სახეობა, წარსულში ბუდობდა 87 მწყერი Coturnix coturnix მობინადრე და გადამფრენი სახეობა 91 წერო ტურფა Anthropoides virgo გადამფრენი სახეობა 92 რუხი წერო Grus grus იშვიათი მცირერიცხოვანი გადამფრენი და შემთხვევით მოზამთრე სახეობა 93 ღალღა Crex crex მცირერიცხოვანი მობუდარი, გადამფრენი და ჩვეულებრივი სახეობა 94 მელოტა Fulica atra linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 95 წყლის ქათამი Gallinula chloropus მობინადრე და გადამფრენი სახეობა 96 მცირე ქათამურა Porzana parva გადამფრენი სახეობა 97 ქათამურა Porzana porzana მობინადრე, გადამფრენი სახეობა 98 პაწაწინა ქათამურა Porzana pusilla იშვიათი გადამფრენი სახეობა 99 ჩვეულებრივი ლიანა Rallus aquaticus linnaeus მობინადრე, გადამფრენი სახეობა 100 თვალჭყეტია Burhinus oedicnemus გადამფრენი სახეობა 101 ზღვის წინტალა Charadrius alexandrinus მობუდარი, გადამფრენი და გადამფრენი სახეობა 111 102 მცირე წინტალა Charadrius dubius scopoli მცირერიცხოვანი მობუდარი გადამფრენი და გადამფრენი სახეობა 103 საყელოიანი წინტალა Charadrius hiaticula გადამფრენი სახეობა 104 მღრინავი Charadrius morinellus linnaeus გადამფრენი სახეობა 105 ოქროსფერი მეჭვავია Pluvialis apricaria გადამფრენი სახეობა 106 ტულესი Pluvialis squartarola გადამფრენი სახეობა 107 პრანწია Vanellus vanellus გადამფრენი სახეობა 108 მდელოს მერცხალა Glareola pratincola გადამფრენი სახეობა 109 ველის მერცხალა Pratincola nordmanni nordmann გადამფრენი სახეობა 110 ზღვის კაჭკაჭი Haematopus ostralegus linnaeus გადამფრენი სახეობა 111 სომხური თოლია Larus armenicus buturlin მცირერიცხოვანი მოზამთრე სახეობა 112 ყვითელფეხა თოლია Larus cacchinans pallas იშვიათი მობუდარი, მრავალრიცხოვანი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 113 ვეჟანი თოლია Larus canus linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 114 წვრილნისკარტა თოლია Larus genei breme გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 115 ხარხარა თოლია Larus ichtyaetus pallas იშვიათი მოზამთრე სახეობა 116 ზღვის დიდი თოლია Larus marinus linnaeus შემომფრენი სახეობა 117 შავთავა თოლია Larus melanocephalus temminck იშვიათი გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 118 მცირე თოლია Larus minutus pallas გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 119 ჩვეულებრივი თოლია Larus ridibundus linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 120 სამთითა თოლია Rissa tridactyla linnaeus გადამფრენი სახეობა 121 ჩვეულებრივი ოჩოფეხა Himantopus himantopus გადამფრენი სახეობა 122 სადგისნისკარტა Recurvirostra avosetta linnaeus გადამფრენი სახეობა 123 მებორნე Actitis hypoleucos მობუდარი და გადამფრენი სახეობა 124 ჩვეულებრივი მეკენჭია Arenaria interpres გადამფრენი სახეობა 125 ქვიშაქექია Calidris alba გადამფრენი სახეობა 112 126 შავჩიჩახვა მექვიშია Calidris alpina გადამფრენი სახეობა 127 ისლანდიური მექვიშია Calidris canutus გადამფრენი სახეობა 128 წითელგულა მექვიშია Calidris ferruginea გადამფრენი სახეობა 129 კოკორინა ბეღურა Calidris minuta გადამფრენი სახეობა 130 თეთრკუდა მექვიშია Calidris temminckii გადამფრენი სახეობა 131 ჩიბუხა Gallinago gallinago გადამფრენი სახეობა 132 გოჭა Gallinago media გადამფრენი სახეობა 133 მეტალახია Limicola falcinellus გადამფრენი სახეობა 134 დიდილია Limosa limosa გადამფრენი სახეობა 135 ჩიბუხელა Lymnocryptes minimus გადამფრენი სახეობა 136 დიდი კრონშნეპი Numenius arquata გადამფრენი სახეობა 137 საშუალო კრონშნეპი Numenius phaeopus გადამფრენი სახეობა 138 მრავალნისკარტა ტივტივა Phalaropus lobatus გადამფრენი სახეობა 139 ტურუხტანი Philomachus pugnax გადამფრენი სახეობა 140 ტყის ქათამი Scolopax rusticola linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 141 კოხტა ჭოვილო Tringa erythropus გადამფრენი სახეობა 142 ჭაობის ჭოვილო Tringa glareola linnaeus გადამფრენი სახეობა 143 შავი ჭოვილო Tringa ochropus linnaeus გადამფრენი სახეობა 144 მერუე Tringa stagnatilis გადამფრენი სახეობა 145 მსევანი Tringa totanus გადამფრენი სახეობა 146 რუხი კოკორინა Xenus cinereus გადამფრენი სახეობა 147 მოკლეკუდა მეზღვია Stercorarius parasiticus გადამფრენი სახეობა 148 საშუალო მეზღვია Stercorarius pomarinus გადამფრენი სახეობა 149 ლოყათეთრი თევზიყლაპია Chlidonias hybridus გადამფრენი სახეობა 150 ფრთათეთრი თევზიყლაპია Chlidonias leucopterus გადამფრენი სახეობა 151 შავი თევზიყლაპია Chlidonias niger გადამფრენი სახეობა 152 თოლიის ნისკარტა მეთოვლია Gelochelidon nilotica გადამფრენი სახეობა 153 მცირა მეთოვლია Sterna albifrons pallas გადამფრენი სახეობა 113 154 კასპიური მეთოვლია Sterna caspia pallas გადამფრენი სახეობა 155 მდინარის მეთოვლია Sterna hirundo linnaeus გადამფრენი სახეობა 156 ჭრელნისკარტა მეთოვლია Sterna sandvicensis latham გადამფრენი სახეობა 157 გარეული მტრედი Columba livia f. domesticus Gmelin მობინადრე სახეობა 158 გულიო, გვიძინი Columba oenas linnaes მობინადრე, მომთაბარე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 159 ჩვეულებრივი გვრიტი Streptopelia turtur გადამფრენი სახეობა 160 ქოჩორა გუგული Clamator glandarius გადამფრენი სახეობა 161 ბუკიოტი Aegolius funereus მობინადრე სახეობა 162 ბაიყუში Asio flammeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 163 ყურებიანი ბუ, ოლოლი Asio otus მობუდარი, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 164 ჭოტი Athene noctua გადამფრენი სახეობა 165 ზარნაშო Bubo bubo მობინადრე სახეობა 166 წყრომი Otus scops მობუდარე და გადამფრენი სახეობა 167 ჩვეულებრივი ტყის ბუ Strix aluco linnaeus მობინადრე სახეობა 168 ბუხრინწა Tyto alba მობინადრე სახეობა 169 ჩვეულებრივი უფეხურა Caprimulgus europaeus მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 170 ნამგალა Apus apus მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 171 ალკუნი Alcedo atthis მობინადრე სახეობა 173 კვირიონი Merops apiaster linnaeus მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 174 მწვანე კვირიონი Merops persicus pallas შემომფრენი სახეობა 175 ოფოფი Upupa epops linnaeus მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 182 მაქცია Jynx torquilla linnaeus მობუდარი და გადამფრენი სახეობა 183 თოხიტარა Aegithalos caudatus მობინადრე და მომთაბარე სახეობა 184 მინდვრის ტოროლა Alauda arvensis linnaeus მობინადრე, გადამფრენი მომთაბარე და მოზამთრე სახეობა 185 მცირე ტოროლა Calandrella brachydactyla გადამფრენი სახეობა 186 რუხი ტოროლა Calandrella rufescens გადამფრენი სახეობა 187 ქოჩორა ტოროლა Galerida cristata მოზამთრე სახეობა 114 188 ტყის ტოროლა Lullula arborea მობუდარე, გადამფრენი სახეობა 189 ველის ტოროლა Melanocorypha calandra გადამფრენი სახეობა 190 მედუდუკე Bombycilla garrulus გადამფრენი სახეობა 191 მოკლეთითა მგლინავა Certhia brachydactila მობინადრე და მომთაბარე სახეობა 192 ჩვეულებრივი მგლინავა Certhia familiaris linnaeus მობინადრე და მომთაბარე სახეობა 193 ჩვეულებრივი წყლის შაშვი Cinclus cinclus მობინადრე სახეობა 194 ყორანი Corvus corax linnaeus მობინადრე სახეობა 196 რუხი ყვავი Corvus cornix linnaeus მობინადრე სახეობა 197 ჭილყვავი Corvus frugilegus linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 198 ლელიანის გრატა Emberiza schoeniclus მოზამთრე სახეობა 199 მეფეტვია Miliaria calandra მობუდარი, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 205 მეკანაფია Carduelis cannabina მობუდარე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 206 ჩიტბატონა Carduelis carduelis მობუდარე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 207 მწვანულა Carduelis chloris მობუდარე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 208 ჭივჭავი Carduelis spinus მობინადრე სახეობა 208 კულუმბური Coccothraustes coccothraustes მობინადრე სახეობა 209 მთიულა Fringilla montifringilla linnaeus მოზამთრე სახეობა 210 სტვენია Pyrrhula pyrrhula მობინადრე სახეობა 211 ქალაქის მერცხალი Delichon urbica მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 212 სოფლის მერცხალი Hirundo rustica linnaeus მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 214 მენაპირე მერცხალი Riparia riparia იშვიათი მობუდარი და გადამფრენი სახეობა 215 ჩვეულებრივი ღაჟო Lanius collurio linnaeus მრავალრიცხოვანი მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 216 რუხი ღაჟო Lanius excubitor linnaeus მოზამთრე სახეობა 217 შავშუბლა ღაჟო Lanius minor gmelin გადამფრენი სახეობა 115 218 წითელთავა ღაჟო Lanius senator Linnaeus გადამფრენი სახეობა 219 მინდვრის მწყერჩიტა Anthus campestris მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 220 წითელგულა მწყერჩიტა Anthus cervinus გადამფრენი სახეობა 221 მდელოს მწყერჩიტა Anthus pratensis ჩვეულებრივი გადამფრენი და მცირერიცხოვანი მოზამთრე სახეობა 225 ყვითელთავა ბოლოქანქარა Motacilla citreola pallas გადამფრენი სახეობა 226 საყელოიანი მემატლია Ficedula albicollis გადამფრენი სახეობა 227 ჭრელი მემატლია Ficedula hypoleuca გადამფრენი სახეობა 228 მცირე მემატლია Ficedula parva მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 229 კავკასიური საყელოიანი მემატლია Ficedula semitorquata მობუდარი და გადამფრენი სახეობა 230 მოლაღური Oriolus oriolus გადამფრენი სახეობა 231 შავი წივწივა Parus ater linnaeus მობინადრე სახეობა 232 წიწკანა Parus caeruleus linnaes მობინადრე სახეობა 233 სახლის ბეღურა Passer domesticus მობინადრე სახეობა 234 მინდვრის ბეღურა Passer montanus მოზამთრე სახეობა 235 ჩვეულებრივი რემეზი Remiz pendulinus იშვიათი გადამფრენი მოზამთრე ან შემომფრენი სახეობა 236 ჩვეულებრივი სინეგოგა Sitta europea linnaeus მობინადრე სახეობა 237 შავთავა ცოცია Sitta krueperi pelzeln მობინადრე და მომთაბარე სახეობა 238 ტარბი Stunus roseus გადამფრენი სახეობა 239 შოშია, შროშანი Sturnus vulgaris linnaeus გადამფრენი სახეობა 240 ინდური მეჩალია Acrocephalus agricola იშვიათი გადამფრენი სახეობა 241 შაშვისებრი მეჩალია Acrocephalus arundinaceus 242 ბაღის მეჩალია Acrocephalus dumetorum 243 წვრილ ნისკარტა ლერწამა Acrocephalus melanopogon 244 ჭაობის მეჩალია Acrocephalus palustris იშვიათი გადამფრენი სახეობა 245 ჩახჩახა მეჩალია Acrocephalus schoenobaenus შემომფრენი სახეობა 116 246 ლელიანის მეჩალია Acrocephalus scirpaceus 247 ფართო კუდალერწამა Cettia cetti გადამფრენი სახეობა 248 მდინარის ჭრიჭინა– მეჩალია Locustella fluviatilis გადამფრენი სახეობა 249 ბულბულისებრი ჭრიჭინა–მეჩალია Locustella luscinioides იშვიათი გადამფრენი სახეობა 250 ჭედია–ყარანა Phylloscopus collybita მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 251 კავკასიური ყარანა Phylloscopus lorenzii მობუდარი, გადამფრენი და მობინადრე სახეობა 252 ყვითელმუცელა ყარანა Phyllosopus nitidus მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 253 მწვანე ყარანა Phylloscopus trochilodes გადამფრენი სახეობა 254 ყარანა–მეგაზაფხულე Phylloscopus trochilus მობუდარი გადამფრენი და გადამფრენი სახეობა 255 წითელთავა ნარჩიტა Regulus ingicapillus იშვიათი მობინადრე სახეობა 256 ბაღის ასპუჭაკა Sylvia borin გადამფრენი სახეობა 257 რუხი ასპუჭაკა Sylvia communis latham მობუდარი, გადამფრენი და გადამფრენი სახეობა 258 ჭვინტია ასპუჭაკა Sylvia curruca მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 259 მგალობელი ასპუჭაკა Sylvia hortensis გადამფრენი სახეობა 260 მიმინოსებრი ასპუჭაკა Sylvia nisoria მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 261 ულვაშა წივწივა Panurus biarmicus linnaeus იშვიათი მოზამთრე სახეობა 262 ჭინჭრაქა, ღობემძვრალა Troglodytes troglodytes მობინადრე სახეობა 263 გულწითელა Erithacus rubecula მობინადრე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 264 აღმოსავლური ბულბული Luscinia luscinia 265 სამხრეთული ბულბული Luscinia megarhynchos 266 ცისფერგულა Luscinia svecica მომომფრენი სახეობა 267 მოკლეთითა მეღორღია Oenanthe isabellina გადამფრენი სახეობა 268 ჩვეულებრივი მეღორღია Oenanthe oenanthe მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 269 მელოტჩიტა Oenanthe pleschanka შემომფრენი ან იშვიათი არარეგულარულად გადამფრენი სახეობა 117 270 შავი ბოლოცეცხლა Phoenicurus ochrurus მობინადრე, გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 271 ჩვეულებრივი ბოლოცეცხლა Phoenicurus phoenicurus მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 272 მდელოს ოვსადი Saxicola rubetra მობუდარი, გადამფრენი სახეობა 273 შავთავა ოვსადი Saxicola torquata გადამფრენი სახეობა 274 ჩიჩხინაკი Turdus iliacus linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 275 წრიპა Turdus philomelos მობინადრე სახეობა 276 ბოლოშავა Turdus pilaris linnaeus გადამფრენი და მოზამთრე სახეობა 5.3. ძუძუმწოვრები ძუძუმწოვრები 1 კავკასიური თხუნელა Talpa caucasica 2 გრძელკუდა კბილთეთრა Crocidura russula 3 რადეს ბიგა Sorex raddei 4 დიდი ცხვირნალა Rhynolophus ferrumequinu m 5 მეჰელის ცხვირნალა Rhynolophus mehelei 6 გრძელყურა მღამიობი Myoitis bechsteini 7 გრძელფრთიანი ღამურა Miniopteris schrebersi 8 მცირე მეღამურა Nyctalus leirsleri 9 ჩვეულებრივი ღამურა Vespertilio murinus 10 კავკასიური ციყვი Sciurus anomalis 11 ჩვეულებრივი ციყვი Sciurus vulgaris 12 ჩვეულებრივი ძილგუდა Glis glis 13 ღნავი (ტყის ძილგუდა) Dryomys nitedula 14 სახლის თაგვი Mus musculus 15 ტყის თაგვი Sylvimus sylvaticus 16 მინდვრის თაგვი Apodemus agratius 17 შავი ვირთაგვა Rattus rattus 18 რუხი ვირთაგვა Rattus norvegicus 19 ბუჩქნარის მემინდვრია Pitymys major 20 ნუტრია Myocastor coypus 21 ჩველებრივი დელფინი Delphinus delphis 22 აფალინა Tursiops truncates 23 ზღვის ღორი Phocaena phocaena 24 ტურა Canis aureus 25 მელა Vulpes vul[pes 26 ტყის კატა Felis sylvestris 28 ტყის კვერნა Martes martes 29 დედოფალა Mustela nivalis 30 მაჩვი Meles meles 31 წავი Lutra lutra 32 გარეული ღორი Sus scrofa 33 ევროპული შველი Capreolus capreolus 34 მგელი Canis lupuslinnaeus 35 კურდღელი Lepus europaeus 118 5.4. ამფიბიები და ქვეწარმავლები ამფიბიები და ქვეწარმავლები 1 ჩვეულებრივი ტრიტონი Trituris vulgaris 2 მწვანე გომბეშო Bufo viridis 3 ჩვეულებრივი ვასაკა Hyla arborea 4 ტბის ბაყაყი Rana ridibunda 5 ჭაობის კუ Emys orbicularis 6 ბოხმეჭა Angius fragilis 7 მარდი ხვლიკი Lacerta agilis 8 ჩვეულებრივი ანკარა Natrix natrix 9 წყლის ანკარა Natrix tesselata 5.5. უხერხემლოები კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე აღრიცხული უხერხემლო ცხოველების სახეობრივი მრავალფეროვნება (ლიტერატურული მონაცემების მიხედვით) 5.5.1. პარაზიტული უმარტივესები 1. Tripanosoma rotatorium 2. Lancesterella minima 3. L. garnhami 4. Dactilosoma ranarum 5. Plasmodium malariae 6. P. reticulum 7. Haemoproteus danilewskyi 8. H. lanii 9. H. columbae 10. Leucocytozoon fringillinarum 11. L. dubreuili 12. L. sakharoffi 13. Eimeria acervilina 14. E. maxima 15. E. mitis 16. E. necatrix 17. E. tennela 18. E. bovis 19. E. braaultensis 20. E. zurnii 21. E. auburnensis 22. E. ahsata 23. E. intricata 24. E. deliesku 25. E. scabra 26. E. Spinosa 5.5.2. ბრტყელი ჭიები 1. Gorgodera (Pprostodera) dollfusi 2. G. (P.) cygnoides asiatica 3. G. pagenstecheri 4. G. vitelliloba 5. Diplodiscus subclavatus 6. Opisthioglyphe ranae 7. Pneumonoeces asper 8. Haematoloechus variegatus variegatus 9. H. Variegatus dubininae 10. Pleurogenoides medians 11. Prosotocus confusus 12. Pleurogenes claviger 13. Cephalogonomus retusus 14. C. europeus 119 15. Encyclometra columbrimurorum 16. Telorchis assula 17. Paralepoderma cloacicola 18. Macrodera longicollis 19. Opisthioglyphe ranae 20. Clinostomum complanatum 21. Eucotyle popowi 22. Psilochasmus longicirratus 23. P. oxyurus 24. Stomylotrema spasskii 25. Echinostoma robustum 26. E. stantschynkii 27. E. revolutum 28. E. paraulum 29. E. miyagawai 30. E. recurvatum 31. E. mordwilkoi 32. Hypoderma gnedini 33. H. vigi 34. Petasiger (P.) exaeretus 35. P. (P.) megacanthum 36. P. (N.) jubilarum 37. P. bilobus 38. Echinochasmus matevossianae 39. E. dietzevi 40. Mesorchis pseudoechinatus 41. Chaunocephalus ferox orientalis 42. Brachylaemus fuscatus 43. Opistorchis simulans 44. Metorchis intermedius 45. M. Xanthosomus 46. Tracheophilus sisowi 47. Dicrocoelium macrostomum 48. Brachylecithum attenuatum 49. Corrigia victori 50. Platynosomum fallax 51. Prosthogonimus ovatus 52. Notocotylus attenuatus 53. Aplaryngosrtea eornu 54. Apatemon gracillis 55. Cotylurus cornutus 56. Tetracotyle falconis 57. Diplostomum spataceum 58. Bilhatziella polonica 59. Dendritobilharzia pulverulenta 60. Fasciola hepatica 61. F. gigantica 62. Brachylaemus recurvus 63. B. fulvus 64. Ithyogonimus talpae 65. Pseudoleucochloridium soricis 66. Dicrocoeliu lanceatum 67. Eurytrema pancreaticum 68. Echinoschasmus perfoliatus 69. Mesorchis denticulatus 70. Metogonium yoleagawai 71. Pracotyle italica 72. P. longa 73. Paramphistomum cerwi 74. Calicophoron calicophorum 75. liorchis scotiae 76. Alaria alata 5.5.3. ამფიბიებში, ქვეწარმავლებში, ფრინველებსა და ძუძუმწოვრებში აღრიცხულია ცესტოდები 1. Nematotaenia dispar 2. Ophiotaenia europea 3. Mezocestoides lineatus 4. Davainea proglottina 5. Raillietina tetragona 6. R. echinobotrida 7. R. friedbergeri 8. Furmanetta pseudoechinobotrida 9. Skrjabinia caucasica 10. S. cesticillus 11. Drepanidotaenia lanceolata 12. Cloacotaenia megalops 13. Dicranotaenia collaris 14. D. coronula 15. Diorchis steffanskii 16. D. acuminata 17. Diploposte laevis 18. Microsomacanthus microsoma 19. M. parula 20. Orlovilepis megalops 21. Drepanidolepis anatina 120 22. Fimbriaria fasciolaris 23. Retinometra longicirrosa 24. R. skrjabini 25. Echinolepis cariosa 26. Sobolevicanthus gracilis 27. Staphylepis cantaniana 28. Tschertkovilepis setigera 29. Variolepis crenata 30. Wardium mathevossianae 31. Aploparaksis filum 32. A. parafilum 33. Dilepis undula 34. D. attenuata 35. Amoebataenia cuneata 36. Parictarotaenia paradoxa 37. Choanotaenia infundibulum 38. Ch. cingulifera 39. Anonchotaenia globata 40. Paruterina candelabraria 41. Bhabdometra nigropunctata 42. Cladotaenia cylindracea 43. Tetrabothrium cylindraceum 44. Ligula intestinalis 5.5.4. ფიტო და თავისუფლად მცხოვრები ნემატოდები 1. Plectus sp. 2. Prismatolaimus sp. 3. Aquatides aquaticus 4. A. schadim 5. Mesodorylaimus sp. 6. Eudorylaimus sp. 7. Aporcelaimus sp. 8. Aporcelaimellus sp. 9. Belondira sp. 10. Oxydirus sp. 11. Mononchus truncatus 12. M. sp. 13. Sporonchueus sp. 14. Babditis sp. 15. Cephalobus sp. 16. Eucephalobus mucronatus 17. E. striatus 18. Tylenchus sp. 19. Tylenchorynchus sp. 20. Merlinius leptus 21. M. macrurus 22. Nelicotylenchus sp. 23. Heterodora sp. 24. Aphelenchoides sp. 5.5.5. ამფიბიებში აღრიცხული პარაზიტული ნემატოდები 1. Cosmocerca ornata 2. Phisocephalus sexsalatus 3. Ascarops strongilina 4. Bhabdices bufonis 5. Oswaldocrusia goezei 6. Icosiela negleqta 7. Pseudoacathocephalus bufonis 5.5.6. რეპტილიებში რეგისტრირებული ნემატოდები 1. Oswalchocruzia goezei 2. Neoxymatium caucasicum 3. Bhabdias fuscovenosus 4. Paraentomelas dujardini 5. Hexadontophorus ophisauri 6. Entomelas entomelas 7. Spinonoura armenica 8. Kalicephalus vipezae 9. Ascarops strongilina 10. Phisocephalus sexalatus 11. Agamospirura minuta 5.5.7. წყლისა და ხმელეთის რგოლიანი ჭიები 1. Limnodrilus claparedeanus 2. Potamothrix hammoniensis 3. Lumbriculus variegatus 4. Criodrilus laccum 5. Allolobophora jassyensis 6. A. caliginosa trpezoides 7. A. chlorotica 8. A. dubiosa 9. Eisenia fetida 10. E. rosea 11. Helodrilus colchicus 12. Dendrobaena faucium 121 13. D. veneta 14. D. surbiensis 15. D. marinae 16. D. hortensis 17. D. nassonovi 18. D. rubidus tenuis 19. Eiseniella tetraedra 20. Ocodrilus transpadanus 21. Pheretima difrigans 5.5.8. წყლის მოლუსკები 1. Melanopsis praerosa mingrelica 2. Theodoxus flaviatilis 3. Theodoxus pallasi 4. Viviparus viviparus 5. Physella acuta 6. Anodonta cygnea 5.5.9. ხმელეთის მოლუსკები 1. Carychium tridentatum 2. Succinea oblonga 3. Cionella lubrica. 4. Vertigo pigmaea 5. Truncatellina strobeli 6. Truncatellina cylindrica 7. Pupilla triplicata 8. Orcula doliolum. 9. Valonia costata 10. Chondrula tridens 11. Ena obscura 12. Euconulus fulvus 13. Oxychilus mingrelicus 14. Limax flavus 15. Deroceras melanocephalus 16. Circassina circassina 17. Xerosecta derbentina 18. Fruticocampilea narzanensis 19. Euomphalia ravergiery 20. Euomphalia selecta 21. Caucasotachea atrolabiata 22. Helix lucorum 5.5.10. დატოტვილულვაშიანი კიბოსნაირები 1. Diaphanosoma brachyurum 2. Daphnia longispina 3. Simocephalus vetulus 4. S. serrulatus 5. S. Expinosus 6. Moina rectirostris 7. M. micrura 8. M. macrocopa 9. Geriodaphnia reticulata 10. G. megalops 11. G. laticaudata 12. G. rotunda 13. G. pulchella 14. Scapholeberis mucronata 15. S. aurita 16. Macrothrix hirsuticornis 17. M. daday 18. M. rosea 19. Ilyocriptus agilis 20. Eurycercus lamellatus 21. Camptocercus rectirostris 22. Acroperus harpae 23. Peracantha truncata 24. Monospilus dispar 25. Graptoleberis testudinaria 26. Kurzia latissima 27. Chydorus sphaericus 28. C. latus 29. C. barroisi 30. Pleuroxus trigonellus 31. P. striatus 32. P. laevis 33. Alona affinis 34. A. guttata 35. A. intermedia 36. Alonella nana 37. A. exigua 38. A. excisa 39. Bosmina longirostris 40. Polyphemus pediculus 41. Podon polyphemoides 42. Leptodora kindtii 122 5.5.11. ნიჩაბფეხიანი (Copepoda) კიბოსნაირები 1. Calanipeda aquae 2. Ectinosoma abrau 3. Nitorca lacustris 4. Centropages kroyeri 5. Oithona nana 6. O. similis 7. Acartia clausi 8. Macrocyclopst fuscus 9. Acanthocyclops viridis 10. A. bicuspidatus 11. Mesocyclops leuckarti 12. M. oithonoides 13. M. crasus 5.5.12. ცრუმორიელები კოლხეთის ეროვნულ პარკში რეგისტრირებულია (Kvavadze Er.; Arabuli T.; Murvanidze M., 2008) ცრუმორიელების მხოლოდ ერთი სახეობა: 1. Daetylochelifer latrelei (Leach,1817) 5.5.13. ნემსიყლაპიები: 1. Calopterix mingrelicus 2. Lastes barbatus 3. L. viridis 4. Sympecta fusca 5. Platycnemis pennipes 6. Ischnura elegans 7. I. pumilo 8. E. viridulum 9. Gomphus flavipis 10. Onychogomphus forcipatus 11. Aeschna cyanea 12. A. mixta 13. Anax imperator 14. A. parthenope 15. Libellula depressa 16. L. quadrimaculata 17. Orthetrum bruneum 18. O.cancellatum 19. O. albistylum 20. Crocothemis erythrea 21. Sympetrum fonscolombei 22. S. striolatum 23. S. sanguineum რიგი Coleoptera ოჯახი Dytiscidae 1. Laccophilus hyalinus 2. Laccophilus minutus 3. Laccophilus poecilus 4. Hygrotus impressopunctatus 5. Hygrotus inaequalis 6. Rhantus suturalis 7. Hydaticus grammicus 8. Dytiscus dimidiatus 9. Dytiscus semisulcatus 10. Dytiscus lateralimarginalis ოჯახი Carabidae 1. Oodes helopoides 2. Dripta dentate 3. Carabus granulatus 4. Demetrias imperialis 5. Odocanta melanura 6. Stenolophus teutonus 7. Stenolophus mirtus 8. Pterostichus minus 9. Poecilus vernale 10. Agonum lugens 11. Agonum viduum 12. Anisodactilus binotatus 13. Harpalus rufipes 14. Europhilus fuliginosus 15. Acupalpus meridianus 16. Bembidion nordmanni ოჯახი Tenebrionidae 1. Opatrum sabulosum 2. Tenebrio obscurus 3. Uloma culinaris ოჯახი Lucanidae 1. Dorcus parallelopipedus ოჯახი Scarabaeidae 1. Aphodius erraticus 2. Aphodius luridus 3. Onthophagus taurus 4. Pentodon idiota 123 5. Blitopertha lineate 6. Phylloptera horticola 7. Melolontha pectoralis 8. Amphimallon solstiatus 9. Maladera japonica 10. Epicometis hirta 11. Oxythyrea cinctella 12. Oxythyrea funesta 13. Cetonia autara ოჯახი Staphylinidae 1. Paederus riparius 2. Paederus fuscipes 3. Homocotarsus chaudoiri 4. Phylonthus quisquiliartus 5. Phylarthus famarius 6. Phylarthus nigrita 7. Cryptobium frasticorne 8. Lathrobium brunnnipes 9. Lathrobium scutellare 10. Trogophiloeus rivularis 11. Scopaeus laevigatum 12. Oxytelus pumilus რიგი Hymenoptera 1. Apis mellifera 2. Bombus hortarum 3. Murmica sancta 4. Tetromorimus caespitum 5. Lasius alilnus 6. Lasius niger 7. Formica sanguinea 8. Formica cunicularia 9. Formica cinerea რიგი Lepidoptera 1. Zygaena cyarea 2. Pyrausta aurata 3. Gonopteryx rhamni 4. Polyommatus acarus რიგი Diptera 1. Limna unguicornis 2. Paroxyna absinthii 3. Sepedon sphegeus 4. Tetanocera ferruginea 5. Chlorops triangularis 6. Elachiptera cornuta 7. Millesia crabroniformis 8. Erictalis pertiax 9. Neoascara floralis 5.5.14. ჯავშნიანი ტკიპები 1. Achipteria nitens (Nicolet, 1855) 2. Acrogalumna longipluma (Berlese, 1904) 3. Acrogalumna adjarica longipluma Murvanidze, Weigmann, 2003 4. Amerobelba decedens Berlese, 1908 5. Arthrodamaeus femoratus (C.L. Koch, 1840) 6. Belba sculpta (Mihelčič, 1957) 7. Belbodamaeus sp 8. Berniniella bicarinata Paoli, 1908 9. Berniniella silvatica (Vasiliu, Calugar, 1976) 10. Carabodes femoralis (Nicolet, 1855) 11. Carabodes rugosior Berlese, 1916 12. Ceratoppia bipilis (Hermann, 1804) 13. Ceratoppia quadridentata (Haller, 1882) 14. Ceratozetes gracilis (Michael, 1844) 15. Chamobates caucasicus Shaldybina, 1969 16. Chamobates cuspidatiformis (Trägårdh, 1904) 17. Chamobates interpositus Pschorn Walcher, 1953 18. Chamobates (Xiphobates) kieviensis Shaldybina, 1980 19. Chamobates (Xiphobates) voigtsi (Oudemans, 1902) 20. Conchogneta delacarlica (Forsslund, 1947) 21. Cultroribula bicultrata (Berlese, 1905) 22. Damaeolus ornatissimus Csiszar, 1962 23. Dissorhina ornata (Oudemans, 1900) 24. Dometorina plantivaga (Berlese, 1895) 25. Edwardzetes edwardsii (Nicolet, 1855) 26. Epilohmannia cylindrica (Berlese, 1904) 27. Eremaeus hepaticus C.L. Koch, 1836 28. Eremobelba geographica Berlese, 1908 124 29. Eupelops acromios (Hermann, 1804) 30. Eupelops hygrophilus (Knülle, 1954) 31. Eupelops occultus (C.L. Koch, 1835) 32. Eupelops plicatus (C.L. Koch, 1835) 33. Eupelops torulosus (C.L. Koch, 1839) 34. Euzetes globulus (Nicolet, 1855) 35. Galumna berlesei Oudemans, 1919 36. Galumna lanceata (Oudemans, 1900) 37. Galumna obvia (Berlese, 1914) 38. Globozetes microtus Shaldybina, 1969 39. Gustavia microcephala (Nicolet, 1855) 40. Hermanniella punctulata Berlese, 1908 41. Hoplophthiracarus illinoisensis (Ewing, 1909) 42. Hydrozetes parisiensis Grandjean, 1948 43. Hypocepheus mirabilis Krivolutsky, 1971 44. Hypochthonius rufulus C.L. Koch, 1836 45. Latilamellobates incisellus (Kramer, 1897) 46. Liacarus brevilamellatus Mihelčič, 1955 47. Liacarus coracinus (C.L. Koch, 1840) 48. Liacarus lencoranicus Krivolutsky, 1967 49. Liebstadia pannonica (Willmann, 1951) 50. Liebstadia willmanni Miko, Weigmann, 1996 51. Machuella draconis Hammer, 1961 52. Mesoplophora caucasica Krivolutsky, 1975 53. Mesoplophora pectinata Mahunka, 1979 54. Mesoplophora pulchra Sellnick, 1928 55. Metabelba papillipes (Nicolet, 1855) 56. Metabelba pseudoitalica Bulanova Zachvatkina, 1965 57. Metabelba pulverulenta (C.L. Koch, 1840) 58. Metabelba rara Bulanova-Zachvatkina, 1965 59. Metabelbella macerochaeta Bulanova Zachvatkina, 1967 60. Microppia minus (Paoli, 1908) 61. Microtritia minima (Berlese, 1904) 62. Minunthozetes pseudofusiger (Schweizer, 1922) 63. Nanhermannia nana (Nicolet, 1855) 64. Nothrus biciliatus C.L. Koch, 1836 65. Nothrus palustris C.L. Koch, 1836 66. Nothrus pratensis Sellnick, 1929 67. Oppia abchasica Tarba, 1974 68. Oppia denticulata Canestrini, 1882 69. Oppia nitens C.L. Koch, 1836 70. Oppiella fallax (Paoli, 1908) 71. Oppiella neerlandica (Oudemans, 1900) 72. Oppiella nova (Oudemans, 1902) 73. Oppiella obsoleta (Paoli, 1908) 74. Oppiella similifallax (Subias, Mingues, 1986) 75. Oppiella subpectinata (Oudemans, 1901) 76. Oppiella tuberculata (Bulanova-Zachvatkina, 1964) 77. Oppiella unicarnata (Paoli, 1908) 78. Oribatella nigra Kulijev, 1968 79. Oribatula tibialis (Nicolet, 1855) 80. Oribotritia serrata Feider, Suciu, 1958 81. Oxioppioides decipiens (Paoli, 1908) 82. Pantelozetes paolii (Oudemans, 1913) 83. Parachipteria georgica Murvanidze, Weigmann, 2003 84. Parachipteria punctata (Nicolet, 1855) 85. Parachipteria willmanni (van der Hammen, 1952) 86. Paratritia baloghi Moritz, 1966 87. Peloptulus phaeontus (C.L. Koch, 1844) 88. Peloribates longipilosus Csiszar, 1962 89. Pergalumna minor (Willmann, 1928) 90. Pergalumna nervosa (Berlese, 1914) 91. Phthiracarus (A.) anonymus Grandjean, 1933 92. Phthiracarus (A.) ligneus Willmann, 1931 93. Phthiracarus (A.) assimilis Niedbala, 1983 94. Phthiracarus (A.) crassus Niedbala, 1983 95. Phthiracarus ferrugineus (C.L. Koch, 1841) 96. Phthiracarus (A.) globosus (C.L. Koch, 1841) 97. Phthiracarus lanatus Feider, Suciu,1957 98. Phthiracarus lentulus (C.L. Koch, 1841) 99. Phthiracarus nitens (Nicolet, 1855) 100. Pilogalumna allifera (Oudemans, 1919) 101. Platynothrus peltifer (C.L. Koch, 1839) 102. Protoribates capucinus (Berlese, 1908) 103. Protoribates lophotrichus (Berlese, 1904) 104. Punctoribates manzanoensis Hammer, 1958 105. Punctoribates punctum (C.L. Koch, 1839) 125 106. Punctoribates sellnicki (Willmann, 1928) 107. Quadroppia (Coronoquadroppia) michaeli Mahunka, 1977 108. Quadroppia quadricarinata (Michael, 1855) 109. Ramusella clavipectinata (Michael, 1885) 110. Ramusella insculpta (Paoli, 1908) 111. Ramusella mihelčiči (Perez-Inigo, 1964) 112. Rhysotritia ardua (C.L. Koch, 1841) 113. Scheloribates (Topobates) circumcarinatus Weigmann, Miko, 1998 114. Scheloribates laevigatus (C.L. Koch, 1836) 115. Scheloribates latipes (C.L. Koch, 1840) 116. Scheloribates quintus Wunderle, Beck, Woas, 1990 117. Scutovertex serratus Sitnikova, 1975 118. Sphaerozetes piriformis (Nicolet, 1855) 119. Sphaerozetes tricuspidatus Willmann, 1923 120. Steganacarus (T.) carinatus (C.L. Koch, 1841) 121. Steganacarus coniuctus Niedbala, 1983 122. Steganacarus patruelis Niedbala, 1983 123. Steganacarus personatus Niedbala, 1983 124. Steganacarus spinosus (Sellnick, 1920) 125. Steganacarus striculus (C.L. Koch, 1835) 126. Suctobelbella baloghi (Forsslund, 1958) 127. Suctobelbella duplex (Strenzke, 1950) 128. Suctobelbella forsslundi (Strenzke, 1950) 129. Suctobelbella subcornigera (Forsslund, 1941) 130. Suctobelbella subtrigona (oudemans, 1916) 131. Tectocepheus punctulatus Djaparidze, 1985 132. Tectocepheus velatus velatus (Michael, 1880) 133. Tectocepheus velatus sarekensis (Trägårdh, 1910) 134. Trichoribates caucasicus Shaldybina, 1971 135. Trichoribates trimaculatus (C.L. Koch, 1836) 136. Xenillus tegeocranus (Hermann, 1804) 137. Zetomimus furcatus (Warburton, Pearce, 1905) 138. Zetorchestes micronychus (Berlese, 1883) 139. Zygoribatula cognata (Oudemans, 1902) 140. Zygoribatula exilis (Nicolet, 1855) 141. Zygoribatula sphaerisensilla Djaparidze, 1985 5.5.15. ობობასნაირები კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებული უმაღლესი კიბოსნაირებიდან აღსანიშნავია კოლხური ფართოფეხა კიბო (Astacus colchicus), რომელიც ძალიან იშვიათი სახეობაა და შეტანილია საქართველოს წითელ ნუსხაში. ობობები (Arachnida): 1. Marpisa radiata 2. Mithion canestrini 3. Clubiosa stagnalis 126 4. Argyroneta aquatica 5. Dolomedes fimbriatus ობობასნაირთა ენდემური ფორმებიდან აღსანიშნავია მეგრული მორიელი (Euscapius mingrelicus). იგი ფართოდაა გავრცელებული, თუმცა მისი რიცხოვნობა არ არის მაღალი. შავიზღვის სანაპირო ზოლში გავცელებულია აგრეთვე იტალიური მორიელი (Euscapius italicus). სახეობა ოჯახი Dysderidae 1 Dysdera martensi ოჯახი Linyphiidae 2 Bathyphantes gracilis 3 Ceratinella brevis 4 Gnathonarium dentatum 5 Hylyphantes nigritus 6 Meioneta mollis 7 Microneta viaria 8 Nematogmus sanguinolentus 9 Neriene clathrata 10 Porrhomma pygmaeum 11 Tenuiphantes mengei 12 Trematocephalus cristatus ოჯახი Araneidae 13 Larinioides cornutus ოჯახი Pisauridae 14 Dolomedes fimbriatus 15 Philodromidae 16 Tibellus maritimus ოჯახი Salticidae 17 Evarcha arcuata ოჯახი Salticidae 18 Mendoza canestrinii 19 Myrmarachne formicaria 20 Myrmarachne formicaria 21 Pseudeuophrys erratica 22 Pseudeuophrys erratica 23 Salticus mutabilis ოჯახი Linyphiidae 24 Bathyphantes gracilis 25 Gnathonarium dentatum ოჯახი Clubionidae 27 Clubiona germanica 28 Clubiona stagnatilis 127 დანართი 6 6.1 ტურისტული ბილიკები 128 კოლხეთის ეროვნული პარკი ვიზიტორებს 3 ტურისტულ მარშრუტს სთავაზობს: 1. პალიასტომის ტბა მანძილი: 9 კმ ხანგრძლივობა: 1 სთ (სანაოსნო-ხორციელდება როგორც პანტონით, ასევე კატერით) მთავარი ღირსშესანიშნაობები: პალიასტომის ტბა, მსოფლიო უნიკალური იმნათის სფაგნუმიანი ტორფნარი, რელიქტური კოლხური ტყეები. მარშრუტი იწყება პალიასტომის ტბის შესასვლელიდან და გზად შეგხვდებათ პალიასტომის ტბის ნაპირების ულამაზესი ხედები. სათვალთვალო კოშკიდან შესაძლებელია რაყებში თავშეფარებულ გადამფრენ ფრინველებზე დაკვირვება, რომელთაგან ზოგიერთი სახეობა გლობალური, კავკასიის და საქართველოს წითელ ნუსხაშია შეტანილი. იმნათის ტორფნარზე სათვალთვალო კოშკიდან შესაძლებელია ფეხით სიარული იმნათის ტორფნარზე. იმნათის ტორფნარი საზრდოობს ატმოსფერული ნალექებით. აქ სადაც ნახავთ: სფაგნუმის სახეობებს, ხერხას, სამეფო გვიმრას.კოშკიდან შესაძლებელია ფრინველებზე თვალთვალი. ეს ადგილები მნიშვნელოვანი ჰაბიტატია მოზამთრე, მიგრირებადი და წყალმცურავი ფრინველებისათვის. 2. პალიასტომი-ფიჩორი მანძილი: 18 კმ ხანგრძლივობა: 3 სთ (სანაოსნო- ხორციელდება როგორც პანტონით, ასევე კატერით) მთავარი ღირსშესანიშნაობები: პალიასტომის ტბა, იმნათის ტორფნარი, რელიქტური კოლხური ტყეები. მარშრუტი იწყება პალიასტომის ტბის შესასვლელიდან და გაივლის პალიასტომის ტბის ულამაზესი ნაპირებსა და მდინარე ფიჩორის შესართავის თვალწარმტაცი ხედებს. მდინარის ნაპირზე მოწყობილი დასასვენებელი ადგილიდან. ნაპირებზე იზრდება კოლხეთის მუხა, ლაფანი. აქ შესაძლებელია წყლისა და ჭაობის ფრინველებზე დაკვირვება, დუმფარის ე.წ. „ზეწრების“ დათვალიერება, ნაპირთან ახლოს შესაძლებელია ჭაობის კუს დანახვა თბილ და მზიან ამინდში. გვხვდება გლობალური წითელი ნუსხის სახეობები: გლობალური წითელი ნუსხის სახეობები: წყლის კაკალი, წყლის გვიმრა სალვინია, ნაპირებთან ახლოს ხარობს იშვიათი პონტოს ტუხტი. შეიძლება კაიაკებით გასეირნება. მდინარე ფიჩორზე ასევე დაშვებულია სპორტული თევზაობა. 3. მდინარე ჭურია ხანგრძლივობა: 2 სთ.(სანაოსნო- ხორციელდება კატერით) მანძილი:18 კმ. მარშრუტი იწყება ანაკლიის ტურისტული თავშესაფრიდან და აუყვება მდ.ჭურიას. აქ შესაძლებელია ნაპირებზე გავრცელებულ ჭარბტენიან კოლხურ რელიქტურ ტყეებში გავრცელებულ მცენარეებზე დაკვირვება, მხლოდ აქ არის შემორჩენილი დიდხნოვანი კოლხური მუხები, წყლისა და ჭაობის ფრინველებზე თვალთვალი. აქვე შეიძლება კაიაკებით გასეირნება. მდინარე ჭურიაზე ასევე დაშვებულია სპორტული თევზაობა. კოლხეთის ეროვნულ პარკში ასევე შესაძლებელია კაიაკებით გასეირნება (ოქროს ტბა, მდ.ჭურია, მდ.ფიჩორი), ასევე სპორტული თევზაობა და ფრინველებზე დაკვირვება. 129 6.2. კოლხეთის ეროვნული პარკის ვიზიტორთა სტატისტიკა წლების მიხდვით (2007-2017 წწ) 6.3. კოლხეთის ეროვნული პარკის შემოსავლების და ვიზიტორთა სტატისტიკა 2007-2017 წწ. წელი ვიზიტორი სულ შემოსავალი ვიზიტორი ქართველი ვიზიტორი უცხოელი 2007 3100 10145 ლ 2800 300 2008 1994 20622 ლ 1994 2009 1490 19395 ლ 1022 468 2010 15311 21930 ლ 14067 1244 2011 16760 10285 ლ 15394 1366 2012 22924 9115 ლ 21569 1355 2013 17552 7340 ლ 15907 1645 2014 17699 8745 ლ 15651 2048 2015 13746 24706 ლ 12540 1207 2016 26816 43825 ლ 25161 1655 2017 29 523 52971,9 ლ 26 655 2 868 130 6.4. 2017 წ. ტურისტული მომსახურეობებიდან მიღებული შემოსავლები დანართი 7 კოლხეთის ეროვნული პარკის კლიმატოდიაგრამა კლიმატოდიაგრამა 1957-2006 წლებში შეგროვებული მონაცემების მიხედვით 131 დანართი 8 კოლხეთის ეროვნული პარკის ტორფნარების სტრატიგრაფიული ჭრილები იმნათის ტორფნარის სტრატიგრაფიული ჭრილი ორი ტარნსექტის (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ და ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით) მიხედვით (Haberl et al. 2006). ფიჩორას ტორფნარის ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილი გრიგოლეთის ტორფნარის ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილი 132 ჭურიის ტორფნარის ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილი (ტრანსექტი დასავლეთიდან აღმოსაველთის მიმართულებით) ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილი სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ ანაკლიის ტორფნარის ტორფის სტრატიგრაფიული ჭრილი 133 ნაბადას ტორფნარის სტრატიგრაფიული ჭრილი დანართი 9 წყლის დონის ფლუქტუაცია (მერყეობა) იმნათის ტორფნარში სურათზე ჩანს ჰიდრავლიკური თვისებების შედარებითი ანალიზი კოლხეთის იმნათისა და ისპანი 2 პერკოლაციურ ტორფნარებში, არგენტინის ცეცხლოვანი მიწის ანდორა ველის ტორფნარში, ირლანდიის კლარას ტორფნარის და გემანიის რაჰემენის ტორფნარებს შორის. დანართი 10 არქეოლოგიური უბნები კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე №1 - ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი. ადგილი: სოფ. ანაკლია, უბანი თიქორი, შუხუზი მაქაცარიას ნაყანუ, ორსანტიას ნაკარუ ობიექტი წარმოადგენს დაცემულ ვაკეზე ამობურცულ ნახევარსფეროსებრი ფორმის 40 მ. დიმეტრისა და 1.8 მ. სიმაღლის ხელოვნურად მოზვინულ, ტყით დაფარულ ბორცვს. მას წრიულად შემოსდევს ამჟამად დაჭობებული 10 მ. სიფართის თხრილი. ბორცვს ორსანტიას ნაკარუს დასავლეთიდან 4 ჰექტრამდე მინდორი - შუხუზი მაქაცარიას ნაყანუ აკრავს, რომელიც მის ირგვლივ არსებულ ტყიან მასივზე შესამჩნევადაა ამაღლებული. აღმოსავლეთიდან კი კოლხეთის დაბლობისთვის დამახასიათებელი დაჭაობებელული ტყე ესაზღვრება.2016 წ. ჩატარებული საცდელი - სადაზვერვო ხასიათის არქეოლოგიური 134 გათხრების დროს მოპოვებული ადგილობრივი და საბერძნეთიდან იმპორტირებული არტეფაქტების ანალიზის შედეგად დასტურდება, რომ ბორცვი აგებული უნდა იყოს ძვ. წ. VI-Vსაუკუნეებში და სავარაუდოდ წარმოადგენდა იმავე პერიოდის საკმაოდ მჭიდრო დასახლების ცენტრს, რომელიც მინდორში - შუხუზი მაქაცარიას ნაყანუს სახელით ცნობილ ადგილზეა ფიქსირებული სადაზვერვო არქეოლოგიური თხრილების მეშვეობით. სავარაუდოა, რომ ანალოგიური დასახლების კვალი აღმოსავლეთით, ტყეშიც დადასტურდეს. ობიექტის ძირითადი ნაწილი არქეოლოგიურად შესასწავლია. მოპოვებული მასალა ინახება ზუგდიდის მუზეუმში. №2 - ცვანეს დიხაგუძუბა არქეოლოგიური ობიექტი მდებარეობს სოფ, ცვანეში. ცვანედან ზღვისაკენ მიმავალი გზიდან 1 კმ. ჩრდილოეთით. ბორცვს აქვს ნახევარსფეროსებრი ფორმა, გარშემო 10-15 მ. სიფართის არხი შემოსდევს, დმ. 60 მ., სიმაღლე 7, 5 მ. 1979 წ. ჩატარდა მცირემასშტაბიანი საველე-არქეოლოგიური სამუშაოები. საცდელ თხრილში გამოვლინდა ორი კულტურული ფენა. პირველი (ზედა) ფენა წარმოდგენილია ძელურბათქაშიანი ნაგებობის ნანგრევებითა და ანტიკური ხანის ძვ. წ. IV-III სს. დამახასიათებელი თიხის ნაწარმით. მეორე (ქვედა) ფენა დიდი რაოდენობით შეიცავს ნაცარს, ნახშირსა და ძვ. წ. II ათასწლეულის შუა ხანების კერამიკას. ეს ფენა დევს მკვრივ თიხატკეპნილ იატაკზე, რომელიც თავის მხრივ ფარავს ხის ძელებისაგან გამართულ სუბსტრუქციას, რომელშიც უხვად შეინიშნებოდა ხის წვრილი ტოტები. მოპოვებული მასალა ინახება ფოთის მუზეუმში. 135 №3 - ,,ონწყოშია“, სოფ. ერგეტა, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი ტორფქვეშა ნამოსახლარი ონქყოშია - გაუვალი ჭაობი, 1997 წ. სანაოსნო არხის გაყვანის დროს დაფიქსირდა. დგილის დათვალიერების დროს აღმოჩნდა, რომ ექსკავატორის ციცხვმა ტორფის 1-1,5 მ. ფენის ქვემოდან, ისევე როგორც ისპანშია, ზედაპირზე ამოყარა ხის ძელები, ნახშირი, ბათქაში და თიხის ჭურჭლის მცირე ფრაგმენტები. ნამოსახლარის თარიღი წინასწარულად ძვ. წ. II ათასწლეულის პირველი ნახევრით, ან მისი შუახანებითაა განსაზღვრული. განსაკუთრებულ ინტერესს ამ ობიექტის სტრატიგრაფიული ვითარება (ტორფის ქვეშ მდებარეობა) იწვევს. არქეოლოგიური გათხრები არ ჩატარებულა. №4 - ,,იროდი სართანიას კარე“ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი ნამოსახლარი, ბორცვი-დიხაგუძუბა სახელწოდებით ,,იროდი სართანიას კარე“ მდებარეობს მდ. ჭურიის მარჯვენა სანაპიროზე, შესართავიდან 2 კმ. აღმოსავლეთით. მდინარის მიერ ნაწილობრივაა დაზიანებული და კულტურული ფენები ფლატშიც იკითხება. შემორჩენილი ნაწილის მიხედვით არაწესიერი წრიული ფორმა აქვს და მკვეთრი შემაღლებით არ ხასიათდება. 1971 წელს ჩატარდა მცირემასშტაბიანი არქეოლოგიური გათხრები. საცდელ თხრილებში დაფიქსირდა ბათქაშიანი მოედნები. აქ მოპოვებული კერამიკული ნიმუშებით ფენა ძვ. წ. I ათასწლეულის საწყისი საუკუნეებით განისაზღვრება. კულტურული ფენები, რომელიც მდინარის ორივე მხარესაა შენიშნული, გრძელდება სიღრმეშიც მდინარის დონეზე დაბლა. 136 №5 - ყულევი. მდ. ცივის დასახლება მდ. ცივის დასახლება მდებარეობს ხობის მუნიციპალიტეტის სოფ. ყულევში, მდ.მდ. ხობისა და ცივის შესართავიდან 3 კმ. მანძილზე, სამხრეთით, მდ. ხობის ორივე ნაპირზე. არქეოლოგიური ობიექტების არსებობა აქ, ჯერ კიდევ 1885 წ. იქნა შენიშნული, ქუთაისელი მასწავლებლის ნ. შაფრანოვის მიერ. 1945-1946 წწ. არქეოლოგმა ნ. ხოშტარიამ აქ რომაულ ბიზანტიური ხანის დიდი დასახლება - აგურით ნაგები და კრამიტით გადახურული შენობები დაადასტურა, რომლებიც თავის მხრივ ბრინჯაოსა და ადრეანტიკური ხანის ნამოსახლარებზეა გამართული. 2006 წ. აქ შესანიშნავად ნაგები აკლდამა და ორმოსამარხების ნაშთიც გამოვლინდა. უაღრესად საყურადღებოა,რომ ბრინჯაოს ხანის კულტურული ფენები მდინარის ფსკერზეცაა დადასტურებული ეს შესანიშნავი არქეოლოგიური ობიექტი თითქმის 5 ჰა. ფართობზეა განფენილი. მისი ძირითადი ნაწილი (99%) პერსპექტიულია და შესასწავლი. №6 - დიხაგუძუბა ობიექტი მდებარეობს სოფ. ჭალადიდის ჩრდილოეთ ნაწილში, საჭოჭუოს ტყეში. 40-ოდე წლის წინ აქ საძოვარი მინდვრები იყო. უფრო ადრე კი სასოფლო სამეურნეო სავარგულებად ყოფილა გამოყენებული. აქ დაახლოებით 10 ჰა. ფართობზე ოთხი კარგად შესამჩნევი შემაღლება (დიხაგუძუბა) შეინიშნებოდა, რომლებსაც გარშემო ჭაობი უვლიდა.ერთ-ერთ მათგანზე (უფრო მაღალსა და აღმოსავლეთით მდებარეზე) 1978 წ. გაიჭრა მცირე ზომის საცდელი თხრილი. მასში 1,5- 2 მ. სიღრმეში დადასტურდა ელინისტური ხანის, ძვ. წ. IV-III სს. კულტურული ფენა. აღმოჩენილ იქნა ადგილობრივი და საბერძნეთიდან იმპორტირებული კერამიკა, ნახშირი და ბათქაშის ფრაგმენტები. ობიექტის ძირითადი ნაწილი შესასწავლია. 137 №7 - კადილიონის დიხაგუძუბა ობიექტი მდებარეობს ხობის მუნიციპალიტეტის სოფ. ჭალადიდის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, კადილიონის ტყეში, მიტოვებული ჭაბურღილიდან დასავლეთით 1 კმ. მანძილზე. ბორცვი ოვალური ფორმის, 1 მ. სიმაღლის, 40 მ. სიგრძისა და 20 მ. სიგანის შემაღლებაა. გამოირჩევა გარემომცველი ტყის მასივისაგან. 1978 წ. აქ გავლებულ მცირე საცდელ თხრილში გვიანბრინჯაოს ადრეული ეტაპის, ძვ. წ. II ათასწლეულის მეორე ნახევრის მძლავრი კულტურული ფენა გამოვლინდა. მოპოვებული არტეფაქტები ხსენებული ეპოქისთვის დამახასიათებელი კერამიკითაა წარმოდგენილი. თხრილში დიდი რაოდენობით შეინიშნებოდა ნაცრის, ნახშირისა და ბათქაშების ფრაგმენტებიც. არქეოლოგიური გათხრები არ განახლებულა. №8 - ფოთის აეროდრომი. „ნაჯიხუ“ ფოთის აეროდრომის ჩრდილოეთით, მდ. რიონის დღევანდელი - გასწორებული კალაპოტის სამხრეთ ნაპირზე, დაახლოებით 3000 მ2 ფართობზე ზედაპირულად დიდი რაოდენობით იკრიბება რომაულ-ბიზანტიური ხანის კრამიტისა და აგურის ფრაგმენტები. აღნიშნული ფართობიდან 200 მ. სამხრეთით, დაჭაობებულ მინდორში გაყვანილი არხიდან ამონაყარ გრუნტში ზედაპირულად აიკრიფა ადრეანტიკური ხანის (ძვ. წ. V-IV სს.) ადგილობრივი კოლხური და იმპორტული (ბერძნული) კერამიკის ფრაგმენეტები. მდინარის გადაღმა ფლატეში, ფოთის ყოფილი სანერგის ტერიტორიაზეშენიშნულია დუღაბით, აგურითა და ქვის შერეული წყობით ნაგები კედელი. მოპოვებულია IV-V სს. მთლიანად დაცული ამფორა და თიხის ჭურჭლის სხვა ნატეხები. ამ მიდამოებშია ლოკალიზებული XIX ს. 30-იან წლებში დიუბუა დე მონპერეს მიერ მიკვლეული ,,ნაჯიხუ“, რომელსაც ის გვიანანტიკური ხანის ფასისის ნაშთად მიჩნევდა. ძეგლის ძირითადი ნაწილი განადგურდა XX ს. 30-50-იან წლებში რიონის ხელოვნურად გასწორებული კალაპოტის გაყვანისა და აეროდრომისათვის ასაფრენი ზოლის მოწყობისათვის წარმოებული მიწის სამუშაოების დროს. 138 №9 - კუნძული კოლიმბარი მდ. კაპარჭინაში, იქ სადაც კუნძულ კოლიმბარზე გადასასვლელი ხიდია გამართული, ხშირად პოულობდნენ თიხის ჭურჭლის სხვადასხვა ნატეხებს.ჭურჭლის მცირე ფრაგმენტი შენიშნულ იქნა ხიდთანაც, ფენათა სტრუქტურის შესწავლის მიზნით ბურღვის დროს ამოღებულ ნიადაგის კერნში. მდ. კაპარჭინაზე, ხიდის მიდამოებში, არქეოლოგიური ობიექტის არსებობა უდავოა, მაგრამ მის ხასიათსა და ქრონოლოგიაზე წარმოდგენის შექმნა გათხრების გარეშე შეუძლებელია. №10 - პალიასტომი, ადგილი „ნატეხები“ პალიასტომის ტბის დასავლეთი ნაპირის ერთ-ერთ მონაკვეთში, წყალშიც და ხმელეთზეც ადგილობრივი მოსახლეობა ხშირად პოულობდა და პოულობს თიხის ჭურჭლის მრავალრიცხოვან ნატეხებს. ადგილის სახელწოდებაც აქედან მოდის. ეს ადგილი და შესაბამისად ეს ობიექტიც სპეციალისტთა ყურადღების ცენტრში 1983 წ. მოექცა.1985 წლიდან აქ პერიოდულად ტარდება კვლევითი სამუშაოები წყალქვეშა არქეოლოგიური გათხრები. ძეგლი სამეცნიერო წრეებისათვის კარგადაა ცნობილი.მიჩნეულია, რომ მოცემული ტერიტორია ანტიკური და ადრეფეოდალური ხანის კოლხეთის ცნობილი ურბანისტული ცენტრის, ფასისის შემადგენელი ნაწილი უნდა ყოფილიყო. ამის საფუძველი გეოგრაფიული მდებარეობის გარდა აქ მოპოვებული სამშენებლო კერამიკის გარდა (კრამიტი, აგური) სამარხების (ამფორა-სამარხი) , მონეტებისა და ცალკეული არტეფაქტების ანალიზი იძლევა. ძეგლის დიდი ნაწილი შესასწავლია. 139 №11 - ნადართუს ,,ნამარნუ“ ნამარნუს სახელით ცნობილი პატარა ბორცვი მდებარეობს რიონის, პალიასტომის ტბასა და რიონ-პიჩორს შორის მდებარე მდ. ნადართუს დასავლეთით 700 მ. დაშორებით. აქ აშკარად შეინიშნებოდა წრიული ფორმის 40 მ. დიამეტრის და 1 მ. სიმაღლის ადგილი, რომლის ცენტრში ამოსულია მრავალწლიანი ტანმაღალი მუხის ხე. ამის გამო ამ ადგილს მუხასაც უწოდებენ. 1970-იან წლებში ბორცვზე გავლებულ მცირე ზომის საცდელ თხრილებში არტეფაქტები არ დადასტურდა. 2003 წ. აქ მეტყევეების მიერ ბულდოზერით გაყვანილ გზაზე შენიშნულ იქნა სამშენებლო ბათქაშის ფრაგმენტები, რაც იძლევა საფუძველს აქ უძველესი ნამოსახლარის არსებობის შესახებ. ობიექტი არქეოლოგიურად შესასწავლია. №12 - ნადართუს ანტიკური ხანის ნამოსახლარი 1978 წ. მდ. ნადართუს მარცხენა ნაპირზე, იქ, სადაც მას პატარაღელე უერთდება და სადაც იმ დროს ფოთელი მოქალაქის მოზვა კვარაცხელიას ხის საცხოვრებელი სახლი იდგა, ექსკავატორის ციცხვს ჭურჭლის ნატეხები ამოჰყვა. იმავე წელს, კოლხეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ გავლებულ საცდელ თხრილში დადასტურდა ბათქაშის, ნახშირის, თიხის ჭურჭლის და ხისგან ნაგები შენობის ნაშთი. მოგვიანებით, 2003 წ. ამავე ადგილზე ჩაჭრილ შურფში 2 მ. სიღრმეში კვლავ იჩინა თავი სხვადასხვა ხასიათის არტეფაქტებმა. მათ შორის ძვ. წ. VI-V სს კოლხურმა და ბერძნული სამყაროს იონური ცენტრებიდან იმპორტირებულმა კერამიკამ. 140 აქ ფართომასშტაბიანი არქეოლოგიური გათხრების ჩატარების შემთხვევაში კლასიკური ხანის ფასისის პრობლემატიკასთან მიმართებაში უაღრესად მნიშვნელოვანი ობიექტების გამოვლენაა მოსალოდნელი. №13 - წყავა, ოლეგ ლოლუას კარე მდ. პიჩორის მარცხენა შენაკადის წყავას მარჯვენა ნაპირას, მოქალაქე ოლეგ ლოლუას საცხოვრებლის აღმოსავლეთით, 1 ჰა. ფართობის ოდნავ შემაღლებულ ადგილი შედარებით მშრალი მინდორია, რომელიც ერთ დროს იხვნებოდა. გადმოცემით, ხვნის დროს ხშირად პოულობდნენ აგურისფრად გამომწვარ ბათქაშებს და თიხის ჭურჭლის ნატეხებს. ბათქაშის ნატეხები მინდორში გაჭრილ საწრეტ არხებში ამჟამადაც შეინიშნება. არქეოლოგიური გათხრები არ ჩატარებულა. №14 - სიმაგრე სიმაგრის სახელით ცნობილი არქეოლოგიური ძეგლი ხობის მუნიციპალიტეტის სოფ. საქორქიოს აღმოსავლეთ ნაწილში, სიმაგრის უბანშია მიკვლეული და ის სპეციალურ სამეცნიერო ლიტერატურაში კარგადაა ცნობილი. მდ. რიონის მარცხენა ნაპირიდან დაშორებით მცირე ზომის ბორცვზე, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა ,,ქვიშა რგვალიას“ ეძახის 1962-1978 წწ.მიმდინარეობდა სტაციონალური არქეოლოგიური გათხრები. დადასტურდა კარგად შემონახული ჯარგვალური წყობით ნაგები ხის საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობების ნაშთი, საყოფაცხოვრებო დანიშნულების თიხის, ქვის, რკინის, ბრინჯაოსა და ოქროს ნაწარმი. 141 უაღრესად საყურადღებოა აქ მოპოვებული ძვ. წ. VI-Vსაუკუნის როდოსულ-იონური და ატიკური კერამიკის მაღალმხატვრული ნიმუშების აღმოჩენა, რომელიც უშუალო და უადრესი კონტაქტების მოწმობაა კოლხურ და ეგეოსურ სამყაროს შორის, დიდი ბერძნული კოლონიზაციის საწყის ეტაპზე. აღნიშნულის მიმდებარედ ძვ. წ. VI-V საუკუნეების ვაკეზე გამართული ათეულობით ნამოსახლარია დადასტურებული. უშუალოდ, მდ. რიონის სანაპიროზე კი განვითარებული ფეოდალური ხანის აგურით ნაგები სხვადასხვა დანიშნულების შენობა-ნაგებობების ნაშთია ფიქსირებული. №15 - საგვიჩიოს ბორცვების ჯგუფი გასული საუკუნის 60-იან წლებში, როდესაც მუშაობდა დასავლეთ საქართველოს სადაზვერვო არქეოლოგიური ექსპედიცია (ხელმძღვ. პროფ. გ. გრიგოლია) სოფ. საგვიჩიოს სამხრეთით, მდინარეების რიონს და პიჩორს შუა მდებარე ტყეებში მიაკვლია ხელოვნურ ბორცვებს: ,,ზურგანიში“, „პატარა კონძა“ და სხვ. აღნიშნულ ბორცვებზე მოპოვებულია ძვ. წ. Iათასწლეულის პირველი ნახევრით დათარიღებული ტიხის ჭურჭლის (ადგილობრივი-კოლხური და იმპორტული-ბერძნული წარმოების) მრავალრიცხოვანი ნიმუში. ფართომასშტაბიანი არქეოლოგიური გათხრების შემთხვევაში აქ არაერთი პირველხარისხოვანი ძეგლის დადასტურებაა მოსალოდნელი. №16 - ჭოლიპა ადგილი ჭოლიპა ქალაქ ლანჩხუთის ჩრდილოეთით,სათევზე ტბორების ჩრდილო აღმოსავლეთით მდებარეობს. აქ, გასული საუკუნის 80-იან წლებშისადრენაჟე არხების გაჭრის დროს 1 მ. სისქის ალუვიური ფენის ქვეშ დაფიქსირდა 0, 5 მ. სისქის ქვიშის 142 ფენა, რომელიც უშუალოდ იდო კულტურულ ფენაზე. კულტურული ფენიდან ამონაყარ გრუნტში მიმოფანტული იყო ხის ძელის, ნახშირისა და თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. ნივთიერი მასალის შესწავლის საფუძველზე ამ ნამოსახლარს ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა ხანებით ათარიღებენ. გეოსტრატიგრაფიულად კი მას ისპანისა და ონწყოშიას ტორფქვეშა ნამოსახლარებს უკავშირებენ. არქეოლოგიური გათხრები არ ჩატარებულა. №17 - ,,ნამარნუს“ ნამოსახლართა კომპლექსი ანჯერის სახელწოდებით ცნობილ მინდვრების შუაში შთაბეჭდილებას ახდენს 5 მ. სიმაღლისა და 1 ჰა-ზე მეტი ფართობის ხელოვნური ბორცვი, რომელსაც ირგვლივ 50 მ. სიფართის დაჭაობებული არხი შემოსდევს.შემაღლებულია არხის გარეთ მდებარე ფართობებიც.რადგან ბორცვის ზედაპირზე დიდი რაოდენობით კერამიკა და მათ შორის ქვევრის ფრაგმენტებიცაა მიმობნეული, ამიტომ ამ ტერიტორიას ნამარნუს ნამარნევის სახელით მოიხსენიებენ. ნამარნუ თავისი კონფიგურაციითა და მასზე მომოფანტული არტეფაქტებით დიდი ხანია მეცნიერთა ყურადღებას იქცევს. სპეციალურ სამეცნიერო ლიტერატურაში ის 1960-იან წლებში ჩატარებული სადაზვერვო არქეოლოგიური სამუშაოების ანგარიშებიდან გახდა ცნობილი. 1980-იან წლებში იქ გათხრებს კოლხეთის არქეოლოგიური ექსპედიცია ატარებდა. შესწავლილია მხოლოდ ძეგლის 0,5 პროცენტი. გამოვლენილია: გვიანბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარის ნაშთი და ცალკეული არტეფაქტები, ადრერკინისა და ადრეანტიკური ხანის დასახლებათა რთული და მასშტაბური სისტემა, V საუკუნის ბაზილიკური ეკლესიის ნაშთი და სხვადასხვა პერიოდის ასეულობით ქვის, თიხის, ბრინჯაოს, რკინის და ოქროს არტეფაქტი. ნამარნუს ბერძენი გეოგრაფოსის ფსევდო სკილაქს კარიანდელის პერიპლუსში მოხსენიებულ დიდ ბარბაროსულ ქალაქთანაც აიგივებენ - ,,საიდანაც იყო მედეა“. ნამარნუს ნამოსახლართა კომპლექსი საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაშია შეტანილი. 143 №18 - გულეიკარის „ნაეკლესიევი“ გულეიკარის ნაეკლესიევი წარმოადგენს 50 მ. დიამეტრისა და 1 მ. სიმაღლის ბორცვს, რომელსაც გარშემო თვალისათვის შეუმჩნეველი ორმაგი თხრილი შემოსდევს, რომელიც კარგად იკითხება აეროფოტოზე. არქეოლოგიური ობიექტი აქ პირველად შემჩნეულ იქნა 1998 წ., მაშინ როდესაც უშუალოდ ბორცვის ჩრდილოეთით გაიჭრა 1,5 მ. სიღრმის არხი ბაქო-სუფსის ნავთობსადენისათვის. მცირემასშტაბიანი გათხრებით დადგინდა, რომ ეს ბორცვი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები დასახლებული ყოფილა ძვ. წ. პირველი ათასწლეულის პირველ ნახევარში. ამას მოწმობს აქ მიკვლეული ძელურბათქაშიანი ნაგებობების ნაშთი და შესაბამისი ხანის თიხის ჭურჭლის (კოლხური და საბერძნეთის სხვადასხვა ცენტრებიდან შემოტანილი) ცალკეული ფრაგმენტები. ბორცვის დიდი ნაწილი გასათხრელია. არქეოლოგიური ობიექტი მდებარეობს სოფ. ცვანეში. 144 დანართი 11. კოლხეთის ეროვნული პარკის შიდა ტერიტორიულ-ფუნქციური ზონების საზღვრების კოორდინატები ა) კოლხეთის ეროვნული პარკის ბუნების მკაცრი დაცვის ზონის საზღვრის კოორდინატები: № X Y № X Y № X Y № X Y № X Y № X Y 1 726153.3 4660045 163 726887.8 4663171 325 731999.7 4669430 487 722649.1 4676105 649 721393.1 4685161 811 719312.5 4688035 2 726336.1 4660035 164 726814.1 4663353 326 731829.9 4669337 488 722735.2 4675941 650 721263.4 4685046 812 719267.1 4688017 3 726520.4 4659973 165 726722.6 4663528 327 731686.9 4669442 489 722820.7 4675790 651 721074.9 4684999 813 718505.3 4688277 4 726710.4 4660013 166 726636.5 4663707 328 731550.9 4669548 490 722986.7 4675683 652 720920.2 4684953 814 721210.5 4687563 5 726854.3 4659898 167 726524 4663842 329 731396.4 4669673 491 722967.2 4675495 653 720752.3 4684869 815 734024.4 4673387 6 726956.9 4659750 168 726379.4 4663959 330 731225.2 4669758 492 722777.7 4675475 654 720650.5 4684766 816 737885.6 4672115 7 727078.3 4659603 169 726245.8 4663865 331 731060.8 4669737 493 722650.4 4675408 655 720490.4 4684744 817 738936.2 4671874 8 727129.5 4659411 170 726078 4663800 332 730932.8 4669773 494 722561.5 4675340 656 720300.5 4684758 818 739140.9 4671757 9 727106.9 4659216 171 725918.3 4663815 333 730762.3 4669751 495 722407.3 4675400 657 720118.8 4684837 819 739172.4 4671761 10 727180.4 4659050 172 725826.6 4663961 334 730568.5 4669709 496 722222.1 4675348 658 719951.5 4684947 820 739216.9 4671818 11 727182.2 4658861 173 725648.9 4664010 335 730370.9 4669712 497 722044.3 4675365 659 719764.7 4684981 821 739254.9 4671841 12 727095.2 4658686 174 725530.7 4664073 336 730195.9 4669636 498 721863.8 4675378 660 719579.4 4685028 822 739333.6 4671841 13 727002.8 4658532 175 725407.6 4664184 337 730151.2 4669794 499 721663.9 4675374 661 719409.4 4685105 823 726752.8 4658505 14 726840 4658437 176 725351.2 4664356 338 729971.2 4669798 500 721464.1 4675365 662 719328.8 4684962 824 726833.4 4658484 15 726731.3 4658455 177 725333.8 4664501 339 729862.5 4669839 501 721216 4675400 663 719363.8 4684767 825 726921.7 4658462 16 726595.4 4658547 178 725499.8 4664571 340 729940.1 4669992 502 721212.1 4675492 664 719263.5 4684620 826 727197.2 4658911 17 726463.8 4658692 179 725673.9 4664634 341 729950.2 4670187 503 720226.4 4675524 665 719182.2 4684439 827 727025.3 4659705 18 726336.2 4658810 180 725831.6 4664721 342 729843 4670351 504 719966.7 4675462 666 719103.6 4684256 828 726879.5 4659793 19 726243.6 4658943 181 725949.8 4664855 343 729715.8 4670499 505 719778.6 4675479 667 719022.1 4684079 829 726621.5 4660012 20 726193.2 4659137 182 726098.3 4664928 344 729605.1 4670657 506 719497.6 4676009 668 718824.7 4684092 830 726413.5 4659986 21 726304.2 4659283 183 726275.8 4664994 345 729696 4670834 507 719255.8 4677127 669 718625.6 4684111 831 726368 4659355 22 726313.4 4659431 184 726438.1 4665013 346 729866 4670917 508 719297.9 4677125 670 718426.4 4684129 832 726201.7 4659210 23 726166.8 4659554 185 726589.3 4665050 347 729952 4671056 509 719362.4 4676946 671 718227.3 4684148 833 726286.4 4658817 24 726084.5 4659736 186 726733.5 4665106 348 730079 4671197 510 719538 4676857 672 718035.5 4684195 834 726386.6 4658744 25 725996.5 4659915 187 726882.3 4665188 349 730245.3 4671308 511 719731.7 4676808 673 717849.1 4684264 835 726632.3 4658482 26 725873.3 4660062 188 727061.3 4665196 350 730326.5 4671472 512 719925.2 4676766 674 717652.7 4684302 836 727065.4 4658579 145 27 726052.6 4660114 189 727243.9 4665210 351 730342.1 4671602 513 720113.4 4676824 675 717456.8 4684341 837 727166.6 4659142 28 731091.9 4669602 190 727425.1 4665183 352 730291.2 4671795 514 720184.2 4677005 676 717309.3 4684468 838 728756.8 4663477 29 731270.4 4669540 191 727535.9 4665253 353 730259.5 4671990 515 720142.5 4677197 677 717255.2 4684660 839 728692.4 4663499 30 731411.1 4669438 192 727682.6 4665320 354 730100.1 4672103 516 720007.8 4677336 678 717017.5 4685632 840 728697 4663513 31 731434.3 4669239 193 727771.2 4665474 355 730055.2 4672265 517 719816 4677380 679 716779.8 4686603 841 728635.8 4663545 32 731391.3 4669056 194 727863 4665567 356 730084.1 4672449 518 719618.2 4677383 680 716688.9 4686930 842 728645.7 4663557 33 731316.1 4668872 195 727890 4665721 357 730071.6 4672638 519 719437.5 4677298 681 716579.7 4687243 843 728606 4663573 34 731259.7 4668685 196 727986.5 4665859 358 730196.7 4672787 520 719276 4677380 682 716386.1 4687735 844 728609.3 4663582 35 731426 4668648 197 728006.4 4666049 359 730235.3 4672982 521 719210.7 4677569 683 715970.4 4688791 845 728761.1 4663496 36 731566.9 4668789 198 727961.8 4666203 360 730276.5 4673099 522 718874.8 4678681 684 716024.3 4688828 846 728771.7 4663495 37 731733.3 4668872 199 727925.7 4666335 361 731742.7 4673267 523 718540.3 4679832 685 716088.9 4692321 847 728787.6 4663506 38 731864.1 4668766 200 727917.4 4666472 362 732740.1 4673336 524 718461.9 4681628 686 716215.7 4692266 848 728799.8 4663505 39 732051.2 4668780 201 727883.2 4666598 363 734132.9 4673388 525 718393.5 4683044 687 716354 4692137 849 728802.5 4663489 40 732143.1 4668614 202 727891.2 4666745 364 734211 4673393 526 716035.3 4683998 688 716412.3 4691994 850 728812.4 4663481 41 732169.1 4668416 203 727898.5 4666907 365 734302.5 4672149 527 716250.7 4683881 689 716719 4691897 851 728809.8 4663459 42 732325.8 4668344 204 727921.4 4667067 366 718549.7 4683038 528 716579.3 4684008 690 716767.9 4691786 852 728803.8 4663445 43 732503.7 4668350 205 728073.2 4667116 367 718678.6 4682947 529 717114.2 4683741 691 716858.9 4691609 853 728789.3 4663464 44 732685.2 4668299 206 728219 4667159 368 718859.8 4682910 530 717226.6 4683675 692 716922.1 4691419 854 728782 4663399 45 732810.3 4668344 207 728386.8 4667220 369 719037 4682882 531 717200.2 4683431 693 716976.9 4691232 855 728842.2 4663431 46 732854.4 4668462 208 728557.3 4667284 370 719225.1 4682861 532 717316.6 4683283 694 716953.1 4691160 856 728794.9 4663431 47 732866.5 4668661 209 728693.1 4667416 371 719388 4682816 533 717378.7 4683101 695 716808.7 4691011 857 728802.5 4663437 48 732929 4668851 210 728838 4667423 372 719536.6 4682705 534 717429.6 4682909 696 716801.1 4690695 858 728764.8 4663387 49 732991.9 4669040 211 728806.8 4667264 373 719571.8 4682773 535 717645.7 4681745 697 716666.3 4690723 859 728760.2 4663359 50 733063.6 4669196 212 728756.9 4667083 374 719650.1 4682676 536 717846.7 4680582 698 716501.2 4690798 860 728826.3 4663442 51 733124.1 4669159 213 728944.7 4667062 375 719776.8 4682580 537 717888.4 4679593 699 716372.7 4690832 861 728830.9 4663434 52 733290.6 4669095 214 729137.2 4667102 376 719914.9 4682459 538 717869 4679007 700 716307.8 4690971 862 728690.7 4663517 53 733483.7 4669045 215 729318.5 4667139 377 720043.3 4682415 539 717719.4 4678215 701 716155.8 4691009 863 728927.5 4663409 54 733682.7 4669056 216 729513.6 4667108 378 720199.5 4682420 540 717516.6 4677690 702 716008.4 4690942 864 729010.1 4663400 55 733882.3 4669047 217 729689.6 4667125 379 720263.1 4682325 541 717242.1 4677163 703 716066.1 4690808 865 729170 4663345 56 734069.3 4669090 218 729870.1 4667164 380 720364.3 4682422 542 717035.7 4676825 704 716129.2 4690630 866 726328.3 4663973 57 734041.2 4668926 219 730000 4667270 381 720489.5 4682363 543 716887 4676716 705 716179.5 4690438 867 726283.2 4663906 146 58 733858.1 4668859 220 730161.9 4667292 382 720635.7 4682379 544 716095 4676603 706 716247.9 4690255 868 726011.3 4663772 59 733975.5 4668745 221 730342.9 4667347 383 720818.3 4682327 545 707063.9 4675312 707 716354.3 4690086 869 725307.9 4664499 60 734168.5 4668698 222 730321.7 4667372 384 720937.8 4682182 546 707897 4677063 708 716487 4689946 870 725365.1 4664232 61 734172.6 4668865 223 730148.1 4667317 385 721017 4682017 547 708259 4677696 709 716661.8 4689864 871 725419 4664509 62 734054.7 4668934 224 729986.1 4667303 386 720934.1 4681890 548 708468.7 4678247 710 716739 4690015 872 732390.8 4664332 63 734181.4 4668994 225 729818.5 4667237 387 720859.8 4681760 549 708585.9 4678795 711 716782.8 4690121 873 732477.8 4664348 64 734365.7 4669022 226 729641.4 4667195 388 721024.8 4681688 550 708629.4 4679578 712 716871.4 4690069 874 732592.1 4664549 65 734544 4669007 227 729465.2 4667148 389 721108.4 4681671 551 708596.3 4680368 713 716880.1 4689911 875 732641 4664707 66 734728.5 4668970 228 729370.5 4667284 390 721300.3 4681647 552 708436.6 4681336 714 716745.4 4689963 876 732907.6 4664163 67 734877.2 4668884 229 729202.1 4667315 391 721446 4681569 553 708266.5 4682508 715 716829.2 4689822 877 733027.3 4664076 68 735060.8 4668836 230 729017.9 4667261 392 721471.6 4681401 554 708063.2 4683269 716 716685.8 4689693 878 734146.4 4664067 69 735206.3 4668805 231 728844.7 4667247 393 721418.8 4681216 555 707944.5 4683416 717 716529.5 4689692 879 734055.4 4664054 70 735394.8 4668767 232 728967.1 4667339 394 721408.2 4681017 556 707960 4683603 718 716397.7 4689653 880 734279.7 4664094 71 735567.3 4668693 233 728851.5 4667492 395 721403.3 4680839 557 707867.4 4683734 719 716249.4 4689584 881 734433.6 4664206 72 735686.1 4668558 234 728671.5 4667527 396 721415.5 4680656 558 707542.2 4684745 720 716138.1 4689554 882 734844.8 4665037 73 735737.2 4668384 235 728559 4667656 397 721582.6 4680682 559 710260.5 4685409 721 716071.6 4689392 883 734856.7 4665073 74 735768.2 4668205 236 728393.5 4667744 398 721717 4680828 560 711939.8 4685403 722 715938.8 4689376 884 734927.7 4665092 75 735779.5 4668009 237 728216.7 4667785 399 721896.9 4680852 561 714044.7 4685396 723 715839.1 4689540 885 734900.1 4665108 76 735773.7 4667819 238 728052.3 4667836 400 722087.2 4680817 562 715005.1 4684870 724 715738.1 4689644 886 734920.5 4665073 77 735713 4667656 239 727900.4 4667906 401 722253.1 4680920 563 715961.7 4684346 725 715657.4 4689762 887 734939.8 4665062 78 735704.9 4667468 240 727786.9 4668010 402 722430.4 4680926 564 716174.7 4688729 726 715629.1 4689787 888 734997.7 4665097 79 735609.7 4667348 241 727701.3 4668149 403 722611.4 4680916 565 716302.3 4688705 727 715308.3 4690822 889 734956.7 4665049 80 735581 4667153 242 727653.2 4668283 404 722762.5 4680857 566 716458.7 4688624 728 714968 4691762 890 735025.8 4665096 81 735463.2 4666999 243 727609.4 4668397 405 722956.3 4680897 567 716461.5 4688484 729 714833 4692088 891 735049.6 4665093 82 735295.7 4666910 244 727578.7 4668523 406 723119.7 4681011 568 716559.6 4688539 730 715033.6 4692152 892 734996.7 4665034 83 735119.3 4666857 245 727763.9 4668480 407 723279.9 4681129 569 716678.6 4688649 731 714999.8 4692251 893 734994 4665012 84 734929.8 4666831 246 727962 4668476 408 723465 4681204 570 716771.9 4688656 732 715093.3 4692161 894 735008.3 4664999 85 734775.9 4666811 247 728147.2 4668520 409 723644.3 4681254 571 716916.8 4688721 733 715213.8 4692045 895 734915.5 4664863 86 734665.8 4666684 248 728326.6 4668527 410 723703.3 4681194 572 717046.2 4688754 734 715367.2 4692112 896 734946.9 4665296 87 734576.1 4666537 249 728494 4668608 411 723788.4 4681171 573 717113.1 4688627 735 715534.4 4692210 897 735007 4665447 88 734654.9 4666400 250 728680.6 4668632 412 723821 4681065 574 717235.7 4688767 736 715676.3 4692315 898 730400.2 4667374 147 89 734755 4666266 251 728878.2 4668656 413 724018.4 4681070 575 717331.3 4688796 737 715860.9 4692316 899 730357.2 4667335 90 734778.7 4666085 252 729075.9 4668682 414 724076.8 4681133 576 717428.8 4688869 738 716011.9 4692347 900 730345.9 4667372 91 734831.9 4665917 253 729273.7 4668694 415 724074.1 4681264 577 717540.2 4688796 739 714390.4 4690690 901 730360.5 4667361 92 734941.7 4665775 254 729468 4668714 416 724226.6 4681239 578 717563.4 4688610 740 715021.9 4688795 902 730211.6 4667318 93 734986.4 4665587 255 729654.4 4668754 417 724203.8 4681104 579 717672.2 4688771 741 715680.6 4687126 903 730182.2 4667329 94 734977.2 4665402 256 729806.8 4668880 418 724341.3 4681037 580 717756.5 4688688 742 715986.9 4686175 904 730233.4 4667347 95 735026.4 4665301 257 729898.9 4669027 419 724497.8 4680913 581 717873.5 4688562 743 716065.3 4685783 905 730287.8 4667343 96 735018.4 4665130 258 729923.8 4669187 420 724679.1 4680844 582 717951.4 4688730 744 716351.4 4684438 906 730302 4667379 97 734940.5 4665121 259 730105.9 4669149 421 724878.3 4680862 583 718075.4 4688801 745 715798.4 4684724 907 730383.2 4667366 98 734902.1 4665025 260 730247.5 4669153 422 725077.7 4680877 584 718049 4688632 746 714910.4 4685184 908 730390.6 4667380 99 735042.7 4665069 261 730360.6 4669160 423 725277.3 4680890 585 718089.4 4688445 747 714142.5 4685601 909 730375 4667370 100 734954.7 4664920 262 730488.7 4669283 424 725468.9 4680867 586 718284.6 4688425 748 714161.7 4685572 910 730347 4667384 101 734858.1 4664754 263 730672.5 4669245 425 725591 4680735 587 718461.5 4688371 749 712822.3 4685661 911 730336.5 4667375 102 734765.3 4664681 264 730613.3 4669401 426 725736.3 4680624 588 718483.5 4688184 750 711623.6 4685716 912 730337.9 4667383 103 734693.4 4664549 265 730730.2 4669541 427 725922 4680577 589 718589.8 4688019 751 710183.4 4685781 913 730362.3 4667347 104 734563.3 4664432 266 730863.3 4669648 428 726097.9 4680556 590 718722.7 4687869 752 709046.5 4685553 914 730205 4667350 105 734483.5 4664261 267 735071.1 4672200 429 726206.2 4680636 591 718791.4 4687773 753 707479 4685238 915 730116.3 4667254 106 734366.7 4664125 268 735148.2 4672202 430 726331.7 4680705 592 719010.3 4687803 754 706882.1 4687297 916 730087.8 4667258 107 734173.9 4664087 269 736063.7 4672314 431 726400 4680554 593 719150.1 4687851 755 705759.5 4690444 917 730108.6 4667283 108 733981.4 4664056 270 736461.3 4672358 432 726520.5 4680435 594 719441.2 4688014 756 705220.4 4691910 918 730059.2 4667325 109 732951.1 4664120 271 736920.1 4672381 433 726656.9 4680364 595 719548.8 4687941 757 704530.2 4693510 919 729953.9 4667174 110 732888.7 4664258 272 736932.7 4672077 434 726818.8 4680327 596 719705.4 4687817 758 705981.3 4693468 920 729972.5 4667252 111 732842.3 4664468 273 737768.4 4672095 435 726817.4 4680280 597 719830.4 4687665 759 707780.5 4693415 921 729951.1 4667284 112 732764.4 4664613 274 738868.4 4671791 436 726745.6 4680184 598 719941.4 4687521 760 710179.5 4693345 922 729935 4667253 113 732743.4 4664831 275 738899.9 4671791 437 726750.6 4680032 599 720105.8 4687439 761 713398.8 4693252 923 729896.3 4667253 114 732800.4 4665020 276 739120.5 4671810 438 726684.8 4679874 600 720259.7 4687316 762 714003 4691795 924 729819.9 4667132 115 732906.8 4665188 277 739196.3 4671781 439 726836.6 4679803 601 720396.4 4687172 763 715212 4692090 925 729777.9 4667123 116 732869.6 4665331 278 739349.7 4671208 440 727034.2 4679773 602 720440 4687281 764 715352.2 4692075 926 729712.6 4667218 117 732692.6 4665356 279 739363.2 4670557 441 727001.9 4679634 603 720561.3 4687421 765 715655.7 4692244 927 729682.6 4667227 118 732537.7 4665244 280 739232.2 4670492 442 727091.8 4679535 604 720518.8 4687615 766 716410.7 4691869 928 729720.1 4667123 119 732425.6 4665088 281 739088.8 4670357 443 726990.4 4679366 605 720430.7 4687790 767 716587 4691962 929 729749.4 4667133 148 120 732540.4 4665032 282 738912.3 4670302 444 726882.5 4679239 606 720312.3 4687939 768 716437.1 4692050 930 729417 4667262 121 732724.4 4665093 283 738807.3 4670137 445 726698 4679218 607 720221.9 4688090 769 716402.6 4692121 931 729395.9 4667131 122 732743.9 4665033 284 738627.5 4670070 446 726610.7 4679044 608 720351.2 4688072 770 716062.2 4692378 932 729411.2 4667179 123 732644.7 4664869 285 738454.5 4669990 447 726581.4 4678850 609 720445.7 4687903 771 715912.2 4692280 933 729574.1 4667144 124 732679.1 4664707 286 738299 4669903 448 726478.6 4678682 610 720584.3 4687763 772 716115.4 4692282 934 729565.9 4667110 125 732602.9 4664680 287 738105.6 4669890 449 726297 4678603 611 720779.7 4687745 773 716162.4 4692324 935 729582.1 4667096 126 732548.5 4664386 288 737908.7 4669891 450 726224.9 4678441 612 720915.7 4687606 774 716276.4 4692213 936 729594.3 4667113 127 732332.2 4664284 289 737740.9 4669827 451 726073.9 4678320 613 721113 4687576 775 715675.7 4689724 937 729642.3 4667131 128 732369.2 4664133 290 737574.1 4669759 452 725899.5 4678358 614 721266.5 4687485 776 715668.1 4689790 938 729324.6 4667319 129 732407.6 4663944 291 737385.6 4669786 453 725810.4 4678237 615 721444.7 4687402 777 715781.1 4689630 939 729215.7 4667123 130 732286.5 4663817 292 737211.9 4669864 454 725674.8 4678145 616 721642.7 4687384 778 715806.9 4689584 940 729163.6 4667112 131 732102.8 4663773 293 737020.9 4669888 455 725516.1 4678035 617 721842.6 4687385 779 715866.5 4689498 941 729199.4 4667101 132 731948.1 4663647 294 736876.9 4669996 456 725348.5 4678003 618 722036.5 4687364 780 715900.7 4689422 942 728813.6 4667082 133 731756.4 4663600 295 736681.1 4670014 457 725192.1 4678036 619 722234.9 4687381 781 716086.9 4689447 943 728919 4667213 134 731557.7 4663594 296 736481.3 4670007 458 725017.1 4678065 620 722376.7 4687329 782 715982.6 4689349 944 728855.9 4667280 135 731360.2 4663563 297 736320.7 4670096 459 724848 4678096 621 722538.1 4687229 783 716040.6 4689362 945 728819.6 4667315 136 731162.2 4663535 298 736139.3 4670026 460 724711.5 4678155 622 722713.1 4687137 784 716327.1 4689615 946 728775.3 4667129 137 730963.6 4663531 299 736004.3 4669889 461 724557.9 4678146 623 722885.9 4687056 785 716751.3 4689750 947 728777.4 4667186 138 730764.5 4663549 300 735887.8 4669742 462 724406.3 4678021 624 723082.7 4687050 786 716573.1 4689675 948 728946.1 4667298 139 730564.7 4663557 301 735703.9 4669736 463 724281.8 4677868 625 723270.2 4687119 787 716787.4 4689988 949 728921.2 4667302 140 730366.4 4663575 302 735516.4 4669734 464 724143.3 4677872 626 723240.1 4686994 788 716783.4 4689917 950 728966.9 4667238 141 730168.4 4663571 303 735326.4 4669712 465 724024.5 4677840 627 723289.2 4686815 789 716851 4689861 951 729005.1 4667075 142 729975 4663533 304 735184.4 4669591 466 723840.6 4677896 628 723400.3 4686658 790 716918.5 4689936 952 728825.9 4667066 143 729781.7 4663482 305 735020 4669497 467 723699 4677846 629 723267.9 4686508 791 716853.3 4689929 953 729106.2 4667091 144 729593.8 4663419 306 734831.3 4669469 468 723554.7 4677725 630 723185.2 4686414 792 716828.1 4689974 954 729104.3 4667289 145 729401 4663401 307 734637 4669509 469 723363.7 4677751 631 723073.2 4685884 793 716906.9 4689984 955 729240.2 4667318 146 729225.1 4663377 308 734473.1 4669450 470 723174.6 4677790 632 722739.6 4685891 794 716784.1 4690041 956 728918.7 4667445 147 729037.4 4663357 309 734311.2 4669349 471 722981.4 4677788 633 722539.6 4685894 795 716820.1 4690070 957 728800.6 4667465 148 728884.7 4663439 310 734178.2 4669202 472 722790 4677743 634 722550.7 4685788 796 716833.3 4690157 958 728706.8 4667404 149 728756 4663509 311 734003.1 4669116 473 722612.9 4677762 635 722464.4 4685655 797 716847.9 4690156 959 728733.4 4667491 150 728597.8 4663585 312 733810.7 4669093 474 722434.6 4677773 636 722339.9 4685669 798 716850 4690129 960 728606.4 4667332 149 151 728764 4663469 313 733614.7 4669088 475 722271.3 4677792 637 722209.7 4685616 799 716889 4690036 961 728812.4 4667483 152 728733 4663325 314 733417.4 4669100 476 722181.7 4677811 638 722369.7 4685614 800 716560.8 4689893 153 728601.3 4663176 315 733244.8 4669186 477 722152.6 4677621 639 722317 4685546 801 716696.8 4689885 154 728459.7 4663049 316 733092.1 4669293 478 722161.9 4677439 640 722224.2 4685571 802 716686.2 4689935 155 728281.4 4662965 317 733005.9 4669196 479 722148.7 4677291 641 722207.4 4685485 803 715969.6 4690885 156 728102.9 4662876 318 732924.7 4669067 480 722072.6 4677131 642 722133.5 4685501 804 716044.5 4690996 157 727907.4 4662881 319 732753.8 4668980 481 722006.1 4676995 643 721995.1 4685492 805 716104.9 4690732 158 727711.9 4662918 320 732662.8 4669014 482 722130.6 4676843 644 721857.8 4685426 806 716382.6 4690885 159 727514.5 4662906 321 732608 4669199 483 722245.9 4676684 645 721729.2 4685360 807 716465 4690773 160 727318.6 4662880 322 732446.1 4669279 484 722355.5 4676525 646 721616.8 4685274 808 716403 4690792 161 727184.8 4662998 323 732331.6 4669419 485 722428.6 4676366 647 721597.3 4685214 809 716782.3 4690665 162 727015.1 4663056 324 732182.6 4669445 486 722564 4676273 648 721442.8 4685118 810 716621 4690733 ბ) კოლხეთის ეროვნული პარკის ბუნების მართვადი დაცვის ზონის საზღვრის კოორდინატები: № X Y № X Y № X Y № X Y № X Y № X Y 1 732698.8 4665359 72 733556.2 4669078 143 730276.7 4669087 214 729834.8 4667245 285 729324.8 4668873 356 727568.1 4668696 2 732861.8 4665352 73 733680.6 4669106 144 730238.1 4669168 215 729930.9 4667251 286 729403.7 4668933 357 727503.5 4668694 3 732903.8 4665291 74 733925.3 4669087 145 730168.8 4669154 216 730000.1 4667315 287 729424.3 4669029 358 727474.5 4668621 4 732951.3 4665269 75 734016.2 4669123 146 730092.5 4669162 217 730083.3 4667297 288 729438.9 4669126 359 727465 4668543 5 732876.2 4665145 76 734010.6 4669090 147 730004.1 4669197 218 730165.3 4667324 289 729463.9 4669222 360 727438.4 4668482 6 732650.3 4664903 77 733921.1 4669047 148 729908.8 4669176 219 730247.8 4667354 290 729480.2 4669320 361 727416 4668432 7 732751.9 4664910 78 733821.5 4669047 149 729861.9 4669096 220 730336.9 4667377 291 729513.6 4669414 362 727369.8 4668459 8 732744.2 4664790 79 733721.9 4669054 150 729873.3 4668977 221 730398.7 4667373 292 729569.6 4669496 363 727308.7 4668523 9 732757.7 4664667 80 733622.2 4669050 151 729874.9 4668925 222 730325.6 4667353 293 729640.2 4669566 364 727209.3 4668586 10 732713.5 4664683 81 733522.6 4669042 152 729792.2 4668869 223 730234.7 4667324 294 729716.3 4669628 365 727129.4 4668640 11 732679.2 4664765 82 733424.3 4669057 153 729720.8 4668799 224 730148.3 4667280 295 729787 4669698 366 727045 4668699 12 732647.6 4664828 83 733328.7 4669086 154 729636.8 4668756 225 730070 4667278 296 729868.8 4669747 367 726976.5 4668705 13 732722.6 4664969 84 733230.8 4669094 155 729540.4 4668751 226 729985.9 4667258 297 729920.2 4669804 368 726888 4668720 14 732740.7 4665021 85 733144.8 4669126 156 729450.6 4668708 227 729949.3 4667172 298 727471.2 4670396 369 726827.3 4668751 15 732804.3 4665093 86 733116.7 4669219 157 729353.9 4668684 228 729852.3 4667159 299 727621 4670425 370 726742.2 4668794 16 732734.5 4665090 87 733044.7 4669230 158 729255.8 4668698 229 729768.4 4667131 300 727657.4 4670368 371 726705.9 4668831 17 732649 4665055 88 733081.1 4669139 159 729157 4668687 230 729671.7 4667130 301 727657.4 4670275 372 726638.3 4668836 18 732552.6 4665033 89 733022.9 4669063 160 729057.4 4668682 231 729585.1 4667099 302 727633.3 4670189 373 726577 4668894 19 732464 4665050 90 732973.8 4668982 161 728958.3 4668671 232 729495.1 4667107 303 727671.3 4670118 374 726545.4 4668900 150 20 732419.5 4665079 91 732943.9 4668887 162 728860 4668653 233 729398.6 4667129 304 727756.1 4670068 375 726516.1 4668867 21 732469.8 4665159 92 732905.4 4668795 163 728761.6 4668635 234 729300.1 4667137 305 727812.9 4670130 376 726362.4 4668873 22 732529.8 4665235 93 732875.5 4668700 164 728662.2 4668634 235 729208.3 4667112 306 727895.8 4670186 377 726340.8 4668910 23 732606.5 4665291 94 732863.1 4668601 165 728537.8 4668594 236 729119.4 4667097 307 727975.7 4670161 378 726322.7 4668939 24 732667.1 4665339 95 732857.4 4668501 166 728475.7 4668611 237 729022.6 4667084 308 728071.8 4670184 379 726299.5 4668947 25 730071.5 4669806 96 732853.5 4668401 167 728391.6 4668563 238 728926.5 4667059 309 728163 4670151 380 726265.4 4668944 26 730165.7 4669791 97 732827.1 4668363 168 728308.3 4668527 239 728827.8 4667065 310 728260.1 4670157 381 726209.1 4668961 27 730209.9 4669713 98 732801.4 4668285 169 728214.5 4668559 240 728759.4 4667100 311 728293.6 4670222 382 726176 4668995 28 730208.6 4669632 99 732716.9 4668276 170 728133.7 4668507 241 728781.8 4667194 312 728313 4670287 383 726038.9 4668978 29 730292.4 4669682 100 732638.3 4668337 171 728042.8 4668472 242 728812 4667282 313 728353 4670363 384 725984.3 4669022 30 730385.8 4669713 101 732539.5 4668336 172 727943.8 4668479 243 728860 4667348 314 728440.2 4670396 385 725952.8 4669124 31 730484.2 4669709 102 732445.6 4668367 173 727844.5 4668490 244 728826 4667437 315 728495.1 4670348 386 725926.5 4669227 32 730583.4 4669709 103 732353.8 4668371 174 727745.5 4668482 245 728744.9 4667444 316 728568.6 4670344 387 725915 4669326 33 730680.9 4669728 104 732275.8 4668362 175 727648.5 4668505 246 728677.7 4667410 317 728549.5 4670281 388 725917.1 4669426 34 730776.8 4669755 105 732187.2 4668382 176 727586.6 4668513 247 728611 4667341 318 728647.5 4670287 389 725929.1 4669524 35 730850.8 4669780 106 732163.7 4668477 177 727586.9 4668443 248 728539.2 4667285 319 728707.7 4670354 390 725951 4669620 36 730945.1 4669764 107 732149.3 4668575 178 727621.3 4668387 249 728447.1 4667265 320 728787.2 4670371 391 725985.7 4669713 37 730987.4 4669698 108 732132 4668674 179 727659.3 4668334 250 728376.9 4667205 321 728855.5 4670311 392 726124.3 4670346 38 731072.8 4669746 109 732081 4668759 180 727639.9 4668275 251 728285.5 4667173 322 728903.4 4670265 393 726300.9 4670402 39 731163.1 4669771 110 731994.8 4668760 181 727683.9 4668214 252 728205.4 4667165 323 728997.9 4670239 394 726866.5 4670408 40 731234.6 4669747 111 731897.4 4668747 182 727707.1 4668132 253 728139.2 4667104 324 728981.1 4670205 395 727491.5 4670388 41 731315.4 4669695 112 731832.7 4668817 183 727761.6 4668072 254 728055.2 4667114 325 728882.7 4670206 396 727475.3 4670421 42 731410 4669666 113 731770.4 4668881 184 727802.8 4668001 255 727973.5 4667111 326 728793.3 4670179 397 727645.3 4670324 43 731490.1 4669608 114 731689.6 4668830 185 727850.7 4667932 256 727915.4 4667050 327 728814.5 4670133 398 727637.2 4670125 44 731562.7 4669539 115 731598.3 4668810 186 727903.6 4667889 257 727892.5 4666972 328 728865.4 4670093 399 732803.8 4665111 45 731604.3 4669452 116 731522.7 4668747 187 727979.7 4667846 258 727745.1 4667195 329 728839.1 4670044 400 732779.9 4665119 46 731700.1 4669435 117 731454.5 4668674 188 728065.1 4667835 259 727664.4 4667361 330 728927 4670020 401 732421 4665051 47 731768.8 4669364 118 731395.7 4668634 189 728150.7 4667803 260 727489.2 4667742 331 729013.6 4670020 402 732829 4665366 48 731841.7 4669342 119 731278.8 4668651 190 728232.7 4667777 261 727369.8 4668043 332 728974.4 4669950 403 732767.7 4665355 49 731928.2 4669388 120 731263.4 4668744 191 728318.6 4667760 262 727369.3 4668107 333 728917.6 4669895 404 732930.8 4665226 50 732014.6 4669431 121 731305 4668835 192 728404.7 4667730 263 727387.7 4668187 334 728905.6 4669856 405 732833.9 4665092 51 732110.6 4669415 122 731332 4668931 193 728481 4667675 264 727513.4 4668409 335 728851.2 4669793 406 732579.5 4665267 52 732191.5 4669456 123 731449 4669158 194 728567.5 4667642 265 727528.6 4668473 336 728826.4 4669721 407 732509.8 4665198 53 732278.9 4669484 124 731423.9 4669108 195 728621.3 4667588 266 727571.4 4668588 337 728762 4669653 408 732448.2 4665037 54 732336.6 4669405 125 731415.8 4669399 196 728688 4667518 267 727655.3 4668631 338 728743.3 4669569 409 734057.2 4669125 55 732378.2 4669315 126 731375.7 4669516 197 728779.2 4667490 268 727754.3 4668641 339 728739 4669477 410 732989.4 4669273 151 56 732461 4669279 127 731332.6 4669542 198 728867.7 4667483 269 727843.7 4668658 340 728705.5 4669391 411 731409.3 4669453 57 732555.8 4669264 128 731210.5 4669541 199 728934.7 4667413 270 727936.9 4668672 341 728676.1 4669312 412 730694.2 4669257 58 732614.6 4669187 129 731126.7 4669592 200 728966.8 4667322 271 728031.9 4668652 342 728638.2 4669260 413 729876.2 4669154 59 732650.3 4669097 130 731033.5 4669588 201 728889.9 4667278 272 728128.5 4668637 343 728551.2 4669220 414 730149.5 4669131 60 732655.9 4669002 131 730936.8 4669613 202 728859.8 4667238 273 728226.4 4668643 344 728487.6 4669147 415 730205.1 4669196 61 732680.3 4668942 132 730846.4 4669655 203 728943.7 4667232 274 728313.9 4668683 345 728432.1 4669077 416 730619.1 4669250 62 732765.3 4668989 133 730800.2 4669656 204 729033.9 4667270 275 728405.8 4668717 346 728352.7 4669024 417 726394.7 4668848 63 732848.2 4669041 134 730720.1 4669526 205 729123.9 4667302 276 728498.5 4668720 347 728301.8 4668945 418 726454.5 4668838 64 732969.7 4669083 135 730635.1 4669476 206 729218.9 4667322 277 728588.6 4668682 348 728298.6 4668876 419 726101.8 4668974 65 733031.4 4669144 136 730611.8 4669382 207 729302.4 4667318 278 728682.5 4668683 349 728204.9 4668870 420 725937.3 4669177 66 732998.3 4669208 137 730675 4669307 208 729386.2 4667274 279 728777.4 4668709 350 728119.7 4668819 421 728363.6 4668529 67 733010.8 4669296 138 730654.1 4669245 209 729410.5 4667197 280 728869.8 4668741 351 728024 4668797 422 728598.8 4668631 68 733136 4669282 139 730570.1 4669286 210 729483.1 4667149 281 728955 4668790 352 727925.7 4668785 423 731796.9 4669326 69 733172.8 4669224 140 730470.3 4669281 211 729577.2 4667146 282 729043.8 4668836 353 727828.1 4668769 424 731340.6 4668659 70 733259.2 4669183 141 730382.1 4669237 212 729659.7 4667197 283 729134.7 4668871 354 727746.6 4668714 71 733337.2 4669127 142 730352 4669143 213 729739.1 4667220 284 729225.2 4668873 355 727654.8 4668711 გ) კოლხეთის ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონის საზღვრის კოორდინატები - კოლხეთის ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონა მოიცავს კოლხეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიის იმ დარჩენილ ნაწილს, რომელიც არ არის განსაზღვრული ამ დანართის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით. დ) კოლხეთის ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონის ტერიტორია, სადაც დაშვებული არ არის თევზჭერა, გარდა სპორტული და სამოყვარულო და რეკრეაციული თევზჭერისა (ფიჩორის და მისი შესართავის მონაკვეთი). № X Y № X Y № X Y № X Y № X Y № X Y 1 729880.6 4669802 45 729151.5 4668871 89 728343.8 4668693 133 727625.9 4668625 177 727659.8 4668712 221 729125.6 4668922 2 729879.3 4669800 46 729146.1 4668868 90 728321.9 4668684 134 727579.7 4668600 178 727704 4668716 222 729140.7 4668920 3 729883.9 4669780 47 729128.2 4668872 91 728302.8 4668680 135 727560.4 4668562 179 727725.7 4668704 223 729158.2 4668928 4 729867.6 4669745 48 729124.9 4668867 92 728282.5 4668677 136 727570 4668526 180 727792.1 4668710 224 729174.5 4668926 5 729838.2 4669737 49 729114.1 4668863 93 728265.1 4668667 137 727519.1 4668424 181 727849.3 4668720 225 729224.1 4668930 6 729800.5 4669718 50 729080.1 4668849 94 728257.6 4668655 138 727502 4668379 182 727875.5 4668730 226 729253.4 4668932 7 729778.5 4669686 51 729047.3 4668838 95 728238.5 4668645 139 727416 4668432 183 727915.2 4668738 227 729264.9 4668930 8 729743.6 4669653 52 729023.2 4668825 96 728226.5 4668643 140 727462.6 4668536 184 727953.3 4668739 228 729280.4 4668921 9 729696.7 4669605 53 728995.8 4668811 97 728217.3 4668645 141 727464.1 4668538 185 727973.1 4668735 229 729330 4668939 10 729651.9 4669572 54 728975.5 4668801 98 728204.9 4668648 142 727465 4668544 186 728002.1 4668729 230 729357 4668967 11 729638.6 4669566 55 728961.4 4668794 99 728180.4 4668641 143 727463 4668544 187 728025.9 4668724 231 729361.4 4668996 152 12 729603.4 4669527 56 728934 4668777 100 728168 4668640 144 727460 4668546 188 728053.3 4668717 232 729371.7 4669031 13 729570.2 4669497 57 728888.8 4668759 101 728151.8 4668641 145 727463.4 4668551 189 728066.8 4668709 233 729366.1 4669053 14 729556.1 4669477 58 728870.1 4668741 102 728138.1 4668639 146 727458.6 4668555 190 728086.6 4668699 234 729383.6 4669080 15 729527.7 4669444 59 728861.4 4668742 103 728125 4668636 147 727458.7 4668557 191 728128.7 4668696 235 729389.2 4669135 16 729481.4 4669323 60 728830.2 4668727 104 728124.8 4668636 148 727461.6 4668562 192 728157.3 4668693 236 729401.1 4669151 17 729476.8 4669282 61 728800.8 4668714 105 728113.6 4668633 149 727454.7 4668567 193 728178.7 4668698 237 729410.2 4669194 18 729469.3 4669251 62 728791.3 4668715 106 728113.6 4668633 150 727458.7 4668570 194 728231.9 4668712 238 729422.5 4669253 19 729461.9 4669204 63 728782.5 4668711 107 728092.4 4668634 151 727461.4 4668580 195 728257.7 4668723 239 729436.4 4669303 20 729450.7 4669168 64 728746.9 4668694 108 728085.4 4668638 152 727464.6 4668584 196 728323.2 4668748 240 729446.7 4669364 21 729445.9 4669144 65 728727.4 4668687 109 728064.1 4668642 153 727465.9 4668592 197 728374.4 4668770 241 729460.6 4669410 22 729439 4669129 66 728709.5 4668687 110 728046 4668648 154 727468 4668597 198 728418.4 4668790 242 729478.1 4669440 23 729438.2 4669117 67 728686.7 4668684 111 728037.7 4668650 155 727469.5 4668599 199 728455.3 4668780 243 729495.1 4669467 24 729437.8 4669116 68 728670.5 4668682 112 728026.5 4668654 156 727469.2 4668607 200 728473.2 4668782 244 729494.7 4669476 25 729428.7 4669096 69 728661 4668678 113 728016.9 4668653 157 727474.3 4668620 201 728510.9 4668776 245 729513 4669495 26 729428.7 4669074 70 728655.6 4668672 114 728009.4 4668655 158 727480.6 4668634 202 728527.2 4668768 246 729534.4 4669520 27 729425.8 4669038 71 728644.4 4668668 115 727998.6 4668659 159 727471.4 4668644 203 728554.9 4668756 247 729558.6 4669540 28 729422.4 4669016 72 728622.8 4668677 116 727992.7 4668659 160 727479.5 4668652 204 728574.8 4668752 248 729578.1 4669561 29 729417.3 4668990 73 728604.9 4668679 117 727992.4 4668659 161 727476.8 4668659 205 728583.9 4668744 249 729595.9 4669583 30 729413.5 4668950 74 728580.9 4668683 118 727984.9 4668666 162 727488.5 4668670 206 728608.1 4668742 250 729607 4669600 31 729403.9 4668933 75 728554.2 4668689 119 727969.1 4668670 163 727491.8 4668671 207 728645.8 4668739 251 729640.4 4669624 32 729381.8 4668910 76 728525.3 4668699 120 727929.3 4668672 164 727500.2 4668674 208 728710.9 4668738 252 729653.1 4669637 33 729340.7 4668882 77 728512 4668709 121 727892 4668666 165 727501.4 4668680 209 728753 4668749 253 729662.2 4669645 34 729313.7 4668872 78 728496.2 4668724 122 727879.5 4668655 166 727505.5 4668695 210 728787.9 4668765 254 729687.6 4669662 35 729281.3 4668872 79 728483.3 4668723 123 727861.3 4668658 167 727512.9 4668693 211 728793.1 4668773 255 729719.4 4669696 36 729246.5 4668873 80 728465.9 4668717 124 727843.9 4668658 168 727531 4668701 212 728815.7 4668781 256 729749.1 4669733 37 729234.9 4668874 81 728453.7 4668724 125 727837.6 4668650 169 727545.4 4668712 213 728830 4668792 257 729773.7 4669769 38 729217.9 4668872 82 728453.1 4668724 126 727818.1 4668648 170 727559.9 4668684 214 728863.3 4668806 258 729790.8 4669791 39 729193.4 4668876 83 728420.1 4668719 127 727801.9 4668636 171 727571.9 4668701 215 728886.3 4668817 259 729803.1 4669801 40 729181.4 4668882 84 728393.3 4668714 128 727787.8 4668644 172 727595 4668708 216 728968.1 4668856 260 729827.7 4669801 41 729175.5 4668881 85 728383.7 4668715 129 727762.1 4668641 173 727608.5 4668704 217 728997.1 4668871 261 729858 4669802 42 729166 4668871 86 728369.2 4668709 130 727733.8 4668640 174 727616.3 4668696 218 729047.1 4668894 262 729872.5 4669804 43 729161 4668868 87 728369 4668708 131 727702.8 4668633 175 727620.4 4668696 219 729072.1 4668903 263 729880.6 4669802 44 729155.2 4668872 88 728353.4 4668700 132 727664.2 4668632 176 727636.1 4668709 220 729094.3 4668913